<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>    Gemee nte Bezoekadres    Weesperstraat 430    Am ste rd a m 1018 DN Amsterdam    Postbus 12693   1100 AR Amsterdam   Telefoon 2511211  ingenieursbureav.amsterdam.nl    Bijlage 2 - Notitie    Aan   Van ann --   Kopie aan a -   Datum 6 februari 2018   Ons kenmerk Programma Toekomstbestendige kademuren, veilig en functioneel    Bijlage(n) -    Onderwerp Deelplan 2 Onderzoek en Innovatie kademuren    Inleiding   Het verouderde areaal kademuren van Amsterdam heeft onderhoud en renovatie nodig, om de |  huidige functie en maatschappelijke waarde te behouden. In deze instandhoudingsopgave kan het |  areaal passend gemaakt worden op het veranderend gebruik van de stad. De aanpassingen vragen  om een integrale aanpak voor vernieuwing en verduurzaming, waarbij de leefbaarheid van de stad |  en de maatschappelijke waarde van de historische binnenstad van groot belang zijn. Amsterdam   wordt geconfronteerd met vitdagingen die urgent om oplossingen vragen.    Kenmerkend voor de kademuren is dat het niet losstaande objecten zijn, maar een eenheid  vormen met de straat, het groen, de ondergrondse infrastructuur, de aangrenzende panden en  monumenten, en ook met het watersysteem en de woonboten. Voor het behouden en vernieuwen  van kademuren zijn fundamentele transities nodig, onder meer op het gebied van verlengen van  levensduur, ontwikkelen van duurzame materialen, een toets- en ontwerpinstrumentarium en  toepassing van nieuwe technologie voor monitoring en sensoring. Onderzoek en innovatie op  techniek, inkoop en proces zijn onmisbaar voor het halen van de programmadoelstellingen.    Investering   Het totale areaal van 200 km kadeconstructies vertegenwoordigt een vervangingswaarde van  200.000 m * EUR =EL Hiervoor wordt in de periode 2019-2022 een  investering 0,2% van deze waarde EUR ‘zie bijlage 1) gevraagd om de technische staat    vast te stellen.    Vervanging zal in principe aan het einde van de levensduur van ca 10ojaar nodig zijn. Naar  verwachting zal gemiddeld per jaar 2 km kade vervangen moeten worden. Waarbij in de periode  2019-2022 mogelijk een achterstalligheid ingehaald zal moeten worden omdat een aanzienlijk  deel van het areaal al ouder is dan 100 jaar. Uitgaande van ca 8 km vervanging in de periode 2019-  2020 is in deze periode een uitvoeringsbudget van EUN : „„en nodig.    Het Ingenieursbureau is bereikbaar met metro 51, 53 en 54 of met tramlijn 7 en 10, halte Weesperplein.    Een routebeschrijving vindt v op www.ingenieursbureau.amsterdam.nl</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>    Gemeente Amsterdam 6 februari 2018  Kenmerk Programma  Toekomstbestendige    kademuren  Onderzoek en Innovatie Kademuren Pagina 2 van 16  Een investering van EUR:, «in onderzoek en innovatie is  - 0,2%Vvan , *¢rvangingswaarde  - s%van. . Jitvoeringsbudget kadevervanging 2019-2022    Naast halen van de programmadoelen, zullen andere werkwijzen voorkomend uit onderzoek en  innovatie de kosten per meter kademuur (technisch onderzoek en vervanging) na het programma  kunnen reduceren, waarmee de investering voor onderzoek en innovatie zich op termijn terug kan  verdienen.    Doelstelling  Doelstelling van de cluster maatregelen die vallen onder onderzoek en innovatie is om de  programmadoelen te kunnen halen:    Beter programmeren  - Nieuw toets- en ontwerp instrumentarium  - Data en Sensoring —- SMART Kademuur  - Verscherpte kadebewaking    Meer meters kademuur per jaar vervangen  - Conditionering  - Nieuwe bouwmethodes en bouwfaseringen (“legolisering”)    Strategischer inkopen  -  Innovatiepartnerschap  -  Inkoopstrategie en marktconsultaties    Duurzamer bouwen  - Levensduur voorspellen en levensduur verlengen  - Duurzamer inkopen    Beter anticiperen op toekomstig gebruik  -  Multifunctionele kademuur</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>    Gemeente Amsterdam 6 februari 2018  Kenmerk Programma    Toekomstbestendige  kademuren    Onderzoek en Innovatie Kademuren Pagina 3 van 16    Maatregelen “Beter programmeren”    Toets- en ontwerpinstrumentarium   Op het gebied van toetsen en ontwerpen zijn ontwikkelingen als probalistisch ontwerpen,   bewezen sterkte theorie, forensic engineering, automatic design, bouwen met duurzame en nieuw  te ontwikkelen materialen, nature based design of natuur inclusief bouwen. De huidige  ontwerpcodes (eurocode) voorzien nog niet in de toets en ontwerprichtlijnen. Hier wordt door  kennisinstellingen momenteel onderzoek naar gedaan, mede ook op verzoek van bijvoorbeeld  havenautoriteiten. Verschillende ingenieursbureaus benaderen de gemeente Amsterdam met  veelbelovende voorbeelden van automatic design die nu ontwikkeld worden en als pilots  toegepast worden bij andere overheden. De doelstellingen vit het programma om het areaal  sneller op orde te krijgen, kunnen hierbij geholpen zijn.    -_ Onderzoek naar diverse ontwikkelingen en mogelijke verbeteringen daaruit voor  Amsterdam   -_ Participeren in onderzoek aan de kennisinstellingen, met casuïstiek vit Amsterdam.   - Het uitvoeren van een aantal pilots met nieuwe methodieken op Amsterdamse situatie,  en beoordelen van toepasbaarheid   -  Aanpassen van de standaarden in Amsterdamse werkmethodiek, of uitvragen aan de  markt.    Inschatting kosten:  - Onderzoek EU” "in 4 jaar  - Pilots enimplementatie EU _«,- iN 4 jaar  -__ Proceskosten EURa "ing jaar    Voorbeeld   Automatic design: Door het koppelen van verschillende gegevensbronnen snel effecten van  werkzaamheden in het areaal inzichtelijk te maken. Aan de hand van standaardoplossingen wordt de  optimale oplossing voor renovatie of vernieuwing bepaald. Ervaringen binnen een analoog vakgebied  (het geautomatiseerd ontwerpen van onderdoorgangen) worden mogelijkheden voor toepassing  binnen het areaal Binnenstedelijke Kademuren onderzocht. De oplossing ervan wordt grafisch  ontsloten en weergegeven in 3D, inclusief tekeningen van de maatgevende doorsneden. De kosten  zijn inzichtelijk op basis van een SSK raming, de berekening ligt klaar om in te dienen bij Bouw- en  Woningtoezicht.    Bij het bepalen van de optimale oplossing kan gebruik worden gemaakt van verschillende  gegevensbronnen zoals geotechnische informatie, maaiveldhoogtes, geohydrologische gegevens,  aanwezigheid van kabels en leidingen, ligplaatsen van woonboten, kruisende infra, gegevens van het  kadaster, gegevens met betrekking tot de schadegevoeligheid van panden in de omgeving,  intensiteiten van OV, gemotoriseerd verkeer, voetgangers en fietsers. Mogelijke uitbreidingen zijn er  om de uitvoeringsfasering te simuleren en deze te koppelen met een crowd- of een verkeerssimulatie  om overlast tijdens de bouw inzichtelijk te maken en te minimaliseren. Ook kan inzichtelijk worden  gemaakt wat de effecten zijn op bebouwing in de omgeving van het projectgebied.</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>    Gemeente Amsterdam 6 februari 2018  Kenmerk Programma  Toekomstbestendige  kademuren    Onderzoek en Innovatie Kademuren Pagina 4 van 16    Data en Sensoring — De “SMART” kademuur   Op technologische gebied volgen de ontwikkelen zich momenteel snel achter elkaar op. Op  gebied van data verzamelen door nieuwe meettechnieken zijn veel nieuwe spelers op de markt,  die deze nieuwe technieken aanbieden. Kademuren worden nu met vrij traditionele methodes  gemeten en alleen op het moment dat een kade kritisch lijkt te zijn, in veiligheid of functioneren.  Op plaatsen worden al proeven gedaan om nieuwe technieken in te zetten om kademuren te  inspecteren, of om verplaatsingen en zakkingen te bewaken. Ook in Amsterdam zijn enkele  experimenten en pilots uitgevoerd.         Voorbeelden van experimenten zijn een onderzoek onderwater met sonar of multibeam, met  onderwatercamera de staat van de kade onderwater opnemen. Bij huidige traditionele inspecties  ligt de focus op detecteren van schade en verouderingskenmerken van het constructiedeel boven  de waterlijn. Multibeam en sonartechnologie kunnen gebruikt worden om onder water te  inspecteren. Deze ogen onder water geven een verbeterd inzicht in de staat van de kade  onderwater. Voor andere constructies zoals bruggen zijn ook studies gedaan naar mogelijke  toepassing van satelliet data, en bij data lab wordt voor meerdere toepassingsmogelijkheden 3D  punten wolken verzameld.    Figuur 1 voorbeelden uitvoerde experimenten  innovatieve methoden voor monitoring van deformatie    , \ | SHAPE ACCEL ARRAY™    De laatste ontwikkeling In het  monitoren van gronddeformaties.                                            E                    x  ek           u Real-tIme remote uitlezing van het  integrale deformatieprofiel In 3D   u Geen aparte casing / helling-  meetbuis vereist.          |                                                               u Voor verticale en horizontale y  toepassing.   e Werkt op basis van zeer  geavanceerde MEMS-  chiptechnologie.         a Ook voor dynamische metingen.         