<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre> Gemeente Edam-Volendam
 Ideeënprogramma toerisme
 Behorend bij de toeristische visie Edam-Volendam




la group               16 september 2015            2015-071 rp 01b
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>   Inhoud                                              Ideeënprogramma/projecten
                                                       Ideeënprogramma/projecten – inleiding
                                                                                                            3
                                                                                                            4
                                                        100% kaas&wijn - een culinair evenement in Edam    6
                                                        ‘Music in the air’ in Edam                         9
                                                        Edam in de schijnwerpers zetten                   12
                                                        Edams en Volendams verleden zichtbaar maken       15
                                                        Volendamse kunst in de etalage                    19
                                                        Volendammer klederdracht anno nu                  22
                                                        De kracht van de klederdracht zichtbaar maken     25
                                                        Een levendige haven                               27
                                                        Zeevang: Dik Trom en andere cultuurhistorie       29
                                                        Samenwerken en toeristische promotie              31
                                                       Flankerende maatregelen                             34
                                                       Colofon                                             35




   Foto’s op de voorkant (van links naar rechts):
   Foto 1: museumApp Locative Lab, www.waag.org
   Foto 2: blogpost van adminjan over Waterdag Edam,
           www.brocantegids.nl,
   Foto 3: Kostuum van een Volendammer visser,
           www.geheugenvannederland.nl
   Foto 4: J.C. Fischer, www.lezersactie.hdci.nl




la group                                                                                                        2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre> Ideeënprogramma/projecten




la group   Foto: Birte Querl   3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre> Ideeënprogramma/projecten - inleiding
 Het ideeënprogramma vormt de concretisering van de toeristische             Financiering van projecten
 visie en bestaat uit tien geselecteerde kansrijke projecten die door        Het realiseren van deze projecten kost geld. Het is aannemelijk dat
 ondernemers en de gemeente samen opgepakt en gerealiseerd kunnen            een project de grootste kans op financiering heeft als meerdere
 worden. Deze projecten dienen ook ter inspiratie en zijn niet limitatief.   partijen bereid zijn om mee te financieren. Mogelijke financierings-
 De projecten zijn zodanig uitgewerkt dat ze door de ondernemers,            bronnen zijn:
 bewoners, de gemeente en andere geïnteresseerden en betrokkenen
 opgepakt kunnen worden. Elk uitgewerkt project is beschreven aan de         • Ondernemers: bij grote(re) projecten die de individuele onder-
 hand van de volgende aspecten:                                                neming overstijgen kunnen de ondernemers mogelijk in gezamen-
 • de kern van het project (wat?);                                             lijk verband een bijdrage leveren aan een bepaald project. Ook
 • de voornaamste doelgroepen en actoren (voor, door en met wie?);             bieden organisaties zoals banken mogelijkheden voor sponsoring.
 • de eerste stappen;
                                                                             • Gemeente: de gemeente beschikt over een aantal financierings-
 • een eerste inschatting van de kosten op hoofdlijnen;                        mogelijkheden, zoals de toeristische subsidies, de reguliere
 • referentieprojecten (indien relevant).                                      begroting en de bestemde reserve toerisme. Hiermee bestaat de
                                                                               mogelijkheid voor de gemeente om bij te dragen aan de finan-
 De projecten die in het ideeënprogramma aan de orde komen zijn:               ciering van een of meer projecten.
 1. 100% kaas&wijn - een culinair evenement in Edam
                                                                             • Fondsen: met name op gebied van cultuur(historie) zijn er diverse
 2. ‘Music in the air’ in Edam                                                 fondsen die interessant kunnen zijn voor het verwerven van externe
 3. Edam in de schijnwerpers zetten                                            middelen. Denk hierbij aan het Prins Bernhard Cultuurfonds,
 4. Edams en Volendams verleden zichtbaar maken                                VSBfonds, Cultuurfonds BNG, de Turing Foundation, het ANWB
 5. Volendamse kunst in de etalage                                             Fonds, Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, etc.
 6. Volendammer klederdracht anno nu
                                                                             • Metropoolregio Amsterdam (MRA)/Amsterdam Marketing: in het
 7. De kracht van de klederdracht zichtbaar maken                              kader van de Strategische Agenda Toerisme in de MRA 2025 (en
 8. Een levendige haven                                                        bijbehorend Actieprogramma) komen middelen beschikbaar voor
 9. Zeevang: Dik Trom en andere cultuurhistorie                                projecten die bijdragen aan het realiseren van de doelstellingen.
 10. Samenwerken en toeristische promotie
                                                                             • Provincie: ook verleent de provincie subsidies op het gebied van
 aangevuld met een aantal flankerende maatregelen.                             cultuur, vrije tijd en media en periodieke subsidies op het gebied
                                                                               van kunst en cultuur die in aanmerking kunnen komen voor het
                                                                               meefinancieren van een of meer projecten.
la group                                                                                                                                            4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre> Ideeënprogramma/projecten - inleiding
 Ondersteuning van projecten
 Om de in dit ideeënprogramma voorgestelde projecten te realiseren, is
 enerzijds specifieke en anderzijds algemene ondersteuning nodig.

 Projectleider: bij de projecten ‘Volendamse kunst in de etalage’ en
 ‘Volendammer klederdracht anno nu’ wordt een tijdelijke projectleider
 ingezet. Dit is iemand van buiten, met kennis en kunde van een
 bepaald vak (bijvoorbeeld mode) en een specifiek netwerk. De
 projectleider schrijft een projectplan met onder andere tot doel om bij
 (cultuur)fondsen en andere mogelijke externe financiers aanvullende
 middelen te werven.

 Gemeentelijke ondersteuning: het is van belang dat de initiatieven en
 projecten op elkaar afgestemd worden en dat bij de realisatie daarvan
 een bepaald kwaliteitsniveau wordt nagestreefd. Hier is een rol weg-
 gelegd voor de gemeente c.q. de gemeentelijke beleidsmedewerker
 toerisme. Deze kan fungeren als aanspreekpunt, helpen bij het leggen
 van contacten, ondersteuning bieden bij het in goede banen leiden van
 de projecten en kan – als er sprake is van meerdere projecten en
 initiatieven – een coördinerende rol spelen.




la group                                                                   5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre> 100% kaas&wijn - een culinair evenement in Edam
                                                                           Welke elementen kunnen deel uitmaken van een dergelijk evenement?
                                                                           • Presentatie van de kazen en toepassingsmogelijkheden van de
                                                                             kazen.
                                                                           • Eettentjes met kaas en gerelateerde dissen (mogelijk door top-
                                                                             koks).
                                                                           • Bijpassende drank, waaronder wijnen en bier.
                                                                           • Restaurants en andere horecagelegenheden in Edam kunnen met
                                                                             hun menukaart inspelen op het thema kaas;
                                                                           • Elke editie wordt een ander gastland uitgenodigd dat een eigen
                                                                             traditie heeft met kaas, zoals Zwitserland, Spanje, Frankrijk, Italië,
                                                                             Oostenrijk, Duitsland, enzovoort.
                                                                           • Er kan een (publieks)verkiezing worden gehouden van mooiste
                                                                             verkooppunt/kraam, lekkerste kaas, enz.
                                                                           • Op de zaterdag vindt een grote boerenmarkt plaats waar naast
                                                       Foto: Birte Querl     kaas ook andere streekproducten en welllicht ook ambachtelijke
                                                                             non-food worden verkocht.
 Wat?                                                                      • Aangezien vroeger vanwege het vele water de kaas werd aan-
                                                                             gevoerd in bootjes, kunnen ook kaasvaarten op het Edamse water
 Edam en kaas horen bij elkaar. En kaas en wijn horen bij elkaar. Deze
                                                                             worden aangeboden.
 combinaties zijn echter bij de beleving van Edam geen vanzelf-
                                                                           • Afhankelijk of er in Edam voldoende locaties zijn die in de
 sprekendheid – met uitzondering van de Kaasmarkt in Edam tijdens de
                                                                             geschiedenis van de kaas en rol speelden en/of nog spelen, zou
 zomermaanden. Een kleinschalig culinair evenement 100% kaas &wijn
                                                                             langs deze plekken een guided tour kunnen worden aangeboden.
 zal deze combinaties weer nieuw leven inblazen. Daarbij wordt de
                                                                             Ook kan worden gedacht aan een interactieve tour met de
 kaasmarkt niet overgedaan en staat niet alleen het verleden centraal,
                                                                             smartphone die individueel kan worden gelopen.
 maar gaat het ook over de toepassingsmogelijkheden en de variëteit
                                                                           • Mogelijk een gezamenlijk diner op een centraal plein of een andere
 van kaas.
                                                                             geschikte plek voor de bewoners van Edam.
 100% kaas&wijn is een tweedaags evenement waar Edammer kaas,
                                                                           • Een muzikale randprogrammering.
 maar ook andere kazen uit Nederland en uit het buitenland een
 centrale rol spelen. Voor een bijzondere sfeer en een wat minder
 traditionele aankleding kunnen de aanbieders worden verzocht om met
 mobiele en/of bijzonder versierde verkooppunten/kramen te komen
 (zie ook referentieproject Rollende Keukens).
la group                                                                                                                                          6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre> 100% kaas&wijn - een culinair evenement in Edam
 Een dergelijk culinair evenement kan als opening en/of afsluiting van    • Slow Food Nederland;
 het (kaas)seizoen fungeren. Een andere mogelijkheid is in te spelen op   • Bureau Toerisme Laag Holland (BTLH) en Amsterdam Marketing;
 speciale momenten, zoals begin van de herfst met de komst van de
                                                                          • toeristische gidsen.
 nieuwe wijnen (Federweisser, Beaujolais primeur, Heurigen, enz.).
 Aangezien dit evenement vooral buiten plaatsvindt, is een moment in
 de vroege of late zomer aan te bevelen. Dit moet echter afgestemd
                                                                          Eerste stappen
 worden op bestaande evenementen in Edam.                                 • Er moet een verantwoordelijke partij worden gevonden (bijvoor-
                                                                            beeld de Ondernemersvereniging Edam). Enerzijds polst die de
                                                                            animo voor een dergelijk culinair evenement onder de Edamse
 Voor, door en met wie?
                                                                            ondernemers, anderzijds legt deze partij ook contact met een
 Edam trekt vooral individueel reizende bezoekers. Hierbij gaat het om      organisatie die zo’n kaas&wijn-evenement zou kunnen verzorgen,
 mensen die voor een dag(deel) uit Amsterdam of de regio komen en           zoals Mister Kitchen/Koen Vollaers of een vergelijkbare organi-
 geïnteresseerd zijn in de cultuurhistorie van Edam als kaasstad en/of      satie.
 als voormalig Zuiderzeestadje. Daarnaast komen ook bewoners uit de       • Vervolgens dienen er tussen de organisatie die het evenement
 regio, vaak gericht op een specifiek evenement of tijdens hun              organiseert, de gemeente en de andere betrokkenen uit Edam,
 recreatieve (fiets-/wandel)tochten. Voor beide groepen bezoekers kan       maar ook daarbuiten, afspraken te worden gemaakt over de
 een culinair evenement in het teken van kaas en wijn interessant zijn.     programmering van het evenement en de verdeling van de taken
                                                                            (inhoudelijk, organisatorisch, promotioneel, financieel, enz.).
 Een dergelijk evenement kan het beste in handen worden gegeven van       • Na afloop van het evenement dient een evaluatie van de
 een professionele en ervaren organisatie, zoals Mister Kitchen/Koen        organisatie plaats te vinden met alle betrokken partijen.
 Vollaers die de Rollende Keukens in het Westerpark in Amsterdam
 organiseert.
 Voor de programmering of anderszins betrokken partijen zijn de
                                                                          Eerste inschatting kosten
 volgende partners belangrijk:                                            • Circa € 2.500,- à € 5.000,- als ‘seedmoney’ om een dergelijk
                                                                            evenement op poten te zetten; voor de eerste drie jaren.
 • ondernemers(vereniging Edam) van onder andere kaas-/ wijn-
                                                                          • Circa € 2.500,- die kunnen worden ingezet voor specifieke promotie
    winkels, horecagelegenheden, kookworkshops, enz.;
                                                                            van het evenement.
 • restaurants, eetgelegenheden en mobiele aanbieders van eten;           • De rest is kostenneutraal c.q. is het risico van de organiserende
 • wijnaanbieders;                                                          partij.
 • (binnen- en buitenlandse) kaasproducenten, importeurs van kaas;        • Andere mogelijke kosten van de gemeente zijn de kosten voor
 • producenten van streekproducten;                                         wegafzettingen en openbare toiletten.

