<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Bijlage 2:
Rapportage Risicoanalyse
Veiligheidsregio
Amsterdam-Amstelland
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>    1.      Inleiding
Voor u ligt de rapportage risicoanalyse behorend bij het Regionaal Risicoprofiel Veiligheidsregio
Amsterdam-Amstelland. De risicoanalyse is uitgevoerd in de periode mei 2011 tot en met september
2011.

De basis voor de risicoanalyse vormt het rapport Risicobeeld Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland
(ter kennisname aangenomen in het Veiligheidsbestuur van 27 juni 2011). In het risicobeeld is een
selectie van 23 relevante incidenttypen voor Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland (VRAA)
gemaakt. Deze incidenttypen zijn vervolgens uitgewerkt in scenario’s.

Tijdens een expertsessie op 13 september 2011 zijn deze scenario’s beoordeeld op hun impact en de
waarschijnlijkheid van optreden. Op deze sessie waren niet alleen vertegenwoordigers van de
partners van de veiligheidsregio aanwezig, maar is ook belangrijke input geleverd door diverse andere
partijen, zoals vertegenwoordigers van het Amstelland Ziekenhuis, Waternet, Haven Amsterdam,
Amsterdam Arena, Liander en Mojo Concerts. De volledige lijst met aanwezigen is opgenomen in
bijlage 1.

De risicoanalyse levert een beeld op van de mogelijke impact en de mogelijke waarschijnlijkheid van
de 23 geselecteerde incidenttypen en daarbij een lijst met aanbevelingen van de experts. Impact en
waarschijnlijkheid worden weergegeven in een zogenoemd ‘risicodiagram’. Het risicodiagram
verschaft het bestuur inzicht in wat op basis van inventarisatie en analyse relevante incidenttypen zijn
in VRAA en hoe deze incidenttypen zich tot elkaar verhouden. De resultaten van de risicoanalyse
vormen input voor het strategisch beleid van de veiligheidsregio.

Leeswijzer
In hoofdstuk 2 wordt de methodiek voor de risicoanalyse toegelicht. In hoofdstuk 3 zijn de 23
incidentscenario’s opgenomen. Ook zijn per scenario de resultaten van de expertsessie van 13
september weergegeven. In hoofdstuk 4 wordt het risicodiagram van VRAA getoond. In de bijlagen is
weergegeven wie hebben geparticipeerd in de expertsessie (bijlage 1). Ook opgenomen in de bijlagen
zijn: nadere analyses van de scores binnen het risicodiagram (bijlage 2) en een toelichting op de
vragenlijst die is gebruikt om de impact per scenario te bepalen (bijlage 3).




                                                                                                           2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>    2.      Toelichting op de methodiek risicoanalyse
Om verschillende incidenten met elkaar vergelijkbaar te maken, is in het kader van de landelijke
Strategie Nationale Veiligheid een methode voor nationale risicobeoordeling (NRB) ontwikkeld. Met
behulp van deze methode is het mogelijk verschillende incidenttypen op een vergelijkbare wijze te
analyseren, te rangschikken en te prioriteren. De methode is op een wetenschappelijk verantwoorde
wijze ontwikkeld. Om een direct verband te kunnen leggen tussen nationale en regionale
risicoanalyses, is deze methode toegespitst op regionale incidenttypen en overgenomen in de
Handreiking Regionaal Risicoprofiel. Deze handreiking is in 2009 door alle 25 veiligheidsregio’s
opgesteld, en vastgesteld door het Veiligheidsberaad.

Bij het toepassen van de methode worden risico’s niet langer opgevat als een totaalscore die wordt
bepaald op basis van “kans maal gevolg”. Bij de weging van risico’s worden nu zowel de kans als het
effect apart meegenomen.1 De termen kans en effect worden in de nieuwe methodiek aangeduid als
“waarschijnlijkheid” en “impact”.

Werkwijze expertsessie
Tijdens de expertsessie van 13 september 2011 is de landelijk ontwikkelde methodiek voor het meten
van impact en waarschijnlijkheid toegepast. Experts hebben in vijf subgroepen2 de incidentscenario’s
gelezen en beoordeeld aan de hand van een gestructureerde vragenlijst. De voorzitters van de
subgroepen begeleidden de discussie. Daarbij zijn de argumenten om te komen tot een keuze
genotuleerd en verkort weergegeven in de rapportage.
In bijlage 3 is de vragenlijst opgenomen zoals deze tijdens de expertsessie is gebruikt voor het meten
van de impact.

Scenariokeuze en -uitwerking
De keuze voor de 23 relevante scenario’s is bepaald door de uitkomsten van de risico-inventarisatie
(verwerkt in het Risicobeeld Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland) en aangescherpt in overleg met
de bestuurlijk aandachtsveldhouder de heer Van Zanen en de Stuurgroep Multidisciplinaire
Crisisbeheersing (SMC). De keuze is in lijn met het voorstel zoals opgenomen in het Risicoprofiel
Amsterdam-Amstelland 2009.
Een keuze was noodzakelijk, omdat de groslijst van incidenttypen waarop de scenario’s gebaseerd
kunnen worden meer dan 80 incidenten bevat.

De scenario’s zijn een hulpmiddel om een voorstelling van de loop van de gebeurtenissen te maken
en om een beeld te krijgen van de knelpunten in de crisisbeheersing.
De scenario-uitwerkingen zijn gebaseerd op incidenten en bijna-incidenten uit het recente verleden,
zowel binnen als buiten VRAA, en op scenario’s van oefeningen uit de databank van oefeningen van
de VRAA.
De scenario’s zijn vooraf getoetst door diverse partijen, waaronder medewerkers van Waternet,
Rijkswaterstaat, Dienst Milieu en Bouwtoezicht (gemeente Amsterdam), Brandweer Amsterdam-
Amstelland, Politie Amsterdam-Amstelland, GHOR bureau Amsterdam-Amstelland, GGD Amsterdam
en de ambtenaren openbare orde en veiligheid van alle gemeenten in de regio.

De scenario’s beschrijven alleen incidenten die een crisis dan wel ramp inhouden. Nadrukkelijk is
ervoor gekozen om géén worst case scenario’s op te stellen. Dergelijke scenario’s leiden al snel tot
een grote onwaarschijnlijkheid van optreden en een (wens tot) voorbereiding die hoge budgetten
noodzakelijk maakt.

De projectgroep heeft ervoor gekozen om scenario’s uit te werken op het niveau van most credible
plus scenario’s. Dit wil zeggen dat bij het uitwerken van de scenario’s de projectgroepleden de
volgende richtlijnen hebben gehanteerd: het is goed denkbaar dat een dergelijk crisis- of
rampscenario zich voor zal doen in Amsterdam-Amstelland, het scenario is iets erger dan het meest
denkbare scenario (vanwege het grootstedelijke karakter van de regio).



1
  In een eerdere landelijke methode om rampen op regionaal niveau te kunnen inschatten en vergelijken werd
alleen de impact meegewogen (dit was de ‘Leidraad Maatramp’).
2
  Voor de indeling in subgroepen verwijzen wij naar bijlage 1.


                                                                                                             3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Bij de keuze van de 23 scenario’s is verder rekening gehouden met een zekere spreiding over de
regio en de verschillende gemeenten (landelijk gebied versus stedelijk gebied).

Meten van de impact
In deze paragraaf wordt weergegeven hoe de uitkomsten van de discussies in de expertsessie
worden omgezet in een waarde op impact per scenario.

In de Handreiking Regionaal Risicoprofiel zijn zes vitale belangen opgenomen. Deze vitale belangen
zijn geoperationaliseerd door middel van concrete indicatoren om zo de impacts van een incident te
kunnen vaststellen. Wij beschrijven hier in het kort deze vitale belangen. De operationalisatie van deze
vitale belangen en doorvertaling naar de regionale situatie is opgenomen in bijlage 3 (vragenlijst
impact).

1. Territoriale veiligheid
Het ongestoord functioneren van Nederland als onafhankelijke staat, en specifiek de territoriale
integriteit van ons land. De territoriale integriteit is in gevaar bij bijvoorbeeld een dreigende bezetting
van het grondgebied van het rijk door een andere mogendheid, maar ook door een terroristische
aanslag.

2. Fysieke veiligheid
Het ongestoord functioneren van de mens in Nederland en zijn omgeving. Het gaat hier specifiek om
de lichamelijke gezondheid en integriteit. De fysieke veiligheid staat bijvoorbeeld onder druk als de
volksgezondheid wordt bedreigd door de uitbraak van een epidemie, maar ook bij een grootscheepse
dijkdoorbraak of een ongeluk in een chemische fabriek.

3. Economische veiligheid
Het ongestoord functioneren van Nederland als een effectieve en efficiënte economie. De
economische veiligheid kan bijvoorbeeld aangetast worden als het handelsverkeer met een
belangrijke buitenlandse handelspartner uitvalt.

4. Ecologische veiligheid
Het ongestoord blijven voortbestaan van de natuurlijke leefomgeving in Nederland. De ecologische
veiligheid kan in het geding komen door bijvoorbeeld verstoringen in het beheer van het
oppervlaktewater, maar ook door klimaatveranderingen.

5. Sociale politieke stabiliteit
Het ongestoorde voortbestaan van een maatschappelijk klimaat waarin groepen mensen goed met
elkaar kunnen samenleven binnen de kaders van de democratische rechtstaat en gedeelde
kernwaarden. De sociale en politieke stabiliteit kan in het geding zijn als veranderingen optreden in de
demografische opbouw van de samenleving (bijvoorbeeld solidariteit tussen generaties), de sociale
cohesie en de mate van deelname van de bevolking aan maatschappelijke processen.

6. Veiligheid cultureel erfgoed
Het ongestoord blijven voortbestaan van materiële sporen of getuigenissen uit het verleden die de
samenleving om redenen van collectieve herinnering en identiteitsbehoud dan wel identiteitsvorming
van belang acht om te bewaren, te onderzoeken, te presenteren en over te informeren. De waarde
van onvervangbaar cultureel erfgoed voor de samenleving is van een totaal andere orde dan de
zuivere handelswaarde. Cultureel erfgoed kan bijvoorbeeld aangetast worden door overstroming,
brand, instorting of vernieling.

In de onderstaande tabel zijn de zes vitale belangen en de impactcriteria die worden gebruikt om de
gevolgen van een incident te bepalen samengevat.

 Vitaal belang                   Impactcriterium
 1. Territoriale veiligheid      1.1 aantasting van de integriteit van het
                                 grondgebied
 2. Fysieke veiligheid           2.1 doden
                                 2.2 ernstig gewonden en chronisch zieken
                                 2.3 lichamelijk lijden (gebrek aan primaire
                                 levensbehoeften)



                                                                                                              4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>3. Economische veiligheid      3.1 kosten
4. Ecologische veiligheid      4.1 langdurige aantasting van milieu en natuur
                               (flora en fauna)
5. Sociale en Politieke        5.1 verstoring van het dagelijks leven
stabiliteit                    5.2 aantasting van positie van het lokale en
                               regionale openbaar bestuur
                               5.3 sociaal psychologische impact
6. Veiligheid Cultureel        6.1 aantasting van cultureel erfgoed
Erfgoed

Voor elk van de tien criteria wordt de impact van een incident ingedeeld naar de volgende vijf klassen:
A-B-C-D-E. Hierbij geldt de volgende classificatie:
A: Beperkt gevolg
B: Aanzienlijk gevolg
C: Ernstig gevolg
D: Zeer ernstig gevolg
E: Catastrofaal gevolg

Voor iedere klasse is een bandbreedte voor het effect gehanteerd (bijv.: 1 gewonde, 2 – 4 gewonden,
4 – 16 gewonden, etc.). Bovendien is er naar gestreefd om de verhouding tussen de opeenvolgende
klassen gelijk te houden. Daarnaast zijn de klassen voor elk criterium zo gedefinieerd dat deze
onderling vergelijkbaar zijn. Dit wil zeggen: de aanduiding ‘Ernstig gevolg’ op het impactcriterium
‘Kosten’ is in beginsel qua schaalomvang vergelijkbaar met een ‘Ernstig gevolg’ voor op het criterium
‘Verstoring van het dagelijkse leven’.

Wanneer voor een incident de tien afzonderlijke impactscores zijn vastgesteld, worden deze
vervolgens door middel van een multicriteria analyse samengevoegd tot een totale impactscore. Wij
verwijzen naar het methodiekboek van de Handreiking Regionaal Risicoprofiel voor een uitgebreidere
uitleg van de werking van de multicriteria analyse.

Meten van de waarschijnlijkheid
Om de verschillende incidentscenario’s te kunnen rangschikken moet niet alleen de impact worden
vastgesteld, maar ook de waarschijnlijkheid van het scenario worden beoordeeld. Ook hiervoor is de
methodiek uit de Handreiking Regionaal Risicoprofiel gehanteerd.

Het begrip waarschijnlijkheid is hier gedefinieerd als “de kans dat een scenario binnen de komende
vier jaar zal plaatsvinden”.

Voor het bepalen van de waarschijnlijkheid van de scenario’s wordt eveneens een indeling in vijf
klassen gebruikt (klassen A t/m E). Klasse A representeert een incidentscenario dat als zeer
onwaarschijnlijk wordt gekwalificeerd, klasse E wordt gebruikt voor een incidentscenario dat als zeer
waarschijnlijk kan worden gekwalificeerd.

De waarschijnlijkheid van het optreden van een incidentscenario wordt primair bepaald door de
oorzaak van dit optreden. Met betrekking tot oorzaak wordt een onderscheid gemaakt naar
gevaarscenario’s (niet-kwaadwillend, onopzettelijk) en dreigingsscenario’s (kwaadwillend, opzettelijk).
In dit onderzoek zijn enkel en alleen gevaarscenario’s betrokken.

De waarschijnlijkheid van het incidentscenario wordt secundair bepaald door het gevolg (lees: impact)
van het incidentscenario. Bijvoorbeeld een brand zonder doden heeft een hogere waarschijnlijkheid
dan een brand met 100 doden.

De experts hebben tijdens de expertsessie voor het bepalen van de waarschijnlijkheid van de
scenario’s aldus de volgende richtlijnen gehanteerd:
   - Het gaat om de kans dat een scenario zal optreden in de regio Amsterdam-Amstelland in de
        komende 4 jaren.
   - Het gaat om de kans dat een scenario met een vergelijkbare impact zich zal voordoen. Dus
        bijvoorbeeld hebben zij niet specifiek de waarschijnlijkheid bepaald dat het scenario
        ‘stroomuitval bij het Amstelland Ziekenhuis’ zich voor zal doen, maar ‘een scenario met
        vergelijkbare gevolgen’ bij een zorginstelling in de regio.



                                                                                                        5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Voor ieder incidentscenario is tevens een schatting gemaakt van de onzekerheid met betrekking tot de
bepaling van de waarschijnlijkheidsklasse. Voor de meeste scenario’s zijn daarom de volgende scores
bepaald:

   de verwachte waarde voor de waarschijnlijkheid van het incidentscenario (V);
   de ondergrens voor de waarschijnlijkheid van het incidentscenario (O);
   de bovengrens voor de waarschijnlijkheid van het incidentscenario (B)

Voor het schatten van de waarschijnlijkheid van de incidentscenario’s wordt de volgende verdeling in
hoofdklassen gebruikt. Deze verdeling geldt overigens alleen voor gevaarscenario’s en niet voor
dreigingen.

Klasse       % waarschijnlijkheid           Kwalitatieve omschrijving
A            < 0,05                         zeer onwaarschijnlijk
B            0,05 – 0,5                     onwaarschijnlijk
C            0,5 – 5                        mogelijk
D            5 – 50                         waarschijnlijk
E            50 – 100                       zeer waarschijnlijk

Gebruikte bronnen
Voor alle incidentscenario’s geldt dat bij het bepalen van de impact en waarschijnlijkheid in meer of
mindere mate gebruik is gemaakt van onvolledige informatie. De volgende informatiebronnen zijn
gebruikt:
- historische gebeurtenissen;
- casuïstiek;
- statistiek;
- expertjudgement

Resultaat
De scenarioanalyse en -beoordeling resulteert in een waarde op impact en een waarde op
waarschijnlijkheid voor elk uitgewerkt scenario. Deze waarden zijn weergegeven in een zogenoemd
risicodiagram Amsterdam-Amstelland dat in het vierde hoofdstuk wordt besproken.




                                                                                                        6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>      3.       Analyse scenario-uitwerkingen
In dit hoofdstuk staan de 23 scenario’s centraal zoals deze zijn gebruikt voor de risicoanalyse. De 23
geselecteerde incidenttypen en bijbehorende scenario’s worden gepresenteerd in vijf clusters, te
weten:

I          Risico’s met grote menigten
II         Risico’s met betrekking tot vitale infrastructuur
III        Risico’s in complexe omgevingen
IV         Risico’s met betrekking tot gevaarlijke stoffen
V          Risico’s met betrekking tot verkeer en vervoer3

Deze clusters dienden tijdens de expertsessie op 13 september 2011 als basis voor de indeling van
experts in vijf werkgroepen.

In elk scenario wordt achtereenvolgens beschreven:
- De afbakening van de ernst van het scenario;
- De context waarbinnen het scenario plaats heeft;
- Mogelijke oorzaken dan wel triggers;
- Het incidentverloop;
- Kwetsbare groepen en slachtofferbeeld;
- De score op ‘impact’ en de daarvoor beschikbare argumenten;
- De score op ‘waarschijnlijkheid’ en de daarvoor beschikbare argumenten.




3
 Deze clusters sluiten elkaar niet uit. Zo zijn in het cluster verkeer en vervoer ook scenario’s van vervoer
gevaarlijke stoffen opgenomen.


                                                                                                               7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>    I.      Risico’s met grote menigten

Scenario 3: grote brand in gebouwen met een grootschalige publieksfunctie

Afbakening most-credible-plus scenario
Omvang                     Grote brand vlooienmarkt
Locatie                    Sporthal, Amstelveen
Periode van het jaar/dag   Zondagmiddag
Referentie worst case      Bij de ramp in het stadion van Bradford City (1985) komen 56 mensen
                           om het leven en raken 200 mensen gewond. De brand ontstaat doordat
                           een brandende sigaret weggegooid wordt. Deze komt terecht op een
                           berg afval, en binnen de kortste keren staat de houten tribune in de
                           brand. Als de supporters proberen te vluchten blijken de nooduitgangen
                           afgesloten. Binnen 10 minuten staat de hele tribune in de brand.
Referentie dagelijkse zorg Brand in prullenbak in evenementenhal

Context
Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland heeft veel grote hallen die beschikbaar worden gesteld voor
verschillende activiteiten waar veel mensen op af komen. Eén van deze activiteiten is een
vlooienmarkt, waarop veel mensen af zijn gekomen. Tijdens de markt wordt allerlei verkoopwaar naar
binnen gebracht, waardoor obstakels voor (nood)uitgangen ontstaan. Teven zijn blusmiddelen niet
direct bij de hand.

Mogelijke oorzaken/triggers
    Menselijk falen
    Moedwillig
    Kortsluiting

Incidentverloop
Op zondagmiddag wordt in een sporthal in Amstelveen een grote vlooienmarkt georganiseerd. Op de
markt staat ruim 400 kraampjes met huishoudelijke artikelen, fietsen, kleding, videobanden,
speelgoed, antiek, computer, etc. Op de markt zijn bijna 2.000 bezoekers afgekomen.

In één van de kraampjes ontstaat brand doordat kleding op een warme lamp ligt. De verkoper probeert
het kleine brandje te doven met andere kleding uit het rek. Hier zit echter synthetische kleding tussen
die ook vlam vat. Enkele bezoekers raken in paniek en zoeken een weg naar de uitgang. Een
bezoeker probeert met een handblusser nog de brand te blussen, maar het vuur is al te groot
geworden voor de inhoud van deze ene blusser. Doordat veel brandbare spullen bij elkaar liggen grijpt
het vuur snel om zich heen.

Veel bezoekers zoeken een weg naar de uitgang. De meeste bezoekers lopen in de richting van waar
ze binnen zijn gekomen, de hoofdingang. Niet alle nooduitgangen worden gebruikt, ook omdat
sommige nooduitgangen geblokkeerd zijn met tassen verkoopwaar. Het kraampje staat inmiddels
volledig in de brand. Door de drukte kunnen mensen niet snel wegkomen. Mensen struikelen over
uitgestalde spullen en worden onder de voet gelopen. Inmiddels hangt er een grote zwarte rookwolk in
de hal. Verschillende bezoekers krijgen last van hun ademhaling. De gealarmeerde brandweer is
inmiddels ter plaatse. Deze kan echter maar moeilijk bij de brand komen doordat alle bezoekers zich
een weg naar de uitgang zoeken. Uiteindelijk branden er 36 kramen uit.

Kwetsbare groepen en slachtofferbeeld
Er vallen vele lichtgewonden. Zij hebben voornamelijk schaafwonden en kneuzingen, doordat ze
onder de voet zijn gelopen. Er zijn personen met ademhalingsproblemen doordat ze rook hebben
ingeademd. De verkoper die de brand probeerde te doven heeft brandwonden opgelopen.




                                                                                                     8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Status              Aantal
Doden
Gewonden totaal
             T1
             T2
             T3
Getroffenen
Betrokkenen

 Impactcriterium                                         Verwachte     Ondergrens      Bovengrens
                                                         impact        impact          Impact
 1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied       -              -               -
 2.1 Doden                                                   -              -               -
 2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken                    B             B               B
 2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire                 -              -               -
 levensbehoefte)
 3.1 Kosten                                                   A              A               A
 4.1 Langdurige aantasting van milieu en natuur (flora        -              -               -
 en fauna)
 5.1 Verstoring van het dagelijks leven                       C              C               C
 5.2 Aantasting van positie van lokale en regionaal           -              -               -
 openbaar bestuur
 5.3 Sociaal psychologische impact                             -             -               -
 6.1 Aantasting cultureel erfgoed                              -             -               -

     Vitale belangen en impactcriteria        Impact & Toelichting
 1   Territoriale veiligheid
     1.1 aantasting van integriteit
     grondgebied
 2   Fysieke veiligheid
     2.1 doden en vervroegd overlijden
     2.2 Ernstig gewonden en chronisch        De experts schatten in dat er 2-4 doden, ernstig
     zieken                                   gewonden en chronisch zieken zijn, wat resulteert in score
                                              B.
     2.3 Lichamelijk lijden
 3   Economische veiligheid
     3.1 Kosten                               De kosten worden geschat op < 2 miljoen.
 4   Ecologische veiligheid
     4.1A Langdurige aantasting van het
     milieu [beschermde natuurgebieden]
     4.1B Langdurige aantasting van het
     milieu [natuur in algemene zin]
 5   Sociale en politieke veiligheid
     5.1 Verstoring van dagelijks leven       De score op dit criterium ( C) hangt samen met het feit dat
                                              mensen langere tijd (> maand) geen gebruik kunnen
                                              maken van voorzieningen
     5.2 Aantasting positie lokaal en
     regionaal openbaar bestuur
     5.3 Sociaal psychologische impact
 6   Veiligheid van cultureel erfgoed
     6.1 Aantasting cultureel erfgoed

De waarschijnlijkheid van het scenario is door de experts geschat op “zeer waarschijnlijk” [score E].




                                                                                                        9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Scenario 19: ziektegolf met besmettelijke ziekte

Afbakening most-credible-plus scenario
Omvang                     Ongeveer 30% van de bevolking raakt besmet met het influenzavirus, en
                           wordt ziek. Het virus is virulenter dan het normale jaarlijkse
                           influenzavirus, maar heeft niet een veel hogere mortaliteit.
Locatie                    Landelijk met uitstraling naar de regio. In de gemeente Amsterdam en
                           Diemen zijn de eerste ‘gevallen’ bekend geworden.
Periode van het jaar/dag   Najaar
Referentie worst case      50% van de bevolking raakt besmet met het influenzavirus, en wordt
                           ziek. Het virus heeft een hoge virulentie en mortaliteit (gemuteerd virus).
Referentie dagelijkse zorg Reguliere griep en dagelijkse behandelingen zieke patiënten.

Context
In de Nationale Risicobeoordeling 2008/2009 wordt gesteld: “Het is voor deskundigen niet de vraag óf
er een volgende influenzapandemie komt, maar alleen wannéér.” De afgelopen eeuw hebben zich vier
grieppandemieën voorgedaan. In 1918 zijn miljoenen mensen overleden aan de Spaanse griep. In
1957 overlijden tienduizenden mensen aan de gevolgen van de Aziatische griep. De Hongkonggriep
(1968) maakt ook tienduizenden slachtoffers. Meer recent maakt de Mexicaanse griep (2009) meer
dan 10.000 dodelijke slachtoffers.
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie kan een pandemie ontstaan wanneer er van de volgende
drie criteria sprake is:

   Het opkomen van een ziekte die nieuw is aan de populatie;
   De ziekte infecteert mensen en veroorzaakt zware klachten;
   De ziekte verspreidt gemakkelijk onder mensen.

Een ziekte die erg wijd verspreid is of veel mensen doodt is niet meteen een pandemie; de ziekte
moet ook infecterend/besmettelijk zijn. In dit geval dus door een virus.

Mogelijke oorzaken/triggers
Het influenzavirus bereikt Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland vanuit het buitenland of andere
regio’s. Via luchthaven Schiphol en Haven Amsterdam kan een influenzavirus vanuit het buitenland
vrij snel Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland bereiken.

Incidentverloop
Nadat er in andere delen van de wereld al enkele weken sprake is van een epidemie slaat de griep nu
ook toe in Nederland en in de regio Amsterdam-Amstelland. Waar het aantal geïnfecteerden in de
eerste 3 weken nog zeer beperkt is, treedt er in week 4, 5 en met name week 6 een explosieve stijging
van het aantal geïnfecteerden op. Vaccins komen beschikbaar, antivirale middelen zijn daarentegen
beperkt beschikbaar. In week 6 en 7 bevindt de epidemie zich op haar hoogtepunt. Vanaf week 8
daalt het aantal geïnfecteerden, totdat er geen nieuwe gevallen meer bijkomen vanaf week 10.

In de weken 4 t/m 7 komt het dagelijkse levens op onderdelen stil te liggen. Bedrijven draaien op zeer
beperkte kracht of zijn zelfs helemaal (soms preventief) gesloten, ook scholen en andere
onderwijsinstellingen zijn op last van de overheid tijdelijk gesloten. Het grote aantal huisartsconsulten
en een relatief groot aantal ziekenhuisopnames tegenover minimale bezetting in de zorginstellingen
leidt tot schaarste bij de zorgverlening. Naast het grote aantal mensen dat uitvalt door ziekte, blijven
ook veel mensen thuis om voor zieke familieleden te zorgen of uit angst voor besmetting.

Een pandemische periode bestaat uit 12 weken, waarbij de top van de pandemie zich bevindt in
weken 6 en 7. De eerste weken (week 0 t/m 3) is er een klein aantal inwoners ziek en is het aantal
opnamen beperkt. Daarna (week 4 t/m 7) schiet het aantal geïnfecteerden explosief omhoog. In deze
weken sterven er ook mensen aan de griep (veelal door onderliggend lijden). Week 8 laat een sterke
daling zien van het aantal geïnfecteerde en zorgvragers. In de laatste weken (week 10 t/m 12) dooft
de epidemie helemaal uit, en wordt het dagelijks leven weer volledig opgepakt.

Kwetsbare groepen en slachtofferbeeld




                                                                                                       10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>De meest kwetsbare groepen zijn ouderen, kinderen en mensen met onderliggend lijden (zij die al ziek
zijn). In het scenario is geen informatie opgenomen over kwetsbare groepen en het slachtofferbeeld.
De experts zijn gevraagd om een oordeel te geven over het slachtofferbeeld.

 Status         Aantal
 Doden
 Gewonden
 totaal
          T1
          T2
          T3
 Getroffenen
 Betrokkenen

Analyse impact en waarschijnlijkheid
 Impactcriterium                                          Verwachte     Ondergrens     Bovengrens
                                                          impact        impact         impact
 1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied         -             -              -
 2.1 Doden                                                  C hoog        C hoog         C hoog
 2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken                      -             -              -
 2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire                   -             -              -
 levensbehoefte)
 3.1 Kosten                                                    D             D               D
 4.1 Langdurige aantasting van milieu en natuur (flora         -             -               -
 en fauna)
 5.1 Verstoring van het dagelijks leven                        E             E               E
 5.2 Aantasting van positie van lokale en regionaal            -             -               -
 openbaar bestuur
 5.3 Sociaal psychologische impact                             -             -               -
 6.1 Aantasting cultureel erfgoed                              E             E               E

Belangrijkste impacts van dit scenario zijn vooral het aantal doden, veranderingen in de sociale en
stabiliteit

     Vitale belangen en impactcriteria        Toelichting op de impact
 1   Territoriale veiligheid
     1.1 aantasting van integriteit
     grondgebied
 2   Fysieke veiligheid
     2.1 doden en vervroegd overlijden        Het aantal doden is door de experts geschat in de klasse
                                              16-40. Dit levert een score van C Hoog op.
     2.2 Ernstig gewonden en chronisch
     zieken
     2.3 Lichamelijk lijden
 3   Economische veiligheid
     3.1 Kosten                               Doordat het sociaal-maatschappelijk leven tot stilstand
                                              komt, zijn er aanzienlijke kosten. Deze worden door de
                                              experts geschat op lager dan 2 miljard (impact klasse D).
 4   Ecologische veiligheid
     4.1A Langdurige aantasting van het
     milieu [beschermde natuurgebieden]
     4.1B Langdurige aantasting van het
     milieu [natuur in algemene zin]
 5   Sociale en politieke veiligheid
     5.1 Verstoring van dagelijks leven       Door de ziektegolf zullen veel mensen niet meer naar
                                              school (onderwijs kunnen volgen) en werk kunnen gaan.
                                              Verder zullen mensen worden ontraden om met
                                              ziekteverschijnselen deel te nemen aan verschillende



                                                                                                      11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                              activiteiten en gebruik te maken van maatschappelijke
                                              voorzieningen zoals sport, cultuur en gezondheidszorg.
                                              Dit om verder besmetting tegen te gaan. Bovendien geldt
                                              dit voor een zeer grote groep inwoners (> 40.000) en voor
                                              lange tijd, 1 week tot 1 maand. Op het criterium
                                              “verstoring dagelijks leven” scoort het scenario daarom
                                              een impact in de klasse E.
     5.2 Aantasting positie lokaal en
     regionaal openbaar bestuur
     5.3 Sociaal psychologische impact        De sociaal psychologische impact is met een score E zeer
                                              groot. Op alle indicatoren is “een aanzienlijke invloed van
                                              toepassing”. Men is onbekend met de aard en oorzaak
                                              van het risico en bovendien worden kwetsbare groepen
                                              getroffen. Daarnaast weet men niet wat men kan
                                              verwachten en welke invloed met kan uitoefenen.
 6   Veiligheid van cultureel erfgoed
     6.1 Aantasting cultureel erfgoed

De waarschijnlijkheid van het scenario is door de experts geschat op “waarschijnlijk” [score D].




