<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                             METROPOOLREGIO AMSTERDAM




             VERSTEDELIJKINGSCONCEPT 2050
                            METROPOOL VAN GROTE KLASSE MET MENSELIJKE MAAT




3 november 2021
Een gezamenlijke koers voor de ontwikkeling van de Metropoolregio Amsterdam
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>t




    Het wat en hoe van het Verstedelijkingsconcept MRA

    Het Rijk en de Metropoolregio Amsterdam (MRA) willen        Totstandkoming
    gezamenlijk afspraken maken over de ontwikkeling van de     Het Verstedelijkingsconcept is tot stand gekomen in
    MRA op middellange en lange termijn. Daartoe werken zij     een gezamenlijk productieproces van Rijk en regio.
    samen aan een integrale verstedelijkingsstrategie voor de   Het vertrekpunt voor het Verstedelijkingsconcept is
    MRA.                                                        bestaand beleid op nationaal niveau, op provinciaal
                                                                niveau en op gemeentelijk niveau, waaronder de
    Het Verstedelijkingsconcept, inclusief fasering op          Nationale Omgevingsvisie, de omgevingsvisies die voor
    hoofdlijnen, vormt de inhoudelijke basis voor deze          provincies en gemeenten zijn gemaakt en het nationale
    Verstedelijkingsstrategie. De verdere uitwerking            Deltaprogramma. Ook zijn de afspraken die Rijk en
    van de fasering en investeringsstrategie geven              regio in het recente verleden hebben gemaakt erin
    richting aan de uitvoering van dit concept. De              verwerkt, waaronder de afspraken over de meerkernige
    Verstedelijkingsstrategie wordt gecomplementeerd            ontwikkeling tot 2030, gemaakt bij BO-MIRT 2020 en BO
    met het Verstedelijkingsakkoord waarin de uiteindelijke     Leefomgeving 2020.
    wederkerig bindende afspraken tussen Rijk en regio voor
    de komende jaren gestalte zullen krijgen.                   Op actuele maatschappelijke opgaven die met het
                                                                bestaande beleid nog onvoldoende werden geadresseerd
    De Verstedelijkingsstrategie van de MRA is de               heeft aanvullend onderzoek plaatsgevonden.
    gebiedsgerichte uitwerking van de Nationale                 Dat is onder meer het geval op het punt van het             afbeelding 1
    Omgevingsvisie (NOVI). De Verstedelijkingsstrategie         sociaal-maatschappelijke handelingsperspectief              Proces Verstedelijkingsstrategie
    wordt opgenomen in de Omgevingsagenda                       (kansengelijkheid, woonwerkbalans en gezondheid), het
    Noordwest Nederland en vormt daarmee het                    economisch ontwikkelperspectief, de ontwikkeling en
    gezamenlijke beleidskader en de uitvoeringsagenda           verduurzaming van het Noordzeekanaalgebied en de
    voor de samenwerking tussen Rijk en regio. Dit              ontwikkeling van het energiesysteem op lange termijn.
    Verstedelijkingsconcept (inclusief de fasering op
    hoofdlijnen) vormt de inhoudelijke basis voor de            Daarnaast heeft afstemming plaatsgevonden met
    Verstedelijkingsstrategie van de MRA en voor lokaal en      relevante beleidsprogramma’s die parallel in ontwikkeling
    regionaal op te stellen beleid.                             zijn, zoals het Rijk-regioprogramma Samen Bouwen aan
                                                                Bereikbaarheid (SBaB) en programma’s voor specifieke
    De Verstedelijkingsstrategie biedt zodoende                 gebieden zoals het Handelingsperspectief Oostflank
    een gezamenlijke koers, en tegelijk is het een              en het NOVI-gebied Noordzeekanaalgebied. Het
    uitvoeringsinstrument.                                      Verstedelijkingsconcept brengt samenhang en focus aan
                                                                in al deze onderdelen.


                                                                                                                                                               2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>t




    Bestuurlijk proces
    De definitieve Verstedelijkingsstrategie wordt – afhankelijk
    van de voortgang van de huidige kabinetsformatie – ter
    vaststelling aangeboden aan het Bestuurlijk Overleg
    Leefomgeving voorjaar 2022, met daaraan gekoppeld
    het Verstedelijkingsakkoord, een set aan afspraken
    tussen Rijk en regio. Voorafgaand hieraan worden
    raden en Staten verzocht de inhoudelijke koers voor de
    Verstedelijkingsstrategie – het Verstedelijkingsconcept –
    te onderschrijven en daarmee de intentie uit te spreken
    deze gezamenlijke koers voor de regio te vertalen in de
    toekomstige eigen beleidsinstrumenten.


    Aan de voorliggende versie van het
    Verstedelijkingsconcept gingen twee versies vooraf. Elke
    versie is besproken door de Stuurgroep van Rijk en regio,
    die telkens werd voorafgegaan door bestuurlijk overleg
    van MRA Platform Ruimte ten behoeve van afstemming
    binnen de MRA. Raads- en Statenleden hebben in april
    2021 de mogelijkheid gehad geïnformeerd te raken
    over versie 1 en aandachtspunten mee te geven. In het
    voorjaar van 2021 hebben raden en Staten gelegenheid
    gekregen om hun wensen en opvattingen mee te
    geven, op grond van de tweede conceptversie van het
    Verstedelijkingsconcept. Ook Rijkspartners kregen
    gelegenheid om te reageren. De resultaten daarvan zijn in
    de voorliggende versie van het Verstedelijkingsconcept
    verwerkt.




                                                                   3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Samenvatting

De samenvatting is een zeer verkorte weergave van             Gemeenteraden, provinciale staten, de vervoerregio,          we moeten maken, bij elkaar. Van hoe we duurzaam
het Verstedelijkingsconcept. De tekst van het totale          waterschappen hebben een reactie gegeven op een              willen leven, wonen, werken en ons verplaatsen tot hoe
Verstedelijkingsconcept is leidend.                           vorige versie van het Verstedelijkingsconcept. Hun           we omgaan met landschap, energie, water, natuur en
                                                              wensen en opvattingen zijn in deze versie verwerkt. De       circulaire economie. De Verstedelijkingsstrategie draait
Wat en hoe van de Verstedelijkingsstrategie                   stuurgroep Verstedelijkingsstrategie heeft op 3 november     daarmee niet om het bouwen van huizen, maar om het
De Verstedelijkingsstrategie van de Metropoolregio            2021 ingestemd met het Verstedelijkingsconcept               bouwen van complete steden en samenlevingen. De
Amsterdam (MRA) is de uitwerking van de Nationale             inclusief fasering . Raden en staten worden na de            strategie laat zien waar we samen naartoe willen: naar
Omgevingsvisie (NOVI) voor dit gebied en wordt                stuurgroep verzocht om het Verstedelijkingsconcept           een evenwichtige metropoolregio met een gezonde en
opgenomen in de Omgevingsagenda Noordwest                     te onderschrijven en de intentie uit te spreken deze te      veilige leefomgeving. Aantrekkelijk en internationaal
Nederland. De Omgevingsagenda vormt het                       vertalen naar het eigen beleid. De uiteindelijke afspraken   georiënteerd. Van grote klasse, en met een menselijke
gezamenlijke beleidskader en de uitvoeringsagenda voor        leggen we vast in een Verstedelijkingsakkoord, dat in het    maat.
de samenwerking tussen Rijk en regio                          Bestuurlijk Overleg Leefomgeving 2022 tussen Rijk en
                                                              regio wordt vastgesteld.                                     Dat wil niet zeggen dat we alles al precies weten. Het
Dit Verstedelijkingsconcept (inclusief de fasering                                                                         Verstedelijkingsconcept bevat nog onbeantwoorde
op hoofdlijnen) vormt de inhoudelijke basis voor de                                                                        vragen en onzekerheden zoals de effecten van
Verstedelijkingsstrategie van de MRA en voor lokaal en        1. Inleiding                                                 klimaatverandering, de impact van technologische
regionaal op te stellen beleid. Het Verstedelijkingsconcept   De komende jaren staat de Metropoolregio Amsterdam           ontwikkelingen en de lange termijneffecten van de
is door Rijk en regio samen opgesteld. De                     voor grote opgaven. Als Rijk en regio moeten we veel         COVID-pandemie. Zeker is dat we keuzes moeten
Verstedelijkingsstrategie wordt gecomplementeerd              woningen bouwen en tegelijkertijd de overgang maken          maken, want niet alles kan overal en tegelijk. We moeten
met het Verstedelijkingsakkoord waarin de uiteindelijke       naar duurzame energie en warmte. We moeten ons               die keuzes in samenhang met het MRA-schaalniveau
wederkerig bindende afspraken tussen Rijk en regio voor       aanpassen aan verandering van het klimaat en zorgen          uitwerken. Zeker is ook dat we moeten investeren.
de komende jaren gestalte zullen krijgen.                     voor een sterke economie in een gezond leefklimaat           Maar ook dat kan niet allemaal overal tegelijk. De
                                                              voor mens plant en dier. En dat terwijl de tijd dringt, de   Verstedelijkingsstrategie bestaat daarom uit drie
Het vertrekpunt van het Verstedelijkingsconcept               ruimte schaars is en niet alle wensen naadloos op elkaar     onderdelen: een Verstedelijkingsconcept inclusief een
is bestaand beleid op nationaal, provinciaal en               aansluiten.                                                  fasering in de tijd, een investeringsstrategie en een
gemeentelijk niveau. Daarnaast is het concept                                                                              Verstedelijkingsakkoord, waarmee Rijk en regio voor de
gemaakt in samenhang met (beleids)programma’s                 Alleen als we het samen doen en de opgaven                   komende jaren afspraken maken over hun inzet voor de
die tegelijkertijd in ontwikkeling zijn en die de             samenhangend aanpakken, zal het ons lukken om deze           ontwikkeling van de MRA.
leefomgeving raken. Bovendien hebben we op een                vraagstukken het hoofd te bieden. Daarom zetten het Rijk
aantal onderdelen aanvullend onderzoek gedaan. Het            en de MRA) met de Verstedelijkingsstrategie gezamenlijk
Verstedelijkingsconcept brengt in dit alles samenhang en      een koers uit voor de middellange (2030) en de lange
focus aan.                                                    (2050) termijn. In de strategie komen alle keuzes die


                                                                                                                                                                                      4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>             Verstedelijkingsconcept 2050




         N

     N




schaal 1:100.000
schaal
 0
       1:100.000
           5.000      10.000   15.000        20.000


0                  5.000                10.000        15.000   20.000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>2. De groei en transitie in de                              3. Verstedelijkingsconcept: metropool                       •   Behoud van voldoende (milieu)ruimte voor
metropoolregio Amsterdam: ambities                          van grote klasse met menselijke maat                            bedrijventerreinen in het Noordzeekanaalgebied.
Met het Verstedelijkingsconcept willen Rijk en regio de
onderstaande 10 ambities bereiken.                          3.1 Meerkernige ontwikkeling met menselijke maat            Met name de ontwikkeling van centrumgebieden buiten
•   De hele metropoolregio profiteert van de groei.         Via een meerkernige ontwikkeling geven we invulling aan     Amsterdam (de stadsharten en regionale centra zoals
•   Er zijn genoeg woon- en werkmilieus van goede           onze ambities van evenwichtige groei.                       Beverwijk en Amstelveen) is van belang bij de ambitie om
    kwaliteit.                                                                                                          economische groei evenwichtig over de regio te verdelen
•   We versterken diversiteit en verbondenheid in de        Ontwikkeling van woon- en werklocaties                      en de woon-werkbalans in de afzonderlijke gebieden te
    economie.                                               Het Rijk en de regio hebben afgesproken tot 2030            verbeteren. We verwachten dat we van zo’n 10% van de
•   We brengen wonen en werken meer met elkaar in           175.000 woningen te bouwen. Omdat de vraag naar             banengroei in de nabijheid van OV knooppunten tot 2030
    balans.                                                 woningen zo groot is, kijken we of we de bouwproductie      kunnen beïnvloeden waar deze landt, in aanvulling op de
•   De MRA wordt beter bereikbaar en bereisbaar.            tot 2030 kunnen verhogen tot 220.000 woningen. Voor         banengroei die al uit de deelregio zelf voortkomt.
•   De regio biedt een gezonde leefomgeving.                het bouwen van complete steden en hun economische
•   We stoten minder broeikasgassen uit.                    ontwikkeling is het van belang dat we voldoende ruimte      Divers woningaanbod in de hele regio
•   We versterken de kracht van ons gevarieerde             hebben voor de bedrijven, waaronder te verplaatsen          Door de stijgende koop- en huurprijzen wordt de
    landschap.                                              industrie uit de transformatiegebieden, en dat deze         woningmarkt in grote delen van de MRA voor lagere
•   We richten de regio zo in dat die bestand is tegen de   bereisbaar zijn voor de werknemers. Met het oog hierop      en middeninkomens steeds minder betaalbaar en
    gevolgen van klimaatverandering.                        ontwikkelen we een regionale bedrijventerreinenstrategie.   toegankelijk. Om de MRA op de gewenste manier sociaal
•   We vergroten de biodiversiteit.                         Willen nieuwe woon- en werkmilieus daadwerkelijk            en economisch te ontwikkelen, moeten we zorgen voor
                                                            bijdragen aan een gezonde, veilige en aantrekkelijke        een divers woningaanbod dat overal in de regio qua prijs,
                                                            leefomgeving, dan zullen deze aan een aantal                grootte, type en woonmilieu aansluit bij de behoeften.
                                                            voorwaarden moeten voldoen op het gebied van
                                                            bereikbaarheid, klimaatadaptie, biodiversiteit, water en    Ruimtelijk-economische strategie
                                                            energie.                                                    De meerkernige ontwikkeling vraagt een ruimtelijk-
                                                            De volgende ontwikkel- en stedelijke                        economische strategie om de economische profielen
                                                            vernieuwingslocaties hebben prioriteit voor Rijk-regio-     van de deelregio’s te versterken en daarmee de
                                                            samenwerking:                                               werkgelegenheid evenwichtiger over de MRA te
                                                            •   Knooppunten in en om Amsterdam.                         verdelen. Deze strategie spitst zich toe op het uitbreiden
                                                            •   Stadsharten Almere, Haarlem, Hilversum, Hoofddorp,      van het economisch kerngebied, het versterken van
                                                                Lelystad, Purmerend en Zaanstad.                        gespecialiseerde clusters en het vergroten van de
                                                            •   Mogelijke versnelling op grote ontwikkellocaties        voordelen van sociale en economische diversiteit. Het
                                                                in Almere Pampus, Westflank Haarlemmermeer              economisch kerngebied wordt uitgebreid naar de
                                                                en Hoofddorp, Zaanstad Achtersluispolder en             stadsdeelcentra Noord, Nieuw-West en Zuidoost van
                                                                Amsterdam (Zuidoost en Havenstad)                       Amsterdam en naar Zaanstad. In Hoofddorp bevorderen
                                                            •   Grote stedelijke vernieuwingsgebieden in                we economische diversiteit. Almere en Haarlem
                                                                Amsterdam, Lelystad en Zaanstad.                        worden volwaardige stedelijke centra in samenhang


                                                                                                                                                                                     6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>met het kerngebied. In Hilversum ligt de nadruk op het       Leefkwaliteit Schiphol in relatie tot verstedelijking in      verbetering nodig blijven. Ook goede landbouwgronden
opschalen van de krachtige en veelbelovende sectoren.        de MRA                                                        blijven nodig, daarom moet bij afwegingen over
Een corridorontwikkeling kan de ontwikkeling van deze        In een groot deel van de MRA, in het bijzonder in de          ruimteclaims het behoud daarvan altijd meewegen.
centra versterken. Goede verbondenheid met andere            regio Amstelland-Meerlanden, beïnvloedt Schiphol de
delen van de metropool is daarvoor een belangrijke           verstedelijkingsmogelijkheden voor de meerkernige             Landschappelijke versterking
randvoorwaarde. In de ontwikkeling van Amstelveen,           ontwikkeling in een gezonde, veilige en aantrekkelijke        Onze landschappen dragen bij aan gezondheid, recreatie,
Beverwijk, Lelystad en Purmerend ligt functiemenging en      leefomgeving. Schiphol is een economische motor, maar         verduurzaming en klimaatadaptatie. Daarom willen we de
diversificatie van de bestaande economische structuur        de luchtvaart beïnvloedt ook de leefkwaliteit en draagt bij   landschappen versterken en zorgen dat ze voor iedereen
voor de hand.                                                aan de relatief ongezonde leefomgeving in nabijgelegen        bereikbaar en toegankelijk zijn.
                                                             gemeenten. De luchthaven legt daarnaast een claim op
Grotere kansengelijkheid                                     de ruimte en beïnvloedt de ontwikkelingsmogelijkheden         Groene zones: landschappelijke verbindingen
We willen dat de inwoners in onze regio gelijke kansen       waaronder de mogelijkheden om het areaal verrommeld           De landschappen in de MRA zijn niet alleen divers,
krijgen, onafhankelijk van waar ze wonen. Waar mogelijk      glas te transformeren. De regio heeft grote opgaven           maar hebben ook een aaneengesloten karakter.
dragen we daar met de Verstedelijkingsstrategie aan bij,     op het gebied van woningbouw, economie, mobiliteit,           Menging van functies is hier een uitgangspunt, zodat
bijvoorbeeld door maatregelen die segregatie tegengaan       klimaat, energietransitie en groen. Dat vraagt om een         de landschappelijke verbindingen - ‘groene zones’-
en nabijheid van werk en voorzieningen bevorderen. Het       integrale belangenafweging, met als uitgangspunt              aan verschillende ambities kunnen bijdragen. Veel
vergt voortdurende en per gebiedsdeel verschillende          het principe van wederkerigheid tussen ‘de lucht’             verbindingen - ook ecologische - moeten worden
interventies op de woningmarkt om ook lage en                en ‘de grond’: de luchtvaart houdt rekening met het           verbeterd om goed te functioneren.
middeninkomens blijvend te binden aan alle deelregio’s       ruimtegebruik op de grond en vice versa.
van de MRA.                                                                                                                Landschaps- en natuurinclusieve verstedelijking
                                                             3.2 Groenblauw netwerk in en om de stad                       Bij de aanleg van bijvoorbeeld wegen, woonwijken
Stedelijke vernieuwing en beheer                             Het gevarieerde en samenhangende landschap is een             en bedrijventerreinen zorgen we dat die meehelpen
Ons doel is dat zittende bewoners per saldo baat             unieke, onderscheidende kwaliteit van de metropoolregio.      om het landschap te versterken, in plaats van dat ze
hebben bij de bouwopgave en verdichting. Tot 2030            Uitgangspunt bij de ontwikkeling van het groenblauwe          het landschap aantasten. Daarom werken we met een
wordt een deel van de nieuwe woningen gebouwd in             netwerk is dat functionele ingrepen in het landschap          ‘landschapsinclusieve ontwikkeling’.
stedelijke vernieuwingsgebieden, als onderdeel van           ook de beleving vergroten en dat ingrepen die de
een samenhangende, gebiedsgerichte aanpak die de             landschappelijke beleving moeten vergroten, ook andere        Uitbouwen van een MRA-dekkende recreatieve
leefbaarheid en de sociaaleconomische positie van de         doelen dienen. We werken dat uit via onderstaande lijnen.     structuur
huidige bewoners versterkt. In voormalige groeikernen                                                                      We willen door de hele MRA een recreatieve structuur
(Lelystad, Almere, Purmerend en Haarlemmermeer)              Landschappen met bijzondere waarden:                          ontwikkelen die het mogelijk maakt het landschap te
zijn nieuwe vormen van beheer nodig om specifieke            kwaliteitsimpuls                                              ‘beleven’, van voordeur tot buitengebied. We werken
problemen in de wijken vroegtijdig te signaleren en aan te   Een aantal gebieden binnen de MRA met bijzondere              daartoe aan een schaalsprong via versterking en
pakken.                                                      natuur-, erfgoed- of recreatiewaarden, vraagt om              doorontwikkeling van de bestaande recreatieve structuur,
                                                             een kwaliteitsimpuls. Zo zijn de komende jaren veel           rekening houdend met groei van de bevolking en van de
                                                             inspanningen nodig om het Natuurnetwerk Nederland -           recreatiebehoefte.
                                                             inclusief Natura 2000 - af te ronden, waarna beheer en


                                                                                                                                                                                      7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>3.3 Systemen voor de toekomst                                Mobiliteit                                                   •   Het autoverkeer op de ringwegen blijven sturen
De meerkernige ontwikkeling van wonen, werken en             Er is een mobiliteitstransitie nodig om de MRA                   en verdelen over het netwerk. Afhankelijk
voorzieningen en de ontwikkeling van het groenblauw          bereikbaar en de steden leefbaar te houden. Met                  van het resultaat van maatregelen voor
netwerk in en om de stad vindt plaats in wisselwerking met   een samenhangende aanpak van de verstedelijking                  verkeersvermindering, zijn grootschaligere
de systemen van mobiliteit, ecologie, water en energie.      en het mobiliteitssysteem dragen we niet alleen bij              investeringen in het wegennet nodig.
                                                             aan bereikbaarheid en leefkwaliteit, maar ook bij            •   Voor regionale en stedelijke bereikbaarheid: ringen
Water                                                        aan duurzaamheid, gezondheid en inclusiviteit. Een               van regionale hubs langs de corridors richting
Klimaatverandering en verdergaande verstedelijking           Multimodaal Toekomstbeeld 2040 MRA (MTB 2040) is                 Amsterdam, autoluwe binnensteden en kernen,
hebben grote invloed op ons watersysteem. Dat vraagt om      in ontwikkeling om richting te geven aan de keuzes die           aandacht voor bereisbaarheid en betaalbaarheid voor
fundamentele veranderingen in het gehele watersysteem        we hiervoor moeten maken. Omdat verstedelijking en               praktisch en middelbaar opgeleiden en stimuleren
in samenhang met hoe we onze leefomgeving inrichten.         mobiliteit samen oplopen, nemen we samenhangende                 efficiënte bundeling van goederenstromen.
De nadruk bij een waterrobuuste inrichting ligt op het       besluiten over investeringen ten behoeve van de
vasthouden van water, op het zorgen voor voldoende           ontwikkeling van nieuwe woon- en werklocaties en het         Energie
drinkwater en verbeteren van de waterkwaliteit en op         mobiliteitssysteem.                                          We werken toe naar een geïntegreerd, hybride
het zodanig inrichten van de omgeving dat de gevolgen                                                                     energiesysteem. De keuzes daarvoor hebben ruimtelijke
van wateroverlast en overstroming zoveel mogelijk            Een mix van maatregelen is nodig om duurzaamheid,            gevolgen. Met de keuzes voor de verstedelijking in de
beperkt blijven, ook na 2050. Rijk en regio gaan een         leefkwaliteit en het functioneren van de netwerken           MRA willen we daar, voor zover mogelijk, op anticiperen.
samenhangende systeemuitwerking maken voor een               te verbeteren. Bijvoorbeeld temperen van de groei            Voor de energietransitie tot 2030 werken we met het
waterrobuuste en klimaatbestendige regio, waaruit            van het autoverkeer via gedragsmaatregelen. En slim          ‘basispad’, met daarin projecten uit onder andere de
blijkt waar en hoe de ruimtelijke ordening rekening          verstedelijken, via de meerkernige ontwikkeling en           Regionale Energiestrategieën (RES), investeringsplannen
moet houden met maatregelen voor de impact van               gemengde woon-werkmilieus op vooral binnenstedelijke         van TenneT, Gasunie en Liander en de Cluster
klimaatverandering in locatiekeuze en gebiedsinrichting      ontwikkelingslocaties bij belangrijke ov-locaties.           Energiestrategie van het Noordzeekanaalgebied.
inclusief zoekgebieden voor tijdelijke piekwaterbuffering
                                                             Daarnaast zijn investeringen nodig in netwerken van fiets,   De energievoorziening zal in de periode 2030-2050
Ecologie                                                     openbaar vervoer, auto en hubs:                              drastisch veranderen, maar hoe precies is nog onduidelijk.
Een toekomstbestendig ecologisch systeem draagt bij aan      •   Uitbreiding van het fietsnetwerk, onder andere met       De volgende no regret-maatregelen zullen in de MRA in
onze ambitie om de biodiversiteit te vergroten, maar ook         veilige, snelle en comfortabele doorfietsroutes.         ieder geval nodig zijn:
aan een gezonde, veilige en aantrekkelijke leefomgeving,     •   Een stapsgewijze schaalsprong van het regionale          •   Het aanleggen van nieuwe onderstations.
in en buiten de stad. Tot 2027 werken we aan de afronding        openbaar vervoer: regionale metronetwerk(zie             •   Het plaatsen van lokale (wijk)opslag voor elektriciteit
van het Natuur Netwerk Nederland. Tegelijk werken we             paragraaf 3.3 systemen vor de toekomst onder                 om het netwerk te ontlasten.
aan de groene zones met landschappelijke en ecologische          mobiliteit) , HOV-busverkeer en mogelijk tram/           •   Ontwikkeling van de regionale waterstofbackbone,
verbindingen en aan een ‘natuurinclusieve samenleving,           lightrail, ontvlechten van het regionale en nationale        aansluiting op de nationale waterstofbackbone
met meer aandacht voor biodiversiteit.                           spoor voor meer capaciteitsruimte op het nationale           en koppelingen maken tussen het waterstof- en
                                                                 spoor.                                                       elektriciteitsnetwerk op de strategische locaties
                                                                                                                              Velsen en Hemweg.