la group                                                                                                                                      7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre> 100% kaas&wijn - een culinair evenement in Edam
 Referentieprojecten
 Rollende keukens, Amsterdam                                                      Käsefestival Bad Tölz
 Het Weekend van de Rollende Keukens is een jaarlijks evenement (in               Het Käsefestival in Bad Tölz (D) vindt plaats in een weekend in juni.
 2015 van 13 t/m 17 mei) in het Amsterdamse Westerpark, waar een                  Hier presenteren kaasproducenten en wijnboeren uit Duitsland en uit
 grote diversiteit van mobiele eet- en drinkgelegenheden, van koffiekar           het (Europese) buitenland hun bedrijven en producten. Tijdens dit
 tot pizzawagen, van BBQ-camper tot vismobiel, vier dagen lang één                festival wordt de veelzijdigheid van de lokale tot de Europese
 groot openluchtrestaurant vormt. Naast lekker eten is er ook mobiele             kaascultuur zichtbaar.
 muziek. Het evenement trekt steeds meer bezoekers en valt langzamer-             Er wordt onder andere een grote markt georganiseerd met meer dan
 hand onder de grootschaligere festivals. In de afgelopen jaren zijn er           70 regionale producenten die biologische producten en diverse
 diverse vergelijkbare, maar kleinschaligere foodfestivals ontstaan die           lekkere verrassingen bieden. Bezoekers kunnen in de ‘Käseschule’ hun
 minder bezoekers trekken. Een voorbeeld is TREK, een gratis toeganke-            eigen kaas maken, ze leren proeven en meer details over het maken
 lijk Food Truck Festival dat in stadsparken van Rotterdam, Utrecht,              van hoogwaardige kaas. En kinderen kunnen ‘live’ kennis maken met
 Maastricht, Enschede, ‘s-Hertogenbosch, Nijmegen, Amsterdam en                   oude huisdierrassen. Ten slotte is er nog een muziekprogramma voor
 Den Haag plaatsvindt.                        www.rollendekeukens.nl              de bezoekers.
                                                                                  www.kaesefestival.de
                   “Zwart Goud – serving coffee form a boat”, Rollende Keukens,
                                                  foto: m-gem (www.flickr.com)




                                                                                                                                                   Affiche Käsefestival - www.kaesefestival.de
la group                                                                                                                                                                                         8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre> ‘Music in the air’ in Edam
                                                                                  We raden aan om klassieke (kamer)muziek en mogelijk verwante
                                                                                  muzieksoorten zoals kameropera te programmeren. De schaal, sfeer
                                                                                  en historie van Edam, lenen zich voor genres zoals klassieke kamer-
                                                                                  muziek, kameropera, belcanto, etc. Het aanbod kan bestaan uit een
                                                                                  combinatie van regionale ensembles en artiesten en een beperkt
                                                                                  aantal ensembles en artiesten met (inter)nationale faam. Ook master-
                                                                                  classes van bekende (kamer)musici kunnen op termijn deel uitmaken
                                                                                  van het programma. Voor een succesvol muziekfestival is het van
                                                                                  belang om minimaal één nationaal aansprekende naam te program-
                                                                                  meren. Dit zal leiden tot een grotere persaandacht en mede daardoor
                                                                                  zal het festival een groter publiek weten te trekken.

                                                                                  Om de programmering financieel haalbaar te maken, kan gewerkt
                                                                                  worden met een vrijwillige bijdrage van bezoekers voor de buiten-
                                                                                  concert(en). De ervaring elders leert dat een dergelijke werkwijze ook
     Eerste vestingconcert in het kader van 650 jaar Edam © Edam-Volendam650.nl   leidt tot voldoende inkomsten uit donaties. Daarnaast worden
                                                                                  kleine(re), exclusieve(re) concerten binnen verzorgd waarvoor een
 Wat?                                                                             entreeprijs wordt gerekend.
 Edam heeft met zijn grachten en de daaraan liggende historische
                                                                                  Dat een grachtenfestival ook in een kleinschalige setting goed werkt,
 panden een prachtig decor voor muzikale evenementen. In het kader
                                                                                  bewijst sinds 2001 het ‘Grachtenfestival aan de Maas’ in het witte
 van 650 Jaar Edam-Volendam vond in 2007 eenmalig een vesting-/
                                                                                  stadje Thorn (gemeente Maasgouw). Zie ook onder de genoemde
 botterconcert in de openlucht plaats dat een groot succes was. Edam
                                                                                  referentieprojecten.
 kan een dergelijk evenement structurele vorm geven door – evenals
 Amsterdam – in de zomer een muziekfestival in de tuinen, de
                                                                                  De titel ‘Music in the air’ refereert aan het feit dat een deel van het
 monumenten, huiskamers en op de grachten te organiseren.
                                                                                  evenement buiten in de openlucht plaatsvindt, maar geeft ook het
 Edam zou moeten beginnen met het programmeren van een een- of
                                                                                  deels internationale karakter van het evenement aan.
 tweedaags festival, bestaande uit kleine concerten op bijvoorbeeld
 pleinen, in kerken, in (privé)tuinen, in (privé)huizen en/of bijzondere
 monumenten, en met als hoogtepunt een slotconcert, bijvoorbeeld aan
 de gracht bij het Damplein.


la group                                                                                                                                                    9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre> ‘Music in the air’ in Edam
 Voor, door en met wie?                                                  Eerste stappen
 Edam trekt vooral individueel reizende bezoekers (mensen die voor een   • Er moet een verantwoordelijke partij – een trekker – worden
 dag(deel) uit Amsterdam of de regio komen) die geïnteresseerd zijn in     gevonden die geïnteresseerd is in het organiseren van een dergelijk
 de cultuurhistorie van Edam. Met een specifiek evenement, zoals het       muziekevenement.
 muziekfestival, worden in cultuur geïnteresseerden en specifieker       • Er moet overeenstemming worden bereikt over het kwaliteitsniveau
 muziekliefhebbers aangesproken die in Amsterdam en/of de regio            en het ambitieniveau van het evenement.
 wonen of verblijven.                                                    • De organisatie ontwikkelt allereerst een plan voor het evenement
                                                                           en legt daarnaast contact met andere organisaties die actief zijn in
 Een dergelijk evenement kan het beste in handen worden gegeven van        de te programmeren muziekgenres.
 een (nog op te richten) stichting of een andere reeds bestaande         • Met het plan gaat de organisatie vervolgens op zoek naar externe
 professionele en ervaren organisatie, zoals Grachtenfestival              financieringsmogelijkheden (subsidies, sponsoring en donaties).
 Amsterdam.                                                              • Op basis van de beoogde programmering worden afspraken
 Voor de programmering zijn de volgende partners belangrijk:               gemaakt met alle betrokkenen van het evenement (musici,
 • Gemeente Edam-Volendam;                                                 eigenaren/beheerders van locaties die als podia worden gebruikt,
                                                                           promotieorganisaties, enz.).
 • Grachtenfestival Amsterdam;
                                                                         • Na afloop van het evenement dient met alle betrokken partijen een
 • Splendor Amsterdam;                                                     evaluatie van de organisatie plaats te vinden.
 • Conservatorium Amsterdam;
 • Cultuurplatform;                                                      Eerste inschatting kosten
 • Koren en muziekgezelschappen uit Edam-Volendam en de regio;           • Circa € 10.000 à 15.000,- (ook afhankelijk of het een eendaags- of
    privépersonen en/of beheerders van huizen, tuinen, monumenten,         tweedaags evenement is), om een dergelijk evenement op poten te
    etc. die mogelijk als podium kunnen fungeren;                          zetten; voor de eerste drie jaren. Dit is inclusief specifieke promotie
 • Lokale restaurateurs en hoteliers (toeristische/culinaire arrange-      voor het evenement. Daarbij gaan we ervan uit dat circa 50% van
    menten).                                                               de kosten betaald kunnen worden uit de opbrengsten (entree-
 • VVV Edam.                                                               verkoop, sponsoring en fondsen).




