<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>







































 
 

 

 

 
U16 
Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan 
het aangepast beoordelingskader 
 
Maart 2021, Versie 1.0 

 

2021-174 Bijlage 6



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader  

Colofon 

 

Auteurs: Decisio 

 

 

 



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader  

Inhoud 

 

Samenvatting: beoordeling IRP............................................................................................................... 1 

Beoordelingskader als hulpmiddel voor politiek-bestuurlijk gesprek ............................................. 2 

1 Inleiding ........................................................................................................................................... 4 

1.1 Aanleiding ............................................................................................................................... 4 

1.2 Werkwijze ............................................................................................................................... 4 

1.3 Leeswijzer ................................................................................................................................ 5 

2 Beoordelingskader .......................................................................................................................... 6 

2.1 Basis voor het beoordelingskader ........................................................................................... 6 

2.2 Beoordelingskader .................................................................................................................. 7 

3 Beoordeling IRP ............................................................................................................................... 9 

3.1 Bevorderen van een gezonde, duurzame en energieke regio ................................................ 9 

3.2 Economie versterken: aanjagen economische groei van de regio ....................................... 11 

3.3 Verstedelijkingsopgave faciliteren ........................................................................................ 14 

3.4 Ruimtelijke kwaliteit verhogen ............................................................................................. 16 

3.5 Slimme en toekomstvaste mobiliteit faciliteren ................................................................... 19 

3.6 Haalbaarheid ......................................................................................................................... 21 

3.7 Kosten en opbrengsten (financieel) ...................................................................................... 22 

Bijlage 1: Bijlage operationalisering kernindicatoren ........................................................................... 23 

 

 

 



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 1 
 

Samenvatting: beoordeling IRP 
Het Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP) (versie maart 2021) is op hoofdlijnen beoordeeld aan de 

hand van een beoordelingskader dat door de regio is opgesteld om verstedelijkingskeuzes af te 

wegen. Het beoordelingskader is uitgewerkt rondom het centrale motto van de U16 ‘Gezond leven 

in een stedelijke regio voor iedereen’ en bestaat uit 7 hoofddoelen en per hoofddoel uit meerdere 

subdoelen. Aan de hand van kern- en subindicatoren is het beoordelingskader verder 

geoperationaliseerd.  

Het totaalbeeld van de beoordeling is opgenomen in schema 1. Het IRP wordt over het algemeen 

positief beoordeeld. Voor de meeste doelstellingen (zowel hoofd, als subdoelen) is veel aandacht in 

het IRP. In het IRP wordt per thema het perspectief voor de regio benoemd, waaruit op een logische 

manier de opgave of ambitie voort vloeit. Aan de hand van 8 redeneerlijnen wordt vervolgens 

aangegeven op welke manier de opgave tegemoet wordt getreden. Daarbij is er op onderdelen een 

nadere thematische verdieping gepleegd. De overwegend positieve beoordeling is logisch vanuit het 

gegeven dat het beoordelingskader zelf ook ‘richting [heeft] gegeven aan de keuzes die in het IRP 

worden gemaakt’. Wanneer we inzoomen op een aantal hoofddoelen en thema’s uit het IRP en deze 

langs de meetlat van het beoordelingskader leggen dan vallen daarin de volgende zaken op:  

• Op de hoofddoelen ‘economie versterken’, ‘verstedelijkingsopgave faciliteren’, ‘ruimtelijke 

kwaliteit verhogen’ en ‘slimme en toekomstvaste mobiliteit faciliteren’ wordt overwegend 

positief gescoord. Dat komt doordat het IRP de thema’s wonen, werken, mobiliteit en 

ruimtelijke kwaliteit behoorlijk concreet uitwerkt en zo inzichtbiedt in welke mate aan de 

opgaven wordt voldaan en op welke manier bepaalde doelen gerealiseerd gaan worden. 

Bijvoorbeeld in termen van aantallen arbeidsplaatsen, woningen, waar en op welke OV-lijnen 

ingezet wordt en op welke manier de ruimtelijke kwaliteit versterkt wordt.  

• De beoordeling op het hoofddoel ‘bevorderen van een gezonde, duurzame en energieke regio’ is 

lastiger. Dat heeft te maken met het regionale niveau waarop het IRP is uitgewerkt. Voor 

bepaalde subdoelen en indicatoren is een nadere uitwerking op lokaal niveau nodig 

(bijvoorbeeld klimaatadaptatie); deze invulling biedt het IRP niet. Daarnaast is de inpassing van 

verschillende functies (wonen, werken, mobiliteit) binnen bestaand stedelijk gebied en het 

gezond maken / houden van dit gebied (met name kijkend naar het aspect geluid) een 

aandachtspunt. De specifieke ‘inpassing’ dient nader uitgewerkt te worden.  

• In algemene zin geldt voor meer indicatoren uit het beoordelingskader dat het nog niet mogelijk 

is ze op basis van de uitwerking in het IRP te beoordelen. In de fase van planontwikkeling waar 

het IRP zich in bevindt is dat ook logisch: het IRP kan op onderdelen alleen randvoorwaarden of 

uitgangspunten meegeven, of aangeven dat nog ruimte wordt gezocht voor bepaalde functies. 

De daadwerkelijke uitwerking in plannen komt later en is in sommige gevallen ook vooral iets 

waar gemeenten mee aan de slag moeten.  

• De beoordeling op de hoofddoelen ‘Haalbaarheid’ en ‘Kosten en opbrengsten’ is ook nog niet 

goed mogelijk. Over deze aspecten is nog weinig concrete informatie voorhanden.  

Dat maakt dat beoordeling op een aantal indicatoren neutraal (0) of onbekend (?) is. Deze 

beoordelingen zijn te lezen als aandachtspunten bij de verdere uitwerking van het IRP. Beoordeling 

aan de hand van het beoordelingskader is dan ook vooral een hulpmiddel voor het politiek-

bestuurlijk gesprek. Deze duiding staat nader toegelicht onder schema 1. 

Schema 1: totaalbeeld beoordeling Integraal Ruimtelijk Perspectief U16 

Centraal motto U16: ‘Gezond leven in een stedelijke regio voor iedereen’  

Hoofddoel   Subdoelen   Beoordeling 

  Bevorderen gezonde leefstijl    + 



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 2 
 

Bevorderen van een gezonde, 
duurzame en energieke regio   

  
Bevorderen gezonde leefomgeving (o.a. terugdringen 
hinder geluid en emissies)  

  +/- 

  
Kansen voor klimaatadaptatie; o.a. beperken 
wateroverlast, waterveiligheid en hittestress 

  0/+ ? 

  Voldoende schoon en gezond water   0/+ 

  Kansen en bijdragen aan realisatie energietransitie   0/+ ? 

Economie versterken: Aanjagen 
economische groei van de regio  

  Agglomeratiekracht vergroten   + 

  Versterken van het vestigingsklimaat   + ? 

  Bevorderen circulariteit in de economie   0/+ ? 

  Bevorderen innovatie in de economie   + 

  
Stimuleren betekenisvolle werkgelegenheid met 
gezonde en veilige arbeidsomstandigheden 

  0 ? 

Verstedelijkingsopgave faciliteren    Zicht op voldoende plancapaciteit (kwantiteit)   + 

  Zicht op voldoende diversiteit woonmilieus (kwaliteit)    0/+ ? 

  Bevorderen inclusiviteit van de woningmarkt   0 ? 

  Stimuleren levensloopbestendige wijken   0 ? 

  
Toegang tot voorzieningen verbeteren vanuit 
woongebieden  

  + 

  Toegang tot werk vergroten vanuit woongebieden    + 

Ruimtelijke kwaliteit verhogen  
  

Verhogen van de ruimtelijke kwaliteit van het stedelijk 
gebied  

  0/+ 

  
Verhogen van de ruimtelijke kwaliteit van het landelijk 
gebied  

  + 

  
Behouden versterken van de intrinsieke 
natuurwaarden  

  0/+ 

  Vergroten van het areaal (land- en water) natuur   + ? 

  
Behouden en versterken van de cultuurhistorische 
waarden  

  + 

  Leefbaarheid en vitaliteit kernen   + 

  Recreatieve voorzieningen   + 

Slimme en Toekomstvaste mobiliteit 
faciliteren    

Voldoende capaciteit infrastructuurnetwerken en 
oplossing urgente (systeem) knelpunten (Fiets, Spoor, 
Stedelijk OV, Transfer, Weg)  

  + 

  Versterken robuustheid infrastructuurnetwerken     0/+ 

  
Vergroten van reizigerscomfort, betrouwbaarheid en 
beleving  

  0 ? 

  
Vergroten toegankelijkheid van het verkeer- en 
vervoersysteem  

  + 

Haalbaarheid  
  

Zicht op uitvoering (technische complexiteit, draagvlak, 
fysieke inpassing, juridisch)  

  0 ? 

  Mate van adaptiviteit en toekomstvastheid    + 

Kosten en opbrengsten  Beheer en exploitatiekosten, incl. opbrengsten  - ? 

 Investeringskosten  - ? 

 

Beoordelingskader als hulpmiddel voor politiek-bestuurlijk gesprek 
Om te voorzien in de regionale opgaven en daarbij oog te houden voor de ambities en doelstellingen 

van de regio worden ruimtelijk-economische keuzes op verschillende schaalniveaus (regionaal, 

gemeentelijk, lokaal) gevraagd. Het beoordelingskader is opgesteld ter ondersteuning van het 

maken van deze keuzes. De beoordeling van het IRP is geen zuivere toets op de ‘maatschappelijke 

impact’, maar biedt wel inzicht in de bijdrage van (elementen uit) de vijf thema’s en 8 redeneerlijnen 

die in het IRP aandacht krijgen, aan de hoofddoelstellingen uit het beoordelingskader. Beoordeling 

van doelstellingen is gebaseerd op het ‘meten’ van onderliggende indicatoren. Aandachtspunt 

daarbij is dat verschillende indicatoren een verschillend karakter hebben. De meesten zijn 

kwantitatief meetbaar te maken, maar sommige indicatoren kunnen alleen kwalitatief worden 

gescoord op basis van ‘expert judgement’. Daarnaast geldt als aandachtpunt voor gebruik dat 

indicatoren soms met elkaar overlappen en/of containerbegrippen zijn.  



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 3 
 

Elementen die nu nog niet zijn uitgewerkt (en waarvan de bijdrage aan doelen nog niet meetbaar is) 

verdienen dus in nader ontwerp en programmering in het vervolgproces aandacht. Daarbij geldt ook 

dat scores nog verbeterd (of verslechterd) kunnen worden door (gebrek aan) een nadere uitwerking 

of inpassing. Daarbij past overigens wel de kanttekening dat niet op alle doelstellingen maximaal kan 

worden gescoord. De ruimte is immers schaars, zodat het noodzakelijk is keuzes te maken.  



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 4 
 

1 Inleiding 
 

1.1 Aanleiding 
 

De regio Utrecht staat voor de opgave om de komende jaren een grote vraag naar ruimte op te 

vangen en op een duurzame, leefbare en gezonde manier in te passen in de bestaande 

leefomgeving. De vraag naar ruimte komt onder meer voort vanuit de groeiende economie en een 

toenemend aantal mensen dat in de regio wil wonen, de benodigde verduurzaming van het 

energiegebruik, klimaatopgaven en de grote verkeersstromen die door de regio zullen blijven lopen. 

Het op een gezonde en leefbare manier inpassen van deze opgaven vraagt ook om voldoende ruimte 

voor rust en recreatie, bijvoorbeeld in de vorm van natuur en landschap.  

Om de groei in goede banen te leiden werkt de regio U16 nauw samen. Daartoe is in 2018 een 

Ruimtelijk Economische Koers (REK) en later een Ruimtelijk Economisch Programma (REP) opgesteld. 

Daarin is vanuit de U16 ‘een integrale en breed gedragen visie en strategie op de toekomst (tot 2040) 

van de metropoolregio Utrecht opgenomen’. De visie en strategie zijn ruimtelijk vertaald in het 

Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP). Het IRP is ‘geen eindbeeld, maar bevat een strategie en 

adaptief ontwikkelpad’. Om die reden worden in de volgende stap vanuit het REP nog gezamenlijk 

afspraken gemaakt over regionaal programmeren en een uitvoeringsstrategie.  

In het ruimtelijk economisch programma REP is een integraal afwegingskader en beoordelingskader 

opgesteld. Doel van voorliggende notitie is het IRP langs de meetlat van het beoordelingskader 

(BOK) te leggen.  

 

1.2 Werkwijze 
In de eerste helft van 2019 is door het MIRT Onderzoek Metropoolregio Utrecht in samenwerking 

met het REP een aantal verstedelijkingsmodellen geschetst die getoetst zijn aan een 

beoordelingskader. De uitgangspunten voor de verstedelijkingsmodellen en het uitgewerkte 

beoordelingskader zijn door Provinciale Staten en de gemeenteraden vastgesteld. Daarbij zijn 

verschillende zienswijzen, moties en amendementen ingediend die oproepen om het eerder 

gebruikte beoordelingskader verder uit werken. Daarnaast is vanuit bestuurstafels (Gezondheid en 

Inclusiviteit, Wonen, Werken, Groen en Landschap, Mobiliteit en Energie) en de waterschappen 

(vertegenwoordigd via Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden - HDSR) input aangedragen voor 

het beoordelingskader. Dit is in het voorjaar van 2020 verwerkt in het aangepast beoordelingskader.  

Voorliggend rapport gaat in op de wijze waarop het Integraal Ruimtelijk Perspectief scoort op de 

verschillende doelen, subdoelen en indicatoren in het beoordelingskader. Voor deze toetsing is geen 

specifiek (kwantitatief) onderzoek gedaan naar de impact van bepaalde onderdelen uit het IRP op de 

indicatoren uit het beoordelingskader. Het oordeel over en de scores van het IRP op de verschillende 

indicatoren is kwalitatief gedaan aan de hand van een expertmatige beoordeling.  