                                                                                                                                                                                        8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>•   Ruimte reserveren voor aanlanding, import, opslag en   Noordzeekanaalgebied aangewezen als NOVI-gebied.          •   Uitwerking strategische reservering Houtrakpolder
    conversie van energie waarbij in het energiesysteem    Voor vraagstukken die niet in het NOVI-gebied kunnen      •   Verbeteren van de gezondheid en de leefkwaliteit,
    het Noordzeekanaalgebied net als nu een belangrijke    worden opgelost of een bredere reikwijdte hebben, wordt       met name in de IJmond
    rol heeft.                                             de afweging gemaakt op het schaalniveau van de MRA en     •   Locatiekeuze, omvang en inrichting van de tijdelijke
•   Het maken van integrale uitvoeringsplannen, zowel      daarbuiten.                                                   piekwaterberging in/bij het Oer-IJ
    ondergronds als bovengronds.
•   Het ontwikkelen van warmtenetten in het stedelijk      Op acht punten maken Rijk en regio nu al een keuze die    IJmond, Noord- en Zuid-Kennemerland
    gebied.                                                duidelijkheid geeft over de te volgen koers:              Dit gebied biedt ruimte voor de bouw van zo’n 40.000
                                                           •   Verduurzaming (waaronder Tata Steel)                  woningen. Het accent van de meerkernige ontwikkeling
4. Integraal te ontwikkelen gebieden                       •   Aansluiten op waterstofbackbone en overige in het     ligt op de stadshartontwikkeling in Haarlem en de
Wat betekenen de hierboven beschreven keuzes voor de           CES-traject besloten onderdelen                       intensieve verstedelijking rondom station Beverwijk. Het
bestaande landschappen, steden en economische centra       •   Ontwikkeling van transformatiegebieden onder de       deelgebied heeft een gevarieerd economisch profiel met
in de MRA? Hoe kunnen we de kracht van diversiteit             voorwaarden van de Visie NZKG 2040                    werk voor zowel praktisch geschoolden als kenniswerkers.
en identiteit optimaal benutten en versterken? Dat         •   Het niet inzetten van de Wijkermeerpolder voor        Het havengebied van de IJmond ontwikkelt zich als
werken we in het Verstedelijkingsconcept uit voor zeven        droge bedrijventerreinen inclusief de acceptatie      nautische toegangspoort, als ‘groene stekker’ en als
deelgebieden.                                                  consequentie dat ruimte voor uitbreiding zal moeten   TechPort. Ontwikkelgebieden rond OV-knooppunten
                                                               worden gezocht op andere locaties. Mogelijke          bieden de kans om het Haarlemse economisch profiel te
Noordzeekanaalgebied (NZKG)                                    locaties: Boekelermeer in Alkmaar, Baanstee Noord     versterken. De Beverwijkse spoorzone legt een basis voor
Het Noordzeekanaalgebied geldt als cluster van                 Purmerend, De Vaart Almere en Flevokust Lelystad      verdere verstedelijking en economische ontwikkeling
stuwende, industriële economie en werkgelegenheid,         •   Verbeteren gezondheid en leefkwaliteit als            ten noorden van het Noordzeekanaal. Via ‘Amsterdam
kennis- en energiehotspot aan zee, nautische                   randvoorwaarde voor toekomstige ontwikkelingen        Beach’ versterken we het toeristische karakter van
toegangspoort van de MRA en proeftuin voor toegepaste      •   Borgen en ontwikkelen natuur- en recreatiegebieden    de kustplaatsen. Keuzes zijn onder ander nodig rond
innovatie op het gebied van duurzaamheid en circulaire     •   Identificeren van een zoekgebied voor tijdelijke      regionale bereikbaarheid, het verbinden van Nationaal
economie.                                                      piekwaterberging                                      Park Zuid-Kennemerland met Spaarnwoude en PARK21,
Rijk en regio hebben in 2013 in de Visie                   •   Behoud van de status van Unesco-werelderfgoed         en de continuïteit van de landschappelijke structuur aan
Noordzeekanaalgebied 2040 keuzes gemaakt voor                  voor de Stelling van Amsterdam als randvoorwaarde     weerszijden van het Noordzeekanaal.
de ontwikkeling van dit gebied. Daarbovenop liggen             voor toekomstige ontwikkelingen
er nu ook de nieuwe grote opgaven: verduurzaming                                                                     Zaanstreek, Waterland, Corridor Amsterdam-Hoorn
havencomplex, energietransitie, circulaire economie,       Zes punten agenderen we voor verdere uitwerking in de     De stedelijke gebieden ten noorden van het IJ groeien
woningbouw en stedelijke vernieuwing, gezondheid           NOVI-gebiedsaanpak Noordzeekanaalgebied:                  de komende decennia door tot ruim 500.000 inwoners.
van de leefomgeving, watersysteem en het aanpassen         •   Transitie haven naar hub voor duurzame brandstof en   Die groei zetten we in voor economische en sociaal-
aan klimaatverandering. De ruimteclaims vanuit deze            goederenstromen                                       maatschappelijke versterking, bijvoorbeeld via integrale
opgaven wijzen niet automatisch dezelfde kant op.          •   Ruimte voor circulaire economie                       plannen voor de stadsharten van Zaanstad en Purmerend.
Om deze complexe opgaven te beantwoorden is het            •   Ruimte voor bedrijventerreinen                        Verdere relevante ontwikkelingen in Zaanstad zijn de
                                                                                                                     mogelijk versnelde ontwikkeling van Achtersluispolder,



                                                                                                                                                                                9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>stedelijke vernieuwing in Zaandam Oost en de aanleg       Gooi en Vechtstreek                                            Hoofddorp in combinatie met het doortrekken van de
van de HOV-verbinding ZaanIJ. De veenweidegebieden,       De Gooi en Vechtstreek verbindt de dichtbevolkte               Noordzuidlijn, de westflank Haarlemmermeer en de
de droogmakerijen en de Zaanoever maken we beter          stedelijke regio’s Amsterdam, Almere, Amersfoort               ontwikkelingen rondom station Duivendrecht passend
bereikbaar ter versterking van de recreatiefunctie.       en Utrecht. De media vormen in dit deelgebied een              bij het LIB, versnelling aanleg recreatiegebieden en
Samen met alle betrokkenen kijken we naar de beste        herkenbaar cluster binnen het economische profiel. De          het toegankelijk maken van het landschap tussen de
aanpak van bodemdaling in veenweidegebieden.              Gooi en Vechtstreek onderscheidt zich door de grote            dorpen en steden. Ook zijn er ontwikkelingen langs
Andere aandachtspunten: mogelijke versterking van         cultuurhistorische gelaagdheid en diversiteit van het          de vernieuwde Amstelveenlijn en in het centrum van
het hoofdelektriciteitsnet naar Noord-Nederland en de     landschap en de natuur. De stadshartontwikkeling van           Amstelveen.
verbinding A8-A9. Voor de hele regio is de ontwikkeling   Hilversum,de ontwikkelingen rond Station Hilversum,
van de corridor Amsterdam-Hoorn van belang.               Hilversum Sportpark en Hilversum Mediapark, dragen bij         Amsterdam
                                                          aan de verdere ontwikkeling van het economisch profiel         Amsterdam is de kernstad van de metropoolregio, met
Oostflank en Markermeer/IJmeer                            van de regio. Aandachtspunten in dit gebied: verdroging        een zeer diverse bevolking, gevarieerde economische
De Oostflank levert een grote bijdrage aan de MRA         in de Heuvelrug mede in relatie tot de Vechtplassen. Om        structuur en een grote aantrekkingskracht. Groei van
qua wonen, werken en recreëren. Met versnelling           natuurwaarden te beschermen, waterkwaliteitsdoelen te          de bevolking en van de economie moeten hand in
van de woningbouw in de stadsharten, met de grote         halen en te zorgen voor een klimaatbestendig bebouwd           hand te gaan met verbetering van het leefklimaat en
gebiedsontwikkeling Pampus, de verkenning versnelling     gebied, is een integrale aanpak van het watersysteem           gelijke kansen voor alle inwoners. Opgaven hier zijn
woningbouw Lelystad Zuid/ Warande in samenhang            nodig, in relatie tot het gebruik en de inrichting in de       de bouw van 150.000 woningen met bijbehorende
met (her)ontwikkeling bestaande stad en stedelijke        Gooi en Vechtstreek. Daarnaast is aandacht nodig voor          voorzieningen en werkruimtes binnen de bestaande
vernieuwing spelen we hierop in.                          het functioneren van de A1 en A27 in relatie tot (H)OV-        stad tot 2050, het bevorderen van de bouw van sociale
Daarbij werken we toe naar complete steden en             verbindingen en het behoud van praktijkgeschoolde              en middeldure huurwoningen en het versnellen van de
verbetering woon-werkbalans. Het economisch karakter      werkgelegenheid in de regio.                                   bouwproductie tot 2030 in Haven-Stad en Amsterdam
van dit nieuwe land is nog volop in beweging. Het                                                                        Zuidoost. Aandachtspunten zijn onder andere: het
economisch profiel van Almere ontwikkelt zich verder      Zuidflank                                                      bereikbaar houden van de woningmarkt voor lage en
door versterking van het cluster circulaire economie,     Het samenhangend gebied van Amstelland-Meerlanden              middeninkomens, de omschakeling naar een autoluwe
ICT-tech en energietransitie. De ontwikkeling van         en de zuidkant van Amsterdam bruist van economische            stad, de schaalsprong in het hoogwaardige openbaar
hoger (technisch) onderwijs is hiervoor een belangrijke   activiteit en trekt bedrijvigheid uit binnen- en buitenland.   vervoer en het behouden en versterken van de groene
voorwaarde. Lelystad krijgt steeds meer een profiel als   Naast algemene knelpunten zorgt de aanwezigheid van            scheggen en landschappen. Ook bínnen de stad wordt
multimodale logistieke hub, ook dankzij economische       Schiphol op diverse plekken voor een extra uitdaging           gestreefd naar meerkernigheid, door versterking van de
ontwikkelingen in relatie tot Lelystad Airport, de        bij woningbouw. Het heeft tevens invloed op de                 centra in Noord, Nieuw-West en Zuidoost en door de
haven, de positie in het energienetwerk en de sterke      mogelijkheden voor verstedelijking en het saneren van          verdere ontwikkeling van de Zuidas.
agrifoodsector. Het gebied biedt daarnaast kansen         zo’n 800 hectare verrommeld glas. Rijk en regio moeten
om de vrijetijdseconomie verder te ontwikkelen.           daarom keuzes maken over de leefkwaliteit rondom
Opgaven in dit gebied zijn onder meer: multimodale        Schiphol in relatie tot de verstedelijking en de toekomst
bereikbaarheid, natuur- en landschapsontwikkeling in en   van de luchthaven. Dit vraagt om een integrale en
om Markermeer en IJmeer, en de mogelijke aanleg van       gebiedsaanpak in de Zuidflank. Andere aandachtspunten
een hyperconnectiviteitshub.                              in dit gebied: integrale ontwikkeling van stadshart van


                                                                                                                                                                                  10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>5. Fasering
We kunnen de ontwikkelingen in de
Verstedelijkingsstrategie niet allemaal tegelijk uitvoeren.
In een faseringsbeeld schetsen we de ideale ontwikkeling
in de tijd.


Het komend decennium ligt de nadruk op het verlichten
van de druk op de woningmarkt met de bouw van
175.000-220.000 woningen tot 2030. We benaderen
de woningbouwopgave integraal: we bouwen niet alleen
woningen, maar steden en samenlevingen. Het gaat
hierbij vooral om ontwikkelingen rond ov-knooppunten en
versterken van de stadsharten en economische profielen
van de kernen buiten Amsterdam. Klimaatadaptatie,
waterrobuustheid, natuurinclusiviteit en investeringen in
het landschap zijn onderdeel van deze ontwikkelingen.
Wat betreft mobiliteit zetten we de komende tien jaar
vooral in op het uitvoeren van bestaande Rijk-regio-
afspraken, maatregelen om de bereikbaarheid van
Amsterdam en de stadsharten te verbeteren, afronding
metropolitaan fietsnetwerk en voorbereiden schaalsprong
mobiliteitsnetwerk. Voor energie richten we ons het
komende decennium op het oplossen van knelpunten
in het huidige netwerk en het verder uitwerken van een
hybride energienetwerk voor de toekomst.


Voor een meer gedetailleerd faseringsbeeld verwijzen we
naar het Verstedelijkingsconcept. Het faseringsbeeld zal
in de uitwerking van het verstedelijkingsconcept worden
aangescherpt en jaarlijks worden geactualiseerd.




                                                              11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave

Het wat en hoe van het Verstedelijkingsconcept MRA     2

Samenvatting                                          4

1. Inleiding                                          13

2. De groei en transitie in de metropoolregio         15

2.1 De kracht van de MRA                              16

2.2 Urgentie van een integrale aanpak                 21

2.3 Onze ambities                                     22

3. Verstedelijkingsconcept                           33

3.1 Meerkerninge ontwikkeling met menselijke maat    35

3.2 Groenblauw netwerk in en om de stad              48

3.3 Systemen voor de toekomst                        53

4. Integraal te ontwikkelen gebieden                 69

5. Fasering                                          103

Bijlagen                                             112

Colofon                                              134




                                                           12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>t




    1. Inleiding




                   13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Inleiding


De Metropoolregio Amsterdam biedt een thuisbasis              Die magneetfunctie zet de leefkwaliteit tegelijk             Het schaalniveau van de Metropoolregio Amsterdam
voor 2,5 miljoen inwoners, verdeeld over een groot            op onderdelen onder druk. De afgelopen jaren                 is hierbij van groot belang. De regio vormt functioneel
aantal steden en dorpen. Dankzij de grote variëteit in        concentreerde de groei zich voornamelijk in en               één geheel: de MRA omspant het gebied waarbinnen
woon- en werkmilieus is er ruimte voor iedere leefstijl in    om Amsterdam. Dit heeft toenemende drukte en                 het grootste deel van het woon-werkverkeer, de
elke levensfase. En hoewel de meeste inwoners zich in         oplopende vastgoedprijzen tot gevolg. En als de              recreatieve verplaatsingen en de verhuisbewegingen
de eerste plaats verbonden voelen met hun woonplaats,         verdeling van de groei blijft zoals nu, dan groeien          plaatsvindt. Ontwikkelingen in het ene deel van de regio
speelt het leven zich ook daarbuiten af. Sociale contacten,   de sociaaleconomische verschillen in de regio, met           zijn ook van betekenis voor inwoners elders in de MRA.
werk, uitgaan, bewegen: binnen het gebied dat ze kunnen       een negatieve uitwerking op de kansengelijkheid              En ontwikkelingen op de ene plek beïnvloeden het
bereizen, kiezen mensen daarvoor de meest geschikte of        binnen de MRA. We moeten voorkomen dat een                   functioneren van andere plekken in de MRA. Dit ‘daily
aantrekkelijke plekken uit, ongeacht gemeentegrenzen.         deel van de inwoners wordt weggedrukt vanwege de             urban system’ dijt uit. Er is sprake van een steeds sterkere
De meerkernige structuur van steden en dorpen in een          internationale aantrekkingskracht, zoals in veel andere      uitstraling naar steden en regio’s in alle windrichtingen. En
aaneengesloten landschap brengt een grote diversiteit in      metropoolgebieden in de wereld het geval is. De vraag is     internationaal is de metropoolregio goed verbonden met
stedelijke milieus en landschappen met zich mee, en zorgt     hoe we de groei accommoderen op zo’n manier dat we           andere stedelijke regio’s in Noordwest-Europa.
ervoor dat de menselijke maat behouden blijft.                de leefkwaliteit en de economische kracht van de regio
                                                              bestendigen.                                                 Om de urgente, complexe en omvangrijke opgaven tot
De MRA is tegelijk een van de belangrijkste economische                                                                    een goed einde te brengen, zetten het Rijk en de MRA
motoren van Nederland, met 300.000 bedrijven en               Daarbovenop komen de transities die nodig zijn om de         met de Verstedelijkingsstrategie samen de koers uit voor
1,5 miljoen banen. De internationale oriëntatie en            regio ook in de verre toekomst bewoonbaar en leefbaar        de ontwikkeling op de middellange en lange termijn. In de
bereikbaarheid, in combinatie met de hoge leefkwaliteit,      te houden. De MRA ligt voor een belangrijk deel onder        strategie komen keuzes op het gebied van leefkwaliteit,
maakt dat de MRA meedraait in de internationale top.          NAP en krijgt in hevige mate te maken met de gevolgen        woningbouw, werklocaties, mobiliteit, landschap, energie,
Dankzij de hoge leefkwaliteit en de gunstige economische      van de klimaatverandering, die ook nu al merkbaar zijn. Er   water, circulaire economie en ecologie bij elkaar. De
positie oefent de MRA een enorme aantrekkingskracht           liggen nationale en internationale afspraken om verdere      strategie geeft aan waar we gezamenlijk met de regio naar
uit, in binnen- en buitenland. Tot 2050 wordt een groei       klimaatverandering tegen te gaan en de biodiversiteit te     toe willen. Hoe we voortbouwen aan een metropoolregio
met bijna 700.000 inwoners en 270.000 banen verwacht.         versterken. Deze moeten op regionaal niveau gestalte         van grote klasse met een menselijke maat. En hoe we
De komende tien jaar zal die groei het sterkst zijn.          krijgen.                                                     samen werken aan een gezonde, veilige en aantrekkelijke
                                                                                                                           leefomgeving, ook op de lange termijn.




                                                                                                                                                                                           14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>2. Groei en transitie in de
metropoolregio
De Metropoolregio Amsterdam biedt een grote kwaliteit van leven. Dat is te danken
aan de verscheidenheid, verbondenheid en menselijke maat die eigen zijn aan deze
metropool.

De eerste helft van de 21e eeuw is een periode van groei en transitie. Iedereen krijgt
daarmee te maken. Bewoners, ondernemers, bezoekers. Wij willen die ontwikkeling zo
vormgeven, dat de kwaliteit van leven toeneemt. Een gezonde en veilige leefomgeving,
aantrekkelijk en internationaal georiënteerd. Een metropool van grote klasse, met
menselijke maat. Dat is goed voor wie woont, werkt of verblijft in de MRA, maar ook voor
de welvaart en het welzijn in Nederland.

2.1     De kracht van de MRA
2.2     De urgentie van een integrale aanpak
2.3     Onze ambities




                                                                                           15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>2.1   De kracht van de MRA
      De MRA is een metropool van grote klasse met een             De verschillende delen van de regio hebben hun eigen
      menselijke maat. De inzet voor de verdere verstedelijking    specifieke economische profiel en deze profielen tellen op
      van de metropoolregio is om de identiteit en kwaliteiten     tot een compleet economisch spectrum, dat talent opleidt
      van de MRA te versterken. Gecombineerd met de                en aantrekt en op een aantal terreinen op een wereldwijd
      urgente, complexe en omvangrijke opgaven waar we voor        speelveld opereert. Het is op dit moment echter vooral
      staan, betekent dit dat we inzetten op een meerkernige       het aaneengesloten stedelijk gebied van Amsterdam en
      ontwikkeling in een leefomgeving die in alle opzichten       de Zuidflank dat profiteert van de schaalvoordelen die
      gezond, veilig en aantrekkelijk is.                          een metropoolregio met zich meebrengt. Andere delen
                                                                   van de MRA kennen hun eigen specialisatie, maar die
      De rijkdom van verscheidenheid                               specialisaties doen nog te weinig met elkaar.
      Verscheidenheid bepaalt de kracht van de
      Metropoolregio Amsterdam. Van de eeuwenoude                  Regionaal en internationaal sterk verbonden
      binnensteden van Amsterdam, Haarlem en Weesp tot de          De Metropoolregio Amsterdam is een sterk verbonden
      groene wijken in Hoofddorp en Almere; van grootstedelijk     regio. De stedelijke regio functioneert als één grote
      tot suburbaan en dorps; van stranden bij Zandvoort en        stad – als een samenhangend daily urban system – met
      Wijk aan Zee tot de heidevelden bij Hilversum en Bussum.     2,5 miljoen inwoners, 300.000 bedrijven en 1,5 miljoen
                                                                   banen. Veel mensen werken in een andere stad dan waar
      Weinig metropolen ter wereld kennen zo’n                     ze wonen. Inwoners kennen hun favoriete plekken om
      verscheidenheid op relatief kleine afstand als de            te winkelen, te stappen, te sporten of uit te waaien. Die
      Metropoolregio Amsterdam. En die gaat veel dieper            plekken kunnen verdeeld zijn over de hele regio, alhoewel
      dan alleen in de landschappelijke en stedelijke              grote bevolkingsgroepen ook zijn aangewezen op werk en
      verschijningsvorm. Binnen de MRA geeft de bevolking          voorzieningen in een beperkter gebied.
      iedere stad en elk dorp zijn eigen couleur locale. Ook
      de afkomst van de bewoners in de regio weerspiegelt          De metropoolregio omspant het gebied waarbinnen
      verscheidenheid, met maar liefst zo’n 180 nationaliteiten.   het meeste woon-werkverkeer plaatsvindt. Tegelijkertijd
      Een breed scala aan bedrijven en instellingen maakt          heeft de metropoolregio ook een sterke band met de
      alledaagse diensten en producten permanent                   direct omliggende regio’s. Ook daar wonen mensen die in
      beschikbaar. Andere weten met hun innovaties en              de MRA werken, zijn bedrijven gevestigd die producten
      producties de ogen van de wereld op zich gericht. De         en diensten leveren aan de inwoners en bedrijven in de
      Metropoolregio Amsterdam wil de meest inventieve regio       MRA en is op het gebied van vrije tijd onderling veel
      van Europa zijn met de best opgeleide bevolking.             verkeer. Het gebied dat als dagelijks systeem (Daily Urban
                                                                   System) functioneert is dan ook groter dan het MRA-


                                                                                                                                16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                  samenwerkingsgebied. In functionele zin is er sprake
                                                  van een steeds sterkere uitstraling van de metropool
                                                  in alle windrichtingen: naar Noord-Holland Noord met
                                                  Alkmaar en Hoorn, naar de Leidse regio en verder richting
                                                  Rotterdam-Den Haag, naar Utrecht, Amersfoort en
                                                  Zwolle.


                                                  Als een van de belangrijkste economische groeimotoren
                                                  en het belangrijkste sociale en digitale knooppunt
                                                  van Nederland doet de metropoolregio mee in de
                                                  internationale top en is de regio ook internationaal sterk
                                                  verbonden. Via de luchthaven Schiphol, de haven en
                                                  internationale treinen, via digitaal knooppunt AMS-IX
                                                  en via de sociale netwerken van de inwoners. Belangrijk
                                                  is daarbij de verbinding met andere stedelijke regio’s in
                                                  Noordwest-Europa, zoals het Ruhrgebied, Frankfurt,
                                                  Hamburg, Berlijn, Brussel, Parijs en Londen.


                                                  Meerkernige structuur in een
                                                  aantrekkelijk landschap
                                                  De metropoolregio heeft een internationale oriëntatie, en
                                                  weet die te combineren met de menselijke maat en hoge
                                                  leefkwaliteit. Een belangrijke bijdrage daaraan levert de
                                                  meerkernige structuur van de metropool, met Amsterdam
                                                  als kernstad en op korte afstand een aantal nieuwe en
                                                  historische steden en karakteristieke dorpen. Daartussen
                                                  bevindt zich een aantrekkelijk en bijzonder gevarieerd
                                                  landschap met veel open water. Het herbergt een
                                                  veelheid aan waarden en kansen en is essentieel voor een
                                                  hoge leefkwaliteit, maar staat op sommige plaatsen wel
                                                  onder druk. In als zijn veelzijdigheid vormt het landschap
                                                  een aaneengesloten gebied. Dankzij die structuur
                                                  blijven de afzonderlijke steden herkenbaar en vormt
                                                  het landschap een uitgestrekt recreatiegebied dat voor
afbeelding 2
                                                  iedereen in de regio dichtbij is, hoewel op dit moment niet
Stedelijk netwerk Nederland (op basis van NOVI)
                                                  altijd toegankelijk.


                                                                                                                17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>In verhouding met andere metropoolgebieden                   van Nederland. Recent valt in de Haarlemse regio de
in de wereld is in de MRA sprake van relatieve               dynamiek op van start-ups en scale-ups op het gebied van
sociaaleconomische gelijkheid. Dat neemt niet weg dat        circulaire economie, gezondheid en toegepaste innovatie.
ook hier sprake is van een toenemende ongelijkheid in        In Waarderpolder Haarlem Business Park is Bouwlab
de verdeling van inkomensgroepen over de regio, en van       gevestigd: een nationaal erkend fieldlab als innovatiehub
gebiedsgebonden gezondheidsachterstanden. Over               voor nieuwe bouwtechnologieën.
de hele linie is de leefkwaliteit hoog, maar niet iedereen
profiteert daar in gelijke mate van.                         IJmond
                                                             De IJmond kenmerkt zich door een grote verscheidenheid
Zeven deelregio’s met eigen, unieke                          aan woonkwaliteiten. Van stedelijk tot dorps wonen, van
kwaliteiten                                                  betaalbaar tot duur. De woonomgeving wordt omrand
De Metropoolregio Amsterdam is ingedeeld in zeven            door waardevolle landschappen: de kust, de ruige
deelregio’s die elk hun eigen unieke kwaliteiten hebben      natuur van de duinen, de landgoederen, de Stelling van
en die tezamen de kracht van de MRA bepalen .                Amsterdam en het Oer-IJ.


