<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                    Postbus 1 3430 AA Bezoekadres Stadsplein 1 3431 LZ    www.nieuwegein.nl
                    IBAN: NL49 BNGH 0285 0043 87    BIC: BNGHNL2G
                                                   Rekenkamercommissie
        r
         egein //r!?^jfl
                          •V                       Contactpersoon
2015-192                  V*.                     Telefoon 1478
                                                   E-mail rekenkamercommissie@NIEL)WEGEIN.NL
    Leden van de gemeenteraad,                                   Datum 16 april 2015
    Commissieleden,                                              Kenmerk
                                                                 Zac    immer
    Het college van burgemeester en
                                                                 Berichtnummer
    wethouders,                                                  Onderwerp Eindrapportage
    Directie,                                                                 regionaal
    Andere betrokkenen                                                        rekenkameronderzoek
                                                                              "sturing en controle
                                                                              samenwerkings-
                                                                              verbanden; met als
                                                                              casus WIL."
       Aan de leden van de gemeenteraad,
       Hierbij bieden wij u het resultaat aan van ons regionaal
       rekenkameronderzoek "sturing en controle van samenwerkingsverbanden
       met als casus Werk en Inkomen Lekstroom" (raadsnummer 2015 - 192).
       Het onderzoek is in j u l i 2014 gestart in opdracht van de
       rekenkamercommissies Houten, IJsselstein en Nieuwegein en uitgevoerd
       door het adviesbureau Partners & Pröpper.
       Onderzoeksproces
       De in de rapportage opgenomen bevindingen zijn de afgelopen periode
       voor ambtelijk en bestuurlijk wederhoor aan de organisaties van de drie
       gemeenten en de WIL voorgelegd. In een bijlage bij deze brief zijn de
       reacties van uw organisatie op deze bevindingen opgenomen. Daarbij is
       door het onderzoeksbureau aangegeven wat met iedere reactie is
       gebeurd. Het rapport hebben wij op 19 februari 2015 met een
       begeleidend schrijven aan het College aangeboden voor een bestuurlijke
       reactie. De reactie van het college is op 10 april 2015 ontvangen en is als
       bijlage toegevoegd.
       Omdat de WIL een Gemeenschappelijke Regeling is waarin vijf
       gemeenten participeren, is dit onderzoek uitgevoerd als een
       samenwerkingsproject tussen de rekenkamercommissies van Nieuwegein,
       Houten en IJsselstein. De gemeenten Lopik en Vianen zijn ook
       uitgenodigd om in het onderzoek te participeren, maar hebben vanwege
       het (tijdelijk) ontbreken van een rekenkamercommissie afgezien van
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                        Bladnummer 2/8
                                        Zaaknummer
                                        Onderwerp  Eindrapportage regionaal
                                                   rekenkameronderzoek "sturing en controle
                                                   samenwerkings-verbanden; met als casus
                                                   WIL."
actieve deelname. Wij hebben de raden van deze gemeenten wel
geïnformeerd en betrokken bij dit onderzoek.
De aansturing van gemeenschappelijke regelingen wordt een steeds
belangrijker deel van de taken van de gemeenteraden. Al meer dan de
helft van alle budgetten wordt via samenwerkingsverbanden uitgegeven.
Het op afstand plaatsen van de uitvoering en de noodzaak om ook een
deel van de eigen autonomie op te geven c.q. te delen met andere
gemeenten om effectief te kunnen samenwerken, maakt het aansturen
van deze vormen van samenwerking complex. De drie RKC's hebben de
aansturing van de gemeenschappelijke regeling met de WIL als casus tot
onderzoeksonderwerp gekozen, omdat de WIL als een voorbeeld wordt
gezien van de wijze waarop gemeenten in het algemeen omgaan met de
aansturing. Wij hebben dan ook gepoogd om algemene lessen te trekken
uit de wijze waarop de gemeenteraden het beste met gemeenschappelijke
regelingen kunnen omgaan.
U treft in de bijlage de bevindingen, conclusies en aanbevelingen aan
zoals deze door het onderzoeksbureau zijn opgesteld. Op hoofdlijnen is de
indruk dat de samenwerking in de WIL, gegeven de moeilijke
omstandigheden, de afgelopen flinke stappen heeft weten te maken en
dat aansturing van de WIL naar behoren functioneert, maar nog wel
aanknopingspunten voor verbetering biedt. De gezamenlijke
rekenkamercommissies onderschrijven de inhoud van het rapport.