In deze notitie is een score gegeven op het niveau van de subdoelen. Hierbij is gekeken naar de 

onderliggende kernindicatoren en (indien die er zijn) subindicatoren. Scores die zijn gegeven zijn: 

negatief (-), geen/verwaarloosbaar effect (0), of positief (+). Op sommige aspecten is nog geen 

oordeel mogelijk, bijvoorbeeld omdat de uitwerking in een concreet ontwikkelingsplan bepalend is, 

niet de (ruimtelijke) keuzes op hoofdlijnen die in het IRP worden gemaakt. Waar dit het geval is, is 

dit aangegeven met een vraagteken (?).   



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 5 
 

Voorbeelduitwerking om de methodiek toe te lichten 
We lichten deze werkwijze kort toe aan de hand van een voorbeelduitwerking. We maken daarbij gebruik van het subdoel 

‘Versterken van het vestigingsklimaat’. Dit subdoel valt onder het hoofddoel ‘Economie versterken: aanjagen economische 

groei van de regio’. De beoordeling van het subdoel is gedaan aan de hand van de kernindicator ‘Versterking 

vestigingsklimaat’ en met name de subindicatoren die deze kernindicator verder geoperationaliseerd hebben, een korte 

toelichting:  

- ‘Aantal potentiële werknemers binnen bereik van de 3 economische hotspots’. Binnen deze sub-indicator worden met 

de economische hotspots in de regio USP/Rijnsweerd, stationsgebied Utrecht en de A12 Zone / Merwedekanaalzone 

bedoeld. In het IRP is expliciet aandacht voor de ruimtelijke uitwerking van deze drie locaties, in termen van aantallen 

woningen en arbeidsplaatsen en er is aandacht voor de ontsluiting van deze gebieden (o.a. via specifieke onderdelen 

van het OV-systeem ‘Wiel met Spaken’). Op die manier wordt, deels kwalitatief (verbetering bereikbaarheid) en deels 

kwantitatief (aantal woningen dat in de nabijheid van deze locaties wordt toegevoegd), inzichtelijk gemaakt dat het 

aantal werknemers dat binnen bereik van de 3 hotspots woont in potentie toeneemt. Dat motiveert de positieve 

beoordeling (+) op deze sub-indicator.  

- ‘Kwalitatieve ontwikkeling economische hotspots en aanwezigheid van een aantrekkelijk en gezond woonmilieu’. 

Deze sub-indicator ligt in het verlengde van de vorige en, zoals de sub-indicator zelf al noemt, meer kwalitatief van 

aard. In het IRP is expliciet aandacht voor de ontwikkeling van de economische hotspots. Ook in kwalitatieve zin, zo 

wordt bij het stationsgebied / Groot Merwede aangegeven dat ‘Gezond leven het uitgangspunt [is] […], waarbij het 

groen een essentiële rol speelt in de ontwikkeling’. Bij de A12 zone wordt aangegeven dat de ruimtelijke kwaliteit 

‘gedragen [wordt] door de kanalen die door het gebied lopen en de groene verbindingen die er vanuit dit gebied zijn’. 

Bij ontwikkeling van het USP is aandacht voor ‘een gezonde en duurzame leefomgeving’ en een plek waar ‘inspiratie, 

ontmoeting en samenwerking centraal staan’. Deze concrete uitwerkingen motiveren de positieve beoordeling (+) op 

deze sub-indicator.  

- ‘Aantal m2 kantoren op multifunctionele knooppuntlocaties’. Het IRP is in algemene zin zo opgebouwd dat eerst de 

opgave / ambitie voor de regio wordt toegelicht (perspectieven) en dat vervolgens via een aantal redeneerlijnen en 

thematische verdiepingen aan wordt gegeven hoe en in welke mate aan de opgaven tegemoet wordt gekomen. Zo 

wordt duidelijk dat er tot 2040 behoefte is aan maximaal 853.000 m2 kantoorruimte in de stad Utrecht op plekken die 

goed bereikbaar zijn met het OV. Bij de verdere thematische uitwerking van kantooromgevingen wordt aangegeven 

dat het IRP inzet op toekomstbestendige plekken die multifunctioneel zijn, in een groene omgeving en met een 

optimale ov-bereikbaarheid. Het aantal m2 kantoren dat op dit type locaties wordt gerealiseerd wordt niet concreet 

benoemd. Het is om die reden nog niet te beoordelen of aan deze sub-indicator wordt voldaan (?).  

- ‘Aantal ha toegevoegde bedrijventerreinen’. Voor deze sub-indicator geldt min of meer hetzelfde als de vorige. De 

opgave wordt met 216 ha bedrijventerrein extra concreet benoemd. Daarbij worden verschillende mogelijkheden 

genoemd om deze opgave in te vullen (bijvoorbeeld binnen de gemengde stedelijke gebieden en door intensivering 

van de huidige bedrijventerreinen), maar wordt tegelijkertijd aangegeven dat nog gezocht moet worden naar ruimte 

voor een resterend deel van de opgave. Daaruit concluderen we dat nog niet volledig aan de opgave wordt voldaan en 

is de sub-indicator nog niet volledig te beoordelen, om die reden resteert een ? als beoordeling.  

Al met al worden twee van de vier subindicatoren onder de kernindicator en het subdoel ‘versterken van het 

vestigingsklimaat’ positief (+) beoordeeld en is voor twee subindicatoren nog geen beoordeling mogelijk (?). De totaalscore 

op het subdoel is om die reden een combinatie van beide beoordelingen: + ?.  

 

1.3 Leeswijzer 
In het vervolg van dit rapport komen achtereenvolgens aan bod: 

• Hoofdstuk 2 Introductie beoordelingskader  

• Hoofdstuk 3  Beoordeling IRP 

• Hoofdstuk 4 Conclusies en algemeen oordeel IRP   

 

Bijlage 1. Operationalisering kernindicatoren beoordelingskader.  



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 6 
 

2 Beoordelingskader 
 

2.1 Basis voor het beoordelingskader 
Het overkoepelende en samenbindende thema van het Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP), 

‘Gezond leven in een stedelijke regio voor iedereen’ is eveneens het integraal verbindend element in 

het beoordelingskader. 

De U16 hanteert een brede definitie van het begrip gezondheid. Daarvoor zijn de volgende waarden 

van belang: 

• Gericht op het algeheel welbevinden (geluk) 

• Uitgaan van positieve gezondheid, breder dan alleen de aan- of afwezigheid van ziekte, maar 

focus op preventie 

• Gericht op iedereen, dus inclusief.  

 
Om gezondheid voor iedereen op een goede manier te verwerken in het ruimtelijke perspectief voor 

de regio wordt een aantal ruimtelijke hoofdprincipes meegegeven die zorgen dat de ruimtelijke 

inrichting bijdraagt aan een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving: 

1. Realiseer voldoende, kwalitatief hoogwaardige, groenblauwe ruimte, die voor iedereen 
toegankelijk is.  

2. Geef prioriteit aan lopen, fietsen en openbaar vervoer, stimuleer bewegen en beperk het 
vervuilende goederen- en personenvervoer 

3. Pas inrichting en gebruik van de ruimte aan op de eisen vanuit klimaatverandering en borg 
gezondheid en veiligheid daarbij. Verminder door de inrichting de milieubelasting op gevoelige 
bestemmingen 

4. Zet in op een landbouwtransitie met minder negatieve en meer positieve effecten op 
gezondheid 

5. Zorg voor een ruimtelijke inrichting waarin iedereen mee kan doen en ontwikkel nieuwe 
woonconcepten gericht op bevorderen van sociale cohesie 

6. Zet ook bij circulaire economie en in de bouw/bouwconcepten gezondheid centraal. 
 
Gezondheid is daarom in het beoordelingskader geïntegreerd als uitgangspunt voor alle sectorale 

pijlers en hoofddoelen van het REP. De hoofddoelstellingen van het beoordelingskader zijn: 

• Bevorderen van een gezonde, duurzame en energieke regio 

• Economie versterken: Aanjagen economische groei van de regio 

• Verstedelijkingsopgave faciliteren 

• Ruimtelijke kwaliteit verhogen 

• Slimme en toekomstvaste mobiliteit faciliteren 

• Haalbaarheid 

• Kosten en opbrengsten (financieel) 

 

De beoordeling is geen zuivere toets op de ‘maatschappelijke impact’, maar geeft vooral inzicht in de 

bijdrage van (elementen uit) de acht redeneerlijnen uit het IRP en de thematische verdieping die 

daarop is uitgewerkt (Mobiliteit, Groen en Landschap, Woonmilieus en kwalitatieve 

woningbehoefte, Werkmilieus en Energie) aan de verschillende hoofddoelstellingen uit het 

beoordelingskader. Bovendien geldt dat indicatoren soms overlap bevatten en/of 

containerbegrippen zijn. Niet alle indicatoren zijn concreet meetbaar: sommige kunnen alleen 

kwalitatief worden gescoord op basis van ‘expert judgment’.  



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 7 
 

2.2 Beoordelingskader 
Figuur 2.1 Beoordelingskader REP 

Centraal motto U16: ‘Gezond leven in een stedelijke regio voor iedereen’  

Hoofddoel   Subdoelen   Kernindicatoren 
Bevorderen van een gezonde, duurzame 
en energieke regio   

  

Bevorderen gezonde leefstijl  

  Fietsgebruik 

    
Voor iedereen zijn er – dichtbij en toegankelijk- 
aantrekkelijke plekken 

    Leefomgeving draagt bij aan gezond gewicht 

    Wonen en druk verkeer zijn gescheiden 

    
Functies (Wonen, werken, voorzieningen) zijn goed 
gemengd, overlastgevende bedrijven staan op afstand 

    
Actief vervoer (lopen en fietsen) is in beleid, ontwerp 
en gebruik de standaard 

    Tussen kernen zijn goede fiets- en OV-verbindingen. 

  

Bevorderen gezonde leefomgeving (o.a. 
terugdringen hinder geluid en emissies)  

  Geluid 

    Emissies luchtverontreiniging 

    Verkeersveiligheid 

    Veiligheid in de brede zin 

    Waterkwaliteit 

  
Kansen voor klimaatadaptatie; o.a. beperken 
wateroverlast, waterveiligheid en hittestress 

  Kansen voor klimaatadaptatie 

  

Voldoende schoon en gezond water 

  Robuust Watersysteem 

    Ruimte voor het hoofdwatersysteem 

    Strategische grondwatervoorraden 

  
Kansen en bijdragen aan realisatie 
energietransitie 

  CO2-emissies verkeer   

    
Kansen en bijdragen aan de energietransitie in termen 
van energieproductie en -besparing (in TWh en PJ) 

          

Economie versterken: Aanjagen 
economische groei van de regio  

  

Agglomeratiekracht vergroten 

  Bruto Regionaal Product (BRP) 

    Aantal arbeidsplaatsen (economische opgave) 

    
Hoeveelheid ha toegevoegde gemengde functies 
wonen en werken 

    Ruimte-intensivering werklocaties en voorzieningen 

  Versterken van het vestigingsklimaat   Versterking vestigingsklimaat 

  

Bevorderen circulariteit in de economie  

Behoud werklocaties (niet mengen met wonen) met 
een bovengemiddelde Next Economy Potentie 
(NEER) 

  
 

Complementariteit van werklocaties om circulaire 
ketens te kunnen sluiten 

  Bevorderen innovatie in de economie 
 

Kansen voor innovatieve economie 

  
  

Stimuleren betekenisvolle werkgelegenheid met 
gezonde en veilige arbeidsomstandigheden 

 

Aandeel gezonde en veilige arbeidsplaatsen op het 
totaal 

          

Verstedelijkingsopgave faciliteren  
  

Zicht op voldoende plancapaciteit (kwantiteit) 
  Gerealiseerde woningen binnen de regio 

    Reserve-plancapaciteit 

  
Zicht op voldoende diversiteit woonmilieus 
(kwaliteit)  

  Zicht op voldoende diversiteit woonmilieus  

  Bevorderen inclusiviteit van de woningmarkt   
Voldoende geschikt en betaalbaar aanbod voor 
iedereen 

  Stimuleren levensloopbestendige wijken   Aandeel levensloopbestendige wijken op het totaal 

  
Toegang tot voorzieningen verbeteren vanuit 
woongebieden  

  
Nabijheid stedelijke centra (%  woningen binnen 3km 
van centra)  

  Toegang tot werk vergroten vanuit woongebieden    Gemiddelde woon-werk reistijd per modaliteit 

 



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 8 
 

Centraal motto U16: ‘Gezond leven in een stedelijke regio voor iedereen’  

Hoofddoel   Subdoelen   Kernindicatoren 
Ruimtelijke kwaliteit verhogen  

  
Verhogen van de ruimtelijke kwaliteit van het 
stedelijk gebied  

  Kansen verhoging ruimtelijke kwaliteit stedelijk gebied  

  

Verhogen van de ruimtelijke kwaliteit van het 
landelijk gebied  

  Kansen verhoging ruimtelijke kwaliteit landelijk gebied  

    
Bijdrage (of afbreuk) aan de kernkwaliteiten van de 
Utrechtse Landschappen 

    
Bijdrage (of afbreuk) aan cultuurhistorische waarden 
(landschapselementen/ bouwwerken/ artefacten) 

    
Impact op landbouw (ruimtebeslag bestaand areaal, 
met onderscheid primaire en secondaire landbouw) 