Zuid-Kennemerland                                            Het gebied vormt de nautische toegangspoort van de
De deelregio Zuid-Kennemerland biedt de MRA een              MRA. Dankzij de ligging aan het Noordzeekanaal is het
uniek en aantrekkelijk vestigingsklimaat met ruime           een centrum van productie, ontwikkeling en innovatie. De
mogelijkheden voor recreatie en een hoogwaardig              deelregio huisvest ook de opleiding in de maakindustrie.
woon- en leefmilieu, dankzij de ligging aan de kust en       Daarmee is het de ‘techport’ van de MRA. De ambitie
de aanwezigheid van de historische stad Haarlem. De          van de IJmond is om Techport beter nationaal bekend te
bevolking is relatief hoog opgeleid en onder hen bevindt     maken, naar analogie van brainport Eindhoven. IJmond
zich een groeiend aantal expats. De badplaatsen en de        heeft een sleutelpositie in de bouw en onderhoud van
natuur aan de kust (Nationaal Park Zuid-Kennemerland,        offshore-windenergie en is daarmee ook de ‘groene
de landgoederenzone in de binnenduinrand en het              stekker’ van de MRA. Daarnaast kent de deelregio een
recreatiegebied Spaarnwoude) vormen een trekpleister         sterke logistieke sector, een regionaal georiënteerde
voor een groeiend aantal bezoekers.                          zorgsector, innovatieve tuinbouw en dienstverlening.
                                                             Bijzondere kwaliteiten voor toerisme en recreatie zijn de
De economie kenmerkt zich door een groot aandeel             Beverwijkse Bazaar, de kustplaatsen, het Nationaal Park
zzp’ers en mkb’ers in de zakelijke dienstverlening,          Zuid-Kennemerland en het recreatieschap Spaarnwoude.
detailhandel en de creatieve en digitale sector. Daarnaast
kent Zuid-Kennemerland een hoog aandeel (semi)               Zaanstreek-Waterland
overheidsorganisaties (provincie, rechtbank, onderwijs       De kwaliteit van Zaanstreek-Waterland is ruimte om te
en zorg). Onderscheidend zijn culturele voorzieningen        leven middenin authentiek landschap. Wonen in de stad         afbeelding 3
zoals een aantal grote musea, het horeca-aanbod en de        of in het landelijk gebied, met scholen en voorzieningen      Zaantheater
positie van Haarlem als een van de beste winkelsteden        nabij, altijd nabij water, groen en recreatiemogelijkheden,


                                                                                                                                          18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                       en goed bereikbaar via openbaar vervoer of auto. Het        beschikt over bijzondere laboratoriumfaciliteiten op het
                                       energieke regionale bedrijfsleven is gefocust op voedsel,   gebied van luchtvaart, voeding en diergezondheid.
                                       (hout-)bouw, maakindustrie, circulaire economie en
                                       energietransitie en een ambitieus techniek- en ICT-         Gooi en Vechtstreek
                                       cluster. Er wordt intensief samengewerkt tussen onderwijs   Gooi en Vechtstreek is de groenblauwe verbinder van
                                       ondernemers en overheid om daarmee de kwaliteit aan         de dichtbevolkte stedelijke regio’s Amsterdam, Almere,
                                       elkaar toe te voegen.                                       Amersfoort en Utrecht. Met hoogwaardige voorzieningen
                                                                                                   is de deelregio een prettige plek om te wonen, werken
                                       Het is niet alleen kwaliteit, het is ook identiteit die     en recreëren. De woonomgeving is organisch gegroeid.
                                       Zaanstreek-Waterland onderscheidt; Hollandser               Dit heeft geleid tot een grote variatie in kernen, elk met
                                       dan Hollands. Daardoor heeft de deelregio een               een eigen identiteit, en woonmilieus. Het hart van de
                                       grote toeristisch-recreatieve betekenis. Prachtige          Media Valley ligt in Gooi en Vechtstreek. Sectoren zoals
                                       veenweidegebieden met eeuwenoude dijken en molens,          ICT, artificial intelligence, creatieve industrie, zorg en
                                       weilanden rondom historische lintdorpen. De regio heeft     recreatie vormen eveneens belangrijke onderdelen van
                                       een historie van economische en stedelijke ontwikkeling.    de economie.
                                       In de 19e en 20e eeuw is de bedrijvigheid in de regio
                                       gemoderniseerd, maar sterk ondernemerschap, doe-            Het landschap is speciaal en heel divers. Er is bos, heide en
                                       mentaliteit en innovatiekracht bleven.                      open weiland. Er liggen historische buitenplaatsen en er is
                                                                                                   veel water, zoals het Naardermeer, het plassengebied, het
                                       Almere-Lelystad                                             IJmeer en het Gooimeer. Verschillende gebieden hebben
                                       De steden op het nieuwe land kennen een unieke              een nationaal of zelfs internationaal beschermde status.
                                       stedenbouwkundige opzet. Het landschap en de steden         De verscheidenheid aan landschapstypen en de kwaliteit
                                       zijn tegelijk en in samenhang ontworpen. De samenleving     daarvan, in een relatief klein gebied in de verstedelijkte
                                       is al sinds het begin krachtig verbonden is met de andere   Randstad, maken Gooi en Vechtstreek uniek.
                                       delen van de regio, zowel als het gaat om werk en
                                       stedelijke voorzieningen als in verhuisbewegingen. De       Amstelland-Meerlanden
                                       natuurontwikkeling voor de kust levert een zeer bijzonder   Deze deelregio heeft een stevige economische
                                       recreatie- en woonlandschap op en verrijkt daarmee het      positie binnen de MRA, mede dankzij Schiphol en
                                       palet aan milieus in de MRA.                                Greenport Aalsmeer. Vervoer en opslag, groothandel,
                                                                                                   detailhandel en overige zakelijke diensten zijn de
                                       Het economisch profiel is nog vol in ontwikkeling. De       grootste economische sectoren. Vanwege deze
                                       economische structuur kenmerkt zich in toenemende           sterke concentratie van (internationale) economische
                                       mate door logistiek, ICT, techniek, circulaire economie,    activiteit heeft Amstelland-Meerlanden een grote
afbeelding 4                           energietransitie, food, toerisme en recreatie. Op De        aantrekkingskracht op werkgelegenheid vanuit heel
Heide en bos in het Gooise landschap   Steiger en De Vaart in Almere zijn inmiddels belangrijke    Nederland. Het aantal arbeidsplaatsen is groter dan
                                       clusters in de circulaire economie ontstaan en Lelystad


                                                                                                                                                                   19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>de beroepsbevolking. Dat heeft zijn weerslag op de          Hoep, de weidsheid van de Bovenkerkerpolder tot             bedrijven trekken het talent aan dat het menselijke
woningbehoefte. De plancapaciteit is groot. Naast           nieuwe en te ontwikkelen landschappen als PARK21 en de      kapitaal vormt voor de groeiende kenniseconomie. Een
generieke woningbouwknelpunten is de aanwezigheid           Westeinderscheg.                                            belangrijk positie daarbinnen hebben startups en de tech-
van Schiphol een extra uitdaging voor het bouwen van de                                                                 sector.
wenselijke nieuwe woningen.                                 Amsterdam
                                                            Amsterdam is van oudsher een centrum van                    Met name binnen en nabij de ring/A10 heeft Amsterdam
De deelregio biedt diverse hooggewaardeerde                 internationale handel. Grote stromen mensen,                alle kenmerken van een hoogstedelijk woonwerkmilieu,
woonmilieus. Van stedelijke appartementen tot historische   goederen, informatie en geld komen er samen. De             met een hoge bebouwings- en bevolkingsdichtheid
kernen en dorpse en landelijke woonmilieus, aangevuld       aantrekkingskracht is vandaag de dag onverminderd           en een grote diversiteit aan functies. Zo zijn er tal van
met hoogwaardige culturele voorzieningen en liggend         groot, ook dankzij de cultuurhistorische rijkdom van de     internationaal vermaarde culturele instellingen gevestigd.
in een rijkgeschakeerd landschap. Van buitenplaatsen        binnenstad met zijn grachtengordel en de internationale,    Buiten de ring liggen uitgestrekte, modernistische
langs de Amstel, recreatie bij de Westeinderplassen,        vrijzinnige ambiance. Amsterdam trekt hierdoor niet         tuinsteden waar steeds meer werkfuncties en
Ouderkerkerplas, Diemerscheg en in het Amsterdamse          alleen drommen toeristen, maar het heeft de handelsstad     voorzieningen neerstrijken. Het omringende landschap
Bos, natuurschoon in de Amstelscheg met de Ronde            ook gemaakt tot een centrum van kennis, onderzoek en        dringt via groene scheggen tot diep in het stadslichaam
                                                            innovatie. De universiteiten, scholen en kennisintensieve   door.




                                                                                                                                                                         afbeelding 5
                                                                                                                                                                          Amsterdam


                                                                                                                                                                                     20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>      Urgentie van een integrale aanpak
2.2   De combinatie van de hoge leefkwaliteit, de menselijke         Dat betekent niet dat oplossingsrichtingen voor de
      maat en de internationale oriëntatie is een krachtige          verschillende opgaven één kant op wijzen. Ruimtelijke
      kwaliteit, maar het vergt flinke inspanningen om deze voor     keuzes en keuzes in de tijd zijn en blijven noodzakelijk.
      iedereen in de MRA in stand te houden. Zeker in het licht      Het betekent wel dat die keuzes gemaakt moeten
      van de demografische en economische groei die wordt            worden vanuit een samenhangend, integraal, MRA-breed
      verwacht.                                                      perspectief. Dat we opgaven zo veel mogelijk combineren
                                                                     in integrale projecten en gebiedsontwikkelingen.
      De afgelopen jaren, zeker vóór de coronacrisis, plukte         Pregnante voorbeelden zijn de leefkwaliteit rond Schiphol
      de MRA in economisch opzicht de vruchten van haar              (paragraaf 3.1 en 4.6), de ontwikkeling en verduurzaming
      internationale aantrekkingskracht. Maar die economische        in het Noordzeekanaalgebied (paragraaf 4.1) en de
      groei gaat niet overal even hard en niet iedereen profiteert   sterke relatie tussen de stedelijke ontwikkeling (wonen,
      er in gelijke mate van. De woningmarkt staat onder             werken, voorzieningen) en de ontwikkeling van het
      hoogspanning en de tekorten op de arbeidsmarkt lopen           mobiliteitssysteem. Keuzes hiervoor werken door in
      op. De sociaaleconomische verschillen binnen de regio          andere delen van de MRA en daarbuiten, en in de kwaliteit
      nemen toe. Dat is onwenselijk – omdat de plek waar je          van de leefomgeving. De ontwikkelingen zullen dan
      woont niet van invloed mag zijn op de kansen die je krijgt,    ook in samenhang met het MRA-schaalniveau worden
      maar ook omdat praktisch en middelbaar opgeleide               uitgewerkt.
      vaklieden onmisbaar zijn voor een goed functionerende          Om tegemoet te komen aan alle urgenties zijn
      metropoolregio.                                                substantiële investeringen nodig, van publieke zijde maar
                                                                     zeker ook van private zijde. Veel van die investeringen
      Tegelijk hebben we te maken met een in hoog tempo              moeten al op korte termijn, voor 2030, worden gedaan.
      veranderend klimaat en een biodiversiteit die in een paar      Maar daarvoor hebben (internationale) investeerders, net
      decennia achteruit is gehold. De gezondheid van de             als bewoners, wel het vertrouwen nodig dat de MRA ook
      woonomgeving staat op veel plekken onder druk. Het zijn        op lange termijn voor iedereen een veilige, gezonde en
      processen die met spoed actie vereisen.                        aantrekkelijke leefomgeving blijft bieden. De keuzes in
                                                                     dit Verstedelijkingsconcept zijn daarop geënt. Bij keuzes
      De urgentie werkt door in de volle breedte van de              voor de korte termijn houden we steeds oog voor de lange
      verstedelijking. We zien iedere ontwikkeling als een kans      termijn. We kijken zo’n dertig jaar vooruit, of nog veel
      om de leefomgeving gezond, veilig en aantrekkelijk te          langer als het om de effecten van de klimaatverandering
      houden of te maken. Groot of klein, binnen of buiten de        gaat. Zo voorkomen we dat we vóór die tijd weer nieuwe
      stad. Die kansen zijn niet vrijblijvend: de urgentie is hoog   maatregelen moeten nemen, en de kosten uiteindelijk nog
      opgelopen, elke kans moet worden gegrepen.                     hoger zullen uitpakken.


                                                                                                                                 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>      Onze ambities
2.3
      Verstedelijking is meer dan het bouwen van woningen       Ambities
      en bedrijfsruimten alleen. We bouwen complete             •   De hele metropoolregio laten profiteren van de groei
      steden met een hoge leefkwaliteit. Dat betekent dat       •   Voldoen aan de kwalitatieve en kwantitatieve
      aan bouwlocaties, zeker de grotere, ook investeringen         behoefte aan woon- en werkmilieus
      verbonden kunnen zijn in infrastructuur, voorzieningen,   •   Diversiteit en verbondenheid in de economie
      de openbare ruimte en de energievoorziening. Andersom         versterken
      stellen het groenblauwe netwerk en systemen voor          •   Meer balans brengen in wonen en werken
      mobiliteit, water en energie voorwaarden aan de           •   Zorgen voor een gezonde leefomgeving
      ontwikkeling van woon- en werkgebieden.                   •   Bereikbaarheid en bereisbaarheid in de MRA
                                                                    bevorderen
      Bij alle stedelijke ontwikkelingen willen we de           •   De uitstoot van broeikasgassen terugdringen
      kans aangrijpen om de regio klimaatadaptiever,            •   Doorontwikkelen van het metropolitane landschap
      natuurinclusiever en waterrobuuster te maken, het         •   De regio klimaatadaptief inrichten
      specifieke profiel van de omgeving te versterken en       •   De biodiversiteit vergroten
      het sociaal-maatschappelijke evenwicht in de MRA te
      verbeteren.


      Stad en landschap hangen nauw samen. Het
      aaneengesloten, gevarieerde en waterrijke landschap
      is een belangrijke troef van de metropoolregio en is
      onmisbaar voor een gezonde, veilige en aantrekkelijke
      leefomgeving. Landschappelijke structuren zetten zich
      door in de stad, soms verscholen en soms uitgesproken.
      Verschillende functies van het landschap (zoals natuur,
      recreatie, water) kennen haarvaten al in de woonbuurt.
      Ambities voor stad en landschap zijn daarom nauw
      verbonden.



                                                                                                                           22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>De hele metropoolregio laten profiteren                        sociaaleconomische kansen in kwetsbare wijken door een
van de groei                                                   betere bereikbaarheid van banen.
De bevolking en de economie van de MRA blijven
groeien. We willen die groeipotentie inzetten om de            Voldoen aan de kwalitatieve en
onderscheidende kwaliteiten verder te versterken:              kwantitatieve behoefte aan woon- en
de combinatie van leefkwaliteit, menselijke maat en            werkmilieus
internationale oriëntatie, en de kenmerkende diversiteit.      Rijk en regio hebben afspraken gemaakt over de bouw
Om dat te bereiken, zetten we de meerkernige structuur         van 175.000 woningen tot 2030 en onderzoeken
van sterke steden en dorpen in een sterk landschap verder      de mogelijkheid om in die periode nog eens 45.000
kracht bij.                                                    woningen te bouwen. Na 2030 lijkt de behoefte aan
                                                               nieuwe woningen af te nemen, maar de prognoses kennen
Met de inzet op meerkernige ontwikkeling combineren            flinke bandbreedtes. Vooralsnog wordt uitgegaan van een
we verschillende ambities. We verminderen de druk              bouwopgave van 75.000 woningen tussen 2030 en 2040
op de woon- en werklocaties in de Amsterdamse                  en nog eens 75.000 woningen tussen 2040 en 2050.
agglomeratie en beperken de groei van de spitspendel
richting Amsterdam. We benutten de kwaliteiten van             De verwachte economische groei, uitgedrukt in
alle steden en dorpen in de MRA en komen tegemoet              arbeidsplaatsen (banen groter dan 12 uur per week),
aan woningbehoeften per deelregio. We houden de                bedraagt zo’n 250.000 tot 2040. Waar eerder werd
menselijke maat in stand en we behouden zoveel mogelijk        verwacht dat vergrijzing zou zorgen voor afvlakkende
de open landschappen tussen de stedelijke gebieden in.         groei, is de verwachting momenteel dat tussen 2040 en
Zo creëren we tegelijk gunstige ruimtelijke voorwaarden        ’50 de werkgelegenheid in dezelfde mate doorgroeit. We
voor de grote duurzaamheidsopgaven van deze tijd: de           willen hier ruimte voor vinden, passend bij de aard van de
mobiliteitstransitie, klimaatadaptiviteit, waterrobuustheid,   bedrijvigheid.
biodiversiteit en schone energie.
                                                               De te ontwikkelen woon- en werkmilieus moeten passen
Het is daarbij onze ambitie om door                            bij de kwalitatieve vraag. Die gaat in toenemende mate
verstedelijkingskeuzes ook bij te dragen aan een               uit naar gemengde (hoog)stedelijke woonwerkmilieus.
verbetering in wijken waar een combinatie van ruimtelijke      De vraag naar nieuwe woningen komt vooral van
condities en sociaaleconomische kenmerken van de               starters op de woningmarkt en huishoudens die een
bevolking zorgen voor lagere kansen op een aantal              kwalitatieve stap in hun wooncarrière willen maken.
kernonderdelen van het leven: welvaart, gezondheid en          Daaronder bevinden zich ook senioren die passende
welzijn. Daarbij denken we aan menging en verbeteren           woonruimte zoeken, en als ze die gevonden hebben een
van wijken door woningbouw en transformatie, het               eengezinswoning achterlaten. De MRA, in het bijzonder
verbeteren van sociaal-maatschappelijke kansen, sociale        Amsterdam, trekt bovendien veel jonge mensen uit
cohesie en leefbaarheid in kwetsbare wijken door onder         binnen- en buitenland aan. De nieuwbouwvraag lijkt
andere voorzieningenplanning, en verbetering van               zich na 2030 te concentreren op (hoog)stedelijke


                                                                                                                            23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>milieus, met een groot aandeel woningen voor                  De kenniseconomie gedijt in gemengde milieus, omdat         Niet ieder bedrijf leent zich voor menging met
één- en tweepersoonshuishoudens die dichtbij                  die de interactie en kennisuitwisseling bevorderen.         woningbouw. Voor deze bedrijven, die wel belangrijk zijn
voorzieningen, werk en openbaar vervoer willen wonen.         Maar we willen ook productiebedrijven inpassen in           voor de werkgelegenheid in de MRA, blijven voldoende
Tot 2030 zijn naast appartementen ook relatief veel           de stad, in ‘productieve wijken’. Transformatie van         ongemengde bedrijventerreinen nodig. Nieuwe plannen
eengezinswoningen in woonwijken nodig.                        bedrijventerreinen met grootschalige woningbouw             voor woningbouw die leiden tot transformatie en verlies
                                                              vergroot de sociaaleconomische opgave om voldoende          aan bedrijventerreinen kunnen als voldoende ruimte voor
De betaalbaarheid van woningen is daarbij een                 ruimte op de locatie of in de nabijheid te behouden voor    bedrijvigheid beschikbaar is.
steeds belangrijker aandachtspunt. Door de stijgende          lokaal voorzienende bedrijven en werkgelegenheid voor
woningprijzen zijn betaalbare woningen in toenemende          met name praktisch geschoolden. Dat is een voorwaarde       Diversiteit en verbondenheid in de
mate vooral in de randen van de MRA te vinden.                om te zorgen dat de reis tussen woon- en werkplaats         economie versterken
Voor een evenwichtige (sociale en economische)                voor praktisch geschoolden niet te lang en/of te kostbaar   ‘Diversiteit’ en ‘verbinding’ zijn de leidende principes voor
ontwikkeling is het belangrijk dat in de hele regio           wordt. Bedrijfsruimte voor kleinschalige maakbedrijven      een meerkernige economische ontwikkeling. Regionale
voldoende betaalbare woningen van voldoende kwaliteit         en stadsverzorgende bedrijven is (net als sociale           economische profielen dragen bij aan de verscheidenheid
en omvang beschikbaar zijn. Dit geldt met name voor           woningbouw) afhankelijk van betaalbare huurprijzen          die de MRA kenmerkt. Schaalvoordelen op het niveau
de binnenstedelijke locaties nabij ov-knooppunten,            en wordt daardoor niet vanzelf door marktpartijen           van de stad komen voort uit onderlinge nabijheid
stadsharten en de grote ontwikkellocaties. Voldoende          gerealiseerd. Ook vraagt het aandacht in de sfeer van de    van economische activiteiten, waarbij een natuurlijke
betaalbaar aanbod is niet alleen te realiseren door           regelgeving.                                                verdeling ontstaat tussen grotere steden met een diverse
nieuwbouw, maar ook door het betaalbaar houden van de                                                                     economische structuur en meer gespecialiseerde,
bestaande voorraad.                                                                                                       kleinere steden. Amsterdam en omliggende gemeenten
                                                                                                                          vormen in deze meerkernige structuur het economisch
                                                                                                                          dominante kerngebied. Schaalvoordelen op het
                                                                                                                          niveau van de metropoolregio komen voort uit sterke
                                                                                                                          verbondenheid: fysiek, sociaal en economisch.


                                                                                                                          Een groot deel van de gemengde woonwerkgebieden
                                                                                                                          zal ook in de toekomst in en om Amsterdam zijn
                                                                                                                          geconcentreerd. Om de hele metropoolregio te laten
                                                                                                                          profiteren van de groei van de werkgelegenheid,
                                                                                                                          versterken we de vestigingsmilieus elders in de regio.
                                                                                                                          Dat doen we door ook daar in te zetten op gemengde
                                                                                                                          woonwerkmilieus met een eigen onderscheidend profiel
                                                                                                                          en een wenkend ontwikkelingsperspectief, voortbouwend
                                                                                                                          op de bestaande economische karakteristiek.

 afbeelding 6 - De MRA voorziet in een rijk scala aan complementaire werk- en leefmilieus (bron: Mensen Werk, Hoe geven
                                                                                                                          Met deze ambitie bouwen we ook door op het innovatie-
                                                        we ruimte aan de toekomst van werk? (2018), Spontaneous City)
                                                                                                                          ecosysteem in de MRA, waarin het bedrijfsleven,


                                                                                                                                                                                          24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>kennis- en onderwijsinstellingen en de overheid elk hun
                                                             Haveneconomie
rol hebben. De koers die de economie heeft ingezet,
                                                             Het havenindustrieel cluster zorgt voor stuwende werkgelegenheid, waarmee geld over de grens wordt verdiend en die
is die richting circulariteit en digitalisering. Stromen
                                                             een grote multiplier voor de lokale economie kent. De haven fungeert als doorvoerhaven van hoogwaardige producten,
en kringlopen bepalen meer en meer de structuur
                                                             vestigingsplaats van hoogwaardige industrie en bedrijven, proeftuin voor nieuwe bedrijvigheid en als ecosysteem met
van de regionale economie. Reststoffen van het ene
                                                             interacterende bedrijven, kennisinstellingen en publieke partijen. Om die rol te kunnen blijven spelen is recent geïnvesteerd
bedrijf kunnen worden benut door een ander bedrijf,
                                                             in het vernieuwen van de zeesluis.
of door particulieren. Dat kan gaan om grondstoffen,
                                                             Het havengebied is voor een blijvend sterke positie op het internationale toneel en voor zijn spilfunctie in de nationale
restwarmte, CO2, afvalwater. We houden rekening met
                                                             economie niet meer alleen afhankelijk van volumes, maar juist ook van de duurzaamheid van de bedrijfsvoering en
de mogelijkheid dat voorzieningen voor de circulaire
                                                             de innovaties die daarbij horen. In de energietransitie is een belangrijke rol weggelegd voor de haven, vanwege de
economie en de traditionele economie gedurende enige
                                                             aanwezigheid van grote energievragers en de traditionele, maar eindigende doorvoerfunctie voor grondstoffen zoals kolen.
tijd naast elkaar zullen bestaan, wat een tijdelijk extra
                                                             Ook in de overgang van een fossiele, lineaire economie naar een circulaire economie is een belangrijke rol weggelegd voor
ruimtebeslag tot gevolg heeft.
                                                             het havengebied. De haven kan met zijn innoverend vermogen de transities in de bredere regionale economie aanjagen.

De innovatiekracht van de regio is hard nodig bij de
                                                             We willen dat het havencomplex zijn sterke internationale concurrentiepositie behoudt en bijdraagt aan een duurzame
omslag naar een circulaire economie. Hetzelfde geldt
                                                             economische ontwikkeling. Daarvoor, en om de gezondheid en leefkwaliteit in de MRA te verbeteren, is verduurzaming
voor de digitalisering. Kennisontwikkeling en -toepassing
                                                             noodzakelijk. Ook hechten we bijzondere waarde aan de specifieke werkgelegenheid die de haven biedt: praktische banen,
zijn in de huidige praktijk al nauw verbonden. Stimulering
                                                             binnen de geografische reikwijdte van veel inwoners.
is vooral wenselijk in de afstemming tussen onderwijs
en arbeidsmarkt. Nieuwe generaties werkenden
hebben skills nodig die passen bij een circulaire en
gedigitaliseerde economie.


