<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Katern RES 1.0 – MER en
milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoud
Deelname aan de landelijke pilot ‘RES en milieueffectrapportage’ .............. 3

Geen milieueffectrapportage, wel een advies van de Commissie m.e.r. .... 4
Het advies van de Commissie m.e.r......................................................... 9
Opvolging van het advies van de Commissie m.e.r. ................................ 11




                                                                                          2
Katern RES 1.0 – MER en milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>In dit katern leest u hoe is omgegaan met milieu-informatie in het RES-proces.
De Commissie voor de milieueffectrapportage heeft een advies1 uitgebracht
over de concept-RES Noord-Holland Zuid (NHZ). In dit katern is beschreven wat
de overeenkomsten zijn tussen de processtappen van de RES en het
stappenplan van de Commissie m.e.r. Vervolgens wordt het advies van de
Commissie m.e.r. toegelicht en hoe aan dit advies opvolging is gegeven.


    Deelname aan de landelijke pilot ‘RES en
    milieueffectrapportage’
Energieregio Noord-Holland Zuid heeft deelgenomen aan de landelijke
pilot ‘RES en Milieueffectrapportage (m.e.r.)’.2 Dit doen wij samen met
een aantal andere RES-regio’s (zoals Energieregio Noord-Holland Noord),
het Nationaal Programma RES en de Commissie voor de
milieueffectrapportage (Commissie m.e.r.). De RES is een nieuw
instrument in het ruimtelijk beleid. Het is onder de huidige Nederlandse
wetgeving juridisch niet verplicht om een MER bij de RES te maken maar
de RES heeft wel kenmerken die passen bij m.e.r.-plichtige instrumenten.
Om die reden is in Energieregio NHZ de behoefte ontstaan om ervaring op
te doen met de m.e.r.-procedure in relatie tot de RES. Belangrijkste
vragen zijn hierbij ‘hoe in het RES-proces om te gaan met een MER, MER-
onderdelen of andere milieuweging zonder een formele m.e.r.-procedure’.
Uitgangspunt voor deelname aan de pilot is geweest om ‘in de geest van
de m.e.r. te handelen’. De concept-RES NHZ is voor advies voorgelegd aan
de Commissie m.e.r. Er is dan ook geen formele MER opgesteld en geen
formele m.e.r.-procedure doorlopen. Het doel van deelname aan de pilot
was kennisuitwisseling en ervaring opdoen, zodat de milieu-informatie in
het vervolgproces naar de RES 1.0 kan worden aangescherpt. De
verkregen inzichten kunnen tevens worden meegenomen bij de
milieuweging na de RES 1.0, wanneer de afspraken uit de RES 1.0 in
lokaal omgevingsbeleid worden verankerd.




1 Het advies van de Commissie m.e.r. voor de milieueffectrapportage over de concept-RES
NHZ vindt u op de website van Energieregio NHZ.
2 Meer informatie over de pilot ‘RES en m.e.r.’ staat op de website van het NPRES.




                                                                                          3
Katern RES 1.0 – MER en milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>    Geen milieueffectrapportage, wel een advies van de
    Commissie m.e.r.
Meerdere onderdelen en stappen in het RES-proces komen overeen met
het stappenplan van de Commissie m.e.r. over de RES en m.e.r.3. Daarom
is ervoor gekozen om overeenkomsten tussen de RES en een m.e.r. te
onderzoeken en de concept-RES aan de Commissie m.e.r. voor te leggen
voor advies. De stappen die in het RES-proces zijn gezet om de milieu- en
omgevingseffecten mee te wegen, zijn zichtbaar in het onderstaande
schema4. Vervolgens worden kort de overeenkomsten beschreven tussen
de processtappen van de RES en het stappenplan van de Commissie
m.e.r..


    Participatie

    In het genoemde stappenplan over de RES en m.e.r. geeft de Commissie m.e.r. aan dat
    een m.e.r-procedure een goed instrument is om participatie te organiseren. Participatie is
    vanaf de start een van de centrale thema’s in het RES-proces van NHZ. Het is een bottom-
    up participatief proces, waarbij maatschappelijk en bestuurlijk draagvlak (op provinciaal,
    regionaal en lokaal niveau) een belangrijke basis vormt voor zowel de RES zelf als voor de
    uitvoerbaarheid van de afspraken in de RES. De milieu-informatie is ook in dat proces
    meegenomen en besproken.


Stappen RES-proces




3
  Het stappenplan ‘Advies regionale energiestrategie en milieueffectrapportage’ is op de website
van de CMER te vinden.
4
  In het katern RES-proces is een uitgebreide beschrijving van het RES-proces opgenomen.




                                                                                                 4
Katern RES 1.0 – MER en milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Belemmeringen-/kansenkaart zon, wind, warmte en energie-
infrastructuur
Voor iedere RES-deelregio is in stap 1 van het RES-
proces een ‘foto’ Energie & ruimte opgesteld5. Deze                 Stappenplan Commissie m.e.r.
foto’s geven inzicht in de stand van zaken van een
aantal belangrijke uitgangspunten bij de start van het
RES-proces:
• Het huidige aanbod van hernieuwbare energie.
• Huidige infrastructuur voor warmte en
    elektriciteit.
• Voorziene ruimtelijke ontwikkelingen.
• Toekomstige energie- en warmtevraag.
• Landschappelijke karakteristieken.
• Ruimtelijke beperkingen voor wind- en zonne-
    energie, waaronder nationale en provinciale
    beleidsregiems van natuur en landschap
    (bijvoorbeeld Natuurnetwerk Nederland, Bijzonder
    Provinciaal Landschap met daarbinnen onder
    andere weidevogelgebieden, Unesco-gebieden) en
    afstanden vanuit veiligheid en geluid.

Deze fotodocumenten geven daarmee een eerste
inzicht in de energetische mogelijkheden per
deelregio (onder meer potentiegebieden voor zonne-
energie, windenergie, aquathermie en geothermie).

Beoordelingskader
In verschillende expertsessies is bepaald op welke
manier en op welk schaalniveau in beeld wordt gebracht wat de effecten
van de verschillende scenario’s en zoekgebieden voor opwekking van
duurzame energie zijn. De volgende thema’s zijn behandeld in de
expertsessies:
•   Directe economische effecten.
•   Indirecte economische effecten.
•   Kosten & exploitatie.
•   Natuur.
•   Landschap.

5
 Voor NHZ zijn de ‘fotodocumenten stap 1’ onder de verschillende deelregio’s op de website
van Energieregio NHZ te vinden.




                                                                                         5
Katern RES 1.0 – MER en milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>•   Ruimtegebruik en hinder.
•   Energieopwek en -gebruik.
Per thema zijn de criteria benoemd en is de methode van effectbepaling
beschreven6.

Voorafgaand aan de expertsessies zijn notities opgesteld met aannames,
openstaande vragen en discussiepunten die tijdens de sessies besproken
zijn met de experts uit de regio. Door het gesprek aan te gaan met experts
binnen de thema’s is een gedragen en aanvaarde methode gecreëerd.
Daar waar experts niet aanwezig konden zijn bij een sessie, zijn er
interviews gehouden om de benodigde informatie op te halen.