                                                                                                    12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Scenario 20: Paniek tijdens grote festiviteiten, concerten en demonstraties

Afbakening most-credible-plus scenario
Omvang                     Op het Museumplein bevinden zich tijdens Koninginnedag gedurende de
                           dag (verloop) rond de 300.000 bezoekers.
                           Verder bevinden zich in de stad Amsterdam nog vele honderdduizenden
                           personen voor alle overige activiteiten.
Locatie                    Museumplein te Amsterdam tijdens Koninginnedag
Periode van het jaar/dag   30 april
Referentie worst case      Tijdens de Dodenherdeking (2010) op de Dam ontstaat paniek, nadat
                           een man tijdens de twee minuten stilte schreeuwt. Door de schreeuw
                           ontstaat chaos en raakten tientallen mensen gewond. Het gaat vooral
                           om botbreuken en schaafwonden.
Referentie dagelijkse zorg Grootschalige evenementen (Koninginnedag, voetbalwedstrijden,
                           concerten, festivals, huldigingen)

Context
Paniek in menigte ontstaat veelal in situaties waarbij er een hoge dichtheid van aanwezigen is, een
grote mate van ingeslotenheid van de aanwezigen en een trigger incident. Er ontstaat paniek en
vluchtgedrag, waardoor mensen in de verdrukking komen.

Ieder jaar is Amsterdam tijdens Koninginnedag een grote trekpleister en trekt de stad vele
honderdduizenden bezoekers die Koninginnedag komen vieren. Dit jaar verwacht Amsterdam op 30
april rond de 1 miljoen bezoekers aangezien het mooi weer wordt en Koninginnedag op een zaterdag
valt. Hiermee zit de stad aan haar maximum. Elk jaar is het in alle opzichten passen en meten om
iedereen goed en rustig in en uit de stad te krijgen. Ook de NS zit aan het toppunt van zijn kunnen. De
NS kan, als alles voorspoedig verloopt, via Amsterdam CS zo'n 40.000 reizigers per uur verwerken.
Veel van de activiteiten concentreren zich rond de pleinen in het centrum (Museumplein, Leidseplein
en Rembrandtplein).

Een groot evenement tijdens Koninginnedag bevindt zich op het Museumplein. Op zaterdag 30 april
van 12.00 tot 21.00 uur staat het Museumplein in Amsterdam helemaal in het teken van optredens
van topartiesten en is dit evenement het grootste gratis openluchtconcert van Nederland. In de gehele
binnenstad zijn speciale looproutes aangelegd om de weg te wijzen naar het Museumplein en andere
locaties, ivm crowdmanagement.

Tijdens Koninginnedag wordt er veel alcohol genuttigd en zijn de bezoekers van het evenement op het
Museumplein hoofdzakelijk jongeren.

Mogelijke oorzaken / triggers
Mogelijke oorzaken van paniek in menigte zijn:
    Menselijk gedrag
    De massa zelf
    Weersomstandigheden
    Organisatie van het evenement
    Terreur

Incidentverloop
Op het Museumplein is het feest in volle gang. Het gehele plein is vol met voornamelijk jongeren. De
politie heeft uit voorzorg het plein in ringen ingedeeld en deze afgezet met hekken.

Er is een groep jongeren die zich uitbundig gedraagt onder invloed van alcohol en drugs in de tweede
ring. Op een gegeven moment wordt er vuurwerk op de grond afgestoken, waarop een harde knal te
horen is. Mensen in de omgeving van het vuurwerk schrikken ontzettend en deinzen achteruit.
Hierdoor ontstaat er paniek onder de mensen om deze groep heen. Mensen proberen te vluchten.

Van bovenaf is een golfbeweging te zien. Steeds meer mensen deinzen achteruit en proberen in
paniek te vluchten. Het plein is in vakken verdeeld door middel van mojo-barriers. Doordat het plein in
vakken is verdeeld komen er mensen in de verdrukking bij de mojo-barriers. De organisatie van het




                                                                                                      13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>evenement ziet vanaf het podium wat er gebeurd en zet voor 5 minuten het geluid uit en probeert de
mensen tot kalmte te manen.

De GHOR probeert de gewonden tevergeefs te bereiken. Het plein is druk bemenst, waardoor de
GHOR niet bij de gewonden kan komen. Druppelsgewijs worden gewonden naar voren begeleid door
het publiek en achter het podium opgevangen en geholpen. Het duurt meer dan drie kwartier voordat
de GHOR alle gewonden kan helpen. De meeste gewonden hebben ademhalingsproblemen en
botbreuken, kneuzingen en schaafwonden opgelopen.
Het evenement gaat gewoon door. Achteraf blijken er 78 gewonden te zijn. Helaas heeft de politie de
veroorzaker van de paniek niet kunnen opsporen.

Kwetsbare groepen en slachtofferbeeld
Het publiek op het Museumplein bestaat voornamelijk uit jongeren. Zij worden door de paniek onder
de voet gelopen, en hebben vooral botbreuken, kneuzingen en schaafwonden.


Status              Aantal
Doden
Gewonden totaal
             T1
             T2
             T3
Getroffenen
Betrokkenen


Analyse impact en waarschijnlijkheid
 Impactcriterium                                         Verwachte    Ondergrens     Bovengrens
                                                         impact       impact         Impact
 1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied        -            -              -
 2.1 Doden                                                   C            C              C
 2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken                  C Hoog       C Hoog         C Hoog
 2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire                  -            -              -
 levensbehoefte)
 3.1 Kosten                                                  B             B               B
 4.1 Langdurige aantasting van milieu en natuur (flora       -             -               -
 en fauna)
 5.1 Verstoring van het dagelijks leven                      -              -              -
 5.2 Aantasting van positie van lokale en regionaal          -              -              -
 openbaar bestuur
 5.3 Sociaal psychologische impact                           E             E               E
 6.1 Aantasting cultureel erfgoed                            -             -               -

     Vitale belangen en impactcriteria       Toelichting op de impact
 1   Territoriale veiligheid
     1.1 aantasting van integriteit
     grondgebied
 2   Fysieke veiligheid
     2.1 doden en vervroegd overlijden       Dit scenario heeft door het aantal doden (4-16) een
                                             behoorlijke invloed op de het thema Fysieke Veiligheid.

     2.2 Ernstig gewonden en chronisch
     zieken
     2.3 Lichamelijk lijden
 3   Economische veiligheid
     3.1 Kosten                              De economische schade is aanzienlijk en valt met < 20
                                             mln in impactklasse B.
 4   Ecologische veiligheid
     4.1A Langdurige aantasting van het



                                                                                                     14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>     milieu [beschermde natuurgebieden]
     4.1B Langdurige aantasting van het
     milieu [natuur in algemene zin]
 5   Sociale en politieke veiligheid
     5.1 Verstoring van dagelijks leven
     5.2 Aantasting positie lokaal en
     regionaal openbaar bestuur
     5.3 Sociaal psychologische impact       Het scenario heeft een grote sociaal psychologische
                                             impact (Klasse E).

 6   Veiligheid van cultureel erfgoed
     6.1 Aantasting cultureel erfgoed

De waarschijnlijkheid van het scenario is door de experts geschat op “Zeer waarschijnlijk” [Score E].




                                                                                                   15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Scenario 21: Gewelddadigheden rondom evenementen

Afbakening most-credible-plus scenario
Omvang                     Op het festivalterrein in het Amsterdamse Bos bevinden zich 15.000
                           bezoekers. Onder de bezoekers bevinden zich hooligans van Ajax,
                           Feyenoord en ADO Den Haag. Tijdens het festival komt het tot een korte
                           hevige confrontatie tussen de hooligans.
Locatie                    Amsterdamse Bos, Amstelveen
Periode van het jaar/dag   Juli
Referentie worst case      Tijdens het evenement Sunset Grooves in Hoek van Holland (2007)
                           ontstaan enkele massale vecht- en steekpartijen, waarbij Feyenoord
                           hooligans betrokken zijn. Enkele undercover agenten worden herkend
                           door de hooligans. De woede richt zich vervolgens op deze agenten.
                           Geüniformeerde agenten komen hun collega’s bijstaan. De sfeer is zo
                           agressief dat de agenten zich met getrokken pistolen terugtrekken naar
                           de nooduitgang en deze achter zich sluiten. De hooligans breken echter
                           door de nooduitgang, en achtervolgen de politie. Uiteindelijk schiet de
                           politie gericht op de hooligans, waarbij één dode en zes gewonden
                           vallen.
Referentie dagelijkse zorg Grote evenementen >2.000 bezoekers gedurende het jaar zoals
                           voetbalwedstrijden en dancefeesten.

Context
In de regio Amsterdam-Amstelland worden ieder jaar ongeveer 130 grote/ risicovolle evenementen
georganiseerd. Hier komen in ieder geval meer dan 2.000 bezoekers op af. Enkele van deze
evenementen monden uit in gewelddadigheden. Veroorzakers van deze gewelddadigheden zijn vaak
hooligans, activisten en wijkverstoorders. Deze groepen bestaan voornamelijk uit jonge mannen
tussen 15 en 35 jaar. Deze groepen verjongen en het geweld dat zij gebruiken verhard steeds meer.
Risicofactoren zijn: drank en drugsgebruik, gebrekkige agressiebeheersing, acceptatie van geweld en
andere psychosociale problematiek. Het risico van gewelddadigheden bij evenementen ligt niet bij het
evenement zelf, maar bij de groepen die daar aanwezig zijn.

Mogelijke oorzaken / triggers
Mogelijke oorzaken van gewelddadigheden rondom evenementen zijn:
 De massa en type publiek
 Alcohol/drugsgebruik
 Politieoptreden
 Inrichting van de locatie
 Oproepen via social media

Of een combinatie van bovenstaande oorzaken kan tot gewelddadigheden leiden.

Incidentverloop
In de zomermaanden worden meerdere dance festivals in het Amsterdamse Bos te Amstelveen
georganiseerd. Op 30 juli wordt er een dance festival gehouden op het Land van Bosse. Er worden
15.000 bezoekers verwacht. Er is informatie binnengekomen dat er mogelijk ‘harde kern’ supporters
van Ajax aanwezig zullen zijn. Aangezien het ‘zachte’ informatie betreft, wordt er geen extra politie
ingezet.

Het feest begint om 11.00 uur. Rond 14.00 uur begint het festivalterrein vol te stromen. Er zijn
voornamelijk jonge feestgangers aanwezig. Rond 17.00 uur wordt de sfeer grimmiger. Veel bezoekers
zijn onder invloed van drank en, ondanks de 100% controles zijn ook enkele bezoekers onder invloed
van drugs. De beveiliging meldt in het dienstenoverleg dat naast aanhangers van Ajax nu ook ‘harde
kern’ supporters van ADO Den Haag en Feyenoord op het terrein gesignaleerd zijn. Op verzoek van
de gemeente worden verschillende maatregelen getroffen om escalatie te voorkomen. Zo wordt de
alcoholverkoop tijdelijk gestaakt en stelt de politie (preventief) twee ordebussen op. Ondanks het
verzoek van de gemeente wordt niet overgegaan tot preventieve arrestatie van de hooligans op het
terrein.




                                                                                                        16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Rond 17.30 uur is op camerabeelden te zien dat een groep van ongeveer 40 Ajax supporters zich met
geweld een weg door de menigte voor het hoofdpodium baant. Bezoekers die ‘in de weg staan’
worden geslagen en geschopt. De groep scandeert: “Ajax Hooligans”. Voor het hoofdpodium staan
meerdere Feyenoord supporters. Zij horen de Ajax supporters schreeuwen en zoeken de confrontatie
op. Er ontstaat een fikse vechtpartij in de menigte voor het podium. Op dat moment is nog geen politie
aanwezig op het festivalterrein. Politie en ambulances worden gealarmeerd om zich te begeven naar
het Amsterdamse Bos.

Op het terrein ontstaan ondertussen meerdere vechtpartijen tussen supporters van Ajax en
Feyenoord, waar ook supporters van ADO Den Haag bij betrokken raken. De eerste politie-eenheden
melden massale vechtpartijen. Ze hebben het niet onder controle, en de Mobiele Eenheid wordt
gealarmeerd. Het ambulancepersoneel stelt zich buiten het festivalterrein op, zolang het sein veilig
nog niet gegeven is door de politie. Bij de EHBO posten melden zich steeds meer gewonde
festivalgangers. Op het terrein zelf ontstaat een dreigende situatie als politie-eenheden ingesloten
raken door een groep Feyenoord supporters. Een politieagent lost een waarschuwingsschot. Waarop
het publiek in paniek alle kanten op vlucht.

Op verzoek van de gemeente past de organisatie van het festival de bass en het volume van de
muziek aan en worden alle nooduitgangen opengegooid. Nabij het festivalterrein worden
opvanglocaties ingericht om festivalbezoekers op te vangen. De sfeer op het terrein blijft grimmig. De
Mobiele Eenheid is inmiddels ter plaatse en voert charges uit. Door de Mobiele Eenheid worden 20
aanhoudingen verricht. Om 20.00 uur begint het rustiger te worden. Op en rond het festivalterrein
lopen nog verdwaasde festivalgangers rond. Het merendeel is inmiddels al huiswaarts gekeerd. In het
Amsterdamse Bos lopen her en der nog groepjes hooligans rond, die vernielingen aanrichten.

Door het ambulancepersoneel worden slachtoffers behandeld. Acht zwaargewonden personen
worden met botbreuken afgevoerd naar het VU Medisch Centrum en het Amstelland Ziekenhuis.

In de media is grote aandacht voor de gewelddadigheden bij het dance festival. Buurtbewoners
beklagen zich over het grote aantal evenementen dat in de zomerperiode in het Amsterdamse Bos
georganiseerd worden, en de overlast die ze daarbij ondervinden.

Kwetsbare groepen en slachtofferbeeld
De bezoekers op het Dance Festival zijn hoofdzakelijk jongeren. Het slachtofferbeeld bestaat uit
geëmotioneerde mensen met, ademhalingsproblemen/(hyperventilatie), schaaf- en snijwonden, en
kneuzingen.


Status              Aantal
Doden
Gewonden totaal
             T1
             T2
             T3
Getroffenen
Betrokkenen

Analyse impact en waarschijnlijkheid
 Impactcriterium                                         Verwachte     Ondergrens     Bovengrens
                                                         impact        impact         Impact
 1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied       -              -              -
 2.1 Doden                                                   A             A              A
 2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken                    C             C              C
 2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire                 -              -              -
 levensbehoefte)
 3.1 Kosten                                                   B              B              B
 4.1 Langdurige aantasting van milieu en natuur (flora        -              -              -
 en fauna)
 5.1 Verstoring van het dagelijks leven                        -             -               -
 5.2 Aantasting van positie van lokale en regionaal            -             -               -



                                                                                                    17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre> openbaar bestuur
 5.3 Sociaal psychologische impact                            C              C              C
 6.1 Aantasting cultureel erfgoed                             -              -              -

Dit scenario scoort op dezelfde criteria als het voorgaande scenario. De scores zijn echter beduidend
lager.

     Vitale belangen en impactcriteria        Toelichting op de impact
 1   Territoriale veiligheid
     1.1 aantasting van integriteit
     grondgebied
 2   Fysieke veiligheid
     2.1 doden en vervroegd overlijden
     2.2 Ernstig gewonden en chronisch
     zieken
     2.3 Lichamelijk lijden
 3   Economische veiligheid
     3.1 Kosten
 4   Ecologische veiligheid
     4.1A Langdurige aantasting van het
     milieu [beschermde natuurgebieden]
     4.1B Langdurige aantasting van het
     milieu [natuur in algemene zin]
 5   Sociale en politieke veiligheid
     5.1 Verstoring van dagelijks leven
     5.2 Aantasting positie lokaal en
     regionaal openbaar bestuur
     5.3 Sociaal psychologische impact        Waar in het vorige scenario een score E werd bereikt op
                                              de sociaal psychologische impact is dit hier beperkt tot
                                              klasse C.
 6   Veiligheid van cultureel erfgoed
     6.1 Aantasting cultureel erfgoed

De waarschijnlijkheid van het scenario is door de experts geschat op “Zeer waarschijnlijk” [Score E].




                                                                                                    18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Scenario 22: Maatschappelijke onrust en buurtrellen

Afbakening most-credible-plus scenario
Omvang                     Openbare geweldpleging en vernieling in een/ twee wijken. 100- 150
                           jongeren betrokken van 15- 30 jaar.
Locatie                    Winkelcentrum Diemerplein in gemeente Diemen
Periode van het jaar/dag   Juli - augustus
Referentie worst case      Op 6 augustus 2011 ontstaan in Tottenham (Noord-Londen) rellen
                           tussen honderden jonge relschoppers en de politie. Tijdens de rellen
                           worden auto's, winkels en huizen in brand gestoken en ook worden
                           winkels geplunderd. De rellen verspreiden zich in de volgende dagen
                           naar andere Engelse steden. Uiteindelijk komen vijf personen om bij de
                           rellen.
Referentie dagelijkse zorg Handhaving openbare orde en vinger aan de pols houden door
                           buurtregisseurs

Context
Met name in de zomermaanden wanneer het langer licht blijft, verzamelen jongeren zich vaak op
straat. Hier draagt jeugdwerkloosheid, uitval uit het onderwijs of cultuur aan bij. Zij kunnen op zoek
gaan naar spanning en confrontatie uit verveling of frustratie.
Een gespannen politiek klimaat, waarbij met name allochtone jongeren zich soms betrokken voelen
met ontwikkelingen in het buitenland, zich uitgesloten voelen en ‘wij- zij gevoel’ wordt gestimuleerd
tussen (etnische) bevolkingsgroepen, kan deze frustratie verder voeden. Amsterdam is de stad met de
meeste nationaliteiten ter wereld, meer dan 177.

Door het gebruik van alcohol en drugs, een onhandige politieke uitspraak of aanhouding door politie
kan uiteindelijk de vlam in de pan doen slaan.

Mogelijke oorzaken/ triggers
Mogelijk oorzaken van buurtrellen zijn:
    Frustraties vanwege het sociaal-maatschappelijk niet slagen.
    Het nationale en of internationale politieke klimaat, politieke uitspraken, spanningen tussen
        (etnische) groepen en of buitengesloten of veroordeeld voelen.
    (Dreiging van) aanslagen
    Rol van de media. Het bevestigen van negatieve gevoelens.
    Optreden politie, c.q. aanhouding of dodelijk ongeluk (denk aan rellen Mercatorplein na het
        door de politie doodschieten van een Marokkaanse jongen, augustus 2003).
    Alcohol en drugs.

Een combinatie van bovenstaande oorzaken is echter meestal de oorzaak van maatschappelijke
onrust en buurtrellen.

Incidentverloop
Het is al langer onrustig in verschillende delen van de veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland. Door
onrust in het Midden-Oosten en onhandige uitspraken van Nederlandse politici, nemen de spanningen
tussen verschillende (etnische) bevolkingsgroepen toe. De overheid probeert onruststokers in kaart te
brengen en preventief te isoleren. Het Draaiboek Vrede wordt geactiveerd en de spanningen in de
maatschappij worden vanaf dat moment ‘gemeten’. Er wordt getracht om tezamen met
kerkgenootschappen en vertegenwoordigers van verschillende (etnische) groepen, diezelfde
spanningen te beheersen.

Op het winkelcentrum Diemerplein in gemeente Diemen slaat echter de vlam in de pan, nadat de
politie tot aanhouding is overgegaan vanwege wangedrag van een groepje jongeren, die niet uit deze
buurt komen. Anderen bemoeien zich er direct mee en bellen vrienden. Er ontstaat een explosieve
sfeer. De politie probeert de situatie te beheersen. Inmiddels worden vernielingen aangebracht in de
wijk en raken omstanders gewond, waaronder een jongetje van 8 jaar oud. De politie treedt nu
steviger op. De agressie keert zich tegen de politie. Buurtbewoners en ondernemers worden lastig
gevallen en bedreigd en jongeren verspreiden zich door de buurt. De ME arriveert, voert charges uit
en houdt permanent een peloton paraat. Er worden verschillende aanhoudingen verricht. Er vindt



                                                                                                      19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>verzet plaats tegen de aanhoudingen en jongeren proberen elkaar te bevrijden. Daarbij raken agenten
gewond. Ook worden de ambulancediensten gehinderd in het werk.

De rellende jongeren schieten alle kanten op. Soms verenigen de jongeren zich weer om te rellen met
de ME, en daarna verspreiden ze zich weer door de buurt. Er wordt aanzienlijke schade aangericht
aan het straatmeubilair en ruiten van winkels en hotels worden ingegooid. De landelijke media
berichten dezelfde dag nog over straatterreur in Diemen en de gemeente krijgt verwijten over haar
openbare orde en veiligheidsbeleid. Zogenaamde contactambtenaren, zoals buurtregisseurs,
jongerenwerkers en buurtvaders worden ingezet om contact te maken met de (leiders van de)
doelgroep en te de-escaleren. Na enkele dagen herstelt de rust zich weer in Diemen.

Kwetsbare groepen en slachtofferbeeld
De rellen hebben gewonden tot gevolg, zowel onder de relschopper en politie, maar ook onschuldige
omstanders raken gewond. Daarnaast richten de relschoppers veel schade aan publieke en private
eigendommen aan.

Status          Aantal
Doden
Gewonden
totaal
          T1
          T2
          T3
Getroffenen
Betrokkenen


Analyse impact en waarschijnlijkheid
 Impactcriterium                                         Verwachte    Ondergrens     Bovengrens
                                                         impact       impact         Impact
 1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied       A            A              A
 2.1 Doden                                                   -             -              -
 2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken                    A            A              B
 2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire                 -             -              -
 levensbehoefte)
 3.1 Kosten                                                  B             B              B
 4.1 Langdurige aantasting van milieu en natuur (flora       -             -              -
 en fauna)
 5.1 Verstoring van het dagelijks leven                      -             -              -
 5.2 Aantasting van positie van lokale en regionaal          C             C              C
 openbaar bestuur
 5.3 Sociaal psychologische impact                           D             D              D
 6.1 Aantasting cultureel erfgoed                            -             -              -

     Vitale belangen en impactcriteria       Toelichting op de impact
 1   Territoriale veiligheid
     1.1 aantasting van integriteit          Het scenario Maatschappelijke onrust en buurtrellen heeft
     grondgebied                             beperkte invloed op de aantasting van de integriteit van
                                             het grondgebied. Een gebied van max 4 km2 zal tot
                                             maximaal 6 dagen niet of beperkt toegankelijk zijn. Dit
                                             komt doordat het gebied afgesloten wordt.
 2   Fysieke veiligheid
     2.1 doden en vervroegd overlijden
     2.2 Ernstig gewonden en chronisch       De experts schatten in dat er maximaal (bovengrens) 2-4
     zieken                                  ernstig gewonden zullen zijn. De licht gewonden (die er
                                             waarschijnlijk meer zullen zijn) tellen niet mee in de
                                             weging van de impact.
     2.3 Lichamelijk lijden



                                                                                                  20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre> 3   Economische veiligheid
     3.1 Kosten                              De schade wordt geschat op < 20 miljoen.
 4   Ecologische veiligheid
     4.1A Langdurige aantasting van het
     milieu [beschermde natuurgebieden]
     4.1B Langdurige aantasting van het
     milieu [natuur in algemene zin]
 5   Sociale en politieke veiligheid
     5.1 Verstoring van dagelijks leven
     5.2 Aantasting positie lokaal en        Het scenario heeft daarnaast gevolgen voor de positie en
     regionaal openbaar bestuur              functioneren van het openbaar bestuur. Door de rellen is
                                             er sprake van aantasting van de openbare orde en
                                             veiligheid. En het afsluiten of beperkte toegankelijkheid
                                             van het betreffende gebied betekent een inperking van
                                             vrijheden en rechten van de bewoners van het gebied.
                                             Ook worden de geaccepteerde Nederlandse waarden en
                                             normen aangetast.
     5.3 Sociaal psychologische impact       Hoewel volgens experts de groep personen die angstig of
                                             woedend wordt niet groter zal zijn dan 10.000 is de
                                             tijdsduur niet gering het gaat om een periode van 2 tot 6
                                             dagen. Volgens de experts hebben de onbekendheid en
                                             het verwachtingspatroon rond het incident een
                                             aanzienlijke invloed op de betrokkenen en hun
                                             gedragingen.
 6   Veiligheid van cultureel erfgoed
     6.1 Aantasting cultureel erfgoed

De waarschijnlijkheid van het scenario is door de experts geschat op “Zeer waarschijnlijk” [Score E].




                                                                                                   21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>    II.     Risico’s en vitale infrastructuur en voorzieningen

Scenario 1: Vollopen van een polder/dijkdoobraak

Afbakening most-credible-plus scenario
Omvang                     Bezwijken regionale waterkering
Locatie                    Waterkering langs de Amstel in Uithoorn
Periode van het jaar/dag   Juli / overdag
Referentie worst case      Bezwijken primaire waterkering
Referentie dagelijkse zorg Het onder water lopen van een onbewoonde polder

Context
In het voorjaar en de zomermaanden, juni en juli – is nauwelijks neerslag gevallen. Studies van de
KNMI tonen aan dat het neerslagtekort groter is dan ooit. Vanaf een tekort van 175 millimeter
inspecteert het waterschap de kwetsbare waterkeringen. De waterkering langs de Amstel in Uithoorn
tussen de brug in de N201 en de Drechtdijk behoort niet tot de meest kwetsbare keringen en wordt
daarom niet geïnspecteerd. De aanhoudende droogte heeft toch geleid tot uitdroging van deze kering.
Ongemerkt is de stabiliteit van de kering afgenomen, waardoor de kering uiteindelijk bezwijkt.
De (economische) gevolgen van een dijkdoorbraak zijn groot, en nemen door het toenemende
geïnvesteerde vermogen in de regio alleen maar toe. Dit komt door de specifieke ligging van de regio
op een knooppunt van sterk interfererende rijks- en regionale watersystemen in combinatie met de
economische bedrijvigheid en het gunstige investeringsklimaat. Het betreft de sterkst groeiende regio
van Nederland waar grote investeringen gedaan worden en aanmerkelijk zal worden verdicht en
getransformeerd.

Mogelijke oorzaken/triggers
De oorzaak van bezwijken of falen van een waterkering verschilt per waterkering. Dijk, duin (niet van
toepassing binnen Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland) en kunstwerk hebben elk een eigen
faalmechanismen. Wanneer de waterkering faalt, ontstaat een bres en stroomt water het gebied in.

Faalmechanismen voor een dijk:
 Overloop of golfoverslag
   Grote hoeveelheden water stromen over de dijk of golven slaan over de dijk. Dat leidt tot erosie
   (uitschuring) van het binnentalud, waardoor de dijk bezwijkt.
 Opbarsten, onderloopsheid (piping)
   Door de druk van het water barst eerst een bovenliggende kleilaag open, waarna zand wegspoelt
   en er ‘pijpen’ (onderloopsheid/piping) ontstaan. De dijk zakt in.
 Beschadiging bekleding en erosie buitentalud
   Golven beschadigen de bekleding van de dijk. Vervolgens tast erosie de dijk verder aan. De dijk
   bezwijkt.
 Afschuiven binnentalud
   Langdurige hoge waterstanden zorgen voor een hogere grondwaterstand binnen in het
   grondlichaam van de dijk (verweking). Dit leidt tot instabiliteit van de grond, waardoor het
   binnentalud afschuift. De dijk bezwijkt.
 Moedwillig
   Sabotage (terrorisme of vandalisme) van een dijk kan een (dreigende) dijkdoorbraak tot gevolg
   hebben.
 Explosie bommen WOII
   Afgaan eerder afgeschoten, niet ontplofte granaten of bommen (WOII).

Faalmechanismen voor een kunstwerk:
 Overloop of golfoverslag
   Hoge waterstand of golven zorgen dat water over het kunstwerk stroomt, waardoor mogelijk het
   grondfundament onder het kunstwerk wordt aangetast. Hierdoor bezwijkt het kunstwerk.
 Niet-sluiten
   Het kunstwerk faalt omdat het niet sluit. De oorzaak is menselijk (de sluisbedienaar is afwezig of
   maakt een fout) of technisch falen (de sluisdeur blokkeert door obstakels).
 Instabiliteit
   Onderdelen van het kunstwerk begeven het. Uiteindelijk faalt het gehele kunstwerk.


                                                                                                        22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>   Moedwillig
    Sabotage (terrorisme of vandalisme) van een kunstwerk kan een (dreigende) dijkdoorbraak tot
    gevolg hebben.

Incidentverloop
Als gevolg van uitdroging bezwijkt de waterkering langs de Amstel in Uithoorn tussen de brug in de
N201 en de Drechtdijk. Door de bres (100 meter breed) stroomt het water de Uithoornse polder in.

Het waterschap onderneemt direct actie, maar heeft een aantal uur nodig om alle noodkeringen –
tussen de Amstelsluizen en de Tolhuissluis – af te sluiten die op de Amstel uitmonden. Vanaf dat
moment is het wachten tot de snelheid van het water, dat de polder instroomt, afneemt. Dan kan pas
begonnen worden met compartimentering van de Amstel, het dichten van de bres en het leegpompen
van de ondergelopen polder.
In een gebied tot 250 meter achter de bres is redding van mogelijke slachtoffers en vee de eerste uren
onmogelijk. Het water stroomt daar nog te hard en stijgt snel. Een groot gebied achter de bres is
overspoeld (zie bijgevoegde kaartjes). Het water uit de Amstel verspreidt zich via de watergangen in
het overstroomde gebied verder door de polder. Hierdoor stijgt langzaam het waterpeil in de hele
polder.