De inzet op diversiteit en verbondenheid zal tot slot hand   Meer balans brengen in wonen en werken                             lager autobezit en een lagere werkgeversvergoeding
in hand gaan met het versterken van de internationale        Bij de expliciete keuze voor een meerkernige ontwikkeling          voor woon-werkverkeer. Daardoor weegt de afstand
positie van de MRA. Door de verdere ontwikkeling van de      is een evenwichtige ontwikkeling van de metropoolregio             in tijd, geld en moeite relatief zwaarder voor hen dan
haven, de luchtvaart, het internationale treinverkeer en     het doel. Op dit moment is in de metropoolregio sprake             voor hoger opgeleiden. Toch wonen deze groepen door
het digitale knooppunt AMS-IX. Bij deze ontwikkelingen       van een onevenwichtige ruimtelijke verdeling tussen de             processen op de woningmarkt vaker dan theoretisch
zetten we in op verduurzaming en het verbeteren van de       locaties waar mensen werken en wonen. Dit is een gevolg            opgeleiden buiten de kernagglomeratie, met relatief
gezondheid en leefbaarheid in de omliggende gebieden.        van een disbalans tussen een meerkernige ruimtelijke               weinig lokale banen waardoor ze naar die voor hen in
                                                             spreiding van wonen en een ruimtelijke concentratie van            pure reistijd en brede bereikbaarheid minder goed
                                                             banen.                                                             bereikbare kernagglomeratie moeten reizen voor hun
                                                                                                                                baan. Binnen de kernagglomeratie, waar juist meer banen
                                                             Vooral praktisch en middelbaar opgeleiden zijn om                  zijn dan beroepsbevolking, zijn banen voor praktisch en
                                                             verschillende redenen minder goed in staat en bereid               middenopgeleiden bovendien vaker te vinden op de
                                                             om ver, lang en tegen hoge kosten te reizen voor hun               minder goed per openbaar vervoer bereikbare locaties.
                                                             baan. Zij hebben doorgaans een lager inkomen, een


                                                                                                                                                                                             25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Woonwerk balans
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Deze ruimtelijke disbalans in de metropoolregio leidt tot                    concurrentiekracht te versterken en bedrijven te                   Deze aanpak vraagt om maatwerk per gebied én om een
een flinke woon-werkpendel die de vervoersongelijkheid                       verleiden zich te vestigen                                         MRA-brede integrale uitwerking, beide op het snijvlak
versterkt tussen praktisch en middelbaar opgeleiden                     •    Wonen en werken op transformatielocaties waar                      van wonen, economie en bereikbaarheid. Deze integrale
met lagere inkomens aan de ene kant, en theoretisch                          mogelijk te mengen in productieve buurten of wijken,               uitwerking omvat:
opgeleiden met gemiddeld hogere inkomens aan                                 en bedrijventerreinen te reserveren nabij plekken                  1.   Het voor verschillende opleidingsniveaus, sociale
de andere kant.1 Deze disbalans leidt er ook toe dat                         waar veel werkgebieden worden getransformeerd                           groepen en bedrijfssectoren in beeld brengen van
werkgevers in de kernagglomeratie en praktisch en                       •    De nabijheid en bereisbaarheid te verbeteren tussen                     de huidige verhouding banen/beroepsbevolking,
middelbaar geschoolden elkaar moeilijker of niet kunnen                      woon- en werklocaties met deelauto’s, auto-fiets en                     functiemix wonen-werken-voorzieningen en
vinden.                                                                      auto-ov combinaties voor autogebonden reizigers                         bereikbaarheidsprofiel, geredeneerd vanuit de
                                                                             en het streven naar betaalbare en beschikbare                           deelgebieden én het grotere systeem
Het is onze ambitie om deze disbalans en ongelijkheid                        alternatieven van lopen, (e-)fiets en openbaar vervoer             2.   Het bepalen van de ambities van deelregio’s en
waar mogelijk te verminderen. De uitdaging is om via een                     met aandacht voor de fijnmazigheid van het netwerk                      stadsharten voor de doorontwikkeling van deze
slimme onderlinge afstemming tussen keuzes in locaties                                                                                               functiemix en het bereikbaarheidsprofiel, dat
van wonen en werken en hun onderlinge bereikbaarheid                    Aan de andere kant kan de Verstedelijkingsstrategie                          laatste ook in relatie tot veranderingen in het
bij te dragen aan meer balans tussen wonen in werken                    mogelijke arbeidstekorten tegengaan in cruciale                              bereikbaarheidssysteem
in alle deelregio’s, in termen van de verhouding van het                beroepen en competitieve sectoren in de                                 3.   Het bepalen van een typologie voor de ‘optimale’
aantal banen ten opzichte van de beroepsbevolking.                      kernagglomeratie (het oranje gebied op de kaart) met                         functiemix van de verschillende woonwerkmilieus in
                                                                        meer woonmogelijkheden voor praktisch en middelbaar                          relatie tot het (toekomstig) bereikbaarheidsprofiel
De bijdrage van de Verstedelijkingsstrategie bestaat aan                geschoolden met een laag- of middeninkomen in                                en vestigingsklimaat met handvatten voor
de ene kant uit maatregelen om op decentrale locaties                   de steden en kernagglomeratie. Dit betekent dat de                           gebiedsontwikkeling en bereikbaarheidsinterventies
met een hoge concentratie van praktisch en middelbaar                   betaalbare woningvoorraad op peil moet worden                           4.   Het invullen en waar nodig aanscherpen van de
opgeleiden (de blauwe gebieden op de kaart):                            gehouden en waar mogelijk vergroot dient te worden.                          ambities van deelregio’s en stadsharten op basis van
•    Het bestaande werk te behouden en te integreren in                 Daarnaast vraagt het in de paarse gebieden op de kaart                       de typologie voor de ‘optimale’ functiemix, woon-,
     ruimtelijke transformatiegebieden                                  om gerichte maatregelen die fijnmazige, betaalbare en                        vestigings- en bereikbaarheidsklimaat
•    De condities voor werkgelegenheidsgroei te                         veilige verbindingen tussen de woon- en de werkplek
     verbeteren door de decentrale economische                          helpen verbeteren.
     profielen te versterken, daarmee specialisatie en




1         Vervoersongelijkheid betekent dat voor praktisch en middelbaar opgeleide inwoners van de MRA zowel binnen de MRA als geheel, als binnen de diverse deelregio’s de kosten voor het reizen
tussen woonplek en werkplek in termen van tijd, geld en moeite hoger zijn dan voor theoretisch opgeleide inwoners in de MRA, voor velen vermoedelijk zelfs in die mate dat het een drempel oproept voor
arbeidsparticipatie.



                                                                                                                                                                                                            27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre> Bereikbaarheid in de MRA bevorderen:                        mensen gemakkelijk maakt om hun reis van deur tot             kan zijn dat de milieueffecten en het ruimtebeslag van
 toegankelijk en betaalbaar                                  deur te organiseren, op betaalbare wijze en beperkt           de spoorbaan toenemen. Negatieve effecten op het
 Door de groei van de metropoolregio zal ook de mobiliteit   afhankelijk van een eigen auto. En we willen ook dat          binnenlandse en het regionale treinverkeer moeten
 in, van en naar de MRA toenemen. Die toenemende             het goederenvervoer minder afhankelijk wordt van de           worden voorkomen. Daarnaast betekent het niet vanzelf
 mobiliteit moet passen in het streven naar een gezonde,     vrachtauto, met name in de stadsdistributie. Door logistiek   dat hiermee de milieueffecten en het ruimtebeslag van de
 veilige en aantrekkelijke leefomgeving. Economische         en goederenvervoer slimmer en duurzamer te maken, ook         luchtvaart afnemen. De vrijkomende luchtvaartcapaciteit
 centra blijven bereikbaar, en tegelijk mag de reisafstand   met logistiek en goederenvervoer over water, kan deze         kan tenslotte ingenomen worden door vluchten op lange
 tussen de woning aan de ene kant, en de werkplek            sector andere ambities ondersteunen.                          afstanden. Hier moet een evenwicht in worden gevonden.
 en voorzieningen aan de andere kant, niet te groot
 worden. We willen dat deze dagelijkse mobiliteit voor       In de internationale verbindingen heeft het vliegverkeer      Om de ontwikkeling van een veilig, gezond en duurzaam
 iedereen toegankelijk en betaalbaar blijft. Met name        een belangrijke rol. We willen het vliegverkeer op korte      metropolitaan mobiliteitssysteem te bevorderen,
 onder praktisch geschoolden is de bereisbaarheid een        afstanden terugdringen door meer ruimte te creëren            benaderen we het mobiliteitssysteem als één
 aandachtspunt.                                              voor internationale treinen op het spoorwegnet. Schiphol      samenhangend systeem van verschillende modaliteiten
                                                             kan daardoor verder groeien als een internationaal            voor personen- en goederenvervoer: spoor en openbaar
 De Verstedelijkingsstrategie en de ontwikkeling             knooppunt voor het treinverkeer. Om de ruimte op het          vervoer, weg, waterweg, fiets en lopen. De ontwikkeling
 van het mobiliteitssysteem leiden in hun onderlinge         spoor te creëren, is het nodig om Hoofddorp en Schiphol       van binnenstedelijke woningbouw in gemengde milieus is
 wisselwerking tot een mobiliteitstransitie. Ambitie is      te verbinden met het metronetwerk van Amsterdam.              een krachtige ondersteuning van deze ambitie.
 een duurzame, gezonde en slimme mobiliteit, die het         De consequentie van meer internationaal treinverkeer




afbeelding 7
Mobiliteitssysteem als één samenhangend systeem
station Bijlmer-Arena


                                                                                                                                                                                      28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                                                                      Zorgen voor een gezonde leefomgeving
Analyse leefomgeving en gezondheid RIVM                               In de MRA zijn er grote verschillen in de lokale
                                                                      gezondheidssituatie. Zo zijn er verschillen tussen
                                                                      gebieden waar de leefomgeving relatief gezond dan
                                                                      wel ongezond is, en tussen gebieden waar relatief veel
                                                                      dan wel weinig mensen wonen die kwetsbaar zijn voor
                                                                      fysieke en mentale gezondheidsrisico’s. Dat blijkt uit
                                                                      een analyse die het RIVM heeft uitgevoerd voor het
                                                                      Verstedelijkingsconcept.


                                                                      Onze ambitie is om iedereen in de MRA een gezonde
                                                                      leefomgeving aan te bieden door te investeren in een
                                                                      omgeving die inwoners beschermt tegen milieudruk en
                                                                      die de mentale en fysieke gezondheid bevordert. Deze
                                                                      ambitie laat zich het meest voelen in keuzesituaties in
                                                                      gebieden waar een oververtegenwoordiging van mensen
                                                                      met een kwetsbare gezondheid stapelen met ongezonde
                                                                      leefomgevingsfactoren, of waar de ruimtevragers met
                                                                      een negatieve impact op gezondheid concurreren in
                                                                      ruimtegebruik met interventies ter bevordering van de
                                                                      gezondheid.


                                                                      De primaire aandachtsgebieden zijn de rood-oranje-
                                                                      roze gebieden op de kaart. Hier wonen relatief veel
                                                                      mensen die kwetsbaar zijn voor fysieke en mentale
                                                                      gezondheidsrisico’s in een relatief ongezonde omgeving.
                                                                      Om de gezonde leefomgeving te versterken is een
                                                                      combinatie van ruimtelijke maatregelen ter bescherming
                                                                      én bevordering van de gezondheid hier op zijn plek, met
                                                                      name ook als er veel nieuwbouw is gepland.


                                                                      In de paarse gebieden waar een ongezonde omgeving
                                                                      het belangrijkste probleem is, maar relatief weinig
                                                                      mensen wonen, is gezondheidsbescherming de primaire
                        afbeelding 8
                                                                      uitdaging. In de gele gebieden wonen relatief veel
                        Thema’s gezondheid beschermen en bevorderen
                                                                      kwetsbare mensen, maar is de omgeving relatief gezond.


                                                                                                                                29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Hier is gezondheidsbevordering en het verminderen van       woonomgeving als aantrekkelijke en toegankelijke              stabiele energievoorziening waarborgt. Meer dan in het
deze kwetsbaarheid van belang. In de groene gebieden        recreatie- en natuurgebieden. Vooral in de rode, roze en      verleden zal dat sturend zijn voor verstedelijkingskeuzes.
waar relatief gezonde mensen in een gezonde omgeving        paarse gebieden, waar ruimteclaims ter bevordering van        De energietransitie werkt door in de industrie, die ook in
wonen, is het zaak deze gezonde omgeving te behouden        de gezondheid concurreren met andere ruimteclaims,            de energievoorziening meer circulair zal gaan werken, en
ondanks verstedelijkingsdruk.                               vraagt dit om een zorgvuldige afweging.                       in de mobiliteitstransitie.


Beschermen van de gezondheid betekent in de                 In algemene zin is ook de ontwikkeling van (snel)             We willen bevorderen dat in de bouw materialen worden
eerste plaats maatregelen tegen geluidsbelasting en         fietspaden en openbaar vervoer bevorderlijk voor de           gebruikt die bij de productie weinig tot geen CO2
luchtvervuiling in de woon- en leefomgeving. Daarbij kan    gezondheid. Verder kan maatschappelijke participatie          -uitstoot veroorzaken, of die zelfs CO2 opslaan, zoals
gedacht worden aan het verminderen, verduurzamen            de gezondheid bevorderen. Daarvoor is de nabijheid            hout. Bosaanleg helpt om CO2 op te slaan. En ook het
of verplaatsen van geluid- en fijnstofbronnen zoals         van werk en opleiding relevant, net als ontmoeting en         terugdringen van de bodemdaling levert een reductie op
industrie en luchthavenactiviteiten, en het verlagen van    sociale cohesie. Aandachtspunt daarbij is dat segregatie      van de uitstoot van broeikasgassen.
de maximumsnelheid op autowegen in de nabijheid             en gentrificatie in wijken de oorzaak kunnen zijn van
van huidige en toekomstige woonlocaties. Maar ook           vermindering van sociale cohesie en ontmoeting, en een        Doorontwikkelen van het metropolitane
bescherming tegen wateroverlast en hittestress zijn         negatieve invloed hebben op de mentale gezondheid. Tot        landschap
belangrijk in het beschermen van de gezondheid,             slot geldt dat ruimtelijke inrichting veelal niet voldoende   Dankzij de meerkernige stedelijke structuur van de
net als de verkeersveiligheid. Er ligt een relatie met      zal zijn. Voor daadwerkelijke gedragsverandering en           MRA is het landschap nooit ver weg. Onze ambitie is dat
de energietransitie en circulaire economie, die             gezondheidsbevordering is ruimtelijk beleid in combinatie     vanaf iedere woning binnen vijftien minuten fietsen een
enerzijds nodig zijn voor een structureel schonere en       met sociale maatregelen nodig.                                aantrekkelijk en toegankelijk landschap bereikbaar is.
gezondere omgeving, maar waarvan de infrastructuur                                                                        Zo levert het landschap een belangrijke bijdrage aan de
plaatselijk nadelige effecten kan hebben (milieu- en        De uitstoot van broeikasgassen                                leefkwaliteit en de menselijke maat. Of het nu is om stil te
veiligheidscontouren). Tenslotte is er een sterke relatie   terugdringen                                                  genieten van de natuur of om een festival te bezoeken,
tussen gezondheid en een slechte woningkwaliteit            We werken toe naar een schone MRA, circulair en               om een rondje te sporten of een dag op het water door
(schimmel, rotte fundering), die ook kan leiden tot         fossielvrij. Met name in het terugdringen van de              te brengen. De behoefte aan recreatie in landschap
energiearmoede. Daarmee zijn gerichte acties om via         uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen kan                 nabij de steden groeit als de steden drukker worden. Dat
inzet op verduurzaming van woningen in bepaalde             de Verstedelijkingsstrategie veel betekenen. Dat is           maakt aandacht voor beleving, de recreatieve functie,
wijken niet alleen van belang om de energietransitie te     noodzakelijk om verdere klimaatverandering en de              toegankelijkheid en stad-landverbindingen (de scheggen
stimuleren, maar ook om gezondheidswinst te behalen.        daaruit voortvloeiende effecten op de veiligheid en           en stadsranden) op zijn plaats bij ruimtelijke ingrepen die
                                                            de gezondheid van de leefomgeving tegen te gaan.              invloed hebben op het landschap.
Een ruimtelijke inrichting die uitnodigt tot bewegen,       Het energiesysteem staat voor een fundamentele
ontspannen en ontmoeten en tot actieve vormen van           vernieuwing. Duurzame energiebronnen zoals wind,              Het landschap draagt bij aan de identiteit van het
mobiliteit (lopen en fietsen) bevordert de gezondheid.      zon en geo- en aquathermie zullen fossiele bronnen            gebied, is een drager van cultuurhistorische waarden,
Belangrijk daarin zijn functiemenging (de nabijheid         vervangen. Dat vraagt om een geïntegreerd hybride             biedt ontspanning en is productief als landbouwareaal.
van dagelijkse voorzieningen, werk en opleiding en          energiesysteem; een systeem dat gebruik maakt van             Het aaneengesloten landschap is essentieel voor het
voorzieningen voor ontspanning) en de nabijheid             verschillende duurzame bronnen, dat kleinschalige             herstellen van de biodiversiteit. Een sterk landschap
en kwaliteit van groen; zowel groen in de directe           energiewinning tot op buurtniveau integreert en een           functioneert bovendien als leverancier van een aantal


                                                                                                                                                                                         30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                                                                                                                            groenblauwe diensten die stuk voor stuk van belang
Terugdringen van de bodemdaling
                                                                                                                            zijn voor een gezonde, veilige en aantrekkelijke
De bodemdaling in veenweidegebieden (Waterland, Amstelscheg, Vechtstreek) is een gevolg van het oxideren van
                                                                                                                            leefomgeving, zoals schone lucht, waterwinning voor de
veen. Daarbij komen broeikasgassen zoals CO2 vrij. De bodemdaling in droogmakerijen ontstaat door een combinatie
                                                                                                                            drinkwaterproductie, waterbuffering, verkoeling, energie
van inklinkende kleigronden en oxidatie van veen. Dalende bodems kunnen ook gevolgen hebben voor onder meer het
                                                                                                                            en de mentale gezondheid die verbonden is aan een
grondgebruik, het beheer van infrastructuur en de kwaliteit van houten funderingen.
                                                                                                                            groene omgeving.

Het tempo waarin veen oxideert heeft te maken met het grondwaterpeil dat nodig is voor het huidige agrarische
                                                                                                                            De landschappelijke waarden en groenblauwe diensten
grondgebruik. Naarmate de grond natter is, daalt de bodem trager. Het huidige peilbeheer in veel agrarische
                                                                                                                            vragen allemaal aandacht en onderhoud, willen we ze
veenweidegebieden, waarbij slootwater wordt weggepompt om de bodem voldoende droog te houden voor agrarische
                                                                                                                            op de lange duur kunnen handhaven en versterken.
productie, draagt bij aan het tempo van de bodemdaling. Een optie om de bodemdaling in veenweidegebieden tegen te
                                                                                                                            Het behoud van de doorgaande landschappelijke
gaan, is om het grondwaterpeil structureel te verhogen. Dat heeft al gauw gevolgen voor het grondgebruik. Dat zou daarop
                                                                                                                            structuur, de ontwikkeling van de landschapseenheden
afgestemd moeten worden, hetzij door een aangepaste agrarische bedrijfsvoering, hetzij door een keuze voor natuur of
                                                                                                                            die daar deel van uitmaken en een landschapsinclusieve
recreatie, of een combinatie van de drie. Technische oplossingen (zoals drukdrainage of onderwaterdrainage) zijn ook
                                                                                                                            verstedelijking hebben een cruciale rol in het borgen van
denkbaar en worden momenteel onderzocht op hun kansen en mogelijke effecten.
                                                                                                                            een goede leefkwaliteit voor iedereen in deze groeiende
                                                                                                                            metropoolregio.
Welke oplossing voor welk veenweidegebied het meest in aanmerking komt, wordt uitgewerkt in integrale
gebiedsprocessen met alle betrokken partijen, zoals in Laag-Holland en het Groene Hart. In deze integrale
                                                                                                                            De regio klimaatadaptief inrichten
gebiedsprocessen wordt gezocht naar oplossingen die de bodemdaling tegengaan en op maatschappelijk draagvlak
                                                                                                                            Het klimaat verandert snel. Dat betekent een grotere
kunnen rekenen. Ook in de Amstelscheg werken gebiedspartijen samen aan een integraal Gebiedsperspectief, waarin dit
                                                                                                                            toevloed van water via de rivieren, een stijgende
onderwerp wordt meegenomen.
                                                                                                                            zeespiegel, extreme buien, maar ook perioden van hitte
                                                                                                                            en extreme droogte. Ruimtelijke ontwikkelingen van nu
Eerste oorzaak van de bodemdaling in Flevoland is het inklinken van klei. Dat is een natuurlijk proces dat op termijn tot
                                                                                                                            krijgen gedurende hun levensduur te maken met een
stilstand komt. Daarnaast is er sprake van lokale veenpakketten die dicht op het oppervlakte zitten. Oxidatie van deze
                                                                                                                            wezenlijk ander klimaat. In de tweede helft van deze eeuw
veenpakketten heeft (naast de inklinking) daling tot gevolg. Bepaalde vormen van intensieve akkerbouw kunnen op een
                                                                                                                            zal de klimaatverandering waarschijnlijk accelereren. Dat
aantal plekken op termijn niet meer haalbaar zijn. Hier moet worden gezocht naar ander gebruik van deze gronden.
                                                                                                                            maakt de urgentie van een klimaatadaptieve inrichting
                                                                                                                            des te groter. Er zal steeds kortere tijd zijn om keuzes te
                                                                                                                            maken, ontwikkelingen voor te bereiden en maatregelen
                                                                                                                            uit te voeren. Wachten met klimaatadaptieve maatregelen
                                                                                                                            leidt ertoe dat we binnen afzienbare termijn de ruimtelijke
                                                                                                                            inrichting en het watersysteem in veel landelijke en
                                                                                                                            stedelijke gebieden opnieuw moeten aanpassen, willen
                                                                                                                            we de metropoolregio leefbaar houden en mogelijke
                                                                                                                            schade beperken.




                                                                                                                                                                                          31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>In gebieden met veel economische waarde, waar
                                                                      Terugdringen hittestress
veel mensen wonen en werken, is dat ingewikkeld en
                                                                      Hitte vormt een steeds groter gezondheidsrisico, vooral in stedelijk gebied. Vanwege de klimaatverandering komen
kostbaar. Enkele jaren voor je uitschuiven of alleen
                                                                      hittegolven steeds vaker voor. Bij een hittegolf ontstaan temperatuurverschillen tot wel acht graden tussen stedelijk en
rekenen met mogelijke scenario’s tot 2050 resulteert
                                                                      landelijk gebied. Reductie van hittestress werkt door in de inrichting van nieuwe en bestaande stedelijke gebieden, in
al snel in miljarden euro’s aan extra investeringen in de
                                                                      het bijzonder bij stedelijke verdichtingsprojecten. Voorbeelden van verkoelende maatregelen zijn het creëren van meer
ruimtelijke inrichting van met name stedelijk gebied en in
                                                                      schaduw in de stad en meer ruimte voor groen en bewegend water, zowel in het openbaar domein (parken, plantsoenen,
het watersysteem. Kortom: hoe eerder we beginnen met
                                                                      groenstroken) als in het private domein (inwoners en bedrijven stimuleren om daken, gevels of verharde tuinen te
aanpassen, hoe beperkter de uiteindelijke totaalkosten.
                                                                      vergroenen). Op een groter schaalniveau kunnen stedenbouwkundige keuzes helpen om verkoelende wind uit het
                                                                      buitengebied diep de stad in te laten waaien.
Bij ruimtelijke plannen en projecten moeten we direct
al de gehele levensduur in beschouwing nemen en
kijken naar de verre horizon van 2100. Dat betekent dat
ruimtelijke ontwikkelingen ook op korte termijn moeten
worden getoetst aan alle scenario’s voor de lange termijn.
Daar zitten onzekerheden in. We weten niet precies hoe
snel de klimaatverandering gaat verlopen en hoe zwaar de
effecten zullen zijn. Een klimaatadaptieve regio moet met             De biodiversiteit vergroten                                           stootje kan zonder direct aan waarde te verliezen. Zo’n
die onzekerheden weten om te gaan. Zo kunnen ingrepen                 De MRA onderscheidt zich van de meeste andere                         robuuste ecologische droge en natte structuur is een
vermeden worden die op lange termijn tot grote extra                  metropolen door de aaneengesloten landschappelijke                    voorwaarde voor het herstel van de biodiversiteit en voor
risico’s of kosten zullen leiden, en blijven verschillende            structuur, waardoor nabij de stedelijke gebieden steeds               een duurzame stedelijke en ruimtelijk-economische
ontwikkelpaden open.                                                  goed bereikbare en waardevolle landschappen te                        ontwikkeling.
                                                                      vinden zijn. Zee, strand, duinen, bos, heide, veenweiden,
Elke ontwikkeling draagt zo bij aan een klimaatadaptieve              moerassen, polders en de grote meren – ze kennen                      We werken toe naar een situatie waarbij de aandacht
regio2 . Dat is een regio waar:                                       allemaal eigen en belangrijke natuurwaarden. Tezamen                  voor planten en dieren als vanzelfsprekend is ingebed
•   Risico’s van overstroming beperkt zijn                            vormen ze een leefomgeving voor duizenden plant- en                   in ieders leefomgeving en in de planning, het ontwerp,
•   Voldoende ruimte is om water vast te houden en te                 diersoorten. Die landschappelijke en ecologische variatie             de ontwikkeling en het beheer van steden, dorpen en
    bergen, ook in periodes van hevige neerslag of grote              neemt niet weg dat de biodiversiteit in de loop van de                landschappen. De natuur loopt zo vanaf de achtertuin
    toevoer                                                           twintigste eeuw dramatisch is afgenomen. Die afname                   in de stad en het dorp naar de natuurgebieden door de
•   Men niet afhankelijk is van meer drinkwater en                    is de laatste jaren afgeremd, maar nog steeds ligt er een             hele MRA. Zo versterkt de natuur zich in alle haarvaten
    zoetwater dan beschikbaar is, ook niet bij langdurige             grote herstelopgave.                                                  van de samenleving en kunnen inwoners profiteren van
    droogte                                                                                                                                 de gezondheidseffecten van een groene en biodiverse
•   Stedelijke gebieden voldoende                                     Op lange termijn moet het ecologische systeem zodanig                 omgeving.
    verkoelingsmogelijkheden bieden bij extreme hitte                 veerkrachtig en robuust zijn, dat de natuur tegen een


2         Bij de transitie naar een klimaatadaptieve regio kan gebruik worden gemaakt van de resultaten uit het proces van de Deltaprogramma’s Ruimtelijke Adaptatie en Zoetwater.