inspectie van een sluismuur met sonartechnologie (uitgevoerd  door Kade-inspectie BV)                                        MZ Kade- . Bevindingen  <== inspectie  Bevindingen a . Breggen dn So mm, en op DJ uma verder in restje ls de eraan helena  8 TT ~                 </pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>    Gemeente Amsterdam 6 februari 2018  Kenmerk Programma  Toekomstbestendige  kademuren    Onderzoek en Innovatie Kademuren Pagina 5 van 16              (uitgevoerd door Deep  Kosten Multibeam | Resultaat:  (exclusief Constatere  beoordeling): circa1 | n ernstige  euro/m* veiligheid-    issues,  an et zoals kapot  En gevaren  delen,  kapotte  palen              Maatschappelijke kosten-baten analyse   Veel technieken lijken een goede toepassing te hebben voor kademuren. Het implementeren van  nieuwe monitoring technieken en mogelijk realtime monitoring kan een goede aanvulling zijn op  inspecties die nu uitgevoerd worden. Gegevens over de assets zullen actueler en uitgebreider zijn.  De veelheid aan nieuwe technologie en de beperkte bewezen concepten hiervoor maken het  moeilijk om nu een goede afweging te maken op grond van kosten en baten. Een  maatschappelijke kosten-baten- analyse naar een “smart kademuur” is de basis voor een  afwegingskader in de keuze van toe te passen systemen.    Nut en Noodzaak   Met de huidige manier van inspecteren en monitoren, bestaat het risico dat een kade onverwacht  bezwijkt of verzakt. Met overlast voor de omgeving en dure herstelmaatregelen tot gevolg.  Monitoring met nieuwe technieken kan het aantal onvoorziene incidenten beperken of zelfs  helemaal voorkomen. Ook kan het kosten besparen doordat door goede meetgegevens op  plaatsen kademuren later of niet meer vervangen hoeven worden. Omdat meetgegevens  vitwijzen dat een kademuur stabiel is.    Aanpak  Verschillende technieken worden vergeleken op een proeflocatie:  Verkenningsfase (2019)  “onderzoekers van universiteiten of kennisinstituten benaderen voor samenwerking  Onderzoeksdoelen en te toetsen hypotheses opstellen  Inventarisatie van bestaande systemen en literatuurstudie  Meetlocatie inrichten (2020)  Bedrijven benaderen met bestaande of conceptuele technieken  =_ Onderzoeksplan opstellen en meetlocatie(s) aanwijzen  Meetlocatie inrichten en open uitvraag aan bedrijven die willen participeren  Meetperiode  Interpretatie en kosten baten analyse (2021)  “Analyse van de resultaten  Kosten baten analyse per meetsysteem of combinatie van technologieën  “Inpassing in stedelijke manier van werken  Implementatiefase (2022)</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>    Gemeente Amsterdam 6 februari 2018  Kenmerk Programma  Toekomstbestendige  kademuren   Onderzoek en Innovatie Kademuren Pagina 6 van 16    =_ Afwegingskader voor investering  - Ontwerp van een interface  Inrichten van een pilot gebied   =_ Opzetten werkprotocollen   ~ Uitrollen over de hele stad    Inschatting kosten:   Onderzoek door kennisinstelling: EUR - in 4 jaar  Proceskosten: EUR — pin 4 jaar   Pilots met marktpartijen: EUR fin 4 jaar.    Verscherpte kadebewaking              Omdat een groot deel van het areaal verouderd is, omdat de belastingen op de kademuren in de   loop der jaren zijn toegenomen en omdat er recent een aantal incidenten is geweest van   verzakkingen of instabiliteit bij kademuren zullen de kademuren beter bewaakt moeten worden.   Hiervoor zullen een aantal producten ontwikkeld worden en zal een aantal maatregelen in gang   gezet worden:   =_Opzetten en bijhouden van een risicokaart voor de kademuren (risico = kans * gevolg) waarbij in  een kaart de gebieden aangeduid worden waar de kans op bezwijken aanwezig is, en waar ook  de gevolgen van bezwijken aanwezig zijn. De kaart is een groeimodel, naarmate de beschikbare  informatie groter wordt, wordt de informatie vit de kaart completer en waardevoller.  Informatie die verzameld wordt, komt uit het onderdeel technische staat, vit monitoring van  kademuren en uit inspecties van de kademuren. Ook kan bestaande informatie uit de openbare  ruimte benut worden (mor meldingen, ligging kwetsbare kabels en leidingen, kritische  infrastructuur)   =__Monitoring van de deformatie van kademuren (op basis van huidige technieken): De  verplaatsing van kademuren in de tijd zal gemeten worden op de risicovolle kademuren.   =_ Voorkomen van overbelasting: De binnenstad van Amsterdam wordt steeds intensiever  gebruikt. Dit geeft zwaardere belastingen op de kademuren dan waar ze op ontworpen zijn. Het  areaal kan geheel vervangen worden en op de nieuwe belastingsituatie gedimensioneerd  worden. Een andere mogelijkheid is om de belasting op de kademuren te beperken. Hiervoor  kan nieuw beleid ontwikkeld worden, bijvoorbeeld voor het toestaan van zwaar verkeer of voor  toelaten van opslag en parkeren van zware voertuigen op en langs de kademuren. Of voor het  aan- en afmeren van schepen of de eisen aan wijze van afmeren van woonboten. Voor tijdelijke  gebruik kunnen nieuwe eisen opgesteld worden voor vergunningverlening.   =_ Ontwikkelen van een tool waarin bewaking van kademuren kan worden gevolgd, en waaruit  signaal komt, waarop actie kan worden ondernomen. Opzetten van een GIS omgeving waarin  alle verzamelde gegevens geanalyseerd kunnen worden.    Proceskosten: EUR 3 ing jaar  Kosten derden monitoring; — ——aing jaar</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>    Gemeente Amsterdam 6 februari 2018  Kenmerk Programma  Toekomstbestendige  kademuren    Onderzoek en Innovatie Kademuren Pagina 7 van 16    Maatregelen “Meer meters per jaar vervangen”    Conditionering   Bij de vervanging van kademuren is winst te halen in tijd en kosten door aanpassing van de  randvoorwaarden. Binnen het programma wordt verkend worden of nieuw beleid,  beleidsaanpassingen of gemeentelijke procedures aangepast kunnen worden. Het programma  stelt hiervoor advies op en werkt hierin samen met andere programma's en beleidsdiensten.    Proceskosten: EUR | oin4g jaar  Voorbeelden  - | Woonbotenprotocol    - Protocol ten aanzien van funderingsherstel panden  -  Optimaliseren bouwprotocol  - Bouwlogistiek (over water)    Nieuwe bouwmethodes en bouwfasering (legolisering)   Het ontwikkelen van nieuwe bouwmethodes en bouwfaseringen voor toekomstige  kademuurvervangingen met als doel minder hinder, een kortere doorlooptijd en lagere  investeringskosten. Daarbij inzetten op gestandaardiseerd bouwen, waardoor de vervanging met  minder proceskosten voorbereid kan worden, en in projecten geleerd kan worden voor volgende  projecten, die daardoor sneller en goedkoper vitgevoerd kunnen worden. Opties van modulair  bouwen uitwerken, zodat kademuren in componenten kunnen worden opgebouwd. Deze kunnen  per component aangepast worden op de omgeving. Met een aantal verschillende modules kan een  standaard ontwikkeld worden voor diverse omgeving en adaptief op gevraagd gebruik.         Inschatting kosten:   R&D traject: EUR ing jaar  Proceskosten: EUR in 4 jaar   Pilots met marktpartijen: EUR “14 jaar.</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>    Gemeente Amsterdam 6 februari 2018  Kenmerk Programma  Toekomstbestendige  kademuren    Onderzoek en Innovatie Kademuren Pagina 8 van 16    Maatregelen “Strategischer inkopen”    Innovatiepartnerschap                   Het Innovatiepartnerschap Kademuren is een project dat het ontwikkelen van innovatieve  kademuurconcepten door marktpartijen combineert met het grootschalig inkopen van deze  innovaties. Doel van het project is dat toekomstige kademuurvervangingen met minder hinder,  een kortere doorlooptijd en lagere investeringskosten worden uitgevoerd, de innovatieve  concepten dragen zo bij aan het op orde brengen van de kades. Gedurende het  innovatiepartnerschap doorlopen 3 partijen een Onderzoek- en Ontwikkelfase (R&D-traject)  waarbij het eerste idee wordt vitgewerkt tot een volledig geteste oplossing. Na deze fase volgt  voor alle 3 de partijen een pilotproject. Bij een succesvolle pilot wordt er met de drie partijen een  raamcontract voor 4 jaar gesloten, waarin diverse vervolgprojecten zullen worden weggezet.    Wat is er al gedaan?   - Eris een probleemanalyse opgesteld die beschrijft wat de oorzaken zijn dat  kademuurvervangingen in Amsterdam relatief duur zijn, lang duren en veel hinder  veroorzaken.   - Op basis hiervan is bepaald wat de focus wordt voor de innovatie, en zijn de  projectdoelstellingen opgesteld.   - Het afgelopen jaar zijn er twee marktbijeenkomsten georganiseerd, waaruit bleek dat de  animo in de markt enorm is. Er waren meer dan 200 bedrijven waren aanwezig.   -_Eris een inkoopstrategie opgesteld, die is afgestemd met diverse interne en externe    partijen.  -  Erzijn diverse risicosessies en klankbordsessies georganiseerd.  - Eris een subsidie ter waarde van ¢ binnengehaald bij het Ministerie van EZ,    afspraken zijn vastgelegd in een convenant.    De volgende vitgangspunten zijn gehanteerd:   - In 2018 handhaven we de huidige inzet   - Daarmee komen we met het huidige budget net uit tot het einde van het jaar   - Voor 2019 hebben we aanvullend budget nodig. Deze nemen we mee in de MIP-aanvraag  Programma Kademuren   - De inschatting is dat de inzet gelijk is aan 2018, plus € : onvoorzien. Dan komen we  uit op €   - Deze aanvraag loopt tot het einde van de Onderzoek- en ontwikkelfase (eind 2019)   - Voor 2020 en verder (voorbereiding en uitvoering pilotprojecten) hoeft in principe geen  aanvullend budget aangevraagd te worden   -_De voorbereiding van de pilotprojecten wordt betaald uit voorbereidingsbudget van het  specifieke project.   - Voor de pilotprojecten (en projecten in het raamcontract) hoeven geen volledige  aanbestedingen te worden gehouden.   -_De verwachting is dan ook dat de VAT-kosten voor deze projecten lager zullen zijn dan  gebruikelijk</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>    Gemeente Amsterdam 6 februari 2018  Kenmerk Programma    Toekomstbestendige  kademuren  Onderzoek en Innovatie Kademuren Pagina 9 van 16    Uit te voeren werkzaamheden: Producten: |    Organiseren risicosessies   Voeren onderhandelingen (door dialoogteeem) hb Gunningsadvies   Voeren dialooggesprekken | Samenwerkingsvereenkomst  Opstellen nota's van inlichtingen   Aanhaken belangrijskste stakeholders in barkofifee   Afstemming met Walmurenteam en AOG    Training houding/gedrag 'innovatiepartnerschap:  Verslagen n.a.v. dialooggesprekken   Toets op validatie van concepten   Opstellen raamovereenkomst   Toetsen haalbaarheid innovatieve concepten  Beoordelen inschrijvingen   Sluiten overeenkomst met winnende partij              Proceskosten: EUR in 2019:    Projectmanagement + Dialoogteam    Technisch management +  Dialoogteam   Contractmanagement + Dialoogteam   Projectondersteuning   Dialoogteam (voorzitter)   Beoordelingsteam (3 x beoordeling              Backoffice (4  specialisten/stakeholders    Communicatie  Administratie  Juridisch advies  Juridisch advies  onvoorzien                        Inkoopstrategie en marktconsultatie  Binnen de huidige manier van werken worden diensten, producten en werken ingekocht bij een  beperkt aantal leveranciers. De Lead Buyer signaleert een ongewenste situatie bij de aanbesteding  en inkoop. De strategie zal aansluiten op de assetmanagement doelen en de strategie van de lead  buyer voor de inkoop van producten en diensten voor assetmanagement.   — _ Implementatie nieuwe inkoopproces   — Inrichten contractmanagement via contractmanagementplannen   -  Generieke inkoopstrategie voor kademuurvervangingen    </pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>    Gemeente Amsterdam 6 februari 2018  Kenmerk Programma  Toekomstbestendige  kademuren   Onderzoek en Innovatie Kademuren Pagina 10 van 16    — _ Categorieplan voor Civiele Constructies (Kademuren, sluizen, bruggen)  — Marktanalyse voor kademuurvervangingen   — _Stadsbrede raamcontracten voor inspecties categorieplannen   — _ Analyse budgettaire effecten raamcontracten    In 2019 — 2022 zullen de plannen verder uitgewerkt en geïmplementeerd moeten worden. De  kosten voor de inzet van een contractmanager en een inkoopadviseur zijn geraamd op:    Proceskosten: EUR iin 4 jaar</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>    Gemeente Amsterdam 6 februari 2018  Kenmerk Programma    Toekomstbestendige  kademuren    Onderzoek en Innovatie Kademuren Pagina 12 van 16    Maatregelen “Duurzamer bouwen”    Levensduur voorspellen en Levensduur verlengen   De theoretische levensduur van constructies is 50-100jaar, veel constructies zijn al zo oud, of  ouder. Afhankelijk van de degradatie van materialen, het gebruik door de jaren heen en de  klimatologische omstandigheden kunnen constructies langer mee dan de theoretische levensduur.  Of zijn juist veel eerder aan vervanging toe. Wat zijn materiaaleigenschappen van beton, staal,  metselwerk, hout of andere toegepaste materialen die aan veroudering onderhevig zijn geweest?  En (hoe) kan veroudering en degradatie van materiaaleigenschappen tegen gegaan worden? Het  groen — de bomen en muurplanten — hebben nu een negatieve invloed op de levensduur van een  kademuur. Kan groen door andere inzet of soorten juist levensduur verlengen?    Fundamenteel onderzoek naar sterkte van gedegradeerde materialen gebeurt bij  kennisinstellingen, toepassingen van nieuwe materialen of versterken van materialen komen  vanuit leveranciers en kennisinstellingen. De gemeente kan initiëren en participeren in onderzoek  en pilots met kennisinstellingen en marktpartijen.    Nut en Noodzaak   Amsterdam heeft een groot kademuren areaal, en de impact op de leefbaarheid en bereikbaarheid  van de stad is groot, als een groot deel van dit areaal vervangen moet worden. Door te investeren  in levensduur verlengende maatregelen kan de vervanging uitgespreid worden over meerdere  jaren en kunnen kosten en overlast ook gereduceerd worden.    Indicatie kosten    -  Onderzoek EUR 0,- in 4 jaar  - Pilotsenimplementatie—EUR =... - ing jaar  - Proceskosten EUR - ing jaar    Duurzame materialen inkopen         De gemeente Amsterdam wil verduurzaming versnellen. Dit staat in de Agenda Duurzaamheid, de  agenda voor duurzame energie, schone lucht, circulaire economie en klimaatbestendigheid. In  2017 heeft VenOR Assets Civiele Constructies het actieplan “Maatschappelijk Verantwoord  Inkopen” gemaakt, waarin de acties om te verduurzamen bij kademuren tot stand te brengen.  