Bewoners van huizen aan de Drechtdijk (oostzijde) hebben wateroverlast. Ook vanuit de wijken
Meerwijk en De Kwakel komen meldingen over wateroverlast binnen. Het gemeentehuis van Uithoorn
ligt ook in het getroffen gebied. De riolering in deze gebieden stroomt inmiddels over. Overige
nutsvoorzieningen, zoals elektriciteit en gas functioneren op sommige plaatsen niet meer.

Het water blijft de eerste uren verder stijgen. Het overstroomde gebied staat onder water met
maximaal 30 tot 50 centimeter water. Bij een dergelijke waterdiepte ontstaan veiligheidsproblemen
voor burgers en is het gebied niet meer doorwaadbaar voor auto’s. Slechts militaire voertuigen kunnen
nog binnen het gebied rijden. Evacuatie, vooral van verminderd zelfredzamen wordt hierdoor
bemoeilijkt. Het overstroomde gebied wordt meer en meer onbegaanbaar en wegen vallen uit, onder
andere de N231 is gestremd.
Hulpverleningsdiensten worden overstelpt met telefoontjes van ongeruste burgers. Veel mensen
verlaten de bedreigde gebieden al. Andere mensen gaan juist terug om hun kinderen van school te
halen in de bedreigde gebieden. Op de schaars beschikbare wegen ontstaat daardoor verkeerschaos.
Boeren proberen zo snel mogelijk hun vee binnen te halen. En winkeliers sluiten hun winkels.

De overlast van het bezwijken van de kering beperkt zich echter niet tot Uithoorn. Door de bres daalt
het waterpeil van de Amstel stroomafwaarts, tot in Amsterdam. Hierdoor komen woonboten langs de
Amstel scheef te liggen, en komen walaansluitingen (water, gas en elektra) onder grote spanning te
staan. Veel van de aansluitingen breken spontaan af, waardoor gevaarlijke situaties ontstaan.

De overlast als gevolg van de overstroming houdt weken aan. In eerste instantie zet het waterschap in
op compartimentering van de bres in de Amstel. Dit neemt een week in beslag. Pas daarna kan
begonnen worden met het leegpompen van de overstroomde polder, het plaatsen van een tijdelijke
noodwaterkering en wederopbouw van het beschadigde dijklichaam. Dit neemt ook enkele weken in
beslag. Vervolgens inspecteert het waterschap de stabiliteit van alle keringen langs de Amstel. Hier
gaan enkele dagen overheen mits er geen structurele herstelwerkzaamheden uitgevoerd moeten
worden. Door het lage waterpeil van de Amstel, is de druk op de keringen weg gevallen en kan de
stabiliteit van de keringen aangetast zijn. Pas na deze inspectie kan het waterpeil in de Amstel
verhoogd worden naar normaal peil, en kunnen de bewoners van de woonboten terug naar hun boot.

Zodra het water weggelopen is wordt het normale leven in Uithoorn weer opgepakt. De schade wordt
geïnventariseerd en er wordt gestart met herstelwerkzaamheden (herstel (water)infrastructuur,
stroomvoorziening, schoonmaakwerkzaamheden van zowel particuliere als openbare ruimte). Pas na
enkele maanden kunnen de bewoners van de woonboten in de Amstel het normale leven weer
oppakken. Dan is de schade pas in volle omvang zichtbaar, en wordt gestart met
herstelwerkzaamheden.

Bij dit overstromingsscenario is de economische schade groot. Zowel burgers, bedrijven, gemeente
als waterschap worden geconfronteerd met schade, en kosten als gevolg van de schade. Tevens




                                                                                                     23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>trekken de beelden van de dijkdoorbraak in Uithoorn en de scheefhangende woonboten in Amsterdam
(inter)nationale media-aandacht.




Kaart: Overstromingsgebied na 3 uur (zonder ingrijpen waterschap)




Kaart: Overstromingsgebied na 7 uur (zonder ingrijpen waterschap)

Kwetsbare groepen en slachtofferbeeld
De impact van het bezwijken van een regionale waterkering is afhankelijk van de locatie van bres, de
grootte van de bres, de omvang en hoogte van het achterliggende gebied, de aanwezigheid van


                                                                                                   24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>personen en kwetsbare objecten in het gebied, alsmede het handelingsperspectief dat waterschap en
hulpverleningsdiensten bieden.

Tevens zullen kwetsbare groepen geëvacueerd moeten worden. In het bedreigde gebied bevinden
zich scholen en zorginstellingen.

 Status              Aantal
 Doden
 Gewonden totaal
              T1
              T2
              T3
 Getroffenen
 Betrokkenen

Analyse impact en waarschijnlijkheid
 Impactcriterium                                         Verwachte    Ondergrens      Bovengrens
                                                         impact       impact          Impact
 1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied       C            C               C
 2.1 Doden                                                   B            B               B
 2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken                    B            B               B
 2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire                 -             -               -
 levensbehoefte)
 3.1 Kosten                                                  C              C              C
 4.1 Langdurige aantasting van milieu en natuur (flora       -              -              -
 en fauna)
 5.1 Verstoring van het dagelijks leven                      D              D              D
 5.2 Aantasting van positie van lokale en regionaal          B              B              C
 openbaar bestuur
 5.3 Sociaal psychologische impact                           A              A              A
 6.1 Aantasting cultureel erfgoed                            -              -              -

     Vitale belangen en impactcriteria       Toelichting op de impact
 1   Territoriale veiligheid
     1.1 aantasting van integriteit          De overstroming zal leiden tot een significante aantasting
     grondgebied                             van de integriteit van het grondgebied (Klasse C). Tussen
                                             de 4 en 40 vierkante kilometer grondgebied zal tot
                                             maximaal 6 maanden ontoegankelijk zijn vanwege
                                             opruim- en herstelwerkzaamheden.
 2   Fysieke veiligheid
     2.1 doden en vervroegd overlijden       Het aantal dodelijke slachtoffers komt uit op 2 tot 4.
     2.2 Ernstig gewonden en chronisch       Dit aantal wordt door de experts ook gehanteerd voor
     zieken                                  ernstig gewonden en chronisch zieken.
     2.3 Lichamelijk lijden
 3   Economische veiligheid
     3.1 Kosten                              De overstroming heeft grote economische schade (klasse
                                             C). Het gaat om materiele schade en bestrijdingskosten.
 4   Ecologische veiligheid
     4.1A Langdurige aantasting van het
     milieu [beschermde natuurgebieden]
     4.1B Langdurige aantasting van het
     milieu [natuur in algemene zin]
 5   Sociale en politieke veiligheid
     5.1 Verstoring van dagelijks leven
     5.2 Aantasting positie lokaal en
     regionaal openbaar bestuur
     5.3 Sociaal psychologische impact
 6   Veiligheid van cultureel erfgoed



                                                                                                      25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>     6.1 Aantasting cultureel erfgoed

De waarschijnlijkheid van het scenario is door de experts geschat op “Zeer onwaarschijnlijk” [Score
A].




                                                                                                  26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Scenario 2: wateroverlast als gevolg van extreme neerslag

Afbakening most-credible-plus scenario
Omvang                     Na enkele dagen met veel neerslag – waarbij het watersysteem in
                           eerste instantie de buien goed kan verwerken, volgt een korte periode
                           met extreem veel neerslag (tot 50 mm in 1-3 uur). Van de voorgaande
                           buien is de grond inmiddels verzadigd, en ook de waterafvoer kan
                           dergelijke hoeveelheden niet verwerken. Gevolg is dat het water op
                           straat staat, en tot 10-20 cm op maaiveld – op laaggelegen plekken
                           binnen de regio.
Locatie                    Oostelijke deel Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland (Amsterdam
                           Oost, Amsterdam Zuidoost, Diemen)
Periode van het jaar/dag   Augustus
Referentie worst case      Gedeeltelijke overstroming door extreme neerslag in stedelijk en
                           agrarisch gebied
Referentie dagelijkse zorg Hinderlijke situatie als gevolg van extreme neerslag (enkele centimeters
                           water).

Context
Onderzoeken van de KNMI tonen aan dat extreme neerslag in de toekomst vaker zal voorkomen.
Tevens blijkt dat, vanwege het opwarmen van het zeewater en de meteorologische gevolgen daarvan,
de waarschijnlijkheid op extreme neerslag aan het eind van de zomer in de kustprovincies toeneemt.

De (economische) gevolgen van wateroverlast kunnen groot zijn, en nemen door het toenemende
geïnvesteerde vermogen in de regio alleen maar toe. Dit komt door de specifieke ligging van de regio
op een knooppunt van sterk interfererende rijks- en regionale watersystemen in combinatie met de
economische bedrijvigheid en het gunstige investeringsklimaat. Het betreft de sterkst groeiende regio
van Nederland waar grote investeringen gedaan worden en aanmerkelijk zal worden verdicht en
getransformeerd.

Mogelijke oorzaken/triggers
Extreme neerslag zorgt jaarlijks voor wateroverlast binnen Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland.
Deze overlast beperkt zich tot enkele centimeters. De overlast wordt groter, als sprake is van een
combinatie met uitval van bemaling. Uitval van bemaling kan verschillende oorzaken hebben of een
combinatie daarvan:
 Mechanische schade
 Stroomuitval
 Brand/storing
 Verplichte maalstop (als gevolg van een bovennormale situatie; er valt meer neerslag dan
    waarvoor de norm is gesteld)

Het moedwillig saboteren (terrorisme) van de bemaling ligt niet voor de hand, aangezien de impact
zich beperkt tot overlast.

Incidentverloop
Het oostelijke deel van VRAA (Amsterdam-Oost, Amsterdam Zuidoost en Diemen) wordt getroffen
door een kortstondige periode van extreme neerslag, binnen 1 tot 3 uur valt 50 mm water. De
hemelwaterafvoer is gedimensioneerd op 20-30 mm/uur, en kan dergelijke hoeveelheden dus niet
aan. Daarnaast is in de dagen voorafgaand veel neerslag gevallen in de regio, en is de grond
verzadigd.

De stormachtige wind uit westelijke richting stuwt het peil van de Noordzee verder op. Hierdoor is
geen vrije spui meer mogelijk vanuit het Noordzeekanaal bij IJmuiden, en werkt alleen het
boezemgemaal van Rijkswaterstaat. Als dan in een korte periode tot maar liefst – lokaal – 50 mm
regen in het afvoergebied valt, wordt het peil van het Noordzeekanaal verder verhoogd. De bemaling
van alle polders van de waterschappen lozen op dat afvoersysteem. Op verzoek van Rijkswaterstaat
zet Waternet het gemaal Zeeburg in. Hierdoor wordt water vanuit het boezemsysteem direct
uitgeslagen op het IJmeer/Markermeer. Tevens kondigt Rijkswaterstaat een verplichte maalstop af. Dit
houdt in dat er geen overtollig water meer geloodst mag worden in het Noordzeekanaal en




                                                                                                     27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Amsterdam-Rijnkanaal. Hierdoor kan het overtollige water in Amsterdam-Oost, Amsterdam Zuidoost
en Diemen niet geloodst worden, en neemt de overlast toe.

In het oostelijke deel van de regio staat het water op straat en in de laagst gelegen polderdelen boven
maaiveld. Tot wel 10-20 cm. Het onderlopen van laaggelegen gebieden brengt veiligheidsrisico’s met
zich mee. Verdiepte wegdelen en tunnels zijn onbegaanbaar, ook voor hulpverleningsdiensten.
Daarnaast zijn constructies en obstakels, zoals opdrijvende putdeksels, onder water onzichtbaar.
Wegens de geringe waterdiepte zijn echter nauwelijks slachtoffers te verwachten. Door het overlopen
van de riolering ontstaat wel milieuschade. Het vervuilde water loopt via overstort in het
oppervlaktewater, en leidt tot zuurstofloosheid in het water waardoor massale vissterfte optreedt.
Tevens blijft de stankoverlast, als gevolg van het overlopen van de riolering, enkele dagen hangen.

De extreme neerslag leidt tot lekkages en flinke economische schade. Laaggelegen verdiepingen en
kelders lopen onder. De wateroverlast leidt tot schade aan opstal en inboedel. De schade aan met
name cultuur historische objecten is groot. Onder andere het Science Park in Amsterdam wordt
getroffen door het noodweer. Het wetenschapspark neemt een belangrijke positie in op het gebied van
natuurwetenschappelijk onderzoek, ICT en Life Sciences. Alle bètafaculteiten van de Universiteit van
Amsterdam, grote onderzoeksinstituten en SARA reken- en netwerkdiensten zijn gevestigd in het
Science Park. ICT-systemen in het Science Park worden bedreigd door het water. Bedrijven en
winkels in het getroffen gebied sluiten tijdelijk hun deuren. De economische schade bestaat daarnaast
ook uit imagoschade. De beelden van wateroverlast in de regio trekt (inter)nationale media-aandacht.
Hierdoor wordt de regio minder aantrekkelijk voor toeristen – om te bezoeken, en voor ondernemingen
– om te investeren.

Daarnaast heeft de waterschade kortsluiting in middenspanninghuisjes tot gevolg. Gevolg hiervan is
stroomuitval in bepaalde delen in de regio, zelfs in ‘droog’ gebied. Er wordt een groot beroep gedaan
op de waterschappen, om met hun noodpompinstallaties ondergelopen polderdelen watervrij te
krijgen. Bij de hulpverleningsdiensten komen in korte tijd honderden meldingen binnen, onder andere
bij de brandweer om ondergelopen kelders leeg te pompen.
Doordat sprake is van extreme neerslag gecombineerd met een maalstop houdt de overlast enkele
dagen aan. Na twee dagen is het water weg, en wordt gestart met de herstelwerkzaamheden (herstel
(water)infrastructuur, stroomvoorziening, schoonmaakwerkzaamheden van zowel particuliere als
openbare ruimte). Pas na enkele maanden zijn de herstelwerkzaamheden volledig afgerond.

De extreme neerslag heeft enige mate van maatschappelijke ontwrichting tot gevolg. De dagelijkse
gang van zaken wordt abrupt verstoord. De overlast houdt enkele dagen aan, doordat het wegwerken
van het overtollige water slechts langzaam mogelijk is. Pas na twee dagen wordt het normale leven
weer opgepakt, en is de schade voor gedupeerden in de volle omvang zichtbaar. In de meeste
gevallen is schade als gevolg van extreme neerslag een vast onderdeel van de opstal- en
inboedelverzekering.

Kwetsbare groepen en slachtofferbeeld
Indien sprake is van een scenario wateroverlast is het aantal slachtoffers, wegens de geringe
waterdiepte nihil. Aangezien het gehele oostelijke deel van de regio getroffen wordt door wateroverlast
is het aantal betrokkenen en getroffenen groot. Met name verminderd zelfredzamen (ouderen, minder
validen en chronisch zieken) worden getroffen door wateroverlast. Zij kunnen zich moeilijker buitens
huis begeven en zijn in sommige gevallen afhankelijk van medische thuiszorg
(beademingsapparatuur, spoelingapparatuur). Ook mensen van buiten VRAA (met bestemming
VRAA) raken betrokken omdat de regio moeilijk bereikbaar is. Tevens lopen toeleverende en
afnemende bedrijven buiten het ondergelopen gebied schade op. Zij kunnen niet bevoorraden of
bevoorraad worden.

 Status               Aantal
 Doden
 Gewonden totaal
              T1
              T2
              T3
 Getroffenen
 Betrokkenen


                                                                                                     28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Analyse impact en waarschijnlijkheid
 Impactcriterium                                         Verwachte     Ondergrens     Bovengrens
                                                         Impact        impact         impact
 1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied       -              -              -
 2.1 Doden                                                   -              -              -
 2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken                    A             A              B
 2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire                 -              -              -
 levensbehoefte)
 3.1 Kosten                                                   B              B              C
 4.1 Langdurige aantasting van milieu en natuur (flora        -              -              -
 en fauna)
 5.1 Verstoring van het dagelijks leven                       B              B              B
 5.2 Aantasting van positie van lokale en regionaal           -              -              -
 openbaar bestuur
 5.3 Sociaal psychologische impact                            E             E               E
 6.1 Aantasting cultureel erfgoed                             -             -               -

     Vitale belangen en impactcriteria       Toelichting op de impact
 1   Territoriale veiligheid
     1.1 aantasting van integriteit
     grondgebied
 2   Fysieke veiligheid
     2.1 doden en vervroegd overlijden
     2.2 Ernstig gewonden en chronisch       De experts verwachten ernstig gewonden en chronisch
     zieken                                  zieken (2-4) doordat mensen ongelukken krijgen,
                                             bijvoorbeeld in het verkeer en doordat de hulpdiensten
                                             minder goed ter plaatse kunnen komen.
     2.3 Lichamelijk lijden
 3   Economische veiligheid
     3.1 Kosten                              De economische schade wordt ingeschat tussen de 2 en
                                             20 miljoen euro, omdat onder meer binnen dit scenario
                                             veel bedrijven niet kunnen doorwerken.
 4   Ecologische veiligheid
     4.1A Langdurige aantasting van het
     milieu [beschermde natuurgebieden]
     4.1B Langdurige aantasting van het
     milieu [natuur in algemene zin]
 5   Sociale en politieke veiligheid
     5.1 Verstoring van dagelijks leven      Wateroverlast als gevolg van extreme neerslag heeft
                                             volgens de experts vooral een sociaal psychologische
                                             impact (Klasse E). De verwachting is dat het scenario het
                                             dagelijks leven verstoort (klasse B). Een aanzienlijk aantal
                                             mensen (tussen de 4000 en 40.000) kan 1 tot 2 dagen
                                             geen onderwijs volgen, niet naar het werk en er is sprake
                                             van een verminderde bereikbaarheid.
     5.2 Aantasting positie lokaal en
     regionaal openbaar bestuur
     5.3 Sociaal psychologische impact       De acceptatie van een dergelijke crisis als gevolg van
                                             extreme neerslag is naar verwachting hoog.
 6   Veiligheid van cultureel erfgoed
     6.1 Aantasting cultureel erfgoed

Belangrijke aantekening bij dit scenario is nog wel dat een overstroming als deze in andere gebieden
vermoedelijk meer impact zal hebben, bijvoorbeeld op het cultureel erfgoed.
De waarschijnlijkheid van het scenario is door de experts geschat op “onwaarschijnlijk” en een
bovengrens “mogelijk”. Dit laatste hangt samen met de veranderingen in het klimaat die naar
verwachting de komende decennia meer extreme neerslag met zich mee zal brengen.




                                                                                                      29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Scenario 14 uitval elektriciteitsvoorziening

Afbakening most-credible-plus scenario
Omvang                    Langdurige uitval electriciteit in drie wijken in de gemeente Amstelveen,
                          waaronder het Amstellandziekenhuis (255 bedden).
Locatie                   Wijken Groenelaan, Keizer Karelpark en Middenhoven in Amstelveen
Periode van het jaar/dag  Oktober – februari
Referentie worst case     Uitval electriciteit in Bommelerwaard december 2007 leidde tot
                          langdurige uitval stroom (zes dagen voordat de noodvoorziening er lag):
                          50.000 huishoudens, ontwrichting openbaar leven door gesloten
                          supermarkten, uitval reguliere communicatiekanalen, etc.
                          8 mei 2011 uitval electriciteit en noodstroomvoorziening ziekenhuis
                          Hengelo. Patiënten moeten met de hand beademd worden en
                          hulpdiensten plegen massale inzet om voldoende noodaggregaten
                          elders vandaan te halen.

                             Ontruiming van 172 patiënten uit Meander Medisch Centrum in
                             Amersfoort januari 2011, door uitval electriciteit en falen
                             noodvoorziening.
Referentie dagelijkse zorg   Periodiek valt tijdelijk en in delen van een of meerdere wijken de stroom
                             uit, omdat bijv. een kabel geraakt wordt bij graafwerkzaamheden.

Context
Volgens Liander gaat het bij storingen waarbij een wat groter gebied geen elektriciteit heeft, vaak om
middenspanningsstoringen. Deze storingen hebben een gemiddelde storingsduur van 2 uur. De
oorzaak is vrij divers maar ruim 30% van de storingen worden veroorzaakt door graafwerkzaamheden.

Aantallen middenspanningsstoringen in de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland:

2007    88
2008    161
2009    183
2010    167
2011    144

Mogelijke oorzaken/ triggers
    Slecht weer (bliksem, zwaarte van sneeuw)
    Graafwerkzaamheden
    Falen noodstroomvoorziening (onvoldoende onderhoud, testen, oefenen)
    Brand
    Moedwillig

Door een van deze oorzaken of een combinatie daarvan, worden niet zelden vitale kabels geraakt of
kan een schakelstation het tijdelijk begeven.

Incidentverloop
10 januari om 19.30 uur valt om onduidelijke redenen tijdens een storm en vorst het schakelstation uit
van Liander in Amstelveen. Hierdoor ligt onder meer het Amstelland ziekenhuis, drie nabij gelegen
verpleeghuizen en een GGD-instelling eruit en hebben alle woningen van Groenelaan, Keizer
Karelpark en Middenhoven geen stroom. Doordat er ook verschillende bomen zijn omgewaaid lopen
de hoofdwegen vast en leidt dit tot grote mobiliteitsproblemen.

Automatisch start de noodstroomvoorziening op van het Amstelland, maar deze hapert om
onduidelijke reden. De hulpdiensten zijn snel gearriveerd, maar zijn tevens druk met de grote
hulpvraag. Bij de hulpverleningdiensten komen verschillende hulpvragen binnen. Er komen meldingen
binnen over ongelukken, als gevolg van verkeerslichten die uitgevallen zijn. Daarnaast komen
meldingen binnen over mensen die vastzitten in liften. De brandmeld- en inbraakinstallaties werken
niet meer bij de winkelcentra Groenhof en Middenhoven. De politie zet extra in, om te surveilleren bij
de winkelcentra. Televisie en radio doen het niet waardoor inwoners niet goed weten wat er aan de



                                                                                                    30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>hand is en hoe lang het gaat duren. De metro is uitgevallen en het telefoonnet is overbelast.
Hulpdiensten krijgen moeite met prioriteren.

Experts blijken vooralsnog geen prognose te kunnen maken van de duur van de uitval van stroom. Dit
kan net zoals in Hengelo meerdere etmalen duren. Er moeten voorbereidingen getroffen worden om
het Amstelland ziekenhuis preventief te ontruimen. In totaal moeten hierbij 180 patiënten
overgeplaatst worden naar andere ziekenhuizen, binnen en buiten de regio. Een aantal zwakkere
patiënten wordt al direct overgebracht naar andere ziekenhuizen.
De hele nacht zijn de hulpdiensten druk met het regelen van noodstroomaggregaten en andere
noodvoorzieningen. Pas 11 januari om 18.15 uur meldt Liander dat het schakelstation is gerepareerd.
De crisis lijkt hierdoor snel onder controle te komen. Patiënten uit het ziekenhuis hoeven niet
herplaatst te worden. Er zijn geen slachtoffers gevallen. De financiële schade is echter aanzienlijk en
de landelijke en lokale media schrijven de daaropvolgende dagen volop over de maatschappelijke
effecten, en burgers klagen over de slechte informatievoorziening vanuit de overheid.

Kwetsbare groepen en slachtofferbeeld
Bij dit scenario vallen uiteindelijk geen doden en gewonden. De patiënten in het ziekenhuis worden
met name getroffen door de stroomstoring. Vooral de patiënten die afhankelijk zijn van medische
apparatuur. Ook verminderd zelfredzamen buiten het ziekenhuis, die afhankelijk zijn van medische
thuisapparatuur zijn kwetsbaar bij een langdurige uitval van elektriciteit. In mindere mate ondervinden
alle inwoners van de getroffen wijken hinder van de uitval. De centrale verwarming werkt niet,
koelkasten vallen uit en lichten functioneren niet. De uitval van de metro heeft ook gevolgen voor
mensen die reizen van en naar Amstelveen.
Status          Aantal
Doden
Gewonden
totaal
          T1
          T2
          T3
Getroffenen
Betrokkenen

Analyse impact en waarschijnlijkheid
 Impactcriterium                                          Verwachte     Ondergrens      Bovengrens
                                                          impact        impact          impact
 1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied        -              -               -
 2.1 Doden                                                    A             A               A
 2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken                     B             A               C
 2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire                  -              -               -
 levensbehoefte)
 3.1 Kosten                                                    B              B                 B
 4.1 Langdurige aantasting van milieu en natuur (flora         -              -                 -
 en fauna)
 5.1 Verstoring van het dagelijks leven                        D              D                 D
 5.2 Aantasting van positie van lokale en regionaal            B              B                 B
 openbaar bestuur
 5.3 Sociaal psychologische impact                              -             -                 -
 6.1 Aantasting cultureel erfgoed                               -             -                 -

     Vitale belangen en impactcriteria        Toelichting op de impact
 1   Territoriale veiligheid
     1.1 aantasting van integriteit
     grondgebied
 2   Fysieke veiligheid
     2.1 doden en vervroegd overlijden        Uitval van elektriciteit heeft gevolgen voor
                                              gehospitaliseerde personen. De experts schatten in dat 1
                                              persoon komt te overlijden door de uitval van de stroom.


                                                                                                     31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>     2.2 Ernstig gewonden en chronisch       Het gaat hier vooral om mensen die de hulpdiensten niet
     zieken                                  op tijd kunnen bereiken of bijvoorbeeld om zieken die
                                             afhankelijk zijn van medische thuiszorg en van wie de
                                             toestand ernstig verslechterd door de uitval van de stroom
                                             (bijvoorbeeld mensen die afhankelijk zijn van dialyse-
                                             apparatuur thuis).
     2.3 Lichamelijk lijden
 3   Economische veiligheid
     3.1 Kosten                              De kosten worden ingeschat tussen de 2 en 20 miljoen en
                                             dit is vooral te wijten aan directe en indirecte
                                             bedrijfsschade.
 4   Ecologische veiligheid
     4.1A Langdurige aantasting van het
     milieu [beschermde natuurgebieden]
     4.1B Langdurige aantasting van het
     milieu [natuur in algemene zin]
 5   Sociale en politieke veiligheid
     5.1 Verstoring van dagelijks leven      Dit scenario heeft vooral gevolgen voor het dagelijks
                                             leven. Er is volgens de experts sprake van een ernstige
                                             verstoring.
                                             Relatief veel mensen (meer dan 40.000) hebben beperkt
                                             of geen mogelijkheden om onderwijs te kunnen volgen of
                                             naar het werk te gaan.
     5.2 Aantasting positie lokaal en        Volgens de experts komt het openbaar bestuur door dit
     regionaal openbaar bestuur              scenario onder flinke druk te staan. Ziekenhuizen die
                                             geen goede noodstroom voorziening hebben en de
                                             hulpdiensten die niet goed functioneren.
     5.3 Sociaal psychologische impact
 6   Veiligheid van cultureel erfgoed
     6.1 Aantasting cultureel erfgoed

Opmerking van de experts: De impact van dit scenario kan veel ernstiger worden wanneer de
stroomuitval zich voordoet op een (nog) kritischer locatie.

De waarschijnlijkheid van het scenario is door de experts geschat op “Waarschijnlijk” [Score D].




                                                                                                   32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Scenario 23: Uitval voorziening voor spraak- en datacommunicatie

Afbakening most-credible-plus scenario
Omvang                     Als gevolg van werkzaamheden ontstaat een storing, waardoor vaste
                           telefonieverbindingen uitvallen. Maar ook de communicatiesystemen van
                           de hulpdiensten (C2000 en P2000) zijn deels onbeschikbaar zijn
                           (vergelijkbaar met KPN storing in Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid en
                           delen van Rotterdam-Rijnmond en Hollands-Midden, 27 juli 2011)
Locatie                    Veiligheidsregio’s Amsterdam-Amstelland, Kennemerland en
                           Zaanstreek-Waterland
Periode van het jaar/dag   Maandag 21 november omstreeks 03:00 uur ’s nachts
Referentie worst case      -
Referentie dagelijkse zorg Kortstondige uitval telefonie bijvoorbeeld door overbelasting netwerk
                           (minder dan 1 uur)

Context
De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) stelt dat gehele of gedeeltelijke (langdurige)
uitval van onderdelen van telecommunicatie en ICT grote economische en maatschappelijke gevolgen
hebben. De sector telecom is een belangrijke factor in de Nederlandse vitale infrastructuur, omdat
deze ook voor vele andere vitale sectoren van groot belang is. De duur van het incident is
onvoorspelbaar en kan variëren van enkele uren tot (voor delen van het land) enkele dagen.

De telecomsector is een complexe omgeving met veel partijen. Er is een beheerder van de
infrastructuur voor telecommunicatie, zowel voor het mobiele net als voor het vaste net. Tevens zijn er
diverse providers die producten en dienstverlening aanbieden aan zakelijke partijen en particulieren.
Wegvallen van telecommunicatie- en ICT-netwerk heeft verstrekkende gevolgen voor het zakelijke en
sociaal-maatschappelijke leven.

Mogelijke oorzaken / triggers
Mogelijke oorzaken van een uitval van telecommunicatie en ICT zijn:
 Technisch falen/stroomstoring
 Natuurrampen
 Moedwillig handelen (terreur)

Incidentverloop
Door onbekende aanleiding valt het vaste telefoonnetwerk van een provider uit in een deel van de
provincie Noord-Holland. Veiligheidsregio’s Amsterdam-Amstelland, Kennemerland en Zaanstreek-
Waterland ondervinden hinder van de storing. De communicatiesystemen (P2000 en C2000) van de
politie, brandweer en ambulances zijn verstoord in de drie veiligheidsregio’s. De netbeheerder gaat
direct aan de slag met het verhelpen van de storing, maar kan geen inschatting maken hoe lang de
storing gaat duren.

Door de uitval van de communicatiesystemen verloopt de communicatie tussen de hulpverleners
onderling, en met de meldkamer moeizaam. Ook zijn de meldkamers moeilijk bereikbaar voor burgers.
Indien mensen de meldkamers niet te pakken krijgen, adviseren de hulpdiensten om nogmaals 112 te
bellen bij de buren. Tevens functioneren de automatische brandmeldsystemen niet door de storing,
die onder andere in ziekenhuizen, verzorgingshuizen en gevangenissen hangen. Het personeel van
deze instellingen wordt geadviseerd extra oplettend te zijn, en bij noodsituaties via 112 de
hulpdiensten zelf te bellen. De hulpdiensten moeten improviseren. De brandweer heeft de vrijwillige
kazernes in de regio permanent bemand, en de politie surveilleert extra om ongelukken en
ongeregeldheden zelf te vinden. In kritieke situaties duurt het echter veel langer voor de benodigde
hulp ter plaatse kunnen zijn.
Het dagelijks leven dat rond 09.00 uur weer op gang komt, ondervindt ook hinder van de storing.
Communicatie via het vaste telefonienetwerk verloopt moeizaam. Het mobiele telefonienetwerk raakt
overbelast, en is beperkt beschikbaar. Winkels die hun deuren openen, ervaren problemen met
pinnen.