Alternatieven: scenario’s per deelregio
In een MER worden veelal alternatieven beschreven en beoordeeld op
effecten. In stap 2 van het RES-proces zijn per deelregio drie scenario’s
voor de opwekking van duurzame energie ontwikkeld7. Deze scenario’s
zijn gebruikt om aan de hand van uiterste situaties met experts en
stakeholders te verkennen welke invulling van de duurzame opwekking van
energie past binnen de RES-(deel)regio. De scenario’s zijn te zien als
alternatieven in termen van een MER en zijn op een vergelijkbare wijze tot
stand gekomen en beoordeeld. Van alle scenario’s zijn de effecten op
natuur, landschap en ruimtegebruik en hinder beoordeeld aan de hand
van de criteria uit het beoordelingskader. Deze effectbeoordelingen
maakten integraal onderdeel uit van de scenario’s en zijn als informatie
gedeeld in de verschillende regionale en lokale ateliers8.


Voorbeelden van scenario’s zijn:
•   ‘Energiestad en -dorp’, waarin optimaal wordt ingezet op het combineren van functies
    en efficiënt ruimtegebruik.
•   ‘Lokale kracht’, waarin baten en winsten van energieopwekking terugvloeien naar de
    lokale gemeenschap en lokale initiatieven worden verbonden om versnippering te
    voorkomen.
•   ‘Kostenefficiëntie’, waarin elke afweging gekozen wordt voor de optie die het meest
    kostenefficiënt is.



6 De uitkomsten van de expertsessies zijn opgenomen in het Integraal rapport expertsessies
effectbepaling.
7
  De scenario’s per deelregio zijn onder de verschillende deelregio’s op de website van
Energieregio NHZ te vinden.
8
  Deze effecten staan op de scenariokaarten; deze vindt u op de website van Energieregio
NHZ.




                                                                                             6
Katern RES 1.0 – MER en milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Deze scenario’s tonen ieder een andere impact op ruimtegebruik en
landschappelijke en natuurwaarden. De scenario’s zijn in (10) regionale
en (44) lokale ateliers besproken met stakeholders en inwoners. Het was
niet de bedoeling om tussen de scenario’s te kiezen, maar het gesprek te
voeren over de (on)mogelijkheden en wenselijkheid van de gebruikte
bouwstenen in ieder scenario. Uit de discussie over de scenario’s kwamen
knelpunten en spanningen naar voren, maar ook kansen voor de regio.
Deze input is verwerkt in de concept-RES.

Afbakening: zoekgebieden zonne- en/of windenergie
Met het fotodocument is een eerste technische afbakening gemaakt van
geschikte gebieden voor de opwekking van duurzame elektriciteit (stap 1).
Met de informatie uit de ateliers, waar de scenario’s en de bouwstenen
zijn besproken (stap 2 en 3), zijn de zoekgebieden verder afgebakend
(stap 4). In de ateliers is opgehaald waar wel en geen draagvlak voor is. In
stap 4 zijn de zoekgebieden ook op bestuurlijk draagvlak getoetst. Al deze
input heeft geleid tot de concept-RES. Per deelregio zijn in de fase van de
totstandkoming van de concept-RES de globale effecten op natuur,
landschap en ruimtegebruik en hinder in beeld gebracht. Voor de effecten
op natuur is onder meer gekeken naar de vliegroutes van vogels en
vleermuizen bij zoekgebieden voor windenergie. Vervolgens is in stap 5a
een aantal zoekgebieden afgevallen of gewijzigd, als gevolg van wensen en
bedenkingen van gemeenteraden en ontvangen reacties op de concept-
RES. In stap 5b is een eerste stap gezet om de resterende zoekgebieden
verder te concretiseren. Er is onder andere verder onderzoek gedaan naar
ruimtelijke inpassing (onder andere beperkingen vanuit
veiligheidsafstanden, geluid en effecten op natuur- en landschappelijke
waarden), netefficiëntie en draagvlak. Daarvoor zijn voor meerdere
zoekgebieden 3D-visualisaties en variantenstudies gemaakt waarbij de
effecten op natuur en landschap van verschillende varianten in beeld zijn
gebracht.9 Op deze wijze zijn de zoekgebieden stap voor stap steeds
verder afgebakend. Ook is een aantal zoekgebieden door deze nadere
concretisering afgevallen. Per overgebleven zoekgebied is (wordt)
uiteindelijk een gebiedspaspoort opgesteld. Daarin wordt alle op dat
moment beschikbare informatie over het zoekgebied opgenomen. Onder
andere over het proces, energetische data en ruimtelijk-planologische

9
 Het document ‘Onderzoek ruimtelijke ontwerpers’ vindt u op de website van Energieregio
NHZ.




                                                                                          7
Katern RES 1.0 – MER en milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>informatie waaronder milieueffecten. In het kader van transparantie en
navolgbaarheid is (wordt) de informatie uit de gebiedspaspoorten
ontsloten in de openbaar toegankelijke RES-viewer.

In het proces van concept-RES naar de RES 1.0 is de effectbepaling van
de zoekgebieden waar mogelijk verder geconcretiseerd. Als basis is
hiervoor de effectbepaling uit de concept-RES gebruikt. Deze is aangevuld
en aangepast naar aanleiding van de nadere concretisering van de
zoekgebieden.

Niet alle zoekgebieden zijn verder afgebakend in de RES 1.0, omdat nader
onderzoek nodig is. Deze zoekgebieden worden in de tussentijd verder
uitgewerkt en vervolgens opgenomen in de RES 2.0. Daarnaast zullen de
uitkomsten van de verdere concretisering en de onderzoeken worden
meegenomen bij het opstellen van omgevingsbeleid, zoals de
omgevingsvisie en het omgevingsplan.

Effectbeoordeling: in stappen
De effectbeoordeling van milieuthema’s in het RES-proces heeft
plaatsgevonden in de volgende stappen:
•   Effectbeoordeling scenario’s (stap 2).
•   Effectbeoordeling zoekgebieden: concept-RES (stap 4).
•   Effectbeoordeling concretere zoekgebieden: RES 1.0 (stap 6).

Effectbeoordeling scenario’s
Zoals eerder beschreven zijn de scenario’s te zien als alternatieven.

Effectbeoordeling zoekgebieden in concept-RES
De zoekgebieden die in de concept-RES worden beoordeeld als een
optimalisatie van alternatieven. Er is aangegeven met welke
randvoorwaarden rekening gehouden moet worden bij de verdere
uitwerking richting de RES 1.0.

Effectbeoordeling zoekgebieden in RES 1.0
De zoekgebieden in de RES 1.0 kunnen worden gezien als een
voorkeurskeuze. Er is aangegeven met welke randvoorwaarden rekening
gehouden moet worden bij de verdere uitwerking van de zoekgebieden en
borging in het omgevingsbeleid. De beoordeling van de effecten wordt per
zoekgebied vastgelegd in de gebiedspaspoorten.