la group                                                                                                                                        10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre> ‘Music in the air’ in Edam
 Referentieprojecten
 Grachtenfestival aan de Maas, Thorn                                          Internationaal Kamermuziek Festival Schiermonnikoog
                                  Het Amsterdamse Grachtenfestival heeft      Het Schiermonnikoog Festival is een zesdaags kamermuziekfestival
                                  inmiddels landelijke bekendheid verwor-     op het eiland Schiermonnikoog. Het bewust kleinschalige festival
                                  ven bij veel muziekliefhebbers. Jaarlijks   incorporeert masterclasses in haar programma. Ook heeft het festival
                                  worden er tientallen informele terras-      ieder jaar een specifiek thema of richt het zich op één tijdsperiode.
                                  concerten gegeven door zeer goede           Daarnaast maken natuurexcursies en op kamermuziek geïnspireerde
                                  muzikanten. De Thorner versie is klein-     kunstwerken deel uit van het programma.
                                  schaliger en daardoor informeler en         www.schiermonnikoogfestival.nl
                                  intiemer.
 “De harmonie St. Michaël van Thorn verzorgde een aantal malen het
 slotconcert van het Grachtenfestival in Amsterdam. Vanuit deze
 samenwerking werd in 2001 het idee geboren om een equivalent-
 festival in het Witte Stadje te lanceren: het ‘Grachtenfestival aan de
 Maas’. Het historische decor van Thorn draagt bij aan het unieke
 karakter van dit Grachtenfestival in het zuiden van het land. De
 concerten vinden plaats op meerdere bijzondere locaties en particuliere
 tuinen die speciaal voor dit festival hun deuren openen.”
 www.grachtenfestivalaandemaas.nl
                                                                              Kunstwerk: ’3 aangespoelde concertvleugels’, Schiermonnikoog, Paal 5, ter ere van
                                                                              het 2e lustrum. Kunstenaar: Florentijn Hofman. Foto: Sjaak Beemsterboer




la group                                                                                                                                                          11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre> Edam in de schijnwerpers zetten
                                                                            Visitor Journey Cycle
                                                                            Deze cyclus – waarin de toerist/gebruiker centraal staat – beschrijft
                                                                            het proces dat de toerist doorloopt vanaf het moment van oriënteren
                                                                            op mogelijke bestemmingen tot en met het daadwerkelijke bezoek en
                                                                            een reflectie daarop. Dit proces* bestaat uit zes fasen:
                                                                            1. Oriëntatie: in de eerste fase zijn er verschillende, potentiële locaties
                                                                               die de interesse van de toerist wekken. De toerist maakt in deze
                                                                               fase voor zichzelf een shortlist van mogelijke bestemmingen.
                                                                            2. Destinatiekeuze: in de tweede fase maakt de toerist zijn of haar
                                                                               keuze voor een bestemming.
                                                                            3. Verdieping: in deze fase doet de toerist voor vertrek ideeën op voor
                                                                               zijn of haar verblijf op de bestemming van keuze.
                                                                            4. Planning: daarna maakt de toerist een globale planning van moge-
                                                                               lijke activiteiten: in welk hotel ga ik slapen? Waar ga ik eten? Welke
                                                                               plekken en attracties wil ik bezoeken? Et cetera. Deze fase vindt
 Wat?                                                                          veelal plaats voor vertrek en aan het begin van het verblijf.
 Tegenover de bekendheid van Volendam, vooral onder Nederlanders,           5. Actie: deze fase betreft de activiteiten die de toerist daadwerkelijk
 geldt dat Edam nog steeds kan worden betiteld als een onontdekte              ter plekke onderneemt.
 parel. Het imago als kaasstad is voor veel met name buitenlandse           6. Reflectie: in deze laatste fase reflecteert de toerist op de onder-
 bezoekers wel aanleiding om Edam te bezoeken, echter onder de                 nomen activiteiten: wat vond ik ervan? Waar zou ik nog eens naar
 Nederlanders is Edam weliswaar van naam bekend, maar heeft men er             terug willen gaan? Et cetera.
 onvoldoende een beeld bij.                                                                                                             1.
                                                                                                                                    Oriëntatie
 Om meer reuring te creëren rondom Edam, stellen we een aantal              * Dit proces is een modelmatige
                                                                              weergave van een in werkelijkheid
 activiteiten voor. Deze zullen enerzijds potentiële bezoekers inspireren                                                  6.
                                                                                                                                                     2.
                                                                              iteratief proces dat per type toerist     Reflectie
                                                                                                                                                 Destinatie-
 en verleiden om daadwerkelijk een bezoek te brengen aan het voor-            kan verschillen.
                                                                                                                                                   keuze

 malige Zuiderzeestadje. Anderzijds dient een mogelijkheid gecreëerd te
 worden om bezoekers hun ervaring te laten delen met hun sociaal
 netwerk. Alvorens nader in te gaan op mogelijke marketing- en                                                            5.                         3.
 promotieactiviteiten, presenteren we hiernaast eerst de zogenaamde                                                      Actie                   Verdieping

 Visitor Journey Cycle. Deze laat zien welke momenten een toerist/
                                                                                                                                       4.
 bezoeker doorloopt tijdens zijn reis.                                                                         Bron: lagroup        Planning


la group                                                                                                                                                       12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre> Edam in de schijnwerpers zetten
 De marketing- en promotieactiviteiten hebben vooral betrekking op de           • studenten van fotografie- en filmopleidingen in Amsterdam
 oriëntatie- en op de reflectiefase uit de Visitor Journey Cycle en zetten in     uitgenodigd worden voor een project over de beeldvorming van
 op het creëren van interessant beeldmateriaal en (reis)artikelen over            Edam en hoe Edam beter in beeld kan worden gebracht.
 Edam.                                                                          • kan meer aandacht besteed worden aan het feit c.q. de momenten
                                                                                  dat Edam gebruikt wordt als filmlocatie.
 Beeldmateriaal over Edam
 Foto’s: kijkend naar de afbeeldingen van Edam op internet (Google
                                                                                (Reis)artikelen over Edam
 Afbeeldingen, flickr en Pinterest) valt op dat Edam een relatief veel
 gefotografeerde stad is. De zoekterm ‘Edam’ levert (begin september            Niet alleen de traditionele pers, maar juist ook trendsettende bloggers
 2015) op flickr.com circa 21.600 foto’s op, wat beduidend minder is            worden uitgenodigd om op individuele basis een dag/weekend in
 dan voor Marken (40.700), Volendam (57.000) en Alkmaar (92.000).               Edam en de regio door te brengen. De bloggers/journalisten krijgen
 Filmpjes: kijkend naar film-/videomateriaal (YouTube en vimeo) zijn er         de mogelijkheid om de stad en de regio binnen hun eigen interesse-
 weinig interessante, informatieve of grappige en nieuwsgierig makende          gebied te verkennen. Hierbij worden niet alleen de traditionele hoogte-
 filmpjes te vinden over Edam. Dit in tegenstelling tot het feit dat Edam       punten getoond, maar ze krijgen ook de gelegenheid om meer
 regelmatig als filmlocatie dient voor onder andere commercials, maar           verborgen schatten te leren kennen. Dit kan ook gekoppeld worden
 ook voor ‘Goede tijden, slechte tijden’.                                       aan een evenement in Edam.

                                                                                Om de regio op een authentieke en betrouwbare wijze neer te zetten
                                                                                onder geselecteerde doelgroepen, wordt ingezet op zogeheten topical
                                                                                influentials. Dit zijn bloggers en media die binnen een specifieke niche
                                                                                een hechte groep volgers hebben. Zij kunnen hun doelgroep infor-
                                                                                meren en activeren voor een bezoek. Dit doen ze (in het geval van de
                                                                                bloggers) door op eigen wijze via hun eigen blog verslag te doen van
                                                                                hun dag/weekend in Edam en de regio en mogelijk ook op Twitter. De
 Om de zichtbaarheid van Edam te bevorderen kunnen:                             beschrijvingen van hun trips kunnen daarnaast ook op de website van
 • bijvoorbeeld bezoekers, maar ook eigen inwoners gevraagd worden              Bureau Toerisme Laag Holland en Amsterdam Marketing worden
   om foto’s en videofilms te uploaden. Dit kan gekoppeld worden aan            geplaatst. De influentials worden geselecteerd voor nog nader te
   een wedstrijd/prijsvraag met als beloning dat de mooiste spots               bepalen categorieën.
   worden uitgezonden op TV-Noord-Holland/AT 5, mogelijk
   geïncorporeerd op de website van Amsterdam Marketing (zie ook                Daarnaast dienen bezoekers ook gestimuleerd te worden om meer
   referentieproject).                                                          reacties en informatie over Edam op Tripadvisor te plaatsen, bijvoor-
                                                                                beeld over de bezienswaardigheden, hotels en restaurants.
la group                                                                                                                                                13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre> Edam in de schijnwerpers zetten
 Voor, door en met wie?                                                   tische sector (bijvoorbeeld het gratis beschikbaar stellen van een over-
                                                                          nachting, maaltijden, etc.). De kosten voor een wedstrijd voor het
 BTLH pakt dit project samen op met Ondernemend/Horeca Edam
                                                                          mooiste zelfgemaakte filmpje zullen beduidend hoger zijn.
 (eventueel ook in samenwerking met Amsterdam Marketing) met het
 doel Edam intensiever en op een ongebruikelijke manier te promoten
 bij de beoogde doelgroep(en). Andere te betrekken partners zijn:         Referentieproject
 • geïnteresseerde ondernemers;                                           Spotgroningen.nl
 • eventueel fotografie- en/of filmopleidingen;                           Spotgroningen.nl was een marketingcampagne van Marketing
 • voornaamste intermediairs, zoals (inter)nationale media (generieke     Groningen. Bezoekers en bewoners die Groningen een warm hart
     en meer nichegebonden media, zoals culinaire en lifestyle            toedragen konden via de speciale website spotgroningen.nl hun eigen
     magazines) en gezaghebbende (cultuur)bloggers.                       spot monteren door 32 foto’s van hun mooiste momenten of favoriete
                                                                          plekjes in Groningen te uploaden en zo zelf bij te dragen aan de
                                                                          promotie van de stad en provincie Groningen. De mooiste spots
 Eerste stappen
                                                                          werden op de landelijke TV uitgezonden. De kosten van deze
 • BTLH moet samen met Ondernemend/Horeca Edam bepalen op                 marketingcampagne waren circa € 1 miljoen.
   welke manier Edam beter onder de aandacht zal worden gebracht.
                                                                          www.spotgroningen.nl
 • Als ingezet wordt om meer beeldmateriaal te generen, moet
   bepaald worden waaruit de activiteiten bestaan: een oproep voor
   bezoekers en inwoners om hun foto’s/filmpjes te uploaden al dan
   niet met een wedstrijdelement, en/of de samenwerking met
   studenten van een relevante opleiding. Waarvoor zijn er middelen?
 • Voor de (reis)artikelen dienen ze in kaart te brengen welke onder-
   werpen geschikt zijn voor de promotie van Edam en welke
   media/bloggers daarvoor relevant kunnen zijn.
 • Verder moeten er afspraken worden gemaakt met de toeristische
   sector over samenwerking.