Ruim vier uur na het ontstaan van de storing is de oorzaak duidelijk. Reguliere werkzaamheden
hebben de storing veroorzaakt. De netbeheerder schat in dat het nog enkele uren duurt voordat de
storing verholpen is. Aan het eind van de ochtend zijn de voorzieningen hersteld, en is de storing



                                                                                                     33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>verholpen. De storing heeft alles bij elkaar zo’n acht uur geduurd. Acute problemen hebben zich
tijdens de storing niet voorgedaan.
De storing krijgt grote aandacht in de landelijke media. Ook in de (landelijke) politiek krijgt de storing
aandacht. Hoewel de storing de veiligheid niet in het geding heeft gebracht, mag een dergelijke
storing niet nogmaals voorkomen.

Kwetsbare groepen en slachtofferbeeld
Aangezien zich tijdens de verstoring geen acute problemen voordoen, zijn geen doden en gewonden
te verwachten als gevolg van de storing.

 Status           Aantal
 Doden
 Gewonden
 totaal
           T1
           T2
           T3
 Getroffenen
 Betrokkenen

Analyse impact en waarschijnlijkheid
 Impactcriterium                                             Verwachte     Ondergrens       Bovengrens
                                                             impact        impact           Impact
 1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied           -              -                -
 2.1 Doden                                                       B             B                C
 2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken                        D             A                D
 2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire                     -              -                -
 levensbehoefte)
 3.1 Kosten                                                       C              B                C
 4.1 Langdurige aantasting van milieu en natuur (flora            -              -                -
 en fauna)
 5.1 Verstoring van het dagelijks leven                           B              B                B
 5.2 Aantasting van positie van lokale en regionaal               C              C                C
 openbaar bestuur
 5.3 Sociaal psychologische impact                                -               -               -
 6.1 Aantasting cultureel erfgoed                                 -               -               -

     Vitale belangen en impactcriteria          Toelichting op de impact
 1   Territoriale veiligheid
     1.1 aantasting van integriteit
     grondgebied
 2   Fysieke veiligheid
     2.1 doden en vervroegd overlijden          Uitval van datacommunicatie leidt volgens de experts tot
                                                dodelijke slachtoffers (2-4, met een bovengrens van 4-16).
                                                Bijvoorbeeld doordat de hulpdiensten niet op tijd aanwezig
                                                kunnen zijn.
     2.2 Ernstig gewonden en chronisch          Ook zijn er relatief veel ernstig gewonden en chronisch
     zieken                                     zieken te verwachten (40-160).
     2.3 Lichamelijk lijden
 3   Economische veiligheid
     3.1 Kosten                                 De kosten van de uitval zijn aanzienlijk en liggen tussen
                                                de 20 en 200 miljoen Euro.
 4   Ecologische veiligheid
     4.1A Langdurige aantasting van het
     milieu [beschermde natuurgebieden]
     4.1B Langdurige aantasting van het
     milieu [natuur in algemene zin]
 5   Sociale en politieke veiligheid



                                                                                                             34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>     5.1 Verstoring van dagelijks leven       Dit scenario heeft gevolgen voor het dagelijks leven. Er is
                                              volgens de experts sprake van een beperkte verstoring.
                                              Vooral de toegankelijkheid van winkels en andere
                                              voorzieningen komt in het geding.
     5.2 Aantasting positie lokaal en         Volgens de experts komt het openbaar bestuur door dit
     regionaal openbaar bestuur               scenario onder flinke druk te staan. Vooral doordat de
                                              hulpdiensten niet goed kunnen functioneren. De veiligheid
                                              is hierdoor in het geding.
     5.3 Sociaal psychologische impact
 6   Veiligheid van cultureel erfgoed
     6.1 Aantasting cultureel erfgoed

De waarschijnlijkheid van het scenario is door de experts geschat op “Waarschijnlijk” [Score D] tot
“Zeer waarschijnlijk”.




                                                                                                      35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>    III.    Risico’s in complexe omgeving

Scenario 4. Grote brand in bijzonder hoge gebouwen

Afbakening most-credible-plus scenario
Omvang                     Grote brand in universiteitsgebouw
Locatie                    Universiteitsgebouw Amsterdam
Periode van het jaar/dag   Doordeweekse dag, ‘s ochtends
Referentie worst case      Zeer grote brand met vele (dodelijke) slachtoffers
Referentie dagelijkse zorg Prullenbakbrand geblust met klein blusmiddel

Context
Met name in Amsterdam is de laatste decennia veel hoogbouw gebouwd, voornamelijk rond Station
Amstel (Rembrandttoren en Mondriaantoren) en op de Zuidas. Het blussen van branden op grote
hoogte is moeilijk. Het heeft de volgende kenmerken/gevaren:
    Verlies van waterdruk
    Lange aanvalsweg
    Redden niet van buitenaf mogelijk
    Instortingsgevaar
    Mensen die naar verdiepingen boven de brand vluchten
    Opraken ademlucht door lange aanvalsweg
    Kans op verlies van oriëntatie

Mogelijke oorzaken/triggers
    Moedwillig
    Kortsluiting
    Menselijk falen

Incidentverloop
Op een dinsdag om 09.00 uur ’s morgens, ontstaat brand in een koffiezetapparaat op de 14e
verdieping van een universiteitsgebouw in Amsterdam. Wanneer het niet snel lukt om de brand te
blussen, wordt de etage ontruimd door de BHV organisatie en de brandweer gealarmeerd. Het gehele
gebouw wordt vervolgens ontruimd door de BHV organisatie. De brandweer probeert eerst van
binnenuit de brand te bestrijden. De brandweer slaagt echter niet om de brand te bestrijden. Al snel
staat de gehele 14e verdieping in brand, en is de verdieping niet meer begaanbaar. De brand breidt
zich snel uit naar bovenliggende verdiepingen. De brand wordt onbeheersbaar. De brandweer moet
zich terugtrekken vanwege instortingsgevaar. Grote rookwolken trekken over de naastgelegen
woonwijk.

Getroffenen worden in een aula van een ander gebouw van de universiteit opgevangen. Twee flats in
de nabije omgeving worden ontruimd (115 personen). Bewoners van enkele nabijgelegen wijken
krijgen het advies deuren en ramen gesloten te houden vanwege de rookontwikkeling. De meldkamer
brandweer krijgt telefoontjes van burgers met vragen over de rook en over eventuele gevaarlijke
stoffen en asbest.

De burgemeester geeft samen met de hulpverleningsdisciplines en de universiteit een
persconferentie. Het RIVM verricht metingen. Er worden geen voor de gezondheid gevaarlijke
concentraties gevaarlijke stoffen gemeten. Ook geen asbest. De politie heeft afritten van de A10
afgesloten om zo de toegang voor de hulpverleners te regelen. De GHOR staat standby met
ambulances.

Uiteindelijk raakt niemand gewond. Een groot deel van het complex stort echter in en uiteindelijk gaat
het hele gebouw verloren. Er wordt nachtopvang geregeld voor de bewoners van de flat; hier maken
negen personen gebruik van. De rest heeft zelf opvang gevonden. De volgende nacht kunnen de
bewoners weer thuis slapen. Het onderwijs wordt enkele dagen later elders voortgezet.

Kwetsbare groepen en slachtofferbeeld




                                                                                                     36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Er vallen geen doden of gewonden. Wel hebben ca 100 man de nacht elders moeten doorbrengen.
Honderden studenten lopen vertraging van hun studie op (colleges uitgesteld, tentamendata
verschoven). Er is met name financiële schade.

 Status         Aantal
 Doden
 Gewonden
 totaal
           T1
           T2
           T3
 Getroffenen
 Betrokkenen


Analyse impact en waarschijnlijkheid
Dit scenario brengt volgens de experts vooral economische schade mee en een grote aantasting van
cultureel erfgoed.

 Impactcriterium                                         Verwachte    Ondergrens     Bovengrens
                                                         impact       impact         impact
 1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied       A            A              A
 2.1 Doden                                                   -             -              -
 2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken                    -             -              -
 2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire                 -             -              -
 levensbehoefte)
 3.1 Kosten                                                  C             B               C
 4.1 Langdurige aantasting van milieu en natuur (flora       -             -               -
 en fauna)
 5.1 Verstoring van het dagelijks leven                      B             B               C
 5.2 Aantasting van positie van lokale en regionaal          -             -               -
 openbaar bestuur
 5.3 Sociaal psychologische impact                           -             -               -
 6.1 Aantasting cultureel erfgoed                            C             C               C

     Vitale belangen en impactcriteria       Toelichting op de impact
 1   Territoriale veiligheid
     1.1 aantasting van integriteit          Een flink gebouw en de directe omgeving is 1 – 4 weken
     grondgebied                             niet toegankelijk
 2   Fysieke veiligheid
     2.1 doden en vervroegd overlijden
     2.2 Ernstig gewonden en chronisch
     zieken
     2.3 Lichamelijk lijden
 3   Economische veiligheid
     3.1 Kosten                              Door instorting van het gebouw is de materiele schade
                                             groot. Opvang van de activiteiten van de universiteit op
                                             een andere locatie zal kostbaar zijn. Ook gaat een groot
                                             deel van de universitaire collectie verloren. De totale
                                             economische schade ligt volgens de experts in de range
                                             20 tot 200 miljoen Euro. De materiele schade (gebouw) en
                                             financiële schade vormen de belangrijkste componenten.
 4   Ecologische veiligheid
     4.1A Langdurige aantasting van het
     milieu [beschermde natuurgebieden]
     4.1B Langdurige aantasting van het
     milieu [natuur in algemene zin]
 5   Sociale en politieke veiligheid
     5.1 Verstoring van dagelijks leven      Naar verwachting zal het niet lang duren voordat het



                                                                                                    37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>                                              onderwijs elders doorgang kan vinden. Wel gaat het om
                                              relatief veel getroffenen.
     5.2 Aantasting positie lokaal en
     regionaal openbaar bestuur
     5.3 Sociaal psychologische impact
 6   Veiligheid van cultureel erfgoed
     6.1 Aantasting cultureel erfgoed         Een belangrijk deel van het gebouw en de collectie gaat
                                              verloren.

Opmerking van de experts: in dit scenario gaat het om studenten die over het algemeen zeer
zelfredzaam zijn. De impact zou op verschillende criteria veel hoger zijn als het bijvoorbeeld zou gaan
om een zorginstelling.

De waarschijnlijkheid van het scenario is door de experts geschat op “Waarschijnlijk” [Score D] als
het gaat om een brand in een hoog gebouw met een publieksfunctie. Echter, als het gaat om brand
met vervolgens instorting wordt het scenario ingeschat als ‘Zeer onwaarschijnlijk’ [Score A].




                                                                                                      38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Scenario 5: grote brand in ondergrondse bebouwing

Afbakening most-credible-plus scenario
Omvang                     Grote brand in ondergrondse parkeergarage
Locatie                    Parkeergarage onder woningen Amsterdam
Periode van het jaar/dag   December
Referentie worst case      Instorting pand en met dodelijke slachtoffers
Referentie dagelijkse zorg Kleine brand die met een handblusser geblust kan worden

Context
In de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland is een groot aantal ondergrondse gebouwen zoals
parkeergarages, metrostations en kelders. Het verkennen en benaderen van ondergrondse
brandhaarden is lastig. Dit komt omdat ondergrondse branden vaak gepaard gaan met sterke
rookontwikkeling en slecht zicht. Daarnaast zijn de ondergrondse ruimtes vaak erg groot en zijn niet
veel ingangen aanwezig voor verkenning en aanval.

Mogelijke oorzaken/triggers
    Moedwillig
    Technisch defect

Incidentverloop
In een parkeergarage onder een woningenblok breekt ’s morgens om 08.00 uur brand uit in een auto.
De parkeergarage loopt onder het gehele blok door en ligt één verdieping onder het maaiveldniveau.
De totale lengte van het blok bedraagt ongeveer 180 meter en de breedte ongeveer 20 meter. Het
blok bestaat onder andere uit appartementen, een peuterspeelzaal en een woongroep voor doven en
slechthorenden. Het is een koude decemberdag met sneeuw en ijzel.

Zowel aan de voor- als aan de achterzijde is er
sprake van enorme rookontwikkeling.
Brandweereenheden die als eerste ter plaatse zijn
horen knallen en vermoeden een vuurwerkopslag.
In de beginfase ligt de prioriteit bij ontruimen en
wordt geen inzet gedaan op de brand. Tientallen
bovengelegen woningen worden ontruimd. Rook
verspreidt zich door het trappenhuis en woningen.
De politie regelt GVB bussen en opvang in
Sporthal Zeeburg. Ongeveer 75 bewoners worden
opgevangen. Uit voorzorg worden ambulances
gevraagd. Een nabij gelegen winkelcentrum en
twee afritten van de ringweg worden afgezet.

Nadat er voldoende brandweereenheden ter plaatse zijn, wordt ingezet op het bestrijden van de
brand. Bij de meldkamer brandweer is niets bekend over vuurwerkopslag. In de parkeergarage
zijn ventilatoren en een afzuigsysteem aanwezig. Deze zijn echter niet in staat om in de
parkeergarage voldoende zicht te creëren. De afgezogen rook vormt grote rookkolommen aan de
achterzijde van het blok. Uiteindelijk worden twee brandende auto’s en een motor geblust. De
constructie is behoorlijk aangetast (bewapening ligt bloot en er zitten scheuren in het beton). Bij
vier woningen boven de brandhaard zitten scheuren in de muren. Een aantal woningen wordt
gestut. In de garage is de waterleiding, stadsverwarming, riolering en elektra beschadigd.
Salvage inspecteert de staat van de woningen, deze is in orde. Aangezien de nutsvoorzieningen
niet beschikbaar zijn, moeten de bewoners van de woningen elders overnachten. Er wordt
overnachting in een hotel geregeld; hiervan maken negen mensen gebruik. De overige mensen
slapen bij familie of vrienden. Na 2 dagen mogen de mensen weer terug naar hun woningen.

Kwetsbare groepen en slachtofferbeeld
Er vallen geen doden of gewonden. Wel moeten 75 mensen de bovengelegen woningen en het
wooncentrum tijdelijk verlaten. Negen mensen brengen twee nachten in een hotel door, de overige bij
familie en vrienden.




                                                                                                       39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre> Status         Aantal
 Doden
 Gewonden
 totaal
           T1
           T2
           T3
 Getroffenen
 Betrokkenen

Analyse impact en waarschijnlijkheid
Dit scenario brengt volgens de experts vooral economische schade mee en een langdurige afsluiting
van een klein gebied. Maximaal 6 maanden zijn nodig om de herstelwerkzaamheden te kunnen
uitvoeren.

 Impactcriterium                                         Verwachte   Ondergrens     Bovengrens
                                                         impact      impact         impact
 1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied       B           B              C
 2.1 Doden                                                   -            -              -
 2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken                    -            -              -
 2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire                 -            -              -
 levensbehoefte)
 3.1 Kosten                                                 A             A              B
 4.1 Langdurige aantasting van milieu en natuur (flora      -             -              -
 en fauna)
 5.1 Verstoring van het dagelijks leven                     A             A              A
 5.2 Aantasting van positie van lokale en regionaal         -             -              -
 openbaar bestuur
 5.3 Sociaal psychologische impact                           -             -              -
 6.1 Aantasting cultureel erfgoed                            -             -              -

     Vitale belangen en impactcriteria       Toelichting op de impact
 1   Territoriale veiligheid
     1.1 aantasting van integriteit          Een klein beperkt gebied (4 m2) zal tijdelijk niet
     grondgebied                             toegankelijk zijn. De woningen waar scheuren zijn
                                             opgetreden en waar de nutsvoorzieningen niet meer
                                             functioneren zullen naar verwachting langere tijd
                                             ontoegankelijk zijn.
 2   Fysieke veiligheid
     2.1 doden en vervroegd overlijden
     2.2 Ernstig gewonden en chronisch
     zieken
     2.3 Lichamelijk lijden
 3   Economische veiligheid
     3.1 Kosten                              De kosten liggen vermoedelijk onder de 2 miljoen met een
                                             bovengrens van 20 miljoen.
 4   Ecologische veiligheid
     4.1A Langdurige aantasting van het
     milieu [beschermde natuurgebieden]
     4.1B Langdurige aantasting van het
     milieu [natuur in algemene zin]
 5   Sociale en politieke veiligheid
     5.1 Verstoring van dagelijks leven      Het incident betekent een kleine verstoring van het
                                             dagelijks leven. Vooral van mensen woonachtig in de
                                             omgeving van de parkeergarage.
     5.2 Aantasting positie lokaal en
     regionaal openbaar bestuur
     5.3 Sociaal psychologische impact



                                                                                                   40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre> 6   Veiligheid van cultureel erfgoed
     6.1 Aantasting cultureel erfgoed

De waarschijnlijkheid van het scenario is door de experts geschat op “Waarschijnlijk” [Score D] tot
“Zeer waarschijnlijk” [Score E] .




                                                                                                      41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Scenario 6: instorting/verzakking als gevolg van bouwwerkzaamheden

Afbakening most-credible-plus scenario
Omvang                     Verzakkingen met instortingsgevaar, waarbij gedupeerden uit huis
                           geplaatst moeten worden:
                           - Verzakking wevershuizen, Vijzelgracht (19 juni 2008)
                           - Verzakking wevershuizen, Vijzelgracht (10 september 2008)
Locatie                    Amsterdam
Periode van het jaar/dag   Niet van toepassing
Referentie worst case      In Keulen stort op 3 maart 2009 het historisch stadsarchief, een vier
                           verdiepingen hoog gebouw, volledig in. Oorzaak van de instorting zijn
                           bouwwerkzaamheden die nabij het gebouw verricht worden. Bij de
                           instorting overlijden twee personen, raken zes personen zwaargewond
                           en enkele personen lichtgewond.
                           Bij werkzaamheden aan het stadion van FC Twente stort het tribunedak
                           in. Door het ongeval komen twee mensen om het leven en raken 14
                           mensen gewond (juli 2011).
Referentie dagelijkse zorg Verzakking van het bouwterrein zonder gevolgen voor de omgeving.

Context
Gemeente Amsterdam wil haar positie als middelpunt van de metropool versterken. Amsterdam
ontwikkelt, bouwt en beheert hiertoe hoogwaardige infrastructuur. Grootschalige infrastructurele
projecten, als de aanleg van de Noord/Zuid lijn en bijbehorende stations, de uitbreiding van de
Coentunnel en verbreding en verbetering van de rijkswegen in de regio moeten bijdragen aan het
versterken van de positie van Amsterdam. Dergelijke projecten brengen ook risico’s met zich mee.

Mogelijke oorzaken/triggers
Een aantal oorzaken kunnen ten grondslag liggen aan een verzakking/instorting nabij een
bouwlocatie:
 Bezwijken van constructie
 Overdruk lucht/water
 Aanslag (terreur)
 Afgaan eerder afgeschoten, niet ontplofte granaten of bommen (WOII)

Incidentverloop
In het centrum van Amsterdam wordt een grootschalig infrastructureel project uitgevoerd. Bij
ontgravingswerkzaamheden treedt lekkage op in de diepwand, waardoor een grote hoeveelheid
grondwater (met zand en aarde) aan de omgeving wordt onttrokken.
Tijdens werkzaamheden doet de hoofduitvoerder van de hoofdaannemer melding van stromend water
bij een voeg in de diepwand. Om het lek - veroorzaakt door een achtergebleven voegplank waardoor
de aansluiting van twee panelen niet waterdicht is - te dichten, injecteert de aannemer vanuit de
bouwput een substantie in de voeg. Ook worden platen tegen de diepwand geplaatst en met drie
graafmachines wordt grond tegen de lekkende voeg geplaatst om tegendruk te bieden. Het lek heeft
echter een holte doen ontstaan onder enkele panden in de omgeving.

Enige tijd later meldt de bewoner van een nabij gelegen woning zich bij de aannemer. Hij deelt mee
dat zijn deuren klemmen en dat zijn pand is verzakt. Eerder die ochtend heeft zijn partner al gemerkt
dat een deur klemde en die middag ging zowel de deur op de beletage als die van het souterrain niet
meer open; zij was in huis ingesloten en de enige mogelijkheid om haar te bevrijden was door het
intrappen van een deur. Een medewerker wordt langs gestuurd om de schade te inventariseren.
Terwijl deze medewerker de problemen constateert en foto’s maakt, barst een van de ramen.

De bewoonster van een andere woning krijgt de bijgeschaafde deur al niet meer open. Evenmin gaat
de deur van het souterrain open en terwijl ze aan deze deur rammelt, barsten twee ruiten boven de
voordeur van de buurman en het glas valt vlak langs haar naar beneden. Ze loopt langs de voorkant
van het pand en hoort daar luid gekraak en ziet twee grote scheuren in de gevel die trapsgewijs
omhoog lopen. Een eerste meting geeft aan dat sprake is van een maximale zakking van 141
millimeter. In de buurt heeft het lek ook andere panden aangetast. Zo zijn er in een pand nieuwe
scheuren ontstaan en zijn bestaande scheuren erger geworden. In een ander pand is ook sprake van




                                                                                                    42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>ontstaan van nieuwe scheuren en verergering van bestaande scheuren. Tevens is een ruit gebarsten,
zijn deuren gaan klemmen, en loopt het douchewater niet goed meer weg.

Geen enkel risico wordt genomen en direct worden de panden ontruimd. In totaal moeten 50 personen
hun huis verlaten. Zij moeten elders opgevangen worden, voor kortere en langere termijn. Uit voorzorg
wordt de hele straat afgesloten, waardoor onder andere het tramverkeer gestremd wordt. Het incident
zorgt veel onrust. Niet alleen bij mensen die nabij de bouwlocatie wonen, maar ook bij mensen die
wonen nabij andere bouwlocaties van het project. De gemeente wordt overladen met telefoontjes van
bezorgde burgers. Vanwege eerdere incidenten bij grote infrastructurele projecten trekt de verzakking
grote media-aandacht.

Het incident heeft vier monumentale panden doen verzakken, op het ergste punt ongeveer 14
centimeter. Bovendien zijn de panden naar voren gaan hellen. Hierdoor is de balkdragende
achtergevel van een pand los komen te staan van de rest van het pand. De bewoners van de twee
meest getroffen panden kunnen, in afwachting van de benodigde herstelwerkzaamheden, minstens
een jaar niet terug naar huis. In totaal ontvangt de gemeente 20 meldingen van schade. Van
instortingen is echter geen sprake.

Kwetsbare groepen en slachtofferbeeld

 Status              Aantal
 Doden
 Gewonden totaal
              T1
              T2
              T3
 Getroffenen
 Betrokkenen

Analyse impact en waarschijnlijkheid
 Impactcriterium                                         Verwachte    Ondergrens     Bovengrens
                                                         impact       impact         impact
 1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied       B            B              C
 2.1 Doden                                                   -             -              -
 2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken                    -             -              -
 2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire                 -             -              -
 levensbehoefte)
 3.1 Kosten                                                  C              B              C
 4.1 Langdurige aantasting van milieu en natuur (flora       -              -              -
 en fauna)
 5.1 Verstoring van het dagelijks leven                      D             D               D
 5.2 Aantasting van positie van lokale en regionaal          D             D               E
 openbaar bestuur
 5.3 Sociaal psychologische impact                           B              B              B
 6.1 Aantasting cultureel erfgoed                            C              C              C

     Vitale belangen en impactcriteria       Toelichting op de impact
 1   Territoriale veiligheid
     1.1 aantasting van integriteit          Het gebied waarin de instorting plaatsvond is voor een
     grondgebied                             aantal maanden niet meer toegankelijk voor het
                                             publiek/bewoners.
                                             Dit komt door de herstelwerkzaamheden die moeten
                                             worden uitgevoerd om het gebied weer veilig te maken.
 2   Fysieke veiligheid
     2.1 doden en vervroegd overlijden
     2.2 Ernstig gewonden en chronisch
     zieken
     2.3 Lichamelijk lijden



                                                                                                  43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre> 3   Economische veiligheid
     3.1 Kosten                              Economische schade is aanzienlijk als gevolg van dit
                                             scenario. Vooral de financiële schade die wordt geleden
                                             door vertraging van projecten is aanzienlijk.
 4   Ecologische veiligheid
     4.1A Langdurige aantasting van het
     milieu [beschermde natuurgebieden]
     4.1B Langdurige aantasting van het
     milieu [natuur in algemene zin]
 5   Sociale en politieke veiligheid
     5.1 Verstoring van dagelijks leven      Het scenario zorgt voor een verstoring van het dagelijks
                                             leven. Vooral door uitval van het openbaar vervoer. Het
                                             grote aantal getroffen is de oorzaak van de hoge score
                                             (Score D).
     5.2 Aantasting positie lokaal en        Eerdere incidenten wijzen uit dat de impact voor het
     regionaal openbaar bestuur              openbaar bestuur aanzienlijk kan zijn.
     5.3 Sociaal psychologische impact       Het vertrouwen in de overheid is geschaad.
 6   Veiligheid van cultureel erfgoed
     6.1 Aantasting cultureel erfgoed

De waarschijnlijkheid van het scenario is door de experts geschat op “Onwaarschijnlijk” [Score B] tot
“Mogelijk” [Score C] .




                                                                                                   44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Scenario 18: Incident in tram- en metrotunnels en ondergrondse stations

Afbakening most-credible-plus scenario
Omvang                    Brand in metro in ondergronds station
Locatie                   Station Waterlooplein
Periode van het jaar/dag  Tijdens de ochtendspits
Referentie worst case     Op 7 juli 2005 worden in Londen drie metro’s getroffen door
                          terroristische aanslagen. In de metro’s worden bommen tot ontploffing
                          gebracht. Bij de aanslagen op de metro’s komen 39 mensen om het
                          leven en raken honderden mensen gewond.

                             In maart 2010 wordt een terroristisch aanslag gepleegd op de metro in
                             Moskou. Tijdens de ochtendspits worden twee bommen tot ontploffing
                             gebracht. Bij de aanslagen komen 39 mensen om.
Referentie dagelijkse zorg   Automatische brand- of rookmelding. Geen directe kans op letsel voor
                             personen.

Context
Momenteel zijn er binnen VRAA vier metrolijnen:
 50 - Gein - Isolatorweg
 51 - Centraal Station - Westwijk (Amstelveen)
 53 - Centraal Station - Gaasperplas (Amsterdam Zuidoost)
 54 - Centraal Station - Gein (Amsterdam Zuidoost)

De vijfde metrolijn, de Noord/Zuidlijn is momenteel in aanbouw. De Noord/Zuidlijn loopt grotendeels
ondergronds. Van de bestaande metrolijnen lopen lijn 51, lijn 53 en lijn 54 deel ondergronds, namelijk
tussen Amsterdam CS en Amsterdam Amstel.

Specifiek aan een brand in (metro)tunnels is dat de effecten van de brand sterk vergroot worden door
de hittetoename en de sterke rookontwikkeling. Daardoor is het voor passagiers moeilijk gebruik te
maken van de beperkt beschikbare vluchtwegen.

Mogelijke oorzaken/triggers
De verschillende oorzaken van brand zijn:
 Een ontsporing of een botsing
 Een technisch defect in de wagon:
    Verwarming en ventilatie
    Reminstallatie
    Elektrisch circuit
 Technisch defect in de tunnel
 Tunnelinstallaties:
    Elektrisch systeem
    Railinfracomponenten
 Moedwillig (brandstichting)

Gelet op de historische gegevens zijn warmgelopen remmen, electrabranden en zwerfvuil de meest
voorkomende oorzaken van brand in het ondergrondse metrosysteem

Incidentverloop
In de middelste wagon van een metrotrein bestaande uit drie gekoppelde metrostellen, ruiken reizigers
een brandlucht. Een bestuurder van een tegemoet komende metro ziet tussen station Nieuwmarkt en
station Waterlooplein vlammen uit één van de ventilatiesystemen in de metro zien slaan. Hierop
informeert hij de verkeersleiding die de bestuurder van het getroffen metrostel informeert. De
bestuurder van de metro rijdt conform de safe haven procedure door naar het volgende station, station
Waterlooplein. Op het moment van aankomst op station Waterlooplein is de trein bezet met circa 600
personen. Als de metro stopt op station Waterlooplein en de deuren opent heeft de brand zich al
verspreid binnen de wagon, en slaat de brand uit de geopende deuren.




                                                                                                     45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Op station Waterlooplein staan veel mensen op de metro te wachten, en is net een metro uit
tegengestelde richting (richting Amsterdam Centraal) komen aan rijden. In deze metrotrein bevinden
zich circa 500 personen. Op het eilandperron – tussen de metrosporen – bevinden zich, vanwege het
uitvallen van de vorige metro veel personen; circa 450 personen.
Zodra de brand gesignaleerd is wordt het metroverkeer in het tunneltraject stilgezet. Door de rook- en
warmteontwikkeling worden de Rook- en Warmteafvoersystemen (RWA) geactiveerd. RWA zorgen
voor een gecontroleerde afvoer van rook en hitte, waardoor het grootste gevaar beheerst wordt.
Tevens wordt de ontruiming van het station geactiveerd. Het station wordt door de bestuurders van de
twee metro’s en het aanwezig stationspersoneel ontruimd. De capaciteit van de vluchtwegen is
normaal gesproken voldoende, maar raakt door de optredende paniek verstopt.

Door adequaat optreden van de hulpverleningsdiensten blijft de schade beperkt tot de metrotrein en
een aantal installaties op het perron. De rest van de dag blijft het metroverkeer tussen Amsterdam
Centraal en Waterlooplein gestremd. De GVB zet op dit traject vervangend busvervoer in. Het
metroverkeer kan de volgende dag al weer hervat worden, en na een week wordt station
Waterlooplein ook weer in gebruik genomen.