                                                                         8
Katern RES 1.0 – MER en milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Detailniveau van milieu-informatie in de RES en doorkijk naar borging in
omgevingsbeleid
In de concept-RES en de RES 1.0 sluiten de effectbeoordelingen aan bij
het abstractieniveau van de zoekgebieden. Onderzoeken naar de effecten
op leefbaarheid van bijvoorbeeld geluid, zichtbaarheid en slagschaduw,
alsmede ecologische veldonderzoeken worden niet meegenomen in de
concept-RES en de RES 1.0. Dergelijke onderzoeken zijn pas zinvol op
lokale schaal aangezien deze specifiek locatiegebonden zijn en afhangen
van de concrete scope van het project (zoals omvang, type windturbine,
wijze van aanleg et cetera). Deze onderzoeken zullen dan ook pas
plaatsvinden in het kader van bijvoorbeeld het omgevingsplan of de
omgevingsvergunning. Op hoofdlijnen worden wel – zoals ook bij een plan-
MER – effecten kwalitatief beschreven in de concept-RES en de RES 1.0
(zoals effecten voor Natura 2000-gebieden, Natuurnetwerk Nederland en
voor hinder).


Het advies van de Commissie m.e.r.
Energieregio NHZ heeft aan de Commissie m.e.r. gevraagd te adviseren
over de milieu-informatie die al voor de concept-RES is verzameld. Er zijn
drie vragen gesteld door Energieregio NHZ:
• Terugkijken – validatie van voorliggende milieu-informatie: komen alle
    relevante onderwerpen, alternatieven en omgevingseffecten al
    voldoende aan bod in de concept-RES? Wat is de kwaliteit van het al
    uitgevoerde onderzoek?
• Vooruitkijken – milieu-informatie voor de RES 1.0: wat is qua proces
    en inhoud nog nodig om in een vervolgfase de milieu-informatie aan te
    vullen zodat het milieubelang volwaardig kan worden meegewogen bij
    de besluitvorming over de RES 1.0?
• Proces en milieu-informatie vervolgbesluiten na de RES 1.0 : welk
    detailniveau is nodig voor de RES 1.0 en welk detailniveau past bij
    latere omgevingsbesluiten?




                                                                           9
Katern RES 1.0 – MER en milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>     Advies van de Commissie voor de milieueffectrapportage in het kort
     In de concept-RES en de onderliggende documenten is veel en relevant onderzoek gedaan om
     een onderbouwde keuze te maken voor (voorlopige) zoekgebieden voor hernieuwbare energie.
     In de concept-RES zijn daarmee de stappen 1 t/m 4 van het stappenplan grotendeels
     doorlopen. De Commissie is positief over de onderzoeken naar de vraag en het aanbod van
     warmte en de bijbehorende infrastructuur die nodig zijn voor de gemeentelijke warmtevisies.
     De opstellers zijn er bovendien in geslaagd om de veelheid aan informatie over dit complexe
     onderwerp toegankelijk te maken voor de inwoners van de regio en andere betrokkenen in een
     uitvoerig participatietraject.

         1. Terugkijken: validatie van de voorliggende milieu-informatie. In de concept-RES en de
             onderliggende documenten is veel en relevant onderzoek gedaan om een
             onderbouwde keuze te maken voor (voorlopige) zoekgebieden voor hernieuwbare
             energie. De Commissie spreekt haar waardering uit voor de systematische aanpak en
             opbouw van de concept-RES, de bijbehorende milieu-informatie en het
             participatietraject. Met name de samenvattende overzichtskaarten geven een helder
             en duidelijk beeld voor de lezer waar en welke opwekking kan plaatsvinden. In deze
             concept-RES zijn grotendeels de stappen 1 t/m 4 van het eerdergenoemde
             stappenplan doorlopen: beschrijving van doelen, belemmeringen- en kansenkaart,
             afbakening van gebieden en in beeld brengen van omgevingseffecten. In de concept-
             RES zijn de warmteopgave en energie-infrastructuuropgave benoemd en voor een
             beperkt deel uitgewerkt. Verdere uitwerking zal later plaatsvinden. De Commissie
             gaat in het advies daarom voor deze onderdelen niet in op de vraag of de
             voorliggende informatie van voldoende kwaliteit is.

         2. Vooruitkijken: milieu-informatie voor de RES 1.0. Er is al veel milieu-informatie
             beschikbaar. Voor het toewerken naar de RES 1.0 beveelt de Commissie aan om voor
             een aantal onderdelen nadere verkenningen te doen, met name voor landschap,
             leefbaarheid en natuur. Zo kan een goede afweging worden gemaakt voor de
             definitieve vaststelling van de RES 1.0. Daarbij vraagt de Commissie extra aandacht
             voor:
             • de cumulatieve effecten;
             • de samenhang tussen de zoekgebieden en deelregio’s;
             • de relatie met aangrenzende regio’s.

             Ook adviseert de Commissie in het vervolgtraject enkele samenhangende
             alternatieven te onderzoeken voor de gehele RES-regio en die te vergelijken qua
             milieueffecten, zoals beschreven in de stappen 5 en 6 uit haar stappenplan. Hiervoor
             doet zij in paragraaf 3.2 van dit advies suggesties voor mogelijke alternatieven. Deze
             alternatievenvergelijking is relevant als onderbouwing voor de te maken afwegingen
             over zoekgebieden in de RES 1.0 en/of latere omgevingsbesluiten. Hiermee kan
             tegelijkertijd ook beter beoordeeld worden of de gemaakte keuzes in de concept-RES,
             waarbij draagvlak een belangrijke rol speelde, ook vanwege de eisen voor
             leefomgevingskwaliteit en natuur overal houdbaar (uitvoerbaarheid) zullen zijn.

         3. Proces en milieu-informatie vervolgbesluiten na de RES 1.0 Hoofdstuk 4 gaat in
             algemene zin in op het detailniveau van de milieu-informatie van besluiten na de RES
             1.0, zoals omgevingsvisies of omgevingsbesluiten. Ook geeft de Commissie de
             aanbeveling om een beeldkwaliteitsplan te ontwikkelen voor de inpassing van
             zonneparken in het landschap.




                                                                               10
Katern RES 1.0 – MER en milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Opvolging van het advies van de Commissie m.e.r.
Het advies van de Commissie m.e.r. op basis van de concept-RES gaat in
op de volgende dertien punten:
1. Rol participatie en afwegingen zoekgebieden zon en wind.
2. Beoordeling van de geschiktheid vanuit milieuoogpunt.
3. Samenhang met aangrenzende regio’s.
4. Samenhangende alternatieven en cumulatieve milieugevolgen.
5. Referentiepunt milieuonderzoek.
6. Aandachtspunten leefbaarheid en hinder.
7. Natuur.
8. Natura 2000.
9. Migratie vogels en vleermuizen.
10. Landschap.
11. Aanbevelingen Regionale Structuur Warmte.
12. Beeldkwaliteitsplan zonneparken.
13. Innovatieve toepassingsmogelijkheden zon.