 Eerste inschatting kosten
 De kosten van deze promotieacties lopen sterk uiteen. Bijvoorbeeld
 zullen de kosten voor het uitnodigen van pers en bloggers betrekkelijk   website spotgroningen.nl (afbeelding afkomstig van citymarketingonline.nl)
 laag zijn; maar dan wel op basis van samenwerking met de toeris-

la group                                                                                                                                               14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre> Edams en Volendams verleden zichtbaar maken
                                                                                    Kaasmarkt, die nog steeds tijdens de zomermaanden plaatsvindt,
                                                                                    ondersteunt de historische uitstraling van het stadje. Echter, ook in
                                                                                    Edam is door de jaren heen het nodige veranderd.

                                                                                    Volendam heeft bij veel vooral Nederlandse bezoekers het imago van
                                                                                    een oud vissersdorp, waar mensen nog klederdracht dragen. Echter,
                                                                                    deze is inmiddels grotendeels uit het straatbeeld verdwenen, op een
                                                                                    aantal ondernemers en/of hun familieleden na die soms nog in
                                                                                    klederdracht achter de toonbank staan(met name op de Dijk).
                                                                                    De klederdracht en andere typische Volendamse elementen kennen
                                                                                    een bijzonder populaire periode van circa 1881 tot aan de eerste
                                                                                    Wereldoorlog. In 1881 openden Leendert en Aaltje Spaander hun hotel
                                                                                    met name voor (binnen- en buitenlandse) kunstenaars die een tijdje in
                                                                                    Volendam verbleven om te werken. Ze schilderden het dorp, de
                                                                                    vissers aan het werk, de bewoners in klederdracht, de haven, het
                                                                                    landschap en andere typisch Volendamse taferelen. Hotel Spaander
                                                                                    was in die tijd een levendig centrum en een bijzondere ontmoetings-
  Foto links: Nationaal Archief/Spaarnestad Photo/H.J.M. Valks                      plaats voor schilders uit heel Europa. Veel kunstschilders lieten een of
  Jongen met pet en korte broek passeert het Edams Museum, naast het Gemeentelijk   meer schilderijen achter als dank voor de geboden gastvrijheid of als
  Gymnastieklokaal in Edam (1944), foto rechts: Birte Querl                         vergoeding voor kost en verblijf. Daarom beschikt Hotel Spaander
                                                                                    over een bijzondere collectie van meer dan 1400 werken die getuigen
 Wat?                                                                               van deze bloeiende periode uit de geschiedenis van Volendam.
 Edam en Volendam hebben beide een interessant verleden: Edam als                   Als herinnering aan deze tijd organiseert het hotel één keer per jaar
 voormalig Zuiderzeestadje, toen een handelsplaats waar scheeps-                    een artist in residence kunstproject: een aantal kunstenaars verblijft een
 bouw, haringvisserij en kaashandel voor een grote bloei van de stad                week lang in Hotel Spaander en gaat van daaruit aan de slag. De
 zorgden. En Volendam, het oude vissersdorp, met onder andere een                   gemaakte schilderijen worden eind van die week tentoongesteld.
 eigen klederdracht. Wat is er voor de bezoekers van dit verleden
 tegenwoordig nog te zien?                                                          Echter, met het bijzondere verleden van Edam en Volendam komen
                                                                                    bezoekers nauwelijks op een vanzelfsprekende manier in aanraking.
 In Edam lijkt de tijd te hebben stil gestaan. Lopend door de stad waant            Als ze meer willen weten over het verleden van het Zuiderzeestadje
 de bezoekers zich deels in een openluchtmuseum. Ook de Edammer                     en/of het vissersdorp, dan moeten ze specifieke plekken bezoeken,

la group                                                                                                                                                    15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre> Edams en Volendams verleden zichtbaar maken
 waar meer wordt verteld over het verleden, zoals in het Edams                De kern van het project is om het verleden zichtbaar te maken. Bij-
 Museum, het Stadhuis en de Kaaswaag in Edam en het Volendam                  voorbeeld kunnen door Edam en Volendam heen, op historische
 Museum, Hotel Spaander en de Visafslag in Volendam.                          plekken, vergroot weergegeven archieffoto’s en reproducties van
                                                                              historische schilderwerken of gravures in groot formaat, maar ook in
 De geschiedenis blijft op die manier echter nog veel binnen de muren         kleinere formaten, op billboards worden geplaatst. Het formaat van de
 van de verschillende gebouwen/organisaties. Het is voor de bezoekers         afbeeldingen wordt afgestemd op de betreffende locatie. De afbeel-
 aan Edam en Volendam moeilijk om het verleden te ervaren, behalve            dingen kunnen thematisch worden gekozen, waardoor tegelijk een
 als men de bovengenoemde gebouwen bezoekt. De ervaring leert dat             route ontstaat, maar ze kunnen ook voor de verbinding zorgen tussen
 bij lange na niet elke bezoeker naar bijvoorbeeld het museum en/of de        verschillende locaties in Edam en in Volendam.
 Visafslag gaat. Daarom moet de geschiedenis ook buiten de muren
 nog zichtbaarder verteld worden.

  Mannen in klederdracht aan de haven, Volendam (1950-1960), fotograaf: Cas   \
  Oorthuys, © Nederlands Fotomuseum




                                                                              Schilderij collectie Spaander (www.dejongehond.nl)

                                                                              De billboards verbeelden en vertellen met een korte toelichting het
                                                                              verhaal van een andere tijd. Ze kunnen gaan over vervlogen tijden en
                                                                              hun verhaal, over bijzondere gebeurtenissen of personen uit het verre
                                                                              of minder verre verleden. Dit kan bijvoorbeeld met foto’s, citaten of
                                                                              een korte tekst die de geschiedenis verduidelijkt. Ook kunnen QR-
                                                                              codes worden ingezet, zodat geïnteresseerden met hun smartphones
                                                                              nog uitgebreidere informatie kunnen opzoeken. Van essentieel belang
                                                                              is dat de afbeeldingen pakkend zijn.

la group                                                                                                                                          16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre> Edams en Volendams verleden zichtbaar maken
 Voor, door en met wie?                                                 • In kaart brengen welk geschikt historisch beeldmateriaal
                                                                          beschikbaar is.
 Met het zichtbaarder maken van de geschiedenis van Edam en van
                                                                        • Maken van keuzes ten aanzien van de historische gebeurtenissen
 Volendam in de openbare ruimte richt dit project zich vooral op de
                                                                          die verteld en getoond kunnen worden en de inhoud van het te
 bezoekers aan de twee plaatsen. Maar een dergelijk project kan ook
                                                                          vertellen verhaal.
 interessant zijn voor de inwoners van Edam en Volendam.
                                                                        • Bepalen van de plaatsingslocaties en de duur van de plaatsingen.
 De gemeente en BTLH zijn de initiatiefnemers en verantwoordelijk       • Een voorstel doen voor een passende vormgeving.
 voor plaatsing en onderhoud. Voor de financiering kunnen mogelijk      • Een voorstel doen voor een onderhoudsplan.
 lokale ondernemers benaderd worden om een billboard te adopteren.      • Een financieringsplan opstellen met mogelijkheden voor sponso-
 Andere te betrekken partners kunnen de volgende zijn:                    ring en subsidies (gemeente, provincie, (cultuur)fondsen, enz.).
 • Spaarnestad Photo & het Nationaal Archief;
 • Noord-Hollands Archief;
 • Edams Museum en Volendam Museum;
 • Vereniging Oud Edam;
 • Vereniging Oud Volendam;
 • Cultuurplatform;
 • Stadsarchief Amsterdam;
 • Zuiderzeemuseum, Enkhuizen;
 • Hotel Spaander;
                                                                            Film still uit ‘Edam aan Zee’ (1935); Open Beelden (een initiatief van het
 • Ondernemers - adoptie van een billboard.                                 Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid)

 Eerste stappen                                                         Eerste inschatting kosten
 Er wordt een projectinhoudelijke werkgroep samengesteld die bestaat    De tentoonstelling over de eerste foto’s van Amsterdam (zie
 uit zowel externe erfgoeddeskundigen als een of meer vertegenwoordi-   beschrijving op de volgende pagina) bestond uit 16 locaties met
 gers van de gemeente. Het zijn mensen die (een deel van) de historie   billboards en kostte € 35.000,-. In deze kosten was inbegrepen: de
 van Edam en van Volendam kennen of ervaring hebben met het zicht-      billboards, de huur van de betonnen blokken, de maakkosten, de
 baar maken van het (im)materiële verleden. De werkgroep onder-         vergunning en de distributie. De ontwerpkosten voor de billboards (de
 steunt en adviseert de gemeente bij de volgende stappen:               grafische vormgeving van de affiches) kostte circa € 2.000,-. Kosten
                                                                        voor de bruikleen van de foto’s en het scannen zijn hierbij niet
                                                                        meegerekend.
la group                                                                                                                                                 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre> Edams en Volendams verleden zichtbaar maken
 Referenties
 Auvers-sur-Oise en Van Gogh                                              Monet in Zaandam
                                                                          Er is een nieuwe toeristische route door de Zaanstreek: de Monet-
                                                                          route. Deze route gaat langs de plaatsen in de Zaanstreek waar Monet
                                                                          in 1871 heeft geschilderd. De route staat in het boekje 'Monet in
                                                                          Zaandam', gemaakt door stichting Monet. In het boekje komt behalve
                                                                          de route ook veel informatie over de schilderijen en het verblijf van
                                                                          Monet in de Zaanstreek te staan. Op de plaatsen waar de route langs
                                                                          gaat liggen tegels met QR-code (Quick Response-code). Als de code
                                                                          wordt gescand met de smartphone dan wordt men doorverwezen naar
                                                                          het schilderij dat bij de betreffende plaats hoort.
                                                                          De wereldberoemde impressionist Claude Monet verbleef in 1871 vier
                                                                          maanden in Zaandam. Daar moet iets mee worden gedaan, dachten
                                                                          Martijn Couwenhoven, Jacob Reitsma en Bas Husslage. ,,Zo weinig
                                                                          mensen weten dit. Terwijl het zo bijzonder is dat een wereldberoemde
 De gemeente Auvers-sur-Oise bevindt zich in het Franse departement       schilder 25 schilderijen in de Zaanstreek heeft gemaakt." Dus hebben
 Val-d'Oise. Het dorp ligt in de buurt van Parijs en heeft vooral         de drie de stichting opgericht en maken zij zich sterk voor de Zaanse
 bekendheid gekregen omdat een groot aantal wereldberoemde                geschiedenis over de schilder. Zo is het beroemde schilderij Het
 kunstenaars er een deel van hun leven hebben doorgebracht. De            Blauwe Huis al terug te zien in de Zaanstreek. In hotel Inntel is tussen
 meest sprekende namen zijn Van Gogh, Cézanne, Corneille en               alle groene huisjes, een blauw huisje verwerkt. En er is een plan om
 Daubigny.                                                                het Blauwe Huis op de Hogendijk in Zaandam weer blauw te
                                                                          schilderen.
 Van Gogh verbleef er maar een zeer korte periode, maar was er op
 artistiek vlak uitzonderlijk productief. Hij maakte er niet minder dan
 70 schilderijen waarvan sommige tot de belangrijkste van zijn hele
 oeuvre worden gerekend. Vincent en zijn broer Theo liggen allebei
 begraven op de begraafplaats van Auvers-sur-Oise. In de Auberge
 Ravoux is een klein museum ingericht. In de openbare ruimte is er
 aantal van de schilderijen te zien, die corresponderen met de
 betreffende locaties.