Wij stellen er wel prijs op enkele aanvullende opmerkingen te maken over
het onderwerp regionale samenwerking, ook gelet op de actuele discussie
rondom de democratische controle op het samenwerkingsdossier.
        Op de volgende thema's zullen wij terug komen:
        •   Beleidsarm of beleidsrijk
        •   Regierol vanuit gemeenten
        •   Ambities van regionale samenwerking.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                          Bladnummer 3/8
                                          Zaaknummer
                                          Onderwerp Eindrapportage regionaal
                                                     rekenkameronderzoek "sturing en controle
                                                     samenwerkings-verbanden; met als casus
                                                     WIL."
        Duidelijke keuze voor beleidsarme of beleidsrijke GR
Een belangrijke conclusie in het rapport is dat de governance structuur op
zich helder is geformuleerd. Het biedt ook de ruimte om binnen de
uitgangspunten van de GR adequaat te opereren. De spelregels zijn
helder, maar de vraag is of iedereen blij is met het spelen van het spel.
Dat lijkt niet zo te zijn. Met name bij gemeenteraadsleden is er sprake
van enige frustratie over hun betrokkenheid.
We zien in het rapport dat de regie op het maken van beleid en initiatief
in feite bij de WIL ligt. Bij de structuren qua overlegplatforms heeft de
WIL de lead. De gemeenten zijn hierin volgend en zijn afhankelijk van
hetgeen waarmee ze door de WIL gevoed worden. De gemeenten worden
fragmentarisch door de WIL gevoed op verschillende niveaus. Binnen de
gemeenten is hierover te weinig/ onvoldoende afstemming. De binnen de
gemeenten aangewezen accountmanagers lukt het naar eigen zeggen nog
te weinig om het overzicht te behouden en de verschillende niveaus
binnen de gemeentelijke organisaties (tijdig) te verbinden.
Aan de andere kant speelt er bij deze vraag ook enige emotie. De vraag:
" waar ga ik eigenlijk over?" zoals een gemeenteraadslid die vaak stelt,
kan feitelijk worden beantwoord bij lezing van de spelregels van de GR.
Daar heeft immers de gemeenteraad mee ingestemd middels haar eigen
besluit tot instelling van die GR. Naast enige 'onwetendheid' speelt hierbij
de frustratie dat men zich niet betrokken voelt bij de inhoud. Op dit punt
zijn verbeteringen mogelijk zoals in het rapport worden aangegeven.
Belangrijk punt in onze ogen is het startpunt van de GR. De belangrijkste
vraag die een gemeenteraad zich moet stellen is waar zij nog over wil
gaan en wat zij mandateert of delegeert. Dat proces verdient in onze
ogen meer aandacht. Een belangrijk punt daarbij is de vraag bij
samenwerking of het gaat om alleen uitvoering of ook over
beleidsontwikkeling: is het een beleidsarme of beleidsrijke samenwerking
en wat betekent dat voor de aansturing door de raden?
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                        Bladnummer 4/8
                                        Zaaknummer
                                        Onderwerp Eindrapportage regionaal
                                                   rekenkameronderzoek "sturing en controle
                                                   samenwerkings-verbanden; met als casus
                                                   WIL."
Bij een beleidsarme uitvoeringsorganisatie hoort een sterke
beleidsontwikkelende functie binnen de gemeenten met voldoende
professionaliteit en capaciteit. Ook zou er mindere noodzaak hoeven te
zijn voor een GR met een apart dagelijks bestuur (DB) en algemeen
bestuur (AB). Bij een beleidsrijke samenwerking kan de GR meer het
voortouw nemen, maar zullen de gemeenteraden mogelijk meer onderling
afstemming moeten zoeken om vanuit een gedeeld regionaal perspectief
op de problematiek invulling te geven aan hun rol als opdrachtgevers. De
raden moeten de mogelijkheid hebben om gezamenlijk visie te bepalen.
De fracties tussen de gemeenten kunnen onderling overleggen en visie
bepalen.
        Concreet adviseren wij dan ook:
        •   Bepaal bewuster de reikwijdte van de samenwerking
            (beleidsarm - beleidsrijk).
        •   Herzie de governancestructuur van de WIL op basis van deze
            keuze met name met betrekking tot de rol en invulling van het
            Algemeen Bestuur. Dit is eveneens nodig in verband met de
            wijziging van de WGR.