    Aandeel landbouw in regionale voedselvoorziening 

    
Kansen voor natuur/landschapinclusieve/circulaire 
landbouw 

  
Behouden versterken van de intrinsieke 
natuurwaarden  

  Kansen voor natuur 

    Biodiversiteit 

  

Vergroten van het areaal (land- en water) natuur 

  
Ruimtebeslag/nieuwe natuur (exclusief reeds geplande 
NNN) 

    
Verbondenheid natuurgebieden (in ha) - aantasting en 
nieuwe verbindingen 

  
Behouden en versterken van de cultuurhistorische 
waarden  

  Kansen voor landschap  

  
Leefbaarheid en vitaliteit kernen 

  Inwonertal op peil 

    Bereikbaarheid knopen 

  Recreatieve voorzieningen   
Ruimte, kwaliteit en bereikbaarheid recreatieve 
voorzieningen 

Slimme en Toekomstvaste mobiliteit 
faciliteren    

Voldoende capaciteit infrastructuurnetwerken en 
oplossing urgente (systeem) knelpunten (Fiets, 
Spoor, Stedelijk OV, Transfer, Weg)  

  
Bereikbaarheid in reistijdsom totaal per modaliteit, 
lokaal, regionaal en doorgaand verkeer 

    
Aantal woningen nabij bestaande OV-knopen (met 
restcapaciteit) 

    
Bereikbaarheid van arbeidsplaatsen per modaliteit 
(fiets/ov, auto) 

    Impact op NMCA-knelpunten 

    Ontlasten Utrecht Centraal 

      
Bewerkstelligen slim, veilig en duurzaam 
goederenvervoer 

  Versterken robuustheid infrastructuurnetwerken     Versterken robuustheid infrastructuurnetwerken 

  
Vergroten van reizigerscomfort, betrouwbaarheid 
en beleving  

  
Vergroten van reizigerscomfort, betrouwbaarheid en 
beleving 

  
Vergroten toegankelijkheid van het verkeer- en 
vervoersysteem  

  
Vergroten toegankelijkheid van het verkeer- en 
vervoersysteem 

          

Haalbaarheid  
  

Zicht op uitvoering (technische complexiteit, 
draagvlak, fysieke inpassing, juridisch)  

  Uitvoerbaarheid 

  Mate van adaptiviteit en toekomstvastheid    Adaptiviteit/flexibiliteit 

          

Kosten en opbrengsten (financieel)  
  

Beheer en exploitatiekosten, incl. opbrengsten 
  GREX-saldo (mln Euro) 

    OV-exploitatie (Euro of kwalitatief) 

  Investeringskosten   Investeringen infrastructuur (Euro) 

 

Bij sommige kernindicatoren is de bijdrage van een plan, ontwikkeling of maatregel duidelijk aan te 

wijzen en de score eenduidig. Vaak is dit ook niet het geval en is een verdere verdieping of 

operationalisering nodig. Om deze reden zijn er voor veel kernindicatoren nog subindicatoren 

uitgewerkt die gezamenlijk de score op de kernindicator bepalen. Zie bijlage 1 voor de verdere 

operationalisering van de kernindicatoren. 

 

 

 



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 9 
 

3 Beoordeling IRP 
In dit hoofdstuk is de beoordeling van het IRP aan de hand van de hoofddoelen en subdoelen 

opgenomen.  

 

3.1 Bevorderen van een gezonde, duurzame en energieke regio 
In schema 3.1 is de beoordeling op het hoofddoel ‘Bevorderen van een gezonde, duurzame en 

energieke regio’ opgenomen. De beoordeling heeft op de verschillende subdoelen plaatsgevonden. 

Die beoordeling staat hierna toegelicht. 

Schema 3.1: beoordeling op hoofddoel ‘Bevorderen van een gezonde, duurzame en energieke regio’ 

Centraal motto U16: ‘Gezond leven in een stedelijke regio voor iedereen’  

Hoofddoel   Subdoelen   Beoordeling 

Bevorderen van een gezonde, duurzame en 
energieke regio   

  Bevorderen gezonde leefstijl    + 

  
Bevorderen gezonde leefomgeving (o.a. 
terugdringen hinder geluid en emissies)  

  +/- 

  
Kansen voor klimaatadaptatie; o.a. beperken 
wateroverlast, waterveiligheid en hittestress 

  0/+ ? 

  Voldoende schoon en gezond water   0/+ 

  
Kansen en bijdragen aan realisatie 
energietransitie 

  0/+ ? 

 

Per subdoel liggen een of meerdere kernindicatoren en subindicatoren ten grondslag aan de 

beoordeling. Per subdoel lichten we toe hoe de beoordeling tot stand is gekomen / waar deze op is 

gebaseerd.  

Bevorderen gezonde leefstijl 
Binnen het subdoel ‘bevorderen gezonde leefstijl’ wordt gekeken naar verschillende kernindicatoren 

die met name gaan over het stimuleren van actief vervoer, zoals fietsgebruik, een aantrekkelijke 

leefomgeving om in te sporten en goede fiets- en OV verbindingen tussen kernen, en over het 

mengen (wonen, werken, voorzieningen) en scheiden van functies (overlast gevende bedrijven, 

wonen en druk verkeer).  

Het IRP draagt op meerdere manieren positief bij aan een gezonde leefstijl in de regio. Zo wordt 

ingezet op het verbinden van stad en land, door groenblauwe verbindingen, scheggen en 

recreatiepoorten. Daarnaast wordt nabijheid georganiseerd door het mengen van functies als 

wonen, werken en voorzieningen, zodat alle benodigde dagelijkse functies op wandel- en 

fietsafstand aanwezig zijn. Het IRP benoemd dat daar hogere dichtheden bij horen en dat de wandel- 

en fietsinfrastructuur versterkt worden. Tot slot wordt specifiek ruimte gezocht voor of rekening 

gehouden met bedrijventerreinen die niet mengbaar zijn, zodat hier bedrijven met een hogere 

milieucategorie en hindercirkels gevestigd kunnen blijven (of worden). Dat draagt bij aan het 

scheiden van functies.  

Bevorderen gezonde leefomgeving 
De kernindicatoren waarop de beoordeling ‘bevorderen gezonde leefomgeving’ zich baseert zien toe 

op de aspecten geluid, emissies luchtverontreiniging, verkeersveiligheid, veiligheid ‘in brede zin’ en 

waterkwaliteit. Door ruimtelijke ontwikkelingen zoveel mogelijk te concentreren binnen bestaand 

stedelijk gebied en uit te breiden rondom (OV)-knopen wordt vanuit het IRP ingezet op het beperken 

of zelfs terugdringen van het autoverkeer. Dat draagt positief bij aan het reduceren van geluid en 

emissies, de autoverkeersveiligheid neemt daardoor mogelijk toe. Fietsen wordt gestimuleerd, wat 



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 10 
 

mogelijk weer wel tot meer verkeersonveiligheid kan leiden. Daarnaast zorgt concentratie van 

functies op bepaalde plekken juist voor meer drukte en daarmee mogelijk geluidsoverlast en 

verkeersonveilige situaties.  

Aspecten met betrekking tot veiligheid ‘in brede zin’ komen niet terug in het IRP. Voor 

waterkwaliteit is wel aandacht. Het IRP geeft aan te kiezen voor ‘een waterrobuuste en 

klimaatbestendige regio’. Door aanleg van wadi’s en waterpleinen moet een robuust watersysteem 

‘met voldoende verversing’ ontstaan, zodat ook bij hoge temperaturen een goede waterkwaliteit 

geborgd is. Verder wordt aangegeven dat ‘waterinclusief bouwen een voorwaarde is voor de 

stedelijke ontwikkeling van de regio’. Het wordt niet concreet waar wadi’s en waterpleinen komen 

en op welke manier waterinclusief bouwen geborgd wordt.  

Al met al geeft het IRP op een aantal kernindicatoren een positieve invulling, is op een aantal 

aspecten zorg of mogelijk zelfs sprake van negatieve effecten en wordt op een aantal indicatoren 

niet of beperkt uitgewerkt hoe daar invulling aan wordt gegeven. Om die reden is de beoordeling op 

het subdoel ‘bevorderen gezonde leefomgeving’ zowel positief als negatief (+/-).  

Kansen voor klimaatadaptie 
Het subdoel ‘kansen voor klimaatadaptatie’ wordt beoordeeld op basis van de mate waarin wordt 

ingezet op het beperken van (kans op) wateroverlast, overstroming, hittestress en droogte. In het 

IRP is bij het uitwerken van perspectief 7 voldoende aandacht voor klimaatadaptatie (en ook 

watterrobuustheid). Verwezen wordt naar de ‘regionale adaptatiestrategie’ die voorschrijft dat ‘in 

2040 nieuwbouw en herstructurering klimaatadaptief gebeurt’. Er moet voldoende ruimte zijn voor 

water, met minder verstening ontwikkeld worden en gewerkt worden met ‘het juiste groen’.  

Bij het uitwerken van de redeneerlijnen die leiden tot ruimtelijke keuzes is onder meer aandacht 

voor ‘landschap, water en groen-inclusief ontwikkelen’. Daarbij wordt echter vooral benadrukt dat 

er ‘programmatische keuzes’ zijn te maken die sturing geven aan het uitvoeren van de ontwikkeling 

van groen en landschap. Aangegeven wordt dat nieuwe verstedelijking natuurinclusief en 

klimaatadaptief ontworpen wordt en dat de openbare ruimte moet gaan bijdragen aan het 

verminderen van hittestress. Verder wordt benoemd dat er ruimte moet zijn ‘voor en/of integreren 

van de wateropgave en klimaatadaptatie’. De opgaven en keuzes worden echter niet expliciet in 

ruimtelijk uitgewerkt. Daarnaast wordt aangegeven dat voor het bestaande stedelijke gebied geen 

aparte gebiedsopgave omschreven is. Het IRP benoemd wel dat daar ‘ook nadrukkelijk opgaven voor 

landschap, groen en klimaatadaptatie’ liggen.  

Al met al wordt er voldoende aandacht besteed aan klimaatadaptatie, maar worden de kansen en 

met name ruimtelijke keuzes hiervoor niet concreet uitgewerkt om die reden is dit subdoel als licht 

positief beoordeeld (0/+) beoordeeld. Voor een deel is dit echter ook (nog) niet te beoordelen (?).  

Voldoende schoon en gezond water  
Het subdoel ‘voldoende schoon en gezond water’ wordt beoordeeld aan de hand van 3 

kernindicatoren:  

- Robuust watersysteem 

- Ruimte voor het hoofdwatersysteem 

- Strategische grondwatervoorraden 

Het IRP heeft onder de redeneerlijn ‘De Utrechtse trots als basis’ veel aandacht voor het behoud en 

versterken van landschap, water en groen in de regio. Daarbij wordt als één van de keuzes expliciet 

benoemd dat ‘ruimte voor groen, natuur, cultuurhistorie en water in kwantitatieve zin’ vergroot 

wordt. Daarnaast is aandacht voor een waterrobuuste regio waarin wordt ingezet op onder meer 



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 11 
 

aspecten als waterretentie en infiltratie. Dat moet zorgen dat de druk op het watersysteem niet 

toeneemt.  

Voor het thema landschap, water en groen zijn ook specifieke gebiedsgerichte opgaven geschetst. 

Bij elk van deze gebiedsopgaven is aandacht voor water. In veel van die gebieden is aandacht voor 

waterberging, het tegengaan van bodemdaling, het voorkomen van watertekorten in 

veenweidegebieden en zorgdragen voor overstromingsveiligheid in het rivierengebied.  

In tegenstelling tot de opgaven op het gebied van groene contour, extra landschap, extra natuur en 

recreatieve verbindingen is de wateropgave nog niet gekwantificeerd in bijvoorbeeld aantal 

hectaren.  Daarover wordt aangegeven dat de wateropgave ‘veelal meegekoppeld kan worden in het 

oppervlak van andere opgaven’. Voor strategische grondwatervoorraden is in het IRP geen aandacht.  

Al met al is er voldoende aandacht voor voldoende water, maar wordt deze opgave beperkt 

ruimtelijk specifiek en kwantitatief gemaakt. In potentie wordt dus positief op dit subdoel gescoord, 

maar het vraagt nog wel verdere uitwerking. Om die reden is het subdoel als 0/+ beoordeeld.  

Kansen en bijdragen aan realisatie energietransitie 
Binnen het subdoel ‘kansen en bijdragen aan realisatie energietransitie’ wordt gekeken naar de 

kernindicatoren CO2-emissies van verkeer en naar kansen en bijdragen aan de energietransitie in 

termen van energieproductie en -besparing. Deze laatste indicator is verder uitgewerkt naar 

subindicatoren op het gebied van wonen (energievraag en energieneutraliteit), ruimte voor 

elektriciteit buitengebied, nabijheid van warmtebronnen, een impuls aan bedrijven en het 

energiegebruik en de energielevering op werklocaties.  

Voor het hoofddoel energietransitie is met name de redeneerlijn ‘duurzame energie is een 

gezamenlijke opgave’ van belang. Daarin wordt benoemd dat de regio ruimte gaat maken voor ten 

minste 1,8 TWh duurzame opwek in 2030. Dat gebeurt met zon-op-dak, zonnevelden en 

windmolens. Waar precies, dat is in het IRP nog niet uitgewerkt, wel worden daarvoor enkele 

‘leidende principes’ benoemd en wordt vooral verwezen naar het parallel lopende traject van de 

Regionale Energie Strategie U16. Vanuit de RES zullen concrete plannen naar voren komen, die 

mogelijk ook op de ruimtelijke ontwikkeling in de regio invloed zullen hebben. Dat traject is echter 

nog niet afgerond.  