la group                                                                                                                                        18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre> Volendamse kunst in de etalage
                                                                            De etalages functioneren als ongewone expositieruimtes waar
                                                                            bezoekers op een toevallige manier een stuk Volendamse cultuur
                                                                            tegenkomen.
                                                                            Om nog meer te weten te komen over een bepaald schilderij zou een
                                                                            dergelijke route aangevuld kunnen worden met interactieve elemen-
                                                                            ten, zodat bezoekers bijvoorbeeld via een QR-code meer informatie
                                                                            kunnen vinden over de schilder en het schilderij, een filmpje kunnen
                                                                            zien over het oude vissersdorp of naar een verhaal kunnen luisteren
                                                                            over Volendam als kunstenaarsdorp. Mogelijk start- en eindpunt van
                                                                            de route zou Hotel Spaander en/of de VVV kunnen zijn.




                                                        www.inekestork.nl

 Wat?
 Ook dit project is bedoeld om bezoekers op een laagdrempelige
 manier te laten kennismaken met de bijzondere kunstgeschiedenis
 van Volendam.
 Op dit moment stelt Hotel Spaander een deel van de collectie met de
 schilderijen over Volendamse taferelen tentoon in de restaurants- en       Ze zijn spannend, verrassend en uitnodigend voor de kijker door
 caféruimtes van het hotel. Bezoekers die deze schilderijen willen zien,    interactiviteit en een verborgen boodschap of grap.
 moeten weten dat Hotel Spaander deze doeken in huis heeft of ont-                              Hotel Spaander, foto © Martin Stevens, www.wolverlei.com
 dekken deze bij toeval in het hotel. Een manier om meer bezoekers
                                                                            Voor, door en met wie?
 kennis te laten maken met Volendam als voormalige ontmoetingsplek
 voor kunstenaars, is om de schilderijen niet alleen in de ruimtes van      Met het breder zichtbaar maken van de geschiedenis van Volendam
 Hotel Spaander te laten zien, maar ook in etalages van winkels en          als ontmoetingsplek voor kunstenaars en het ‘vertellen’ van de
 mogelijk horecagelegenheden, die langs de toeristische routes liggen.      verhalen uit deze bloeiperiode, richt dit project zich vooral op de
                                                                            bezoekers aan het oude vissersdorp.
la group                                                                                                                                               19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre> Volendamse kunst in de etalage
 De gemeente en BTLH zijn samen met Hotel Spaander initiatief-             • Mochten ze daartoe bereid zijn, dan moeten enthousiaste onder-
 nemers voor dit project. Voor een tijdelijke opzet van een dergelijke       nemers (idealiter langs de toeristische routes) worden gevonden
 kunstroute zouden mogelijk de originele schilderijen in de etalages         die graag een schilderij in hun etalage willen plaatsen.
 tentoongesteld kunnen worden. Mocht het om een blijvende route            • Het identificeren en selecteren van de kunstwerken in nauw overleg
 gaan, dan is het makkelijker om met reproducties te werken. Indien          met een kunsthistoricus.
 naast de schilderijen ook andere (interactieve) informatie aan de         • Het opstellen van een plan en systeem om de schilderijen veilig
 geïnteresseerde bezoekers verstrekt zal worden, dan kan BTLH de             tentoon te kunnen stellen.
 productontwikkeling van een dergelijke route voor zijn rekening           • Vervolgens gaat BTLH kijken welke aanvullende informatie over de
 nemen.                                                                      schilderijen, Hotel Spaander en Volendam als ontmoetingsplek
                                                                             voor kunstenaars interessant en relevant is, zodat bezoekers kennis
 Andere te betrekken partners zijn de volgende:
                                                                             kunnen maken van het ‘hele verhaal’.
 • ondernemers(verenigingen);                                              • Ook kunnen de eigenaren van Hotel Spaander mogelijk nog bijzon-
 • VVV Volendam;                                                             dere informatie voor deze route leveren.
 • Volendam Museum;                                                        • De VVV zorgt ervoor dat de verschillende schilderijen op een
 • Cultuurplatform;                                                          eenvormige/herkenbare en aantrekkelijke manier in de etalages
                                                                             worden geplaatst.
 • Zuiderzeemuseum, Enkhuizen.
 • Een kunsthistorisch expert met kennis van Volendamse kunst,             Eerste inschatting kosten
   bijvoorbeeld André Groeneveld, curator van het Zuiderzee-
   museum of Frans Fontaine van Waterlandsmuseum De Speeltoren             • € 5.000,- voor een projectleider/curator om het project te
   in Monnickendam en het Tropenmuseum in Amsterdam.                         begeleiden en met een goed plan externe middelen te genereren.
                                                                           • Circa € 2.500,- (op basis van ongeveer 20 schilderijen) voor het
 Eerste stappen                                                              ‘systeem’ waarmee de verschillende schilderijen op een herkenbare
                                                                             manier in de etalages tentoongesteld worden. Hiervoor moet een
 • De gemeente en BTLH dienen eerst met de eigenaren van Hotel               professionele etaleur/ontwerper worden ingehuurd.
   Spaander c.q. van de collectie van schilderijen om tafel te zitten om   • Circa € 2.500,- voor de reproducties van ongeveer 20 schilderijen.
   te kijken of ze bereid zijn schilderijen uit te lenen voor een derge-   • Voor de I-tour van Volendam is al een bedrag opgenomen in het
   lijke kunstroute. Ook kan contact worden gezocht met andere               kader van het gezamenlijke I-tourproject van de ISW-gemeenten,
   eigenaren van Volendamse schilderijen, zoals het Zuiderzee-               BTLH en als medefinanciers de KvK Noordwest-Holland en de
   museum en/of privé kunstverzamelaars.                                     provincie Noord-Holland.



la group                                                                                                                                      20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre> Volendamse kunst in de etalage
 Referenties                                                                     Verborgen Schatten, winkels exposeren archeologische vondsten,
                                                                                 Groningen
 Women by (Centraal Museum Utrecht, binnen- en buitententoon-
 stelling)                                                                       In de binnenstad van Groningen exposeerden negentien winkels en
                                                                                 restaurants een aantal weken bijzondere voorwerpen die bij
 ‘Woman by’ was een grote, ambitieuze tentoonstelling met de
                                                                                 opgravingen in de binnenstad gevonden zijn. Bijvoorbeeld toonde een
 vrouwbeelden van negen grote ontwerpers uit de internationale
                                                                                 kledingzaak een vilten hoed uit de 16e eeuw, in een kapsalon kon men
 modewereld, waaronder John Galliano, Viktor & Rolf en Vivienne
                                                                                 een middeleeuwse schaar bewonderen en een bisschopsstoel uit de
 Westwood.
                                                                                 11e eeuw stond tussen de designmeubelen. Het oudste stuk was een
                                                                                 stenen bijl uit 2500 voor Christus.
                                                                                 Meestal liggen de archeologische vondsten in de gemeentelijke
                                                                                 depots, maar deze werden nu in het kader van 'Groningen vernieuwt'
                                                                                 tentoongesteld op bijzondere plekken. ‘Groningen vernieuwt’ was een
                                                                                 programma dat de binnenstad tijdens alle bouwwerkzaamheden in de
                                                                                 stad, onder andere aan het Groninger Forum, aantrekkelijk en gastvrij
                                                                                 moest houden.
                                                                                 Langs alle deelnemende winkels, restaurants en andere deelnemers
                                                                                 werd een route samengesteld. De routekaart kon gratis worden
                                                                                 opgehaald bij de VVV en het Informatiecentrum op de Grote Markt of
                                                                                 worden gedownload van de website www.groningenvernieuwt.nl.



  Catalogus Woman by, www.literatuurplein.nl; Etalageproject ‘De Verleiding op
  straat’, Centraal Museum Utrecht (www.geheugenvannederland.nl)
 Aan deze tentoonstelling was ook een expositie buiten het museum
 gekoppeld, getiteld ‘De verleiding op straat’. Aan 29 Nederlandse
 ontwerpers, stylisten, fotografen en tekenaars werd eveneens
 gevraagd hun ideale vrouw te verbeelden, maar dan in de etalages van
 winkels langs de Utrechtse museumroute.

                                                                                             Vondsten uit de Groninger bodem, foto: Marketing Groningen

la group                                                                                                                                                  21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre> Volendammer klederdracht anno nu
                                                                              etalages met daarnaast het schilderij dat als uitgangspunt diende.
                                                                              Wellicht dat er ook ontwerpen bij zijn die zodanig aanspreken dat ze
                                                                              in productie gaan en/of die een nieuw, eigentijds souvenir worden.
                                                                              Met dit project wordt een deel van het cultureel erfgoed van Volendam
                                                                              op een bijzondere wijze in de schijnwerpers gezet en wordt een
                                                                              verbinding gelegd tussen het verleden en het heden.