VenOR staat aan de startlijn voor wat betreft het meegeven van uitgangspunten op duurzaam  inkopen/Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI) voor het onderhoud en beheer van de assets  kademuren. MVI houdt in dat bij de inkoop rekening wordt gehouden met people, planet en  profit/prosperity (welvaart). Dit zijn sociale aspecten, duurzaamheidseisen aan een product,  productiewijze en aan werken/diensten (gebruik materieel en logistieke bewegingen). Ook gaat  het over hoe je zoveel mogelijk maatschappelijke waarde kunt creëren met inkoop.    Indicatie kosten  - Proceskosten EUR -in 4 jaar</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>    6 februari 2018  Kenmerk Programma    Gemeente Amsterdam    Toekomstbestendige  kademuren    Onderzoek en Innovatie Kademuren Pagina 12 van 16    Maatregelen “Beter anticiperen op toekomstig gebruik”    Multifunctionele kademuren   De kademuur is een essentieel onderdeel van de openbare ruimte met als primaire functie de  scheiding tussen land en water. De kademuur heeft een grond- en waterkerende functie en zorgt  dat de openbare ruimte (en de inrichting daarvan) op zijn plek wordt gehouden. Daarmee is de  kademuur de drager van vele vitale functies, zowel letterlijk als figuurlijk, en essentieel voor het  borgen van verschillende functies en objecten. De kademuur vormt het fundament van de stad.              Nieuwe multifunctionele kademuren kunnen meer functies vervullen dan het op hun plaats  houden van de achterliggende grond en panden.   Gedurende de inspiratiesessie op 8 maart 2018 hebben we vanuit de G4-gemeenten in vier  groepen een trap met toekomstwaarden voor de kademuren opgesteld. Vanuit het brede  spectrum van gemeentelijke opgaven zijn hier collega's bij aanwezig geweest. Het is van groot  belang om deze collega's maar ook externe stakeholders bij de vervangingsopgave te betrekken,  om zo tot de kade van de toekomst te komen.    In de tabel zijn de mogelijke traptreden aangegeven. Gebiedsspecifiek zal moeten worden  gekeken welke traptreden relevant zijn voor een te vervangen kade en vervolgens kijk naar de  meerwaarde van het geheel!              Stakeholders    Trap met toekomstwaarden    Veiligheid  Bescherming tegen water    (Gemeentelijke) beheerders  Gemeente R.O.    Grond- en waterkering  Wonen en werken    Transport en vervoer   Aan en afmeren (goederen, diensten, personen)  Verkeer (fiets, voet, auto)   Parkeren (fiets, auto)    Opslag  Waterberging  Regenwater afvoer  Riolering   K&L   Logistiek   Afval    Groen    Gemeente vergunningen   Gemeente beheer   Gemeente ingenieursbureau  Gemeente diensten (afval, riolering)  Gemeentelijke programma’s (fiets,  parkeren)   Waterschap   Nutsbedrijven    Gebruikers (zakelijk)  Ondernemers  Vastgoedeigenaren  Detailhandel   Logistiek (bevoorrading)  Gebruikers (bv. rondvaart)    Gebruikers (privé)  Bewoners(vereniging)   Gebruikers (voet, fiets, auto, vaartuig)  Toerisme    </pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>    Gemeente Amsterdam 6 februari 2018  Kenmerk Programma    Toekomstbestendige              kademuren   Onderzoek en Innovatie Kademuren Pagina 13 van 16  Ecologie |  Natuur-inclusief bouwen Overig   { Projectontwikkelaars  Recreatie en toerisme | Bouwers   | lanovatieve (technische) bedrijven  Energiewinning | Ecologische partijen    Energie vit water  Bodemenergie                        In de figuur is een voorbeeld van een mogelijke trap me toekomstwaarden voor een kademuur  weergegeven.    Bescherming tegen water         Een andere blik op de projectomgeving nodig is onm een trap met toekomstwaarden te kunnen  bouwen, resulterend in meer toegevoegde waarde woor de omgeving. We moeten verder kijken  dan alleen de scope van het kademuurvervangingtsproject. We moeten uitgaan van een groter  projectgebied, minimaal van ‘gevel tot gevel’, maarr lever van “achtertuin tot achtertuin’ in plaats  van enkel de kademuur te beschouwen.    Om dit te kunnen realiseren moeten binnen een. groter projectgebied (wijkniveau) de relevante  maatschappelijke opgaven worden geïnventariseerd. Op die manier kunnen de kansen en  oplossingen voor verschillende opgaven worden gekoppeld en wordt efficiënter omgegaan met de  beperkt beschikbare openbare ruimte, zowel bowen- als ondergronds. Denk hierbij b.v. aan de  ondergrondse kabel- en leidingeninfrastructuur.    