                                                                                                                                                                                                        32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>3. Verstedelijkingsconcept
Ambities worden concreet in het Verstedelijkingsconcept. Het laat zien hoe we de meerkernige
ontwikkeling in een gezonde, veilige en aantrekkelijke leefomgeving willen vormgeven. Niet
alles kan overal. We zijn zuinig op bestaande waarden en kwaliteiten van de leefomgeving. De
wisselwerking tussen stedelijke ontwikkeling en de systemen van water, energie en mobiliteit
stelt voorwaarden. Maatregelen ondersteunen verschillende ambities tegelijkertijd, maar er
ontstaan ook schuurpunten die om keuzes vragen.


Bij verstedelijking komen vele aspecten samen. In dit hoofdstuk wordt het
Verstedelijkingsconcept uiteengezet in de drie hoofdlijnen van het concept:


3.1      Meerkernige ontwikkeling met menselijke maat
3.2      Groenblauw netwerk in en om de stad
3.3      Systemen voor de toekomst




                                                                                               33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>             Verstedelijkingsconcept 2050




         N

     N




schaal 1:100.000
schaal
 0
       1:100.000
           5.000      10.000   15.000        20.000


0                  5.000                10.000        15.000   20.000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>3.1   Meerkernige ontwikkeling met
      menselijke maat

      Aan de basis van het Verstedelijkingsconcept staat de      wordt de relatie gelegd met de bestaande wijken, in
      inzet op een meerkernige ontwikkeling. Daarmee geven       de paragraaf ‘Stedelijke vernieuwing en beheer’. Het
      we uitwerking aan de ambities van een evenwichtige         hoofdstuk over de meerkernige ontwikkeling sluit af met
      groei van de woningmarkt en de werkgelegenheid en het      een paragraaf over de ontwikkeling van Schiphol in relatie
      voorzieningenniveau en het voldoen aan de kwalitatieve     tot de verstedelijking.
      en kwantitatieve vraag: het ontwikkelen van complete
      steden en samenlevingen.                                   De ontwikkeling van wonen, werken en voorzieningen
                                                                 vindt plaats in wisselwerking met de systemen van
      Nog steeds zal een groot deel van de behoefte aan          mobiliteit, ecologie, water en in toenemende mate ook
      woningen en arbeidsplaatsen voortkomen uit de              energie. Deze systemen stellen voorwaarden aan de
      Amsterdamse agglomeratie en daar ook worden                stedelijke ontwikkeling en andersom zijn met name de
      opgevangen. Maar een fors deel landt ook elders,           grote bouwlocaties ook afhankelijk van investeringen
      in aanvulling op de behoefte die uit de deelregio’s        in deze systemen. Door de woon- en werkmilieus
      zelf voortkomt. Door een samenhangende verdeling           klimaatadaptief en natuurinclusief te ontwikkelen, dragen
      van woningbouw, arbeidsplaatsen en voorzieningen,          ze ook bij aan de doelstelling van een gezonde, veilige en
      versterken we de afzonderlijke delen van de                aantrekkelijke leefomgeving.
      metropoolregio.
                                                                 Ontwikkeling van woon- en werklocaties
      Dit hoofdstuk beschrijft in de eerste paragraaf welke      De druk op met name de woningmarkt vertaalt zich in
      woon- en werklocaties worden ontwikkeld en onder           onze afspraak om 175.000 woningen te bouwen tot 2030
      welke voorwaarden, met een nadruk op de locaties waar      en 325.000 tot 2050, afgestemd op de kwalitatieve
      samenwerking tussen Rijk en regio voor nodig is. De        woningbehoefte. Daarbij worden de mogelijkheden
      daaropvolgende paragrafen geven weer hoe we, onder         verkend om tot 2030 de woningbouw te versnellen met
      meer met deze woon- en werklocaties, willen bouwen         nog eens maximaal 45.000 woningen. Deze gezamenlijke
      aan de samenleving: via een divers woningaanbod in de      ambitie om 220.000 woningen te realiseren vraagt om
      hele regio, via strategische economische ontwikkellijnen   een hoog bouwtempo.
      en de inzet op een grotere kansengelijkheid. Vervolgens


                                                                                                                              35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>             Meerkerninge ontwikkeling met menselijke maat
             Verstedelijkingsconcept 2050




         N

     N




schaal 1:100.000
schaal
 0
       1:100.000
           5.000        10.000   15.000        20.000


0                    5.000                10.000        15.000   20.000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Uit onze ambities vloeit een accent voort op de              Plancapaciteit woningbouw in de MRA tot 2030
ontwikkeling van gemengde milieus nabij knooppunten
en haltes van openbaar vervoer. Daaronder vallen
bijvoorbeeld de ontwikkeling van stationsomgevingen, te
transformeren bedrijventerreinen en nieuwbouwgebieden
die al sinds lang geprojecteerd zijn als onderdeel van
Haarlemmermeer, Almere en Lelystad en die bijdragen
aan de doorgroei van deze nieuwe steden tot complete
steden. Een klein deel van de woningbouwproductie
vindt plaats in uitbreidingswijken. Woningbouw bij kleine
kernen en aan dorpslinten blijft binnen de geldende
regimes mogelijk om de leefkwaliteit in deze kernen
en linten in stand te houden: het behoud van winkels,
openbaar vervoer en/of andere voorzieningen. Een deel
van de bouwproductie voor bedrijfshuisvesting tot slot
vindt plaats op ongemengde bedrijventerreinen.


Veel ontwikkellocaties kunnen door gemeenten
gerealiseerd worden, zonder dat Rijk-regio-samenwerking
nodig is. Maar dat geldt niet voor alle ontwikkellocaties.
Prioriteit voor Rijk-regio-samenwerking hebben:
•   De ontwikkeling in de nabijheid van knooppunten in
    en om Amsterdam
•   De ontwikkeling in zeven stadsharten (Almere,
    Haarlem, Hilversum, Hoofddorp, Lelystad, Purmerend                                  Totale MRA opgave tot 2030
                                                                                          Opgave: 175.000 woningen
    en Zaanstad)                                                                          Ambitie: 220.000 woningen
•   Een aantal grote ontwikkellocaties in Almere,                                                                     Stadsharten
    Haarlemmermeer, Zaanstad en Amsterdam waar de                                                                     53.000 woningen
                                                                                                                      plannen binnen 1.200m
                                                                                                                      contour van stations
    mogelijkheden voor versnelling worden onderzocht
                                                                                                                      reguliere woningproductie
•   De grote stedelijke vernieuwingsgebieden in                                                                       Amsterdam
    Amsterdam, Lelystad en Zaanstad                                                                                   70.000 woningen

•   Behoud van voldoende ruimte voor                                                                                  overige reguliere
                                                                                                                      woningproductie
    bedrijventerreinen in het Noordzeekanaalgebied                                                                    o.a. Amstelveen en IJmond
                                                                                                                      52.000 woningen
                                                                                                                      Potentiële versnellingslocaties
                                                                                                                      tot 2030
                                                                                                                      Ambitie: 45.000 woningen

                                                                                               afbeelding 9 - Verdeling MRA woningbouwopgave
                                                                                                                                                  37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Openbaarvervoerslocaties                                            centrumgebieden te versterken, in aanvulling op de           Versnelling grote ontwikkellocaties
De ontwikkelingsmogelijkheden aan knooppunten en                    banengroei die uit de deelregio zelf voortkomt. Daarvoor     Met oog op de grote woningbehoefte wordt gezocht
haltes van het openbaar vervoer zijn mede afhankelijk               zijn aantrekkelijke hoogstedelijke woonwerkmilieus           naar mogelijkheden om de bouwproductie tot 2030
van de positie in het mobiliteitssysteem. We maken                  nodig op korte afstand (maximaal vijftien minuten lopen)     te verhogen tot 220.000 woningen door realisatie op
onderscheid in:                                                     van een intercitystation of ander hoogwaardig ov-            een aantal grote locaties te versnellen .3 Rijk en regio
1.   Multimodale knooppunten: (hoog)stedelijk gemengd               knooppunt, die aansluiten op het economische profiel         verkennen de mogelijkheden om nog eens maximaal
     woonwerkmilieu direct bereikbaar met bus, trein én             van de omgeving. De versnelling van de woningbouw            45.000 woningen in de MRA al voor 2030 te bouwen,
     metro, met aanwezigheid van of potentie voor een               in de stadsharten en regionale centra tot 2030 is een        verdeeld over vijf ontwikkellocaties:
     stevig economisch programma                                    belangrijke randvoorwaarde voor een aantrekkelijk            •   Haven-Stad in Amsterdam
2.   Stadsharten: (hoog)stedelijke gemengde                         vestigingsmilieu, naast een helder economisch profiel (zie   •   Achtersluispolder in Zaanstad
     woonwerkmilieus met veel stedelijke voorzieningen,             ook de paragraaf ‘Ruimtelijk-economische Strategie’).        •   Almere Pampus
     direct bereikbaar via bus en trein of metro en met de                                                                       •   Amsterdam Zuidoost/Duivendrecht
     potentie voor groei van economisch programma                   Voor zeven stadsharten zijn integrale gebiedsplannen         •   Hoofddorp centrum en westflank Haarlemmermeer
3.   Regionale centra: stedelijke gemengde                          gemaakt, met een samenhangende aanpak en
     woonwerkmilieus met stedelijke voorzieningen,                  uitvoeringsstrategie voor zowel de toe te voegen             Om de versnelling op deze vijf locaties waar te maken,
     direct bereikbaar via bus en trein of metro en met de          bebouwing als de bestaande voorraad en de openbare           moet aan randvoorwaarden worden voldaan. Dat
     potentie voor een licht economisch programma                   ruimte. Dit gaat om Almere, Haarlem, Hilversum,              betekent dat niet alleen de woningbouw wordt versneld,
4.   Haltes: stedelijk woonmilieu direct bereikbaar via trein       Hoofddorp, Lelystad, Purmerend en Zaanstad. Deze             maar ook andere maatregelen en projecten die daar één
     of metro met potentie voor een licht commercieel               integrale plannen omvatten:                                  op één aan verbonden zijn, bijvoorbeeld op het gebied
     programma. De dichtheid kan variëren. Naarmate de              •       Blijvend investeren in de leefbaarheid, de           van mobiliteit, energie, klimaatadaptatie of gezondheid.
     afstand naar de halte groter wordt, zal de dichtheid                   ontmoetingsfunctie en aantrekkingskracht             In de transformatiegebieden vraagt het uitplaatsen van
     soms minder worden, waardoor er ook suburbane                  •       Een forse en versnelde woningbouwproductie           bedrijven een gedegen voorbereiding. Hier zullen kosten
     woonmilieus in de invloedssfeer van ‘haltes’ worden            •       Een noodzakelijke impuls aan de economische          mee gemoeid zijn.
     gerealiseerd                                                           profilering, economische structuurversterking en
                                                                            extra banen                                          Ook de bereikbaarheid vraagt om forse investeringen.
Met name de woningbouwontwikkeling in de stadsharten                •       Het klimaatbestendig maken                           Vanwege de lange doorlooptijd van grote
en de regionale centra in de MRA is van belang bij de               •       Het benutten en optimaliseren van de ov-             infrastructuurprojecten zoals nieuwe metrolijnen, zullen
ambitie om de economische groei evenwichtig over de                         bereikbaarheid en het langzame verkeer               deze op z’n vroegst pas medio jaren dertig tot ontlasting
regio te verdelen. Naar verwachting is met ruimtelijk-              •       De toegankelijkheid van groen in en om deze          van het mobiliteitsnetwerk kunnen leiden. Afhankelijk
economisch beleid de locatiekeuze van zo’n 10% van                          woningbouwlocaties                                   van de uiteindelijke snelheid van de verstedelijking kan
de banengroei op ov-locaties te beïnvloeden. De inzet               In het Verstedelijkingsakkoord worden afspraken gemaakt      dit mogelijk in een bepaalde periode tot knelpunten
is om dit beïnvloedbare aandeel te benutten om deze                 over de Rijk-regio inzet op deze gebiedsplannen.             leiden. Om bereikbaarheidsproblemen te voorkomen, is




3         Hierover zijn afspraken gemaakt in het BO-MIRT van najaar 2020.


                                                                                                                                                                                             38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>afbeelding 10
Stadsharten (uit Programma Bereikbare Steden, waar ook de stadsharten in Noord-Holland Noord onderdeel van uitmaken )


                                                                                                                        39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>afstemming in de tijd van woningbouw en infrastructuur           die wel belangrijk zijn voor de werkgelegenheid              Ook het havenindustrieel complex staat onder ruimtelijke
noodzakelijk. Daarbij kan gedacht worden aan                     in de MRA, blijven ongemengde en gezoneerde                  druk van de woningbouwopgave, gecombineerd
ingroeistrategieën voor de mobiliteit.                           bedrijventerreinen nodig.                                    met toenemende vraag naar ruimte voor circulaire
                                                                                                                              bedrijvigheid en de energietransitie. Dit kan ertoe leiden
Wat voor woon- en werkmilieus op deze locaties                   Bij grootschalige transformatie van bedrijventerreinen       dat bedrijven verplaatst moeten worden, daarvoor
worden gerealiseerd, wordt bepaald aan de hand                   ontstaat de noodzaak voor alternatieve vestigingslocaties.   moet een nieuwe locatie worden gevonden. Belangrijk
van de kwalitatieve behoefte, de kwaliteiten van de              Tot 2040 heeft de MRA alle beschikbare harde en zachte       hierin is dat onderscheid wordt gemaakt tussen kade-
locatie en de positie in het mobiliteitssysteem. De              plancapaciteit nodig om te voorzien in de behoefte aan       en havengebonden bedrijven, die zich moeilijker laten
twee ontwikkellocaties in het Noordzeekanaalgebied               bedrijventerreinen, zowel voor nieuwe bedrijven als          verplaatsen, en ‘droge’ bedrijven. Intensivering heeft
(Achtersluispolder en Haven-Stad) lenen zich                     bedrijven afkomstig van te transformeren terreinen. Die      daarbij altijd de voorkeur, maar zal niet altijd haalbaar zijn.
bijvoorbeeld goed voor het realiseren van productieve            harde en zachte plancapaciteit is vooral te vinden in de
wijken waarin woningbouw wordt gemengd met                       gemeenten Lelystad en Almere, ten noorden van het IJ         Dit alles vergt een regionale bedrijventerreinenstrategie.
bestaande bedrijvigheid, lokaal verzorgende bedrijven en         en in Purmerend/Edam-Volendam, en in de Zuidflank. In        Daarnaast zien wij de opgave deze bedrijventerreinen
werkgelegenheid voor met name praktisch geschoolden.             de Zuidflank is de vestigingsdruk van met name nieuwe        voor het personeel uit de regio goed bereikbaar te maken.
                                                                 bedrijven groot. Het is noodzakelijk om zuinig met de
Ongemengde bedrijventerreinen                                    ruimte en plancapaciteit om te gaan, zodat nieuwe en         Voorwaarden voor ontwikkeling
Niet ieder bedrijf leent zich voor menging met                   te verplaatsen bedrijven een plek in de metropoolregio       Willen ze daadwerkelijk bijdragen aan een gezonde,
woningbouw in ‘productieve wijken’. Voor deze bedrijven,         kunnen vinden.                                               veilige en aantrekkelijke leefomgeving, dan zullen nieuwe
                                                                                                                              woon- en werkmilieus aan een aantal voorwaarden
                                                                                                                              moeten voldoen op het gebied van bereikbaarheid,
                                                                                                                              klimaat, biodiversiteit, water en energie.
Strategie voor datacenters
De digitale infrastructuur groeit en alles wijst erop dat deze groei zich doorzet. Conform de Nationale Omgevingsvisie        Bereikbaarheid op orde
gaat voor hyperscale datacenters (die in bezit zijn van grote techbedrijven en alleen door hen worden gebruikt) de            Door de keuze voor een nadruk op binnenstedelijke
voorkeur uit naar locaties aan de randen van Nederland, maar voor andere datacenters liggen er mogelijkheden in de            ontwikkellocaties en ontwikkeling rondom ov-
MRA. Op dit moment bieden drie locaties in de MRA vestigingsmogelijkheden voor datacenters die gebruik willen maken           knooppunten, beperken we het aantal verplaatsingen
van hyperconnectiviteit, om extra digitale snelheid te kunnen aanbieden. Deze ‘hyperconnectiviteitshubs’ liggen in            dat wordt gegenereerd en de daarbij afgelegde afstand,
Haarlemmermeer (Schiphol) en Amsterdam (Science Park en Zuidoost). Het beleid is gericht op selectieve, geclusterde           en benutten we de bestaande infrastructuur optimaal.
groei van deze hubs, en tegelijk lijkt in de markt behoefte te bestaan aan een vierde hub. De MRA is voornemens daar          Dat neemt niet weg dat op die ontwikkellocaties
ruimte voor te bieden. In Flevoland onderzoeken provincie en gemeenten een mogelijke ontwikkeling van deze vierde             zelf investeringen in bereikbaarheid nodig zijn, soms
hyperconnectiviteitshub.                                                                                                      substantieel in omvang; in slimme en betaalbare
                                                                                                                              mobiliteit, goede stedelijke bereikbaarheid en
De MRA heeft een Datacenterstrategie in voorbereiding die vormgeeft aan een selectieve, geclusterde groei van                 het regionale en nationale multimodale netwerk.
datacentercapaciteit met hyperconnectiviteit in de MRA. Hierin worden ook de voorwaarden voor ontwikkeling                    Capaciteitsuitbreiding en versterking van onder meer
opgenomen. Deze voorwaarden gaan onder meer over de locatiekeuze, de ontwerpkwaliteit, een duurzame                           het stedelijke fietsnetwerk en openbaar vervoer en
energievoorziening, warmtelevering, waterveiligheid en het gebruik van drink-, grond- en oppervlaktewater.                    het wegsysteem in hun onderlinge samenhang vragen


                                                                                                                                                                                                40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>om grote investeringen. En de ontwikkellocaties zijn         Oplossingen voor een klimaatadaptieve en waterrobuuste     is om het voorziene programma tot 2030 (inclusief de
tegelijk overstappunten, waar doorgaande reizigers snel      ontwikkeling, gaan vaak hand in hand met een               opwek van duurzame energie) te faciliteren zonder dat
en soepel hun aansluiting moeten kunnen vinden, hun          natuurinclusieve ontwikkeling en een openbare ruimte       het energiesysteem dwingt tot een prioriteitenstelling, en
fiets kunnen parkeren of voor de last mile een deelfiets,    die uitnodigt tot bewegen en het risico op hittestress     of daar wellicht een aanpassing in de programma’s voor
scooter of auto kunnen huren. Mobiliteitsvoorzieningen       terugdringt en daarmee de gezondheid van bewoners          nodig is.
moeten zich voegen in een openbare ruimte die ook als        zowel bevordert als beschermt. Al deze ambities
verblijfsomgeving aantrekkelijk is.                          vragen om voldoende groen en water in de omgeving:         In Flevoland zijn de voorbereidingen gestart voor nieuwe
                                                             in de woonbuurt zelf, maar ook in het buitengebied         onderstations die de stedelijke groei en de toename in de
Grote ontwikkellocaties hebben bovendien een goede           in de directe omgeving. Aan de ontwikkeling van een        opwek van duurzame energie ondersteunen. Een nieuw
aansluiting op het regionaal openbaar vervoer nodig.         aantal grote locaties zijn investeringen verbonden in de   onderstation bij Almere met voldoende capaciteit kan ook
Over de uitbreiding van het metronet en ander HOV            toegankelijkheid en aantrekkelijkheid van stadsranden en   de vestiging van een vierde hyperconnectiviteitshub in de
hebben Rijk en regio afspraken gemaakt in het BO-MIRT        groene scheggen.                                           MRA voor datacenters faciliteren.
van 2019 en 2020 (zie daarvoor de paragraaf over het
mobiliteitssysteem voor de toekomst).                        Knelpunten energiesysteem oplossen                         Divers woningaanbod in de gehele regio
                                                             Uitgangspunt bij stedelijke ontwikkelingen is een inzet    Om de gewenste sociale en economische ontwikkeling
Klimaatadaptief en natuurinclusief ontwikkelen               om energieneutraal of energieleverend te ontwikkelen.      van de MRA te realiseren is het noodzakelijk om in alle
De ambitie is om ervoor te zorgen dat de MRA op zo’n         Met name bij de ontwikkeling van grote energievragers      delen van de MRA de diversiteit in woningaanbod (prijs,
manier wordt ontwikkeld, dat er geen nadelige effecten       is de leveringszekerheid van energie een aandachtspunt.    grootte, type, woonmilieu) na te streven die past bij de
(afwenteling) ontstaan voor het watersysteem en de           Op korte termijn (tot 2030) doen zich al knelpunten        woningbehoefte. Dit is een gemeenschappelijke opgave,
klimaatbestendigheid. We streven naar een wijze van          in de energie-infrastructuur voor. In het nationale        die afhankelijk van het karakter van de deelregio’s,
ontwikkelen (op alle schaalniveaus, van gebouw en            net liggen er knelpunten in het netwerk van 380 kV-        verschillend ingevuld wordt. Dat betekent niet overal
infrastructuur tot de regio als geheel) die niet leidt tot   hoogspanningsleidingen. Voor de verbinding door            dezelfde mix, maar wel een die in alle deelregio’s kansen
extra belasting van het watersysteem (kwantitatief of        Flevoland is een capaciteitsuitbreiding in gang gezet.     biedt voor alle inkomensgroepen om op een acceptabele
kwalitatief, zoals het risico op verzilting door verticale   Momenteel wordt onderzocht in hoeverre een tweede          afstand van hun werk te wonen in een woning die
drainage) of tot een hoger risico bij overstromingen, en     380 kV-leiding tussen het Noordzeekanaalgebied en          aansluit op hun wensen en (financiële) mogelijkheden.
die het mogelijk maakt om snel en adequaat in te grijpen     Noord-Nederland wenselijk of noodzakelijk is.              Economisch is diversiteit in het woningaanbod belangrijk
in geval toch wateroverlast of -schaarste dreigt en die                                                                 om voldoende praktisch en middelbaar opgeleide
de gevolgen van zo’n crisis beperkt. Als dat niet mogelijk   In het Noord-Hollandse deel van de MRA vraagt de           arbeidskrachten te behouden, en een plek te bieden
is, streven we naar een oplossing voor het watersysteem      verstedelijking tot 2030 om capaciteitsvergroting van      aan de jonge starters die we nodig hebben om een
waarbij de consequenties (kosten, planning, ruimte)          bijna alle onderstations. Op een aantal onderstations      innovatieve en levendige regio te blijven. Sociaal is een
expliciet worden meegenomen in de businesscase van de        doet zich al voor 2025 een knelpunt voor, zoals in         divers woningaanbod belangrijk om alle huishoudens
verstedelijking. Partijen in de MRA willen binnenkort een    Haarlemmermeer. Een taskforce van de provincie Noord-      in deze regio kansen te bieden op ondersteuning, zorg,
intentieovereenkomst ‘klimaatbestendige nieuwbouw’           Holland en de netbeheerders adviseert over het oplossen    inburgering en meedoen in de maatschappij/ werk. Voor
ondertekenen met daarin een basisveiligheidsniveau waar      van zulke knelpunten, in samenwerking met lokale           arbeidsparticipatie van praktisch opgeleiden is nabijheid
nieuwbouw minimaal aan zou moeten voldoen.                   partijen. In het kader van de Verstedelijkingsstrategie    van werk in de woonomgeving vaak een doorslaggevende
                                                             is die taskforce gevraagd om aan te geven wat er nodig     factor.