                                                                              Voor, door en met wie?
                                                                              De Volendammer klederdracht anno nu richt zich op bezoekers die
                                                                              geïnteresseerd zijn in het culturele erfgoed van het voormalige
                                                                              vissersdorp en/of mode. Daarnaast kan een dergelijk project er ook
                                                                              voor zorgen dat bezoekers door de etalages toevallig in aanraking
                                                                              komen met de geschiedenis van Volendam.
                                                                              De initiatiefnemer voor dit project is nader te bepalen. Hij/zij is de
  foto: www.berthi.textile-collection.nl   foto: http://klompen-scherjon.nl
                                                                              uitnodigende partij en zorgt er ook voor dat de ontwerpresultaten
 Wat?                                                                         worden tentoongesteld in de etalages.
 Ook al wordt de Volendammer klederdracht tegenwoordig nauwelijks             Andere te betrekken partners zijn de volgende:
 meer op straat gedragen, de streekdracht is wel kleding die de schil-        • Hotel Spaander
 ders eind 19e eeuw in Volendam inspireerde, maar die ook tegen-
                                                                              • modeopleidingen, zoals artEZ in Arnhem of Amsterdam Fashion
 woordig dient als inspiratiebron voor ontwerpers (zie ook referenties).
                                                                                Institute (AMFI), Koninklijke Academie voor Beeldende Kunst
 De kern van dit project is de mode van vroeger te verbinden met
                                                                                (KABK) in Den Haag – voor studenten en mogelijke ook recentelijk
 eigentijdse mode, mode van nu.
                                                                                afgestudeerde ontwerpers;
 Om een Volendammer klederdracht anno nu te (laten) ontwerpen of              • Museum Volendam;
 om zich te laten inspireren door de Volendammer klederdracht
                                                                              • Cultuurplatform;
 worden studenten van een modeopleiding en jonge ontwerpers naar
 Hotel Spaander uitgenodigd. Ze mogen een schilderij kiezen dat hen           • Zuiderzeemuseum, Enkhuizen;
 bijzonder aanspreekt en dat ze willen gebruiken als inspiratie voor          • ondernemers die hun etalages ter beschikking willen stellen;
 hun ontwerp. Van deze schilderijen nemen ze foto’s en gaan ze                • (Cultuur)fondsen, subsidiënten en sponsoren.
 vervolgens aan de slag. De resultaten worden tentoongesteld in

la group                                                                                                                                               22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre> Volendammer klederdracht anno nu
 Eerste stappen                                                             Referenties
 • Kijken of er een initiatiefnemer is om een dergelijk project op te       Zuiderzeemuseum (diverse tentoonstellingen)
   zetten en te begeleiden.
                                                                            De klederdracht als dagelijkse dracht is bijna overal uit het straatbeeld
 • Deze zorgt onder andere voor het aantrekken van een projectleider
                                                                            verdwenen. Het Zuiderzeemuseum verzamelt streekdrachten,
   uit de modewereld. Laatstgenoemde schrijft het idee helder op en
                                                                            (kleding, accessoires en sieraden) en beschikt over een van de
   legt vervolgens contact met een of meer modeopleidingen en/of
                                                                            grootste collecties in Nederland.
   recent afgestudeerde modeontwerpers.
                                                                            In vroegere tijden gaf klederdracht een gemeenschap een geheel eigen
 • Financiering regelen via subsidiënten, (cultuur)fondsen en
                                                                            identiteit en werd de kleding gebruikt als een taal. Aan de kleding
   sponsoren.
                                                                            waren bijvoorbeeld het geslacht en de leeftijd van de drager en de
 • Een of meer dagen organiseren voor de studenten en ontwerpers
                                                                            familieomstandigheden af te lezen. De meest bekende is de kleder-
   om ze te laten kennismaken met de Volendammer klederdracht en
                                                                            dracht van Volendam. Dit kwam door de schilders die het leven in het
   zijn geschiedenis. Daarnaast kiezen ze een schilderij uit de collectie
                                                                            vissersdorp op vele manieren in hun schilderijen vastlegden.
   Spaander dat ze als uitgangspunt nemen.
 • De resultaten worden samen met de schilderijen gepresenteerd in
   de etalages van Volendam. Hiervoor wordt een route ontwikkeld.
 • Aandacht hiervoor genereren in de Nederlandse media.
 • Afhankelijk van het eindresultaat kan er een kleine publicatie
   komen over dit project. Daarnaast is het mogelijk dat er een of
   meer ontwerpen bij zitten die zich ontpoppen als nieuw en
   eigentijds souvenir.
                                                                                                     Ontwerp van Jan Taminiau, www.zuiderzeemuseum.nl
 Eerste inschatting kosten                                                  Het Zuiderzeemuseum heeft samen met het Noordhollands Dagblad
 • € 5.000,- voor de projectleider, het opstellen van een plan, het         de lezers uitgedaagd een hedendaagse Zuiderzeedracht te ontwerpen
   aanvragen van financiering en het benaderen van de mode-                 die de identiteit van de gemeenschap anno nu verbeeldt. Uit de
   opleidingen/-ontwerpers.                                                 inzendingen werd door een professionele jury een selectie gemaakt.
 • € 7.500,- voor de uitvoering.                                            De geselecteerde ontwerpen werden vervolgens getoond tijdens een
 • Circa € 2.500,- voor de specifieke promotie van dit project en           show in het Zuiderzeemuseum. De winnende ontwerpen kregen
   mogelijk een kleine publicatie hierover.                                 bovendien een plaats in de tentoonstelling 'Wie denk jij dat je bent‘.
 • De overige kosten zitten in de uren van de initiatiefnemer voor het
   begeleiden van het project.

la group                                                                                                                                             23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre> Volendammer klederdracht anno nu
 Staphorst op de catwalk
                            Ricardo Ramos, een ontwerper uit Barce-
                            lona en nu woonachtig in Berlijn, liet zich
                            voor zijn nieuwe collectie inspireren door
                            de Staphorster klederdracht. Enkele jaren
                            daarvoor maakte hij kennis met de
                            Staphorster dracht. De ontwerper kocht
                            op een kledingveiling bij de Museum
                            Boerderij Staphorst een partij doeken,
                            rokken, jasjes en mutsen. Deze vormden
                            de basis voor zijn collectie, die hij
                            presenteerde in Berlijn, maar later ook in
                            Staphorst tijdens de Staphorster dagen.
 Ricardo Ramos wil met zijn werk tradities levend houden. ‘Als
 modeontwerper probeer ik een kleine bijdrage te leveren aan het in
 stand houden van cultureel erfgoed.’
 www.ricardoramos.webnode.es
  Foto’s door www.andreiamartins.com




la group                                                                  24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre> De kracht van de klederdracht zichtbaar maken
                                                                                     lopen. Ze ontvangen daarvoor een kleine vergoeding en krijgen op
                                                                                     bijzonder warme dagen (> 25 graden) een warmtetoeslag. Aangezien
                                                                                     ze ook bezoekers welkom heten, hen de weg kunnen wijzen en/of te
                                                                                     woord staan, zou het goed zijn als deze vrijwilligers een basale kennis
                                                                                     hebben van een of meer buitenlandse talen.

                                                                                     Voor, door en met wie?
                                                                                     Het tonen van de echte Volendammer klederdracht is interessant voor
                                                                                     alle bezoekers die het voormalige vissersdorp bezoeken.
                                                                                     De initiatiefnemer voor dit project is nader te bepalen. Andere te
  Foto: Nationaal Archief/Spaarnestad Photo/ANP                                      betrekken partners zijn de volgende:
  De Britse popgroep The Beatles in Nederland. Bij aankomst op Schiphol krijgen de   • vrijwilligers die bereid zijn in de klederdracht door Volendam te
  Beatles op de vliegtuigtrap al Volendammer mutsen op. V.l.n.r. George Harrison,
  John Lennon, Jimmy Nichol (invaller voor Ringo) en Paul McCartney, omringd           lopen en bezoekers te woord te staan;
  door meisjes in Volendamse klederdracht, fans en politie. 5 juni 1964.             • Stichting Volendammer Klederdracht;
                                                                                     • Volendam Museum;
 Wat?
                                                                                     • Cultuurplatform.
 De klederdracht was vaak helemaal aangepast aan een bepaald
 beroep, zoals voor de Volendamse mannen, die eeuwenlang vissers
 zijn geweest. Hun kleding was dan ook warm, waterafstotend en
                                                                                     Eerste stappen
 winddicht en dus uitermate geschikt voor het werken op kleine, open                 • Op zoek gaan naar vrijwilligers die bereid zijn tegen een kleine
 boten in een redelijk koud klimaat. Dit maakt ook dat veel Volen-                     vergoeding op een aantal dagen in Volendammer klederdracht te
 dammers deze klederdracht niet vaak meer dragen omdat die veel te                     lopen.
 warm is wanneer men bijvoorbeeld in een winkel werkt.                               • Het verzorgen van een ‘training’ voor deze vrijwilligers zodat ze
                                                                                       goed voorbereid zijn op hun taak.
 Echter, de Volendammer klederdracht is zeer bekend en vervult in de                 • Regelmatig evalueren van dit project om te kijken of er te weinig/te
 reclame en Holland-promotie vaak de rol van ‘nationale’ klederdracht.                 veel vrijwilligers rondlopen, of de vrijwilligers nog informatie en/of
 Veel bezoekers aan het voormalige vissersdorp verwachten dan ook                      kennis missen om bezoekers goed te woord te kunnen staan en of
 dat ze mensen in klederdracht zien.                                                   het door de bezoekers gewaardeerd wordt.
 Om in te spelen op deze verwachtingen kunnen tijdens het toeristen-
 seizoen vrijwilligers in Volendammer klederdracht in Volendam rond-
la group                                                                                                                                                    25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre> De kracht van de klederdracht zichtbaar maken
 Eerste inschatting kosten                                                     Town Crier, York, Engeland
                                                                               Een town crier (stadsomroeper) verkondigde vroeger het nieuws in de
 Circa € 10.000,- als vergoeding voor ongeveer 15 vrijwilligers die met
                                                                               stad, toen er nog geen kranten bestonden. Hij bracht de bevolking op
 gemiddeld 5 personen voor circa 100 dagdelen van 4 uur rondlopen in
                                                                               de hoogte van mededelingen van het stadsbestuur en van aanbiedin-
 Volendam. (5 personen x 100 dagdelen x €20,-.)
                                                                               gen van middenstanders. Hij gebruikte daarvoor een bel om de
                                                                               aandacht van de mensen te vragen. Inmiddels zijn de echte stads-
 Referenties                                                                   omroepers natuurlijk verdwenen, maar worden ze tegenwoordig
 Dickens Festijn, Deventer                                                     vanuit het idee van living history/folklore op specifieke dagen ingezet.
                                                                               In Engelstalige landen vinden zelfs wedstrijden plaats van de best
                             De editie van het Dickens Festijn 2012 trok
                                                                               dressed town criers of de stadsomroepers die het hardst kunnen
                             zo'n 150.000 mensen naar Deventer. De 22e
                                                                               omroepen.
                             editie stond helemaal in het teken van de
                             200e geboortedag van Charles Dickens (op
                             2 februari 1812). Vanwege dit speciale verjaar-
                             dagsfeest liepen er rond de 1.000 Dickens-
                             figuren in het historische Bergkwartier van
                             Deventer. Zelfs bewoners van de huizen daar
                             kleedden zichzelf en hun woningen aan zoals
                             in de tijd van Dickens. Vanwege de smalle
                             straatjes in het Bergkwartier werden de
                             bezoekers met groepjes tegelijk toegelaten.
                             De wachttijd liep op tot 2 uur. Verder was er
                             nog een speciale Dickens-expositie (tot 20
      www.dickensfestijn.nl, januari 2013) in de Bergkerk waar poppen-
              rubriek foto’s huizen en miniaturen tentoongesteld worden
 die geïnspireerd zijn op de verhalen van Dickens.
 www.dickensfestijn.nl
                                                                                yorks town crier, foto: ewart white