Hieronder is aangegeven hoe hier opvolging aan gegeven is in (de stappen
naar) de RES 1.0. Of wordt aangegeven hoe er op een later moment
invulling gegeven kan worden aan het advies.

1. Rol participatie en afwegingen zoekgebieden zon en wind. De
   Commissie adviseert bij de RES 1.0 de (milieu)afwegingen en -
   onderzoeken die hierbij een rol hebben gespeeld, stapsgewijs te
   beschrijven zodat voor zowel besluitvormers als belanghebbenden duidelijk
   is op welke (milieu)gronden zoekgebieden zijn geselecteerd of juist
   afgevallen.

Voor alle zoekgebieden, zoals deze zijn opgenomen in de RES 1.0, is
(wordt) een gebiedspaspoort opgesteld. Dit gebiedspaspoort bevat
informatie, een technische beschrijving van het zoekgebied en de
gemaakte keuzes. Hierin worden onder andere opgenomen: de status van
het zoekgebied, een beschrijving van de locatie(s), (potentieel)
opwekkingsvermogen, de stappen van participatie, uitgangspunten voor
lokaal eigendom, de technische mogelijkheden van de bestaande energie-
infrastructuur, een overzicht van alle geldende beperkingen en
beleidskaders met betrekking tot landschap, natuur en milieu, het
grondeigendom, en welke andere belangen eventueel in het geding zijn.




                                                                         11
Katern RES 1.0 – MER en milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Het gebiedspaspoort is een dynamisch document en zal gedurende de
verdere concretisering van een zoekgebied worden geactualiseerd.
Daarnaast heeft Energieregio NHZ als uitgangspunt een open en
transparante informatievoorziening. Alle informatie en (tussen)producten
uit het RES-proces zijn in te zien op de website www.energieregionhz.nl.
Aanvullend daarop heeft Energieregio NHZ samen met de provincie
Noord-Holland - mede naar aanleiding van het advies van de Commissie
m.e.r. over de navolgbaarheid - twee online platforms ontwikkeld:
• De RES-viewer, die enerzijds een totaaloverzicht geeft van alle
    zoekgebieden die vastgesteld zijn door het bevoegd gezag. Anderzijds
    is per zoekgebied de informatie uit het gebiedspaspoort in te zien.
    Ook is het mogelijk om andere kaartlagen (beleid en informatie)
    zichtbaar te maken, zodat duidelijk is hoe de zoekgebieden zich
    verhouden tot deze kaartlagen.
• Een storymap waarin elke processtap tot aan de RES 1.0 is uitgelegd.
    Hoe is invulling gegeven aan iedere stap en tot welke producten heeft
    elke stap geleid? Hoe is gekomen tot de gemaakte keuzes? Hoe is de
    samenleving daarbij betrokken? Welke data en informatie zijn daarvoor
   gebruikt?

2. Beoordeling van de geschiktheid vanuit milieuoogpunt. De Commissie
   adviseert om bij de RES 1.0 samen te vatten waarom de onderzochte
   locaties en gebieden voor windturbineparken en zonneparken vanuit
   milieuoogpunt al dan niet geschikt zijn. Leg dit overzicht naast de concept-
   RES om mogelijke milieuaandachtspunten en knelpunten tijdig in beeld te
   hebben.

Ruimtelijke inpassing (waaronder milieueffecten) is een van de vier
aspecten van het landelijke afwegingskader voor de RES. De andere drie
aspecten (kwantiteit, systeemefficiëntie en maatschappelijk en politiek-
bestuurlijk draagvlak) bepalen ook de geschiktheid van zoekgebieden.

Voor de zoekgebieden die gewijzigd zijn opgenomen in de RES 1.0 ten
opzichte van de concept-RES zijn de effectbeoordelingen natuur,
landschap, ruimtegebruik en hinder waar relevant geactualiseerd. De
effectbeoordeling wordt gebruikt in de gesprekken over de zoekgebieden,
en wordt opgenomen en bijgehouden in de gebiedspaspoorten. De
concretisering van de zoekgebieden is een continu proces, waarbij de
gemaakte keuzes worden geborgd in omgevingsbeleid.




                                                                            12
Katern RES 1.0 – MER en milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Milieuaandachtspunten zijn dus continu onderdeel van de nadere
uitwerking van de zoekgebieden. Bij de besluitvorming over het
omgevingsbeleid wordt de geschiktheid onderbouwd.

     3. Samenhang met aangrenzende regio’s. De Commissie adviseert om
         voor de RES 1.0 te kijken naar de samenhang in de beoordeling van de
         milieueffecten tussen de zes deelregio’s, en te onderzoeken welke
         cumulatieve effecten kunnen optreden. Geef tevens aan welke
         afstemming en/of welke afspraken zijn gemaakt met aangrenzende
         regio’s.

Afstemming met aangrenzende RES-regio’s
In het proces om te komen tot de RES 1.0 wordt door de RES-regio
gekeken naar de samenhang tussen de deelregio’s, maar ook over de
grenzen van de RES-regio heen. Meerdere RES-regio’s grenzen aan het
Groene Hart. Vanuit het ministerie van BZK is voor dit gebied een aantal
workshops over landschapskwaliteiten en de impact van te maken keuzes
in de RES’en georganiseerd. Hieraan hebben verschillende ambtelijke
disciplines vanuit alle betrokken RES-regio’s deelgenomen. Ook hebben de
drie Provinciaal Adviseurs Ruimtelijke Kwaliteit (PARK’s) van de betrokken
provincies een gezamenlijk advies uitgebracht over het Groene Hart10. Dit
hebben zij gedaan na een verzoek daartoe vanuit het Bestuurlijk Platform
Groene Hart. Dit bestuurlijk platform heeft de drie PARK’s gevraagd om
op basis van de concept-RES’en van de zeven regio’s die (deels) in het
Groene Hart liggen aan te geven hoe de zoekgebieden zich verhouden tot
de kwaliteiten van het gebied en waar kansen liggen om de verschillende
RES-plannen op elkaar af te stemmen, zodat deze elkaar versterken.

Een ander gebied dat gedeeltelijk in de RES-regio NHZ ligt is het
IJsselmeer. Daarom vindt er afstemming plaats met deze RES-regio’s en
andere betrokken stakeholders. In de ‘buur’-RES-regio NHN worden de
mogelijkheden van energieopwekking op het IJsselmeer onderzocht.
Eventuele effecten van deze mogelijkheden worden binnen de vijf RES-
regio’s besproken en ingebracht in het Bestuurlijk Platform
IJsselmeergebied.




10Het gezamenlijk advies van de PARK’s vindt u in het document Regionale
Energiestrategieën en het Groene Hart




                                                                           13
Katern RES 1.0 – MER en milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>4.    Samenhangende alternatieven en cumulatieve milieugevolgen. De
Commissie adviseert om voor de afwegingen in de RES 1.0 en/of latere
omgevingsbesluiten enkele samenhangende alternatieven op het niveau van de
gehele RES-regio te ontwikkelen en zowel onderling als met de concept-RES te
vergelijken. Deze vergelijking geeft inzicht in de cumulatieve milieugevolgen
en draagt verder bij aan de onderbouwing van de haalbaarheid van gemaakte
keuzes.