Bij de mogelijkheden voor het zoeken naar meekoppelkansen, resulterend in multifunctionele  kades, speelt de factor tijd een rol. De beschikbare hoeveelheid tijd bepaalt mede hoe breed er kan  worden gezocht naar slimme meekoppelkansen. Tijdens de ìnspiratiesessie is hiervoor de  volgende gedachtelijn ontwikkeld:   " Korte termijn vervangingsopgaven (KT{nu): op projectniveau bundelen van opgaven;   =__ Middellange termijn (MLT): op gebiedsniveau opgaven bundelen;   = Lange termijn (LT): op stedelijk niveau ambities bij elkaar brengen.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>    Gemeente Amsterdam 6 februari 2018  Kenmerk Programma  Toekomstbestendige  kademuren   Onderzoek en Innovatie Kademuren Pagina 14 van 16    Stedelijk beleid Energie    ij  Langetermijn    Afval  Parkeren  Rainproof  Recreatie    v . Veiligheid  Nu ervanging Grondwater    Bomen & natuur incl.  K&L           Gebied:         Visie op Openbare Ruimte en  Ondergrond         Paar jaar    Ruimtecompetitie   De beschikbare ruimte aan de landzijde is vaak beperkt. Hoe gaan we om met ruimtecompetitie  (belangen, €, regie) of op een niveau hoger: ambitiecompetitie. Hoe komen we tot goede  afwegingen en tot een gedeelde visie en oplossing? Hoe gaan we om met de dynamiek in  systemen en de verschillen in dynamiek tussen bovengrond en ondergrond? En hoe creéren we  voldoende urgentie voor de multifunctionele oplossing? Lukt het ons om de hiervoor benodigde  samenwerking in de openbare ruimte vorm geven? Dit vraagt om gebiedsregie, zowel voor de  realisatie van de oplossing als voor het beheer. En gebruik ook het water voor functies: logistiek  (aan- en afvoer), beleving, groen in het water etc.    Technische innovatie koppelen aan multifunctionaliteit   De combinatie van technische innovaties met het denken over multifunctionaliteit kunnen elkaar  versterken. Wat kun je met nieuwe materialen, welke mogelijkheden bieden andere constructies?  Hoe kunnen we interacties tussen constructies en functies versterken?    Flexibiliteit   Onzekerheden over toekomstige ontwikkelingen, b.v. rondom transport en mobiliteit, vragen om  het inbouwen van flexibiliteit in de multifunctionele oplossing. Zorg vanwege de onzekere  toekomst voor robuustheid/adaptiviteit in je ontwerp: bouw modulaire K&L-goten of bakken in die  voor meerdere doelen kunnen worden gebruikt, bouw parkeergarages onder de gracht die  kunnen worden omgebouwd naar ander functies (supermarkt, sportcentrum). Kijk hierbij ook naar  de ontwikkelingen rondom Next City (Rotterdam).    Nut en Noodzaak   Herstel of vernieuwing van kademuren is een omvangrijke opgave met veel impact op de  omgeving en die vraagt om een grote financiële investering. Dit maakt het meekoppelen van  andere opgaven in de omgeving een logische stap, resulterend in het vergroten van de  maatschappelijke waarde van en draagvlak in de omgeving voor het vervangingsproject.  Kademvuren die kansen en mogelijkheden bieden om tot oplossingen te komen voor andere  stedelijke opgaven, zijn multifunctionele kademuren met toekomstwaarde. Hiermee kan de  toegevoegde waarde van kadevernieuwingsprojecten worden vergroot.</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>    Gemeente Amsterdam 6 februari 2018  Kenmerk Programma    Toekomstbestendige  kademuren    Onderzoek en Innovatie Kademuren Pagina 15 van 16    Aanpak   1. Schets Gracht van de Toekomst   Op basis van het gedachtegoed van de trap met toekomstwaarden gaan we een schets maken van  de Gracht van de Toekomst waarin alle mogelijke functies zijn gecombineerd. Deze schets gaan  dienen als inspiratiebron voor concrete projecten als een referentie van de maximale variant.  Hiervoor gaan we verder aan de slag met het door ontwikkelen van het gedachtengoed van de  trap met toekomstwaarden.    2. Uitwerking concrete casusgebieden   Om de kansen van multifunctionele kademuren in de praktijk te gaan verzilveren, gaan we aan de  slag met concrete casusgebieden. Dit traject zal in meerdere gemeenten plaatsvinden, zodat  ervaringen gedeeld kunnen worden. Hierbij kan op hoofdlijnen het volgende stappenplan worden  gevolgd:   e Keuze vaneen locatie op basis van noodzaak reconstructie kade.   e _Startgesprek met alle betrokkenen vanuit de opgaven of het gebied, inclusief externe  stakeholders. Probeer zo compleet mogelijk te zijn. Niet eenvoudig maar wel belangrijk!   e Maak een brede Omgevingsscan door alle opgaven in de omgeving te inventariseren.   e Kijk welke opgaven en dus welke koppelkansen kansrijk zijn en toets ook op  doelmatigheid en haalbaarheid binnen de beschikbare tijdstermijn:   o Welke opgaven kunnen worden meegenomen?   