        •   Investeer in afstemming tussen de gemeenteraden. Creëer
            daarvoor de momenten.
        Regie en afstemming binnen gemeenten professionaliseren
Los van de voornoemde vraag over de afbakening van het takenpakket
van een GR is de vraag hoe vanuit de afzonderlijke gemeente ambtelijk,
dan wel politiek bestuurlijk, aansturing plaats vindt.
Wij constateren dat er een en ander schort aan ambtelijke afstemming
binnen de afzonderlijke gemeenten. Hier dient verdere professionalisering
plaats te vinden. Dit ook met het oog op het (inhoudelijke) betrekken van
de gemeenteraad. Binnen de spelregels die worden vastgesteld door de
raad kan er meer aandacht worden besteed aan het betrekken van de
raad bij het functioneren van de GR en bij de beleidsontwikkeling. Nu
hobbelt de raad met de het uitbrengen van een zienswijze wel erg achter
de feiten aan. Dat kan anders door de cycli goed af te stemmen met de
andere gemeenten en door tijd vrij te maken voor goede inhoudelijke
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                          Bladnummer 5/8
                                          Zaaknummer
                                          Onderwerp Eindrapportage regionaal
                                                     rekenkameronderzoek "sturing en controle
                                                     samenwerkings-verbanden; met als casus
                                                     WIL."
discussie over bovenstaande aspecten. Het gaat immers over een groot
deel van het gemeentelijk budget. Daar waar de raden nadrukkelijk
hebben aangegeven bij betrokken te worden, dienen zij tijdig en juist
geïnformeerd te worden.
        In verband hiermee bevelen wij het volgende aan:
        •   Professionaliseer de regiefunctie en de aansturing op het
            samenwerkingsverband vanuit de afzonderlijke gemeenten.
        •   Breng explicieter onderscheid aan tussen de opdrachtgeversrol
            van de gemeente en de eigenaarsrol van de gemeente,
            bijvoorbeeld door een scheiding in wethoudersportefeuilles.
        •   Geef aan op welke indicatoren u als gemeenteraad wilt sturen,
            zodat deze in een overzichtelijk, op de behoefte van de
            gemeenteraden toegesneden format worden gepresenteerd.
        •   Hanteer een P&C-cyclus voor de GR, die meer garanties biedt
            voor een tijdige en juiste en volledige behandeling van de door
            de WIL in te brengen stukken.
        Ambities tussen afzonderlijke raden en GR-bestuurders
        gelijktrekken
Sommige taken die nu op het bordje van de gemeente liggen zijn te groot
om door een enkele gemeente van relatief kleine omvang te worden
uitgevoerd. Samenwerking is noodzakelijk. Het is zaak dat de
gemeenteraden zich ook uitspreken over de ambities van die
samenwerking. Die ambitie kan variëren en van het zien van de GR als
een uitvoeringsorgaan voor lokaal beleid tot het zien van de GR als een
instrument om de regionale belangen gezamenlijk te borgen en uitvoering
te geven aan gezamenlijk beleid.
Dat heeft ook te maken met wat in het rapport aangeduid wordt met 'de
spelniveaus'. Wij zien dat de bestuurders van de GR daarin stappen
vooruit lopen op de gemeenteraden en dat is ook begrijpelijk. Vanuit de
emotie die rondom dit punt ligt wordt vaak het begrip ' lokaal maatwerk'
genoemd. Naar ons idee is het zaak om als gemeenteraad te bepalen wat
bij de samenwerking het begrip' lokaal' feitelijk inhoud. Onze indruk is dat
er niet heel veel verschil hoeft te zijn tussen het lokale maatwerk in de
vijf gemeenten. Volgens ons is het zaak om vanuit een gezamenlijke
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                         Blac    ner    6/8
                                         Zaaknummer
                                         Onderwerp   Eindrapportage regionaal
                                                     r e k e n k a m e r - o n d e r z o e k " s t u r i n g en c o n t r o l e
                                                     s a m e n w e r k i n g s - v e r b a n d e n ; m e t als casus
                                                     WIL."
samenwerking vooral uit te gaan van individueel maatwerk voor klanten.
De vraag die hierbij hoort is of er gezocht wordt voor lokale of regionale
oplossingen.
