<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                                   2018-294
                           Gemeentelijk Rioleringsplan 2019-2023
                           Deel 2: lokaal deel Nieuwegein
                           Ontwerp
nl_rapport.docx 20161201
                                                                              1 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                           Verantwoording
                           Titel                  Gemeentelijk Rioleringsplan 2019-2023
                           Subtitel               Deel 2: lokaal deel Nieuwegein
                           Projectnummer          357643
                           Referentienummer       SWNL0226256
                           Revisie                O3
                           Datum                  27-08-2018
                           Auteur(s)              Karst Jan van Esch
                           E-mailadres            karstjan.vanesch@sweco.nl
                           Gecontroleerd door     Elwin Leusink
                           Paraaf gecontroleerd
                           Goedgekeurd door       Aline te Linde
                           Paraaf goedgekeurd
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                          2 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                           Inhoudsopgave
                           0            Samenvatting ......................................................................................................... 5
                           1            Inleiding .................................................................................................................. 9
                           1.1          Goed omgaan met water is belangrijk ..................................................................... 9
                           1.2          Uitdagingen voor de toekomst ................................................................................. 9
                           1.3          Samenwerken aan een GRP met een gezamenlijk en individueel deel ............... 10
                           1.4          Redenen om samen te werken.............................................................................. 10
                           1.5          Procedures ............................................................................................................ 11
                           2            Even terugkijken .................................................................................................. 13
                           2.1          Lokale terugblik ..................................................................................................... 13
                           3            Wat willen we bereiken ....................................................................................... 17
                           3.1          Algemeen............................................................................................................... 17
                           4            Hoe staan we ervoor? ......................................................................................... 21
                           4.1          Inleiding ................................................................................................................. 21
                           4.2          De basisgegevens van onze riolering ................................................................... 21
                           4.3          Stedelijk afvalwater ................................................................................................ 22
                           4.4          Hemelwater............................................................................................................ 24
                           4.5          Grondwater ............................................................................................................ 26
                           4.6          Effectief beheer ..................................................................................................... 28
                           5            De opgave............................................................................................................. 33
                           5.1          Algemeen............................................................................................................... 33
                           5.2          Stedelijk afvalwater ................................................................................................ 33
                           5.3          Hemelwater............................................................................................................ 36
                           5.4          Grondwater ............................................................................................................ 38
                           5.5          Effectief beheer ..................................................................................................... 38
                           6            Financiën .............................................................................................................. 41
                           6.1          Organisatie ............................................................................................................ 41
                           6.2          Financiën ............................................................................................................... 41
                           6.3          Kostendekking ....................................................................................................... 43
                           Bijlage 1 Evaluatie maatregelen en onderzoek GRP Nieuwegein 2014 – 2018 ............. 45
                           Bijlage 2 Financieel tienjarenplan ...................................................................................... 47
                           Bijlage 3 Lijst met overstorten en uitlaten en tekening ................................................... 48
                           Bijlage 4 Begrippen en definities ....................................................................................... 56
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                                                                         3 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                     4 (62)
nl_rapport.docx 20161201
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                           0        Samenvatting
                           Waarom een GRP?
                           Het Gemeentelijk Rioleringsplan voor 2019-2023 is in samenwerking met Montfoort,
                           IJsselstein en HDSR opgesteld en bestaat uit twee delen: een gezamenlijk deel voor
                           Montfoort, IJsselstein en Nieuwegein (de MIJN-gemeenten) dat aangeeft voor welke
                           gezamenlijke uitdagingen we staan en hoe we daarmee om willen gaan. En dit lokale deel
                           waarin de gemeentespecifieke onderdelen van het GRP zijn beschreven.
                           In onze gemeente is overal water te vinden. Bovengronds in slootjes en watergangen, en
                           ondergronds zoal in rioolbuizen, opslagvoorzieningen of grondwater. Ze spelen een rol in
                           het vervullen van onze gemeentelijke watertaken voor stedelijk afvalwater, afvloeiend
                           hemelwater en overtollig grondwater. In het GRP staat hoe we met die watertaken omgaan.
                           Even terugkijken
                           Dit GRP bouwt voort op inspanningen uit de afgelopen periode. Daarom beginnen we met
                           terugkijken naar de vorige planperiode 2014 tot en met 2018.
                           We hebben gezorgd voor de afvoer van stedelijk afvalwater en hemelwater en hebben
                           daarnaast ingespeeld op klimaatverandering door bijvoorbeeld rioolbuizen extra te
                           dimensioneren of afvoer bovengronds via het maaiveld mogelijk te maken. We probeerden
                           ons zo goed mogelijk te weren tegen wateroverlast en droogte, desondanks is de afgelopen
                           jaren toch hier en daar overlast ondervonden, vooral door enkele extreme buien.
                           Het onderzoek wat in het vorige GRP stond aangegeven, is grotendeels uitgevoerd, net als
                           de het overgrote deel van de geplande maatregelen (zie bijlage 1). Sommige geplande
                           maatregelen bleken na nader onderzoek niet nodig, die zijn dan ook niet uitgevoerd. De
                           ontwikkeling van uitgaven en inkomsten heeft zich grotendeels ontwikkeld zoals verwacht.
                           Gewenste situatie en ontwikkelingen
                           De gemeente Nieuwegein wil voldoen aan haar drie zorgplichten voor inzameling en
                           transport van stedelijk afvalwater, inzameling en verwerking van afstromend hemelwater en
                           het voorkomen van belemmering in een gebied door overtollig grondwater. Daarvoor staan
                           we als gemeente aan de lat. Maar niet alleen wij als gemeente, ook inwoners en bedrijven
                           hebben een belangrijke invloed op het functioneren van de riolering.
                           We verwachten dat zowel inwoners als bedrijven het riool verstandig en volgens de regels
                           gebruiken. Inwoners en bedrijven moeten hemelwater zelf opvangen en (tijdelijk) bergen als
                           dat redelijk gezien mogelijk is. Inwoners en bedrijven moeten ervoor zorgen dan hun pand
                           voldoende waterdicht is. Bovendien zal water in de toekomst vaker op straat blijven staan,
                           dat gaat erbij horen.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                        5 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                           Huidige situatie
                           We beheren ruim 500 kilometer riolering, 50 riool- en drainagegemalen, 120 kleinere
                           pompjes en andere voorzieningen zoals wadi’s. Vrijwel alle bebouwing is aangesloten op de
                           riolering, met uitzondering van drie woonboten. In 90% - 95% van de gevallen is de staat
                           van de afvalwaterriolering en hemelwaterriolering goed. Het functioneren van de riolering
                           wordt getoetst aan de normen. Als blijkt dat de riolering niet voldoet worden er passende
                           maatregelen getroffen. Aandachtsgebieden voor grondwateroverlast zijn de afgelopen jaren
                           onderzocht. Op het grondwaterportaal van de gemeente staan gegevens van het
                           peilbuizennetwerk ter inzage. Een deel van de drainage functioneert nog niet optimaal. We
                           onderhouden onze stelsels zodat ze optimaal blijven functioneren.
                           De opgave voor de komende planperiode
                           We voeren onderzoek uit, plegen onderhoud, vervangen of verbeteren de riolering om het
                           functioneren van het stelsel op peil te houden. Klimaatadaptatie is een belangrijk kernpunt
                           voor de komende jaren om ons goed voor te bereiden op de gevolgen van
                           klimaatverandering zoals heviger neerslag, hitte en droogte.
                           Daarnaast onderzoeken we een aantal zaken in MIJN- of WINNET-verband, zoals
                           risicogestuurd beheer en de voorbereiding op de Omgevingswet. Bovendien wordt
                           communicatie steeds belangrijker omdat we samen met onze inwoners en bedrijven
                           klimaatadaptatie moeten implementeren. Ook dat pakken we samen op.
                           Organisatie en financiën
                           Om onze watertaken goed te kunnen uitvoeren, zijn mensen nodig. Onze personele
                           bezetting komt overeen met de schatting op basis van landelijke kengetallen. Structurele
                           uitbreiding van de personele bezetting is niet nodig.
                           De totale kosten per jaar liggen rond de € 5 miljoen per jaar, zie de volgende figuur.
                           Figuur 0-1: totale lasten per jaar
                           Om de uitgaven te bekostigen, heffen we rioolheffing van onze inwoners en bedrijven.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                         6 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                           De belasting wordt geheven per perceel, op basis van het aantal kubieke meters water dat
                           vanuit het perceel wordt afgevoerd. In de voorgestelde ontwikkeling van de rioolheffing,
                           staat dat deze de komende jaren in kleine stapjes gaat toenemen.
                           Op basis van de verwachte uitgaven is een voorstel gedaan voor de ontwikkeling van de
                           rioolheffing in de komende jaren. Het voorstel staat weergegeven in de onderstaande tabel.
                           De getallen zijn inclusief inflatiecorrectie. Het tarief voor grootverbruikers ontwikkelt zich
                           overeenkomstig.
                           Tabel A: Voorstel ontwikkeling rioolheffing (€)
                           Jaar    Eenpersoonshuishoudens €      Meerpersoonshuishoudens €     Stijging
                                                                                                  %
                           2019              123,60                          175,20             10,00
                           2020              127,20                          180,00              3,00
                           2021              129,60                          183,60              2,00
                           2022              130,80                          186,00              1,00
                           2023              132,00                          188,40              1,00
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                            7 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                     8 (62)
nl_rapport.docx 20161201
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                           1         Inleiding
                           1.1       Goed omgaan met water is belangrijk
                           In onze gemeenten is overal water te vinden. Het stroomt door de sloten, watergangen en
                           rioolbuizen. Bij graafwerk is er al snel grondwater zichtbaar. Om goed om te gaan met dit
                           water hebben we dit gemeentelijk rioleringsplan (GRP) opgesteld. Hierin geven we aan hoe
                           we omgaan met de drie zorgplichten die we hebben voor water: stedelijk afvalwater,
                           afvloeiend hemelwater en overtollig grondwater. Drinkwater, afvalwaterzuivering en
                           oppervlaktewateren hebben veel invloed op deze zorgplichten, daarom staan ze hier ook in
                           benoemd. Dit GRP geeft aan hoe belangrijk water is voor onze leefomgeving en wat we
                           daarmee doen.
                           1.2         Uitdagingen voor de toekomst
                           De zorg voor stedelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater en overtollig grondwater is al vele
                           jaren op een goede manier geregeld. Hier is een systeem voor opgebouwd dat over het
                           algemeen goed functioneert. Om de soms grote uitdagingen die er zijn aan te kunnen, moet
                           dit huidige systeem wellicht veranderen. We geven daarom in dit GRP uitgebreid aandacht
                           aan de volgende belangrijke uitdagingen:
                            Klimaatverandering zorgt voor vaker voorkomende zware neerslag en ook zwaardere
                                neerslag. Ook periodes van hitte en droogte zullen vaker gaan voorkomen. Dit heeft
                                invloed op ons watersysteem: er kunnen problemen ontstaan door teveel en te weinig
                                water. De gemeentelijke riolering is hier niet op voorbereid.
                            Duurzaamheid is binnen de afvalwaterketen volop in ontwikkeling. Wij werken toe naar
                                een duurzame toekomst door ons grondstoffen- en energieverbruik te verminderen.
                                Nieuwe technieken bieden kansen, maar in hoeverre zijn ze doelmatig te realiseren?