De inzet op duurzame vormen van mobiliteit (openbaar vervoer, fietsen, lopen) en concrete 

uitwerking daarvan (zoals het ‘Wiel met Spaken’, ontwikkeling rondom knooppunten en in stedelijke 

kernen) maakt dat op de kernindicator CO2-emissies positief gescoord wordt. Het is aannemelijk dat 

met de ruimtelijke uitwerking van het IRP getracht wordt het autoverkeer zoveel als mogelijk in te 

perken.  

Al met al wordt het subdoel ‘kansen en bijdragen aan realisatie energietransitie’ beoordeeld met 

0/+. Er is een positieve bijdrage o.a. op het gebied van verkeer en de uitgesproken ambities om in te 

zetten op de energietransitie, maar tegelijkertijd is de ruimtelijke uitwerking van de energietransitie 

nog niet uitgewerkt en daarmee niet te beoordelen (?).  

 

3.2 Economie versterken: aanjagen economische groei van de regio 
In schema 3.2 is de beoordeling op het hoofddoel ‘Economie versterken: aanjagen economische 

groei van de regio’ opgenomen. De beoordeling heeft op de verschillende subdoelen 

plaatsgevonden. Die beoordeling staat hierna toegelicht. 

 



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 12 
 

Schema 3.2: beoordeling op hoofddoel ‘Economie versterken: aanjagen economische groei van de regio’ 
Centraal motto U16: ‘Gezond leven in een stedelijke regio voor iedereen’  

Hoofddoel   Subdoelen   Beoordeling 
Economie versterken: Aanjagen 
economische groei van de regio  

  Agglomeratiekracht vergroten   + 

  Versterken van het vestigingsklimaat   +  ? 

  Bevorderen circulariteit in de economie   0/+ ? 

  Bevorderen innovatie in de economie   + 

  
Stimuleren betekenisvolle werkgelegenheid met 
gezonde en veilige arbeidsomstandigheden 

  0 ? 

 

Agglomeratiekracht vergroten 
Binnen het subdoel agglomeratiekracht vergroten wordt beoordeeld op de kernindicatoren BRP, 

aantal arbeidsplaatsen, hoeveelheid hectare toegevoegde gemengde functies wonen en werken en 

de ruimte-intensivering van werklocaties en voorzieningen.  

Vanuit het IRP wordt onder meer ingezet op het versterken van de stad Utrecht ‘als vliegwiel van de 

groei van de regio’, op het ontwikkelen van nieuwe hoogstedelijke centra rondom de zogeheten 

‘metropoolpoorten’ en op het intensiveren van regiopoorten. Concreet betekent dit dat op diverse 

plekken getransformeerd wordt en gemengde woon-werkmilieus ontstaan. De (stedelijke) 

verdichting en vermenging van wonen, werken en voorzieningen gaat gepaard met een inzet op de 

(OV) bereikbaarheid van deze gebieden. Die twee elementen zorgen ervoor dat de ‘nabijheid’ van 

wonen, werken en voorzieningen toeneemt. Om die reden wordt het IRP op het subdoel 

‘agglomeratiekracht vergroten’ positief beoordeeld (+). Wanneer het gaat om agglomeratiekracht 

wordt namelijk gesproken van begrippen als ‘matching, sharing en learning’, die allen versterkt 

worden als de nabijheid en dichtheid in (met name stedelijke) gebieden toeneemt. Vanuit die 

theorie wordt een positieve bijdrage aan het Bruto Regionaal Product verwacht.  

Verder wordt in ieder geval voldoende ruimte voor arbeidsplaatsen vanuit de economische opgave 

geborgd, onder meer vanuit een ruimte-intensivering van bedrijventerreinen en door concreet een 

aantal regiopoorten en ontwikkellocaties in de stad Utrecht te benoemen waar wordt 

geïntensiveerd, niet alleen in wonen, maar ook in termen van aantal arbeidsplaatsen.  

Versterken van het vestigingsklimaat 
Het subdoel ‘versterken van het vestigingsklimaat’ is nader geoperationaliseerd aan de hand van een 

aantal subindicatoren. Het gaat onder meer over het potentiële bereik van het aantal werknemers 

van de 3 economische hotspots, de kwalitatieve ontwikkeling van de economische hotspots, het 

aantal vierkante meters kantoren op multifunctionele knooppuntlocaties en het aantal hectares 

toegevoegde bedrijventerreinen.  

De opgave op de twee laatste aspecten is in het IRP concreet gemaakt. Er is tot 2040 behoefte aan 

maximaal 853.000 m2 VVE kantoorruimte in de stad Utrecht, dat wordt met name ingevuld op 

plekken die goed bereikbaar zijn met het OV. Op plekken buiten de stad wordt gefaseerd gestart 

met het transformeren van kantoren naar wonen. Daarbij wordt begonnen met kantoren die niet op 

een OV-locatie liggen. Tot 2040 is er daarnaast nog de opgave om 216 ha bedrijventerrein te 

programmeren. Het IRP geeft aan dat deze opgave gedeeltelijk terecht kan komen in de gemengde 

stedelijke gebieden, maar dat voor een groot deel van de opgave nog geen ruimte is gevonden. 

Concreet wordt gemaakt dat er regionaal nog planaanbod is dat wordt benut, dat er ruimte is om te 

intensiveren op bestaande bedrijventerreinen en dat daarnaast ruimte wordt gezocht naar één of 

meerdere regionale bedrijventerreinen waar de regionale groei opgevangen kan worden. Die laatste 

locatie(s) zijn nog niet in beeld.  



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 13 
 

De drie economische hotspots in de regio zijn USP/Rijnsweerd, het Stationsgebied Utrecht en de A12 

zone / Merwedekanaalzone. Voor alle drie de locaties is aandacht in het IRP. Over het USP wordt 

specifiek aangegeven dat het profiel daarvan versterkt wordt en dat de ruimtevraag om als cluster 

verder te kunnen groeien tegemoet wordt getreden. Ook de gebieden Groot Merwede en A12-zone 

worden als specifieke ontwikkelgebieden aangewezen en uitgewerkt. Daar hoort het stationsgebied 

van Utrecht ook bij, daarover wordt bovendien aangegeven dat dit gebied verder door zal groeien 

als één van de belangrijkste werklocaties van Nederland. Er wordt ruimte gemaakt voor nog eens 

20.000 arbeidsplaatsen.  

Voor alle kernindicatoren onder het subdoel ‘versterken van het vestigingsklimaat’ is aandacht in het 

IRP, de score is daarom positief (+) . Omdat echter een deel van de opgave voor bedrijventerreinen 

nog moet worden ingevuld is dit deel nog niet te beoordelen (?).  

Bevorderen circulariteit in de economie 
Onder het subdoel ‘bevorderen circulariteit in de economie’ vallen kernindicatoren die gaan over 

het behoud van werklocaties (locaties waar niet gemengd wordt met wonen) en complementariteit 

van werklocaties om op die manier circulaire ketens te kunnen sluiten.  

Het IRP beschrijft concreet dat een deel van de opgave aan extra bedrijventerreinen zich ‘niet laat 

mengen of bescherming nodig’ heeft. In totaal is behoefte aan 216 ha bedrijventerrein extra tot 

2040. Een deel van deze behoefte kan wel op gemengde woon/werkgebieden gerealiseerd worden, 

maar het IRP beschrijft dat gezocht gaat worden naar ruimte voor 65 ha bedrijventerrein dat zich 

niet laat mengen en wordt geïntensiveerd op bestaande bedrijventerreinen.  

Verder wordt concreet aangegeven dat op deze niet-mengbare bedrijventerreinen ruimte wordt 

geboden voor de circulaire economie. Het IRP gaat daarbij zelfs iets verder door aan te geven dat 

hoge eisen worden gesteld aan de bedrijven die zich gaan vestigen op de niet-mengbare 

bedrijventerreinen. Onder andere op het gebied van circulariteit: ‘bedrijven die hier landen leveren 

een aantoonbare bijdrage aan de missie van circulair neutraal in 2050’. Het begrip 

complementariteit wordt niet specifiek in relatie tot werklocaties en circulaire ketens benoemd, 

enkel op het gebied van economie en vitale kernen.  

Voor circulariteit en behoud van werklocaties is in het IRP veel aandacht. Het beschrijft daartoe ook 

concrete ingrepen en randvoorwaarden. Om die reden wordt het subdoel ‘bevorderen circulariteit in 

de economie’ licht positief beoordeeld (0/+), een deel is echter nog niet ingevuld (?).  

Bevorderen van innovatieve economie 
Binnen het subdoel ‘bevorderen van innovatieve economie’ wordt gekeken naar de kernindicator 

‘kansen voor innovatieve economie’. Op verschillende plekken is daar aandacht voor in het IRP. Zo 

wordt het belicht vanuit de opgave om een circulaire economie te worden, dat zou ook een ‘motor 

voor innovatie’ kunnen zijn. Ingezet wordt op het beschermen van innovatieve werkmilieus, via de 

niet-mengbare bedrijventerreinen. Verder wordt de posities van de economische hotspots, 

waarbinnen met name de positie van het Utrecht Science Park wordt belicht, versterkt. Op het USP 

wordt het wetenschapsmilieu ondersteund en versterkt. Daarachter zit ook als motief dat het USP 

een ‘broedplaats is voor innovatie’, dat wordt dus verder gestimuleerd, onder andere door de 

bereikbaarheid van het gebied te verbeteren.  

Om deze redenen wordt vanuit het IRP voldoende ingezet op het vergroten van de kansen voor de 

innovatieve economie en het subdoel positief beoordeeld (+).  



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 14 
 

Betekenisvolle werkgelegenheid 
Het subdoel ‘stimuleren betekenisvolle werkgelegenheid met gezonde en veilige arbeidsplaatsen’ is 

verder geoperationaliseerd door te kijken naar het aandeel betekenisvolle gezonde en veilige 

arbeidsplaatsen op het totaal. Het IRP benoemt niet concreet dat dit type arbeidsplaatsen wordt 

gerealiseerd. Wel is aandacht voor gezonde werkomgevingen en werkmilieus, maar dat zegt nog niet 

iets over het type werkgelegenheid. Datzelfde geldt voor veilige arbeidsplaatsen.  

Om die reden kan dit subdoel niet specifiek beoordeeld worden en resulteert een 0 ? als 

beoordeling.  

 

3.3 Verstedelijkingsopgave faciliteren 
In schema 3.3 is uitgewerkt welke subdoelen er vallen onder het hoofddoel ‘verstedelijkingsopgave 

faciliteren’.  

Schema 3.3: beoordeling op hoofddoel ‘Verstedelijkingsopgave faciliteren’ 
Centraal motto U16: ‘Gezond leven in een stedelijke regio voor iedereen’  

Hoofddoel   Subdoelen   Beoordeling 
Verstedelijkingsopgave faciliteren  

  Zicht op voldoende plancapaciteit (kwantiteit)   + 

  
Zicht op voldoende diversiteit woonmilieus 
(kwaliteit)  

  0/+ ? 

  Bevorderen inclusiviteit van de woningmarkt   0 ? 

  Stimuleren levensloopbestendige wijken   0 ? 

  
Toegang tot voorzieningen verbeteren vanuit 
woongebieden  

  + 

  
Toegang tot werk vergroten vanuit 
woongebieden  

  + 

 

Voldoende plancapaciteit 
Onder het subdoel ‘zicht op voldoende plancapaciteit (kwantiteit)’ vallen kernindicatoren die gericht 

zijn op het aantal gerealiseerde woningen binnen de regio en de het in beeld hebben van reserve-

plancapaciteit.  

De totale woningbouwopgave in de U16 is 104.000 tot 125.000 woningen tot 2040. In samenspraak 

met het Rijk wordt daarbij gestuurd op 30% overprogrammering, dat komt dus neer op 124.000 tot 

147.500 woningen. Het IRP schetst het perspectief dat er in 2040 ruimte is voor alle nieuwe 

bewoners. Deze opgave wordt vervolgens concreet inzichtelijk gemaakt door een aantal 

ontwikkellocaties te benoemen. In de vitale kernen wordt ruimte gemaakt voor 15.000 tot 22.000 

nieuwe woningen, in de stad Utrecht en het Nieuwegeinse deel van de A12-zone gaat het om 74.000 

tot 82.000 nieuwe woningen en in de regiopoorten om 35.000 tot 40.000 woningen. In totaal is er 

daarmee een plancapaciteit van 124.000 tot 144.000 woningen. Daarmee wordt dus voldaan aan het 

minimaal aantal te realiseren woningen.  

Het IRP benoemd vervolgens ook een aantal nieuwe uitleglocaties die een optie worden wanneer OV 

aanwezig is en het landschap wordt versterkt. Deze uitleglocaties hebben niet de voorkeur, maar het 

IRP geeft aan dat op locaties in Bunnik-Zuid en Rijnenburg woningbouw op de langere termijn 

mogelijk is. Daarmee is voorzien in reserve-plancapaciteit.  

Aan beide kernindicatoren onder het subdoel ‘zicht op voldoende plancapaciteit’ wordt voldaan. Om 

die reden wordt op dit subdoel positief gescoord (+).  



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 15 
 

Diversiteit woonmilieus 
Het subdoel ‘zicht op voldoende diversiteit woonmilieus’ richt zich meer op de kwalitatieve kant van 

de woningbouwopgave. Deze kwalitatieve vraag naar woonwensen is in het IRP ook benoemd. Deze 

vraag wordt inzichtelijk vanuit een onderzoek van bureau Companen. Daaruit volgt dat de regio 

sterker moet inzetten op het realiseren van stedelijke woonmilieus, met gemengde woon-

werklocaties, voorzieningen in de woonomgeving en een mobiliteitsprofiel gericht op OV en fiets. 