In eerste instantie is de oorzaak van de brand onduidelijk. In de media worden parallellen getrokken
met de terroristische aanslagen op de metro’s in Londen en Moskou. Hoewel de NCTB als snel
communiceert dat er geen aanwijzingen zijn voor een terroristische aanslag, ontstaat toch
maatschappelijke onrust. Mensen mijden knooppunten als Amsterdam Centraal, Utrecht Centraal en
Rotterdam Centraal, en nemen massaal contact op met gemeenten en hulpdiensten voor nadere
informatie. Uit onderzoek blijkt echter dat de brand veroorzaakt is door een technisch defect in het
elektrisch circuit.

Kwetsbare groepen en slachtofferbeeld
Het slachtofferbeeld bestaat voornamelijk uit brandwonden en inhalatietrauma. Ook lopen mensen
kneuzingen en botbreuken op als gevolg van de paniek die ontstaat bij de trappen om het perron te
ontvluchten.

 Status               Aantal
 Doden
 Gewonden totaal
              T1
              T2
              T3
 Getroffenen
 Betrokkenen


Analyse impact en waarschijnlijkheid
 Impactcriterium                                         Verwachte     Ondergrens     Bovengrens
                                                         impact        impact         impact
 1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied       A             A              A
 2.1 Doden                                                    -             -              -
 2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken                  C Hoog        C Hoog           D
 2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire                  -             -              -
 levensbehoefte)
 3.1 Kosten                                                   A              A              B
 4.1 Langdurige aantasting van milieu en natuur (flora        -              -              -
 en fauna)
 5.1 Verstoring van het dagelijks leven                       D              D              D
 5.2 Aantasting van positie van lokale en regionaal           -              -              -
 openbaar bestuur
 5.3 Sociaal psychologische impact                            D              D              D
 6.1 Aantasting cultureel erfgoed                             -              -              -

     Vitale belangen en impactcriteria        Toelichting op de impact
 1   Territoriale veiligheid


                                                                                                     46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>    1.1 aantasting van integriteit       Door dit incident zal een deel van de veiligheidsregio (max
    grondgebied                          4 km2) tijdelijk buiten gebruik zijn. Het gaat om een
                                         periode van 2 tot 6 dagen.
2   Fysieke veiligheid
    2.1 doden en vervroegd overlijden
    2.2 Ernstig gewonden en chronisch    Er zullen geen dodelijke slachtoffers te betreuren zijn wel
    zieken                               zijn er 16 tot 40 personen met botbreuken en
                                         ademhalingsproblemen. Dit komt door de paniek die
                                         ontstaat en rookontwikkeling.
    2.3 Lichamelijk lijden
3   Economische veiligheid
    3.1 Kosten
4   Ecologische veiligheid
    4.1A Langdurige aantasting van het
    milieu [beschermde natuurgebieden]
    4.1B Langdurige aantasting van het
    milieu [natuur in algemene zin]
5   Sociale en politieke veiligheid
    5.1 Verstoring van dagelijks leven   Het dagelijks leven is ernstig verstoord. Meer dan 40.000
                                         personen zullen problemen ondervinden door
                                         verminderde bereikbaarheid als gevolg van blokkade van
                                         wegen en uitval van openbaar vervoer. De experts
                                         schatten deze periode op maximaal een maand.
    5.2 Aantasting positie lokaal en
    regionaal openbaar bestuur
    5.3 Sociaal psychologische impact    Door de specifieke locatie ‘onder de grond’ zullen mensen
                                         angstig zijn en bijvoorbeeld gedurende langere tijd
                                         metrostations mijden.
6   Veiligheid van cultureel erfgoed
    6.1 Aantasting cultureel erfgoed




                                                                                                 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>    IV.     Industriële risico’s en risico’s met betrekking tot gevaarlijke stoffen

Scenario 8: incident brandbare / explosieve stoffen, vervoer spoor

Afbakening most-credible-plus scenario
Omvang                     Als gevolg van een ontsporing van een tankwagon met LPG, ontstaat
                           een lek in de wand van de tankwagon. Uit het lek stroomt LPG,
                           waardoor het risico op een explosie (BLEVE) of wolkbrand ontstaat.
Locatie                    Nabij station Diemen-Zuid
Periode van het jaar/dag   Avond
Referentie worst case      Door een ontsporing ontploft een tankwagon gevuld met LPG, die net
                           het station van Viareggio in Italië binnen rijdt. Hierbij komen meer dan
                           dertig mensen om het leven en raken 17 personen gewond, van wie vier
                           ernstig (juni 2009).
Referentie dagelijkse zorg Incident met een tankwagon, waarbij geen lekkage in de wand van de
                           tankwagon optreedt.

Context
In Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland vindt transport van brandbare/explosieve stoffen over het
spoor plaats. Het traject loopt vanaf Westpoort via Amsterdam CS, Amsterdam Amstel, Amsterdam
Zuidoost en Diemen.




Kaart: spoortraject gevaarlijke stoffen


Mogelijke oorzaken/triggers
Mogelijke oorzaken van een incident met brandbare/explosieve stoffen op het spoor zijn:
 Verkeersincident op het spoor
 Technisch mankement
 Ten gevolge van corrosie treedt lekkage op (verminderde wanddikte, met name bij de lasnaden)
 Moedwillige verstoring (terreur)

Incidentverloop


                                                                                                     48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Om onduidelijke redenen ontspoort een tankwagon met LPG, nabij station Diemen-Zuid. Door de
ontsporing ontstaat een lek in de wand van de tankwagon. Uit het lek stroomt LPG.
Het treinverkeer wordt direct gestaakt. De brandweer die snel ter plaatse is zet in op het dichten van
het lek. Hoewel het een klein lek betreft vreest de brandweer escalatie van het incident. Escalatie kan
leiden tot:
 Explosie (BLEVE)
 Wolkbrand

Een explosie van de tankwagon kan tot op 200 meter van de wagon doden en slachtoffers
veroorzaken. De materiële schade als gevolg van de explosie zal dan bestaan uit instortingen (als
gevolg van de druk) en secundaire branden (hittestraling). Ook een wolkbrand kan een effectgebied
tot 200 meter tot gevolg hebben. Het slachtofferbeeld bestaat dan uit slachtoffers met brandwonden.
In de omgeving zullen dan veel secundaire branden zijn.

Preventief wordt daarom het besluit genomen het nabijgelegen station Diemen-Zuid te ontruimen. De
brandweer activeert het waarschuwings- en alarmeringssysteem, en adviseert de bewoners van de
nabijgelegen woningen naar binnen te gaan, ramen te openen en gordijnen te sluiten. Het
metroverkeer wordt gestremd.

Door snel optreden voorkomt de brandweer dat het incident escaleert. Het duurt wel tot de volgende
ochtend tot het spoor weer vrij is voor treinverkeer. De hele nacht is een bergingsbedrijf bezig met het
leegpompen en bergen van de wagon. Het incident heeft daarnaast voor maatschappelijke onrust
gezorgd. Buurtbewoners voelen zich onveilig langs een spoortraject, waarover vervoer van gevaarlijke
stoffen plaats vindt. In de lokale en regionale media is ook veel aandacht voor het incident.




Kaart: locatie ongeval met effectgebied bij escalatie (200 meter)

Kwetsbare groepen en slachtofferbeeld
Aangezien het incident niet escaleert zijn geen slachtoffers te verwachten.


Status              Aantal
Doden
Gewonden totaal
             T1
             T2
             T3
Getroffenen
Betrokkenen



                                                                                                      49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Analyse impact en waarschijnlijkheid
Dit dreigingsscenario heeft vooral een sociaal psychologische impact en economische schade.
 Impactcriterium                                          Verwachte Ondergrens Bovengrens
                                                          impact      impact        Impact
 1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied         -            -            -
 2.1 Doden                                                     -            -            -
 2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken                      -            -            -
 2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire                   -            -            -
 levensbehoefte)
 3.1 Kosten                                                    A            A            B
 4.1 Langdurige aantasting van milieu en natuur (flora         -            -            -
 en fauna)
 5.1 Verstoring van het dagelijks leven                       A             A            B
 5.2 Aantasting van positie van lokale en regionaal            -            -            -
 openbaar bestuur
 5.3 Sociaal psychologische impact                            B             B            B
 6.1 Aantasting cultureel erfgoed                              -            -            -

     Vitale belangen en impactcriteria        Toelichting op de impact
 1   Territoriale veiligheid
     1.1 aantasting van integriteit
     grondgebied
 2   Fysieke veiligheid
     2.1 doden en vervroegd overlijden
     2.2 Ernstig gewonden en chronisch
     zieken
     2.3 Lichamelijk lijden
 3   Economische veiligheid
     3.1 Kosten                               De economische schade bedraagt maximaal 2 miljoen
                                              Euro volgens de experts En heeft vooral te maken met de
                                              bestrijding van het incident, die zeer zorgvuldig moet
                                              gebeuren en specifiek materieel vereist.
 4   Ecologische veiligheid
     4.1A Langdurige aantasting van het
     milieu [beschermde natuurgebieden]
     4.1B Langdurige aantasting van het
     milieu [natuur in algemene zin]
 5   Sociale en politieke veiligheid
     5.1 Verstoring van dagelijks leven       Vooral door de verminderde bereikbaarheid.
     5.2 Aantasting positie lokaal en
     regionaal openbaar bestuur
     5.3 Sociaal psychologische impact        Het aantal personen dat angstig of woedend is en dit uit is
                                              beperkt (< 10.000) en de tijdsduur is kort (< 2 dagen).
 6   Veiligheid van cultureel erfgoed
     6.1 Aantasting cultureel erfgoed

De waarschijnlijkheid van het scenario is door de experts geschat op “Mogelijk” [Score C] .




                                                                                                     50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Scenario 9: incident brandbare / explosieve stoffen, stationaire inrichting

Afbakening most-credible-plus scenario
Omvang                     Benzine stroomt uit een opslagtank. De tankput waarin de opslagtank
                           zich begeeft vult zich met benzine. De benzine ontsteekt, waardoor een
                           tankputbrand ontstaat.
Locatie                    Westelijk Havengebied, Amsterdam
Periode van het jaar/dag   Niet van toepassing
Referentie worst case      Op 11 december 2005 vliegt in Buncefield (Engeland) 250.000 liter
                           vrijgekomen petroleum in brand, waardoor een explosie ontstaat. De
                           explosie met een kracht van 2.4 op de schaal van Richter, is de grootste
                           explosie in vredestijd in Europa, en wordt in België en Frankrijk gehoord.
                           Er vallen 43 gewonden en 2.000 mensen moesten hun huizen verlaten.
                           Alleen het feit dat de explosie op zondagochtend plaatsvindt verhindert
                           dat er meer doden en gewonden vallen.
Referentie dagelijkse zorg Lekkage van een brandbare/explosieve stof, zonder dat brand ontstaat.

Context
De Amsterdamse haven (Westpoort) is de vierde haven van Europa en één van de grootste
benzinehavens (opslag) ter wereld. In Westpoort bevinden zich veel opslagtanks (naar schatting 240)
met brandbare vloeistoffen. Een deel van de tanks bevat licht ontvlambare vloeistoffen, zoals benzine.

Een tankputbrand heeft een grote impact. Het leidt tot maatschappelijke ontwrichting. De tankput kan
dagen branden en kan hevige rookontwikkeling tot gevolg hebben, die zelfs regiogrensoverschrijdend
kan zijn. Dit kan gevolgen hebben voor het vaarverkeer over het Noordzeekanaal, het wegverkeer
over de A10, het treinverkeer bij Sloterdijk en zelfs het vliegverkeer van en naar Schiphol. Omliggende
bedrijven ondervinden hinder van de brand en leiden economische schade.

Mogelijke oorzaken/triggers
Mogelijke oorzaken van een tankputbrand zijn:
 Menselijke fout (bij laden of lossen)
 Moedwillig handelen (terreur)

Incidentverloop
De opslagtank heeft een diameter van 60 m, een hoogte van 20 m en een inhoud van 45.500 m3. Op
het moment van het incident is de tank gevuld met 35.000 m3 benzine. Een floatingroof constructie
houdt in dat het dak met de vloeistofspiegel in de tank op een neer gaat. Het voorkomt dat, onder het
dak een ruimte met (in dit geval) benzinedamp ontstaat.
Na melding van het bedrijf rukt de brandweer uit. Ter plaatse blijkt dat het dak (floatingroof) van
opslagtank scheef is komen te hangen. Er is benzine in de tankput gestroomd (een opslagtank staat in
een met een aarden wal omgeven veldje; de tankput) en op het dak van de tankput staat benzine.
Vanuit de stad komen meldingen op de meldkamer brandweer binnen van mensen die klagen over
een benzinelucht.
De brandweer vreest escalatie van het incident. Er zijn twee scenario’s denkbaar:
    1. full surface tankbrand (de tank brand aan de bovenkant)
    2. tankput brand (worst case scenario)

Omliggende bedrijven worden gewaarschuwd.

De brandweer besluit de tank leeg te pompen. Risico hiervan is dat het dak gaat schuiven, waardoor
de benzine ontstoken zou kunnen worden. Een ander risico voor ontsteking is inslag van onweer. Het
weerbericht geeft aan dat onweer verwacht wordt. Een inslag nabij leidt tot ontsteking van de benzine
in de tankput. Snel staat de hele tankput in brand, de tank zelf vat geen vlam.

De rookontwikkeling is enorm en in de wijde omgeving zichtbaar. Op de meldkamers komen
telefoontjes van bezorgde burgers binnen, die aan de horizon een dikke zwarte rookwolk zien. Ook in
Zaanstreek-Waterland komen meldingen op de meldkamer binnen. Het incident trekt grote media-
aandacht van lokale en nationale media.




                                                                                                    51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Via de publiekprivate samenwerking AYMA (Amsterdam Ymond Mutual Aid) wordt voldoende
schuimvormend middel geregeld, om de benzinebrand te bestrijden. Het duurt echter enige tijd
voordat het schuimvormend middel ter plaatse is. De brandweer zet in op het koelen van de andere
opslagtanks, zodat de brand niet overslaat. De brandweer is uiteindelijk tot laat in de avond bezig met
het bestrijden van de tankputbrand. Mede doordat de omliggende opslagtanks uitgerust zijn met
koeling, weet de brandweer te voorkomen dat de brand overslaat naar andere tanks.

Kwetsbare groepen en slachtofferbeeld
Aangezien het scenario niet escaleert vallen geen gewonden of doden.


Status              Aantal
Doden
Gewonden totaal
             T1
             T2
             T3
Getroffenen
Betrokkenen

Analyse impact en waarschijnlijkheid
 Impactcriterium                                          Verwachte     Ondergrens     Bovengrens
                                                          impact        impact         impact
 1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied        -              -              -
 2.1 Doden                                                    -              -              -
 2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken                     A             A              B
 2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire                  -              -              -
 levensbehoefte)
 3.1 Kosten                                                    B              B              C
 4.1 Langdurige aantasting van milieu en natuur (flora         -              -              -
 en fauna)
 5.1 Verstoring van het dagelijks leven                        A              A              B
 5.2 Aantasting van positie van lokale en regionaal            -              -              -
 openbaar bestuur
 5.3 Sociaal psychologische impact                             D              D              D
 6.1 Aantasting cultureel erfgoed                              -              -              -

Dit scenario heeft vooral een sociaal psychologische impact en economische schade. Verder merken
de experts nog op dat de impact voor Amsterdam-Amstelland wel erg samenhangt met de windrichting
(en dus ernstiger kan uitvallen als de wind minder gunstig staat).

     Vitale belangen en impactcriteria        Toelichting op de impact
 1   Territoriale veiligheid
     1.1 aantasting van integriteit
     grondgebied
 2   Fysieke veiligheid
     2.1 doden en vervroegd overlijden
     2.2 Ernstig gewonden en chronisch        Het aantal gewonden is beperkt doordat het gaat om een
     zieken                                   bedrijfsterrein.
     2.3 Lichamelijk lijden
 3   Economische veiligheid
     3.1 Kosten                               De economische schade bedraagt maximaal 20 miljoen
                                              Euro volgens de experts En heeft vooral te maken met de
                                              bestrijding van het incident en financiële schade. Ook de
                                              blokkade van het Noordzeekanaal brengt aanzienlijke
                                              schade met zich mee.
 4   Ecologische veiligheid
     4.1A Langdurige aantasting van het       Er is weliswaar vervuiling maar die is volgens de experts
     milieu [beschermde natuurgebieden]       van relatief korte duur.



                                                                                                     52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>     4.1B Langdurige aantasting van het
     milieu [natuur in algemene zin]
 5   Sociale en politieke veiligheid
     5.1 Verstoring van dagelijks leven
     5.2 Aantasting positie lokaal en
     regionaal openbaar bestuur
     5.3 Sociaal psychologische impact       Hangt samen met het aantal personen dat angstig of
                                             woedend is en dit is beperkt (< 10.000) en de tijdsduur is
                                             kort (< 2 dagen).
 6   Veiligheid van cultureel erfgoed
     6.1 Aantasting cultureel erfgoed

De waarschijnlijkheid van het scenario is door de experts geschat op “Onwaarschijnlijk” [Score B] .




                                                                                                      53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Scenario 13: incident giftige stoffen, stationaire inrichting

Afbakening most-credible-plus scenario
Omvang                     Vrijkomen toxische wolk (BF3).
Locatie                    Neville Chemical Europe, Uithoorn
Periode van het jaar/dag   Niet van toepassing
Referentie worst case      Op 5 januari 2011 breekt bij Chemie Pack in Moerdijk brand uit waarbij
                           chemicaliën vrijkomen. Op het terrein staan tanks met daarin 23.500 liter
                           aan giftige, bijtende en brandbare vloeistoffen. Door de brand
                           exploderen deze tanks waarbij het bedrijf volledig uitbrandt. Bij de brand
                           komt veel rook vrij, die tot in de verre omgeving te zien is. Door de wind
                           verspreidt de rookwolk zich in de richting van Rotterdam en Dordrecht.
                           Uit onderzoek blijkt dat de rookwolk niet giftig voor de volksgezondheid
                           is.
Referentie dagelijkse zorg Kleine brand in opslagloods.

Context
In Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland bevinden zich enkele bedrijven die giftige stoffen opslaan
en bewerken. Het merendeel van deze bedrijven bevindt zich in het Westelijk Havengebied
(Albemarle, Chemtura en Sonneborn), maar Amsteldijk Beheer (voorheen Cindu) bevindt zich in
Uithoorn, nabij een woonkern. Amsteldijk Beheer bestaat uit de bedrijven Neville Chemical Europe en
Koppers Netherlands.

Het vrijkomen van een toxische wolk kan tot op kilometers afstand van de bron slachtoffers maken, bij
mensen die in contact komen met de giftige stof. Indien sprake is van het vrijkomen van een toxische
wolk, is al snel sprake van een interregionaal incident.

Mogelijke oorzaken/triggers
Mogelijk oorzaken van het vrijkomen van een toxische wolk zijn:
 Brand (in combinatie met defecte blusinstallatie)
 Menselijk falen
 Technisch falen
 Moedwillig handelen (terreur)

Incidentverloop
Het bedrijf Neville Chemical Europe produceert harsen. Eén van de bestandsdelen (BF3,
Boriumtrifluorideetheraat) die wordt gebruikt bij de productie van harsen wordt in verdunde vorm
opgeslagen. Opslag vindt plaats in vaten van 50 liter.

Bij de levering van een BF3 valt een vat van de vrachtwagen en scheurt. De aanwezige vloeistof lekt
uit het vat en begint te verdampen. De bedrijfsbrandweer wordt gealarmeerd en gaat ter plaatse.
Tegelijkertijd wordt de meldkamer van de brandweer gealarmeerd. De brandweer rukt met groot
materieel uit.

BF3 is een zeer giftige stof. De symptomen die slachtoffers, die in aanraking met de stof komen,
kunnen hebben zijn: inhalatietrauma (hoesten, keelpijn, ademnood, ontsteking en verstopping van de
long, vasculaire shock en nierbeschadigingen), trauma aan de huid (roodheid, irritatie, branderig
gevoel, pijn en chemische brandwonden) en trauma aan de ogen (roodheid, pijn, tranenvloed en
slecht zien). Behalve schadelijk voor de volksgezondheid, tast BF3 ook materialen aan. In het
effectgebied hebben sommige auto’s beschadigingen in de lak opgelopen.

Bij niet ingrijpen verspreidt BF3 zich snel benedenwinds. De bedrijfsbrandweer is echter snel ter
plaatse en dekt de plas BF3 af met een schuimlaag. Na 15 minuten is de plas volledig met schuim
afgedekt. Hiermee wordt verdere verdamping tegen gegaan. Een deel van de plas BF3 is echter al
uitgedampt en verplaatst zich in noordwestelijke richting, richting woonkernen van Uithoorn.

Gezien de ernst van de situatie besluit de brandweer het waarschuwings- en alarmeringssysteem te
activeren. De hulpdiensten communiceren dat mensen naar binnen moeten gaan, en deuren en
ramen moeten sluiten. De mensen zitten de komende uren veilig binnen, en worden door de




                                                                                                    54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>rampenzender op de hoogte gehouden. Nadat de brandweer metingen heeft verricht in het
effectgebied, is duidelijk dat het gevaar geweken is.

Het incident trekt grote media-aandacht en zorgt voor maatschappelijke onrust. De inwoners van
Uithoorn voelen zich onveilig, met een chemische fabriek in hun woonkern.




Kaart: locatie incident met effectgebied

Kwetsbare groepen en slachtofferbeeld
Na het uitdampen van de BF3, heeft de stof zich snel in noordwestelijke richting verplaatst. Hierbij zijn
verschillende mensen en hulpverleners in contact gekomen met de stof. De symptomen die
slachtoffers, die in aanraking met de stof komen, kunnen hebben zijn: inhalatietrauma (hoesten,
keelpijn, ademnood, ontsteking en verstopping van de long, vasculaire shock en nierbeschadigingen),
trauma aan de huid (roodheid, irritatie, branderig gevoel, pijn en chemische brandwonden) en trauma
aan de ogen (roodheid, pijn, tranenvloed en slecht zien).


Status               Aantal
Doden
Gewonden totaal
             T1
             T2
             T3
Getroffenen
Betrokkenen

Analyse impact en waarschijnlijkheid
 Impactcriterium                                           Verwachte     Ondergrens      Bovengrens
                                                           impact        Impact          impact
 1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied          -             -               -
 2.1 Doden                                                     A             A               B
 2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken                    D Hoog          D               E
 2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire                    -             -               -
 levensbehoefte)
 3.1 Kosten                                                     B              A               B
 4.1 Langdurige aantasting van milieu en natuur (flora          -              -               -
 en fauna)



                                                                                                       55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre> 5.1 Verstoring van het dagelijks leven                        A             A               B
 5.2 Aantasting van positie van lokale en regionaal            -             -               -
 openbaar bestuur
 5.3 Sociaal psychologische impact                            D              D               D
 6.1 Aantasting cultureel erfgoed                             -              -               -

Dit scenario heeft vooral een impact op de fysieke veiligheid (doden en gewonden), sociaal
psychologische impact en economische schade.

     Vitale belangen en impactcriteria        Toelichting op de impact
 1   Territoriale veiligheid
     1.1 aantasting van integriteit
     grondgebied
 2   Fysieke veiligheid
     2.1 doden en vervroegd overlijden        Er kunnen dodelijke slachtoffers zijn onder de mensen die
                                              in de directe omgeving aan het werk zijn.
     2.2 Ernstig gewonden en chronisch        Door de schadelijke stof en de gegeven windrichting zijn
     zieken                                   er veel ernstig gewonden te verwachten (nieuwe woonwijk
                                              en school in nabijheid).
     2.3 Lichamelijk lijden
 3   Economische veiligheid
     3.1 Kosten                               De economische schade bedraagt maximaal 20 miljoen
                                              Euro volgens de experts. En heeft vooral te maken met
                                              letselschade, de kosten voor bestrijding van het incident
                                              en financiële schade.
 4   Ecologische veiligheid
     4.1A Langdurige aantasting van het
     milieu [beschermde natuurgebieden]
     4.1B Langdurige aantasting van het       Er is wel een aantasting, maar deze is volgens de experts
     milieu [natuur in algemene zin]          van relatief korte duur.
 5   Sociale en politieke veiligheid
     5.1 Verstoring van dagelijks leven       Het aantal personen dat angstig of woedend is en dit uit is
                                              beperkt (< 10.000) en dit duurt volgens de experts een
                                              week of langer.
     5.2 Aantasting positie lokaal en
     regionaal openbaar bestuur
     5.3 Sociaal psychologische impact        Er is een aanzienlijke sociaal psychologische impact die
                                              vele oorzaken heeft, bijvoorbeeld onzekerheid over de
                                              stof en de gevoelde verwijtbaarheid van het incident.
                                              Bovendien is bij dit scenario het incidentverloop heel snel
                                              en kunnen mensen zich daardoor niet op tijd in veiligheid
                                              brengen.
 6   Veiligheid van cultureel erfgoed
     6.1 Aantasting cultureel erfgoed

De waarschijnlijkheid van het scenario is door de experts geschat op “Onwaarschijnlijk” [Score B] .




                                                                                                      56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Scenario 10: broei / brand in bulkopslag

Afbakening most-credible-plus scenario
Omvang                     Langdurige broei, twee dagen, in bulkopslag cacaobonen. Grote
                           rookontwikkeling.
Locatie                    Opslaglocatie cacao Westelijk Havengebied Amsterdam
Periode van het jaar/dag   Voorjaar
Referentie worst case      Zeer grote brand, brandduur langer dan 9 dagen. In een convenant
                           tussen Amsterdam-Amstelland en Zaanstreek Waterland is vastgelegd
                           dat een brand niet langer mag duren dan 9 dagen.
Referentie dagelijkse zorg Kleine brand, met binnenaanval (brandweer) en inzet van eigen
                           bedrijfsmiddelen te blussen/beheersen.

Context
Amsterdam is de grootste cacaohaven ter wereld. Jaarlijks wordt er zo’n 600 miljoen kilo cacaobonen
per schip aangevoerd, ongeveer een zesde van de wereldwijde cacaoproductie.
Cacaobroei en -brand is moeilijk te bestrijden. Veel broei en vervolgens brand, ontstaan door een
combinatie van vocht, microbiologische activiteit en thermische isolatie. Het bestrijden van broei in
een berg cacaobonen gebeurt vaak door het uitrijden van de bonen. Goed product wordt naar een
andere plek in de loods verplaatst, aangetaste bonen worden in een duwbak gestort en afgeblust.
Blussen met water wordt zo min mogelijk gedaan omdat de naastgelegen bonen dan onbruikbaar zijn
geworden en vanwege het ontstaan van verontreinigd bluswater. Broei en eventueel brand komt in de
regio Amsterdam-Amstelland ca. 1 tot 5 keer per jaar voor.

Mogelijke oorzaken/triggers
    Combinatie van vocht, microbiologische activiteit en thermische isolatie.
    Opeengehoopte aluminiumfosfide tabletten (bulk in schip)

Incidentverloop
‘s Morgens wordt broei geconstateerd in een loods in een lading cacaobonen van ongeveer 12.000
ton. Bovenop de berg van 15 meter hoogte is wat lichte rook te zien. In de loods is blauwzuur en
koolmonoxide gemeten. Niemand mag zonder ademlucht naar binnen.
Het bestrijden van de broei in de berg cacaobonen gebeurt door het uitrijden van de bonen. Er gaat
geruime tijd overheen voordat de shovel ter plaatste is. De broei breidt zich ondertussen uit. De
rookontwikkeling is hevig geworden. Uit de omgeving zijn inmiddels al enige stankklachten
binnengekomen.

De loods wordt langzaam geventileerd en wanneer de concentraties blauwzuur en koolmonoxide zijn
gedaald tot veilige waarden, worden de cacaobonen uitgereden en in duwbakken gestort. De goede
bonen in een grote duwbak en de aangetaste bonen in een kleinere duwbak met een laag water om
eventueel brandend materiaal te doven.
De rookontwikkeling wordt in de loop van de dag steeds heviger. Inmiddels zijn bij de gemeente en
meldkamer brandweer stankklachten binnengekomen. Omdat de verwachting is dat de broei nog lang
zal aanhouden, en de enorme hoeveelheid rook voor hinder zorgt, wordt besloten de omliggende
bedrijven op het industrieterrein te ontruimen. Het RIVM-MOD verricht metingen in de omgeving, en
meet geen concentraties die gevaarlijk voor de volksgezondheid zijn.

De berg wordt instabiel. De bonen zakken niet meer netjes uit, maar blijven door samenklontering van
het gruis (door vocht) als een “rots” staan. ’s Avonds, na instorten van een stuk van de berg, ontstaat
er op verschillende plekken brand. Vlammen komen al gauw tot aan het dak. Tijdens de brand
ontwikkelt zich behoorlijk wat rook. Er wordt voor gekozen om de loods gecontroleerd te laten
uitbranden. Een gedeelte van de bonen is verbrandt. Een ander gedeelte is aangetast en zal worden
verkocht als mindere kwaliteit. Meer dan de helft is echter onaangetast. De volgende morgen kunnen
de mensen weer terug naar de bedrijven op het industrieterrein

Kwetsbare groepen en slachtofferbeeld
Er vallen geen doden of gewonden. Wel zijn er veel stankklachten binnengekomen bij gemeente en
meldkamer brandweer. Zo’n kleine honderd mensen hebben tijdelijk de omgeving moeten verlaten. De
broei/brand veroorzaakt voornamelijk financiële schade.




                                                                                                     57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre> Status         Aantal
 Doden
 Gewonden
 totaal
          T1
          T2
          T3
 Getroffenen
 Betrokkenen

Analyse impact en waarschijnlijkheid
 Impactcriterium                                         Verwachte     Ondergrens     Bovengrens
                                                         impact        impact         impact
 1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied       -              -              -
 2.1 Doden                                                   -              -              -
 2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken                    -              -              -
 2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire                 -              -              -
 levensbehoefte)
 3.1 Kosten                                                   A             A               B
 4.1 Langdurige aantasting van milieu en natuur (flora        -             -               -
 en fauna)
 5.1 Verstoring van het dagelijks leven                       A             A               A
 5.2 Aantasting van positie van lokale en regionaal           -             -               -
 openbaar bestuur
 5.3 Sociaal psychologische impact                            A             A               A
 6.1 Aantasting cultureel erfgoed                             -             -               -

De experts waarschuwen bij dit scenario wel voor mogelijke overslag c.q. domino-effecten wanneer
omliggende bedrijven ook betrokken raken.