                            Toenemende complexiteit van het watersysteem zorgt ervoor dat het moeilijker is om
                                oplossingen te vinden voor problemen. Doordat zowel bovengronds als ondergronds
                                steeds meer voorzieningen worden aangelegd, wordt het systeem groter. Hier komt bij
                                dat al deze gemengde riolen, hemelwaterriolen, vuilwaterriolen en andere
                                voorzieningen verbonden zijn met de rioolwaterzuiveringsinstallatie en
                                oppervlaktewateren, waardoor een aanpassing op de ene plek gevolgen kan hebben op
                                een andere plek.
                            Slimmer beheer van het bestaande watersysteem, door betere afwegingen te maken
                                over wat wel en niet nodig is. Doordat jarenlang gegevens zijn verzameld over de riolen,
                                is het nu mogelijk om beter te bepalen wat nodig is. Dit noemen we asset management.
                            Zijn er voldoende mensen om het werk uit te voeren? De instroom bij veel
                                wateropleidingen is de laatste jaren beperkt gebleven, terwijl er wel uitstroom is
                                geweest (onder meer door vergrijzing). Met de groeiende uitdagingen wordt het steeds
                                belangrijker dat er voldoende gekwalificeerd personeel is om het werk uit te voeren. Is
                                dat er nu? En waar vinden we ze in de toekomst?
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                           9 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                           1.3        Samenwerken aan een GRP met een gezamenlijk en individueel deel
                           We hebben het eerste deel van dit GRP gezamenlijk opgesteld met de gemeenten
                           Montfoort en IJsselstein en het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Deze
                           samenwerking (MIJN) is een samenwerkingsverband van Winnet partners. De
                           samenwerking is ontstaan vanuit de gedachte dat de uitdagingen voor de buurgemeenten
                           vergelijkbaar zijn, daarom kun je de uitdagingen gezamenlijk oppakken. Alles wat we delen
                           staat in het generieke, gezamenlijke deel van dit GRP. Het voorliggende plan is het lokale
                           deel en betreft onze eigen specifieke situatie. Ook Montfoort en IJsselstein hebben een
                           eigen lokaal deel van het GRP.
                           Figuur 1-1: Leeswijzer
                           Het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR) speelt ook een belangrijke rol in
                           de omgang met water. Zij werken aan de waterveiligheid, waterzuivering en het beheer van
                           oppervlaktewateren. Om tot een goed GRP te komen zijn zij betrokken geweest bij de
                           totstandkoming van zowel het generieke als lokale deel van ons GRP.
                           1.4      Redenen om samen te werken
                           We hebben de volgende redenen om samen te werken aan het GRP:
                            Kennisoverdracht: door samen na te denken en ideeën uit te wisselen vergroten we de
                               denkkracht en nemen we elkaars sterke punten over.
                            Kostenbesparing: door kennisoverdracht maken we betere keuzes.
                            Kwaliteit: door samen te werken krijgen we meer uniformiteit en vergelijkbaarheid,
                               waardoor we zien waar de kwaliteit kan worden verhoogd.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                        10 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                           1.5        Procedures
                           Riolering is onderdeel van de (afval)waterketen en heeft veel relaties met het watersysteem.
                           Dit GRP is zoals gezegd tot stand gekomen in nauwe samenwerking tussen onze
                           gemeente, de gemeenten IJsselstein en Montfoort en het Hoogheemraadschap De Stichtse
                           Rijnlanden. Vóór vaststelling door de gemeenteraad is het ontwerp-GRP officieel ter
                           becommentariëring gezonden aan het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, de
                           waterbeheerder en beheerder van de rioolwaterzuivering.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                          11 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                     12 (62)
nl_rapport.docx 20161201
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                           2         Even terugkijken
                           2.1       Lokale terugblik
                           In het generieke deel kijken we terug op de samenwerking in de afgelopen jaren. In dit
                           lokale deel kijken we terug op wat we als Nieuwegein de afgelopen jaren hebben gedaan
                           voor de gemeentelijke watertaken. Het vorige GRP had een looptijd van 2014 tot en met
                           2018, het speelt behalve in het jaar van vaststellen geen grote rol, behalve dan dat het ons
                           beleid weergeeft waar we regelmatig op teruggrijpen.
                           2.1.1     Onze zorgplichten
                           We hebben gezorgd voor afvoer van stedelijk afvalwater en hemelwater en zo bijgedragen
                           aan bescherming van de volksgezondheid. We zijn met een nieuwe methode van
                           inspecteren en reinigen van de riolering en drainage aan de slag gegaan. We hebben de
                           afgelopen periode stappen gezet op weg naar kwaliteitsgestuurd werken (een stap op weg
                           naar assetmanagement).
                           Er is ingespeeld op klimaatverandering, door bijvoorbeeld rioolbuizen extra te
                           dimensioneren of afvoer via het oppervlak mogelijk te maken. Desondanks is er wel sprake
                           geweest van wateroverlast. Er is bijvoorbeeld in december 2017 wateroverlast geweest in
                           een deel van de wijk Batau-Zuid. Wat langer geleden, op 28 juli 2014 is er binnen 1 uur wel
                           50 millimeter regen gevallen waarna er sprake was van wateroverlast op verschillende
                           locaties in onze gemeente. Naast wateroverlast is er ook sprake geweest van droogte.
                           Hierdoor heeft plaatselijk een bodemdaling plaatsgevonden van zo’n 20 – 30 cm. Het
                           zoveel mogelijk vasthouden van water in onze gemeente is hiervoor belangrijk.
                           Eind 2017 is een raadsinformatieavond gehouden over het inspelen op klimaatverandering.
                           Doordat werknemers van de gemeente in algemene dienst zijn kunnen
                           rioleringsmedewerkers ook worden gevraagd voor andere dan de gemeentelijke watertaken
                           Dat geeft druk op onze rioleringszorg en is een belangrijk aandachtspunt.
                           De samenwerking met Montfoort en IJsselstein is prima. Daarnaast werken we op
                           projectbasis ook samen met Lopik.
                           2.1.2     Onderzoek
                           Het onderzoek zoals in het GRP 2014-2018 stond opgenomen, hebben we nagenoeg
                           uitgevoerd. We hebben gemiddeld 14 kilometer per jaar geïnspecteerd. Voor de
                           dieptemeting vrijvervalriolering geldt dat we dit uitvoeren als een werk in uitvoering gaat.
                           2.1.3    Maatregelen
                           We hebben de capaciteit van het vuilwaterstelsel uitgebreid. Het rioolstelsel is waar mogelijk
                           duurzaam ingericht, bijvoorbeeld door gebruik van duurzame materialen, pompen en inzet
                           van machines. Over afkoppelen, vasthouden en afvoeren is goed nagedacht om de
                           inzameling en het transport van hemelwater te beperken. Het peilbuizennetwerk voor de
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                            13 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                           monitoring van het grondwater wordt goed onderhouden. Bovendien is een baggerplan
                           gemaakt, wat niet was opgenomen in het vorige GRP.
                           De in het vorige GRP opgenomen maatregelen hebben we uitgevoerd, tenzij er bij nader
                           inzien geen reden voor bleek te zijn. Zo is de capaciteit van het rioolgemaal en de
                           persleiding Jutphaas niet vergroot, het bleek niet nodig. Onze kokosdrains worden niet
                           specifiek vervangen, wel worden nieuwe drains (materiaal PE) aangelegd bij
                           vervangingswerken.
                           2.1.4      Financieel
                           De ontwikkeling van uitgaven en inkomsten hebben zich ontwikkeld zoals verwacht. Ook de
                           rioolheffing heeft zich min of meer ontwikkeld zoals in het GRP aangegeven.
                           2.1.5      Conclusie
                           Er is planmatig gewerkt aan onze gemeentelijke watertaken. Er is onderzoek uitgevoerd en
                           er zijn maatregelen getroffen om inzicht in het rioolstelsel te houden en het in goede staat te
                           brengen. We hebben een eerste stap gezet op weg naar assetmanagement. Het
                           klimaatadaptief maken van onze gemeente vraagt de nodige aandacht. Anno 2018 wordt
                           het in beleid ingebed, de uitvoering ervan zal daarop volgen.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                             14 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                           De bewaking van het personeelsbestand dat beschikbaar is voor de watertaken is een
                           aandachtspunt.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                15 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                     16 (62)
nl_rapport.docx 20161201
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                           3        Wat willen we bereiken
                           3.1       Algemeen
                           Onze visie en wat we willen bereiken, is weergegeven in het generieke, gezamenlijke deel
                           van ons GRP. In dit hoofdstuk staan aanvullingen die specifiek voor onze gemeente
                           belangrijk zijn.
                           3.1.1     Klimaatadaptatie
                           Het inspelen op het veranderende klimaat vormt in toenemende mate een uitdaging voor
                           gemeenten. Niet alleen omdat het wordt opgelegd vanuit de landelijke overheid met het
                           Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA), maar ook omdat we direct mee te maken krijgen in
                           de vorm van hevige buien met veel neerslag in korte tijd, hitte en droogte.
                           We hebben in Nieuwegein, in het kader van de Omgevingsvisie een Visie klimaatadaptatie
                           opgesteld. Dat hebben we gedaan samen met alle betrokken disciplines. Deze visie gaat in
                           op de uitdaging die we hebben op de thema’s wateroverlast, hitte, droogte en
                           waterveiligheid. De visie spits zich toe op onze natuurlijke omgeving en groenvoorzieningen,
                           de gebouwde omgeving en infrastructuur, gezondheid en economie en governance. Een
                           breed palet aan aandachtsgebieden. Ook de realisatie komt aan bod.
                           We willen een aantrekkelijke en gezonde stad, waarin klimaatadaptatie een plek krijgt, zodat
                           we samen de gevolgen van de klimaatverandering beperken voor de korte termijn (2025) en
                           de lange termijn (2050).
                           De opgaven zijn:
                            De stad en haar bewoners minder kwetsbaar maken voor hittestress.
                            Wateroverlast zoveel mogelijk voorkomen, waarbij we rekening houden met extreme
                              buien.
                            De effecten van droogte verminderen, door regenwater vast te houden op de locatie
                              waar het valt.
                            Invulling geven aan het concept van meerlaagse veiligheid, met extra aandacht voor
                              kwetsbare objecten en vitale infrastructuur.
                           In de visie worden diverse beleidsdoelen genoemt om klimaatadapatie vorm te geven.
                           Hiervoor verwijzen we naar deze visie. Een paar voorbeelden noemen we hier:
                            We willen zoveel mogelijk mee koppelen met ruimtelijke opgaven, zoals (groot)
                               onderhoud aan gebouwen, onderhoud en herstructurering van de openbare ruimte
                               (bijvoorbeeld project Betere buurten), onderhoud van groen en infrastructuur, de
                               energietransitie en de transitie naar een circulaire economie.
                            Klimaatadaptatie ‘mainstreamt’ met de andere beleidsvelden, waarbij klimaatadaptatie
                               een plaats krijgt in de werkprocessen van de gemeente, en dat hiervoor budgetten zijn
                               gereserveerd.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                          17 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                              Bij nieuwe ontwikkelingen en herstructurering van de openbare ruimte is het
                               uitgangspunt een verhouding van één op één tussen verharding en groen / half verhard
                               / en/of water te realiseren, zodat minder hemelwater afgevoerd wordt via het riool.