Scenario’s per deelregio
In stap 2 van het RES-proces zijn per deelregio drie scenario’s voor de
opwekking van duurzame energie ontwikkeld. De scenario’s zijn te zien als
alternatieven en zijn op een vergelijkbare wijze tot stand gekomen en
beoordeeld. Van alle scenario’s zijn de effecten op natuur, landschap en
ruimtegebruik en hinder beoordeeld aan de hand van de criteria uit het
beoordelingskader. De scenario’s zijn in vele regionale en lokale
participatiebijeenkomsten besproken. Uit de discussie over de scenario’s
kwamen knelpunten, leerpunten en spanningen naar voren, maar ook
kansen voor de regio. Deze input is verwerkt in de concept-RES. Het
ontwikkelen van nieuwe regionale scenario’s na oplevering van de concept-
RES zou geen recht doen aan de uitkomst van het participatieproces. Wel
worden bij de uitwerking van de zoekgebieden verschillende varianten
onderzocht. Daarbij wordt rekening gehouden met de samenhang met
andere zoekgebieden.

Alternatief ruimtelijke samenhang
Ruimtelijke samenhang is een veelgenoemd thema in de gesprekken met
de overheden en partners in het RES-proces. Het gaat dan om de vraag
hoe individuele RES-zoekgebieden zich tot elkaar verhouden. En of er
gekomen kan worden tot samenhangende ontwerpkeuzes op een
(boven)regionaal niveau, rekening houdend met ruimtelijke aspecten (als:
landschap, natuur, landbouw, recreatie, netinfrastructuur). Naast de
Commissie m.e.r. vragen ook de Provinciaal Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit
(PARK)11 en de provinciale Adviescommissie Ruimtelijke Ontwikkeling
(ARO) aandacht voor de samenhang en cumulatieve effecten tussen de
RES-zoekgebieden.




11Het gezamenlijk advies van de PARK’s vindt u in het document Regionale
Energiestrategieën en het Groene Hart




                                                                            14
Katern RES 1.0 – MER en milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Daarom is in aanloop naar de RES 1.0 de thematafel12 ‘ruimtelijke
samenhang’ georganiseerd. In de bijeenkomsten rondom deze thematafel
stonden de volgende vragen centraal:

•    Hoe kunnen we, met de concept-RES-kaart als vertrekpunt, verdere
     stappen zetten op het gebied van ruimtelijke samenhang en kwaliteit?
     Welke ontwerpvraagstukken zien we in de regio(s)?
•    Voor welke (zoek)gebieden is behoefte aan gezamenlijke,
     (boven)regionale uitgangspunten voor het ontwikkelen, vormgeven en
     inpassen van energie in het landschap? En hoe zien die
     uitgangspunten er uit?

De provincie Noord-Holland heeft de organisatie van de thematafel
‘ruimtelijke samenhang’ op zich genomen. In opdracht van de provincie
heeft een onafhankelijk ontwerpconsortium in de zomer van 2020 een
eerste reflectie13 gegeven op de RES-zoekgebieden, waarbij bovenstaande
vraag centraal stond.

De reflectie vormde input voor de eerste thematafel ‘ruimtelijke
samenhang’. Deze vond plaats op 3 september 2020. Een onafhankelijk
ontwerpconsortium presenteerde hier zijn inzichten. Een breed
gezelschap van RES-partners (betrokken overheden en stakeholders) was
aanwezig. Tijdens deze eerste thematafel zijn de volgende conclusies
getrokken:
•    Het is goed om te beschouwen hoe de lokaal opgehaalde
     zoekgebieden zich tot elkaar verhouden.
•    Een zekere clustering binnen de nu nog globale zoekgebieden is
     zinnig.
•    Te veel spreiding van de energieopwek is een risico en dit kan vooral
     het geval zijn bij de (veel ingetekende) ‘energie langs infra’.
•    Regionale afspraken zouden kunnen helpen in het versterken van de
     ruimtelijke kwaliteit. Een provinciale rol hierop wordt logisch
     gevonden. Tegelijkertijd moet goed rekening gehouden worden met de
     politiek-bestuurlijke en maatschappelijke realiteit in de zoekgebieden.




12
  Voor een toelichting op het doel en de aanpak van de georganiseerde thematafels, zie
katern Thematafels
13 De uitkomsten leest u terug in het document RES Noord-Holland - Reflectie ruimtelijke

kwaliteit.




                                                                                           15
Katern RES 1.0 – MER en milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Naar aanleiding van de bovengenoemde aandachtspunten zijn
ontwerptrajecten gestart voor een aantal gebieden die voldeden aan een of
meerdere van de volgende criteria:
• Zoekgebieden (of clusters van zoekgebieden) met een deelregio-
    overstijgend karakter.
•   Potentiële voorbeelden/iconen op het gebied van meervoudig
    ruimtegebruik.
•   Potentiële locaties voor grootschalige energieopwek.

Op basis van deze criteria zijn de volgende gebieden geselecteerd voor het
vervolgontwerptraject:
    1. Zijpepolder en Noordhollandsch Kanaal.
    2. A9 en omgeving.
    3. A7 en omgeving.
    4. Zon in West-Friesland.
    5. IJsselmeergebied.
    6. Noordzeekanaalgebied (NZKG).
    7. Diemerscheg.
    8. Zonne-carré Haarlemmermeer.
    9. A4-A44-zone Haarlemmermeer.
    10. Greenports.

Het vervolgontwerptraject vond plaats in de periode oktober 2020 –
februari 2021. Voor elk geselecteerd gebied zijn ateliers georganiseerd,
waaraan de betrokken overheden en stakeholders hebben deelgenomen.
Het doel van de ontwerptrajecten was om te komen tot slimme,
samenhangende en inspirerende ontwerpkeuzes. Waar mogelijk zijn de
uitkomsten vastgelegd in bestuurlijke afspraken. Naast de bijdrage aan
ruimtelijke samenhang en kwaliteit, is dit ontwerptraject ook input
geweest voor de nadere concretisering van zoekgebieden. Ruimtelijke
samenhang is een van de onderdelen van het gebiedspaspoort van een
zoekgebied.

    5. Referentiepunt milieuonderzoek. De Commissie adviseert om de
    milieuvergelijking van de alternatieven af te zetten tegen de huidige
    milieusituatie.

In alle effectbeoordelingen in de verschillende stappen (zoals bij de
scenario’s, de zoekgebieden in de concept-RES en de concretisering van




                                                                            16
Katern RES 1.0 – MER en milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>zoekgebieden) is de effectbeoordeling uitgevoerd aan de hand van het
beoordelingskader. Daarbij is de huidige milieusituatie als referentiepunt
gebruikt. Deze situatie is beschreven in het fotodocument en tijdens de
concretisering van zoekgebieden waar relevant verfijnd op het
schaalniveau van het betreffende zoekgebied.