o Welke belangen spelen er?   o Welke kansen worden gezien?   o Welke behoeften leven er?   o Wat wil je en kun je bijdragen (in tijd, geld, ruimte..)?   e Probeer naar een gedeelde visie te komen: waar willen we gezamenlijk naar toe?   e Combineer de opgaven en koppelmogelijkheden in een ontwerp voor de gracht en  probeer hierbinnen ook ruimte te creëren voor toekomstige ontwikkelingen (flexibiliteit,  robuustheid van de oplossing).   e Wat zijn de baten van deze oplossing voor de brede omgeving nu en in de toekomst?  Creëren we hiermee kansen en ruimte voor toekomstige ontwikkelingen in het gebied?  Wat maakt deze huidige investering mogelijk in de toekomst waardoor deze nu de moeite  waard is?    Wat is nodig om bovenstaand stappenplan goed te kunnen uitvoeren:  e Het ontwikkelen van een omgevingsscan om relevante (mee te koppelen) opgaven uit de  omgeving in beeld te krijgen;  e Het doorontwikkelen van de ‘trap met toekomstwaarden! om de samenhang en mogelijke  afhankelijkheid tussen de opgaven in beeld te brengen;  e _Beslismethodiek (proces) om de doelmatigheid en haalbaarheid van meekoppelen af te  kunnen wegen.    In onze opgave staat de vervanging van de kademuren centraal en proberen we andere opgaven  mee te koppelen. Echter deze aanpak kan natuurlijk ook vanuit andere opgaven op een</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>    Gemeente Amsterdam 6 februari 2018  Kenmerk Programma  Toekomstbestendige  kademuren    Onderzoek en Innovatie Kademuren Pagina 16 van 16    vergelijkbare wijze worden ingevuld. Denk hierbij aan de ingrijpende opgave rond de  energietransitie, het aardgasvrij worden.    Proceskosten: EUR — “4 jaar  Pilots en implementatie: EUR 4 jaar.    Voorbeelden   1. De straat en water verbinden (nu voornamelijk gescheiden; stad ligt aan gracht, maar gracht heeft  maar heel beperk een functie NB: rondvaarten en huldigingen etc., dan houdt het op), gebruik meer  combineren en samenhang brengen (nu gescheiden in gebruik en deels ook ín belevenis).   2. Water tot leven brengen (in combi met 1), water wordt schoner, gezonder, helder, en er kan in  gezwommen worden, waternatuur komt tot leven (waterplanten in de gracht). Waterplanten  (biofilters) ook als natuurlijke reinigers van het water.   3. Meer entree tot en in het water vanaf de kant (in combi met 1). Nu zijn we toeschouwer, we moeten  meer deelnemer zijn. Meer spelen, bewegen (zwemmen, vlotvaren, kanoën etc.), lage instapplaatsen.  [referentie Oude gracht Utrecht).   4. Een schone gracht, weg met (zwerf)vuil in het water en op straat. Afvalstromen buiten zicht  brengen (ondergronds … . of?), waar kan meer lokaal recycleren.   5. Klimaatrobuuste gracht; groen waar kan, meer verkoeling (minder hittestress), meer vasthoucd'-n  regenwater (minder verhardingen) en hergebruiken (grijs water), groen als schoonluchtfilter.   6. Groenbeleving en meer biodiversiteit; de grachten als groencorridors, en verbindend stelsel, voor  mens en natuur, daar vrij wandelen, genieten, met minder obstakels (auto’s, fietsen niet meer in de  loop). De grachten als natuurlint (muurplanten op kademuren), ook bloemrijk, een plek voor bijen en  groen/natuurbeleving.   7. Het hele grachtprofiel als samenhangend watersysteem; water circuleert met samenspel van  regenwater (vanaf dak en maaiveld) en grondwater en wordt doelbewust voor het juiste bestemd  (drink water en grijs water). Meer gebruik grijs water in huishoudens.   8. De gracht als transportbaan; transport in ondergrond en in en over het water. Nieuwe visie op  gebruik. Meer ruimte voor activiteiten 1 t/m 7, minder van het nu (herbezinning), rondvaarten, huidige  rioolstelsel, bekabeling ?).   9. Kantoor aan de waterkant; de gracht als nieuwe werkplek, buiten langs de gracht je werk doen. Met  de mogelijkheden van het mobiele netwerk liggen de mogelijkheden open.    Samenwerking   Op gebied van onderzoek en innovatie is de insteek om actief de samenwerking op te zoeken met  andere partijen. De grote Nederlandse gemeenten G4, kennen vergelijkbare uitdagingen, hierin  kan door kennisdeling en samen optrekken in ontwikkelingen, samenwerking opgepakt worden.  Hiervoor is al een samenwerkingsverband vanuit de Bouwcampus opgezet.    Onderzoek en innovatie vindt plaats in de triple-helix, met de overheid als initiator, de  kennisinstelling voor fundamenteel onderzoek en validatie en de markt als productontwikkelaar.  Gemeente Amsterdam zoekt de samenwerking met deze partijen, en is daarvoor actief en geeft  mede vorm aan de agenda van het landelijke platform binnenstedelijke kademuren en het  innovatieplatform van CROW.</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>