                              Bij nieuwbouw, herstructurering en renovatie is het lokaal verwerken van extreme buien
                               de standaard. We infiltreren in het gebied of op het perceel minimaal 20 mm (ambitie 45
                               mm) en daarboven bufferen we het water voor een vertraagde afvoer 1.
                              We kiezen bij voorkeur voor zichtbare afvoer in plaats van ondergrondse afvoer via
                               buizen.
                              We voorkomen dat bij een extreme bui schade optreedt in gebouwen of dat onveilige
                               situaties ontstaan, door water naar die richting te laten stromen, waar het geen kwaad
                               kan.
                           Kort gezegd: meer groen en water in de stad en zoveel mogelijk vasthouden en infiltreren
                           van regenwater. Uitdagingen die sterk verweven zijn met onze gemeentelijke watertaken.
                           Hitte en droogte
                           In Nieuwegein spelen hitte en droogte zo nu en dan een rol. Zo heeft in één zomer in een
                           straat een bodemdaling van 20 – 30 cm. plaatsgevonden, door toedoen van droogte. Water
                           speelt een cruciale rol bij het oplossen van hitte- en droogteproblemen. Voor Nieuwegein
                           kan onder andere een concrete toepassing worden gevonden in overbodige verharding.
                           Onderdeel van het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie is een inventarisatie van de
                           overbodige verhardingen in de gemeente.. Voorbeelden hiervan zijn een stoep die breder is
                           dan de richtlijn voorschrijft, of een rotonde die verhard is en die groen zou kunnen worden.
                           Door deze plekken te vergroenen kan water beter infiltreren in de ondergrond en neemt de
                           bodem minder warmte op. Dit helpt voor het tegengaan van droogte- en hittestress.
                           3.1.2     Duurzaamheid
                           Duurzaamheid is binnen de afvalwaterketen volop in ontwikkeling. Gemeenten en
                           waterschappen hebben hiervoor de Routekaart Afvalwaterketen 2030 opgesteld. En in
                           Winnet-verband zijn in het regionaal afvalwaterketenbeleid de ontwikkelrichtingen
                           opgenomen hoe Nieuwegein samen met regiogemeenten en waterschappen een bijdrage
                           wil en kan leveren aan de verduurzaming van de afvalwaterketen en de samenleving. In de
                           periode van 2019 - 2023 geven hij hier actief invulling aan en focussen wij op:
                              Grondstoffengebruik: Bij onderhoud/vervanging zoeken wij naar een optimale balans
                               tussen grondstoffengebruik en kosten. Waar mogelijk kiezen wij voor relinen in plaats
                               van vervanging. Bij vervanging kiezen we voor PVC in plaats van betonnen buizen,
                               voorkomen wij overdimensionering en worden vrijkomende grondstoffen hoogwaardig
                               hergebruikt.
                              Energieneutraal: Bij natuurlijke vervangingsmomenten plaatsen wij energiezuinig
                               pompen en waar mogelijk duurzame energiesystemen, zoals zonnepanelen. Daarmee
                               werken we toe naar een energieneutraal afvalwatersysteem in 2040.
                           1 Beleidsregel is aanvullend op de compensatie volgend uit de ‘watertoets’.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                          18 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                              Innovaties: Wij blijven de ontwikkelingen op het gebied van duurzame ontwikkeling in
                               Winnet-verband op de voet volgen. Te denken valt bijvoorbeeld aan het winnen van
                               warmte-energie uit afvalwater. Bewezen technieken die een bijdrage leveren aan de
                               hierboven genoemde doelstellingen en kosteneffectief zijn, implementeren wij bij
                               natuurlijke vervangingsmomenten.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                      19 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                     20 (62)
nl_rapport.docx 20161201
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                           4         Hoe staan we ervoor?
                           4.1       Inleiding
                           Welke riolering en andere voorzieningen liggen er in Nieuwegein? Wat is de toestand en
                           voldoen alle voorzieningen aan de eisen? Deze vragen worden in dit hoofdstuk beantwoord.
                           Het vormt de basis voor het bepalen van de onderzoeksinspanning.
                           4.2     De basisgegevens van onze riolering
                           We beheren veel riolering om onze gemeentelijke watertaken goed te kunnen uitvoeren. De
                           gegevens zijn opgeslagen in Kikker, een rioleringsbeheersysteem.
                           Tabel B: Overzicht aanwezige voorzieningen (2018)
                           Onderdeel                  aantal   eenheid       Onderdeel                   Aantal    eenheid
                           Vrijvervalriolering
                           - Gemengd                      47   Km            Rioolgemalen                     46   Aantal
                           - DWA gescheiden                7   Km            Peilbuizen                      106   Aantal
                           - HWA gescheiden                8   Km            Drainagegemalen                   4   Aantal
                           - DWA verb. gescheiden        156   Km            Hemelwateruitlaten              311   Aantal
                           - HWA verb. gescheiden        193   Km            Gemengde overstorten             17   Aantal
                           - Drainageleiding              79   Km            Bergbezinkbassins                 3   Aantal
                           Drukriolering                                     Bergbezinkleidingen               2   Aantal
                           - Leiding                      16   Km            Straat- en trottoirkolken    27.000   Aantal
                           - Pompunits                   120   Aantal
                           Persleiding                    16   Km
                                          3% 3%         9%
                                                                               Gemengd
                               15%
                                                                               VGS DWA
                            2%                                                 VGS HWA
                           1%                                         30%
                                                                               GS DWA
                                                                               GS HWA
                                                                               Drainage
                                                                               Drukriolering
                                    37%                                        Persleiding
                           Figuur 4-1: Aandeel in lengte per type riolering (lengte).
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                             21 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                           De aanlegperioden van onze vrijvervalriolering staan in onderstaande grafiek. De
                           vrijvervalriolering is gemiddeld 33 jaar oud.
                                                200,0
                                                180,0
                                                160,0
                                 Lengte (km.)
                                                140,0
                                                120,0
                                                100,0
                                                 80,0
                                                 60,0
                                                 40,0
                                                 20,0
                                                   ,0
                                                                            Periode
                           Figuur 4-2: Aanlegperioden vrijvervalriolering
                           4.3                   Stedelijk afvalwater
                           4.3.1     Aangesloten bestaande bebouwing
                           Alle bebouwing is aangesloten op de riolering. De enige
                           uitzondering zijn drie woonboten. Ligplaatsen zijn
                           inmiddels gelegaliseerd en de boten worden in 2018 /
                           2019 aangesloten op de riolering.
                           Sinds 1 januari 2009 is een sanitaire opvangvoorziening
                           aan boord van pleziervaart verplicht. In 2016 is aan de
                           Utrechthaven 1 een vuilwaterstation voor de pleziervaart
                           gerealiseerd.
                           4.3.2     Afvoer en behandeling van stedelijk afvalwater
                           Het merendeel van het stedelijk afvalwater wordt
                           getransporteerd naar de RWZI Nieuwegein aan het
                           Klaphek in IJsselstein. Daarnaast zijn enkele woningen
                           (Overeindseweg) en bedrijventerrein ’t Klooster
                           aangesloten op de zuivering van de Gemeente Houten.
                           Een deel van het bedrijventerrein Laagraven is
                           aangesloten op de zuivering van de Gemeente Utrecht.
                           Als we een ongewenste lozing op de riolering constateren, treffen we direct maatregelen.
                           Daarom moeten gebruikers en geloosde stoffen bekend zijn. Niet alle stoffen, in soorten,
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                      22 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                           concentraties en hoeveelheden, mogen op de riolering worden geloosd. Er kan aantasting
                           van de buizen plaatsvinden, er kan een negatief effect optreden in het zuiveringsproces op
                           de RWZI of het oppervlaktewater kan vervuilen bij overstortingen.
                           Bij de verbeterd gescheiden stelsels ontdekken we soms ongewenste
                           hemelwateraansluitingen op de vuilwaterriolering. Indien die worden aangetroffen, worden
                           ze door ons hersteld.
                           4.3.3      Technische staat
                           We inspecteren jaarlijks een deel van onze riolering om inzicht te krijgen in de toestand. We
                           bekijken dan de waterdichtheid en stabiliteit van de riolen en de afstromingstoestand. Als
                           we problemen tegenkomen, treffen we maatregelen. Zo houden we de kwaliteit van ons
                           stelsel op orde.
                           De afgelopen 10 jaar hebben we ruim
                           100 kilometer gemengde en dwa-
                           riolering geinspecteerd. In 90% van de
                           riolen is de toestand goed, in 10%
                           moet er binnen 5 jaar actie worden
                           ondernomen. We hebben dit in onze
                           planningen verwerkt.
                           4.3.4      Functioneren
                           Elk stelsel is of wordt getoetst op het
                           hydraulisch functioneren door middel
                           van een rekenmodel. In het
                           gezamenlijk deel van het GRP hebben we de volgende tabel opgenomen.
                           Tabel C: Uitgangspunten klimaatadaptief maken leefomgeving
                                                                        Oorspronkelijk   Aanpassing       Nieuwbouw
                                                                        ontwerp          bestaande
                                                                                         situatie
                           Neerslaghoeveelheid ondergronds verwerken    bui08            bui 08 +10%      bui 08 +10%
                           (geen water op straat bij deze
                           neerslaghoeveelheid)
                           Neerslaghoeveelheid bovengronds verwerken                     45 mm/uur        45 mm/uur
                           (geen schade bij deze neerslaghoeveelheid)
                           Geadviseerde afstand tussen vloerpeil en                      geen advies      advies 30 cm.
                           straatpeil
                           Een bui die eenmaal in de twee jaar valt (bui08, 20 mm in een uur), moet via de riolering
                           kunnen worden verwerkt. Het vrijvervalstelsel voldoet hier grotendeels aan. Regent het
                           harder, dan gaan dat bovengronds verwerken. We voeren het water daarbij af naar plaatsen
                           waar het geen kwaad kan. Het is daarbij belangrijk dat we ’waterrobuuster’ gaan bouwen
                           door bijvoorbeeld de vloerpeilen voldoende hoog te leggen.
                           Om de afstroming van rioolwater te waarborgen moeten de riolen voldoende schoon zijn. Bij
                           inspecties is vaak vervuiling aangetroffen. Ook boomwortels werken belemmerend.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                           23 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                           Door toepassing van RTC (Real Time Control, sturing met gemalen) zijn in Batau-Zuid de
                           problemen bij extreme regenval gereduceerd maar nog niet opgelost.
                           Er is door Tauw in 2011 en 2017 een WOLK-studie (WaterOverlastLandschapsKaart)
                           uitgevoerd voor onze gemeente. Dit
                           gebeurde op basis van extreme
                           neerslag, een bui met 100 mm. per
                           uur. Hiermee zijn locaties zichtbaar
                           gemaakt die gevoelig zijn voor
                           wateroverlast. De resultaten daarvan
                           worden naar verwachting eind 2018
                           op de website van onze gemeente
                           gepubliceerd.
                           Ook wordt er in 2018 een nieuw
                           Basisrioleringsplan opgesteld waarin
                           deze aandachtspunten aan de orde
                           komen. Rioolvreemd water speelt
                           hierbij ook een rol. Nader onderzoek
                           hiernaar is nodig.