     Vitale belangen en impactcriteria        Toelichting op de impact
 1   Territoriale veiligheid
     1.1 aantasting van integriteit
     grondgebied
 2   Fysieke veiligheid
     2.1 doden en vervroegd overlijden
     2.2 Ernstig gewonden en chronisch
     zieken
     2.3 Lichamelijk lijden
 3   Economische veiligheid
     3.1 Kosten                               De kosten zijn wel erg afhankelijk van het soort goederen
                                              dat wordt opgeslagen en de omvattendheid van de brand.
 4   Ecologische veiligheid
     4.1A Langdurige aantasting van het
     milieu [beschermde natuurgebieden]
     4.1B Langdurige aantasting van het
     milieu [natuur in algemene zin]
 5   Sociale en politieke veiligheid
     5.1 Verstoring van dagelijks leven      Het betreft hier vooral mensen die niet naar hun werk
                                             kunnen.
     5.2 Aantasting positie lokaal en
     regionaal openbaar bestuur
     5.3 Sociaal psychologische impact
 6   Veiligheid van cultureel erfgoed
     6.1 Aantasting cultureel erfgoed

De waarschijnlijkheid van het scenario is door de experts geschat op “Zeer waarschijnlijk” [Score E] .



                                                                                                     58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>    V.      Risico’s met betrekking tot verkeer en vervoer

Scenario 7: incident brandbare/explosieve stoffen, vervoer weg

Afbakening most-credible-plus scenario
Omvang                     Bij een botsing met een tankwagen gevuld met LPG ontstaat een lek in
                           de wand van de tankwagen. Uit het lek stroomt LPG, waardoor het risico
                           op een explosie (BLEVE) of wolkbrand ontstaat.
Locatie                    Duivendrecht (gemeente Ouder-Amstel), nabij het LPG-tankstation van
                           de Makro.
Periode van het jaar/dag   In de zomer, op een maandag in de ochtendspits.
Referentie worst case      In juli 2010 ontplofte in Congo een tankwagen. Er vallen 271 doden en
                           meer dan 100 gewonden.
                           In Reussel (Noord-Brabant) verrichten werknemers laswerkzaamheden
                           aan een tankwagen. De tank blijkt wel leeg, maar niet schoongemaakt.
                           De explosie veroorzaakt twee gewonden en veel ravage aan de
                           omgeving (mei 2011).
Referentie dagelijkse zorg Gekantelde tankwagen, waarbij geen lekkage in de wand van de
                           tankwagen ontstaat. Het incident zorgt wel voor hinder, omdat de weg
                           afgesloten wordt.

Context
In Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland vindt transport van gevaarlijke stoffen plaats over
snelwegen, die door dichtgebouwde gebieden lopen. Onder meer ten behoeve van bevoorrading van
LPG tankstations en transport van LPG naar andere regio’s vindt vervoer van LPG plaats per
tankwagen. In de regio is circa 48 km aan snelwegroutes voor gevaarlijke stoffen aanwezig.
Daarnaast loopt een deel van het transport over gemeentelijke en provinciale wegen.

Mogelijke oorzaken/triggers
Mogelijke oorzaken voor het ontstaan van een explosie (BLEVE) zijn:
 Warmte-aanstraling ten gevolge van een brand
 Ongeval (aanrijding)
 Menselijke fout (bij laden of lossen)
 Moedwillig handelen (terreur)

Incidentverloop
Een tankwagen, die onderweg is naar het LPG-station bij de Makro – om het station te bevoorraden,
raakt betrokken bij een ongeluk. Als gevolg van het ongeluk ontstaat een scheur in de wand van de
tank. Uit de scheur stroomt LPG. Bij het incident komt de chauffeur van de tankwagen om het leven.

De brandweer rukt met groot materieel uit. De tank heeft een hittewerende coating, waardoor de tank
75 minuten bestand zou moeten zijn tegen warmte-aanstraling. Hiermee is het risico op een ‘warme
BLEVE’ (explosie) klein. Toch vreest de brandweer escalatie van het incident. Escalatie kan leiden tot:
 ‘Koude BLEVE’ (explosie)
 Wolkbrand

Een explosie van de tankwagon kan tot op 200 meter van de wagon doden en slachtoffers
veroorzaken. De materiële schade als gevolg van de explosie zal dan bestaan uit instortingen (als
gevolg van de druk) en secundaire branden (hittestraling). Ook een wolkbrand kan een effectgebied
tot 200 meter tot gevolg hebben. Het slachtofferbeeld bestaat dan uit slachtoffers met brandwonden.
In de omgeving zullen dan veel secundaire branden zijn.

Preventief wordt daarom het besluit genomen het nabijgelegen bedrijventerrein te ontruimen. De
brandweer activeert het waarschuwings- en alarmeringssysteem, en adviseert de mensen naar binnen
te gaan, ramen te openen en gordijnen te sluiten. Daarnaast worden de Van der Madeweg en de
Holterbergweg afgesloten. Het metroverkeer en treinverkeer ondervindt geen hinder van de dreigende
explosie/wolkbrand.




                                                                                                      59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>Uiteindelijk slaagt de brandweer na enkele uren in het dichten van het lek, en verdwijnt het gevaar op
explosie/wolkbrand. Een bergingsbedrijf gaat vervolgens aan de slag met het leegpompen van de
tank. Daarna wordt de tankwagen van de weg getakeld. Tegen het eind van de middag is de weg
weer vrij voor verkeer.

Het incident veroorzaakt maatschappelijke onrust. Ondernemers in de omgeving voelen zich onveilig
nabij het LPG-tankstation. In de lokale en regionale media is ook veel aandacht voor het incident.




Kaart: locatie ongeval, met effectgebied bij escalatie (200 meter)

Kwetsbare groepen en slachtofferbeeld
Het aantal doden en gewonden blijft beperkt tot de chaffeur van de tankwagen, die bij het ongeluk om
het leven komt.


Status               Aantal
Doden
Gewonden totaal
             T1
             T2
             T3
Getroffenen
Betrokkenen

Analyse impact en waarschijnlijkheid
 Impactcriterium                                           Verwachte    Ondergrens     Bovengrens
                                                           impact       impact         Impact
 1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied         -             -              -
 2.1 Doden                                                     B            B              B
 2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken                      B            B              B
 2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire                   -             -              -
 levensbehoefte)
 3.1 Kosten                                                     B            B               C
 4.1 Langdurige aantasting van milieu en natuur (flora          -            -               -
 en fauna)
 5.1 Verstoring van het dagelijks leven                         -             -              -
 5.2 Aantasting van positie van lokale en regionaal             -             -              -


                                                                                                     60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre> openbaar bestuur
 5.3 Sociaal psychologische impact                            -              -                -
 6.1 Aantasting cultureel erfgoed                             -              -                -

     Vitale belangen en impactcriteria        Toelichting op de impact
 1   Territoriale veiligheid
     1.1 aantasting van integriteit
     grondgebied
 2   Fysieke veiligheid
     2.1 doden en vervroegd overlijden        Volgens de experts vallen er 2-4 doden.
     2.2 Ernstig gewonden en chronisch        Er zijn ongeveer evenveel zwaar gewonden te verwachten
     zieken
     2.3 Lichamelijk lijden
 3   Economische veiligheid
     3.1 Kosten                               De schade is naar verwachting onder de 20 miljoen. Deze
                                              hoge kosten worden onder meer veroorzaakt door
                                              letselschade en door het ‘stoppen van de modaliteit’.
 4   Ecologische veiligheid
     4.1A Langdurige aantasting van het
     milieu [beschermde natuurgebieden]
     4.1B Langdurige aantasting van het
     milieu [natuur in algemene zin]
 5   Sociale en politieke veiligheid
     5.1 Verstoring van dagelijks leven
     5.2 Aantasting positie lokaal en
     regionaal openbaar bestuur
     5.3 Sociaal psychologische impact
 6   Veiligheid van cultureel erfgoed
     6.1 Aantasting cultureel erfgoed

De waarschijnlijkheid van het scenario is door de experts geschat op “Mogelijk” [Score C] .




                                                                                                  61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Scenario 11: incident giftige stoffen, vervoer weg

Afbakening most-credible-plus scenario
Omvang                     Bij een botsing met een tankwagen gevuld met acrylnitril ontstaat een
                           lek in de wand van de tankwagen. Uit het lek stroomt acrylnitril.
Locatie                    Op de A9, ter hoogte van afslag 5 (Amstelveen)
Periode van het jaar/dag   In de zomer, op een maandag in de ochtendspits
Referentie worst case      In 1976 verongelukte een vrachtwagen met ammonia (ammoniak
                           opgelost in water, 34 ton) in Houston (VS). De ammonia kwam deels vrij
                           als een nevel door het ongeluk. Zeven personen kwamen om en 78
                           personen raakten gewond.
Referentie dagelijkse zorg Gekantelde tankwagen, waarbij geen lekkage in de wand van de
                           tankwagen ontstaat. Het incident zorgt wel voor hinder, omdat de weg
                           afgesloten wordt.

Context
In Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland vindt transport van gevaarlijke stoffen plaats over
snelwegen, die door dichtgebouwde gebieden lopen. In de veiligheidsregio is circa 48 km aan
snelwegroutes voor gevaarlijke stoffen aanwezig. Giftige vloeistoffen worden uitsluitend over de A10
vervoerd. Het aantal tankwagen transporten per jaar met een giftige vloeistof is maximaal 400 per jaar.

Mogelijke oorzaken/triggers
Mogelijke oorzaken van het vrijkomen van giftige vloeistoffen bij een verkeersincident zijn:
 Menselijk handelen
 Technisch falen
 Extreme weersomstandigheden
 Moedwillige (terreur)

Incidentverloop
Een tankwagen met acrylnitril raakt betrokken bij een ongeluk op de A9, ter hoogte van afslag 5
richting Amstelveen. Als gevolg van het ongeluk ontstaat een scheur in de wand van de tank. Een
deel van de inhoud van de tankwagen stroomt uit, en vormt een plas. De plas damt uit, en de
heersende windrichting voert de damp richting de nabij gelegen wijk ten noorden van de A9 (Goeman
Borgesiuslaan, Keucheniuslaan en Meester F.A. van Hallweg). Binnen een straal van 100 meter
ervaren mensen hinder en irritatie aan ogen en luchtwegen als gevolg van de damp. Op de
meldkamers komen al snel meldingen binnen van buurtbewoners.
De brandweer is snel ter plaatse, en zet in op het dichten van het lek. Uit vrees voor escalatie besluit
de brandweer direct het waarschuwings- en alameringssysteem te activeren, om mensen in de nabije
omgeving te waarschuwen. Bestuurders van auto’s nabij het ongeval moeten hun voertuig verlaten en
worden tijdelijk opgevangen in de omgeving. Het risico bestaat dat de hele inhoud van de tankwagon
leegstroomt. In een dergelijke situatie ontstaat een effectgebied tot 800 meter, waarbinnen doden en
gewonden vallen. De hulpdiensten communiceren dat mensen naar binnen moeten gaan, en ramen
en deuren moeten sluiten. De A9 wordt direct afgesloten en verkeer wordt omgeleid.

De brandweer stelt waterschermen op om de plas in te dammen. Vervolgens wordt de plas af gedekt.
Na anderhalf uur heeft de brandweer het incident onder controle. Het lek is gedicht, en de brandweer
is geslaagd om de plas in te dammen en af te dekken. Hierdoor is niet langer sprake van uitdamp van
de giftige stof. Een bergingsbedrijf gaat vervolgens aan de slag met het leegpompen van de tank.
Daarna wordt de tankwagen van de weg getakeld. Tegen het eind van de middag is de weg weer vrij
voor verkeer.

Het incident veroorzaakt maatschappelijke onrust. Buurtbewoners voelen zich onveilig langs de A9,
waarover vervoer van gevaarlijke stoffen plaats vindt. In de lokale en regionale media is ook veel
aandacht voor het incident.




                                                                                                      62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Kaart: locatie ongeval met effectgebied (100 meter) en effectgebied bij escalatie (800 meter)

Kwetsbare groepen en slachtofferbeeld
Doordat het scenario niet escaleert blijft de overlast door het vrijkomen van acrylnitril beperkt tot
irritatie aan ogen en luchtwegen, waaronder enkele hulpverleners die zich zonder adembescherming
in de buurt van de tankwagen begeven.


Status              Aantal
Doden
Gewonden totaal
             T1
             T2
             T3
Getroffenen
Betrokkenen

Analyse impact en waarschijnlijkheid
 Impactcriterium                                          Verwachte     Ondergrens     Bovengrens
                                                          impact        impact         impact
 1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied        -              -              -
 2.1 Doden                                                    B             B              C
 2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken                     C             B              D
 2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire                  -              -              -
 levensbehoefte)
 3.1 Kosten                                                    B             B                  C
 4.1 Langdurige aantasting van milieu en natuur (flora         -             -                  -
 en fauna)
 5.1 Verstoring van het dagelijks leven                        -              -                 -
 5.2 Aantasting van positie van lokale en regionaal            -              -                 -
 openbaar bestuur
 5.3 Sociaal psychologische impact                             D             D                  D
 6.1 Aantasting cultureel erfgoed                              -             -                  -

     Vitale belangen en impactcriteria        Toelichting op de impact
 1   Territoriale veiligheid



                                                                                                    63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>     1.1 aantasting van integriteit
     grondgebied
 2   Fysieke veiligheid
     2.1 doden en vervroegd overlijden       Dit scenario heeft vooral gevolgen op het vlak van fysieke
                                             veiligheid. Volgens de experts vallen er 4 tot 26 doden.
                                             Het hangt erg af van de windrichting en of de stof
                                             bijvoorbeeld ‘de file in waait’.
     2.2 Ernstig gewonden en chronisch
     zieken
     2.3 Lichamelijk lijden
 3   Economische veiligheid
     3.1 Kosten                              Daarnaast is er sprake van economische schade. Deze is
                                             maximaal 200 miljoen Euro. En heeft als ondergrens 20
                                             miljoen Euro.
 4   Ecologische veiligheid
     4.1A Langdurige aantasting van het
     milieu [beschermde natuurgebieden]
     4.1B Langdurige aantasting van het
     milieu [natuur in algemene zin]
 5   Sociale en politieke veiligheid
     5.1 Verstoring van dagelijks leven
     5.2 Aantasting positie lokaal en
     regionaal openbaar bestuur
     5.3 Sociaal psychologische impact       De sociaal psychologische impact is groot (Klasse D).
 6   Veiligheid van cultureel erfgoed
     6.1 Aantasting cultureel erfgoed

De waarschijnlijkheid van het scenario is door de experts geschat op “Onwaarschijnlijk” [Score B] .




                                                                                                      64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>Scenario 15: incident bij start of landing op of om een luchtvaartterrein

Afbakening most-credible-plus scenario
Omvang                     Vliegtuigcrash van een passagiersvliegtuig (vergelijkbaar met de crash
                           van het vliegtuig van Turkish Airlines op 25 februari 2009 in de akker
                           nabij Schiphol).
Locatie                    Amsterdamse Bos, gemeente Amstelveen
Periode van het jaar/dag   Zomer
Referentie worst case      Op 4 oktober 1992 stort een vrachtvliegtuig neer op de flats Groeneveen
                           en Klein-Kruitberg in de Amsterdamse wijk Bijlmermeer. Bij het ongeval
                           komen uiteindelijk 43 personen om het leven.
Referentie dagelijkse zorg Geslaagde noodlanding van een vliegtuig op luchthaven Schiphol.

Context
Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland grenst aan de luchthaven Schiphol gelegen in de
Veiligheidsregio Kennemerland. 80% van de luchtvaartongevallen gebeurt binnen een straal van 10
km binnen het luchtvaartterrein. De directe omgeving van Schiphol is dichtbevolkt (ruim 500 duizend
inwoners geconcentreerd in een aantal kernen).

Schiphol is één van de belangrijkste luchthavens van Europa:
 43 á 44 miljoen passagiers per jaar, met een stijgende trend voor de komende jaren.
 1 miljoen dagelijkse reizigers extra per jaar (gemiddeld 30.000 dagelijkse reizigers per dag).
 450.000 vliegbewegingen (starts en landingen) per jaar.

Mogelijke oorzaken/triggers
Mogelijke oorzaken van een vliegtuigongeval zijn:
 Menselijk falen (bijv. van piloten en de luchtverkeersleiding, is de meest voorkomende oorzaak)
 Technisch falen
 Externe factoren, die niet te herleiden zijn tot menselijk handelen (bijvoorbeeld
   weersomstandigheden, of een bird strike)
 Moedwillige verstoring (terreur)

De ervaring leert dat incidenten vaak ontstaan waar sprake is van een combinatie van
bovengenoemde oorzaken.

Incidentverloop
Het is slecht weer. Een vliegtuig met 250 inzittenden vliegt vanaf de bestemming Spanje naar
Nederland. Het gaat om een vliegtuig vol met Nederlandse jongeren, die onderweg terug zijn van hun
zomervakantie uit Spanje. Vlakbij Schiphol valt één van de motoren uit. Het vliegtuig met inzittenden
crasht tijdens het dalen voor de landing op de Buitenveldertbaan, in het Amsterdamse Bos in de
gemeente Amstelveen. Het toestel breekt bij de crash in drie stukken, en de twee motoren breken af.

Direct na de crash komen veel meldingen binnen op de meldkamers van de hulpdiensten. De
meldingen geven de hulpdiensten een goed eerste beeld van de situatie. Het vliegtuig is neergestort
in het Amsterdamse Bos, er is geen sprake van brand, delen van het vliegtuig liggen verspreid door
het Amsterdamse Bos en overlevenden komen uit het vliegtuig.
Hulpdiensten uit heel het land zijn snel ter plaatse, en gaan direct over tot het redden van passagiers.
Aan boord bevinden zich beknelde, gewonde en overleden passagiers. De mensen uit de directe
omgeving van het plaats incident helpen de passagiers, met het verlenen van eerste hulp en met het
opvangen van mensen in shock. Ongedeerden en lichtgewonden worden nabij de incidentlocatie
opgevangen. Overige gewonden worden naar ziekenhuizen in de hele Randstad overgebracht. Direct
na het ongeluk wordt het luchtverkeer rondom Schiphol stilgelegd. Om de economische schade echter
zoveel mogelijk te beperken wordt het vliegverkeer van en naar de andere start- en landingsbanen
snel hervat. Na een week wordt ook het vliegverkeer op de Buitenveldertbaan hervat.

In de nationale en internationale media is direct grote aandacht voor de crash. Zowel bij de
luchthaven, als bij de gemeente Amstelveen komen veel telefoontjes binnen van verontruste mensen.
De informatievoorziening verloopt in eerste instantie traag, verwanten komen daarom naar
Amstelveen en Schiphol om informatie te halen.



                                                                                                      65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>Terwijl de hulpdiensten nog druk bezig zijn met het redden en bergen van passagiers, starten
onderzoeken naar de oorzaak van de ramp en de schuldvraag. Instanties als de Onderzoeksraad voor
de Veiligheid en de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid zijn snel met onderzoekers ter plaatse.

Het duurt tot de volgende dag voordat alle slachtoffers uit het vliegtuig geborgen zijn. Pas na twee
weken wordt gestart met de berging van de wrakstukken. In de tussentijdse periode heeft gemeente
Amstelveen een herdenkingsbijeenkomst georganiseerd voor de passagiers die overleden zijn bij het
vliegtuigongeluk.

Kwetsbare groepen en slachtofferbeeld
Het aantal doden en gewonden van een vliegtuigcrash is erg afhankelijk van de locatie van de crash.
Bij een vliegtuigongeval waarbij het vliegtuig direct tot stilstand komt bestaan de verwondingen veelal
uit hoog energetisch letsel. Bij een vliegtuigongeval waarbij er brand uitbreekt treden er veel
brandwonden op.

De sociaal psychologische impact van het incident is groot, zowel bij overlevenden als nabestaanden.
Maar ook mensen, die onder de aanvliegroutes van Schiphol wonen maken zich zorgen over hun
veiligheid.

Status           Aantal
Doden
T1
T2
T3
Getroffenen
Betrokkenen

Analyse impact en waarschijnlijkheid
 Impactcriterium                                          Verwachte     Ondergrens      Bovengrens
                                                          impact        impact          impact
 1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied        B             B               B
 2.1 Doden                                                    B             A               B
 2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken                   D Hoog          A             D Hoog
 2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire                   -             -               -
 levensbehoefte)
 3.1 Kosten                                                    D              D               D
 4.1 Langdurige aantasting van milieu en natuur (flora         -              -               -
 en fauna)
 5.1 Verstoring van het dagelijks leven                         -             -               -
 5.2 Aantasting van positie van lokale en regionaal             -             -               -
 openbaar bestuur
 5.3 Sociaal psychologische impact                             A              A               A
 6.1 Aantasting cultureel erfgoed                              -              -               -

     Vitale belangen en impactcriteria        Toelichting op de impact
 1   Territoriale veiligheid
     1.1 aantasting van integriteit           Het gebied van de crash is 1 – 6 maanden niet
     grondgebied                              toegankelijk.
 2   Fysieke veiligheid
     2.1 doden en vervroegd overlijden        Dit scenario heeft vooral gevolgen op het vlak van fysieke
                                              veiligheid. Volgens de experts vallen er 40 tot 160 doden.
     2.2 Ernstig gewonden en chronisch        Ook worden er 40 – 160 gewonden verwacht.
     zieken
     2.3 Lichamelijk lijden
 3   Economische veiligheid
     3.1 Kosten                               Daarnaast is er sprake van grote economische schade.
                                              Deze wordt geschat op maximaal 2 miljard Euro.
 4   Ecologische veiligheid
     4.1A Langdurige aantasting van het



                                                                                                      66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>     milieu [beschermde natuurgebieden]
     4.1B Langdurige aantasting van het
     milieu [natuur in algemene zin]
 5   Sociale en politieke veiligheid
     5.1 Verstoring van dagelijks leven
     5.2 Aantasting positie lokaal en
     regionaal openbaar bestuur
     5.3 Sociaal psychologische impact        De sociaal psychologische impact is ingeschat op beperkt
                                              (Klasse A).
 6   Veiligheid van cultureel erfgoed
     6.1 Aantasting cultureel erfgoed

De waarschijnlijkheid van het scenario is door de experts geschat op “Mogelijk” [Score C] .




                                                                                                  67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>Scenario 16: incident met middelgrote (passagiers)vaart

Afbakening most-credible-plus scenario
Omvang                     Als gevolg van brand aan een passagiersschip raakt het schip stuurloos,
                           en komt in aanvaring met een vrachtschip. Hierdoor raken enkele
                           passagiers overboord.
Locatie                    Noordzeekanaal, ter hoogte van de Coenhaven
Periode van het jaar/dag   Najaar, begin van de avond
Referentie worst case      Op 6 maart 1987 kapseist het Britse veer de Herald of Free Enterprise
                           vlak nadat het de haven van Zeebrugge verlaten heeft. Op dat moment
                           waren ruim 600 passagiers aan boord en 80 personeelsleden. Bij de
                           ramp komen 193 mensen om het leven.
Referentie dagelijkse zorg Aanvaring, waarbij geen slachtoffers vallen en beperkte schade optreedt
                           aan de schepen.

Context
Over het Noordzeekanaal, het Amsterdam Rijnkanaal, de Amstel en de grote plassen (zoals de
Westeinderplassen) in de regio vindt veel personenvervoer plaats, zowel beroepsmatig als recreatief
(cruiseschepen, pleziervaartuigen, ponten, de Connexxion draagvleugelboot).
Het scenario ‘Incident met middelgrote (passagiers)vaart’ kan vele vormen aannemen: man overboord
of vermist, schip in nood, watersporter in problemen, gewond of bekneld persoon, ziekte aan boord,
problemen met ijs, of anderszins noodzaak tot directe medische hulp. In alle gevallen gaat het erom
de slachtoffers van het schip naar de wal (ziekenhuis) te brengen. Feitelijk is een ieder bij een
dergelijk incident, vanwege het open water en stroming etc., als verminderd zelfredzaam aan te
merken.

Bepalende factoren bij de hulpverlening zijn: uitgestrekt open water, stroming, bereikbaarheid voor de
hulpdiensten en de temperatuur van het water.

Mogelijke oorzaken/triggers
Oorzaken en mogelijke triggers van ongevallen op het water kunnen zijn:
 Menselijke fouten (bij het beoordelen van de verkeerssituatie of snelheid, roekeloosheid of
   snelheid)
 Technische mankementen (bijv. als gevolg van brand)
 Moedwillig

Incidentverloop
Op het NZK, tussen Amsterdam en IJmuiden, breekt brand uit op een passagiersschip met ongeveer
70 verminderd zelfredzame personen (bijvoorbeeld de Henry Dunant van het Rode Kruis). Door de
brand in de machinekamer van het passagiersschip raakt het schip ‘uit het roer’ en komt in aanvaring
met een vrachtschip (containers). Drie passagiers raken door de aanvaring overboord. Het vrachtschip
ondervindt geen hinder van de aanvaring.

Tevens ontstaat door de aanvaring een lek in het passagiersschip. Het passagiersschip maakt water.
Een betrekkelijk kleine scheur levert flinke problemen op, één van de compartimenten vult zich met
water. Hierdoor krijgt het schip slagzij, wat voor redding een complicerende factor is. Het lek verhoogt
de urgentie om te evacueren.

De KLPD te water, de patrouilleboten van Haven Amsterdam en de hulpdiensten komen ter plaatse.
Er wordt direct ingezet op evacuatie van de opvarenden. Tevens wordt gestart met de zoektocht naar
de drie passagiers die overboord zijn geslagen. Twee van de drie passagiers zijn door de bemanning
van het vrachtschip uit het water geholpen. De zoektocht naar de derde drenkeling wordt bemoeilijkt,
doordat de schemering intreedt. Na ruim een uur wordt de onderkoelde passagier uit het water
gehaald, en direct afgevoerd naar het ziekenhuis.
In eerste instantie lukt het niet om de brand onder controle te krijgen. Het duurt enige tijd voordat
blusboten ter plaatse zijn, snel daarna is de brand geblust. Nadat de brand geblust is brengen de
hulpdiensten het schip naar de kade. Inmiddels hebben alle passagiers het schip verlaten. Veel van
de passagiers zijn erg overstuur geraakt door het incident, en worden ter plaatse opgevangen. Het
incident trekt grote media-aandacht.




                                                                                                      68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>Kwetsbare groepen en slachtofferbeeld
Enkele van de passagiers lopen als gevolg van de brand inhalatietrauma op, en worden afgevoerd
naar het ziekenhuis. Tevens worden de drie passagiers die te water geraakt zijn afgevoerd naar het
ziekenhuis. Eén van drenkelingen is er ernstig aan toe met onderkoelingsverschijnselen.

Status           Aantal
Doden
T1
T2
T3
Getroffenen
Betrokkenen

Analyse impact en waarschijnlijkheid
 Impactcriterium                                         Verwachte     Ondergrens     Bovengrens
                                                         Impact        impact         Impact
 1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied       -              -              -
 2.1 Doden                                                   A             A              A
 2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken                    C           C Hoog         C Hoog
 2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire                 -              -              -
 levensbehoefte)
 3.1 Kosten                                                   B              B                B
 4.1 Langdurige aantasting van milieu en natuur (flora        -              -                -
 en fauna)
 5.1 Verstoring van het dagelijks leven                       -              -                -
 5.2 Aantasting van positie van lokale en regionaal           -              -                -
 openbaar bestuur
 5.3 Sociaal psychologische impact                             -             -                -
 6.1 Aantasting cultureel erfgoed                              -             -                -

     Vitale belangen en impactcriteria        Toelichting op de impact
 1   Territoriale veiligheid
     1.1 aantasting van integriteit
     grondgebied
 2   Fysieke veiligheid
     2.1 doden en vervroegd overlijden        Dit scenario heeft vooral gevolgen op het vlak van fysieke
                                              veiligheid. Volgens de experts vallen er 2 tot 4 doden.
     2.2 Ernstig gewonden en chronisch        De inschatting is dat er 4 tot 16 zwaar gewonden zijn te
     zieken                                   betreuren. Met een bovengrens van 16 tot 40.
     2.3 Lichamelijk lijden
 3   Economische veiligheid
     3.1 Kosten                               Daarnaast is er sprake van economische schade. Deze is
                                              maximaal 20 miljoen Euro. De materiele schade en de
                                              gezondheidsschade vormen hierin het belangrijkste
                                              aandeel.
 4   Ecologische veiligheid
     4.1A Langdurige aantasting van het
     milieu [beschermde natuurgebieden]
     4.1B Langdurige aantasting van het
     milieu [natuur in algemene zin]
 5   Sociale en politieke veiligheid
     5.1 Verstoring van dagelijks leven
     5.2 Aantasting positie lokaal en
     regionaal openbaar bestuur
     5.3 Sociaal psychologische impact
 6   Veiligheid van cultureel erfgoed
     6.1 Aantasting cultureel erfgoed

De waarschijnlijkheid van het scenario is door de experts geschat op “Mogelijk” [Score C] .


                                                                                                     69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>Scenario 17: incident wegverkeer

Afbakening most-credible-plus scenario
Omvang                     Verkeersinfarct als gevolg van zware sneeuwval en gladheid.
Locatie                    Hele regio, maar met name de Rijkswegen A1, A2, A4, A8, A9 A10 en
                           A200.
Periode van het jaar/dag   Januari, gedurende avondspits.
Referentie worst case      Bij een zwaar verkeersongeluk, waarbij onder andere een touringcar
                           betrokken is, komen vijftien personen om het leven en raken meer dan
                           twintig personen gewond (bijv. zwaar verkeersongeluk in Duitsland, A14
                           tussen Dresden en Maagdenburg ter hoogte van Könnern, juni 2007).
                           Echter ook in Nederland zijn voorbeelden van grootschalige auto-
                           ongevallen:
                           - November 1991: Tussen Hoorn en Amsterdam (A7) botsen tachtig
                                auto's op elkaar. Elf mensen raken gewond.
                           - Januari 1997: Op de A9 botsen meer dan honderd auto's op elkaar.
                                Drie mensen komen om het leven, tientallen raken gewond. Op de
                                A1 (Amsterdam-Hengelo) botsen nog eens zeventig auto's. Oorzaak
                                mist.
                           - Januari 2006: Bij Assen (A28), 66 voertuigen op beide rijbanen.
                                Twee zwaar- en 15 lichtgewonden.
                           - Februari 2008: Bij Utrecht-Den Bosch (A2), 70 voertuigen op rijbaan
                                van 400 meter.Tientallen mensen gewond.
Referentie dagelijkse zorg Als gevolg van een ongeval met één tot twee personenauto’s wordt
                           tijdelijk één rijbaan afgekruist, waardoor in beide rijrichtingen vertraging
                           ontstaat.