Daarnaast is behoefte aan groenstedelijke milieus aan de randen van de stedelijke agglomeratie. Het 

subdoel is verder geoperationaliseerd door concreet door te vragen naar het aantal woningen in 

bepaalde woonmilieus.  

Het IRP beschrijft dat het grootste deel van de regionale woningbouwopgave zich in of in de directe 

nabijheid van de stad Utrecht (60 procent) concentreert en dat daarnaast wordt ingezet op 

regiopoorten waar rondom OV-knooppunten wordt ontwikkeld. Die ontwikkelingen hebben vaak 

plaats in gemengde woon-werkmilieus. Daarnaast wordt in de vitale kernen ruimte gemaakt voor de 

behoefte van eigen bewoners of doorstromers in deze kernen. Het wordt niet concreet hoeveel 

woningen er in welk type woonmilieu worden gerealiseerd.  

Uit de geschetste plannen voor woningbouw in het IRP komt naar voren dat tegemoet wordt 

getreden aan de woonwensen die door Companen in de regio zijn onderzocht. Het wordt echter niet 

duidelijk in welke mate alle woonwensen worden gehonoreerd. Om die reden wordt het IRP op het 

subdoel ‘zicht op voldoende diversiteit woonmilieus’ licht positief beoordeeld (0/+), waarbij er nog  

vragen zijn over de uitwerking (?).  

Bevorderen inclusiviteit van de woningmarkt 
Het subdoel ‘bevorderen inclusiviteit van de woningmarkt’ is geoperationaliseerd aan de hand van 

de kernindicator ‘voldoende geschikt en betaalbaar aanbod voor iedereen’.  

Het begrip inclusiviteit van de woningmarkt zelf komt niet terug in het IRP. Dat geldt ook beperkt 

voor het begrip ‘betaalbaar’ en geschikt aanbod voor iedereen. Eerder onder de subdoelen 

diversiteit woonmilieus en voldoende plancapaciteit is wel naar voren gekomen dat de regio volgens 

het IRP voldoende woningen in diverse milieus gaat realiseren. Het IRP beschrijft vervolgens wel dat 

in de regio afspraken worden gemaakt ‘over woningbouwprogrammering, waarbij de 

verantwoordelijkheid voor sociale en kwetsbare doelgroepen wordt gedeeld’. Daarnaast wordt 

gesteld dat er ‘voldoende betaalbare woningen voor iedereen’ zijn. De uitwerking hiervan wordt 

echter niet concreet: wat betekent dat bijvoorbeeld per gemeente voor het aandeel sociale 

huurwoningen of voor het aantal specifieke zorgwoningen, hoe wordt daarmee de inclusiviteit 

geborgd?  

De verantwoordelijkheid van de inclusiviteit van de woningmarkt in het IRP wordt opgeschoven naar 

vervolgstappen waar nog nadere afspraken moeten worden gemaakt over de verantwoordelijkheid 

voor sociale en kwetsbare doelgroepen wordt het IRP op dit aspect neutraal / nog niet te scoren (0 

?) beoordeeld.  

Stimuleren levensloopbestendige wijken 
Voor het subdoel ‘stimuleren levensloopbestendige wijken’ geldt in zekere zin hetzelfde als voor het 

subdoel ‘bevorderen inclusiviteit van de woningmarkt’. Voor de begrippen die in de kernindicator 

‘aandeel levensloopbestendige wijken op het totaal’ worden genoemd is in het IRP geen aandacht. 

Om die reden resulteert ook hier een score neutraal / nog niet te scoren (0 ?). 



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 16 
 

Toegankelijkheid voorzieningen 
Binnen het subdoel ‘toegang tot voorzieningen verbeteren vanuit woongebieden’ wordt naar de 

kernindicator ‘nabijheid stedelijke centra’ gekeken. Dat wordt verder geoperationaliseerd door te 

kijken naar het aandeel woningen dat binnen 3 kilometer van centra is gelegen.  

Het IRP zet met verschillende ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit, wonen en werken in op 

de ontwikkeling van knopen en (hoog)stedelijke gebiedsontwikkeling. Op die manier is de 

verwachting dat een fors deel van de woningen in de nabijheid zal worden gerealiseerd van 

voorzieningen. Het kan daarbij gaan om de toegankelijkheid van vervoer (OV), groen (door de 

groene scheggen), werk en winkels. Zeker deze laatste twee concentreren zich ook in de stedelijke 

centra of rondom de regionale OV-knooppunten. In het IRP is specifiek aandacht voor 

winkelgebieden waarbij drie categorieën worden geschetst (concentratie-, balans- en 

transitiegebieden). Doel is kwaliteit en voldoende aanbod in de regio te borgen. Dat draagt bij aan 

het voorzieningenniveau, ook voor de nieuwe ontwikkelingen.  

Al met al is te verwachten dat het aandeel woningen dat binnen 3 kilometer van centra is gelegen 

toe zal nemen wanneer de ruimtelijke ontwikkelingen uit het IRP worden gerealiseerd. dat gebeurt 

door inzet op verdichting binnen bestaand stedelijk gebied en versterking van de OV-knopen. Om 

die reden is het subdoel ‘toegankelijkheid voorzieningen’ positief (+) beoordeeld.   

Toegang tot werk vergroten vanuit woongebieden 
Het subdoel ‘toegang tot werk vergroten vanuit woongebieden’ is geoperationaliseerd door te kijken 

naar de kernindicator ‘gemiddelde woon-werk reistijd per modaliteit’. Dit specifieke aspect is niet 

onderzocht in het IRP. Wel wordt duidelijk dat het IRP inzet op het toevoegen van meer gemengde 

woon-werkmilieus, verdichting binnen bestaand stedelijk gebied, ontwikkeling rondom OV-

knooppunten en versterking van deze knopen (ook in de regio). Op die manier is het aannemelijk dat 

de gemiddelde reistijd voor woon-werkverkeer in potentie af zal nemen, niet alleen voor de nieuwe 

bewoners en werknemers, maar ook voor de bestaande bewoners en gebruikers van het 

mobiliteitssysteem in de U16. Zo wordt het OV versterkt door inzet op het ‘Wiel met Spaken’ en 

worden op diverse plekken fietsverbindingen verbeterd. Dat zal er ook toe leiden dat het rustiger 

wordt op de weg, waardoor ook automobilisten in potentie sneller op hun werk kunnen komen.  

Om bovenstaande redenen wordt het subdoel ‘toegang tot werk vergroten vanuit woongebieden’ 

positief beoordeeld (+). 

 

3.4 Ruimtelijke kwaliteit verhogen 
In schema 3.4 is de beoordeling op de subdoelen die vallen onder het hoofddoel ‘ruimtelijke 

kwaliteit verhogen’ samengevat weergegeven.  



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 17 
 

Schema 3.4: beoordeling op hoofddoel ‘Ruimtelijke kwaliteit verhogen’ 

Centraal motto U16: ‘Gezond leven in een stedelijke regio voor iedereen’  

Hoofddoel   Subdoelen   Beoordeling 

Ruimtelijke kwaliteit verhogen  
  

Verhogen van de ruimtelijke kwaliteit van het 
stedelijk gebied  

  0/+ 

  
Verhogen van de ruimtelijke kwaliteit van het 
landelijk gebied  

  + 

  
Behouden versterken van de intrinsieke 
natuurwaarden  

  0/+ 

  Vergroten van het areaal (land- en water) natuur   + ? 

  
Behouden en versterken van de 
cultuurhistorische waarden  

  + 

  Leefbaarheid en vitaliteit kernen   + 

  Recreatieve voorzieningen   + 

 

Verhogen ruimtelijke kwaliteit stedelijk gebied 
Dit subdoel heeft als kernindicator Kansen verhoging ruimtelijke kwaliteit stedelijk gebied. Voor de 

score op deze kernindicator wordt gekeken naar het toevoegen van complementaire woon- en 

werkmilieus, de realisatie van voldoende kritische massa om draagvlak te creëren voor 

voorzieningen en de spreiding van deze kwaliteiten over de gehele regio, zodat iedereen ervan 

profiteert.  

In het IRP wordt het mengen van wonen, werken en voorzieningen nadrukkelijk genoemd als een 

belangrijke opgave voor de regio. De inzet op OV-knopen zorgt ervoor dat de omgeving hier een 

stapje stedelijker wordt en het zorgt voor menging van functies en draagvlak voor (meer) 

voorzieningen. Met meer stedelijke milieus neemt de bereikbaarheid van voorzieningen voor de 

gehele regio toe en ook de inzet op de vitale kernen draagt bij aan de ruimtelijke kwaliteit. 

Met deze inzet zijn er voldoende kansen om de ruimtelijke kwaliteit van het stedelijk gebied te 

vergroten. Specifieke inzet om deze ruimtelijke kwaliteit te bevorderen (welke voorzieningen, 

waar?) wordt echter niet uitgewerkt. Wel wordt in de regiopoorten de verbinding met de ruimtelijke 

kwaliteit van het buitengebied gezocht en ook de verbindingen via de scheggen dragen bij. Dit maakt 

veel woongebieden aantrekkelijker doordat de toegang tot recreatieve mogelijkheden in het 

buitengebied wordt verbeterd, maar de ruimtelijke kwaliteit van het stedelijke gebied zelf verandert 

er niet of nauwelijks door. De overkoepelende score is licht positief (0/+) 

Verhogen ruimtelijke kwaliteit landelijk gebied 
Dit subdoel heeft als kernindicatoren Kansen verhoging ruimtelijke kwaliteit landelijk gebied, de  

bijdrage (of afbreuk) aan de kernkwaliteiten van de Utrechtse Landschappen, de bijdrage (of 

afbreuk) aan cultuurhistorische waarden (landschapselementen / bouwwerken / artefacten), de 

impact op landbouw, het aandeel landbouw in regionale voedselvoorziening en de kansen voor 

natuur-/landschapinclusieve/circulaire landbouw.  

Het IRP heeft veel aandacht voor de ruimtelijke kwaliteit van het landelijke gebied. De groei van het 

groene en blauwe netwerk wordt als randvoorwaardelijk genoemd voor de ontwikkelingen, het 

Utrechts landschap de ‘kwaliteitsdrager voor de hele U16’. Er zijn vier algemene en zeven 

gebiedsopgaven benoemd (Blauwe krans Stelling van Amsterdam, Polderscheg Lange Linschoten – 

Woerden – Breukelen, Hollandsche IJsselscheg / Rijnenburg / A12zone, Waterliniescheg, Groene 

zoom Vijfheerenlanden, Groen raamwerk Heuvelrug-Lek, Agrarisch groenblauw netwerk. Er zijn 

concrete (kwantitatieve) opgaven voor deze gebieden benoemd voor natuur, recreatie, 

landschapselementen, inclusief meekoppelkansen.   



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 18 
 

Het IRP levert daarmee een positieve bijdragen aan de kansen voor ruimtelijke kwaliteit in het 

buitengebied, inclusief de kernkwaliteiten en de cultuurhistorische waarden. Daarnaast wordt 

verduurzaming van de landbouw en de transitie naar een circulaire en klimaatneutrale landbouw 

veelvuldig genoemd en wordt aansluiting bij lopende initiatieven bepleit. Het perspectief van de 

agrarische sector wordt echter ook als uitvoeringsvraagstuk benoemd waarbij economisch 

rendabele landbouw als uitgangspunt is benoemd. Hoewel niet expliciet benoemd, staat het areaal 

aan landbouwgrond onder druk en daarmee mogelijk ook de bijdrage aan regionale 

voedselvoorziening. Al met al is de score op het subdoel ruimtelijke kwaliteit van het landelijk gebied 

positief (+), de consequenties voor de landbouw zijn een aandachtpunt.  

Intrinsieke natuurwaarden 
Het subdoel behouden en versterken van de intrinsieke natuurwaarden wordt beoordeeld met 

behulp van de kernindicatoren kansen voor natuur en het borgen van biodiversiteit.  

In het IRP is veel aandacht voor het behoud en herstel van natuurwaarden. Er is een forse 

kwantitatieve opgave opgenomen in het IRP in het areaal natuur (zie volgende kernindicator) en ook 

verbindingen tussen ecologisch waardevolle gebieden worden gelegd. Daarmee wordt gewerkt aan 

de robuustheid van de natuur en het Natuur Netwerk Nederland wordt gecompleteerd met de 

benoeming van 7 natuurkernen. Het streven is ook naar natuurinclusieve woon-werklocaties en 

natuurinclusieve landbouw, wat nieuwe kansen voor de natuur biedt. De kwalitatieve ontwikkeling is 

beperkt uitgewerkt. Het IRP zet wel in op completering van het Natuur Netwerk Nederland, maar 

verder is er geen uitwerking in bijvoorbeeld in natuurdoeltypen. Dit in combinatie met de forse 

toename van wonen en werken, en de veelvuldig genoemde combinatie van natuur met recreatieve 

doeleinden , maakt de effectieve invloed op de biodiversiteit ongewis. Al met al verwachten we een 

licht positief effect (0/+).  

Areaal natuur 
Het subdoel areaal natuur wordt gescoord op de kernindicatoren ruimtebeslag/nieuwe natuur 

(exclusief reeds geplande NNN) en verbondenheid natuurgebieden (in ha) - aantasting en nieuwe 

verbindingen.  

Er wordt ruim 4.000 ha. natuur (gemengd met recreatie) toegevoegd en er wordt gewerkt aan een 

groot aantal verbindingen: 38 natuurschakels en 13 recreatieve verbindingen. Voorts worden 19 

fietsducten, 3 ecoducten en 16 kleinere faunapassages benoemd. Er wordt ingezet op het vergroten 

en robuuster maken van het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug. Per saldo neemt het areaal natuur 

naar verwachting toe en ook de verbondenheid van natuurgebieden verbeterd. Overigens is het 

realiseren van de NNN een ‘zelfstandige opgave van de provincie’. Per saldo is er naar verwachting 

een positieve bijdrage van het IRP aan het areaal natuur, maar de exacte omvang (bovenop reeds 

geplande ontwikkelingen) is onduidelijk (score + / ?) .  