                                                                   Figuur 4-3: Stukje WOLK-kaart
                           4.4       Hemelwater
                           Hemelwater dat op openbaar terrein valt, vangen we op, proberen het vast te houden en te
                           bergen en voeren het overtollige water af. Ook voeren we hemelwater af dat niet op eigen
                           terrein van particulieren en bedrijven verwerkt kan worden. Op deze manier beperken we al
                           vele jaren wateroverlast in onze gemeente, hier hebben we een uitgebreid systeem van
                           voorzieningen voor opgezet.
                           Voor aanpassing aan het veranderende klimaat zal hier nog een stap bij moeten worden
                           gezet, in de vorm van hogere eisen die we gaan stellen aan ons stelsel én aan de openbare
                           ruimte. Zie hiervoor ook het algemene deel van het GRP onder 3.2.1 Klimaatdapatatie en
                           de hierboven weergegeven Tabel C.
                           In de komende planperiode worden eisen voor het verwerken van water door particulieren
                           en bedrijven nader uitgewerkt..
                           4.4.1    Afvoer en behandeling van hemelwater
                           We zamelen hemelwater in door middel van straat- en trottoirkolken, vaak is de regenpijp
                           van woningen en bedrijven ook direct aangesloten op de riolering. Bij afvoer via een
                           gemengd riool wordt het water getransporteerd naar de RWZI in IJsselstein en wordt bij
                           hevige neerslag overtollig water via overstorten geloosd op oppervlaktewater. Bij afvoer via
                           een gescheiden riool wordt hemelwater via aparte buizen al dan niet via een
                           lamellenafscheider geloosd in het open water.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                          24 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                           In de lagere delen in onze gemeente (bijvoorbeeld parken, groenstroken en speelplaatsen)
                           blijft na hevige neerslag vaak water staan, ze zijn dan tijdelijk niet of minder bruikbaar.
                           Ons oppervlaktewater maakt onderdeel uit van het hemelwaterstelsel, het speelt een
                           belangrijke rol in de berging en afvoer van hemelwater uit het bebouwde gebied. Voor de
                           oppervlaktewateren hebben we een baggerplan om de afvoercapaciteit op peil te houden.
                           4.4.2      Technische staat
                           De afgelopen 10 jaar hebben we ruim 120 kilometer hemelwaterriolering geinspecteerd. In
                           95% van de riolen is de toestand goed, in 5% is binnen nu en 10 jaar actie nodig. In
                           tegenstelling tot gemengde en dwa-riolen functioneren hemelwaterriolen ook nog als ze
                           verzakt zijn, zolang het water nog kan stromen.
                           4.4.3      Functioneren
                           Elk stelsel is/wordt regelmatig getoetst op het hydraulisch functioneren met behulp van een
                           rekenmodel. Voor verschillende situaties gelden daarvoor de normen die in Tabel C staan
                           aangegeven. De hemelwaterstelsels voldoen aan de eisen.
                           Aanvullend is in de vorige planperiode een studie uitgevoerd met een bui van 100 mm, zie
                           hiervoor paragraaf 4.3.4.
                           Het gemaalbeheersysteem (MAW) monitort het functioneren van de gemalen. Het systeem
                           registreert de waterstand, de storingen en draaiuren van de pompen. Dit voldoet goed.
                           Afkoppelen vindt plaats aan de hand van de beslisboom van Winnet Regionaal
                           Afvalwaterketenbeleid, zo wordt voorkomen dat verontreinigd water via een gescheiden
                           rioolstelsel in het oppervlaktewater terecht kan komen. Er zijn op enkele locaties
                           lamellenafscheiders geplaatst, om het hemelwater extra te zuiveren. Deze onderhouden we
                           1x per jaar.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                         25 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>                           4.5      Grondwater
                           Met betrekking tot het grondwater kennen we de volgende aandachtsgebieden:
                           Tabel D: Aandachtsgebieden grondwater (bron: hemel- en grondwaternotitie 2012)
                            Wat?                 Waar?                  Oorzaak?                 Gevolg?
                            Mogelijk             Hoog Zandveld,         Onvoldoende afvoer van   Risico op schade aan verharding,
                            grondwateroverlast   Vreeswijk, Doorslag,   grondwater, slecht       overlast woningen, beperking van de
                                                 Batau Noord            doorlatende bodem        aan de grond gegeven bestemming
                           In de aandachtsgebieden zijn grondwaterstanden dicht onder het oppervlak gemeten. De
                           problematiek in de gebieden is bekend. In het verleden is in deze gebieden drainage
                           aangelegd, waarvan onbekend is of deze
                           overal nog goed functioneert. In de gebieden
                           zijn de afgelopen jaren overigens weinig
                           meldingen gedaan over grondwateroverlast.
                           In de wijken langs de Lek kunnen mogelijk
                           (structurele) veranderingen in de
                           grondwaterstanden optreden als gevolg van
                           het project Ruimte voor de Lek van
                           Rijkswaterstaat. In samenspraak met
                           Rijkswaterstaat meet de gemeente de
                           grondwaterstanden. Indien daar aanleiding
                           voor is, zullen, in overleg met Rijkswaterstaat,
                           maatregelen worden getroffen om overlast
                           zoveel mogelijk te beperken of te voorkomen.
                           Er zijn nog geen negatieve effecten
                           waargenomen.
                           Ter plaatse van de Wierselaan 10 t/m 16 is wateroverlast ervaren. In 2016 is onderzoek
                           uitgevoerd naar de grondwatersituatie rondom de Wierselaan.
                           Bewoners in de gemeente worden geïnformeerd over het grondwater middels het
                           grondwaterportaal van de gemeente.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                                       26 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                           Figuur 4-3: Grondwaterportaal van de gemeente.
                           Verspreid door onze gemeente is drainage aangelegd. Het bestaande peilbuizennet is
                           operationeel. De maandelijkse aflezingen verschaffen ons waardevolle informatie over de
                           grondwaterstanden. In totaal zijn er 106 peilbuizen aanwezig die verspreid door onze
                           gemeente staan opgesteld. 80 peilbuizen worden telemetrisch bemeten.
                           We slaan de meetgegevens op in databestanden. Daarmee kunnen we de grondwater-
                           standen analyseren en koppelen aan eventueel binnengekomen meldingen. De
                           grondwaterstanden zijn in te zien op het grondwaterportal.
                           Figuur 4-4: Grondwaterstanden in het grondwaterportaal van de gemeente.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                     27 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                                                                                 3
                           Bij bronneringswater (maximaal toelaatbaar 5m /h) geldt in principe de volgorde:
                                - lozen op oppervlaktewater (HDSR bevoegd gezag);
                                - lozen in regenwaterriool met een melding of vergunning met voorwaarden;
                                - lozen op vuilwaterriool met maatwerkvoorschrift (bij hoge uitzondering).
                           4.5.1    Toestand
                           De toestand van de objecten voldoet niet overal aan de functionele eisen. Drains worden
                           vervangen bij integrale aanpak openbare ruimte of bij daadwerkelijk overlast.
                           4.5.2     Functioneren
                           Een groot deel van de drainage functioneert nog niet optimaal. Het peilbuizennet
                           functioneert goed en is in beheer bij een extern bedrijf. Zij rapporteren twee-maandelijks, wij
                           controleren steekproefsgewijs met handmetingen.
                           4.6        Effectief beheer
                           Effectief beheer van de riolering is belangrijk om de goede dingen te kunnen doen, op het
                           juiste moment. We hebben hier de afgelopen jaren aandacht aan besteed. Hieronder
                           beschrijven we hoe wij invulling hebben gegeven aan effectief beheer.
                           4.6.1     Incidentenplan
                           Het incidentenplan in WINNET-verband geactualiseerd. Het Incidentenplan is digitaal
                           beschikbaar.2
                           2 http://www.savedigiplan.nl/iprutrecht/nieuwegein/home.php
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                             28 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                           4.6.2      Inventarisatie en registratie
                           De voorzieningen voor inzameling, transport en verwerking van stedelijk afvalwater,
                           hemelwater en grondwater dienen goed onderhouden te worden. Het noodzakelijke
                           onderhoud dient goed te worden geregistreerd. Wij hebben een uitgebreid
                           registratiesysteem (Kikker) opgezet om bij te houden welke werkzaamheden er zijn verricht
                           aan ons rioolstelsel.
                           4.6.3      Meldingen
                           Meldingen van wateroverlast komen binnen via servicelijn, internet, brieven, mails,
                           telefoontjes of wijkplatforms. Meldingen wateroverlast worden afgehandeld door een
                           beheerder van de buitendienst of beheertechnisch medewerkers riolering. Alle meldingen,
                           dus ook de melding over wateroverlast wordt vastgelegd in het systeem Meldingen
                           Openbare Ruimte (MOR). Deze meldingen analyseren we regelmatig om onze
                           bedrijfsvoering zo nodig bij te stellen. In Tabel E zijn de registraties van de afgelopen vijf
                           jaar weergegeven. (2018 is geen heel jaar)
                           Tabel E: Overzicht registraties MOR
                           Aantal                     Hoofdcategorie
                           Periode                    Riolering        Waterhuishouding Eindtotaal
                           2014                                    294                98      392
                           2015                                    345              151       496
                           2016                                    387              159       546
                           2017                                    551              204       755
                           2018                                    242                84      326
                           Eindtotaal                             1819              696      2515
                           Met vriendelijke
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                            29 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>                           Het aantal meldingen wisselt per jaar. In 2017 zoijn vooral meer verstoppingen gemeld. De
                           aard van de meldingen is zeer divers zoals losse putdeksels, verstoppingen, wateroverlast
                           en zwerfvuil. We voeren een visuele inspectie uit op locatie, bepalen of het hemelwater- of
                           grondwateroverlast betreft en bespreken de
                           overlastsituatie daarna op locatie met de
                           bewoners. Als er aanleiding toe is, beoordelen we
                           de situatie nader op basis van metingen uit het
                           grondwatermeetnet. Ook beoordelen we of
                           overlast structureel is, wat de oorzaak is en welke
                           oplossingen mogelijk zijn. We zetten de
                           kolkenzuiger in om verstoppingen te verhelpen.
                           Bevindingen verwerken we in de MOR-database
                           en koppelen we terug aan de indiener van de
                           melding.
                           Maptionairre
                           Medio 2018 is via de website van de gemeente
                           aan de bewoners een on-line enquete voorgelegd
                           met vragen over de gemeentelijke watertaken. 70
                           Personen hebben daarop gereageerd. Bewoners
                           konden onder andere aangegeven waar ze de
                           afgelopen jaren de wateroverlast ervaren. De
                           gegevens die uit deze enquete beschikbaar
                           komen, gebruiken we om bij het beheer rekening
                           te houden met wat burgers en bedrijven ervaren.
                           4.6.4      Stankoverlast
                           In de vorige planperiode is een aantal gemalen voorzien van een geurfilter. De
                           stankoverlast bij gemalen is (grotendeels) verholpen.
                           4.6.5      Voorlichting
                           Voorlichting vindt plaats bij projecten. De MIJN-gemeenten stellen een gezamenlijk
                           communicatieplan op. Belangrijke zaken die hierin terugkomen zijn:
                                Omgaan met hemelwater is ieders eigen verantwoordelijkheid;
                                Rolverdeling communiceren: Wat kun u doen, wat doet de gemeente, wat doet het
                                   Hoogheemraadschap?