                                                                                                                                                                                     41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Door de stijgende koop- en huurprijzen staan de                      Ruimtelijk-economische strategie:                                     Hoogwaardig openbaar vervoer verbindt de centra,
betaalbaarheid en toegang tot de woningmarkt in grote                evenwichtige ontwikkeling                                             bedrijven, huishoudens en mensen fysiek, en daarmee
delen van de MRA voor lagere en middeninkomens                       werkgelegenheid                                                       economisch en sociaal-cultureel.
onder druk. De wachtlijsten voor een sociale huurwoning              De meerkernige ontwikkeling sluit aan bij de ruimtelijk-
zijn lang. Er zijn voor lagere en middeninkomens                     economische strategie om de deelregio’s te versterken                 Met de ruimtelijk-economische strategie wordt
steeds minder betaalbare koopwoningen, zeker in het                  en daarmee de werkgelegenheid evenwichtiger over de                   het economisch kerngebied uitgebreid naar de
economisch kerngebied. De huren in de vrije sector                   MRA te verdelen. Buiten het economische kerngebied                    stadsdeelcentra Noord, Nieuw-West en Zuidoost van
zijn vaak hoog en moeilijk op te brengen voor deze                   profiteren huishoudens en bedrijven van de voordelen                  Amsterdam en naar Zaanstad. Voor Hoofddorp wordt
groepen. Zonder aanvullende maatregelen staat de                     van specialisatie in concurrerende en veelbelovende                   ingezet op het bevorderen van economische diversiteit.
toegankelijkheid voor hen in grote delen van de regio                bedrijfstakken en van concentratie rondom bepalende                   Almere en Haarlem worden volwaardige stedelijke centra
onder druk.                                                          infrastructuur zoals lucht- en zeehaven, de veiling in                in samenhang met het kerngebied. Daar wordt ingezet
                                                                     Aalsmeer, AMS-IX, en op het Mediapark. In Amsterdam                   op het verhogen van de functiemenging, verbeteren van
Rijk en regio kunnen samen werken aan de                             en omliggende gemeenten profiteren huishoudens en                     de verbondenheid met het kerngebied en verbreding van
randvoorwaarden voor de diversiteit van                              bedrijven van de sociaaleconomische diversiteit en de                 de economische diversiteit. In Hilversum ligt de nadruk
het woningaanbod. Gemeenten werken                                   complexiteit van de aanwezige economische activiteiten.               op het opschalen van de krachtige en veelbelovende
aan concrete gebeidsontwikkelingen en                                                                                                      sectoren. Een corridorontwikkeling kan de ontwikkeling
woningbouwprogrammeringen en kunnen hier afspraken                   De ruimtelijk-economische strategie spitst zich toe op                van deze centra versterken. Goede verbondenheid
over maken met woningcorporaties en marktpartijen. Het               het versterken van gespecialiseerde clusters en het                   met andere delen van de metropool is daarvoor een
Rijk kan een bijdrage leveren aan het instrumentarium                vergroten van de voordelen van sociale en economische                 belangrijke randvoorwaarde. In de ontwikkeling van
waarmee gemeenten de betaalbaarheid van de                           diversiteit. Door de bestaande economische profielen                  Amstelveen, Beverwijk en Purmerend ligt functiemenging
bestaande woningvoorraad kunnen borgen en aan                        in de deelregio’s te versterken ontstaan er interessante              en diversificatie van de bestaande economische structuur
voldoende investeringsruimte voor woningcorporaties                  en complementaire vestigingsmilieus, voor bedrijven                   voor de hand. De structuurversterking van de stadsharten
om de opgaven voor nieuwbouw én aanpak                               én huishoudens. Met deze inzet worden bedrijven en                    tot 2030 is voor de geschetste ontwikkeling cruciaal.
bestaande voorraad (woningkwaliteit, verduurzaming,                  kantoren verleid naar plekken waar zij het beste tot hun              De bovenstaande ambitie voor de doorontwikkeling
energietransitie, betaalbaarheid) te realiseren. Tot slot is         recht komen en tegelijk een grote toegevoegde waarde                  van de meerkernige structuur na 2030 behoeft nadere
de beschikbaarheid van voldoende ambtelijke capaciteit               leveren in de doorontwikkeling van de deelregio’s en                  uitwerking en concretisering.
bij gemeenten een belangrijk knelpunt bij tijdige                    hun economische profielen. Zo wordt lokaal en regionaal
bouwproductie. Rijk en regio kunnen hier een rol in spelen           een bijdrage geleverd aan de spreiding van welvaart en                Om vorm te geven aan deze gewenste ontwikkeling
door bij te dragen aan een flexibele schil van experts, die          welzijn en invulling gegeven aan ‘de juiste functie op                zijn er per deelregio strategische lijnen uitgezet. De
kunnen worden ingezet om bouwplannen (versneld) te                   de juiste plaats’. De complementariteit en trekkracht                 deelregio’s geven daarmee invulling aan de drie principes
realiseren.                                                          van de economische profielen wordt ondersteund door                   van economische ontwikkeling: inclusie, innovatie en
                                                                     versnelling van de woningbouw in de stadsharten en                    interactie .4 De tabel vat deze strategische lijnen samen .
                                                                     regionale centra en hoogwaardig openbaar vervoer.                     De strategische lijnen worden aangevuld met concrete


4         Deze driedeling sluit inhoudelijk aan op de MRA-Agenda 2020-2024. Inclusie gaat om (on)gelijkheid, rechtvaardigheid, en evenwichtigheid. Innovatie gaat om waarde, waarde-creatie en
toekomstbestendigheid. Interactie gaat over interactiemogelijkheden, toegankelijkheid, functiemenging wonen-werken-voorzieningen.


                                                                                                                                                                                                         42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Strategische lijnen voor het versterken van het economisch profiel per deelregio,
volgens de principes inclusie, innovatie en interactie
Deelregio en zwaartepunt       Inclusie                                                                       Innovatie                                                                         Interactie
economsich profiel
Almere-Lelystad                Uitbouwen van lokale MBO, HBO en op termijn WO werkgelegenheid;                Verbreden gerelateerde vaardigheden op het snijvlak van maatschappelijke          Versterken eigenheid van stedelijke profielen van Almere-C en Lelystad-C;
Logistiek cluster, transi-     door versterken kennis, kunde, vakmanschap en vaardigheden in sterke           transities, toegepaste technologie en (nieuwe) verstedelijking; door verbre-      door verdichten en verstedelijking van de stadsharten; en daarvoor de
tietechniek en -markten        sectoren industrie, logistiek en transities; en daarvoor integrale afspraken   den kennisbasis en menselijk kapitaal in toegepaste en experimentele tech-        woon-werkmilieus van deze centra te programmeren en profileren.
voor duurzame verstedeli-      te maken over wonen-werken-voorzieningen.                                      nologie; en daarvoor een ecosysteem op te zetten en inspirerende missies te
jking, met Medium & High                                                                                      formuleren gericht op ‘de toekomst van steden’.
Tech Campus
Amstelland-Meerlanden          Behouden balans/evenwicht wonen-werken-voorzieningen; door o.a.                Voldoende en kwalitatief passend aanbod van toekomstbestendige werklo-            Optimaliseren ondernemersklimaat; door o.a. behoud internationaal profiel,
Diverse economische struc-     compenseren van m2 en ha bij onttrekken door transformaties, toevoegen         caties; door o.a. inzetten op complementair en divers palet werkmilieus, po-      inzet op diversificatie en menselijk kapitaal en verbinden, lokale, regionale
tuur met zowel groothan-       ruimte als markt daarom vraagt en integrale ontwikkeling werklocaties          sitionering werklocaties en ruimte geven aan lokale en regionale dynamiek;        en (inter)nationale bedrijvigheid; en daarvoor o.a. behouden en aantrekken
del, logistiek, landbouw en    i.r.t. bereikbaarheid; en daarvoor o.a. transformeren verouderde glastuin-     en daarvoor o.a. actualiseren van profielen werklocaties, toevoegen nieuwe        van bedrijven die bijdrage leveren aan structuurversterking (o.a. via AiB),
industrie als financiële en    bouw en onttrekken/herontwikkelen incourante kantoren.                         ontwikkelruimte voor na 2030 en invulling geven de grote bijdrage aan             versterken mobiliteit (o.a. doortrekken Noord-Zuidlijn en in Zuidoostlob), en
specialistische dienstver-                                                                                    economische schaalsprong.                                                         stimuleren duurzaamheid (via ROM)
lening
Amsterdam                      Versterken van economische diversiteit en tegengaan uitsortering en            Versterken kenniseconomie en bijbehorende vaardigheden zodat alle                 Uitbreiden en ontwikkelen (hoog)stedelijke milieus met hoge economische
Diverse economische struc-     ontmenging van buurten; door behouden gemengde buurten en func-                opleidingsniveaus profiteren en opleidingen aansluiten op de arbeidsmarkt;        mix en goede bereikbaarheid; door realiseren van 15 min bereikbaarheid
tuur met geavanceerde          tiemenging wonen-werken-voorzieningen, realiseren van ruimte voor              door stimuleren sleuteltechnologieën en innovatie voor de transitie van de        van wonen-werken-vrijetijdsvoorzieningen-interactieplekken met langzaam
(zakelijke) dienstverlening    bedrijvigheid in transformatiegebieden, bedrijventerreinen/haven en            stad, zoals IA, Life Sciences/Smart Health, TMT, energietransitie en circulaire   verkeer binnen Amsterdam en 30 min toegankelijkheid van Amsterdam
en grootstedelijke interac-    nieuwe gebieden, en voor praktisch geschoolden en marginale functies           economie; en daarvoor versterken ruimtelijke kwaliteit, economische mix en        vanuit de stadshaltes en regiohaltes; en daarvoor realiseren van HOV-in-
tiemilieus                     (die stad nodig hebben om te overleven); en daarvoor koppelen van              innovatienetwerk van innovatiegebieden, versterken positie Haven op het           frastructuur en het doorontwikkelen van verschillende stedelijke milieus:
                               transformatie aan behoud voldoende ruimte voor passende bedrijven in           gebied van energietransitie en circulair en opbouwen ecosysteem waterstof         stadscentra, gemengde buurten, productieve wijken, innovatie districten en
                               transformatiegebieden en compensatie elders in de stad en metropool.           en Carbon Capture Storage Utilisation met Haven, NZKG en MRA, en verbre-          stationskwartieren.
                                                                                                              den inzetbaarheid van kennis voor alle opleidingsniveaus.
Gooi en Vechtstreek            Verbeteren balans wonen-werken en versterken draagvlak voor voor-              Doorontwikkelen van de mediasector gericht op innovatie en toepassing van         Versterken identiteit en uniek vestigingsklimaat: voldoende formele werk-
Data-gedreven media            zieningenniveau; door het geven van prioriteit aan- en ruimte voor meer        disruptieve technologieën gericht op versnelling digitale transformatie en        locaties en goede aantrekkelijke informele milieus werkmilieus, op goed
industrie met Media            banen en passend werk voor bestaande en toekomstige beroepsbev-                vergroten kennis en innovatie intensiteit; door verbreden van bestaand eco-       bereikbare plekken, te midden van waardevol landschap; door binnenstedeli-
Campus en AI-hub als           olking, praktisch geschoolden en MBO+, en verbeteren bereikbaarheid            systeem door cross-sectorale vervlechting met ICT, CI en Tech zoals AI, AR,       jk ontwikkelen met gewenste en gevraagde kwaliteiten en verbinden werkmi-
aanjager voor innovati-        banen; en daarvoor vergroten vestigingsmogelijkheden voor werk en een          VR en Gaming en toepassing kennis en vaardigheden voor maatschappelijke           lieus met speerpunten sectoren zorg, recreatie en vrijetijdseconomie, en
eve en cross-sectorale         betere aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt.                                     uitdagingen zoals zorg, onderwijs en mediawijsheid; en daarvoor vormgeven         creatieve industrie; en daarvoor vergroten functiemix rond stationslocaties
toepassingen                                                                                                  van een campus voor Digitale Media en Content Technologie en AI-hub op            en overige OV-hubs, versterken voorzieningenniveau en identiteiten van
                                                                                                              het Mediapark.                                                                    kernen in regio, en verbeteren multimodale bereikbaarheid van werklocaties.

IJmond                         Doorontwikkelen Techport tot Brainport voor maak- en onderhoudsindus-          Versterken positie in technische maak- en onderhoudsindustrie en het ener-        Voldoende kwalitatieve woonmilieus in de regionale centra gericht op een
Brainport maak- en onder-      trie als slimme werkplaats van de MRA; door positioneren van de IJmond         giecluster: de IJmond is de groene stekker van de MRA; door verduurzamen          divers palet van woon(werk)milieus en een prettig en kwalitatief hoogwaar-
houdsindustrie, met het        als de plek voor innovatieve en schone maak- en onderhoudsindustrie            van de economie, versterken van het cluster energietransitie, en benutten         dig leefklimaat; door koppelen noodzakelijke verduurzaming en energietran-
cluster voor energietransi-    en zorgen voor voldoende kwantitatief en kwalitatief goed opgeleid per-        van de nautische toegangspoort NL; en daarvoor stimuleren van (product)           sitie aan de gewenste verbetering van o.a. leefbaarheid luchtkwaliteit en
tie van de MRA                 soneel; en daarvoor realiseren van Meerjarenagenda Techport, profilering       innovatie, uitvoeren van JTF-projecten energietransitie, en verduurzaming         gezondheid en verbeteren van de (OV) bereikbaarheid en ontsluiting, bijv. 30
                               van Brainport samen met regio en Rijk, doorontwikkeling van triple helix       van de maak- en onderhoudsindustrie in de IJmond (alles met oog voor de           min bereikbaarheid Amsterdam-C, Schiphol en Zuidas; en daarvoor transfor-
                               naar quadruple helix, en toevoegen van hoger technisch onderwijs in de         gezondheidseffecten).                                                             matie in stadsharten tot kwalitatieve woon (-werk)milieus en verkennen 30
                               regio.                                                                                                                                                           min metropool
Zaanstreek-Waterland           Arbeidsmarkt klaar maken voor de toekomst zodat aanbod aansluit op             Excelleren in innovatie in agrarische- en foodindustrie, circulair bouwen/        Borgen voldoende ruimte voor economische activiteiten, verbeteren balans
Hoogwaardige maak- en          vraag; door stimuleren van een wendbare en weerbare beroepsbevolking           houtbouw, en maakindustrie gericht op de grote transities, verduurzaming          wonen-werken-verblijven, inclusief inlopen achterstand, door koppelen
procesindustrie en agri-       en leven lang leren voor iedereen met doorlopende leerlijnen (V)MBO-           en digitalisering; door aanjagen innovatie en digitalisering, samenwerking in     voorzieningen aan groei woningen; door creëren ruimte voor werken en
food, met Tech & E-sports      HBO en een focus op (proces)techniek en ICT; en daarvoor versterken tri-       maak- en procesindustrie, en ICT/Tech; en daarvoor aangaan van samenw-            gemengde, goed bereikbare woon-werkmilieus en voldoende vrijetijdsvoor-
campus                         ple helix samenwerking, koppelen onderwijs, innovatie, kennisinstellingen      erkingsverbanden met bedrijfsleven om vestigingsmilieus te realiseren die         zieningen in stedelijke en landelijk gebied; en daarvoor intensiveren van
                               en bedrijfsleven, en ontwikkelen tech-campussen: Purmer Valley, H20            ondernemerschap en innovatie versterken.                                          woon-werkgebieden, verhogen menging en dichtheid stedelijke centra, en
                               Esports Campus en Techlands.                                                                                                                                     versterken van fietsinfra, routes langzaam verkeer en parken.
Zuid-Kennemerland              Aanpakken van de kwalitatieve mismatch op de arbeidsmarkt (banen vs.           Benutten van ondernemerschap en talent voor het aanjagen van open                 Versterken van het voorzieningenniveau passend bij het hoge woon- en
MKB en ondernemerschap         beroepsbevolking) ter voorkoming van pendel, het beter benutten van het        innovatie gericht op transities en andere maatschappelijke opgaven; door          leefklimaat; door het realiseren van goed bereikbare multifunctionele
in ICT & CI sector met ‘liv-   aanwezig economisch kapitaal, en het ontwikkelen en aantrekken talent;         proeftuinen/broedplaatsen op te zetten voor toegepaste innovatie; en              woon-werkmilieus rondom de OV-knooppunten; en daarvoor (stapelbare
ing labs’ voor toegepaste      door een betere aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt, het uitbouwen           daarvoor het uitbouwen van een ecosysteem ecosystemen waarin bestaande            en kennisintensieve) werkfuncties toe te voegen rondom OV-knooppunten
innovatie                      van (kennisintensieve) werkfuncties; en daarvoor werkgebieden intensiv-        sterke sectoren, zoals de digitale/ICT en creatieve sector, worden verbonden      voor een kwalitatieve, aantrekkelijke en levendige mix van wonen/werken/
                               eren: stapelbaar, bereikbaar, gemengde woon-werkmilieus.                       met circulair, duurzaamheid, gezondheid en sport.                                 verblijven, het uitwerken van het concept ‘Werken aan zee’ Zandvoort, en
                                                                                                                                                                                                versterken Noordzeekust.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>handelingsperspectieven. Daarvoor moeten op korte
                                                            Sturing en regie op toeristische druk
termijn vier onderzoeken worden uitgevoerd. Concreet
                                                            Spreiden van de druk, om de groei evenwichtiger te verdelen en de leefkwaliteit te beschermen, gaat ook over het toerisme
gaat het om onderzoek naar het versterken van
                                                            in de MRA. Door samen te blijven werken en de grote diversiteit in de MRA te benutten, kunnen we de bezoekersstromen
onderzoeks- en innovatie-ecosystemen, naar slimme
                                                            spreiden over een groter aantal bestemmingen. Daarbij zoeken we steeds naar balans tussen de belangen en behoeftes van
specialisatie van bestaande sectoren en clusters, naar de
                                                            bewoners, bezoekers en bedrijven.
balans van wonen-werken-voorzieningen-bereikbaarheid,
en naar het sociaaleconomische karakter van de
                                                            Landelijk wordt gezocht naar vormen van sturing en regie die recht doen aan de druk op de belangrijke toeristische
deelregio’s. Onderwijs en arbeidsmarkt vraagstukken
                                                            bestemmingen en hun draagkracht. De MRA met haar internationaal bekende en attractieve bestemmingen wil daarbij
spelen in al deze verkenningen een rol. Op basis hiervan
                                                            een belangrijke rol spelen en werkt daarom aan een actuele, datagedreven strategie voor toerisme en recreatie. Die heeft
kan een samenhangende uitvoeringsstrategie worden
                                                            raakvlakken met bijvoorbeeld het beleid voor mobiliteit, duurzaamheid en werkgelegenheid (de sector levert veel banen
opgesteld.
                                                            op, juist ook voor praktisch geschoolde mensen).

Grotere kansengelijkheid
De evenwichtige verdeling van de groei over de regio
heeft onder meer de bedoeling om de kansengelijkheid
te bevorderen. We willen de opkomende segregatie
ermee doorbreken. Daaruit volgt de opgave om overal
in de regio betaalbaar te bouwen, in kwetsbare wijken te    •   In MRA-Noord: het bedienen van de woonvraag                 •    In de nabijheid van Schiphol: het betaalbaar
werken aan functiemenging, de nabijheid en betaalbare           van de vergrijzende bevolking (ten behoeve van                   aanbieden van nieuwe woningen voor starters en
bereikbaarheid van dagelijkse voorzieningen en te zorgen        de doorstroming), lokale starters en vestigers in                doorstromers uit de betreffende gebieden, onder wie
voor voldoende en passende werkgelegenheid, vervoers-           de MRA met een kleinere beurs; en het versterken                 doorstromende ouderen, en nieuwe doelgroepen van
en energiearmoede tegen te gaan en de gezondheid van            van kwetsbare wijken. Daarnaast het optimaal                     starters en praktisch en middenopgeleiden.
de leefomgeving in kwetsbare wijken te bevorderen.              benutten van de betaalbaarheid van het wonen in
Onder de huidige marktomstandigheden gaat het                   de MRA-Noord, waarbij het in verhouding tot de              Stedelijke vernieuwing en beheer
tegengaan van segregatie en het zorgen voor voldoende           bevolkingsgroei minimaal op peil houden en dus              De ambitie is dat zittende bewoners per saldo baat
menging niet vanzelf. Het vergt voortdurende en                 laten meegroeien van het aantal bereisbare banen            hebben bij de bouwopgave en verdichting. In de
vergaande interventies op de woningmarkt om ook                 boven het IJ en Noordzeekanaalgebied belangrijk is.         periode tot 2030 landt een deel van de binnenstedelijke
lage en middeninkomens blijvend te binden aan alle          •   In Flevoland: behoud van betaalbare ruim opgezette          bouwopgave in stedelijke vernieuwingsgebieden. Hier
deelregio’s van de MRA. In alle gebieden moet om                woonmilieus en de zorg dat de nieuwbouwopgave               wordt verdichting ingezet als deel van een integrale
verschillende redenen voldoende betaalbare voorraad             niet ten koste gaat van bestaande wijken waar sociale       gebiedsgerichte aanpak die de leefbaarheid in deze
beschikbaar zijn:                                               problematiek speelt of op de loer ligt. Daarnaast het       wijken en de sociaaleconomische positie van de
•   In de kernagglomeratie: het behoud van voldoende            optimaal benutten van de betaalbaarheid van het             huidige bewoners versterkt. Dat vraagt om woningen in
    betaalbare woningen voor vestigers en jonge                 wonen in Flevoland, waarbij het in verhouding tot           verschillende woonsegmenten, voorzieningen en ruimte
    starters, met name met een middelbare of praktische         de bevolkingsgroei minimaal op peil houden en dus           voor lokaal ondernemerschap.
    opleiding (die andere woonwensen hebben dan                 laten meegroeien van het aantal bereisbare banen in
    hoogopgeleide starters).                                    Flevoland belangrijk is.


                                                                                                                                                                                        44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Brede aanpak stedelijke vernieuwing en kansengelijkheid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>In vier gebieden werken Rijk en regio samen aan                        Leefkwaliteit Schiphol in relatie tot                                 Het kabinet heeft zijn koers voor de ontwikkeling van de
de stedelijke vernieuwing, binnen het Programma                        verstedelijking in de MRA                                             luchtvaart uiteengezet in de Luchtvaartnota 2020-2050
Leefbaarheid en Veiligheid: Amsterdam Zuidoost,                        In een groot deel van de MRA, in het bijzonder                        ‘Verantwoord vliegen naar 2050’. Hierin is onder meer
Amsterdam Nieuw-West, Lelystad Oost en Zaandam                         in Amstelland-Meerlanden, heeft de                                    opgenomen dat er ruimte voor groei van de luchtvaart
Oost. Voor deze gebieden werkt het Rijk samen met                      ontwikkeling van Schiphol grote invloed op de                         kan ontstaan, als door innovatie en vlootvernieuwing
decentrale overheden en maatschappelijke partners                      verstedelijkingsmogelijkheden ten behoeve van de                      de negatieve effecten van de luchtvaart op het klimaat
(zoals scholen, bedrijven, politie en woningcorporaties)               meerkernige ontwikkeling in een gezonde, veilige en                   en de leefomgeving aantoonbaar zijn verminderd. ‘Van
aan een langjarige maatwerkaanpak per gebied.                          aantrekkelijke leefomgeving.                                          ongeclausuleerde groei kan niet langer sprake zijn’.
Ook in andere wijken en buurten met een stedelijke                                                                                           Een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving door
vernieuwingsopgave kan vanuit het Programma                            Schiphol is een economische motor voor Nederland en                   het verminderen van de negatieve effecten van de
Leefbaarheid en Veiligheid een bijdrage worden geleverd                de regio in het bijzonder. Direct en indirect zijn 114.000            luchtvaart op mens en natuur is een belangrijk doel
met kennis, expertise en het stimuleren van doorbraken.                banen met de aanwezigheid van Schiphol gemoeid.                       in de Luchtvaartnota. Daarbij wordt gesteld dat het
                                                                       De toegevoegde waarde die hiermee samenhangt                          verminderen van het aantal nachtvluchten op Schiphol
De bouwopgave wordt ook ingezet als vliegwiel                          bedraagt € 10,4 miljard. Tegelijkertijd beïnvloedt de                 mede afhankelijk is van (het besluit over) de opening en
voor een gezamenlijke inzet op het verminderen                         luchtvaart de leefkwaliteit in de omgeving en draagt                  ontwikkeling van Lelystad Airport en de substitutie van
energiearmoede in delen van kwetsbare wijken waar dit                  het in gemeenten in de Schipholregio in grote mate                    vliegverkeer door treinen.5
speelt. Dit om maatschappelijke kosten als gevolg van                  bij aan de relatief ongezonde leefomgeving rond
gezondheidsproblematiek of andere sociaaleconomische                   Schiphol (zie de analyse van het RIVM op pagina 29 ).                 De regio heeft te maken met grote opgaven op het
problematiek ten gevolge van de slechte staat van de                   De luchthaven legt daarnaast een claim op de ruimte                   gebied van woningbouw, economie, mobiliteit, klimaat,
woningvoorraad verminderen.                                            in de omgeving, door beperkingen die gelden voor                      energietransitie en groen. Dat vraagt op de eerste plaats
                                                                       de ontwikkelingsmogelijkheden van andere functies                     om een brede belangenafweging en een zorgvuldige
Een specifieke opgave ligt in de voormalige groeikernen,               vanwege de geluid- en risicobelasting door de luchtvaart.             toedeling van functies aan de schaarse ruimte. De
waar grote delen van de stad gelijktijdig verouderen.                  Tot slot beïnvloedt de aanwezigheid van Schiphol ook de               luchthaven is van waarde voor Nederland en voor de
Dat gaat om Lelystad, Almere, Purmerend en                             mogelijkheden om het areaal verrommeld glas (zo’n 800                 regio, net zoals woningbouw van waarde is voor het
Haarlemmermeer. Voor deze relatief jonge steden zijn                   hectare) te transformeren. Vanwege de beperkingen voor                versterken van het vestigingsklimaat en als bijdrage aan
nieuwe, preventieve vormen van beheer nodig. Die                       woningbouw en andere geluidgevoelige en kwetsbare                     de bouwopgave. De luchtvaart is in beweging, net zoals
moeten ervoor zorgen dat problemen op fysiek en sociaal                functies is het moeilijk om hiervoor een sluitende                    ontwikkelingen op de grond. Uitgangspunt is het principe
terrein, verbonden aan de typische leeftijdsopbouw                     businesscase te formuleren. Een knelpunt dat zich                     van wederkerigheid tussen ‘de lucht’ en ‘de grond’: de
van de bevolking en het eigen karakter van deze wijken,                voortsleept, waardoor de gebieden verder verpauperen,                 luchtvaart houdt rekening met het ruimtegebruik op de
vroegtijdig worden gesignaleerd en aangepakt.                          met negatieve gevolgen voor de ruimtelijke kwaliteit en               grond en vice versa.
                                                                       leefkwaliteit.