   6. Aandachtspunten leefbaarheid en hinder. De Commissie beveelt
       aan om in de volgende fase op een kwalitatief niveau de cumulatieve
       gevolgen voor de leefbaarheid in beeld te brengen. Zo kunnen er
       bijvoorbeeld gebieden zijn waar al (grote) hinder wordt ervaren door
       andere activiteiten (verkeer, luchtvaart, industrie/havens). Door in
       beeld te brengen welke gebieden dit zijn en wat de bijdrage zal zijn van
       de plannen op de totale hinder, kan hiermee rekening worden
       gehouden in een volgend stadium. Dit kan bijvoorbeeld in beeld
       worden gebracht aan de hand van geluidkaarten van het gebied.

In de fotodocumenten zijn per deelregio de ruimtelijke beperkingen (onder
andere wettelijke normen voor veiligheid en hinder) geïnventariseerd.
Vervolgens zijn per deelregio in de verschillende scenario’s de effecten,
onder andere op ruimtegebruik en hinder, in beeld gebracht. De toetsing
van de zoekgebieden voor de leefomgevingskwaliteit vraagt om lokaal
maatwerk. Daarom worden bij de verdere uitwerking van de zoekgebieden
de effecten op de leefomgevingskwaliteit op lokaal niveau nader
onderzocht. Hierbij wordt, onder andere aan de hand van alternatieven en
met belanghebbenden, gezocht naar een optimalisatie vanuit effecten op
de leefomgeving. Daarbij zal ook gekeken worden naar de cumulatie van
effecten op de leefomgeving. De uitkomsten van deze onderzoeken worden
meegenomen in de onderbouwing bij (lokale) besluitvorming over het
omgevingsplan of de omgevingsvergunning.

       7. Natuur. De Commissie beveelt aan om bij de verdere inperking van
       zoekgebieden naar locaties voor de opwekking van windenergie en
       zonne-energie te werken met hotspotkaarten die (agrarische) gebieden
       met hogere ecologische waarden indiceren.

Hotspotkaart ecologie
Een complete hotspotkaart voor heel Noord-Holland is (nog) niet
beschikbaar. Bij de concretisering van de zoekgebieden (waar
natuurwaarden aanwezig zijn) zou dit voor een specifiek gebied gemaakt




                                                                            17
Katern RES 1.0 – MER en milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>kunnen worden. Daarbij kan gebruik gemaakt worden van bestaande
kaartlagen, zoals de Nationale Databank Flora en Fauna en Weidevogel
tellingen (noord-holland.nl) en vogelvlieg- en -trekroutes en
vleermuisroutes.

In opdracht van het Nationaal Programma RES is er een GIS-kaart met
vogeltrek- en -vliegroutes opgesteld. Deze kaart is toegevoegd aan de RES-
viewer van Noord-Holland. Door deze kaart over de zoekgebieden te
leggen ontstaat gedetailleerder inzicht. Dit helpt bij de verdere uitwerking
van de zoekgebieden.

Handreiking ‘ontwikkelprincipes zonne- en windenergie’ (natuur en
leefomgeving)
Naar aanleiding van de ontvangen reacties en wensen en bedenkingen op
de concept-RES, over de effecten op de natuur en leefomgeving, is er een
thematafel ‘ontwikkelprincipes zonne- en windenergie’ georganiseerd (zie
ook katern Thematafels). De onderzoeksvraag van deze thematafel was:
welke algemene (ruimtelijke) voorwaarden willen we toepassen voor het
ontwikkelen van zon- en windprojecten in Noord-Holland? Daarbij gaat het
specifiek om ontwikkelprincipes voor:
•    De leefomgeving.
•    De natuur. Wat zijn de voorwaarden/uitgangspunten om de balans
     tussen natuur en energie te vinden?

De thematafel heeft geleid tot een handreiking Ontwikkelprincipes zonne-
en windenergie14, met daarin de geldende wetgeving (verplicht) en
bestaande leidraden (wat is aanvullend nog mogelijk). Deze handreiking
dient als instrument voor de nadere concretisering van de zoekgebieden.

Samen met de betrokken overheden en stakeholders (onder andere
natuur- en landschapspartijen, bedrijfsleven, Veiligheidsregio,
vertegenwoordigers van bewonersgroepen) zijn de onderzoeksvragen
verkend, aan de hand van bestaande wetgeving en leidraden. De conclusie
was dat bestaande wetgeving en leidraden voldoende zijn, en dat er per
gebied of locatie behoefte is aan maatwerk. Dit vraagt gebiedsgericht
nader onderzoek (onder andere veldonderzoek), bundeling van landelijk
onderzoek naar effecten op de natuur, gebiedsgerichte verkenning van

14
  De handreiking Ontwikkelprincipes zonne- en windenergie vindt u op de website van
Energieregio NHZ.




                                                                                      18
Katern RES 1.0 – MER en milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>koppelkansen (biodiversiteit, erfgoed) en verruiming van de zonne-
energieregels van de provincie.

       8. Natura 2000. De Commissie adviseert voor de te maken
       (milieu)afwegingen in de RES 1.0 en/of latere omgevingsbesluiten
       voor natuur alvast een ‘Plantoets’ of ‘Passende beoordeling’ op een
       globaal planniveau uit te voeren, die de gevolgen van windparken en
       zonneparken in of nabij Natura 2000-gebieden (waaronder IJsselmeer,
       Markermeer, IJmeer en Gooimeer) voor de
       instandhoudingsdoelstellingen van deze gebieden beschrijft. Het Kader
       Ecologie en Cumulatie (KEC) op de Noordzee kan ter inspiratie dienen.
       Houd ook rekening met projecten in het kader van de Programmatische
       Aanpak Grote Wateren (PAGW).

Natura 2000 is een van de belangrijkste beschermingsregiems voor
natuur in Europa en Nederland. Bij het bepalen van effecten op Natura
2000-gebieden is significantie een belangrijk begrip.

Wat is Natura 2000?
Natura 2000 is een Europees netwerk van natuurgebieden. Het moet de
biodiversiteit bevorderen door geïsoleerd liggende gebieden met elkaar te
verbinden zodat planten en dieren tussen gebieden kunnen migreren. De
Natura 2000-gebieden zijn aangewezen in het kader van de Europese
Vogel- en Habitatrichtlijnen. Voor de meest bedreigde soorten en
habitattypen is bepaald welke gebieden minimaal noodzakelijk zijn voor
hun voortbestaan. Per soort of habitat zijn behoud- of verbeterdoelen
vastgesteld, de zogenaamde instandhoudingsdoelstellingen.

Wat is significantie?
In de MER wordt bepaald of een plan of project significante gevolgen heeft
voor Natura 2000-gebieden. Er is sprake van significante gevolgen als het
plan of project het behalen van de instandhoudingsdoelstellingen
bemoeilijkt. Deze doelstellingen zijn vastgelegd in de aanwijzingsbesluiten
voor de Natura 2000-gebieden.