Behouden en versterken cultuurhistorische waarden 
Voor het behoud en de versterking van de cultuurhistorische waarden is in het aangepast 

beoordelingskader de kernindicator kansen voor landschap benoemd. Behoud van 

cultuurhistorische waarden en de combinatie met recreatiemogelijkheden zijn hiervoor relevant 

(NB: dit subdoel en de uitwerking ervan kent overlap met het subdoel ‘Kansen verhoging ruimtelijke 

kwaliteit landelijk gebied’).   

In het IRP worden cultuurhistorische waarden niet aangetast en wordt juist ingezet op de 

landschappelijke kracht en diversiteit als drager van ontwikkelingen in de regio. De score op dit 

subdoel is daarmee positief (+). 



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 19 
 

Leefbaarheid en vitaliteit kernen 
De leefbaarheid en de vitaliteit van kernen kan worden geborgd door het inwonertal op peil te 

houden en door te zorgen voor een goede bereikbaarheid naar de knopen. Hiermee blijft er 

draagvlak voor lokale voorzieningen en zijn regionale voorzieningen voor iedereen bereikbaar, ook 

vanuit de kleinere kernen.  

Het IRP voorziet in de behoefte van de kleinere en middelgrote kernen. Om draagvlak voor 

voorzieningen en gewenste woonmilieus te houden worden veel kernen een ‘stapje stedelijker’. 

Bijbouwen voor de eigen vitaliteit en marktdynamiek is voorzien. In totaal landt 15% (15.000 tot 

20.000) woningen in de kleinere en middelgrote kernen. Daarnaast komt het begrip ‘verbonden 

vitaliteit’ aan de orde: de bereikbaarheid van (regionale) voorzieningen vanuit de kleinere keren 

draagt ook bij aan de vitaliteit. De verdere ontwikkeling van knopen draagt bij aan een toename van 

voorzieningen buiten de grootstedelijke agglomeratie. Deze voorzieningen komen ook binnen bereik 

van veel kleinere kernen, ook in combinatie met de verbeteringen in de lokale bereikbaarheid van 

vooral OV en langzaam verkeer. Het IRP draagt daarmee positief bij aan de vitaliteit van de kernen 

(+). De autobereikbaarheid is mogelijk wel een aandachtspunt. 

Recreatieve voorzieningen 
De kernindicator is bij dit subdoel is ruimte, kwaliteit en bereikbaarheid recreatieve voorzieningen. 

De score op deze kernindicator kan worden bepaald door de effecten in beeld te brengen op het 

areaal aan recreatiegebied, het recreatieve netwerk, de kwaliteit en capaciteit van 

recreatieterreinen en landschappen en de bereikbaarheid hiervan.  

De inzet in het IRP op recreatieve mogelijkheden uit zich in de onder meer in de inzet op ‘poorten’ 

het toevoegen van recreatienatuur en fietsroutes. Er zijn 13 recreatieve verbindingen benoemd, en 

400 km aan recreatieve en ecologische verbindingen, versterking van het groen blauwe netwerk 

voor recreatieve doeleinden en stations die zich ontwikkelen tot recreatie-transferia. Ook Rijnenburg 

wordt gezien als mogelijke locatie voor sport en recreatie in combinatie met een energielandschap. 

We verwachten daarom een positieve score op de recreatieve mogelijkheden (+). 

 

3.5 Slimme en toekomstvaste mobiliteit faciliteren 
Schema 3.5: beoordeling op hoofddoel ‘Slimme en toekomstvaste mobiliteit faciliteren’  

Centraal motto U16: ‘Gezond leven in een stedelijke regio voor iedereen’  

Hoofddoel   Subdoelen   Beoordeling 

Slimme en Toekomstvaste mobiliteit 
faciliteren  

  
Voldoende capaciteit infrastructuurnetwerken en 
oplossing urgente (systeem) knelpunten (Fiets, 
Spoor, Stedelijk OV, Transfer, Weg)  

  + 

  Versterken robuustheid infrastructuurnetwerken     0/+ 

  
Vergroten van reizigerscomfort, betrouwbaarheid 
en beleving  

  0 ? 

  
Vergroten toegankelijkheid van het verkeer- en 
vervoersysteem  

  + 

 

Capaciteit infra 
Het subdoel dat beoogd voldoende capaciteit op de infrastructuurnetwerken te bewerkstelligen 

heeft als kernindicatoren: bereikbaarheid in reistijdsom totaal per modaliteit, lokaal, regionaal en 

doorgaand verkeer, het aantal woningen nabij bestaande OV-knopen (met restcapaciteit),  de 

bereikbaarheid van arbeidsplaatsen per modaliteit (fiets/ov, auto), de Impact  op NMCA 



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 20 
 

knelpunten, het Ontlasten van Utrecht Centraal en het bewerkstelligen van slim, veilig en 

duurzaam goederenvervoer.  

Om de effecten aan de hand van de deze indicatoren te kunnen meten is het eigenlijk nodig 

verkeersmodelberekeningen te doen. Aan de hand van de inzet van het IRP kan hier echter ook 

kwalitatief het een en ander over worden gezegd. Door de ontwikkeling van knopen en de inzet op 

gemengde woon-werkmilieus worden banen en werknemers dicht bij elkaar ontwikkeld, wat in 

potentie zorgt voor korte reistijden. Er is veel aandacht voor langzaam verkeer en OV-maatregelen. 

Een schaalsprong is de inzet, met realisatie van het “wiel met spaken”, waarmee betere 

verbindingen worden gerealiseerd, juist ook op andere relaties dan die met het Centraal Station. 

Deze matregelen maken dat in de regio betere verbindingen met naar verwachting kortere reistijden 

tot stand komen. Door de inzet op meerdere knopen en het Wiel met Spaken zou ook de ontlasting 

van Utrecht Centraal haalbaar moeten zijn. 

Doorgaand verkeer, dat geen herkomst of bestemming heeft in de regio wordt wel genoemd, maar  

krijgt weinig aandacht. De gevolgen van ontwikkelingen in het IRP op knelpunten die in de Nationale 

Markt en Capaciteitsanalyses (NMCA) zijn voorzien is ongewis.  

De inzet voor weginfrastructuur is gericht op het wegnemen van knelpunten. Uitgangspunt voor 

ontwikkelingen is ook dat deze niet leiden tot meer verkeer in de spits. Mocht dat onverhoopt niet 

lukken dan wordt de mogelijkheid open gehouden om zwaarder in te zetten op vraagbeïnvloeding 

en andere modaliteiten. Als laatste optie wordt ook de mogelijkheid geschetst om alsnog 

grootschaliger weginframaatregelen te nemen (een parallelweg bij de A12 wordt als voorbeeld 

genoemd).  

Ten aanzien van goederenvervoer wordt de keuze gemaakt om niet meer XXL logistiek in de regio te 

accommoderen. Dit gebeurt overigens niet alleen vanuit bereikbaarheidsperspectief, landschap en 

ruimte spelen hierbij zeker ook een rol. Naar verwachting heeft deze keuze een dempend effect op 

de toename van het vrachtverkeer. Maar hoe de toename van de vraag naar stadsdistributie wordt 

geaccommodeerd of wat de inzet op circulariteit doet met goederenstromen komt niet aan bod. 

Al met al verwachten we een positief effect (+) op de indicator capaciteit infrastructuur. Voor OV en 

langzaam verkeer is dit door capaciteitsuitbreidingen, voor automobiliteit zit het vooral in 

vraagbeïnvloeding; door RO-keuzes, maar ook door bijvoorbeeld beprijzen. Door rekening te houden 

met eventuele weginfrauitbreidingen op termijn wordt flexibiliteit en adaptiviteit ingebouwd.      

Robuustheid infra 
Onder de robuustheid van de infrastructuur wordt het vermogen verstaan om te blijven 

functioneren, ook als er problemen zijn. Deze kernindicator kent als subindicator 

‘uitwijkmogelijkheden bij incidenten’. In zijn algemeenheid geldt dat extra schakels in een netwerk 

een verbetering met zich meebrengen voor de robuustheid. Er zijn immers andere routes of lijnen 

beschikbaar als er een schakel uitvalt. Ook ruime capaciteit draagt bij aan robuustheid.  

Door realisatie van het Wiel met Spaken en het ontwikkelen van nieuwe knopen wordt het OV-

systeem naar verwachting robuuster. Het wegsysteem blijft naar verwachting echter kwetsbaar. We 

beoordelen de score op het subdoel ‘robuustheid infra’ als licht positief (0/+). 

Comfort, betrouwbaarheid, beleving 
Comfort, betrouwbaarheid en beleving van vooral OV en fietsroutes dragen bij aan een 

aantrekkelijk vervoersysteem dat een beter alternatief voor de auto vormt. Hier wordt in het IRP 

alleen in de opgaven aandacht aan besteed. Het toevoegen van routes, hubs etc moet hieraan 

bijdragen. Afgezien van deze (kwantitatieve) opgave wordt niet specifiek ingegaan op het comfort, 



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 21 
 

de betrouwbaarheid of de beleving van verplaatsingen of de voorwaarde die hiermee aan routes, 

voertuigen of overstappunten worden gesteld. Ook wordt er niet ingegaan op wanneer bijvoorbeeld 

capaciteit voldoende is om comfortabel te zijn. We beoordelen de score daarom als onbekend/niet 

te beoordelen (?).  

Toegankelijkheid 
Het vergroten van de toegankelijkheid van het verkeer- en vervoersysteem maakt dat het bereik 

van personen die afhankelijk zijn van het OV toeneemt. Dat vergroot hun sociale mobiliteit, brengt 

voorzieningen naderbij en kan ook de kans op een baan beïnvloeden (als het bereik toeneemt zijn er 

meer potentiële banen binnen een acceptabele reistijd). 

Het IRP kent geen specifieke opgaven of elementen die de toegankelijkheid van verkeer en 

vervoerssysteem beïnvloeden, anders dan de het toevoegen van knopen en het bereikbaar maken 

ervan. Door de schaalsprong van het OV, de uitbreiding van het aantal knopen en de verbetering van 

toeleidende infrastructuur voor langzaam verkeer wordt naar verwachting OV een realistische optie 

voor een grotere groep. Deze structurele aanpassingen zorgen daarom voor een licht positieve score 

op ‘toegankelijkheid’ (0/+). 

 

3.6 Haalbaarheid 
Schema 3.6: beoordeling op hoofddoel ‘Haalbaarheid’  

Centraal motto U16: ‘Gezond leven in een stedelijke regio voor iedereen’  

Hoofddoel   Subdoelen   Beoordeling 

Haalbaarheid  
  

Zicht op uitvoering (technische complexiteit, 
draagvlak, fysieke inpassing, juridisch)  

  0 ? 

  Mate van adaptiviteit en toekomstvastheid    + 

 

Zicht op uitvoering 

Het subdoel ‘zicht op uitvoering’ gaat over de mate waarin zich technische en juridische knelpunten 

voor kunnen doen en de mogelijkheden om alle maatregelen fysiek te kunnen inpassen. Er is een 

kernindicator gedefinieerd die eveneens uitvoerbaarheid heet. Subindicatoren die iets zeggen over 

de mate van complexiteit van de opgaven zijn: het aantal eigenaren op wiens grondgebied de 

verstedelijking plaatsvindt en de aanwezige bestaande bebouwing.  

De binnenstedelijke locaties en transformatieopgaven zijn relatief complex. Hier zijn veel 

verschillende eigenaren en bestaande gebouwen, waarmee rekening moet worden gehouden.  

Inpassing brengt daarnaast mogelijk forse kosten met zich mee. Haalbaarheid is daarmee complex, 

maar (reserve)plancapaciteit en de mogelijkheden tot fasering (zie volgende punt) dragen wel 

positief bij. Overigens is veel afhankelijk van de nadere planuitwerking en programmering in 

vervolgfasen. De score op de indicator is daarom voor nu 0 (vanwege de complexiteit) en deels nog 

niet te beoordelen (?). 

Adaptiviteit en toekomstvastheid 

Voor adaptiviteit en toekomstvastheid is als kernindicator adaptiviteit/flexibiliteit benoemd. De 

mate waarin in de toekomst nog andere keuzes open liggen en er flexibel kan worden omgegaan 

met deelgebieden maakt het IRP flexibel. Het belang hiervan neemt toe naarmate eindbeelden 

verder in de toekomst liggen. Dit wordt nadrukkelijk in het IRP onderkend en de aanbeveling wordt 

gedaan om ontwikkelingen te blijven monitoren en zo nodig bij te sturen. Er wordt ook rekening 

gehouden met het feit dat bijsturen eventueel nodig kan zijn en een aantal opties hiertoe wordt 



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 22 
 

opengehouden: de ontwikkeling van Rijnenburg blijft als optie open, evenals een mogelijke verdere 

uitbreiding van weg (en andere) infrastructuur. Ook het ‘overprogrammeren’ met 30% meer 

woningen dan de voorziene opgave draagt bij aan de flexibiliteit en adaptiviteit. Het IRP scoort 

daarmee positief (+) op deze indicator. 

 

3.7 Kosten en opbrengsten (financieel) 
 

Schema 3.7: beoordeling op hoofddoel ‘kosten en opbrengsten (financieel)’  

Centraal motto U16: ‘Gezond leven in een stedelijke regio voor iedereen’  

Hoofddoel   Subdoelen   Beoordeling 

Kosten en opbrengsten  (financieel) 
  Beheer en exploitatiekosten, incl. opbrengsten   - ? 