5         Kamerbrief 26 juni 2020: “Een eerste stap naar 29.000 nachtvluchten legt het kabinet vast in het komende Luchthavenverkeersbesluit (LVB1). Het gaat hierbij om een evenredige bijdrage. De
stapsgewijze vermindering naar 27.000 en 25.000 zal nader worden uitgewerkt en vastgelegd in regelgeving. Deze laatste stappen zijn mede afhankelijk van voorwaarden zoals de opening van Lelystad Airport
en substitutie door treinverkeer op bestemmingen zoals Brussel en Düsseldorf.”


                                                                                                                                                                                                             46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Over het langdurig openhouden van planologische
reserveringen, zoals die voor de parallelle Kaagbaan,
heeft de BRS al een standpunt ingenomen. 6 Over het
continueren van de reservering voor een parallelle
Kaagbaan wordt in 2021/2022 van Rijkswege een besluit
genomen.


Ook luchtkwaliteit is een belangrijk aandachtspunt. Dit
jaar komen onderzoeksresultaten van het RIVM gereed
over de gezondheidseffecten van ultrafijn stof in deze
regio, en zal de Gezondheidsraad een advies uitbrengen
hierover. Vervolgens kan besloten worden over de
beleidsvertaling van de onderzoeksresultaten.


Verkend wordt of met maatwerk en een zorgvuldige
belangenafweging meer ontwikkelingsruimte mogelijk
kan worden gemaakt dan op dit moment, binnen de
randvoorwaarden van veiligheid en gezondheid. Dat geldt
in het bijzonder voor de directe omgeving van Schiphol
(zie paragraaf 4.6 over de Zuidflank).




6         In reactie op de ontwerp Luchtvaartnota hebben de leden
van de BRS (Bestuurlijke Regie Schiphol) als volgt gereageerd op
de voorgestelde verlenging van de reservering voor de parallelle
Kaagbaan: “Er ligt al jaren een planologische reservering voor de
Tweede Kaagbaan. Ook nu schuift de besluitvorming hierover weer
door. Deze ruimtelijke reservering gaat ten koste van ontwikkelingen
op de grond, zoals het verzorgen van een robuust energiesysteem         afbeelding 11
waar in de Schipholregio veel urgentie voor is. Het nodeloos overeind   Leefkwaliteit Schiphol in relatie tot verstedelijking
houden van een ruimtelijke reservering is ruimtelijk suboptimaal.”


                                                                                                                                47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>3.2   Groenblauw netwerk in en om de
      stad


      De grote variatie aan waardevolle landschappen draagt      Integendeel: landschappelijke structuren zetten zich
      het aaneengesloten groenblauwe netwerk van de MRA,         door in de stad, soms verscholen en soms uitgesproken.
      dat zich doorzet tot diep in de stedelijke gebieden. Een   Die samenhang wordt versterkt door de noodzaak
      hoge en toekomstbestendige kwaliteit van dit netwerk       om de regio klimaatadaptief en natuurinclusief in te
      is een onmisbaar element in de gezonde, veilige en         richten. Factoren als de bodemsoort en -kwaliteit, de
      aantrekkelijke leefomgeving die we nastreven.              hoogteligging en de watervoorziening zijn richtinggevend
                                                                 bij keuzes voor het ruimtegebruik, zowel in een stedelijke
      Sterke steden kunnen niet zonder sterk landschap.          als in een landelijke omgeving. Er ligt een nauwe relatie
      Een sterk landschap draagt bij aan de identiteit van het   met de ontwikkeling van het watersysteem.
      gebied, is een drager van cultuurhistorische waarden,
      biedt ontspanning en is productief (als landbouwareaal     Bij de ontwikkeling van het groenblauwe netwerk is
      en als leverancier van groenblauwe diensten zoals          steeds het uitgangspunt dat functionele ingrepen in
      schone lucht, drinkwater, waterbuffering, verkoeling,      het landschap ook de beleving vergroten, en andersom,
      energie en biodiversiteit). De variatie in samenhangende   dat ingrepen die de landschappelijke beleving moeten
      landschappelijke eenheden is een unieke,                   vergroten ook andere doelen dienen. We maken daarbij
      onderscheidende kwaliteit. De metropoolregio beschikt      onderscheid in vijf pijlers:
      over cultuur- en natuurlandschappen, oude en nieuwe        1.   Koesteren van en een kwaliteitsimpuls voor
      landschappen, en natte landschappen in de vorm van het          landschappen met bijzondere waarden (agrarisch,
      IJmeer-Markermeer en de Noordzeekust. De kwaliteit en           cultuurhistorisch, ecologisch),
      het functioneren van deze landschappen staat in nauw       2.   Landschappelijke versterking,
      verband met de landschappelijke waarden en structuren      3.   Aanleg van groene zones,
      in de gebieden rondom de MRA.                              4.   Landschaps- en natuurinclusieve verstedelijking,
                                                                 5.   Uitbouwen van een MRA-dekkende recreatieve
      Hoewel in het spraakgebruik vaak een onderscheid wordt          structuur.
      gemaakt tussen stad en land, is die grens niet zo hard.


                                                                                                                              48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>             Groenblauw netwerk in en om de stad
             Verstedelijkingsconcept 2050




         N

     N




schaal 1:100.000
schaal
 0
       1:100.000
           5.000        10.000   15.000        20.000


0                    5.000                10.000        15.000   20.000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Landschappen met bijzondere waarden:                              en ook daarna vraagt dit netwerk inspanningen voor                  van 2021 ontstaan door uitbreiding van het bestaande
koesteren en kwaliteitsimpuls                                     beheer en verbetering. Dat geldt in het bijzonder voor de           werelderfgoed Stelling van Amsterdam met de Nieuwe
Een aantal gebieden binnen de MRA heeft bijzondere                instandhoudingsverplichting in Natura 2000-gebieden.                Hollandse Waterlinie. Andere landschappen met
natuur- of erfgoedwaarden of een belangrijke functie              Zo gaat de agenda voor het ‘Toekomstbestendig                       bijzondere cultuurhistorische waarden zijn in Noord-
als recreatiegebied. Het zijn gebieden om te koesteren,           Ecologisch Systeem’ in en om Markermeer en IJmeer veel              Holland de ‘bijzondere provinciale landschappen’.
maar die in sommige gevallen wel om een kwaliteitsimpuls          verder dan 2027. In beide Nationale Parken in de MRA,
vragen. De landschappelijke waarden vragen aandacht               Zuid-Kennemerland en Nieuw Land, is de ambitie om een               Ook de open en weidse landbouwgebieden zijn een
en onderhoud, willen we ze op de lange duur kunnen                ecologische en recreatieve bufferzone rond de Natura                belangrijk onderdeel van de cultuur en de historie van
handhaven en versterken.                                          2000-gebieden te realiseren, in lijn met het programma              de regio, maar deze zijn niet altijd beschermd. Deze
                                                                  Nationale Parken Nieuwe Stijl van het ministerie van LNV.           karakteristieke landschappen zijn afhankelijk van het
De grootste concentraties van natuurwaarden zijn te                                                                                   agrarische grondgebruik. Goede landbouwgronden
vinden in de gebieden die behoren tot het Natuurnetwerk           Erfgoedwaarden zijn in het bijzonder aanwezig in                    blijven noodzakelijk voor de voedselvoorziening en ook
Nederland, waaronder de natuurgebieden die vallen                 de drie Unesco-werelderfgoederen in de MRA.                         voor de transitieopgave naar kringlooplandbouw, de
onder het beschermde Europese netwerk Natura                      Naast de grachtengordel van Amsterdam zijn dat de                   productie van duurzaam streekvoedsel en het verkorten
2000. De komende jaren zijn nog veel inspanningen                 landschappelijke werelderfgoederen van de Beemster                  van de voedselketen. Bij afwegingen over ruimteclaims
nodig om het Natuurnetwerk Nederland af te ronden,                en de Hollandse Waterlinies. De laatste is in de zomer              in het landschap moet het behoud van goede
                                                                                                                                      landbouwgronden daarom altijd een criterium zijn.8


Behoud agrarische gronden voor kringlooplandbouw                                                                                      Landschappelijke versterking
Onder de noemer ‘kringlooplandbouw’ vallen vormen van landbouw met een duurzaam beheer van de bodem (waardoor                         Het landschap is voortdurend in beweging en in een
de agrarische productiefunctie op lange termijn behouden blijft), waarbij zo min mogelijk afval vrijkomt, de uitstoot van             aantal gebieden kondigt de verandering zich al aan.
schadelijke stoffen (zoals stikstof) zo klein mogelijk is en grondstoffen en eindproducten met zo min mogelijk verliezen              Het zijn de gebieden waarmee we aan de slag zijn
worden benut. Kringlooplandbouw is ook een natuur- en landschapsinclusieve landbouw die bijdraagt aan het behoud en                   of aan de slag moeten. Dat gaat lang niet alleen om
vergroten van de biodiversiteit in zowel het agrarisch gebied zelf als natuurgebieden in de omgeving. De landbouw binnen              verstedelijking in de beperkte zin van het woord: de bouw
de MRA biedt ook oplossingen om CO2 op te slaan en vast te houden, door het beheer van de bodem en gewaskeuze daar                    van stedelijke en industriële functies en infrastructuur.
meer op te richten.                                                                                                                   In veel landschappen wordt de ontwikkeling aangejaagd
                                                                                                                                      door een andere factor. Dat kan de behoefte aan
Voorwaarde voor de transitie naar kringlooplandbouw is dat er voldoende goede landbouwgrond beschikbaar is, waarbij er                gezondheidsbevordering zijn, bijvoorbeeld in gebieden
per productie-eenheid meer grond nodig zal zijn.                                                                                      met tekorten aan groen in de woonomgeving of direct
                                                                                                                                      bij de kernen (zoals in de Haarlemmermeer en de
In de MRA worden proeftuinen voor kringlooplandbouw ingericht – Laag Holland, de Amstelscheg en Flevoland komen                       Westeinderscheg). Rond kwetsbare natuurgebieden kan
daar bijvoorbeeld voor in aanmerking. In Lelystad is in samenwerking met het ministerie van LNV de Boerderij van de                   ook de opvang of regulering van groeiende recreatieve
Toekomst opgezet. Daarnaast is Flevoland een van de vijf experimenteergebieden voor kringlooplandbouw in Nederland.                   druk een aanleiding zijn en ook natuurontwikkeling


8        De Tweede Kamer heeft in september 2021 een motie aangenomen die de regering vraagt om te onderzoeken hoe met oog voor de ruimteclaims voor onder andere woningbouw en energie,
hoogwaardige landbouwgronden in Nederland beschermd kunnen worden (motie Boswijk c.s. kamerstuk 33037-391),


                                                                                                                                                                                                  50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>geeft kans op landschappelijke versterking. In de
                                                             Biodiversiteit vergroten, ook buiten natuurgebieden
Zuidflank is de noodzakelijke sanering van verouderde
                                                             In het nationale Programma Natuur wordt het begrip ‘basiskwaliteit natuur’ gehanteerd, als tweede spoor naast het
glastuinbouwgebieden een directe aanleiding.
                                                             verbeteren van de ecologische kwaliteit van het Natuurnetwerk Nederland (door maatregelen binnen en buiten dat
                                                             netwerk). De Basiskwaliteit Natuur is een instrument om biodiversiteit buiten natuurgebieden te versterken. Het is gericht
Het kan ook om duurzaamheidsambities gaan, zoals
                                                             op een natuurinclusieve ruimtelijke inrichting bij verstedelijking, infrastructuur, industrie en de energietransitie, dus in de
het beperken van de bodemdaling of de aanleg van
                                                             gehele samenleving. Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat al voorafgaand aan investeringen in woningbouw, economische
nieuwe bossen. Het Rijk en de twaalf provincies hebben
                                                             projecten of infrastructuur maatregelen genomen worden om het ecologische systeem te versterken, ook als de
zich voorgenomen om 37.000 hectare nieuw bos aan te
                                                             instandhouding van de ecologische kwaliteit in Natura 2000-gebieden daar niet toe verplicht.
planten. Het vasthouden van CO2 en het vergroten van
de biodiversiteit behoren tot de beweegredenen achter
deze nationale Bossenstrategie, net als de functie voor
de recreatie, de bijdrage aan de klimaatadaptiviteit en      kunnen, afhankelijk van de inrichting, deels samenvallen             Om ervoor te zorgen dat deze ‘groene zones’ aan
de productie van hout als duurzaam en hoogwaardig            met andere functies in deze gebieden zoals landbouw,                 meerdere ambities tegelijk bijdragen (bijvoorbeeld op
bouwmateriaal. Een deel van de 37.000 hectare kan goed       natuur, recreatie en energie.                                        het gebied van gezondheid, klimaatadaptatie, erfgoed en
in de MRA worden aangelegd, in landschapstypen die                                                                                biodiversiteit) is menging van functies een uitgangspunt
zich daarvoor lenen en waar bossen kunnen helpen om          Meer in het algemeen is in één gebied vaak meer dan                  (zoals natuur, landbouw, waterbuffering, en recreatie).
andere opgaven aan te pakken. Zo wordt in Flevoland          één opgave aan de orde. Ambitie bij de landschappelijke              De verhouding tussen deze functies verschilt per zone.
1700 hectare bos bij de nieuwe woningbouwlocaties            versterking is dat functionele ingrepen in het landschap             Verbindingen lopen over land en over water en vaak
aangeplant en kunnen ook PARK21 en de                        steeds ook de beleving vergroten en bijdragen aan de                 ook langs oevers en dijken. Als ze historische lijnen of
Westeinderscheg mogelijkheden bieden.                        toegankelijkheid, en andersom, dat ingrepen om de                    structuren volgen, zoals het Oer-IJ of de Stelling van
                                                             landschappelijke beleving te vergroten ook andere doelen             Amsterdam, ondersteunen ze ook de cultuurhistorische
De noodzaak om tot een waterrobuuste, klimaatadaptieve       dienen.                                                              waarde van het landschap. Veel verbindingen moeten
inrichting te komen, kan landschappelijke versterking                                                                             worden verbeterd om goed te functioneren. Ze hebben
aanjagen in gebieden die te maken hebben met                 Groene zones: landschappelijke                                       niet altijd een inrichting die bij de verbindende functie
verdroging (zoals de Heuvelrug) of verzilting                verbindingen                                                         past en er moeten barrières worden genomen, vooral van
(zoals de droogmakerijen). De noodzaak voor                  Eigen aan de MRA is niet alleen de diversiteit aan                   grote infrastructuur. Hetzelfde geldt voor ecologische
grootschalige tijdelijke piekwaterbuffering vanuit           landschappen, maar ook het aaneengesloten karakter                   verbindingen binnen het Natuurnetwerk Nederland.
het hoofdwatersysteem kan ook een aanleiding zijn.           ervan. De steden en dorpen liggen in het landschap –                 Sommige moeten nog worden aangelegd. Andere
Zoekgebieden daarvoor liggen in het Oer-IJ en bij de         daarin onderscheidt de MRA zich van de meeste andere                 zijn kwetsbaar, bijvoorbeeld op plekken waar ze grote
Gooi en Vechtstreek. Vanwege de klimaatverandering           metropolitane gebieden in de wereld. Juist omdat de                  infrastructuur kruisen.
is tijdelijke piekwaterbuffering in deze gebieden            landschappen verbonden zijn, kunnen ze hun bijdrage
noodzakelijk voor de waterveiligheid van de MRA              leveren aan de leefkwaliteit, de menselijke maat en de               Landschaps- en natuurinclusieve
als geheel. Ze vormen een aanvulling op het nieuwe           biodiversiteit in de MRA. Dat maakt de landschappelijke              verstedelijking
noodoverloopgebied in De Ronde Hoep en de tijdelijke         verbindingen belangrijk, ook buiten de ecologische                   De groei in de MRA brengt ook ingrepen met zich mee
waterberging in de zuidpunt van Haarlemmermeer,              verbindingen die zijn opgenomen in het Natuurnetwerk                 die zich moeilijk laten combineren met de beleving
waartoe al besloten is. Tijdelijke piekwaterbufferlocaties   Nederland.                                                           van het landschap, een belangrijk aspect van een


                                                                                                                                                                                               51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>gezonde leefomgeving. Die spanning bestaat vooral                       in de stad naar stadsparken en via aantrekkelijke                            gebieden rondom de natuurkernen van Nationale
bij nieuwe verkeersinfrastructuur en uitbreidingen van                  stad-landverbindingen naar het buitengebied.                                 Parken Zuid-Kennemerland en Nieuw Land, die de
het energienetwerk (zoals leidingen en opwekking)                       Cultuurhistorische structuren spelen hier een belangrijke                    natuur beleefbaar en toegankelijk moeten maken
en bij bedrijventerreinen en nieuwe woonwijken. Het                     rol in, zoals rivieren, waterlopen en dijken. Onderdelen zijn                zonder de ecologische waarde van de natuurkernen
ontwikkelprincipe van een ‘landschapsinclusieve                         zowel landschapsparken7 als goede routestructuren en                         zelf aan te tasten. Bij het doorontwikkelen vragen
ontwikkeling’ betekent dat als voor zo’n ingreep wordt                  spreiding van bestemmingen. Om te komen tot een MRA-                         vooral stadsranden en groene verbindingen in de
gekozen, de landschappelijke kwaliteit deel uitmaakt                    dekkende recreatieve structuur van goede kwaliteit, die                      stad aandacht, zeker daar waar de recreatieve druk
van de afweging en zo mogelijk geïntegreerd wordt in de                 berekend is op de verwachte bevolkingsgroei en toename                       hoog is of waar sprake is van relatief veel bewoners
oplossing. Dat gaat verder dan een zorgvuldige inpassing;               van de gebruiksdruk van de MRA, is een schaalsprong                          met een kwetsbare gezondheid en waar kwalitatief
het betekent ook dat parallel of anticiperend wordt                     nodig in het recreatieve netwerk. Dat vraagt om een                          groen schaars is en recreatief groen buiten de
geïnvesteerd in compensatie van de verloren gegane                      drievoudige aanpak:                                                          bebouwde kom slecht bereikbaar is. Onderdeel van
waarden, op of direct rondom de locatie of het tracé.                   1.   Versterking van de bestaande recreatieve                                het ‘doorontwikkelen’ is ook het op orde houden
                                                                             structuur (waar deze sleets is en/of schakels                           dan wel verbeteren van de bereikbaarheid. Sommige
Ruimtedruk van infrastructuur en/of stedelijke en                            mist). Verantwoordelijkheden voor recreatieve                           gebieden kennen een hoge recreatiedruk en het
economische functies kan leiden tot keuzesituaties die                       voorzieningen die niet onder een recreatieschap                         verkeer erheen zorgt op topdagen voor congestie.
zich niet of niet eenvoudig met het ontwikkelprincipe van                    vallen, zijn versnipperd over een groot aantal                          Om de bereikbaarheid per openbaar vervoer te
een landschapsinclusieve ontwikkeling laten oplossen.                        organisaties en een adequaat en helder financieel                       verbeteren, wordt het concept van de ‘buitenpoorten’
Op locaties waar infrastructuur en/of stedelijke en                          kader ontbreekt. Deze situatie leidt tot achterstanden                  doorontwikkeld. Dit zijn halteplaatsen die direct
economische ontwikkeling noodzakelijk wordt bevonden,                        in het beheer en ontbrekende schakels in                                toegang bieden tot recreatie- en natuurgebieden.
en landschappelijke waarden daar niet zonder netto                           het netwerk. Aanleg van nieuwe gebieden en                              De eerste pilot is afgerond (Santpoort-Noord) en vier
kwaliteitsverlies in geïntegreerd kunnen worden, krijgt het                  verbindingen vermindert de recreatieve druk op                          nieuwe potentiële buitenpoorten worden onderzocht
ontwikkel- en inrichtingsprincipe van een ‘ruimhartige                       kwetsbare natuurgebieden. De opgave is niet alleen                      (Bussum-Zuid, Wormerveer, Haarlem-Spaarnwoude
compensatie’ invulling op grotere afstand. Dat laat de                       om deze knelpunten in de huidige recreatieve                            en Castricum).
noodzaak van een goede landschappelijke inpassing                            structuur te verhelpen, maar ook om toe te werken                  3.   Het anticiperen op de toekomstige groei en
onverlet.                                                                    naar een beter systeem om het beheer te bekostigen.                     de recreatieve behoefte van de bewoners.
                                                                        2.   Het doorontwikkelen van de bestaande recreatieve                        Hierin hebben de gebieden die hierboven zijn
Uitbouwen van een MRA-dekkende                                               structuur. Dit behelst onder meer de lopende                            benoemd voor ‘landschappelijke versterking’ en
recreatieve structuur                                                        ontwikkeling van landschapsparken (zoals PARK21                         ‘landschappelijke verbindingen’ een belangrijke rol.
Aan de basis van de landschapsbeleving staat een uit                         in Haarlemmermeer en de Noorder IJplas tussen                           Hier liggen de beste kansen om de aantrekkelijkheid
te bouwen MRA-dekkende recreatieve structuur. Die                            Amsterdam en Zaandam), de doorontwikkeling                              en capaciteit voor recreatief bezoek te vergroten,
begint idealiter bij de voordeur, loopt via groenzones                       van Spaarnwoude en de lopende ontwikkeling van                          respectievelijk het recreatieve netwerk uit te breiden.


7           Onder een landschapspark verstaan we een deel van het natuur- of cultuurlandschap, gelegen direct binnen de stedelijke invloedssfeer, waar specifieke voorzieningen zijn getroffen voor openbare
openluchtrecreatie en hoge recreatieve gebruiksdruk. Landschapsparken hebben een flinke maat en schaal, ze zijn groter dan parken in het stedelijk gebied en kleiner dan de oorspronkelijke landschappelijke
eenheden. Door deze maat is er veel ruimte om recreatieve, productieve, cultuurhistorische en ecologische waarden te verenigen. Het zijn dan ook vaak rijk gevarieerde gebieden (denk aan het Twiske, het
Amsterdamse Bos, de Tuinen van West, het Diemerbos en Spaarnwoude).


                                                                                                                                                                                                               52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>3.3      Systemen voor de toekomst

      Keuzes voor de meerkernige ontwikkeling en het
      groenblauwe netwerk hangen nauw samen met de
      ontwikkeling van de belangrijkste ‘systemen’: die voor water,
      ecologie, mobiliteit en energie. Uit deze systemen volgen
      voorwaarden voor de ruimtelijke ontwikkeling en andersom
      zullen de systemen op sommige punten moeten worden
      aangepast aan ruimtelijke ontwikkelingen.


      Eigen aan al deze vier MRA-systemen is dat ze deel uitmaken
      van nationale en internationale systemen. Keuzes voor de
      MRA kunnen niet los worden gezien van de (inter)nationale
      context. Dat maakt samenwerking tussen Rijk en regio tot een
      voorwaarde.