                                De eindverantwoordelijkheid voor mensen benadrukken en voorbeelden geven om
                                   deze in te vullen; bijvoorbeeld actie met regentonnen.
                           Wij passen de voorlichting aan aan de doelgroep die we willen bereiken. We gebruiken
                           daarvoor onze gemeentelijke website, lokale media, buurtberichten, de gemeentelijke
                           pagina in de Molenkruier en websites van buurtplatforms. Ook zetten we bijeenkomsten in
                           voor specifieke voorlichting. De ervaring is dat deze communicatie goed werkt.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                         30 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                           Rioleringsprojecten hebben veel invloed op de woonomgeving. Team Realisatie begeleidt
                           deze rioleringsprojecten. Zij dragen ook zorg voor de communicatie naar buiten toe.
                           Goed gebruik van de riolering is belangrijk voor het functioneren. Onder andere op onze
                           gemeentelijke website leggen we uit welke stoffen wel en niet door het riool mogen worden
                           gespoeld. Op de website staat ook een verwijzing naar de ” Riolering en
                           drainageverordening Nieuwegein 2013”, waarin is aangegeven hoe met riolering en
                           drainage moet worden omgegaan. Zo willen we onze inwoners helpen bij een verantwoord
                           gebruik van de riolering.
                           4.6.6     Vergunningen en verordeningen
                           Bij vergunningsplichtige bedrijven worden vergunningsvoorschriften opgesteld voor indirecte
                           lozingen. Het waterschap geeft advies op deze vergunningsvoorschriften, dat nemen we in
                           de regel één op één over. Vergunningverlening en controles op de lozingssituatie bij
                           bedrijven worden uitgevoerd door de RUDU.
                           In 2013 is de ’Riolering en drainageverordening Nieuwegein 2013’ van kracht geworden.
                           Deze verordening regelt de aansluiting op de riolering en de verrekening van de daaraan
                           verbonden kosten. Er wordt onderzocht hoe deze verordening in het omgevingsplan kan
                           worden opgenomen (vanaf 2021).
                           4.6.7     Afvalwaterakkoord
                           Januari 2007 hebben we met HDSR een afvalwaterakkoord gesloten. Dit afvalwaterakkoord
                           is verouderd en de maatregelen zijn uitgevoerd of als gevolg van andere inzichten komen te
                           vervallen (Rioolgemaal Jutphaas). In 2019 gaan we met het waterschap in gesprek voor
                           een “Nieuw afvalwaterakkoord” ter vervanging van het huidige.
                           We conformeren ons zoveel mogelijk aan het regionaal afvalwaterketenbeleid zoals
                           vastgesteld in Winnet verband, met aandacht voor lokaal maatwerk.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                         31 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>                     32 (62)
nl_rapport.docx 20161201
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>                           5         De opgave
                           5.1         Algemeen
                           We werken de komende periode aan het instandhouden en verbeteren van ons rioolstelsel.
                           Hiervoor voeren we verschillende onderzoeken en maatregelen uit. In dit hoofdstuk geven
                           we een overzicht van alle acties die we de komende periode gaan uitvoeren.
                           De kosten zijn opgenomen in de tabel in de bijlage, zijn op prijspeil 2018 en exclusief BTW.
                           5.2       Stedelijk afvalwater
                           5.2.1       Aansluiten bestaande bebouwing
                           Alle percelen zijn aangesloten op riolering. De woonboten worden ook aangesloten op de
                           riolering in 2018 / 2019.
                           5.2.2      Aansluiten nieuwbouw
                           Voor nieuwbouw streven we
                           een duurzame ontwikkeling na.
                           Omgaan met schoon
                           hemelwater is daarbij belangrijk.
                           We maken zoveel mogelijk
                           gebruik van duurzame
                           materialen, maar een financiële
                           afweging speelt ook een rol.
                           Alle plannen hebben een door
                           het HDSR goedgekeurd
                           rioleringsplan nodig. Hiervoor
                           kijken we onder andere naar de
                           mate waarin gescheiden
                           riolering wordt aangelegd, de     Figuur 5-1 Beslisschema Winnet Regionaal Afvalwaterketenbeleid
                           berging van hemelwater en de
                           omgang met grondwater. Het beslisschema van Winnet Regionaal Afvalwaterketenbeleid
                           gebruiken we om te bepalen hoe de riolering moet worden aangelegd (Figuur 5-1).
                           Er is nieuwbouw gepland, vooral op inbreidingslocaties. Waar nodig leggen we daar
                           riolering aan. We merken op dat niet alle plannen concreet zijn en dat het momenteel
                           onzeker is of deze plannen deze GRP-periode tot uitvoering komen.
                           5.2.3    Gezamenlijk onderzoek
                           Met onderzoeken houden we onze gegevens op orde en verbeteren we onze kennis. Het
                           merendeel van de onderzoeken voeren we uit binnen onze MIJN-samenwerking of binnen
                           Winnet.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                              33 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                           Risicogestuurd beheer
                           In MIJN-verband gaan we risicogestuurd beheer verder ontwikkelen. We gaan de kaders
                           bepalen, risicobepalers vastleggen en doelmatigheidsafwegingen onderzoeken. Dit is de
                           volgende stap op weg naar assetmanagement.
                           Communicatie
                           Communicatie wordt steeds belangrijker omdat we samen met onze inwoners en bedrijven
                           klimaatadaptatie moeten implementeren. We kunnen dat als gemeente niet alleen.
                           Dit pakken we in MIJN-verband op.
                           Voorbereiden op Omgevingswet
                           Naar verwachting wordt in 2021 de Omgevingswet van kracht. We krijgen dan andere
                           plannen en programma’s. De rol van water hierin is essentieel. Dat geldt voor alle drie de
                           gemeenten, daarom pakken we dat samen op.
                           5.2.4    Lokaal onderzoek
                           Veel onderzoek voeren we lokaal uit omdat het is gericht op de toestand en het functioneren
                           van onze eigen riolering. Budget hiervoor is in het financiële 10-jarenplan opgenomen.
                           Structureel
                           Elk jaar doen we onderzoek
                           naar de kwaliteit van de
                           riolering door inspecties te
                           laten uitvoeren. Dat doen
                           we risicogestuurd. Riolen
                           die bij disfunctioneren meer
                           schade berokkenen
                           inspecteren we vaker dan
                           riolen die minder invloed
                           hebben. Gemiddeld
                           inspecteren we circa 14
                           kilometer riolering per jaar.
                           Bij de inspecties sporen we
                           ook eventuele
                           foutaansluitingen op.
                           We onderzoeken regelmatig de toestand van de gemalen en andere voorzieningen.
                           We voeren metingen uit om informatie over het werkelijke functioneren van onze
                           voorzieningen te krijgen en dat te vergelijken met de resultaten van berekeningen. Zo
                           monitoren we bijvoorbeeld onze overstorten en de neerslag die er valt. Uitgangspunt is dat
                           door werken in de openbare ruimte de situatie in het oppervlaktewater niet mag
                           verslechteren. Middels ecoscans in Winnet-verband verkrijgen we inzicht in de kwaliteit van
                           het oppervlaktewater. In onze jaarplannen Water staan de maatregelen beschreven voor
                           verbetering van de waterkwaliteit.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                         34 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                           Als het nodig is, voeren we een complete herberekening uit die we toetsen aan de
                           meetgegevens. We doen nader onderzoek naar rioolvreemd water in onze gemengde
                           riolering.
                           Zo krijgen we inzicht in welke maatregelen nodig zijn.
                           5.2.5    Maatregelen
                           Om de riolering in goede staat te brengen en te houden, voeren we maatregelen uit.
                           Onderhoud
                           Jaarlijks reinigen we riolen, gemalen en overige voorzieningen. We hebben een start
                           gemaakt met kwaliteitsgestuurd beheer: sommige onderdelen reinigen we vaker dan
                           andere. Elke onderhoudsfrequentie past het best bij de risicoklasse van het betreffende
                           onderdeel. Dit ontwikkelen we de komende planperiode verder door.
                           We voeren reparaties uit om gebreken te herstellen. Dat geldt zowel voor de riolen als voor
                           de overige voorzieningen zoals gemalen.
                           Renoveren en vervangen
                           Na beoordeling van de inspectieresultaten stellen we een operationele planning voor
                           renovatie en vervanging op. Ontoelaatbare schades verhelpen we zo adequaat zodat de
                           riolering weer jarenlang goed kan functioneren. Als de wegverharding nog in goede staat is
                           of graven geen reële optie is, renoveren we de riolering. Dat scheelt in de kosten.
                           De komende jaren vinden vooral renovatie- en vervangingswerken plaats bij het stamriool
                           en in de wijken Fokkesteeg, Jutphaas en Batau. We werken met een integrale
                           projectenkaart om te visualiseren waar we aan de slag gaan.
                           Verbeteringen
                           Voor het afkoppelen van het schoon hemelwaterafvoer is het volgende beleid geformuleerd:
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                         35 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>                                    In bestaand gebied wordt voor het afkoppelen van schoon hemelwater van de
                                     riolering meegelift met rioleringswerken indien dit doelmatig is;
                                    Indien particulieren het initiatief nemen om af te koppelen, is het mogelijk dat de
                                     gemeente daaraan mee werkt;
                                    In nieuwbouw gebieden wordt de afvoer van het schone hemelwater, daar waar
                                     mogelijk, niet aangekoppeld op de riolering, een en ander volgens het beslisschema
                                     van Winnet.
                           5.3           Hemelwater
                           5.3.1      Aanleg nieuwe voorzieningen
                           Bij in- en uitbreidingsplannen streven wij naar een duurzame ontwikkeling. In overleg met
                           stedenbouwkundigen, de afdeling Duurzame Ontwikkeling, het Grondbedrijf, externe
                           partijen (provincie, waterschap en projectontwikkelaars) werken we nieuwe inzichten op het
                           vlak van wel of niet afkoppelen verhard oppervlak, afkoppelen van huizen, vasthouden van
                           gebiedseigen water, verder uit. Het inzamelen en transporteren van relatief schoon
                           hemelwater beperken we hierdoor. Ook hierbij maken we zoveel mogelijk gebruik van
                           duurzame materialen.
                           Bij nieuwbouwplannen geldt dat het schone hemelwater, indien mogelijk, niet wordt
                           aangekoppeld op de vuilwaterriolering. Hierbij gebruiken we de beslisboom van Winnet
                           Regionaal Afvalwaterketenbeleid (zie paragraaf 5.2.2). De kosten van nieuwe aanleg zijn
                           opgenomen in de exploitatieopzet van het betreffende gebied.
                           De nieuwe beleidsnorm schrijft voor nieuwe situaties voor dat er minimaal 20 mm neerslag
                           op het eigen perceel moet worden geïnfiltreerd. Dit wordt geborgd in de nieuwe
                           bestemmingsplannen met verruimde reikwijdte en te zijner tijd in de omgevingsplannen. Het
                           nut van een regenwaterverordening wordt onderzocht.
                           Er is extra geld aangevraagd om om te gaan met klimaatadaptatie. Dit is verwerkt in de
                           financiële planning. Omdat voorzieningen getroffen moeten worden voor het bufferen,
                           infiltreren en vertraagd afvoeren van hemelwater, moet hieraan extra geld besteed worden
                           om aan de eisen te kunnen voldoen.
                           5.3.2         Onderzoek
                           Voor de hemelwaterriolering is geen extra onderzoek nodig dan als genoemd onder
                           ’stedelijk afvalwater’.