  Investeringskosten   - ? 

 

 

Beheer en exploitatie  

Kosten van beheer en exploitatie waarmee rekening dient te worden gehouden gaan over de 

gebiedsontwikkeling (grondexploitatie, GREX) en over de OV-exploitatie. De ontwikkelingen in het 

IRP zijn nog onvoldoende gedetailleerd om deze berekeningen te kunnen maken. Wel is op 

voorhand bekend dat binnenstedelijke locaties (vanwege de complexiteit van de ontwikkeling) over 

het algemeen een negatief financieel saldo hebben. Voor buitenstedelijke locaties wordt een 

neutrale grondexploitatie verondersteld. Ten aanzien van de OV-exploitatie geldt dat verdichting op 

knopen zorgt voor ‘dikkere’ reizigersstromen. Dit kan een gunstig effect hebben op de exploitatie 

van onderbenutte lijnen. In het IRP wordt ook benoemd dat er in de verdere uitwerking oog is voor 

een rendabele exploitatie van OV-lijnen. Dit zal naar verwachting echter niet voor alle lijnen mogelijk 

zijn en bovendien vragen om flinke investeringen (zie hieronder). We beoordelen de score voor 

beheer en exploitatie als negatief en deels nog niet te beoordelen (-  ?) 

Investeringen 

Kernindicator bij het subdoel investeringen is investeringen in infrastructuur. Net als bij beheer en 

exploitatie is er nog geen uitgewerkte raming van alle maatregelen. Wel is bekend en benoemd dat 

de investeringen in met name de schaalsprong van het OV zeer fors zullen zijn. We beoordelen de 

score net als bij exploitatie als negatief en deels nog niet te beoordelen (-  ?). 

 



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 23 
 

Bijlage 1: Bijlage operationalisering kernindicatoren  
De beoordeling van diverse kernindicatoren is opgebouwd aan de hand van meerdere sub-

indicatoren. In deze paragraaf zijn deze sub-indicatoren per kernindicator kort toegelicht. De 

paragraaf is gestructureerd aan de hand van de hoofd- en subdoelen.  

Hoofddoel Bevorderen van een gezonde, duurzame en energieke regio 
Het hoofddoel bevorderen van een gezonde, duurzame en energieke regio is opgebouwd uit een 

vijftal subdoelen en 18 kernindicatoren. Een deel van deze indicatoren spreekt voor zich, een ander 

deel is opgebouwd uit meerdere sub-indicatoren. In figuur B1 is de relatie tussen en opbouw van het 

beoordelingskader voor dit hoofddoel nader uitgewerkt, in het blauw zijn sub-indicatoren 

opgenomen.  

Figuur B1 Beoordelingskader REP contour hoofddoel bevorderen van een gezonde, duurzame en energieke regio 

 

De verdere operationalisering van kernindicatoren naar sub-indicatoren vergt op enkele onderdelen 

nog een nadere duiding, welke is overgenomen uit het beoordelingskader van het MIRT Onderzoek.  

Subdoelen Kernindicatoren Sub-indicatoren
Fietsgebruik

Voor iedereen zijn er – dichtbij en toegankelijk- 

aantrekkelijke plekken

Leefomgeving draagt bij aan gezond gewicht

Wonen en druk verkeer zijn gescheiden

Funct ies (Wonen, werken, voorzieningen) zijn  goed 

gemengd, overlastgevende bedrijven staan op 

afstand

Act ief  vervoer (lopen en f ietsen) is in beleid, 

ontwerp en gebruik de standaard

Tussen kernen zijn goede f iets- en OV  verbindingen.

Ruimtelijke ontwikkeling op locat ies waar 

verschillende niveaus van geluidbelast ing bestaan 

(binnen wettelijke normen)

Nieuwe infrastructuur

Ruimtelijke ontwikkelingen genereren nieuwe 

verplaatsingen

Emissies luchtverontreiniging

Verkeersveiligheid

Veiligheid in de brede zin

Waterkwaliteit

Wateroverlast

Overstroming

Hit testress

Droogte

Robuust Watersysteem

Ruimte voor het hoofdwatersysteem

Strategische grondwatervoorraden

CO2-emissies verkeer  

Energievraag woningen

Energieneutrale woningen

Ruimte voor elektriciteit  buitengebied

Nabijheid (laag temperatuur) warmtebronnen

Impuls bedrijven

Energiegebruik en -levering werklocat ies

Bevorderen gezonde leefst ijl 

Bevorderen gezonde leefomgeving (o.a. 

terugdringen hinder geluid en emissies) 

Geluid

Kansen voor klimaatadaptat ie; o.a. beperken 

wateroverlast, waterveiligheid en hit testress
Kansen voor klimaatadaptat ie

Voldoende schoon en gezond water

Kansen en bijdragen aan realisat ie 

energietransit ie Kansen en bijdragen aan de energietransit ie in termen 

van energieproduct ie en -besparing (in TWh en PJ)



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 24 
 

Geluid 

De effecten van de verstedelijking hebben op verschillende manieren een uitwerking op 

geluidhinder: 

• Ruimtelijke ontwikkeling op geluidbelaste locaties (binnen wettelijke normen). De categorie is 

in beeld te brengen op basis van de huidige geluidshindercontouren. 

• Nieuwe infrastructuur leidt tot nieuwe plaatsen waar geluidbelasting ontstaat. Deze categorie 

is eerder kwalitatief beoordeeld, waarbij ook is meegewogen dat deze geluidsbeleving meer 

impact heeft dan geluidhinder rondom bestaande infrastructuur, omdat een geluidsluwe situatie 

nu een geluidgehinderde situatie wordt. 

• Ruimtelijke ontwikkelingen genereren nieuwe verplaatsingen; hierdoor kunnen bestaande 

woningen of andere kwetsbare functies met meer geluid te maken krijgen.  

Klimaatadaptatie 

Klimaatadaptatie gaat over het kunnen inspelen op de gevolgen van klimaatverandering op thema’s 

als wateroverlast (voldoende waterberging), hittestress, waterveiligheid, bodemdaling, 

verzilting/verdroging, zoetwatervoorziening etc. Bij beoordeling van de kernindicator kansen voor 

klimaatadaptatie is rekening gehouden met de volgende sub-indicatoren:  

• Wateroverlast 

• Overstroming 

• Hittestress 

• Droogte 

Aan de hand van verdeling over woonmilieus, bodemopbouw, reliëf, type bouw en nabijheid van 
rivieren is een inschatting te maken van de bijdrage aan het subdoel. Gehanteerde globale regels 
hierbij zijn: 

• Hoe meer er hoogstedelijk wordt gebouwd, hoe lastiger het wordt om de gevolgen van 

klimaatverandering te verzachten. Er zijn overigens goede voorbeelden dat dit wel kan, alleen 

vraagt dit wel extra inspanningen.  

• Veengronden in west Utrecht zijn bodemdalingsgevoelig gedurende droge periodes. Als 

grondwaterstanden dalen zakt het veen extra in. Waarbij kleigronden hemelwater moeilijk 

infiltreren en zandgronden houden relatief weinig water vast. 

• Richting de Utrechtse Heuvelrug is relatief veel reliëf en het gebied ondervindt de meeste 

neerslag in de regio. Lucht aangevoerd vanuit het westen stijgt langs de heuvelrug op, koelt af, 

verdampt en neerslagwolken worden gevormd. Water stroomt naar de voet van de heuvelrug 

wat tot lokale wateroverlast leidt. Tegelijkertijd is wateraanvoer naar de hogere gronden 

gedurende droogteperiodes lastig.  

• Bij nieuwbouw is het relatief makkelijker om direct te kiezen voor een volledig 

klimaatbestendige inrichting. Bij binnenstedelijke verdichting en transformatie is dit aanzienlijk 

gecompliceerder, deze gebieden ondervinden minder kansen voor klimaatadaptatie.  

• Nabij het rivierengebied zijn de grootste overstromingsrisico’s. Langs de Lek en richting de 

westelijke polders is de maximale waterdiepte het hoogst. Het gebied rondom de Utrechtse 

Heuvelrug is veiliggesteld dankzij haar hoge(re) ligging.  

 

Kansen voor energietransitie 

De kernindicator kansen en bijdragen aan realisatie energietransitie in termen van energieproductie 

en -opwek gaat over voldoende ruimte voor de opwekking van duurzame energie en besparing van 

energiegebruik. Dit wordt beoordeeld aan de hand van zes elementen:  



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 25 
 

• Aan de hand van het energiegebruik per woningtype (elektriciteit en warmte) is berekend wat 

de energievraag van de 37.000 woningen is die worden toegevoegd. Een lager totaal 

energiegebruik is daarbij als positief beoordeeld. 

• Energieneutrale woningen. In steden is het complexer om zelfvoorzienende woningen te maken 

(hoogbouw heeft bijvoorbeeld te weinig vierkante meters dak om met zonnepanelen in de 

energievraag van alle gestapelde woningen te voorzien). In de toekomst is ook geveloppervlakte 

mogelijk te gebruiken voor energiewinning en zal de verbeterde isolatie ertoe bijdragen dat juist 

woningen in het buitengebied makkelijker energieneutraal zijn te maken. Een hoger aantal 

gestapelde woningen in een model is als negatief beoordeeld. 

• De ruimte die beschikbaar is voor het opwekken van energie is een belangrijke indicator. Het 

vrijhouden van het buitengebied biedt kansen om dit (deels ook) in te zetten voor 

energieopwekking. Het subcriterium Ruimte voor elektriciteit buitengebied pleit daarom voor 

hoogstedelijke milieus en niet voor geen uitleg. Meer ruimtegebruik in het buitengebied scoort 

dus negatief.  

• Ook meegewogen is het gebruik van bedrijventerreinen: wanneer bedrijventerreinen worden 

getransformeerd, zullen bedrijven in de regel een impuls hebben om oude processen en 

technieken (die deels zijn afgeschreven) eerder te vervangen door nieuwe schone technologie, 

dan als ze op de bestaande locatie zouden blijven. 

• Aanvullend is op suggestie van de Bestuurstafel Energie een sub-indicator energiegebruik en –

levering werklocaties toegevoegd.  

 

Hoofddoel Economie versterken: aanjagen economische groei van de regio  
Het hoofddoel economie versterken is opgebouwd uit 4 subdoelen en 9 kernindicatoren. Een deel 

van deze indicatoren spreekt voor zich, een ander deel is opgebouwd uit meerdere sub-indicatoren. 

In figuur B2 is de relatie tussen en opbouw van het beoordelingskader voor dit hoofddoel nader 

uitgewerkt, in het blauw zijn sub-indicatoren opgenomen.  

Figuur B2 Beoordelingskader REP contour hoofddoel economie versterken 

 

In het MIRT Onderzoek is een nadere uitwerking gegeven aan de kernindicator ‘Versterking 

vestigingsklimaat’. Daarin spelen drie economische hotspots een rol, dat zijn: (1) USP/Rijnsweerd, (2) 

Stationsgebied Utrecht en (3) A12zone/Merwedekanaalzone. In U16 verband is naar aanleiding van 

Subdoelen Kernindicatoren Sub-indicatoren
Bruto Regionaal Product (BRP)

Aantal arbeidsplaatsen (economische opgave)

Hoeveelheid ha toegevoegde gemengde funct ies 

wonen en werken

Aantal banen per hectare werklocat ie

Aantal m2 winkelvloeroppervlakte

Aantal potent iele werknemers binnen bereik van de 

3 economische hotspots

kwalitat ieve ontwikkeling economische hotspots en 

aanwezigheid van een aantrekkelijk en gezond 

woonmilieu

Aantal m2 kantoren op mult ifunct ionele 

knooppuntlocat ies

Aantal ha toegevoegde bedrijventerreinen

Behoud werklocat ies (niet mengen met wonen) met 

een bovengemiddelde Next Economy Potent ie 

(NEER)

Complementariteit  van werklocat ies om circulaire 

ketens te kunnen sluiten

Bevorderen innovatie in de economie Kansen voor innovatieve economie

Stimuleren betekenisvolle werkgelegenheid met 

gezonde en veilige arbeidsomstandigheden

Aandeel betekenisvolle gezonde en veilige 

arbeidsplaatsen op het totaal

Agglomerat iekracht vergroten

Ruimte-intensivering werklocat ies en voorzieningen

Versterken van het vest igingsklimaat Versterking vest igingsklimaat

Bevorderen circulariteit  in de economie



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 26 
 

de moties en amendementen ook gesproken over enkele andere sectoren en hotspots die van 

belang zijn. Daarvoor is ruimte in de kwalitatieve duiding, waarbij meespeelt dat in iedere regio/ 

gemeente andere economische sectoren van meer of minder groot belang zijn.  

Hoofddoel Verstedelijkingsopgave faciliteren 
Het hoofddoel verstedelijkingsopgave faciliteren is opgebouwd uit een viertal subdoelen en 5 

kernindicatoren. Een deel van deze indicatoren spreekt voor zich, een ander deel is opgebouwd uit 

meerdere sub-indicatoren. In figuur B3 is de relatie tussen en opbouw van het beoordelingskader 

voor dit hoofddoel nader uitgewerkt, in het blauw zijn sub-indicatoren opgenomen.  

Figuur B3 Beoordelingskader REP contour hoofddoel verstedelijkingsopgave faciliteren 

 

Nieuw onderzoek dat is uitgevoerd voor het REP (Companen 2019) brengt de verschillen tussen 

vraag en aanbod in beeld voor de periode tot 2040 voor 5 deelgebieden: 

• Utrecht: hier is vooral vraag naar en een tekort aan Centrum Stedelijk wonen. Buiten-centrum 

milieus zijn er voldoende. Om daarmee aan de Centrum-stedelijke vraag tegemoet te komen 

dienen deze milieus voldoende stedelijke uitgaansfuncties te krijgen. 