Wij poneren de stelling dat bij een hoger spelniveau een beleidsrijkere
samenwerking hoort. Het spelniveau van de WIL is hoog ingestoken. In
de praktijk wordt het spelniveau op verschillende niveaus tegelijk
gespeeld met alle frustraties van dien. De GR-bestuurders denken op
samenwerkingsniveau. De raden denken meer op het lokale, gemeentelijk
niveau. De ambtenaren werken op een beleidsarm niveau (te weinig tijd,
geen regie, geen ruimte voor facilitering van de raad om
gemeenschappelijkheid vanuit de regio vorm te geven).
Wij denken dat een GR zoals de WIL vooral meerwaarde kan hebben als
colleges en raden het lokale spelniveau weten te overstijgen en de
problematiek meer als een regionale uitdaging aanpakken. Niet instappen
vanuit het idee we worden er zelf beter van, maar meer benaderen vanuit
de gezamenlijkheid. Dit zou concreet betekenen dat het voor de
gemeenteraad niet meer uit hoeft te maken of een werkloze uit
Nieuwegein eerder aan werk wordt geholpen dan een werkloze uit Houten
of IJsselstein, zolang het totale werklozenbestand in de regio maar
krimpt.
       Wij adviseren de gemeenten dan ook als volgt:
       •   Bepaal explicieter de ambities rondom de samenwerking.
           Definieer daarbij het lokale belang en het regionale belang en
           zorg dat zowel de GR-bestuurders als de gemeenteraden op
           hetzelfde gekozen ambitieniveau opereren.
       •   Geef aandacht aan de rol van de raden, hun auditcommissies en
           rekenkamercommissies bij de verantwoording door de GR, mede
           in het licht van het gekozen ambitieniveau (lokaal of regionaal).
           Overweeg om bij een meer regionaal ambitieniveau ook als
           auditcommissies en/of rekenkamers meer gezamenlijk op te
           trekken.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                       Bladnummer 7/8
                                       Zaaknummer
                                       Onderwerp Eindrapportage regionaal
                                                  rekenkameronderzoek "sturing en controle
                                                  samenwerkings-verbanden; met als casus
                                                  WIL."
        Tot slot
Enige spanning rondom regionale samenwerking zal altijd blijven bestaan,
Een raadslid zal ook moeten accepteren dat hij of zij op enige afstand
opereert, maar al met al valt er rondom de aansturingsprocessen en de
informatie-uitwisseling nog meer dan genoeg te verbeteren.
Tot zover onze aanvullend opmerkingen op het eindrapport. Wij hopen
gaan dat het rapport voor u voldoende stof biedt voor verdere discussie
over het spannende thema regionale samenwerking.
Vervolgtraject
De resultaten van het onderzoeksrapport zullen worden besproken in de
raadscommissie Samenleving (SAM) d.d. 13 mei 2015.
Inlichtingen over dit onderzoek en de verdere procedure kunt u verkrijgen
bij het secretariaat van de rekenkamercommissie (telefoonnummer 030
6071478/1513).
Na de publicatie zal het rapport ook op de website worden geplaatst. Het
embargo dat op het onderzoeksrapport rust, geldt tot maandagochtend
21 april 2015 09.00 uur.
Hoogachtend,
De rekenkamercommissie gemeente Nieuwegein
Kees van Santvliet (voorzitter)
Marcel Hoogwout
Henk Boogaard
Bijlagen:
     1. Rapport 'onderzoek naar de sturing en controle van
        samenwerkingsverbanden met als casus WIL; onderzoek in
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                    Bladnummer 8/8
                                    Zaaknummer
                                    Onderwerp Eindrapportage reg naai
                                               rekenkameronderzoek "sturing en controle
                                               samenwerkings-verbanden; met als casus
                                               WIL."
   opdracht van de rekenkamercommissies Houten, IJsselstein en
   Nieuwegein '
2. Overzicht met reacties en verwerking reacties door het
   onderzoeksbureau op ambtelijk wederhoor van Nieuwegein in het
   kader van het onderzoek sturing en controle van
   samenwerkingsverbanden met als casus WIL.
3. Brief Bestuurlijke reactie van het college van Nieuwegein op
   regionaal rekenkameronderzoek "sturing en controle van
   samenwerkingsverbanden met als casus WIL"
4. Brief Bestuurlijke reactie van AB WIL op Onderzoeksbevindingen
   regionaal rekenkameronderzoek "sturing en controle van
   samenwerkingsverbanden met als casus WIL van 19 februari 2015"
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>