                           5.3.3         Maatregelen
                           Onderhoud
                           Ook de hemelwaterriolering en bijbehorende voorzieningen zoals lamellenafscheiders,
                           lijngoten en kolken gaan we kwaliteitsgestuurd reinigen. De lijngoten bij het verdiepte
                           nieuwe winkelplein bij het stadskantoor zullen we regelmatig reinigen en de pompen
                           controleren om het risico van wateroverlast te minimaliseren.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                           36 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>                           Straten worden regelmatig gereinigd, dit draagt bij aan het verminderen van de hoeveelheid
                           straatvuil in de regenwaterkolken.
                           Figuur 5-2 Wadi in Blokhoeve.
                           In Blokhoeve ligt een wadi, bestemd voor de berging en infiltratie van afvloeiend
                           hemelwater. Deze wadi heeft speciaal onderhoud nodig. Zo moet het dichtslibben van de
                           toplaag worden voorkomen.
                           Renovatie en vervanging
                           We handelen hier hetzelfde als bij de riolen voor stedelijk afvalwater. We spelen in op
                           klimaatverandering door bijvoorbeeld de rioolbuizen extra te dimensioneren (bui 08+10%) of
                           afvoer via het oppervlak mogelijk te maken, zie Tabel C. Dat doen we bij reguliere
                           werkzaamheden in de openbare ruimte.
                           Baggeren
                           Om de watergangen op peil te houden en het hemelwater goed uit de bebouwde omgeving
                           af te kunnen blijven voeren, moeten we de diepte van de watergangen op peil houden. We
                           werken hierbij volgens het baggerplan, de kosten zijn verwerkt in de financiele tabel van dit
                           GRP.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                           37 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>                           5.4         Grondwater
                           5.4.1          Aanleg van nieuwe voorzieningen
                           Bij het civieltechnische werken onderzoeken we of het nodig is om grondwater-
                           voorzieningen (bijvoorbeeld drainage) aan te brengen om zo grondwateroverlast te
                           voorkomen.
                           Bij aanleg moet bij nieuwbouw worden voldaan aan de maatstaven voor drooglegging (zie
                           de streefwaarden in het gezamenlijke deel van het GRP). Indien nieuwe drains worden
                           aangelegd, moet dat gebeuren conform het standaard dwarsprofiel. Daarbij moeten nieuwe
                           drains onder de grondwaterstand aangelegd worden met een regelbare voorziening in de
                           putten. Hiermee kan het grondwaterniveau naar behoefte bijgesteld worden. Daarnaast is
                           de aangroei van ijzerafzetting in de drains niet meer mogelijk doordat ze continu onder
                           water staan. Dat is gunstig voor de reinigingsfrequentie. Indien er in bestaand gebied
                           grondwaterproblemen zijn, zal bij vervanging van riolering drainage worden meegelegd.
                           5.4.2        Onderzoek
                           De huidige drainagesystemen laten we reinigen en indien nodig inspecteren, te beginnen in
                           de aandachtsgebieden volgens de operationele onderzoeks en onderhoudplannen. Op
                           basis hiervan, en door metingen van de grondwaterstand, wordt beoordeeld of de drains
                           naar behoren functioneren.
                           5.4.3       Maatregelen
                           Onderhoud
                           Drains en peilbuizen reinigen we als dat nodig is. Drains reinigen we gemiddeld eenmaal in
                           de 5 jaar.
                           Renovatie en vervanging
                           Als drains niet meer functioneren, vervangen we ze. We vullen dat nader in in de
                           operationele plannen.
                           5.5         Effectief beheer
                           5.5.1        Calamiteiten
                           Het incidentenplan is geactualiseerd in WINNET-verband. Er wordt gewerkt aan een lokale
                           oefening.
                           5.5.2      Riolering en drainageverordening
                           We onderzoeken hoe we de ’Riolering en drainageverordening Nieuwegein 2013’ kunnen
                           opnemen in het omgevingsplan onder de omgevingswet die in 2021 van kracht wordt.
                           5.5.3      Duurzaamheid
                           Het duurzaamheidsbeleid zoals in hoofdstuk 3 verwoord, zetten we voort.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                        38 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>                           5.5.4         Inventarisatie en registratie
                           De nieuw aangelegde voorzieningen in het kader van inzameling, transport en verwerking
                           van stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater nemen we op in het riolerings-
                           beheersysteem Kikker.
                           5.5.5        Meldingenregistratie
                           Meldingen van burgers en bedrijven worden geregistreerd en afgehandeld. Deze meldingen
                           zijn voor ons een belangrijke informatiebron over het functioneren van de riolering. Ook
                           meldingen over grondwater leggen we in het meldingen registratiesysteem MOR vast.
                           5.5.6         Stankoverlast
                           Bij stankklachten voeren we altijd onderzoek uit. Bij gemalen wordt indien mogelijk een
                           geurfilter geplaatst. Daarnaast nemen we maatregelen om betonaantasting tegen te gaan.
                           5.5.7       Voorlichting
                           We zetten het huidige communicatiebeleid zoals in hoofdstuk 4 verwoord voort, waar zinvol
                           in gezamenlijkheid met Montfoort en IJsselstein. Jaarlijks besteden we via de media
                           aandacht aan het goed gebruik van de riolering.
                           5.5.8       Afvalwaterakkoord
                           Het afvalwaterakkoord met HDSR uit 2007 is verouderd. In 2019 gaan we met HDSR in
                           gesprek om tot een nieuw, actueel afvalwaterakkoord te komen.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                       39 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>                     40 (62)
nl_rapport.docx 20161201
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>                           6         Financiën
                           6.1           Organisatie
                           Om alle verbrede rioleringstaken goed uit te kunnen voeren en de doelen uit dit GRP te
                           kunnen bereiken, is natuurlijk personele inzet nodig. In de Leidraad Riolering van Stichting
                           RIONED is de verbrede rioleringszorg opgedeeld in vijf deeltaken:
                            planvorming,
                            onderzoek
                            onderhoud
                            maatregelen
                            facilitair.
                           Met deze vijf deeltaken is de hele verbrede rioleringszorg afgedekt. Met behulp van een
                           eenvoudig model (Kennisbank Stichting RIONED) hebben we een eerste inschatting
                           gemaakt van de benodigde personele inzet. Dit gebeurt aan de hand van de omvang van de
                           gemeente, de omvang van de riolering en de omvang van de investeringen in de
                           planperiode.
                           Als Nieuwegein alle werkzaamheden zelf zou uitvoeren, is een personele inzet nodig van
                           bijna 20 fte. Uitgaande van het huidige uitbestedingsbeleid is een inzet nodig van bijna
                           11 fte.
                           Tabel F: Benodigde personele inzet
                           Momenteel zijn in Nieuwegein in de buitendienst 6 personen werkzaam (3,5 fte) en in de
                           binnendienst 8 personen (7 fte), in totaal bijna 10,5 fte. De personele bezetting komt
                           overeen met de kengetallen uit de Kennisbank (Rioned).
                           Vooralsnog wordt ervan uitgegaan dat met deze bezetting en eventueel als het nodig is met
                           extra inhuur de rioleringstaken goed kunnen worden ingevuld. Structurele uitbreiding van de
                           personele bezetting is niet nodig.
                           6.2          Financiën
                           Het onderzoek en maatregelen die in hoofdstuk 5 staan omschreven, kosten geld. Naast de
                           uitgaven voor onderzoek en het dagelijks beheer, spelen ook uitgaven voor vervanging en
                           klimaatadaptatie een grote rol. In de volgende figuren staan de vervangingsuitgaven tot en
                           met 2023 weergegeven. De investeringen worden over langere perioden afgeschreven en
                           leiden dus tot jaarlijkse kapitaallasten. De totale lasten zijn inclusief inflatie van 2% en BTW.
                           Het 10-jarenkostendekkingsplan staat ook in bijlage 2.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                               41 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>                           Figuur 6-1: Investeringen planperiode 2019 - 2023
                           Naast deze investeringen vinden ook andere uitgaven plaats, zoals exploitatie,
                           onderhoudsuitgaven en algemene kosten voor straatreiniging, perceptiekosten, uren,
                           overhead, kwijtschelding, etc. De totaallasten die daardoor worden gevormd staan in de
                           onderstaande figuur weergegeven.
                           Figuur 6-2: Totale lasten komende tien jaar
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                    42 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>                           6.3          Kostendekking
                           In de gemeente Nieuwegein wordt rioolheffing geheven volgens de ”Verordening rioolheffing
                           2018”. Net als in voorgaande jaren wordt er één heffing geheven om kosten voor stedelijk
                           afvalwater, afvloeiend hemelwater en grondwater te bekostigen. De belasting wordt
                           geheven per perceel, op basis van
                           het aantal kubieke meters water dat
                           vanuit het perceel wordt afgevoerd.
                           Het tarief voor 2018 is vastgesteld
                           op:
                            indien de hoeveelheid water 300
                               m³ of minder bedraagt:
                                vanuit een perceel € 159,72
                                in afwijking van een tot woning
                                 dienend perceel, die op 1
                                 januari van het belastingjaar of
                                 bij aanvang van de
                                 belastingplicht door één
                                 persoon worden gebruikt
                                 € 111,84;
                            indien de hoeveelheid water meer
                               dan 300 m³ bedraagt € 159,72
                              en voor elke volle eenheid van één kubieke meter afvalwater > 300m³ € 0,77;
                            in geval van een incidentele lozing: voor elke kubieke meter water € 0,77.
                           Per 1-1-2019 is gerekend met:
                            8.143 eenpersoonshuishoudens;
                            18.388 meerpersoonshuishoudens.
                           Ook voor rioolheffing geldt de gemeentelijke kwijtscheldingsregeling.
                           Op basis van de verwachte uitgaven is een voorstel gedaan voor de ontwikkeling van de
                           rioolheffing in de komende jaren. Het voorstel staat weergegeven in de onderstaande tabel.
                           De getallen zijn inclusief inflatiecorrectie. Het tarief voor grootverbruikers ontwikkelt zich
                           overeenkomstig.
                           Tabel G: Voorstel ontwikkeling rioolheffing
                           Jaar    Eenpersoonshuishoudens €     Meerpersoonshuishoudens €      Stijging
                                                                                                  %
                           2019             123,60                        175,20                10,00
                           2020             127,20                        180,00                 3,00
                           2021             129,60                        183,60                 2,00
                           2022             130,80                        186,00                 1,00
                           2023             132,00                        188,40                 1,00
                           Ten opzichte van het oude GRP is een aantal nieuwe taken toegevoegd aan het GRP, zoals
                           baggeren, waterhuishouding en klimaatadaptatie. Daarnaast streven we naar 100%
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                            43 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>                           kostendekking. Hierdoor neemt ook de hoogte van de rioolheffing toe ten opzichte van het
                           vorige GRP. In het regionale samenwerkingsverband Winnet is afgesproken dat in 2020 de
                           partners minimaal 10% op de landelijk geprognoticeerde exploitatiekosten in 2020 besparen
                           om te voldoen aan het Bestuursakkoord Water. Nieuwe watertaken en niet beinvloedbare
                           exploitatiekosten vallen niet onder deze doelstelling. Nieuwegein voldoet met dit GRP aan
                           de ambitie voor kostenbesparing van Winnet.