Wat is een Passende beoordeling?
Als niet kan worden uitgesloten dat een plan of project significante
gevolgen heeft, dan moet een zogenaamde Passende beoordeling worden
gemaakt. Daarin wordt dieper ingegaan op de gevolgen voor Natura 2000-




                                                                         19
Katern RES 1.0 – MER en milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>gebieden, zoals bedoeld in de Wet natuurbescherming. De Passende
beoordeling is doorgaans als deelonderzoek opgenomen in de MER bij
omgevingsbeleid. Dit is aan de orde bij latere besluitvorming; wanneer
zoekgebieden worden verankerd in omgevingsbeleid én er sprake kan zijn
van negatieve effecten op Natura 2000-gebieden.

   9. Migratie vogels en vleermuizen. De Commissie adviseert na te gaan
       hoe deze informatie ook voor de regio Noord-Holland Zuid kan worden
       benut, zodat al bij de beoordeling van de RES 1.0 een gedegen
       inschatting kan worden gemaakt van effecten op vogels en
       vleermuizen. Dit voorkomt dat in de uitwerkingsfase ecologische
       problemen worden geconstateerd en projecten niet of in sterk
       afgeslankte vorm kunnen doorgaan, en daarmee de
       energieopwekkingsdoelstellingen in gevaar komen.

De commissie geeft in haar advies aan dat er op landelijk niveau zones
met trekverdichting op zee en land in kaart worden gebracht onder
coördinatie van respectievelijk Rijkswaterstaat en het ministerie van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Wanneer deze informatie
beschikbaar is kan deze worden meegewogen bij het maken van keuzes in
gebiedspaspoorten en kunnen de uitkomsten van deze onderzoeken
worden meegenomen in de onderbouwing bij (lokale) besluitvorming over
het omgevingsplan of de omgevingsvergunning.

   10. Landschap. De Commissie adviseert om voor de RES 1.0 en/of latere
       omgevingsbesluiten een landschappelijk toetsingskader te
       ontwikkelen. Beoordeel hiermee de samenhangende alternatieven op
       het niveau van de gehele RES-regio en ondersteun dit met visualisaties.

Bestaande landschappelijke kaders
Rijk en provincie hebben een beschermingsregiem Unesco-
werelderfgoederen aangewezen. In de Omgevingsverordening 2020 is
vastgelegd dat de kernkwaliteiten van de werelderfgoederen Stelling van
Amsterdam, Nieuwe Hollandse Waterlinie en Droogmakerij de Beemster
niet aangetast mogen worden. Met het vaststellen van de
Omgevingsverordening 2020 heeft de provincie Noord-Holland daarnaast
Bijzondere Provinciale Landschappen (BPL) aangewezen. Voor deze
gebieden zijn landschappelijke, ecologische en aardkundige
kernkwaliteiten vastgelegd die als toetsingskader worden gebruikt voor




                                                                           20
Katern RES 1.0 – MER en milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>alle nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen binnen deze gebieden. De
kernkwaliteiten mogen niet worden aangetast. Tot slot hanteert de
provincie de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie (inclusief de
Kwaliteitsimpuls zonneparken15), waarin de kernkwaliteiten verder zijn
uitgewerkt en die gebiedspecifieke handvatten biedt voor ontwerp en
inpassing van ontwikkelingen in het buitengebied. Aanvullend hierop
hebben veel deelregio’s en/of gemeenten eigen beleid/toetsingskaders
voor het landschap (buitengebied).

Op dit moment gelden verbodsbepalingen voor opstellingen voor zon- en
wind in genoemde Unesco-werelderfgoederen. Door vier provincies wordt
gewerkt aan een afsprakenkader hernieuwbare energie voor de Stelling
van Amsterdam en de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Op basis hiervan
wordt bekeken of de verbodsbepalingen kunnen vervallen.

Concretisering zoekgebieden
Bovenstaande kaders staan samen met ander beleid en regelgeving aan
de basis voor het verder concretiseren van de zoekgebieden. Bij deze
concretisering is of wordt door middel van visualisaties (vaak van
verschillende varianten) inzichtelijk gemaakt wat de impact is van de
energieopwekking op het landschap en zijn omgeving.

Daarnaast is in aanloop naar de RES 1.0 de thematafel ‘ruimtelijke
samenhang’ georganiseerd (zie ook katern Thematafels en hoofdstuk 2).

     11. Aandachtspunten Regionale Structuur Warmte (RSW). De
         Commissie heeft nog de volgende aanbevelingen voor het
         vervolgonderzoek naar de RES 1.0:
     • Bronnen voor hernieuwbare warmte zoals geo- en aquathermie hebben
     een aanzienlijk ruimtebeslag. Ook zal er, veelal ondergrondse,
     opslagcapaciteit nodig zijn om op elk gewenst moment warmte te kunnen
     leveren. Maak daarom een doorkijk naar de ruimtelijke impact van deze
     opgave, in relatie tot de ruimtelijke impact van zonneparken en
     windparken. Dan kan in de besluitvorming van de RES 1.0 rekening worden
     gehouden met de toekomstige ruimtelijke impact van de verschillende
     alternatieven.



15Het document Kwaliteitsimpuls zonneparken vindt u op de website van de provincie
Noord-Holland




                                                                                     21
Katern RES 1.0 – MER en milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>     • Bij (grootschalige) inzet van warmte uit oppervlaktewater zijn er mogelijk
     effecten op de daar aanwezige natuurwaarden. Het
     veranderen/beïnvloeden van de watertemperatuur kan gevolgen hebben
     voor de aquatische natuurwaarden. Onderzoek die gevolgen.
     • Vanwege de grote warmtebehoefte is wellicht lokale optimalisatie en/of
     integratie van systemen voor elektriciteit en warmte nodig. Een voorbeeld is
     het lokaal omzetten van surplus zonnestroom naar warmte en lokale
     seizoensopslag (Power-to-X-concept)16. Hiermee kan mogelijk een
     netverzwaring voor de afvoer van zonnestroom voorkomen worden. Alles
     wat lokaal gebruikt of opgeslagen wordt, hoeft immers niet getransporteerd
     te worden. Onderzoek hoe dat mogelijk is. Een recente studie van Stedin
     kan hierbij als leidraad of voorbeeld dienen17.

Om te kunnen bepalen of geo- en/of aquathermie in Energieregio NHZ
toepasbaar is, loopt op het moment van vaststellen van de RES 1.0 nog
een aantal onderzoeken. De resultaten hiervan kunnen inzicht bieden in
hoeverre geothermie en aquathermie daadwerkelijk een bijdrage kunnen
leveren bij het verwarmen van de gebouwde omgeving. Een eerste
Inventarisatie en analyse van de data warmtetransitie - Provincie Noord-
Holland18 geeft hiervan een globale indruk.

Voor het verder onderzoeken van de potentie van energie uit water is een
thematafel georganiseerd. Aan deze thematafel zijn verschillende
overheden (gemeenten, waterschappen en provincie) samen met
stakeholders in gesprek geweest over de mogelijkheden en
onmogelijkheden van het toepassen van energie uit water. De uitkomst
van dit gesprek is vertaald in een actieagenda (zie katern Thematafels) die
door de waterschappen zal worden bijgehouden en aangejaagd.