la group                                                                                                                                              26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre> Een levendige haven
                                                                                 faciliteiten bieden voor de Bruine Vloot. Op deze manier worden
                                                                                 Volendam, Edam en Zeevang via het water met elkaar verbonden en
                                                                                 ook met de havenplaatsen in hun omgeving.
                                                                                 Met de Bruine Vloot wordt niet alleen ingespeeld op de hang naar
                                                                                 nostalgie, maar ze levert ook bestedingen op, vooral als Volendam als
                                                                                 uitvalsbasis dient. Denk aan de omzet uit verhuur en aanvullende
                                                                                 diensten, zoals catering, bestedingen van passagiers en schippers aan
                                                                                 wal, haven-gelden en onderhoud van de boten.
                                                                                 Het inrichten van passantenplaatsen zorgt, behalve voor meer leven-
                                                                                 digheid in de haven, ook voor een bijdrage aan de Volendamse
                                                                                 economie (havengeld, bestedingen aan wal). Voor veel passanten
                                                                                 geldt ook dat ze niet meer alleen willen varen, maar graag ook
                                                                                 activiteiten aan wal ondernemen. Bovendien zijn passantenplaatsen
                                                                                 een alternatieve manier om bezoekers naar Volendam te trekken,
                                                                                 zonder dat deze voor meer verkeersbewegingen in Volendam zorgen.

 Wat?                                                                            Om de haven aantrekkelijker te maken voor de Bruine Vloot en voor
                                                                                 passanten en booteigenaren met een vaste ligplaats in Volendam
 Water heeft voor iedereen een grote aantrekkingskracht en vormt ook             dienen de havenfaciliteiten te worden verbeterd. Er moeten goede en
 een mooi decor voor allerlei activiteiten. Daarom zal met dit project           betaalbare walvoorzieningen zijn voor elektra, water en sanitaire
 een begin worden gemaakt voor het opwaarderen en verlevendigen                  behoeften. Ook is een voorziening nodig voor het afpompen van afval-
 van de Volendamse haven. Hiermee wordt ook een impuls gegeven                   water aan boord. Ten slotte is goede parkeergelegenheid voor passa-
 aan het imago als oud vissersdorp. En verder hebben zowel de raads-             giers van de Bruine Vloot bij het Muto blok/Slobbeland belangrijk.
 leden als de ondernemers in onze online enquête het opknappen van
 de havenfaciliteiten de hoogste prioriteit gegeven.                             Daarnaast moet ook worden gedacht aan de algehele uitstraling van
                                                                                 de haven (o.a. kwaliteit beeldbepalende panden) en de verhoging van
 Naast een vaste plek voor een aantal schepen van de Bruine Vloot                de verblijfskwaliteit in de haven, inclusief de veiligheid van de boten.
 zouden er ook passantenplaatsen en een aantal vaste ligplaatsen                 De gemeente heeft inmiddels eerste duurzame investeringen gedaan
 moeten worden gecreëerd. De Bruine Vloot is al vertegenwoordigd in              in de haven van Volendam, zoals het aanbieden van natuur- en milieu
 de omliggende havenplaatsen, zoals Edam, Monnickendam, Medem-                   informatie voor passanten, het opstellen van een milieuplan en het
 blik en Hoorn, maar nog niet of beperkt in Volendam. Ook Zeevang                bieden van opvang voor milieugevaarlijke stoffen. Dit heeft geresul-
 zet in op watertoerisme en zal in de toekomst de nodige steiger-                teerd in de Blauwe Vlag voor de haven.
la group    Foto: haven Volendam (Esteban Luis Cabrera Santiago op flickr.com)                                                                          27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre> Een levendige haven
 Voor, door en met wie?                                                Referentie
 Een levendige en aantrekkelijke haven is interessant voor zowel       Bataviahaven, Lelystad
 passanten die met de boot komen als toeristen die Oud-Volendam
                                                                       Voor de vierde maal op rij is de Bataviahaven Lelystad in 2015 door de
 bezoeken. De gemeente is eigenaar van de haven en daarom ook de
                                                                       beroepsvereniging voor de chartervaart (BBZ) uitgeroepen tot de
 initiatiefnemer voor het opwaarderen van de haven.
                                                                       beste charterhaven van Nederland. Met een 9,7 laat de Bataviahaven
 Andere te betrekken partijen zijn de volgende:                        alle andere charterhavens achter zich. De combinatie van de vele
 • huidige havenmeester;                                               faciliteiten, de uitstekende prijs-kwaliteitverhouding, de gastvrije
 • HISWA;                                                              havenmeesters en de mogelijkheden voor uitstapjes in en rond
                                                                       Lelystad hebben de Bataviahaven de eerste plaats bezorgd.
 • Nationale Bruine Vloot;
                                                                       www.bataviahaven.nu
 • Vereniging Behoud van de Volendammer Botters;
 • Visafslag.

 Eerste stappen
 • Om het kwaliteitsniveau van de haven(faciliteiten) te formuleren,
   dient allereerst een havenvisie opgesteld te worden met de
   relevante betrokkenen.
 • In dat kader dient ook te worden gekeken naar de uitstraling van
   beeldbepalende panden in de haven, dan wel van (bedrijfs)panden
   aan de haven die in de toekomst vrijkomen.

 Eerste inschatting kosten
 Circa € 10.000,- à € 15.000,- voor het (laten) opstellen van een
 havenvisie/-beleid.



                                                                                                                  Bataviahaven (www.pretwerk.nl)



la group                                                                                                                                       28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre> Zeevang: Dik Trom en andere cultuurhistorie
                                                                              Om een beknopt en beeldend overzicht te geven over de belangrijkste
                                                                              aspecten uit de cultuurhistorie van Zeevang wordt op dit moment
                                                                              gekeken of daar een korte film over gemaakt kan worden (‘Etersheim
                                                                              Experience’). Daarin zal zowel het verleden aan bod komen (de strijd
                                                                              tegen het water, het verdronken dorp, het ontstaan van het laagste
                                                                              punt van Noord-Holland, de geschiedenis van het schooltje van Dik
                                                                              Trom) als het heden (het belang van de natuur, de weidevogels, et
                                                                              cetera).
                                                                              In het verlengde van deze ontwikkelingen is Zeevang bezig met het
                                                                              realiseren van een steiger voor de Bruine Vloot. Dit biedt kansen om
                                                                              meer bezoekers te ontvangen zonder bussen aan te trekken met grote
                                                                              groepen mensen. Ook wordt door de steiger de mogelijkheid
                                                                              gecreëerd voor een dagje Volendam-Edam-Zeevang en/of andere
                                                                              IJsselmeerplaatsen via het water. De vaartijd Etersheim-Hoorn en
                                                                              Etersheim-Volendam is ongeveer één uur, de vaartijd tussen
                                                                              Etersheim en Enkhuizen circa 1,5-2 uur.
 Wat?
 Onder de naam ‘Het Land van Dik Trom’ worden een aantal cultuur-             Voor, door en met wie?
 historische bijzonderheden in Etersheim gebundeld met het doel de            Het verhaal over de historie van Etersheim richt zich vooral op
 cultuurhistorie van (een deel van) Zeevang beter onder de aandacht te        cultuurhistorisch geïnteresseerden die individueel reizen of die als
 brengen. Daaraan gekoppeld worden ook educatieve activiteiten                groep komen met de Bruine Vloot.
 aangeboden voor scholen en groepen. Hierbij gaat het om de                   Het zogenaamde ‘Land van Dik Trom’ is reeds een samenwerking van
 volgende bezienswaardigheden:                                                diverse partijen in Etersheim, te weten:
 • bezoekerscentrum De Breek met informatie over Zeevang in het               • Bezoekerscentrum De Breek;
    algemeen en de Etersheimerbraakpolder in het bijzonder; de                • Molenstichting Zeevang;
    educatieve ruimte fungeert mogelijk als tijdelijk informatiecentrum
    over de dijkversterking (2016-2021);                                      • Stichting het Schooltje van Dik Trom;
 • de Etersheimerbraakmolen (museummolen);                                    • Logiesaccommodaties
 • het Schooltje van Dik Trom met het kinderboekenmuseum; en                  • Biologische boerderij
 • het laagste punt van Noord-Holland (in dezelfde polder gelegen).           • Nationale Bruine Vloot
                                                                              • Gemeente Edam-Volendam (inclusief Zeevang).
la group    Foto: Bezoekerscentrum en museummolen De Breek (www.debreek.nl)                                                                      29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre> Zeevang: Dik Trom en andere cultuurhistorie
 Eerste stappen                                                      Eerste inschatting kosten plan
 • De samenwerking tussen de hiervoor genoemde partijen is groten-   Zeevang heeft voor het hiervoor beschreven plan reeds een eerste
   deels al opgepakt.                                                kostenschatting opgesteld. Daarbij is ervan uitgegaan dat het
 • Voor de realisering van de steiger moet nog duidelijkheid komen   Hoogheemraadschap de IJsselmeerdijk gaat verzwaren. Een project
   over de medewerking van het Hoogheemraadschap en Rijkswater-      als de aanleg van een nieuwe steiger kan hierin worden meegenomen
   staat. Daarna kunnen de benodigde vergunningen worden             en zal dan ook de kosten bepalen.
   aangevraagd en kan vervolgens met de aanleg van de steiger
   worden begonnen.
 • Als bezoekerscentrum De Breek door het Hoogheemraadschap
   wordt aangewezen als informatiecentrum over de dijkversterking,
   dan kan ook een begin worden gemaakt met het ontwikkelen van
   een informatiebord/ panoramatafel over de dijkversterking en
   mogelijk excursies over het werkterrein.