                           Voor 2019 ramen we de volgende opbrengst uit de rioolheffing:
                           Incidentele opbrengst (afkoppelen)                €        90.900;
                           Netto opbrengst woningen                          €     4.275.700;
                           Rioolrechten niet woningen groot verbruik         €        87.600;
                           Rioolrechten niet woningen klein verbruik         €       554.500.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                       44 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>                           Bijlage 1 Evaluatie maatregelen en onderzoek GRP Nieuwegein
                                     2014 – 2018
                           Maatregelen en onderzoek      Uitgevoerd   Uitleg
                           Monitoring overstorten        Ja
                           Metingen en berekeningen      Ja
                           hydraulisch en milieu-
                           technisch functioneren
                           Rioolinspectie                Deels        Gemiddeld 14 km. per jaar
                                                                      geïnspecteerd.
                           Dieptemetingen vrijverval-    Ja           Gebeurd ad hoc als er werk in
                           riolering                                  uitvoering gaat
                           Reiniging en reparaties       Deels        Persleidingen worden alleen
                           rioolstelsel                               gereinigd als er een afvoerprobleem
                           Renovatie / vervanging        Ja           is.
                           vrijvervalriolen
                           Uitbreiding capaciteit dwa-   Deels        Vergroten persleiding bij Jutphaas
                           stelsel                                    bleek niet nodig te zijn. De
                                                                      capaciteit van het gemaal bij
                                                                      Jutphaas is wel uitgebreid.
                           Onderzoek stedelijk           Ja           Onderzoek uitgevoerd met 100 mm.
                           wateropgave                                bui.
                           Inspectie, onderhoud en       Ja
                           explotatie riolen
                           Straatreiniging               Ja
                           Lamellenafscheiders           Deels        Ze worden 1x in plaats van 2x per
                                                                      jaar gereinigd.
                           Onderhoud wadi                Ja           Wadi is nu een speelveld-
                                                                      combinatie. Betreding van de wadi
                                                                      heeft gevolgen voor de toplaag.
                           Afkoppelen                    Ja           Afkoppelen gebeurd bij vervanging
                                                                      van de riolering indien mogelijk.
                           Baggeren                      Ja
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                            45 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>                           Inspectie en onderhoud          Ja   Inspectie en reiniging drainage
                           grondwatermeetnet en                 alleen als er aanleiding voor is.
                           drainage
                           Operationele                    Ja   Er worden jaarlijks projectkaarten
                           onderhoudsplannen                    opgesteld, inclusief plannen voor
                                                                reiniging en inspectie.
                           Reiniging en onderhoud          Ja
                           drains, gemalen en peilbuizen
                           Renovatie/reparatie/vervangen   Ja   Kokosdrains worden niet specifiek
                           drains                               vervangen, wel worden nieuwe
                                                                drains (PE) aangelegd bij
                                                                vervangingswerken.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                     46 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>                           Bijlage 2 Financieel tienjarenplan
                           Letop:
                           In de tabel is abusievelijk 2% genoemd als inflatiecijfer. In het overzicht is echter wel
                           gerekend met het inflatiecijfer (2,4%) van de programmabegroting 2019.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                       47 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>                           Bijlage 3 Lijst met overstorten en uitlaten en tekening
                           Verklaring afkortingen
                                                       gemengd
                           gemengd                     rioolstelsel
                           hwa gs                      hemelwaterstelsel gescheiden
                           hwa vgs                     hemelwaterstelsel verbeterd gescheiden
                           shwa                        schoon hemelwaterstelsel
                           De gegevens in dit GRP zijn van 20-08-2018. Dit is een dynamisch bestand. De actuele
                           gegevens zijn beschikbaar bij de afdeling Openbaar Domein, vakgroep Riolering, telefoon
                           14030.
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                     48 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>                     49 (62)
nl_rapport.docx 20161201
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>                     50 (62)
nl_rapport.docx 20161201
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>                     51 (62)
nl_rapport.docx 20161201
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>                     52 (62)
nl_rapport.docx 20161201
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>                     53 (62)
nl_rapport.docx 20161201
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>                     54 (62)
nl_rapport.docx 20161201
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>                     55 (62)
nl_rapport.docx 20161201
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>                           Bijlage 4 Begrippen en definities
nl_rapport.docx 20161201
                                                               56 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>                           AFKORTINGEN
                           AMvB               Algemene Maatregel van Bestuur
                           BBB                Bergbezinkbassin
                           BBV                Bergbezinkvoorziening of Besluit Begroting en Verantwoording Provincies
                                               en Gemeenten
                           BRP                Basisrioleringsplan
                           DWA                droogweerafvoer
                           FTE                Full time equivalent
                           GRP                Gemeentelijk rioleringsplan
                           GS                 Gescheiden stelsel
                           HWA                Hemelwaterafvoer
                           IBA                Installatie voor Individuele Behandeling van Afvalwater
                           IBOR               Integraal Beheer Openbare Ruimte
                           NEN                Nederlandse norm
                           NPR                Nederlandse praktijkrichtlijn
                           RWZI               Rioolwaterzuiveringsinrichting
                           VGS                Verbeterd gescheiden stelsel
                           Wabo               Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
                           Wm                 Wet milieubeheer
                           Wtw                Waterwet
                           TERMEN EN DEFINITIES
                           De woorden en verklaringen in deze lijst zijn (voor een groot deel) afkomstig uit:
                            Beter Bouw- en Woonrijp Maken, GD112-7 Publicatie ‘Ontwatering in stedelijk gebied’,
                              definitief 2 d.d. 20 april 2007;
                            NEN 3300 Buitenriolering - Termen en definities.
                           aangroei                    verzameling van organismen die zich op de buiswand hebben vastgehecht of
                                                       in slierten aan de buiswand hangen
                           aantasting                  een wijziging van de structuur van de buiswand als gevolg van
                                                       (bio)chemische of mechanische processen
                           afkoppelen                  Afkoppelen is het niet langer afvoeren van hemelwater via de riolering naar de
                                                       RWZI maar op omgevingsverantwoorde wijze brengen van hemelwater in
                                                       bodem of oppervlaktewater. Omgevingsverantwoord wil zeggen zonder
                                                       overlast of nadelige gevolgen voor bewoners, gebruikers, waterpeilbeheer,
                                                       ecologie en water- en bodemmilieu het niet meer inzamelen en naar de RWZI
                                                       transporteren van hemelwater.
                           afvoerend oppervlak         het naar de riolering afwaterende oppervlak
                           afwatering                  de afvoer van water via een stelsel van open waterlopen naar een lozingspunt
                                                       van het afwateringsgebied
                           afzetting                   aankoeking van slib, vet en kalk op de buiswand; tevens afzetting van
                                                       bodemmateriaal anders dan zand ter plaatse van een buisverbinding of
                                                       scheur
                           ander afvalwater            Datgene wat niet onder een van de volgende begrippen is te vatten:
                                                       huishoudelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater, grondwater,
                                                       bedrijfsafvalwater of stedelijk afvalwater. Een voorbeeld van ‘ander
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                                        57 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>                                                   afvalwater’ is ‘zwembadwater’ bij een particulier huishouden dat geloosd moet
                                                   worden. Te lozen zwembadwater van een professioneel zwembad is
                                                   bedrijfsafvalwater.
                           basisinspanning         term die de waterkwaliteitsbeheerders gebruiken voor het aanduiden van de
                                                   inspanningen die elke gemeente moet uitvoeren of uitgevoerd hebben om de
                                                   vuiluitworp uit de riolering tot een bepaald niveau te reduceren
                           basisrioleringsplan     Document (tekening + toelichting en berekeningen) met de huidige situatie
                                                   van de riolering en de uit te voeren verbeteringsmaatregelen
                           bedrijfsafvalwater      afvalwater dat vrijkomt bij door de mens bedrijfsmatig of in een omvang alsof
                                                   zij bedrijfsmatig was, ondernomen bedrijvigheid, dat geen huishoudelijk
                                                   afvalwater, afvloeiend hemelwater of grondwater is
                           beheer                  Zorgen voor het functioneren, bestaande uit de activiteiten onderzoek,
                                                   onderhoud, repareren, renoveren, vervangen en verbeteren.
                           bemalingsgebied         een rioleringsgebied waaruit het afvalwater door een gemaal wordt verwijderd
                           beoordelen              het toetsen van een parameter aan de bijbehorende maatstaf en het geven
                                                   van een oordeel over de uitkomsten van de toetsing
                           bergbezinkkelder        reservoir voor de tijdelijke opslag van afvalwater waarin tevens slibafzetting
                                                   plaatsvindt met een voorziening om het slib te kunnen verwijderen en waaruit
                                                   overstortingen kunnen plaatsvinden
                                                                                               3
                           berging                 de inhoud van de riolering uitgedrukt in m of mm
                           bergingsverlies         de vermindering van berging door permanente vulling in de riolering als
                                                   gevolg van verzakkingen
                           bouwtechnische maat-    maatregelen in de woning (in de kruipruimte of kelder, of in de woonruimte),
                           regelen                 met als doel vochtoverlast te beperken
                           bouwrijpmaken           een terrein zodanig inrichten dat aanleg van infrastructuur, woningen,
                                                   recreatievoorzieningen en dergelijke mogelijk wordt
                           classificatie           de indeling van toestandsaspecten in klassen
                           dg DIALOG Riolering     het computerprogramma voor rioleringsbeheer
                           doorlatendheid          het vermogen van de grond om water en/of lucht door te laten
                           drainage                een systeem van doorlatende, geperforeerde kunststof pijpen in de bodem,
                                                   waarin opvang en afvoer van overtollig grondwater plaatsvindt, waardoor de
                                                   grondwaterstand beheerst kan worden
                           drooglegging            afstand tussen het oppervlaktewaterpeil en het maaiveld
                           droogweerafvoer (dwa)   de hoeveelheid afvalwater die per tijdseenheid in een droogweersituatie via
                                                   het rioolstelsel wordt afgevoerd
                           drukriolering           riolering waarbij het transport plaatsvindt via pompen en persleidingen
                           DWA-rioolstelsel        zie vuilwaterrioolstelsel
                           emissiespoor            onderdeel van het tweesporenbeleid van waterkwaliteitsbeheerders gericht op
                                                   het tot een bepaald niveau terugbrengen van de emissies (vuiluitworp) uit een
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                                    58 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>                                                      rioolstelsel, ongeacht de werkelijke waterkwaliteit
                           externe overstort          rioolput voorzien van een overstortdrempel die loost buiten het in
                                                      beschouwing genomen rioolstelsel, meestal op oppervlaktewater
                           foutieve aansluiting       Het aansluiten van een vuilwaterriool op een regenwaterriool of omgekeerd.
                           freatisch grondwater       Het grondwater in de bovenste bodemlaag, dat (indirect) in contact staat met
                                                      de atmosfeer. De freatische grondwaterstand is een andere term voor
                                                      grondwaterspiegel.
                           GHG                        Gemiddeld Hoogste Grondwaterstand. Dit is het gemiddelde van de drie
                                                      hoogste grondwaterstanden van de afgelopen 8 jaren, gebaseerd op
                                                      maandelijkse metingen.