In het katern Energie-infrastructuur is een beeld geschetst van de
toekomst van de energie-infrastructuur in de energieregio en de


16
  Het Power-to-X-concept behelst omzettingen van elektriciteit naar een andere drager
waarbij X kan staan voor waterstof, synthetische methaan, methanol, ammoniak of warmte.
Een voorbeeld is een productielocatie voor waterstof nabij een windpark waar elektriciteit
wordt omgezet naar waterstof en lokaal wordt opgeslagen voor transport naar een
tankstation voor brandstofcel-auto’s. Hiermee kan bijvoorbeeld een verzwaring van het
elektriciteitsnetwerk mogelijk achterwege blijven en volstaan worden met de huidige kleinere
aansluiting.
17 https://stedin.net/over-stedin/magazine/hoe-bereiken-we-een-robuuste-en-betaalbare-

warmtetransitie-in-de-gebouwde-omgeving.
18 De resultaten kunt u lezen in het rapport Inventarisatie en analyse data warmtetransitie -

Provincie Noord-Holland.




                                                                                          22
Katern RES 1.0 – MER en milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>energievraag van alle sectoren in Noord-Holland. De toepassing van
langetermijnalternatieven, zoals groen gas of waterstof transporteren via
het huidige aardgasnet, zijn nog niet opgenomen in de RSW. De RSW
focust zich op bovenregionale warmtebronnen en daarmee met name op
kansen voor regionale warmtenetten. De RSW zal komende jaren verder
worden ontwikkeld in samenhang met de Transitievisie Warmte (TVW) van
de gemeenten in de energieregio. Overigens heeft de Rijksoverheid
gemeenten opgeroepen in hun TVW terughoudend te zijn met het
aanwijzen van buurten op duurzame gassen. Dit omdat er voor 2030 nog
geen grootschalige hoeveelheden beschikbaarheid zullen zijn van
waterstof en groen gas, en dat deze gassen in de industrie en zwaar
transport een belangrijke rol vervullen. Het is dan ook de verwachting dat
er pas richting 2030 (RES 2.0-3.0) meer te zeggen valt over de
strategische inzet van groen gas en waterstof in de huidige
aardgasleidingen in de regio.

     12. Beeldkwaliteitsplan zonneparken. De Commissie geeft in
         overweging in dit stadium (RES 1.0) al te starten met een
         beeldkwaliteitsplan voor de zonneparken. Hierdoor kan een dergelijk
         plan als randvoorwaarde bij vervolgtrajecten tijdig beschikbaar zijn
         voor overheden in de regio (zie ook stap 7 van het stappenplan van de
         Commissie).

De provinciale Leidraad Landschap en Cultuurhistorie is geborgd in artikel
6.59 van de Omgevingsverordening NH2020 en biedt handvatten voor een
zorgvuldige landschappelijke inpassing bij nieuwe ruimtelijke
ontwikkelingen in het landelijke gebied. In de brochure Kwaliteitsimpuls
Zonneparken19 worden deze handvatten uitgewerkt en geïllustreerd aan de
hand van voorbeelden. Er bestaat dus een relatie tussen de Leidraad en
de Kwaliteitsimpuls waarbij de Leidraad het leidende kader is en de
Kwaliteitsimpuls een uitwerking daarvan. Dit betekent dat bij de
ontwikkeling van een zonnepark rekening gehouden moet worden met de
uitgangspunten uit de Kwaliteitsimpuls. Een belangrijk uitgangspunt uit de
Kwaliteitsimpuls is dat bij de ontwikkeling van een zonnepark een
beeldkwaliteitsplan moet worden opgesteld. De Kwaliteitsimpuls
Zonneparken is nog steeds actueel en sluit goed aan op het document
(beeldkwaliteitsplan) dat de Commissie m.e.r. lijkt te bedoelen.

19Het document Kwaliteitsimpuls Zonneparken vindt u op de website van provincie Noord-
Holland.




                                                                                     23
Katern RES 1.0 – MER en milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>     13. Innovatieve toepassingsmogelijkheden zon De Commissie beveelt
         aan – als opmaat naar een RES 2.0 - om tijdig te inventariseren wat de
         mogelijkheden hiervoor zijn en wat de (landschappelijke) voor- en
         nadelen zijn van zonnepanelen op gevels of andere innovatieve
         toepassingen.

Bij het opstellen van de Regionale Energiestrategie wordt uitgegaan van
bestaande en bewezen technologieën voor de grootschalige opwek van
zonne- en windenergie. Dit doet niets af aan het feit dat innovatie cruciaal
is om de ambities uit het Klimaatakkoord te realiseren. Innovatie leidt
immers tot nieuwe oplossingen voor het opwekken, opslaan en
transporteren van energie. Die nieuwe oplossingen stellen ons te zijner tijd
in staat meer tempo te maken en meer opbrengst te genereren met
dezelfde ruimtelijke impact, of zij leiden tot kostenreducties. Innovatie is
in het RES-proces tot nu toe veelvuldig aan bod gekomen. Zowel in
generieke zin als oplossing voor de toekomst, als meer specifiek bij het
inpassen van lopende innovaties in het proces. Daarom is in aanloop naar
de RES 1.0 de thematafel20 ‘Innovatie’ georganiseerd. In de
bijeenkomsten rondom deze thematafel stonden de volgende
onderzoeksvragen centraal:
• Wat doet de regio Noord-Holland Zuid nu al om innovaties te
     stimuleren?
•    Welke relevante innovaties zijn er in beeld op het gebied van
     hernieuwbare energieopwekking?
•    Hoe kunnen innovaties bijdragen aan oplossingen voor het (beter)
     inpassen van hernieuwbare energie?
•    Hoe kunnen we toekomstige innovaties inpassen?
•    Hoe kunnen we innovatie stimuleren?

Als invulling van de thematafel ‘Innovatie’ is het initiatief genomen om de
verbinding te leggen tussen What Design Can Do en het
programmabureau van de RES NHZ. Dit bouwt voort op de samenwerking
rondom de Clean Energy Challenge (2018-2019) vanuit het programma
Energietransitie van de MRA. Inzet is het creëren van ruimte voor
experiment en innovatie binnen het (vervolg)proces van de RES en de rol
die design en innovatie daarbij kunnen spelen. Uit de gevoerde

20
  Voor een toelichting op het doel en de aanpak van de georganiseerde thematafels, zie
katern Thematafels.




                                                                                         24
Katern RES 1.0 – MER en milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>gesprekken komt de gezamenlijke notie naar voren dat de energietransitie
niet alleen als een technologische opgave gezien moet worden, maar ook
als een maatschappelijke opgave. Waarbij het sturen op houding en
gedrag(sverandering) minstens zo belangrijk is als de adoptie van nieuwe
energiesystemen. De uitwerking van deze thematafel is terug te vinden in
katern Thematafels.




                                                                       25
Katern RES 1.0 – MER en milieueffecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>