Context
In “Verkenning Ruimtelijke Opgaven 2020-2040” wordt geconstateerd dat door de toenemende
mobiliteit de kans op verstoppingen van het ondergelegen wegennetwerk toeneemt. Vanaf eind 2012
gaat de Westrandweg gefaseerd open. De Westrand verbindt de A5 met de A10. Bij knooppunt
Coenplein komen de A10, de A8/E22 en in de toekomst de Westrandweg samen. Een stremming bij
knooppunt Coenplein kan voor grote verkeershinder binnen en buiten VRAA zorgen.

Mogelijke oorzaken/triggers
Een verkeersinfarct kan verschillende oorzaken hebben:
 Extreme weersomstandigheden
 Verkeersincidenten
 Dreiging terroristische aanslag

Incidentverloop
Het westen van het land wordt getroffen door zware sneeuwbuien. Plaatselijk valt 3 cm sneeuw per
uur. Het KNMI waarschuwt voor verraderlijke gladheid door bevriezing van sneeuwresten. Hierop
besluit het KNMI een weeralarm af te geven. Hoewel Rijkswaterstaat preventief de spitsstroken opent
zorgt het winterse weer voor een extreem drukke avondspits. Op het hoogtepunt staat in en rond
Amsterdam in totaal 335 km file, dat is ongeveer 260 km meer dan een normale spits. Vanwege een
zouttekort rijdt het verkeer op vrijwel alle wegen rond Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht
stapvoets. De ANWB spreekt van een ‘complete chaos’ en een ‘dramatische toestand’ op de wegen in
de Randstad, met files langer dan 20 km. De op- en afritten van snelwegen zijn onberijdbaar. Ook het
verkeer in de binnenstad van Amsterdam is volledig vastgelopen.

Op de meldkamers komen tientallen meldingen binnen van verkeersongevallen met blikschade. De
hulpverleningsdiensten hebben langere opkomsttijden. Sommige voertuigen van de
hulpverleningsdiensten zijn vastgelopen door de sneeuw en gladheid, andere voertuigen worden
gehinderd door het vastgelopen verkeer. De brandweer heeft daarom de vrijwillige kazernes in de
regio permanent bemand. De politie laat elk wijkteam zelf noodhulp rijden.

Rond 16.30 uur vindt op de A10 vlak voor de Coentunnel, op de binnenring, als gevolg van de
gladheid een ongeval plaats. Bij het ongeval zijn acht personenauto’s en een lege tankwagen



                                                                                                     70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>betrokken. De tankwagen glijdt door de binnenberm. Bij het ongeval raken drie personen, waaronder
de chauffeur van de vrachtwagen zwaargewond. Zij zitten bekneld in hun voertuigen. Daarnaast zijn
er zeven lichtgewonden, die op eigen kracht hun auto’s kunnen verlaten. Het ongeval veroorzaakt
daarnaast in beide rijrichtingen een enorme chaos. De incidentlocatie is moeilijk te bereiken voor de
hulpverleningsdiensten.

De A10 tussen afslag S103 en knooppunt Coenplein wordt helemaal afgesloten. De verwachte zware
avondspits, als gevolg van de zware sneeuwval en gladheid, wordt extra zwaar. Op de binnenring
staat het verkeer over 18 kilometer stil, op de buitenring over 21 kilometer. Twee opritten (S101 en
S102) gaan dicht om niet nog meer bestuurders in de file te laten komen. De ANWB adviseert
automobilisten om de A10 te mijden. Alle toevoerwegen naar de A10 worden omgeleid, om de druk op
de A10 te verlichten. Verkeer op de A1, A2 A4, A8, A9 en A200 ondervindt overlast van de stremming
op de A10. Ook hier ontstaan kilometerlange files.

In de loop van de avond neemt de sneeuwval af. Hierdoor komt het verkeer ook weer langzaam op
gang. In verband met de gladheid wordt nog steeds stapvoets gereden. De verwachting is dat pas ver
na middennacht de laatste files in de regio opgelost zijn. Dat betekent dat sommige mensen meer dan
8 uur in de file hebben gestaan. Het risico dat mensen onderkoeld of uitgedroogd raken is aanwezig.
Rijkswaterstaat is de hele nacht bezig met bergingswerkzaamheden op de A10. Tijdens de
ochtendspits de volgende morgen is de A10 pas weer begaanbaar, met uitzondering van één rijbaan
die afgekruist is. Als gevolg van de gladheid is de ochtendspits wel drukker dan normaal.

Kwetsbare groepen en slachtofferbeeld

 Status               Aantal
 Doden
 Gewonden totaal
              T1
              T2
              T3
 Getroffenen
 Betrokkenen




                                                                                                    71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>Kaart: locatie ongeval




Grafiek: Gevolgen van een verkeersinfarct in en rond Amsterdam, uitgedrukt in filelengte (km) in de
tijd (situatie 6 januari 2010).

Analyse impact en waarschijnlijkheid
 Impactcriterium                                         Verwachte     Ondergrens     Bovengrens
                                                         Impact        impact         impact
 1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied       -              -              -
 2.1 Doden                                                   A             A              B
 2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken                    C             B            C Hoog
 2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire                 -              -              -
 levensbehoefte)
 3.1 Kosten                                                   B              A              B


                                                                                                      72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre> 4.1 Langdurige aantasting van milieu en natuur (flora         -             -               -
 en fauna)
 5.1 Verstoring van het dagelijks leven                       -              -              -
 5.2 Aantasting van positie van lokale en regionaal           A              A              A
 openbaar bestuur
 5.3 Sociaal psychologische impact                             -             -               -
 6.1 Aantasting cultureel erfgoed                              -             -               -

     Vitale belangen en impactcriteria        Toelichting op de impact
 1   Territoriale veiligheid
     1.1 aantasting van integriteit
     grondgebied
 2   Fysieke veiligheid
     2.1 doden en vervroegd overlijden        Er zijn naar verwachting 2-4 doden te betreuren.
     2.2 Ernstig gewonden en chronisch        De schatting van het aantal zwaar gewonden loopt uiteen
     zieken                                   van 2 tot 40, al naar gelang het verloop van het incident.
     2.3 Lichamelijk lijden
 3   Economische veiligheid
     3.1 Kosten                               Er zijn naar verwachting aanzienlijke kosten tussen de 2
                                              en 20 miljoen euro.

 4   Ecologische veiligheid
     4.1A Langdurige aantasting van het
     milieu [beschermde natuurgebieden]
     4.1B Langdurige aantasting van het
     milieu [natuur in algemene zin]
 5   Sociale en politieke veiligheid
     5.1 Verstoring van dagelijks leven
     5.2 Aantasting positie lokaal en
     regionaal openbaar bestuur
     5.3 Sociaal psychologische impact
 6   Veiligheid van cultureel erfgoed
     6.1 Aantasting cultureel erfgoed

De waarschijnlijkheid van het scenario is door de experts geschat op “Waarschijnlijk” [Score D] tot
“Zeer waarschijnlijk” [Score D] .




                                                                                                      73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>    4.       Risicodiagram
Het risicodiagram: impact en waarschijnlijkheid gecombineerd
Met behulp van de expertsessie is informatie verkregen over de impact en waarschijnlijkheid van 22
incidentscenario’s.4 Vervolgens is met behulp van een multicriteria analyse een totale impactscore
berekend voor ieder scenario. Wanneer we deze afzetten tegen de waarschijnlijkheden van de
scenario’s kan een risicodiagram worden gemaakt. Op de verticale as van dit diagram is de impact
van een scenario weergegeven. De maximale waarde van deze as is gelijk aan een scenario dat op
alle criteria een E scoort en dus een totale impactscore heeft die als catastrofaal kan worden
aangemerkt. Op de horizontale as van het diagram is de waarschijnlijkheid uitgezet (maximale
waarde: zeer waarschijnlijk).

Het risicodiagram maakt inzichtelijk waar scenario’s bevinden met een hoge impact op de
verschillende vitale belangen en met een hoge waarschijnlijkheid van daadwerkelijk optreden.
In de volgende tabel zijn voor de 22 geanalyseerde scenario’s de impact en waarschijnlijkheid
samengevat. De scenario’s zijn in de tabel gerangschikt van impact ‘zeer ernstig’ tot impact ‘beperkt
en vervolgens naar mate van waarschijnlijkheid van optreden.

    Scenario                                           Totale impact        Waarschijnlijkheid
    Ziektegolf met besmettelijke ziekte                Zeer ernstig (D)     Zeer waarschijnlijk (E)
    Paniek tijdens grote festiviteiten, concerten      Zeer ernstig (D)     Zeer waarschijnlijk (E)
    en demonstraties
    Maatschappelijke onrust en buurtrellen             Ernstig (C)          Zeer waarschijnlijk (E)
    Uitval voorzieningen voor spraak- en               Ernstig (C)          Waarschijnlijk (D)
    datacommunicatie
    Uitval electriciteitsvoorziening                   Ernstig (C)          Waarschijnlijk (D)
    Incident bij start of landing op of om een         Ernstig (C)          Mogelijk (C)
    luchtvaartterrein
    Incident in tram- en metrotunnels en               Ernstig (C)           Mogelijk (C)
    ondergrondse stations
    Wateroverlast als gevolg van extreme               Ernstig (C)          Onwaarschijnlijk (B)
    neerslag
    Incident met giftige stoffen in open lucht,        Ernstig (C)          Onwaarschijnlijk (B)
    stationaire inrichting
    Instorting/verzakking als gevolg van               Ernstig (C)          Onwaarschijnlijk (B)
    bouwwerkzaamheden
    Incident met giftige stoffen in open lucht,        Ernstig (C)          Onwaarschijnlijk (B)
    vervoer weg
    Incident met brandbare/explosieve stoffen,         Ernstig (C)          Onwaarschijnlijk (B)
    stationaire inrichting
    Vollopen van een polder/dijkdoorbraak              Ernstig (C)          Zeer onwaarschijnlijk (A)
    Gewelddadigheden rondom evenementen                Aanzienlijk (B)      Zeer waarschijnlijk (E)
    Grote brand in gebouwen met een                    Aanzienlijk (B)      Zeer waarschijnlijk (E)
    grootschalige publieksfunctie
    Grote brand in bijzonder hoge gebouwen             Aanzienlijk (B)      Waarschijnlijk (D)
    Incident wegverkeer                                Aanzienlijk (B)      Waarschijnlijk (D)
    Incident met middelgrote (passagiers)vaart         Aanzienlijk (B)      Mogelijk (C)
    Broei/brand in bulk-opslag                         Beperkt( A)          Zeer waarschijnlijk (E)
    Grote brand in ondergrondse bebouwing              Beperkt( A)          Waarschijnlijk (D)
    Incident met brandbare/explosieve stoffen          Beperkt (A)          Mogelijk (C)
    in open lucht, vervoer weg
    Incident met brandbare/explosieve stoffen          Beperkt (A)           Mogelijk (C)
    in open lucht, spoorvervoer



4
 23 incidentscenario’s zijn voorgelegd aan de experts. De experts oordeelde dat het incidentscenario ‘Incident
giftige stoffen, spoorvervoer’ onrealistisch was. De experts hebben het scenario daarom niet nader geanalyseerd,
vandaar dat dit incidentscenario niet terugkomt in het vervolg van deze rapportage.


                                                                                                              74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>De bovenstaande tabel geeft voor alle beoordeelde incidentscenario’s de geschatte (totale) impacts
en waarschijnlijkheden. In totaal zijn 22 scenario’s geanalyseerd op impact en waarschijnlijkheid. Het
resultaat is het onderstaande risicodiagram. Vier scenario’s zijn niet opgenomen in het diagram
namelijk, “Incident met brandbare/explosieve stoffen, vervoer weg”, “Grote brand in ondergrondse
bebouwing”, “Incident brandbare/explosieve stoffen, spoorvervoer” en “Broei/brand in bulkopslag”. De
gevolgen van deze scenario’s zijn dusdanig beperkt (Klasse A of lager) dat de totale impactscores niet
getoond kunnen worden in het diagram. Dit komt door de logaritmische schaal die wordt gebruikt.

Robuustheid van de uitkomsten
Bij het aggregeren van de afzonderlijke impactscores wordt een gewichtenset gebruikt. In onze
analyse zijn alle impactcriteria even zwaar meegewogen.
Omdat de gebruikte set met gewichten een invloed kan hebben op de uitkomsten van de aggregatie
van afzonderlijke impactscores, is een gevoeligheidsanalyse uitgevoerd (deze wordt nader
beschreven in bijlage 2).

Uit deze analyse blijkt dat het beeld dat is verkregen uit de risicoanalyse zeer stabiel genoemd kan
worden. Dit betekent dat de relatieve posities van de incidentscenario’s voor het overgrote deel niet
zullen veranderen indien andere gewichten worden toegekend aan de impactcriteria. Twee
incidentscenario’s vormen hierop de uitzondering:
     1. Incident in tram- en metrotunnels en ondergrondse stations
     2. Incident brandbare/explosieve stoffen, stationaire inrichting

Veranderingen in de gewichtenset zorgen ervoor dat de impact van het scenario Incident in tram- en
metrotunnels en ondergrondse stations stijgt van “Ernstig” naar de klasse “Zeer ernstig”.
Voor het scenario Incident brandbare/explosieve stoffen, stationaire inrichting geldt het omgekeerde.
Een zeer kleine aanpassing van de gebruikte gewichten (0,10) betekent een daling van de totale
impact van “Ernstig” naar “Aanzienlijk”. In het vervolg van het project dient met deze uitkomsten
rekening te worden gehouden.




                                                                                                        75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>Nadere analyse van rangschikking van de scenario’s per cluster
In het risicodiagram vallen de volgende relatieve posities op:

   I.     Het gehele cluster van risico met grote menigten scoort hoog binnen het profiel van
          Amsterdam-Amstelland. Zowel wat betreft waarschijnlijkheid als wat betreft de mogelijke
          impact van dergelijke scenario’s. De hoge waarschijnlijkheid hangt samen met de hoge
          bevolkingsdichtheid, de bevolkingssamenstelling en het grote aantal evenementen dat in
          de regio jaarlijks plaats heeft. De hoge score op impact komt vooral voort uit de
          inschattingen ten aanzien van de fysieke veiligheid (doden en gewonden), de
          economische veiligheid (kosten) en de sociale en politieke stabiliteit.

          Niet verwonderlijk scoort het scenario ‘ziektegolf met besmettelijke ziekte’ ook zeer hoog
          op impact en hoog op waarschijnlijkheid.

   II.    Binnen het cluster van scenario’s die Risico’s met betrekking tot vitale infrastructuur
          beschrijven, geldt dat de ‘nieuwe crises’ uitval voorzieningen voor spraak- en
          datacommunicatie en uitval elektriciteitsvoorziening een hoge waarschijnlijkheid hebben.
          De uitval van datacommunicatie in specifieke delen van de regio zal een hoge impact
          hebben, vooral door de economische schade die hierbij wordt geleden.

          Binnen bovengenoemd cluster zijn ook twee overstromingsscenario’s beschreven.
          Opvallend is dat het bezwijken van een dijk in een minder dicht bevolkt deel van de regio
          naar verwachting minder ernstige gevolgen zal hebben, dan wateroverlast door extreme
          regen in een gebied met veel bedrijvigheid en een hoge bevolkingsdichtheid en/of veel
          bezoekers. De kans van optreden van dit laatste scenario wordt daarbij ook nog hoger
          ingeschat dan de kans op het bezwijken van een dijk.

   III.   Scenario’s risico’s in complexe omgevingen: de crux van deze scenario’s is de
          vermenging van functies en de veelal lastige bereikbaarheid van de incidentlocatie voor
          de hulpdiensten. Voor VRAA geldt dat er in deze regio meer dan elders hoge gebouwen
          en ondergrondse gebouwen te vinden zijn. Daarbij is er ook veel dynamiek: er worden
          voortdurend nieuwe bouw- en infrastructurele projecten opgestart.

          Opvallend is dat de scenario’s die zich ondergronds afspelen de hoogste impactscores
          hebben (ten opzichte van incidenten in hoge gebouwen). De kans op een scenario
          instorting of verzakking van een gebouw door graafwerkzaamheden wordt binnen dit
          cluster het minst hoog ingeschat. De impact is daarentegen ‘zeer ernstig’.

   IV.    Wat betreft de scenario’s rondom industriële risico’s en risico’s met gevaarlijke
          stoffen vallen de volgende zaken op: De impacts van incidenten met giftige stoffen en
          brandbare/explosieve stoffen bij een inrichting worden beide ‘ernstig’ ingeschat, met kans
          van optreden de komende vier jaren: ‘onwaarschijnlijk’. Ditzelfde geldt voor incidenten met
          giftige stoffen die vrijkomen tijdens vervoer (in het scenario: over de weg).

          Er zijn voor het cluster van gevaarlijke stoffen ook scenario’s uitgewerkt voor incidenten
          die een dreiging van een worst case scenario beschrijven, maar waarbij de gevaarlijke
          stoffen niet daadwerkelijk vrijkomen. Voor deze scenario’s valt op dat er toch nog een
          behoorlijke impact is, ondanks dat het daadwerkelijke incident beperkt in omvang blijft
          (geen tot nauwelijks slachtoffers bijvoorbeeld). Deze impact hangt samen met de scores
          op economische veiligheid (langdurige afzettingen / ontruimingen etc) en de score op
          sociale en politieke stabiliteit. De waarschijnlijkheid van de dreigingsscenario’s wordt wel
          groter ingeschat: een dreiging van een incident met een brandbare stof op de weg en op
          het spoor (een BLEVE) wordt de komende vier jaren als ‘mogelijk’ ingeschat.

          De experts op het gebied van gevaarlijke stoffen pleiten ervoor om in de vervolganalyse
          de gevaarlijke stoffen gezamenlijk te beschouwen en niet te focussen op specifieke
          incidenttypen. De regio kent namelijk veel transportassen voor gevaarlijke stoffen en
          gebieden zoals het westelijk Havengebied, waar risico’s worden geclusterd. De
          gezamenlijke partners in crisisbeheersing moeten, kortom, wel voorbereid zijn op een
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>            breed scala van incidenten.

            Binnen dit cluster is ook het scenario brand in bulkopslag uitgewerkt. Dit scenario heeft de
            minst grote impact (gegeven het feit dat de brand slechts beperkt blijft), maar wel de
            grootste waarschijnlijkheid. De experts hebben bij dit scenario aangetekend dat juist de
            vermenging van opslag en verwerking van gevaarlijke stoffen en opslag van zeer
            brandbare stoffen kan leiden tot domino effecten, bijvoorbeeld wanneer de brand
            overslaat.

    V.      Scenario’s verkeer en vervoer: wat opvalt binnen dit cluster is dat de waarschijnlijkheid
            van optreden van deze scenario’s behoorlijk hoog wordt ingeschat. Dit geldt zelfs voor
            een vliegtuigcrash. Dit hangt ongetwijfeld samen met de incidenthistorie van Schiphol.



Aanbevelingen
Op basis van de expertsessie zijn de volgende aanbevelingen geformuleerd voor de doorontwikkeling
van het risicoprofiel:

Formuleer beleid voor risico-hotspots binnen de veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland
In de veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland is veel dynamiek en gebeuren ten opzichte van andere
regio’s ook veel incidenten. De hulpdiensten zijn hier dan ook op gedimensioneerd en ‘getraind’. Door
een aantal specifieke kenmerken van de regio (dichtbevolkt, veel verkeer en vervoer, toeristisch
centrum, economisch centrum, belangrijk cultureel erfgoed, veel functies dicht opeengepakt in
meerlaags bebouwing) is het echter zo dat incidenten snel kunnen escaleren en een zeer grote impact
zullen hebben. De locatie is daarbij het springende punt. Voorbeeld: Gebeurt er iets op het spoor in
Diemen Zuid dan is de impact aanzienlijk lager dan wanneer het in of om het centraal station mis gaat.
Voor het huidige risicoprofiel zijn dergelijke worst-case scenario’s op kritische locaties niet uitgewerkt.

Daarom achten de experts het nuttig om een aantal risico-hotspots te benoemen (zoals:
Stationseiland, gebied Arenapoort, Zuidas, RAI, Amstel/De Omval) en na te gaan welke risico’s hier
spelen, wat in geval van incidenten mogelijke (worst case) scenario’s kunnen zijn en of de gewenste
‘lines of defense’ op orde zijn.

Zorg voor (cijfermatige) aanvullingen in de risico-inventarisatie en scenario’s
De inschatting van impact en waarschijnlijkheid is nu voor een belangrijk deel gebaseerd op de
ervaring en mening van experts. Voor sommige incidenttypen is dit ook ‘het beste wat we hebben’.
Voor andere incidenttypen is er echter ook aanvullende informatie beschikbaar. Onderzoek of het
mogelijk en wenselijk is om nog meer dan nu het geval was de risico-inventarisatie en scenario’s aan
te vullen met:
 historische gebeurtenissen, casuïstiek;
 ongeval-statistieken;
 faalgegevens in combinatie met netwerkanalyses/beslisbomen;

NB: de risico-inventarisatie en scenario’s verder ontwikkelen heeft als gevaar dat de methodiek een
doel op zich wordt en de schaarse beleidscapaciteit in mindere mate ingezet kan worden voor de
volgende en belangrijkste stap in het risicoprofiel: het opstellen van beleidsaanbevelingen met
betrekking tot het versterken van de risicobeheersing in Amsterdam-Amstelland.

Maak een koppeling van het risicoprofiel met het project Waterrand.
Concreet: werk in een volgende versie van het risicoprofiel ook een scenario ‘incident met gevaarlijke
stoffen op het water’ uit. De noodzaak om op dergelijke scenario’s voorbereid te zijn wordt steeds
groter nu de vervoersstromen toenemen en de bebouwing op en direct aan het water oprukt.

Zorg dat in vervolgsessies van het risicoprofiel aanvullende expertise aanwezig is
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>Het gaat hier om de volgende velden: financiële expertise (bijvoorbeeld van verzekeraars), kennis van
ICT-processen, DRO, DIVV, kennis met betrekking tot de aanwezige natuurwaarden in Amsterdam-
Amstelland.5




5
    Enkele partijen met bovengenoemde expertise konden – ondanks de uitnodiging - niet aanwezig zijn op 13
september 2011.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>Bijlage 1 participanten risicoanalyse
Projectgroep
Sjoerd Keukens (projectleider Regionaal Risicoprofiel VRAA)
Astrid Sitters (voorzitter cluster ‘Risico’s in complexe omgevingen’)
Annelies Boer (voorzitter cluster ‘Risico’s met grote menigten’)
Aaron Konijn (voorzitter cluster ‘Risico’s met betrekking tot vitale infrastructuur’)
Simon Marijt (voorzitter cluster ‘Risico’s met betrekking tot verkeer en vervoer’)
Stefan Musch (voorzitter cluster ‘Risico’s met betrekking tot gevaarlijke stoffen’)

Aanwezigen expertsessie per cluster
Risico’s in complexe omgeving
 Frans de Wit (Brandweer Amsterdam-Amstelland)
 Ed van der Wal (GHOR bureau Amsterdam-Amstelland)
 Caspar van Busschbach (Dienst Milieu en Bouwtoezicht, gemeente Amsterdam)
 Jan Henk Tigelaar (Projectbureau Noord/Zuid Lijn)
 Luuk Steenwelle (Bureau MOTO, Brandweer Amsterdam-Amstelland)
 Rob Kooij (OOV, gemeente Diemen)

Risico met grote menigten
 Nicole Voltman (Brandweer Amsterdam-Amstelland)
 Rob Hamersma (Politie Amsterdam-Amstelland)
 Theo Aalders (GHOR bureau Amsterdam-Amstelland)
 Evelien Siedenburg (GGD Amsterdam)
 Monique Groenhuijzen (Veiligheidsbureau Amsterdam-Amstelland)
 Piet Nap (Openbaar Ministerie, arrondisementsparket Amsterdam)
 Mariëlle Hollanders (Amsterdam Arena)
 Flip van Ommeren (Mojo Concerts)
 Maarten van Lokven (Mojo Concerts)
 Ron Zandvliet (Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling, gemeente Amsterdam)

Risico’s in vitale infrastructuur
 Jasper Groot (GHOR bureau Amsterdam-Amstelland)
 Marije Viveen (OOV, Uithoorn)
 Jos Ketelaars (Waternet)
 Marian Daling (Waternet)
 Stef Nieuwland (Liander)
 Freek Drenth (Defensie)
 Emiel Broersma (Rijksmuseum)
 Theo Kramer (Rijkswaterstaat)
 Peter Karsman (Amstelland Ziekenhuis)
 Camiel van Drimmelen (Dienst Ruimtelijke Ontwikkeling, gemeente Amsterdam)

Risico’s met betrekking tot verkeer en vervoer
 Ferry El-Aaïdi (Brandweer Amsterdam-Amstelland)
 John Feddouli (Rijkswaterstaat)
 Niels Westerveld (OOV, Aalsmeer)
 Stephen Jongmans (KLPD)
 Ad van der Giessen (Dienst Milieu en Bouwtoezicht, gemeente Amsterdam)
 Arjan Jansen (Brandweer Amsterdam-Amstelland)
 Hendrik Jan Oost (Haven Amsterdam)

Risico’s met betrekking tot gevaarlijke stoffen
 Marieke van Staaveren (Brandweer Amsterdam-Amstelland)
 Rob van Strien (GGD Amsterdam)
 Ruud Coosen (Waternet)
 Henri van der Weide (Haven Amsterdam)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>   Gertjan Winter (Brandweer Zaanstreek-Waterland)
   Rob van Treeck (provincie Noord-Holland)
   Edward Worthington (ProRail)
   Walter Maas (Sonneborn)
   Rudolf Heemskerk (Sonneborn)
   Wouter Huizinga (Sonneborn)
   P. v/d Pijl (Sonneborn)
   Nihat Malkoc (Brandweer Noord-Holland Noord)
   Yvette Moulijn-Oonk (Dienst Milieu en Bouwtoezicht, gemeente Amsterdam)

De sessie werd ondersteund door:
Anne van Galen (Anne van Galen Consultancy)
Ron Vreeker (ARCADIS)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>Bijlage 2 Nadere analyse van de scores in het
risicodiagram
Inleiding
De landelijke Handreiking Regionaal Risicoprofiel schrijft voor dat de verwachte impacts van een
scenario worden geaggregeerd tot een samengestelde impactscore. Deze aggregatie dient plaats te
vinden met behulp van de multicriteria analyse gewogen sommering. In het risicodiagram wordt
vervolgens de samengestelde impactscore afgezet tegen de waarschijnlijkheid van het scenario. We
lichten hier de gebruikte multicriteria methode toe en bespreken de uitkomsten van de berekeningen.

Aggregatie van impacts
Tijdens de expertsessie zijn de impacts van de verschillende scenario’s beoordeeld. Dit betekent dat
per scenario een score is verkregen op tien impactcriteria. Door middel van een multicriteria methode
worden deze scores geaggregeerd tot een totale impactscore per scenario. Vervolgens kunnen de
incidentscenario’s gerangschikt worden. Voor de aggregatie van impactscores is gebruik gemaakt van
de gewogen som methode. Voor een gedetailleerde beschrijving van de voor- en nadelen van deze
methodiek verwijzen wij naar het Methodiekboek van de Handreiking Regionaal Risicoprofiel.

Bij toepassing van de gewogen som methode worden de A-E scores van een scenario omgezet naar
kwantitatieve scores. Deze worden vermenigvuldigd met de gewichten die zijn toegekend aan de tien
impactcriteria en vervolgens opgeteld. Hoe groter de impacts van een incidentscenario, des te hoger
zal de gewogen som van het scenario zijn.

Bij het aggregeren van de afzonderlijke impactscores kunnen twee routes worden gekozen. Ten
eerste, kunnen alle impactscores als even belangrijk worden beschouwd en dus even zwaar
meewegen in de aggregatie. Ten tweede, kunnen de impactcriteria een verschillend belang toegekend
krijgen en dus een ander gewicht krijgen in de aggregatie. In deze analyse zijn alle impactcriteria even
zwaar meegewogen. Omdat de gebruikte set met gewichten een invloed kan hebben op de
uitkomsten van de aggregatie van afzonderlijke impactscores, is een gevoeligheidsanalyse
uitgevoerd.

Om de gewogen som methode te kunnen toepassen zijn nodig: (i) de scores van de incidentscenario’s
op de tien afzonderlijke criteria, en (ii) het relatieve gewicht van elk van deze criteria. De impactscores
van de incidentscenario’s zijn in hoofdstuk 3 beschreven.

De impactcategorieën A tot en met E voor de tien impactcriteria zijn niet lineair ingedeeld. Bij de
rekenkundige aggregatie van de tien impactscores kan daarom geen gebruik worden gemaakt van
een lineaire transformatie om de impactklasse om te zetten naar een kwantitatieve score. Hiertoe
dient een exponentiele transformatie te worden gebruikt. In de onderstaande tabel zijn de
getalswaarden opgenomen die zijn toegekend aan de verschillende impactklassen. Deze
getalswaarden voor elk impactcriterium worden vervolgens geaggregeerd met behulp van de gewogen
som methode.

        Score impactcriterium          Getalswaarden
        Nvt                            0
        A                              0,01235
        B                              0,03704
        C                              0,11111
        D                              0,33333
        E                              1,00000

Totale impactscores van de scenario’s
In de onderstaande tabel staan 22 scenario’s gerangschikt naar hun totale impact. Het scenario 12:
Incident giftige stoffen, vervoer spoor is niet door de experts beoordeeld. Zij gaven tijdens de
expertsessie aan dat dit scenario niet relevant is omdat de desbetreffende giftige stof niet meer over
het spoor in VRAA wordt vervoerd6.