                           gemengd rioolstelsel       stelsel waarbij afvalwater inclusief ingezamelde neerslag door één
                                                      leidingstelsel wordt getransporteerd
                           gescheiden rioolstelsel    rioolstelsel, waarbij afvalwater exclusief neerslag door een leidingstelsel wordt
                                                      getransporteerd en neerslag door een afzonderlijk leidingstelsel rechtstreeks
                                                      naar oppervlaktewater wordt afgevoerd
                           geohydrologie              leer van de grondwaterstroming en de dynamiek in samenhang met de
                                                      structuur en de opbouw van de ondergrond
                           grondwater                 water beneden het grondoppervlak, meestal beperkt tot het water beneden de
                                                      grondwaterspiegel
                           grondwateronderlast        problemen die zich voordoen als gevolg van lage grondwaterstanden,
                                                      bijvoorbeeld aantasting van houten funderingen als gevolg van droogstand
                           grondwateroverlast         wateroverlast door hoge grondwaterstanden, bijvoorbeeld plasvorming op
                                                      binnenterreinen of vocht in kruipruimtes
                           huishoudelijk afvalwater   Afvalwater dat overwegend afkomstig is van menselijke stofwisseling en
                                                      huishoudelijke werkzaamheden.
                           hydraulisch                waarbij van de leer van de praktische toepassing van waterbeweging gebruik
                                                      wordt gemaakt
                           hydraulische berekening    het door rekenen bepalen van het hydraulisch functioneren van een
                                                      rioolstelsel
                           infiltratie                intreding van water in de bodem
                           ingrijpmaatstaf            grenstoestand waarbij ingrijpen in de actuele toestand noodzakelijk is en
                                                      waarbij maatregelen moeten worden opgesteld
                           inhangend voegmateriaal    voegmateriaal (kit, bitumineuze profielstrip) dat uit de voeg in het
                                                      doorstroomprofiel is gezakt of gedrukt
                           inhangende rubberring      een niet gescheurde rubberring die zichtbaar is of een gescheurde rubberring
                                                      waarvan een gedeelte in het doorstroomprofiel hangt
                           inrichting                 elke door de mens bedrijfsmatig of in een omvang alsof zij bedrijfsmatig was,
                                                      ondernomen bedrijvigheid die binnen een zekere begrenzing pleegt te worden
                                                      verricht
                           inspectie                  het waarnemen, herkennen en beschrijven van de toestand
                           kruipruimte                ruimte onder de begane-grondvloer in gebruik voor het bereiken van leidingen
                                                      voor inspectie, onderhoud of reparatie, en voor ventilatie van de vloer en
                                                      eventuele houten constructiedelen onder de woning
                           kwel                       het uittreden van grondwater
                           lekkage                    het in- of uittreden van water via voegen, scheuren, langs inlaten of door de
                                                      buiswand
                           maaiveld                   grondoppervlak, bovenzijde van de bodem
                           maatstaf                   grenswaarde (getalsmatig) op basis waarvan geconcludeerd wordt of aan een
                                                      functionele eis wordt voldaan
                           niet-inrichting            Alles wat geen inrichting is. Naast huishoudens gaat het vooral om activiteiten
                                                      die vanwege het niet-begrensde of tijdelijke karakter niet als inrichting worden
                                                      beschouwd (bv. gevelreiniging, evenementen, op locatie wassen van auto’s).
                           obstakels                  voorwerpen in het riool die geen functie in rioleringstechnische zin hebben en
                                                      geen deel uitmaken van een normale afvalwaterstroom
                           onbekende riolering        riolering die niet in het beheerssysteem van de gemeente is opgenomen,
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                                          59 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>                                                      maar wel onderdeel uitmaakt van de gemeentelijke riolering. Het gaat hier
                                                      veelal om 'oude' riolering.
                           onderhoud                  herstel van het oorspronkelijke functioneren, waarbij de toestand van objecten
                                                      ongewijzigd gehandhaafd wordt
                           onderzoek                  het verzamelen, ordenen, analyseren en verwerken van gegevens, zodanig
                                                      dat informatie kan worden afgeleid over de toestand en het functioneren van
                                                      de buitenriolering
                           ontvlechting               het volledig gescheiden inzamelen van afvalwater en regenwater
                           ontwatering                afvoer van water uit percelen over en door de grond en eventueel door drains,
                                                      kleine sloten en greppels naar een stelsel van grote waterlopen met als
                                                      functie afwatering
                           ontwateringsdiepte         afstand tussen de hoogste grondwaterstand tussen twee
                                                      ontwateringsmiddelen (sloot, drain) en het maaiveld
                           onverhard oppervlak        oppervlak in stedelijk gebied waar neerslagwater kan infiltreren (plantsoenen,
                                                      tuinen, bermen)
                           opbolling                  maximale hoogteverschil tussen de grondwaterspiegel en de waterstand in de
                                                      drainagebuizen en/of watergangen
                           openbaar hemelwater-       voorziening voor de inzameling en verdere verwerking van afvloeiend
                           stelsel                    hemelwater, niet zijnde een openbaar vuilwaterriool, in beheer bij een
                                                      gemeente of een rechtspersoon die door een gemeente met het beheer is
                                                      belast
                           openbaar                   voorziening voor de inzameling en verdere verwerking van grondwater, niet
                           ontwateringsstelsel        zijnde een openbaar vuilwaterriool, in beheer bij een gemeente of een
                                                      rechtspersoon die door een gemeente met het beheer is belast
                           openbaar vuilwaterriool    voorziening voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater, in
                                                      beheer bij een gemeente of een rechtspersoon die door een gemeente met
                                                      het beheer is belast
                           oppervlaktewater           water dat stroomt over of verblijft op het aardoppervlak
                           overstorting               de lozing van afvalwater via een overstortdrempel naar oppervlaktewater
                           overstortput               rioolput voorzien van een overstortdrempel
                           peilbuis                   algemene term voor een buis of soortgelijke constructie met een kleine
                                                      diameter waarin een grondwaterstand c.q. stijghoogte kan worden gemeten
                           pompovercapaciteit (poc)   Het deel van de pompcapaciteit dat beschikbaar is voor de regenwaterafvoer.
                                                      Het andere deel van de capaciteit is beschikbaar voor de afvalwaterafvoer
                                                      tijdens droog weer.
                           randvoorziening            vloeistofdichte voorziening als onderdeel van het rioolstelsel die als doel heeft
                                                      de lozing van vuil uit het rioolstelsel op oppervlaktewater te verminderen
                           regenwaterriool            riool alleen bestemd voor de inzameling en het transport van neerslag
                           regenwaterrioolstelsel     rioolstelsel alleen bestemd voor de inzameling en het transport van neerslag
                           renovatie                  herstel van het oorspronkelijke functioneren, waarbij een ingrijpende
                                                      toestandswijziging wordt doorgevoerd; evenaren technische staat van nieuw
                                                      aangelegd
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                                          60 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>                           reparatie                     herstel van het oorspronkelijke functioneren, waarbij een beperkte
                                                         toestandswijziging wordt doorgevoerd
                           riolering                     het samenstel van riolen, rioolputten en bijbehorende voorzieningen voor de
                                                         inzameling en het transport van afvalwater
                           riool                         samenstel van buizen tussen twee putten bestemd voor de inzameling en/of
                                                         het transport van afvalwater
                           rioolput                      constructie toegang gevend tot het rioolstelsel (te herkennen aan gietijzeren
                                                         deksels in de weg)
                           rioolwaterzuiverings-         het totaal van de grond, gebouwen en apparatuur voor de zuivering van
                           inrichting                    afvalwater
                           riothermie                    Het benutten van de warmte die in rioolwater aanwezig is
                           RWA-riool                     zie regenwaterriool
                           RWA-rioolstelsel              zie regenwaterrioolstelsel
                           scheuren                      het geheel van scheuren, barsten en breuken
                           stedelijk afvalwater          huishoudelijk afvalwater of een mengsel daarvan met bedrijfsafvalwater,
                                                         afvloeiend hemelwater, grondwater of ander afvalwater
                           stijghoogte                   Hoogte boven een referentievlak tot waar het water in een peilbuis stijgt. Deze
                                                         stijghoogte is afhankelijk van de druk van het grondwater ter plaatse van de
                                                         opening onderin de peilbuis.
                           verbeterd gescheiden          Gescheiden rioolstelsel met voorzieningen waardoor de neerslag slechts bij
                           rioolstelsel                  wat grotere regenbuien naar oppervlaktewater wordt afgevoerd. Het meest
                                                         vervuilde deel van de neerslag wordt 'geborgen' in de riolering en naar de
                                                         zuivering afgevoerd.
                           verbeteren                    het aanpassen van het oorspronkelijke functioneren
                           verhard oppervlak             oppervlak in stedelijk gebied waar neerslagwater niet kan infiltreren, maar
                                                         oppervlakkig afstroomt (huizen, straten, en dergelijke)
                           vervangen                     herstel van het oorspronkelijke functioneren, waarbij het bestaande object
                                                         wordt verwijderd en een nieuw gelijkwaardig object wordt teruggeplaatst
                           visuele inspectie             het op directe wijze dan wel op indirecte wijze via optische hulpmiddelen
                                                         inspecteren van de toestand
                           vrijvervalriool               riool waardoor afvalwater door de zwaartekracht wordt getransporteerd
                           vuilemissie                   zie vuiluitworp
                           vuiluitworp                   Het totaal aan stoffen (niet zijnde water) geloosd uit een rioolstelsel op het
                                                         oppervlaktewater via overstorten. Hierbij kan gedacht worden aan biologisch
                                                         afbreekbare stoffen die bij afbraak in het water zuurstof verbruiken (BZV), aan
                                                         stikstof en fosfaten en aan zware metalen.
                           vuilwaterriool                riool alleen bestemd voor de inzameling en het transport van huishoudelijk en
                                                         bedrijfsafvalwater, niet zijnde neerslag
                           vuilwaterrioolstelsel         rioolstelsel voor de inzameling en het transport van huishoudelijk en
                                                         bedrijfsafvalwater, niet zijnde neerslag
                           waarschuwingsmaatstaf         grenstoestand waarbij de actuele toestand discutabel is en nader onderzoek
                                                         nodig is
                           wadi                          systeem voor hemelwater afvoer door drainage en infiltratie
                           waterkwaliteitsdoelstelling   doelstelling voor de kwaliteit van een oppervlaktewater nodig om dat water
                                                         een bepaalde functie te kunnen laten vervullen
                           water op straat               het optreden van waterstanden boven maaiveldniveau
                           waterketen                    De waterstroom vanaf het drinkwaterbedrijf, via de gebruikers en het
                                                         rioolstelsel naar de RWZI (drinkwatervoorziening - riolering -
                                                         afvalwaterzuivering).
                           wateroverlast                 het optreden van waterstanden boven maaiveldniveau waarbij hinder of
                                                         schade wordt ondervonden
                           wegzijging                    neerwaartse stroming van grondwater
                           wortelingroei                 de wortels van bomen of planten, die door voegen, scheuren of via gebouw of
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                                           61 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>                                                   kolkaansluitingen het riool zijn ingegroeid
                           zandinloop              het intreden van zand via buisverbindingen of scheuren
                           zand- en vuilophoping   opgehoopt materiaal met een losse structuur
                           zetting                 bodemdaling als gevolg van inklinking, krimp, door de bouw van kunstwerken,
                                                   het ophogen van de grond of het aanbrengen van andere materialen
nl_rapport.docx 20161201
                                                                                                                                 62 (62)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>