la group    Foto’s: www.groot-waterland.nl en Birte Querl                                                                            30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre> Samenwerken en toeristische promotie
                                                                               De promotieorganisaties die zich tot nu toe hebben ingezet voor het
                                                                               promoten van Edam-Volendam zijn de volgende:
                                                                               • VVV-vestigingen in Edam en Volendam: de focus van de VVV’s ligt
                                                                                  vooral op het bieden van gastheerschap op locatie (receptieve
                                                                                  taken), het coördineren van de lokale sector en het leveren van
                                                                                  input aan BTLH en Amsterdam Marketing.
                                                                               • Bureau Toerisme Laag Holland (BTLH): heeft in het verleden voor
                                                                                  de gemeente Edam-Volendam vooral projecten op projectbasis
                                                                                  uitgevoerd, zoals het ontwikkelen van een I-tour voor Edam en voor
                                                                                  Volendam. Inmiddels ondersteunt de gemeente BTLH structureel,
                                                                                  wat jaarlijks opnieuw wordt bekeken en besloten.
                                                                               • Metropoolregio Amsterdam/Amsterdam Marketing: de gemeente
                                                                                  Edam-Volendam neemt gezamenlijk met de ISW-regio deel aan het
                                                                                  project van de metropoolregio ‘Amsterdam bezoeken, Holland
                                                                                  zien’.
                                                Foto: by cerfon (flickr.com)
                                                                               Hoe zou de gemeente in de toekomst haar toeristische promotie
 Wat?                                                                          vorm kunnen geven c.q. welke organisaties zijn het meest geschikt om
 Om Edam, Volendam en Zeevang aansprekend en gericht te kunnen                 Edam-Volendam te promoten bij de beoogde doelgroepen?
 promoten, is het belangrijk om helderheid te hebben over de beoogde
 doelgroepen en wat hun behoeftes zijn. Wat de gemeente Edam-                  Ad 1 - Buitenlandse toeristen
 Volendam betreft gaat het om de volgende doelgroepen:                         Het promoten van Edam en Volendam onder de buitenlandse
                                                                               individuele toeristen in Amsterdam gebeurt in het kader van het
 1. Buitenlandse toeristen
                                                                               project ‘Amsterdam bezoeken, Holland zien’. Hier blijft de gemeente
    • Komend als individuele toerist (verblijvend in Amsterdam of de
                                                                               haar (financiële) bijdrage leveren omdat de promotie vanuit
       regio);
                                                                               Amsterdam Marketing op een professionele wijze wordt aangepakt.
    • Komend als bustoerist (met een buitenlandse touroperator of
                                                                               Daarnaast is de bijdrage van de gemeente laag, maar is het rende-
       een inkomende touroperator of een touringcarbedrijf).
                                                                               ment door de brede samenwerking binnen de metropoolregio hoog.
 2. Nederlandse toeristen
     • Dit betreft een brede doelgroep, bestaande uit senioren, jongeren
                                                                               Wat betreft de buitenlandse bustoeristen is het belangrijk dat de
       (vrijgezellenfeesten, vriendenweekenden), maar ook fietsers en
                                                                               aankomende bussen en toeristen goed gefaciliteerd worden.
       wandelaars van middelbare leeftijd uit de (metropool)regio.
la group                                                                                                                                             31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre> Samenwerken en toeristische promotie
 Ad 2 - Nederlandse toeristen
 Het BTLH is al een aantal jaren actief in de regiopromotie van Laag
 Holland. De gemeente Edam-Volendam heeft inmiddels haar
 algemene toeristische promotie onder Nederlanders structureel
 ondergebracht bij BTLH. Hierdoor is het makkelijker om het aanbod
 van Edam-Volendam te koppelen aan het aanbod van andere
 gemeenten in de regio en elkaar te versterken. De gemeente beslist
 jaarlijks opnieuw over de continuering van deze samenwerking.

 Toeristische informatie ter plekke en gastheerschap
 De twee VVV-vestigingen blijven belangrijk voor informatie ter plekke.
 Ze houden verder de VVV-websites actueel, melden knelpunten,
 ontwikkelen arrangementen in samenwerking met het BTLH en onder-
 houden contact met BTLH zodat de regionale promotie aansluit bij
 wat bezoekers bij de VVV’s aan producten en informatie aantreffen en
 vice versa.

 Promotiestructuur
 De hiernaast geschetste promotiestructuur geeft een overzicht over de
 verschillende betrokken organisaties, hun taken en verantwoordelijk-
 heden en hun relatie onderling. Daarin heeft ieder organisatie haar
 eigen rol en doet dat waarin ze goed is.                                 MRA/Amsterdam Marketing. Verder subsidieert de gemeente BTLH
 BTLH speelt een centrale rol in de promotiestructuur aangezien het       en de VVV’s, maakt prestatieafspraken met hen en evalueert na afloop
 met alle betrokkenen in contact staat. Dat impliceert dat BTLH           de bereikte resultaten. Ook faciliteert de gemeente deze organisaties
 Amsterdam Marketing op de hoogte houdt over de relevante                 waar mogelijk en nodig. De gesubsidieerde organisaties op hun beurt
 toeristische ontwikkelingen op regionale en (soms ook) lokale schaal     leggen regelmatig verantwoording af aan de gemeente op basis van de
 en vice versa. Daarnaast heeft de gemeente zelf nauw contact met         gemaakte prestatieafspraken. De VVV’s zijn een belangrijke schakel
 Amsterdam Marketing: ambtelijk via de werkgroep toerisme en              tussen het lokale en het regionale niveau. Ze informeren BTLH over
 bestuurlijk via het portefeuillehoudersoverleg Economische Zaken van     relevante zaken en bespreken met BTLH de wensen en behoeften van
 de Stadsregio Amsterdam. De gemeente betaalt een bijdrage voor de        de bezoekers. Daarnaast melden de VVV’s eventuele knelpunten bij de
 deelname aan het project ‘Amsterdam bezoeken, Holland zien’ van de       gemeente.

la group                                                                                                                                     32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre> Samenwerken en toeristische promotie
 Voor, door en met wie?                                                            Eerste stappen
 Zoals op de pagina's hiervoor is beschreven, kent Edam-Volendam de                • De gemeente bepaalt welke promotietaken en -activiteiten ze bij de
 volgende doelgroepen:                                                               verschillende organisaties wil onderbrengen, ook afhankelijk van de
                                                                                     beschikbare middelen.
 • buitenlandse toeristen (individuele reizigers en groepen);
                                                                                   • In het kader van de subsidieverstrekking vernieuwt de gemeente
 • Nederlandse toeristen (individuele reizigers en groepen).
                                                                                     haar algemene subsidiebeleid en bekijkt of er aanvullende speci-
                                                                                     fieke toeristische beleidsregels nodig zijn.
 Ook de belangrijkste bij de promotie betrokken actoren zijn op de
                                                                                   • De gemeente formuleert in samenspraak met de betreffende
 voorgaande pagina’s aan de orde gekomen:
                                                                                     organisatie prestatieafspraken (zoveel mogelijk SMART*) en legt
 • VVV Edam en VVV Volendam;                                                         een of meer evaluatiemoment(en) vast.
 • BTLH; en
 • Amsterdam Marketing/MRA.                                                         M.b.t. de prestatieafspraken: de toe- of afname van het aantal
                                                                                    bezoeken, het aantal overnachtingen en de bestedingen van de
 Met deze drie organisaties wordt een passende invulling gegeven aan                bezoekers zijn niet een-op-een toe te rekenen aan de inzet van één
 de marketing en promotie van de gemeente op het lokale (VVV’s),                    promotieorganisatie. Er zijn vele partijen die hier invloed op hebben,
 regionale (BTLH) en bovenregionale niveau (MRA).                                   zoals het Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen, maar
                                                                                    ook de hotels, touroperators, culturele instellingen, media, et cetera.
 Verder is er een schil betrokkenen om de net genoemde partijen heen,
 bestaande uit andere organisaties en particuliere ondernemers die                 • Ook bespreekt de gemeente met de betrokken organisaties welke
 verantwoordelijk zijn voor een deel van het toeristische product van                mogelijkheden er zijn, naast de subsidies, om hen te onder-
 Edam-Volendam, zoals de natuurbeherende organisaties, culturele                     steunen/faciliteren. Het doel is om duidelijkheid te krijgen over de
 organisaties, koepels (bijv. Koninklijke Horeca Nederland, HISWA,                   onderlinge verwachtingen naar elkaar.
 enz.) ondernemersverenigingen, het economisch platform en de                      • BTLH stimuleert de samenwerking tussen Edam, Volendam en
 individuele toeristische ondernemers. Deze profiteren van een                       Zeevang en de samenwerking met andere gemeenten in de regio
 duidelijke organisatiestructuur voor de promotie van Edam-                          door diverse activiteiten (bijv. trainingen voor vrijwilligers) en
 Volendam.                                                                           toeristische productontwikkeling.




la group    * SMART = Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch, Tijdgebonden                                                                            33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre> Flankerende maatregelen
 Er is een aantal flankerende maatregelen dat het floreren van het
 toerisme ondersteunt, te weten:
 • Toeristische bewegwijzering verbeteren
     De toeristische bewegwijzering in Volendam kan nog verbeterd
     worden. Dit ook in het licht van een betere spreiding van de
     bezoekersstromen. Ook is het mogelijk bij de toegangen naar
     bepaalde gebieden een bord met gedragsregels neer te zetten.
     Inmiddels zijn met de bewoners en de touroperators afspraken
     gemaakt. Een van de afspraken is om een bord te plaatsen bij de
     ingang van het Doolhof.
 • Kwaliteitsniveaus voor de openbare ruimte formuleren
     De gemeente dient een beleid voor de openbare ruimte op te
     stellen, waarin kwaliteitsniveaus voor de openbare ruimte
     geformuleerd worden. Hierdoor komt meer aandacht voor de
     inrichting en het beheer en onderhoud ervan. Dit is vooral
     belangrijk voor de Dijk en andere gebieden waar drukke
     toeristische routes doorheen lopen.
 Bovengenoemde maatregelen vallen allemaal onder de verantwoorde-
 lijkheid van de gemeente.




la group    Foto’s: Birte Querl                                        34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre> Colofon
 De onderstaande personen hebben bijgedragen aan de totstandkoming
 van deze rapportage:

 Gemeente Edam-Volendam
 Wim Rijkenberg, wethouder Economische Zaken/toerisme
 Marcella Wiffrie, beleidsmedewerker Economische Zaken/toerisme
 Roelf de Boer, afdelingshoofd VROM

 Gemeente Zeevang
 Sonja van Zuilen-Ursem, beleidsmedewerker Economische Zaken/toerisme


 Onderzoeksteam lagroup
 Stephen Hodes
 Birte Querl




 Versie september 2015




 lagroup
 Postbus 1558
 1000 BN Amsterdam
 W www.lagroup.nl
 E birtequerl@lagroup.nl
 T 020-5502020

la group                                                                35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>