6
    Het is echter nog steeds mogelijk om deze stoffen te vervoeren (de vergunningen zijn nog afgegeven).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>    Scenario                                                     Totale Impact
    1   Ziektegolf besmettelijke ziekte                          Zeer ernstig (D)
    2   Paniek tijdens grote festiviteiten                       Zeer ernstig (D)
    3   Incident giftige stoffen, stationaire inrichting         Ernstig (C)
    4   Wateroverlast door extreme neerslag                      Ernstig (C)
    5   Incident bij start of landing op luchtvaartterrein       Ernstig (C)
    6   Instorting/verzakking als gevolg van                     Ernstig (C)
        bouwwerkzaamheden
    7   Incident in tram- en metrotunnels en ondergrondse        Ernstig (C)
        stations
    8   Vollopen van een polder/dijkdoorbraak                    Ernstig (C)
    9   Uitval data- en spraakcommunicatie                       Ernstig (C)
    10 Incident giftige stoffen, vervoer weg                     Ernstig (C)
    11 Maatschappelijke onrust en buurtrellen                    Ernstig (C)
    12 Uitval electriciteitsvoorziening                          Ernstig (C)
    13 Incident brandbare/explosieve stoffen, stationaire        Ernstig (C)
        inrichting
    14 Gewelddadigheden rondom evenementen                       Aanzienlijk (B)
    15 Grote brand in bijzonder hoge gebouwen                    Aanzienlijk (B)
    16 Incident met middelgrote (passagiers)vaart                Aanzienlijk (B)
    17 Incident wegverkeer                                       Aanzienlijk (B)
    18 Grote brand in gebouw met grootschalige                   Aanzienlijk (B)
        publieksfunctie
    19 Incident brandbare/explosieve stoffen, vervoer weg        Beperkt (A)
    20 Grote brand in ondergrondse bebouwing                     Beperkt( A)
    21 Incident brandbare/explosieve stoffen, vervoer spoor      Beperkt (A)
    22 Broei/brand in bulkopslag                                 Beperkt( A)

Uit de analyse blijkt dat geen enkel incidentscenario een impactscore heeft in de klasse catastrofaal
(E). Twee scenario’s vallen in de impactklasse zeer ernstig gevolg (D). Elf scenario’s hebben een
totale impactscore die kan worden aangemerkt als ernstig (Klasse C). Een aantal scenario’s valt in de
klasse beperkt (A). De impact van deze scenario’s is door de experts dusdanig laag ingeschat dat
deze niet meer zichtbaar zijn in het risicodiagram.

Gevoeligheidsanalyse
In de analyse is - zoals hierboven beschreven - aangenomen dat de tien impactcriteria even belangrijk
zijn in de aggregatie. Door middel van een gevoeligheidsanalyse is gekeken naar de invloed van deze
aanname op de berekende totale impactscores van de incidentscenario. Daartoe is de multcriteria
analyse opnieuw uitgevoerd maar nu met verschillende sets met gewichten. Wij rapporteren hier kort
de uitkomsten van deze exercitie.
Voor het merendeel van de scenario’s geldt dat de totale impactscore niet veranderd wanneer de
toegekende gewichten veranderen. Vier incidentscenario’s vormen hierop de uitzondering. De
gevolgen van veranderingen in de gewichten voor deze scenario’s worden nu besproken.

Paniek tijdens grote festiviteiten
De totale impactscore van dit scenario is zeer gevoelig voor een verandering in de gewichtenset.
Wanneer een kleine verandering wordt aangebracht daalt de totale impactscore van klasse zeer
ernstig naar ernstig.

Incident in tram- en metrotunnels en ondergrondse stations
De totale impactscore van dit scenario is gevoelig voor de gewichten die worden toegekend aan
Criterium 2.2 Ernstig gewonden en Chronisch Zieken, Criterium 5.1 Verstoring van het dagelijks leven
en Criterium 5.3 Sociaal psychologische impact. Een verandering van het gewicht van deze criteria
met 0,20 punten zorgt ervoor dat de totale impactscore stijgt van de klasse ernstig naar zeer ernstig.

Uitval electriciteitsvoorziening
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>De totale impactscore van dit scenario is zeer gevoelig voor een verandering in de gewichtenset.
Wanneer een kleine verandering wordt aangebracht daalt de totale impactscore van klasse ernstig
naar aanzienlijk. Dit geldt niet wanneer het gewicht voor Criterium 5.1
Verstoring van het dagelijks leven toeneemt van 0,10 punten naar 0,40 punten. Dan neemt de totale
impactscore toe van ernstig naar zeer ernstig.

Incident brandbare/explosieve stoffen, stationaire inrichting
De totale impactscore van dit scenario is zeer gevoelig voor een verandering in de gewichtenset.
Wanneer een kleine verandering wordt aangebracht daalt de totale impactscore van klasse ernstig
naar aanzienlijk. Dit geldt niet wanneer het gewicht voor Criterium 5.3
Sociaal psychologische impact toeneemt van 0,10 punten naar 0,40 punten. Dan neemt de totale
impactscore toe van ernstig naar zeer ernstig.

    Scenario                                           Aantal criteria   Verandering        Gevoeligheid
                                                       van invloed op    van gewicht
                                                       totale impact
    Ziektegolf besmettelijke ziekte                    2 (5.1 en 5.3)    + 0,10             Zeer beperkt
    Paniek tijdens grote festiviteiten                 8                 + 0,20             Zeer groot
    Incident giftige stoffen, stationaire inrichting   2 (2.2 en 5.3)    + 0,10             Zeer beperkt
    Wateroverlast door extreme neerslag                1 (5.3)           + 0,10             Zeer beperkt
    Incident bij start of landing op                   2 (2.2 en 3.1)    + 0,20             Beperkt
    luchtvaartterrein
    Instorting/verzakking als gevolg van               2 (5.1 en 5.2)    + 0,10             Zeer beperkt
    bouwwerkzaamheden
    Incident in tram- en metrotunnels en               3 (2.2, 5.1 en    + 0,10             Redelijk
    ondergrondse stations                              5.3)
    Vollopen van een polder/dijkdoorbraak              1 (5,1)           + 0,20             Zeer beperkt
    Uitval data- en spraakcommunicatie                 1 (2.2)           + 0,20             Zeer beperkt
    Incident giftige stoffen, vervoer weg              1 (5,3)           + 0,20             Zeer beperkt
    Maatschappelijke onrust en buurtrellen             1 (5,3)           + 0,20             Zeer beperkt
    Uitval electriciteitsvoorziening                   7                 + 0,20             Zeer groot
    Incident brandbare/explosieve stoffen,             9                 + 0,10             Zeer groot
    stationaire inrichting
    Gewelddadigheden rondom evenementen                2                 + 0,20             Beperkt
    Grote brand in bijzonder hoge gebouwen             2                 + 0,20             Beperkt
    Incident met middelgrote (passagiers)vaart         1                 + 0,10             Zeer beperkt
    Incident wegverkeer                                1                 + 0,20             Zeer beperkt
    Grote brand in gebouw met grootschalige            1                 + 0,20             Zeer beperkt
    publieksfunctie
    Incident brandbare/explosieve stoffen,             0                                    Afwezig
    vervoer weg
    Grote brand in ondergrondse bebouwing              0                                    Afwezig
    Incident brandbare/explosieve stoffen,             0                                    Afwezig
    vervoer spoor
    Broei/brand in bulkopslag                          0                                    Afwezig

Conclusies
Uit deze analyse blijkt dat het beeld dat is verkregen uit de risicoanalyse zeer stabiel is. Dit betekent
dat de relatieve posities van de incidentscenario’s niet zullen veranderen indien andere gewichten
worden toegekend aan de impactcriteria. Vier incidentscenario’s vormen hierop de uitzondering:
    1. Paniek tijdens grote festiviteiten
    2. Incident in tram- en metrotunnels en ondergrondse stations
    3. Uitval electriciteitsvoorziening
    4. Incident brandbare/explosieve stoffen, stationaire inrichting

Veranderingen in de gewichtenset zorgen ervoor dat de impact van het scenario Incident in tram- en
metrotunnels en ondergrondse stations stijgt van "Ernstig" naar de klasse "Zeer ernstig". Omdat het
hier om kleine veranderingen in de gewichtenset gaat, adviseren wij hier in het vervolg van het project
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>rekening mee te houden. Bijvoorbeeld, bij de selectie van scenario's die zullen worden geanalyseerd
op beïnvloedingsmaatregelen.
Voor het scenario Incident brandbare/explosieve stoffen, stationaire inrichting betekent een zeer
kleine aanpassing van de gebruikte gewichten (0,10) een daling van de totale impact van "Ernstig"
naar "Aanzienlijk". Omdat het hier om kleine veranderingen in de gewichtenset gaat, adviseren wij hier
in het vervolg van het project rekening mee te houden. Bijvoorbeeld, bij de selectie van scenario’s die
zullen worden geanalyseerd op beïnvloedingsmaatregelen.
Voor de andere twee scenario’s is een dusdanig grote verandering in de gewichtenset nodig, dat hier
niet echt conclusies voor het vervolg aan verbonden te hoeven worden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>Bijlage 3 Vragenlijst impactcriteria
Territoriale veiligheid

“Het ongestoord functioneren van Nederland als onafhankelijke staat in brede zin, dan wel in de
territoriale integriteit in enge zin.”

Criterium 1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied

“Het feitelijke of functionele verlies van, dan wel het buiten gebruik zijn van, dan wel het verlies van
zeggenschap over delen van de regio.”

Onder functioneel verlies wordt vooral verstaan het verlies van het gebruik van gebouwen, woningen,
infrastructuur, wegen en grond.

Bepalend voor de impact zijn:
   - oppervlakte van het bedreigde of aangetaste gebied (geografische afbakening);
   - tijdsduur gedurende welke het gebied wordt bedreigd of aangetast.

Kunt u in de onderstaande tabel aangeven wat de verwachte impact van het voorliggende scenario
is? U kunt dit doen door in het relevante vakje de letter “V” te noteren.

Wilt u in de onderstaande tabel aangeven wat de onder- en bovengrens is van deze impact ? U
kunt dit doen door in de relevante vakjes de letters “O” en “B” te noteren.

Wanneer het criterium niet van toepassing is, kunt u het onderstaande vakje aankruisen.

 Niet van toepassing

Oppervlakte       Wijk, dorp            Lokaal                    Gemeentelijk          Regionaal
                  Max. 4 km2            4-40 km2                  40-400 km2            > 400 km2
Tijdsduur
2 tot 6 dagen
1 tot 4 weken
1-6 maanden
1/2 jaar of
langer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>Fysieke veiligheid
“Het ongestoord functioneren van de mens in Nederland en zijn omgeving.”

Criterium 2.1 Doden

“Dodelijk letsel, direct overlijden of vervroegd overlijden binnen een periode van 20 jaar.”

Als indicatoren voor het meten van de impact worden gehanteerd:
     - het aantal doden als gevolg van het beschreven incident;
     - het tijdstip van overlijden.

Kunt in de onderstaande tabel aangeven wat de verwachte impact van het voorliggende scenario is?
U kunt dit doen door in het relevante vakje de letter “V” te noteren.

Wilt u tevens aangeven wat de onder- en bovengrens is van deze impact ? U kunt dit doen door in
de relevante vakjes de letters “O” en “B” te noteren.

Wanneer het criterium niet van toepassing is kunt u het onderstaande vakje aankruisen.

 Niet van toepassing

Aantal →                  <1       2-4         4-16       16-40          40-160      160-400   >400
Tijdstip↓
Direct
(binnen 1 jaar)
Vervroegd overlijden
(binnen 1-20 jaar)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>Criterium 2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken

“Letsel gevallen behorend tot categorie T1 en T2, en personen met langdurige of blijvende
gezondheidsproblemen zoals ademhalingsklachten, ernstige verbrandingen of huidaandoeningen,
gehoorbeschadiging, lijden aan oorlogssyndroom.

T1: Slachtoffers hebben onmiddellijk medische hulp nodig en behandeling dient binnen 2 uur te
starten.
T2: slachtoffers moeten continu gemonitord worden en behandeling moet starten binnen 6 uur.
Chronisch zieken: personen die gedurende een lange periode (> 1 jaar) beperkingen ondervinden:
medische zorg nodig hebben, niet of gedeeltelijk kunnen deelnemen aan het arbeidsproces,
belemmering ervaren in het sociale functioneren.

Als indicator voor het meten van de impact wordt gehanteerd:
     - het aantal ernstig gewonden en chronisch zieken.

Kunt in de onderstaande tabel aangeven wat de verwachte impact van het voorliggende scenario is?
U kunt dit doen door in het relevante vakje de letter “V” te noteren.

Wilt u tevens aangeven wat de onder- en bovengrens is van deze impact ? U kunt dit doen door in
de relevante vakjes de letters “O” en “B” te noteren.

Wanneer het criterium niet van toepassing is kunt u het onderstaande vakje aankruisen.

 Niet van toepassing

                        1       2-4         4-16       16-40         40-160     160-400   >400

Aantal
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>Criterium 2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)

“Blootstelling aan extreme weer- en klimaat omstandigheden, alsmede het gebrek aan voedsel,
drinkwater, energie, onderdak of anderszins primaire levensbehoeften.”

Als indicatoren voor het meten van de impact worden gehanteerd:
     - het aantal getroffenen;
     - Tijdsduur.

Kunt in de onderstaande tabel aangeven wat de verwachte impact van het voorliggende scenario is?
U kunt dit doen door in het relevante vakje de letter “V” te noteren.

Wilt u tevens aangeven wat de onder- en bovengrens is van deze impact ? U kunt dit doen door in
de relevante vakjes de letters “O” en “B” te noteren.

Wanneer het criterium niet van toepassing is, kunt u het onderstaande vakje aankruisen.

 Niet van toepassing

Aantal→                     < 400         < 4.000        < 40.000        > 40.000
                            Getroffenen   Getroffenen    Getroffenen     Getroffenen
Tijdsduur↓
2 tot 6 dagen
1 tot 4 weken
1 maand of langer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>Economische veiligheid

Criterium 3.1 Kosten

“Euro’s in termen van herstelkosten voor geleden schade, extra kosten en gederfde inkomsten.”

Als indicatoren voor het meten van de impact worden gehanteerd:
     - Materiële schaden en kosten;
     - Gezondheid schaden en kosten;
     - Financiële schaden en kosten;
     - Kosten van bestrijding, hulpverlening en herstel.

De impact is gebaseerd op de schade die in totaal geleden wordt. Dus de afzonderlijke categorieën
worden opgeteld.

De volgende kengetallen kunnen gebruikt worden bij de schatting van de kosten.

Materiële schade
Woningen (inclusief inboedel):                     Infrastructurele objecten:
Eengezingswoning: € 240.000                        Gemaal: € 750.000
Laag/midden./hoogbouw: € 170.000                   Zuiveringsinstallatie: € 10.000.000
Boerderij: € 400.000                               Brug, viaduct: € 5.000.000
                                                   Spoorlijn: € 1.350.000 per km

Gezondheidsschade:
   - kosten gezondheidszorg blijvend arbeidsongeschikt/zwaargewond: € 100.000
   - kosten gezondheidszorg half jaar arbeidsongeschikt/lichtgewond: € 5.000
   - Arbeidsongeschiktheid uitkering (blijvend, modaal, 38 jaar): € 650.000
   - Uitkeringen bij overlijden (modaal, 38 jaar, 2 kinderen): € 160.000

Financiele schade:
    - Verhouding directe bedrijfsschade versus indirecte bedrijfsschade is 2 : 1
    - € 550 per m2 bedrijfslocatie per jaar

Kunt in de onderstaande tabel aangeven wat de verwachte impact van het voorliggende scenario is?
U kunt dit doen door in het relevante vakje de letter “V” te noteren.

Wilt u tevens aangeven wat de onder- en bovengrens is van deze impact ? U kunt dit doen door in
de relevante vakjes de letters “O” en “B” te noteren.

Wanneer het criterium niet van toepassing is, kunt u het onderstaande vakje aankruisen.

 Niet van toepassing

Kosten in €                        <2        < 20       < 200     <2         >2
                                   Miljoen   miljoen    miljoen   Miljard    Miljard

1. Materiele schade
2. Gezondheid schade
3. Financiele schade
4. Bestrijdingskosten en herstel
Economische schade totaal
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>Ecologische veiligheid

“Het beschikken over voldoende zelfherstellend vermogen van de leefomgeving bij aantasting.”

Criterium 4.1 Langdurige aantasting van het milieu en natuur (flora en fauna)

“Langdurige of blijvende aantasting van de kwaliteit van het milieu, waaronder verontreiniging van
lucht, water of bodem, en langdurige of blijvende verstoring van de oorspronkelijke functie, zoals het
verlies van soortendiversiteit flora en fauna, verlies van bijzondere ecosystemen, overrompeling door
uitheemse soorten.”

Aantasting van de ecologische veiligheid wordt gemeten aan de hand van twee aspecten:
   A. Aantasting van natuur- en landschappelijke gebieden die als beschermwaardig zijn
        aangewezen, en
   B. Aantasting van het milieu in algemene zin, ook buiten de genoemde natuur- en
        landschappelijke gebieden.

Criterium 4.1A
“Impact of natuur- en landschappelijke gebieden die als beschermwaardig zijn aangewezen
(natuurgebieden), waarbij ecosystemen geheel of gedeeltelijk verloren gaan of voor langere tijd
worden aangetast, of waarbij soorten (flora en fauna) verloren gaan.”

Bepalend voor de impact zijn:
   - Type natuurgebieden die in het getroffen gebied liggen: er wordt nagegaan of er zich
       gebieden bevinden die behoren tot de broedgebieden van weidevogels, tot de EHS of Natura
       2000. Aantasting van deze gebieden wordt in die volgorde als ernstiger ingeschat.
   - Relatief oppervlak van het getroffen natuur- of landschappelijk gebied.
   - Duur van de aantasting.

Kunt in de onderstaande tabel aangeven wat de verwachte impact van het voorliggende scenario is?
U kunt dit doen door in het relevante vakje de letter “V” te noteren.

Wilt u in de onderstaande tabel aangeven wat de onder- en bovengrens is van deze impact ? U
kunt dit doen door in de relevante vakjes de letters “O” en “B” te noteren.
U dient dit te doen voor de drie verschillende type natuurgebied.

Wanneer het criterium niet van toepassing is kunt u het onderstaande vakje aankruisen.

 Niet van toepassing

Relatieve         < 3%                 3-10%                    >10%
oppervlakte→
Type gebied↓
Broedgebieden <300 ha                 300 – 1.000 ha          > 1.000 ha
weidevogels
EHS-gebieden < 416 ha                 416 – 1.748 ha          > 1.748 ha
Natura2000       < 350 ha             350 – 1.160 ha          > 1.160 ha
Criterium 4.1B
“Aantasting van het milieu in algemene zin, ook buiten de genoemde natuurlijke en landschappelijke
gebieden, zal over het algemeen leiden tot impacts die gescoord moeten worden.”

Onder criterium 4.1B wordt aandacht geschonken aan die impacts die een ernstige aantasting van het
milieu op zich veroorzaken. Er is sprake van ernstige aantasting van het milieu indien:
     - milieuprocessen die voorwaardenscheppend zijn voor het onderhouden van levensprocessen
        (denk bijvoorbeeld aan mineralisatie kringlopen, reiniging van water en lucht), worden
        aangetast, waarbij (indien van toepassing) bestaande normen worden overschreden,
en:
     - die aantasting plaatsvindt gedurende een periode van tenminste 3 jaar.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>Bepalend voor de impact zijn:
   - absolute oppervlakte van het getroffen gebied.

Kunt in de onderstaande tabel aangeven wat de verwachte impact van het voorliggende scenario is?
U kunt dit doen door in het relevante vakje de letter “V” te noteren.

Wilt u in de onderstaande tabel aangeven wat de onder- en bovengrens is van deze impact ? U
kunt dit doen door in de relevante vakjes de letters “O” en “B” te noteren.

Wanneer het criterium niet van toepassing is, kunt u het onderstaande vakje aankruisen.

 Niet van toepassing

Oppervlakte      Wijk, dorp          Lokaal                   Gemeentelijk        Regionaal
                 Max. 4 km2          4-40 km2                 40-400 km2          > 400 km2




Betreft het een permanente aantasting van het milieu (> 10 jaar)?

Ja/Nee
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>Sociale en politieke stabiliteit

“Het ongestoorde voortbestaan van een maatschappelijk klimaat waarin groepen mensen goed met
elkaar kunnen samenleven binnen de kaders van de democratische rechtstaat en gedeelde waarden.”

Criterium 5.1 Verstoring van het dagelijks leven

“De aantasting van de vrijheid zich te verplaatsen en samen te komen op publieke plaatsen en in
openbare ruimten, waardoor de deelname aan het normale maatschappelijk verkeer wordt
belemmerd.”

Als indicatoren voor het meten van de impact worden gehanteerd:
     - geen onderwijs kunnen volgen;
     - niet naar het werk kunnen gaan;
     - geen gebruik kunnen maken van maatschappelijke voorzieningen als die voor sport, cultuur,
         of gezondheidszorg;
     - verminderde bereikbaarheid door blokkade van wegen en uitval van openbaar vervoer;
     - niet kunnen doen van noodzakelijke aankopen wegens winkelsluiting.

De genoemde indicatoren worden gewaardeerd op basis van:
   - aantal getroffenen;
   - tijdsduur;
   - aantal indicatoren van toepassing.


Hoeveel van de bovenstaande indicatoren zijn van toepassing voor dit scenario?
Aantal indicatoren van toepassing

Kunt in de onderstaande tabel aangeven wat de verwachte impact van het voorliggende scenario is?
U kunt dit doen door in het relevante vakje de letter “V” te noteren.

Wilt u in de onderstaande tabel aangeven wat de onder- en bovengrens is van deze impact ? U
kunt dit doen door in de relevante vakjes de letters “O” en “B” te noteren.

Wanneer het criterium niet van toepassing is kunt u het onderstaande vakje aankruisen.

 Niet van toepassing

Oppervlakte →             < 400       < 4.000         < 40.000     > 40.000
                          inwoners    inwoners        inwoners     inwoners
Tijdsduur ↓
1 tot 2 dagen
3 tot 1 week
1 week tot 1 maand
1 maand of langer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>Criterium 5.2 Aantasting positie lokale en regionale openbaar bestuur

“De aantasting van het functioneren van de Nederlandse overheid, in het bijzonder de lokale en
regionale overheid, en haar instituties en/of de aantasting van rechten en vrijheden en andere
kernwaarden verbonden aan de Nederlandse democratie en vastgelegd in de grondwet.”

Als indicatoren voor het meten van de impact worden gehanteerd:
     - aantasting van het functioneren van de politieke vertegenwoordiging;
     - aantasting van het functioneren van het openbaar bestuur;
     - aantasting van het functioneren van het financiële stelsel;
     - aantasting van de openbare orde en veiligheid;
     - aantasting van vrijheden en/of rechten;
     - aantasting van geaccepteerde Nederlandse waarden en normen.

De genoemde indicatoren worden gewaardeerd op basis van:
   - Aantal indicatoren van toepassing;
   - Tijdsduur;
   - Omvang waarmee een indicator is aangetast.

Kunt in de onderstaande tabel aangeven wat de verwachte impact van het voorliggende scenario is?
U kunt dit doen door in het relevante vakje de letter “V” te noteren.

Wilt u in de onderstaande tabel aangeven wat de onder- en bovengrens is van deze impact ? U
kunt dit doen door in de relevante vakjes de letters “O” en “B” te noteren.

Wanneer het criterium niet van toepassing is, kunt u het onderstaande vakje aankruisen.

 Niet van toepassing

Aantal indicatoren →           Max. 1 uit 6      Max. 2 uit 6   ≥ 3 uit 6
                               Indicatoren       Indicatoren    Indicatoren
Tijdsduur ↓
Dagen
Weken
Maanden
1 of meer jaren

Aantal indicatoren
Aantal indicatoren > 50% aangetast
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>Criterium 5.3 Sociaal psychologisch impact

“Gedragsmatige reactie van de bevolking die door uitingen van angst en woede (mogelijk ook
vermengd met verdriet en afschuw) worden gekarakteriseerd en waaraan de media aandacht
besteden. Deze uitingen kunnen komen van personen die direct worden getroffen, en van de rest van
de bevolking, en moeten waarneembaar zijn (d.w.z. hoorbaar, zichtbaar, leesbaar).”

Gedragingen die vooral een uiting van angst zijn, betreffen bijvoorbeeld vlucht- en vermijdingsgedrag,
van het normale patroon afwijkende handelingen, het nemen van kennelijk onverstandige besluiten.
Gedragingen die vooral een uiting van woede zijn, betreffen bijvoorbeeld protesten, demonstraties,
verstoringen van de openbare orde, vernielingen, oproepen via de media (deels ook gevoed door
media-aandacht) vanuit gevoelens van onvrede.
Angst en woede vermengd met verdriet en afschuw kunnen leiden tot paniek en massahysterie.

Voorbeelden van bedreigingoorzaken zijn: terroristische aanslag, politieke moord, ontvoering, gijzeling
of aanslag op politieke leiders of leden van het Koninklijk Huis, ontploffing van een kerncentrale,
pandemie met (mogelijkheid van) een massale sterfte.

Het moet dus gaan om grote groepen mensen die voor langere tijd (dat wil zeggen minimaal enkele
uren) zich anders gedragen.

Het aspect sociaal psychologische impact is uitgewerkt in een aantal indicatoren. En wordt daarnaast
bepaald door het aantal mensen dat het betreft en de tijdsduur hoe lang de gedragingen aanhouden.

Kunt u in de onderstaande tabel aangeven (omcirkelen) of de indicator niet van toepassing is, geen,
beperkte, normale of aanzienlijke invloed heeft.

Perceptie van het incident
Onbekendheid met de aard of de        Niet van toepassing, geen invloed, beperkte invloed,
oorzaak van het risico                normale invloed, aanzienlijke invloed
Onzekerheid over de mate van          Niet van toepassing, geen invloed, beperkte invloed,
dreiging of gevaar en over de         normale invloed, aanzienlijke invloed
mogelijkheid dat je er persoonlijk
door geraakt kan worden
Mate van onnatuurlijkheid van (de     Niet van toepassing, geen invloed, beperkte invloed,
oorzaken van) het incident            normale invloed, aanzienlijke invloed
Mate waarin kwetsbare groepen         Niet van toepassing, geen invloed, beperkte invloed,
onevenredig zwaar worden getroffen normale invloed, aanzienlijke invloed
Verwachtingspatroon rond het incident en de gevolgen
Mate van gevoelde verwijtbaarheid     Niet van toepassing, geen invloed, beperkte invloed,
van relevante partijen bij het        normale invloed, aanzienlijke invloed
ontstaan van het incident dan wel
het optreden van ongewenste
gevolgen ervan.
Mate van verlies van vertrouwen in    Niet van toepassing, geen invloed, beperkte invloed,
het optreden van de overheid en       normale invloed, aanzienlijke invloed
betrokken bedrijven inzake enerzijds
de beheersing van het incident en
anderzijds de informatieverschaffing.
Mate van verlies van vertrouwen in    Niet van toepassing, geen invloed, beperkte invloed,
het optreden van de hulpdiensten bij normale invloed, aanzienlijke invloed
de beheersing van het incident.
Handelingsperspectief voor getroffenen bij het incident
Mate van onbekendheid en/of           Niet van toepassing, geen invloed, beperkte invloed,
onervarenheid met mogelijke vormen normale invloed, aanzienlijke invloed
van zelfredzaamheid in de specifieke
situatie
Mate van persoonlijke                 Niet van toepassing, geen invloed, beperkte invloed,
onmogelijkheid tot beheersing van     normale invloed, aanzienlijke invloed
de eigen situatie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>Hoeveel mensen vertonen naar schatting het veranderde gedrag?
 meer dan 1.000.000
 tussen de 10.000 en 1.000.000
 minder dan 10.000


Hoe lang houden de gedragingen aan?
 enkele uren tot 2 dagen
 tussen de 2 dagen en 6 dagen
 week of langer


       Het resultaat van de impactscore wordt gecorrigeerd:
       - indien de omvang en tijdsduur van de waarneembare uitingen van angst en/of woede
           gering zijn, d.w.z. < 10.000 personen gedurende max. 2 dagen, dan -1 (bijv. C wordt B);
       - indien de omvang en tijdsduur van de waarneembare uitingen van angst en/of woede
           grootschaligheid van de gevolgen aanduiden, d.w.z. > 1.000.000 personen (waaronder in
           2 of meer grote steden) gedurende tenminste 1 week, dan +1 (bijv. C wordt D).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>Cultureel erfgoed

Criterium 6.1 Aantasting cultureel erfgoed

“De beschadiging, vernietiging of verdwijning van materiële sporen of getuigenissen uit het verleden in
het heden die de samenleving om redenen van o.a. collectieve herinnering en identiteitsbehoud dan
wel identiteitsvorming van belang acht om te bewaren, te onderzoeken, te presenteren en over te
informeren.”

Als indicatoren voor het meten van de impact worden gehanteerd:
     - Er is sprake van uniciteit, d.w.z. het object is de enige of een van de weinige overgebleven
         representant(en) van een soort of type;
     - Er is sprake van aantasting van de identiteit, d.w.z. de betekenis en gevoel van eigenwaarde
         die de samenleving of een gemeenschap ontleent aan het object;
     - Er is sprake van aantasting van de harmonie en/of waarde en/of samenhang van een groter
         geheel door de aantasting van het object als deel van dat geheel;
     - Er zijn beperkte mogelijkheden tot restauratie;
     - Het betreft bronmateriaal, d.w.z. het verklarende en/of inspirerende begin of uitgangspunt voor
         een stroming, school, cultureel begrensde groep, e.d.

De impact is gebaseerd het aantal indicatoren dat geldt voor het scenario.

Kunt in de onderstaande tabel aangeven wat de verwachte impact van het voorliggende scenario is?
U kunt dit doen door in het relevante vakje de letter “V” te noteren.

Wilt u tevens aangeven wat de onder- en bovengrens is van deze impact ? U kunt dit doen door in
de relevante vakjes de letters “O” en “B” te noteren.

Wanneer het criterium niet van toepassing is kunt u het onderstaande vakje aankruisen.

 Niet van toepassing

Aantal indicatoren →                 Max. 1      Max. 2        Max. 3        4 of meer
                                     indicator   indicatoren   indicatoren   indicatoren




Kunt u aangeven hoeveel indicatoren er voor meer dan 50% worden aangetast?

Aantal indicatoren
Aantal indicatoren > 50% aangetast
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>