• Rondom Utrecht: hier ontstaat een tekort in vrijwel alle woonmilieus; het grootste tekort is aan 

Centrum-stedelijk. Tekorten buiten centrum ontstaan pas op langere termijn.  

• Noord: hier is vooral behoefte aan buiten-centrummilieus. Er is vooral behoefte aan 

appartementen en zeer betaalbare grondgebonden woningen. 

• Zuidoost: met uitzondering van het buiten-centrummilieu is er in alle woonmilieus een tekort. Er 

is hier in sterkere mate dan in andere regio’s vraag naar grondgebonden koopwoningen, ook in 

duurdere segmenten.  

• Zuidwest: hier is waarschijnlijk vooral behoefte aan buiten-centrummilieus, maar dit zou ook 

ingeruild kunnen worden meer dorps/ groenstedelijke milieus. 

Bij beoordeling van de woningbouwprogrammering in de contour zal rekening worden gehouden 

met de uitkomsten uit het onderzoek van Companen.  

Hoofddoel Ruimtelijke kwaliteit verhogen 
Het hoofddoel Ruimtelijke kwaliteit verhogen is opgebouwd uit 7 subdoelen en 14 kernindicatoren. 

Een deel van deze indicatoren spreekt voor zich, een ander deel is opgebouwd uit meerdere sub-

indicatoren. In figuur B4 is de relatie tussen en opbouw van het beoordelingskader voor dit 

hoofddoel nader uitgewerkt, in het blauw zijn sub-indicatoren opgenomen.  

Subdoelen Kernindicatoren Sub-indicatoren
Gerealiseerde woningen binnen de regio

Reserve-plancapaciteit

Aantal woningen hoogstedelijk

Aantal woningen Centrum stedelijk

Aantal woningen Stedelijk buitencentrum

Aantal woningen  Groen stedelijk

Aantal woningen Dorps

Aantal woningen Landelijk

Bevorderen inclusiviteit  van de woningmarkt
Voldoende geschikt en betaalbaar aanbod voor 

iedereen

Stimuleren levensloopbestendige wijken Aandeel levensloopbestendige wijken op het totaal

Toegang tot voorzieningen verbeteren vanuit  

woongebieden 

Nabijheid stedelijke centra (%  woningen binnen 3km 

van centra) 

Toegang tot werk vergroten vanuit  

woongebieden 
Gemiddelde woon-werk reist ijd per modaliteit

Zicht op voldoende plancapaciteit  (kwantiteit)

Zicht op voldoende diversiteit  woonmilieus 

(kwaliteit) 
Zicht op voldoende diversiteit  woonmilieus 



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 27 
 

Figuur B4 Beoordelingskader REP contour hoofddoel Ruimtelijke kwaliteit verhogen 

 

Naar aanleiding van de moties en amendementen en suggesties vanuit de bestuurstafel Groen en 

Landschap zijn enkele subdoelen en kernindicatoren toegevoegd. In nadere toelichting en 

operationalisering op een aantal daarvan wordt verwezen naar het ‘Pijlerrapport Groen en 

Landschap’1. Op enkele kern- en sub-indicatoren is om die reden nog enige verduidelijking gegeven:  

 
1 Ontwikkelbeeld Groen & Landschap – Vijfde pijler Groen en Landschap: het aanbod van en aan U16. 31 juli 2019. Hier geraadpleegd: 

https://www.utrecht10.nl/media/filer_public/07/1d/071de2c9-fa04-4cb2-8018-

63522db77890/190801_bvr_u16_groene_pijler_ontwikkelbeeld_xs.pdf 

Subdoelen Kernindicatoren Sub-indicatoren
Verhogen van de ruimtelijke kwaliteit  van het 

stedelijk gebied 
Toevoeging complementaire woon- en werkmilieus

Realisat ie voldoende krit ische massa om draagvlak 

te creëren voor voorzieningen

Spreiding van deze kwaliteiten over de gehele 

regio, zodat iedereen ervan prof iteert

Koppelkansen ontwikkeling en structuurverbetering 

landelijk gebied

Bijdrage aan de ruimtelijke kwaliteit  van stads- en 

dorpsranden

Impact op ruimtebeslag landbouwareaal (zie ook 

volgende kernindicator

Bijdrage (of afbreuk) aan de kernkwaliteiten van de 

Utrechtse Landschappen

Bijdrage (of afbreuk) aan cultuurhistorische waarden 

(landschapselementen /  bouwwerken /  artefacten)

Ruimtebeslag aaneengesloten primaire landbouw 

(kernlandbouwgebied)

Ruimtebeslag aaneengesloten secundaire landbouw 

(combinat ie met andere funct ies)

Aandeel landbouw in regionale voedselvoorziening

Kansen voor natuur/ landschapinclusieve/circulaire 

landbouw

Aantast ing en ontwikkeling in of direct langs 

beschermde natuurgebieden en ecologische 

structuren

Effecten ondergrondse waterstructuren

Toename / vergroten biodiversiteit

Nieuwe habitats of uitbreiding van natuurareaal 

voor specif ieke doelsoorten (land en water)

Aaneengeslotenheid /  robuustheid van gebieden en 

verbindingen

M ate van robuustheid van ecologische 

verbindingen (st ijging natuurwaarden door goede 

verbindingen)

Aantal ha bos

Aantal ha landbouw

Aantal ha recreat ie

Aantal ha natuur

Verbondenheid natuurgebieden (in ha) - aantast ing 

en nieuwe verbindingen

M ogelijkheden ontwikkeling landschappelijke 

kwaliteit

M ogelijkheden ontwikkeling 

recreat iemogelijkheden in aangrenzende gebieden 

gebiedsontwikkeling

Inwonertal op peil

Bereikbaarheid knopen

Aantal hectare nieuw recreat iegebied

Aantal meters nieuw of verbeterd recreat ief  

netwerk

Kwaliteit  en capaciteit  van recreat ieterreinen en 

reacreat ielandschappen

M ate van bereikbaarheid recreat ieterreinen en 

recreat ielandschappen

Kansen verhoging ruimtelijke kwaliteit  stedelijk 

gebied 

Verhogen van de ruimtelijke kwaliteit  van het 

landelijk gebied 

Kansen verhoging ruimtelijke kwaliteit  landelijk 

gebied 

Impact op landbouw (ruimtebeslag bestaand areaal, 

met onderscheid primaire en secondaire landbouw)

Behouden versterken van de intrinsieke 

natuurwaarden 

Kansen voor natuur

Borgen biodiversiteit

Vergroten van het areaal (land- en water) natuur

Ruimtebeslag/nieuwe natuur (exclusief reeds 

geplande NNN)

Behouden en versterken van de 

cultuurhistorische waarden 
Kansen voor landschap 

Leefbaarheid en vitaliteit  kernen

Recreat ieve voorzieningen Ruimte, kwaliteit  en bereikbaarheid recreat ieve voorzieningen

https://www.utrecht10.nl/media/filer_public/07/1d/071de2c9-fa04-4cb2-8018-63522db77890/190801_bvr_u16_groene_pijler_ontwikkelbeeld_xs.pdf
https://www.utrecht10.nl/media/filer_public/07/1d/071de2c9-fa04-4cb2-8018-63522db77890/190801_bvr_u16_groene_pijler_ontwikkelbeeld_xs.pdf


 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 28 
 

• Verhogen van de ruimtelijke kwaliteit van het landelijk gebied. Bij dit subdoel zijn onder 

andere de kernkwaliteiten van het Utrechtse Landschap en de cultuurhistorische 

landschapselementen, bouwwerken en artefacten. Bij dit laatste aspect gaat het onder andere 

om de Limes, Waterlinies, Grebbelinie, Lustwarande en de Stelling van Amsterdam. Op het 

aspect landbouw in relatie tot ruimtelijke kwaliteit wordt onderscheid gemaakt tussen 

kernlandbouwgebieden (dat zijn een vijftal aaneengesloten landbouwgebieden in Utrecht) en 

secundaire landbouwgebieden (in deze gebieden is sprake van meer functiemenging: landbouw 

met wonen en werken).  

• Behouden en versterken van de intrinsieke natuurwaarden. Op deze subdoelstelling wordt 

meegegeven dat natuurwaarden op diverse manieren kunnen worden gerealiseerd. Naast 

primaire natuurgebieden, die in ha zijn uit te drukken, kan een bijdrage aan natuurwaarden 

worden gerealiseerd in combinatie met andere functies als wonen, werken, recreatie en 

landbouw (in overlap met anders pijlers). Voor het meten van de biodiversiteit is het van belang 

om uit te gaan van doelsoorten met passende habitatgebieden, die kenmerkend zijn voor het 

beoogd type natuur en dat daarbij beoordeelt kan worden op het feit of geschikte 

leefomstandigheden voor deze doelsoorten worden geborgd of gerealiseerd.  

 

Hoofddoel Slimme en toekomstvaste mobiliteit faciliteren 
Het hoofddoel Slimme en toekomstvaste mobiliteit faciliteren is opgebouwd uit 4 subdoelen en 9 

kernindicatoren, welke voornamelijk kwantitatief zijn uitgewerkt. Een deel van deze indicatoren 

spreekt voor zich, een ander deel is opgebouwd uit meerdere sub-indicatoren. In figuur B5 is de 

relatie tussen en opbouw van het beoordelingskader voor dit hoofddoel nader uitgewerkt, in het 

blauw zijn sub-indicatoren opgenomen.  

Figuur B5 Beoordelingskader REP contour hoofddoel Slimme en toekomstvaste mobiliteit faciliteren 

 

Ten behoeve van de beoordeling van de verstedelijkingsmodellen op het hoofddoel Slimme en 

toekomstvaste mobiliteit faciliteren zijn de verstedelijkingsmodellen doorgerekend in een 

verkeersmodel. Vanuit die doorrekening worden de gevolgen voor de keuze voor fiets, OV en auto 

inzichtelijk. Uit die analyses bleek dat de verstedelijkingsmodellen beperkt onderscheidend zijn. Ten 

behoeve van de beoordeling van de contour zijn (nog) geen verkeersmodel doorrekeningen gedaan, 

de beoordeling zal om die reden kwalitatief zijn.  

Subdoelen Kernindicatoren Sub-indicatoren

Ritten 's ochtends onderweg naar 12 werklocat ies

Rit ten die vertrekken vanuit  alle locat ies

Aantal woningen nabij bestaande OV-knopen (met 

restcapaciteit)

M odaliteit  f iets /  OV

M odaliteit  auto

Goed bereikbare woon- en werkmilieus

Impact  op NM CA knelpunten

Ontlasten Utrecht Centraal

Bewerkstelligen slim en duurzaam goederenvervoer

Versterken robuustheid infrastructuurnetwerken  Versterken robuustheid infrastructuurnetwerken Uitwijkmogelijkheden bij incidenten

Vergroten van reizigerscomfort, 

betrouwbaarheid en beleving 

Vergroten van reizigerscomfort, betrouwbaarheid 

en beleving

Vergroten toegankelijkheid van het verkeer- en 

vervoersysteem 

Vergroten toegankelijkheid van het verkeer- en 

vervoersysteem

Voldoende capaciteit  infrastructuurnetwerken 

en oplossing urgente (systeem) knelpunten 

(Fiets, Spoor, Stedelijk OV, Transfer, Weg) 

Bereikbaarheid in reist ijdsom totaal per modaliteit , 

lokaal, regionaal en doorgaand verkeer

Bereikbaarheid van arbeidsplaatsen per modaliteit



 

REP U16 Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader 29 
 

Hoofddoel Haalbaarheid 
Het hoofddoel Haalbaarheid is opgebouwd uit 2 subdoelen en kernindicatoren. In figuur B6 zijn voor 

de twee kernindicatoren ook sub-indicatoren en operationalisering van kernindicatoren opgenomen 

(in het blauw). 

Figuur B6 Beoordelingskader REP contour hoofddoel Haalbaarheid 

 

 

Hoofddoel Kosten en opbrengsten (financieel) 
Het hoofddoel Kosten en opbrengsten is opgebouwd uit 2 subdoelen en 3 kernindicatoren, welke 

voornamelijk kwantitatief zijn uitgewerkt. Een deel van deze indicatoren spreekt voor zich, een 

ander deel is opgebouwd uit meerdere sub-indicatoren en deelberekeningen. In figuur B7 is de 

relatie tussen en opbouw van het beoordelingskader voor dit hoofddoel nader uitgewerkt, in het 

blauw zijn sub-indicatoren opgenomen.  

Figuur B7 Beoordelingskader REP contour hoofddoel Kosten en opbrengsten (financieel) 

 

 

 

Subdoelen Kernindicatoren Sub-indicatoren
Aantal eigenaren op wiens grondgebied 

verstedelijking plaatsvindt

Aanwezige bebouwing op te ontwikkelen locaties

M ate van adaptiviteit  en toekomstvastheid Adaptiviteit / f lexibiliteit Zwaarte van infrastructurele ingrepen

Uitvoerbaarheid
Zicht op uitvoering (technische complexiteit , 

draagvlak, fysieke inpassing, juridisch) 

Subdoelen Kernindicatoren Sub-indicatoren

GREX saldo (mln Euro)
Resultaat van kosten en opbrengsten 

woningbouwprogramma (37.000 woningen)

OV-exploitat ie (Euro of kwalitat ief)

Investeringskosten Investeringen infrastructuur (Euro)

Beheer en exploitat iekosten , incl. opbrengsten


</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>