                                                                      53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>             Meerkernige Metropool
             Watersysteem en klimaatadaptatie
             Ontwikkelrichting 2050
             Ontwikkelrichting 2050




         N

     N




schaal 1:100.000
schaal
 0
       1:100.000
           5.000        10.000   15.000        20.000


0                    5.000                10.000        15.000   20.000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Watersysteem                                                  betere waterkwaliteit. Ook de druk op waterkeringen                2.   De beschikbaarheid van water sturender te laten
                                                              neemt toe, door uitbreidingen van woningbouw en                         zijn voor de situering van functies die afhankelijk
Waterrobuuste ontwikkeling                                    bedrijvigheid, door de klimaatverandering en door keuzes                zijn van veel water en kwetsbaar zijn in periodes van
Tot dusver slagen we er doorgaans in om het                   in waterbeschikbaarheid (bijvoorbeeld peilopzet).                       droogte, zoals bedrijven die veel koel- of proceswater
watersysteem met technische middelen aan te passen                                                                                    gebruiken, maar ook agrarische bedrijvigheid en
aan het bestaande of gewenste grondgebruik, verzekerd         Betere wisselwerking tussen ruimtegebruik en                            natuur. Dat vraagt ook om zo mogelijk technieken toe
te blijven van voldoende zoetwater, én watersnood en          watersysteem                                                            te passen die de afhankelijkheid van water inperken,
substantiële wateroverlast te voorkomen. Maar de druk         Het watersysteem zit aan zijn limiet. Er is meer ruimte                 zoals voor de koeling van datacenters. Zoetwater is
op het watersysteem loopt op. Klimaatverandering              nodig voor een natuurlijk waterbeheer, naast het                        niet onbeperkt beschikbaar. Bij ernstige tekorten
vraagt een klimaatadaptieve en waterrobuuste                  technische watermanagement, op alle schaalniveaus –                     wordt het beschikbare zoete oppervlaktewater
ruimtelijke inrichting. Naast de klimaatverandering           van de straat tot het nationale watersysteem. Dat vraagt                verdeeld volgens de landelijke verdringingsreeks.
zorgen ook ruimtelijk-economische ontwikkelingen voor         om een betere wisselwerking tussen ruimtegebruik en                     Het gebruik van drinkwater is geen alternatief voor
toenemende druk op het watersysteem. Stedelijke en            watersysteem door:                                                      functies die deze waterkwaliteit niet per se nodig
economische ontwikkeling hebben een toenemende                1.   De bekende drieslag in het waterbeleid van                         hebben. Water van drinkwaterkwaliteit is schaars en
vraag naar water tot gevolg, waar niet voor alle doeleinden        vasthouden, bergen en afvoeren strikter toe te                     wordt alleen gebruikt als dat noodzakelijk is of als er
zonder meer in voorzien kan worden. Het beïnvloedt                 passen. Waarbij meer dan in het verleden de grootste               geen alternatief voorhanden is.
ook de belasting van het watersysteem, bijvoorbeeld                nadruk ligt op vasthouden, vasthouden en nog                  3.   Nieuwe ontwikkelingen zodanig vorm te geven dat
doordat extra verharding bij extreme buien leidt tot               eens vasthouden, in groen, op alle schalen en in                   de gevolgen van wateroverlast door regen, mogelijke
een grotere waterafvoer en doordat meer afvalstoffen               alle gebieden. Op daken en percelen, in straten en                 overstromingen en zeespiegelstijging zoveel mogelijk
in het watersysteem terecht komen. Dit vergroot de                 wijken, lokaal in sloten en polders, in het regionale              beperkt blijven. Vitale en kwetsbare functies worden
opgaves om wateroverlast, watertekort en verzilting                watersysteem en aan en in het hoofdwatersysteem.                   bij voorkeur niet op plekken ontwikkeld waar sprake
tegen te gaan en om te werken aan een structureel




                                                                                       afbeelding 12 - Klimaatrisico, tijdshorizon en levensduur (uit Resilience by Design)


                                                                                                                                                                                                55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>    is van een hoog plaatselijk risico, ofwel worden         Investeringen in het hoofdwatersysteem                           IJmeer voor de piekwaterberging en als buffer voor
    voldoende robuust aangelegd. Bij ontwikkelingen          De noodzaak van een klimaatadaptieve ontwikkeling                waterbeschikbaarheid dan nu voorzien (ten behoeve
    in kwetsbare gebieden is voldoende aandacht voor         werkt door in de voorwaarden voor meerkernige                    van zoetwater- en drinkwatervoorziening, mogelijk ook
    calamiteitenbeheersing, bijvoorbeeld door rekening       ontwikkeling en de stedelijke inrichting, en in de               voor Gooi en Vechtstreek). Dit vraagt om een grotere
    te houden met evacuatieroutes en bereikbare veilige      ontwikkeling van het groenblauwe netwerk. Op een                 aan- en afvoercapaciteit richting het Markermeer,
    plekken in de buurt. Bij nieuwbouw is dat relatief       aantal punten is onderzoek nodig naar investeringen in           waarvoor de gemaalcapaciteit bij omgeving Muiden en
    eenvoudig, in bestaande woon- en werkgebieden            het hoofdwatersysteem voor het vasthouden, bergen en             Amsterdam-Rijnkanaal vergroot zou moeten worden. Bij
    is dat uitdagender. Toch moeten ook die aangepakt        afvoeren van water.                                              deze actie moeten ook de ruimtelijke en economische
    worden. Een oplossing is om bestaand stedelijk                                                                            consequenties, de doorwerking en effecten op de
    gebied en nieuwe ontwikkelingen in samenhang aan         Zo is onderzoek nodig naar de mogelijkheden om het               aangrenzende watersystemen en de infrastructuur (zoals
    te pakken.                                               huidige hoofdwatersysteem in te zetten voor het tijdelijk        doorvaarhoogten) in beeld worden gebracht. Ook moet
                                                             vasthouden van water, als mogelijk noodzakelijke                 onderzoek worden gedaan naar de mogelijkheden voor
Met name in landelijk gebied kunnen de effecten van          aanvulling op het vasthouden van water in de bebouwde            een grotere en efficiënte aan- en afvoercapaciteit voor
klimaatverandering ook tot gevolg hebben dat het huidige     gebieden, polders en regionale watersystemen en het              het watersysteem. Naast de aan- en afvoercapaciteit op
grondgebruik niet meer houdbaar is, bijvoorbeeld in tijden   tijdelijk bergen van water in piekwaterbufferingsgebieden        het Markermeer gaat dat om de aan- en afvoercapaciteit
van droogte. Dat kan aanpassing van het grondgebruik         aan het hoofdwatersysteem (waarvoor zoekgebieden zijn            van en naar de Lek en de mogelijkheden om meer water
en/of functieverandering tot gevolg hebben.                  geïdentificeerd in het Oer-IJ en het Vechtplassengebied).        naar zee te kunnen afvoeren via de gemalen in IJmuiden
                                                             Daarnaast kan gedacht worden aan het benutten                    en Katwijk. Dit wordt uitgewerkt in het programma
De komende jaren werken we aan een integrale                 van de ruimte in het Amsterdam-Rijnkanaal en het                 ‘Toekomstbestendig Watersysteem Amsterdam-
systeemuitwerking voor een robuuste en                       Noordzeekanaal (via het incidenteel accepteren                   Rijnkanaal/Noordzeekanaal’ en het Deltaprogramma
klimaatbestendige regio, die moet bijdragen aan een          van hogere peilen bij een dreigende calamiteit),                 IJsselmeergebied.
betere wisselwerking tussen het watersysteem en              en een grotere functie van het Markermeer en
de ruimtelijke inrichting. In deze systeemuitwerking
zal ook gekeken worden naar de effecten van
                                                             Verzilting via het Noordzeekanaal
de zeespiegelstijging en klimaatverandering
                                                             De waterkwaliteit van het Noordzeekanaal wordt beïnvloed door indringing van zout water via de zeesluizen. De
op locatiekeuzes, naar hoe de verschillende
                                                             toenemende droogte kan het zoutgehalte verder doen toenemen. Enige mate van verzilting is geen bezwaar en zelfs
toekomstscenario’s (adaptatiepaden) in de ruimtelijke
                                                             wenselijk voor natuurwaarden langs de oevers. Te veel verzilting is echter schadelijk voor de landbouw, de natuur en de
inrichting opengehouden kunnen worden, en naar de
                                                             industrie (die het water gebruikt als koel- en/of proceswater), en het bemoeilijkt de drinkwaterproductie. Om een teveel aan
afweging welke gebruiksfuncties op lange termijn nog
                                                             zoutwatertoevoer te voorkomen, wordt bij de zeesluizen een constructie gebouwd voor ‘selectieve onttrekking’, waardoor
kunnen worden gefaciliteerd. Daarnaast geeft deze
                                                             een deel van het zoute water weer terugstroomt naar zee. Verdere ontwikkeling van de haveneconomie kan leiden tot meer
systeemuitwerking aan hoe en waar de ruimtelijke
                                                             scheepvaartverkeer, en daardoor een grotere zoutindringing. Deze verzilting kan via de Oranjesluizen ook de waterkwaliteit
planning rekening moet houden met ruimte voor
                                                             van Markermeer-IJmeer beïnvloeden, zeker als een toename van de binnenvaart op die route tot meer schutbewegingen
vasthouden, bergen en afvoeren van water.
                                                             leidt. De omvang van dit effect is onbekend en moet worden onderzocht. Daaruit zal moeten blijken of het een potentieel
                                                             knelpunt is en wat eraan gedaan kan worden, en of technische middelen zoals de selectieve onttrekking een afdoende
                                                             oplossing vormen.


                                                                                                                                                                                          56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Verbetering van de waterkwaliteit
Een goede kwaliteit van het water is belangrijk voor
de natuur, maar ook voor een leefbare en gezonde
metropoolregio. Op dit moment worden de normen
van de Kaderrichtlijn Water op veel plaatsen niet
gehaald. Verontreiniging is onder meer afkomstig van
medicijnresten, gewasbeschermingsmiddelen, bemesting,
riooloverstorten, foutieve aansluitingen (riool op
hemelwaterafvoer) en overmatige organische belasting
door bladeren en groenafval. Zeker in stedelijk gebied
spelen deze laatste factoren een belangrijke rol. Daarnaast
wordt de waterkwaliteit ook bepaald door de inrichting
van wateren. Verstedelijking en klimaatverandering (met
bijbehorende droogte en verzilting) kunnen leiden tot
een verdere vermindering van de waterkwaliteit. Om dat
te voorkomen en juist tot een verbetering te komen, is de
landelijke voorkeursvolgorde ‘schoonhouden, scheiden,
zuiveren’ van belang.


De waterkwaliteit hoeft niet overal hetzelfde te zijn. Van
belang is dat er in het watersysteem een ordening ontstaat
van schoon naar minder schoon water en van zilt naar
zoet water, en dat deze ordening is afgestemd met het
bestaande en verwachte ruimtegebruik. De behoefte aan
zoet water neemt bijvoorbeeld af als het grondgebruik in
verziltende gebieden op die verzilting wordt afgestemd.
Zo’n oplossing zou van agrariërs vragen om na te denken
over andere teelten of om een ander grondgebruik. De
inrichting van de stad kan bijdragen aan de kwaliteit van
grond- en oppervlaktewater door plekken met een hoge
gebruiksdruk in en naast het water (denk aan steigers,
vaarroutes, drijvende objecten) af te wisselen met rustige
natuurvriendelijke plekken in en op het water. Maar
ook het bouwrijp maken zonder drainage op klei- en            afbeelding 13
veengronden bevordert de waterkwaliteit.                      Het watersysteem en grondgebruik balans



                                                                                                        57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>             Ecologisch systeem
             Ontwikkelrichting 2050




         N

     N




schaal 1:100.000
schaal
 0
       1:100.000
           5.000        10.000   15.000        20.000


0                    5.000                10.000        15.000   20.000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>Ecologisch systeem                                            omvangrijke populaties trekvogels ontvangen – een          nieuwe ‘groene zones’ op regionale schaal voor de
                                                              belangrijke maatstaf voor dit deel van de MRA-natuur.      natuur geïntegreerd in de landschappelijke verbindingen
Een toekomstbestendig ecologisch systeem draagt in de         Ook elders in de regio moeten nog verbindingen worden      (paragraaf 3.2), en is menging met andere functies (zoals
eerste plaats bij aan onze ambitie om de biodiversiteit te    aangelegd of zijn ze kwetsbaar, bijvoorbeeld op plekken    landbouw, waterbuffering, klimaatadaptatie, gezondheid
vergroten, maar er zijn meer redenen om te investeren         waar ze grote infrastructuur kruisen.                      en recreatie) een uitgangspunt. De landbouw kan hier,
in de natuur. Een vitale natuur draagt bij aan een                                                                       gezien haar grote aanwezigheid in en impact op de
gezonde, veilige en aantrekkelijke leefomgeving, zowel        De verdrogingsproblematiek en de stikstofcrisis tonen      omgeving, een belangrijke rol in spelen door kringlopen
binnen de stad als daarbuiten. De versterking van het         indringend aan dat de robuustheid en veerkracht van        te sluiten en om te schakelen naar een natuurinclusieve
groenblauwe netwerk, met zijn functies voor bijvoorbeeld      het Natuurnetwerk Nederland sterk wordt beïnvloed          bedrijfsvoering. Voorwaarde is dat voldoende
recreatie, erfgoed, schone lucht, waterwinning voor de        door het ruimtegebruik buiten het Natuurnetwerk zelf.      landbouwgrond behouden blijft voor de landbouw, zoals
drinkwaterproductie, waterbuffering en verkoeling is          Een robuust ‘groengehalte’, reductie van emissies en       toegelicht wordt in hoofdstuk 3.2. Natuurontwikkeling
mede afhankelijk van de natuurkwaliteit.                      een klimaatbestendige waterhuishouding buiten de           is ook een krachtig middel om de landschapsbeleving
                                                              natuurgebieden zijn ook van belang voor de kwaliteit       te vergroten en daarmee de recreatieve kwaliteit te
Tot 2027 werken we aan de afronding van het                   van het Natuurnetwerk Nederland. Natuur kan een            versterken. Verbindingen lopen over land en over water en
Natuurnetwerk Nederland (het netwerk van onderling            zuiverende werking hebben op lucht en water, maar lijdt    vaak ook langs oevers en dijken.
verbonden natuurgebieden, waaronder de Natura                 ook onder lucht- en waterverontreiniging. Die invloed
2000-gebieden). Dat legt de basis voor zo’n robuust en        kan vooral consequenties hebben als een grote bron van     De volgende groene zones/ecologische verbindingen op
veerkrachtig systeem. Tegelijk werken we op de korte en       emissies zich nabij een bestaand of gewenst natuurgebied   regionale schaal zijn in beeld:
lange termijn aan een ‘natuurinclusieve ontwikkeling’,        bevindt. De kwaliteit van grond- en oppervlaktewater en    •   Tussen de duinen en het Groene Hart (via PARK21
met versterkte aandacht voor de biodiversiteit in de nabije   de waterpeilen hebben eveneens invloed. De normen van          in Haarlemmermeer, de Westeinderplassen en de
omgeving, dus niet alleen in natuurgebieden.                  de Kaderrichtlijn Water, onder meer afgestemd op een           Amstelscheg)
                                                              vitale natuur, worden nog lang niet overal gehaald.        •   Tussen Spaarnwoude en de Zaanstreek (in
Natuurnetwerk Nederland                                                                                                      combinatie met het zoekgebied voor tijdelijke
De komende jaren zijn nog veel inspanningen nodig             Het verbeteren van de ecologische kwaliteit buiten             waterbuffering, via het gebied van het Oer-IJ)
om het Natuurnetwerk Nederland af te ronden, en               het Natuurnetwerk Nederland (inclusief de Natura           •   Tussen de Zaanstreek en IJmeer (via Waterland)
ook daarna vraagt dit netwerk inspanningen voor               2000-gebieden), maar wel ten behoeve van dat               •   De Oostvaardersoevers als schakel tussen
beheer en verbetering. Zo gaat de agenda voor het             Natuurnetwerk, is onderdeel van het nationale                  de Oostvaardersplassen/Lepelaarplassen,
‘Toekomstbestendig Ecologisch Systeem’ in en om               Programma Natuur dat het Rijk en de provincies                 IJmeer/Markermeer en Kustzone Lelystad (de
Markermeer en IJmeer veel verder dan 2027. De                 uitwerken.                                                     kustontwikkeling aan het Markermeer is onderdeel
ambitie met het Nationaal Park Nieuw Land (bestaande                                                                         van het Toekomstbestendig Ecologisch Systeem
uit Markermeer, Trintelzand, Marker Wadden,                   Groene zones: ecologische verbindingen                         rond Markermeer en IJmeer, en maakt deel uit
Oostvaardersplassen en Lepelaarplassen) is om dit             Natuurverbindingen kunnen verschillende vormen                 van de Natte As tussen de Noord-Hollandse
systeem robuust en veerkrachtig te maken, zodanig dat         aannemen, afhankelijk van de ecologische functie. Binnen       laagveengebieden, het Markermeer en randmeren,
het bestand is tegen de jaarlijkse schommelingen die          het in 2027 af te ronden Natuurnetwerk Nederland               en de laagveengebieden in Overijssel)
inherent zijn aan elk ecosysteem. Ook in perioden van         zijn ecologische verbindingen aangewezen met een           •   Groenblauwe dooradering van het landbouwgebied
schaarste, door welke oorzaak dan ook, kan Nieuw Land         heldere functie binnen dat netwerk. Na 2027 worden             van Flevoland en Noord-Holland


                                                                                                                                                                                     59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>•    De verbinding van de natte en droge natuurgebieden     hebben een belangrijke rol in een het vergroten van de         met de natuur. De ambitie van een natuurinclusieve
     in Gooi en Vechtstreek met de natte natuur van         biodiversiteit.                                                ontwikkeling heeft ook betrekking op stedelijk gebied.
     Waterland en de natte natuur en bosgebieden van                                                                       Groen in de stad is een belangrijk thema in de ‘Agenda
     Flevoland                                              Maar ook daarbuiten is een natuurinclusieve ontwikkeling       Natuurinclusief’, onderdeel van het Programma
                                                            gewenst, gericht op een vitaal platteland en een               Natuur. Het dient vele doelen; naast ecologie met name
Natuurinclusieve ontwikkeling                               vergroende bebouwde omgeving waarin biodiversiteit             klimaatadaptatie, waterbuffering, verkoeling, educatie en
Een logische natuurlijke structuur biedt de beste           als vanzelf verweven is. Een natuurinclusieve ruimtelijke      voedselvoorziening. Groen is essentieel voor een gezonde
basis om te komen tot een robuust natuurlijk systeem        inrichting werkt door in de verstedelijking, infrastructuur,   en leefbare omgeving die gezondheidsachterstanden
waarvan zowel het waterbeheer als de biodiversiteit         industrie en de energietransitie, dus in de gehele             en -problemen helpt tegengaan. De opgave om de
profiteren, en waar een positief effect van uitgaat op de   samenleving. In het nationale Programma Natuur wordt           biodiversiteit in de stad te vergroten (bijvoorbeeld via
gezondheid en leefbaarheid in de metropoolregio. Het        hiervoor het begrip ‘basiskwaliteit natuur’ gehanteerd. De     groenstructuren in de stad, natuurinclusief bouwen en het
groenblauwe raamwerk van de MRA, de aaneengesloten          Basiskwaliteit Natuur is een instrument om biodiversiteit      stimuleren van inwoners en bedrijven om tuinen, balkons
landschapsstructuur, is het frame waarbinnen de andere      buiten natuurgebieden te versterken.                           en daken te vergroenen) draagt bij aan een robuust en
ontwikkelingen plaats kunnen vinden. De te versterken                                                                      veerkrachtig ecologisch systeem.
landschappen en landschappelijke verbindingen buiten        Ook in de eigen woonomgeving moeten inwoners
het Natuurnetwerk Nederland die hier onderdeel van zijn,    van de regio meer dan nu in aanraking kunnen komen




    afbeelding 14
    Natuurverbinding in Zuid Kennemerland



                                                                                                                                                                                       60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>             Mobiliteitssysteem
             Ontwikkelrichting 2050




         N

     N




schaal 1:100.000
schaal
 0
       1:100.000
           5.000        10.000   15.000        20.000


0                    5.000                10.000        15.000   20.000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Mobiliteitssysteem                                            Met een samenhangende aanpak van de verstedelijking           Afremmen en spreiden van de mobiliteitsgroei
                                                              en het mobiliteitssysteem dragen we naast aan                 Om de verkeersdruk op het regionale en nationale
Om de groei van de bevolking en de economie op te             bereikbaarheid en leefkwaliteit ook bij aan doelstellingen    mobiliteitssysteem zoveel mogelijk te beperken zetten
kunnen vangen is in de hele Metropoolregio Amsterdam          op het gebied van duurzaamheid, gezondheid en                 we allereerst in op het afremmen en spreiden van de
een volgende stap nodig in de ontwikkeling naar slim,         inclusiviteit. Daarvoor is een mix van maatregelen            mobiliteitsgroei. Dit doen we door ervoor te zorgen dat
duurzaam en ruimte-efficiënt vervoer. Door de snelle          noodzakelijk die elkaar versterken. Cruciaal is het           veel nieuwe (betaalbare) woningen, werkplekken en
verstedelijking fungeert de MRA meer en meer als één          afremmen en spreiden van de mobiliteitsgroei, het             voorzieningen in (hoog)stedelijke woonmilieus goed
stedelijk systeem. Dit vraagt om een daarmee nauw             versneld doorzetten van de (ingezette) mobiliteitstransitie   bereikbaar zijn per openbaar vervoer en fiets en dat
samenhangend en multimodaal vervoersysteem voor               en het nauw afstemmen van verstedelijking op nabijheid        deze zich op loop- en fietsafstand bevinden van een
personen en goederen én om een versneld ander en              en bereikbaarheidskwaliteit. Dit laatste geven we invulling   groot aantal bestaande woningen, werkplekken en
meer duurzaam reisgedrag van bezoekers, bestaande en          met de meerkernige ontwikkeling en het realiseren             voorzieningen als winkels, scholen en gezondheidscentra.
nieuwe bewoners. Er is een mobiliteitstransitie nodig in      van gemengde woon-werkmilieus met het accent op               Hiermee wordt de behoefte aan automobiliteit
de MRA om de bereikbaarheid van en naar de MRA en de          binnenstedelijke ontwikkelingslocaties, vooral op en rond     verminderd. Ook draagt dit bij aan een leefbare, veilige,
leefkwaliteit in de steden te borgen. Dit doen we met een     belangrijke ov-locaties.                                      gezonde openbare ruimte, door het aandeel van de auto
mix van gedragsverandering, investeren in de netwerken                                                                      in de openbare ruimte minder te laten zijn ten opzichte
voor fiets, openbaar vervoer en weg en slim verstedelijken.   Om meer inzicht in het complexe functioneren van het          van groen en verblijfsruimte. Daarnaast blijft er in delen
                                                              vervoersysteem in de MRA te krijgen is een Multimodaal        van de MRA en ook elders behoefte bestaan aan andere
Als er niets wordt gedaan aan extra verdichting met           Toekomstbeeld 2040 MRA (MTB 2040) in ontwikkeling             minder gemengde en verdichte woonmilieus. Deze zijn
gemengde woon-werkmilieus en bijbehorende                     als verdiepingsslag op de Netwerkstrategie MRA.               niet altijd even goed aangesloten op het regionale en
mobiliteitstransitie wordt het fors drukker in het OV         Dit MTB 2040 geeft richting aan de keuzes die op              landelijke OV-systeem. De auto houdt in deze gebieden
en op de weg met 70% meer OV-ritten en 50% meer               netwerkniveau moeten worden gemaakt om de groei               een rol van betekenis. Wel kunnen we bevorderen dat de
autoverplaatsingen in 2040. Uitgaande van een                 van alle modaliteiten en de verstedelijking tot 2040 in de    rit per auto deel wordt van een ketenverplaatsing, met
verstedelijkingstempo van +175.000 woningen tot 2030,         MRA zo goed mogelijk op te kunnen vangen met behoud           overstappen op de fiets of openbaar vervoer, en dat het
is circa 75% van deze groei al in 2030 een feit. Ondanks      of verbetering van de leefkwaliteit in de regio. Daarvoor     aandeel deelauto’s toeneemt.
de geplande investeringen de komende 10 jaar lopen al         worden onder andere het Landelijk OV Toekomstbeeld
in 2030 de netwerken vol, en raken op veel plekken en         en Regionaal OV Toekomstbeeld als basis gebruikt.             Eén samenhangend, multimodaal systeem
voor alle modaliteiten de netwerken verzadigd. Op MRA-        In de vervolgstap van het MTB zal bezien worden               Verdichting en mobiliteitstransitie dragen bij aan
niveau verslechtert dan de bereikbaarheid van banen en        welke investeringen, aanscherpingen in beleidskeuzes          minder en/of kortere verplaatsingen. Ze geven
economische centra en zorgt de groeiende ruimteclaim          en aanscherpingen op het verstedelijkingsconcept              lucht aan het mobiliteitssysteem en verbeteren de
vanuit (auto)mobiliteit voor verminderde leefbaarheid. Als    (woonmilieus en vestigingsklimaat) nodig zijn. Die worden     bereikbaarheid en leefkwaliteit van economische centra
het gaat om de duurzaamheidsdoelen, dan worden deze           vervolgens weer ingebracht in het vervolgtraject van de       en woningbouwlocaties. We kunnen daar echter niet alle
met louter elektrificatie van het wagenpark bij lange na      Verstedelijkingsstrategie.                                    (voorspelbare) knelpunten direct mee oplossen. Naast
niet gehaald. Ook kan voor met name lager opgeleiden de                                                                     een krachtige inzet op gedragsbeïnvloeding zijn flinke
vervoersarmoede toenemen.                                                                                                   investeringen nodig in alle netwerken en bijbehorende
                                                                                                                            knopen.



                                                                                                                                                                                         62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Het mobiliteitssysteem functioneert als één                   en duurzame vorm van regionale mobiliteit is. Extra inzet      en filevrij busverkeer en mogelijk tram/lightrail (vooral
samenhangend systeem van verschillende modaliteiten           op de fiets draagt sterk bij aan het behalen van doelen van    HOV Haarlem-Schiphol-Amsterdam Zuid en HOV
voor personen- en goederenvervoer: spoor en openbaar          leefbaarheid en duurzaamheid. De fiets leent zich naast        ZaanIJ). Op het hoofdrailnet gaat het om het ontvlechten
vervoer, weg, waterweg, fiets en lopen. Het MTB 2040          voor de volledige verplaatsing ook uitstekend voor de ‘first   van het regionale spoor (Intercity of Sprinter) en meer
is nog in ontwikkeling, maar duidelijk is al wel dat in       & last mile’ in de keten van verplaatsingen met openbaar       capaciteitsruimte op het nationale spoor.
alle onderdelen/facetten van dit mobiliteitssysteem           vervoer of auto. Daarnaast zijn kwalitatief goede loop- en
maatregelen nodig zijn.                                       fietsroutes naar ov-knopen in de steden en het bieden          De overstapcapaciteit van de hoofdknopen bereikt zijn
                                                              van voldoende veilige stallingscapaciteit van belang.          grens. Het spreiden van het aantal overstappen door
Multimodale en integrale aanpak noodzakelijk                  De E-bike en speed pedelec bieden een hoogwaardig              een betere benutting van kleinere ov-knopen zoals in
Om doelstellingen op het gebied van duurzaamheid              alternatief voor verplaatsingen tot 20 kilometer en leiden     de regio Haarlem-IJmond en middelgrote ov-knopen in
en leefkwaliteit te halen en het functioneren van de          tot een toenemend fietsgebruik op stedelijke en regionale      Amsterdam (bijv. Muiderpoort en Lelylaan) sluit beter aan
netwerken te verbeteren, is een mix van maatregelen           fietsroutes. Investeren in het regionale en stedelijke         bij de mobiliteits- en verstedelijkingsdoelen.
noodzakelijk.                                                 fietsnetwerk is daarmee een belangrijke stap. Dat doen we
                                                              onder meer door de ontwikkeling van doorfietsroutes. Dat       In het onderliggende ov-systeem blijft de fijnmazigheid,
•   Gedragsmaatregelen/beleid                                 zijn veilige, comfortabele en snelle fietsroutes, met weinig   betaalbaarheid en beschikbaarheid in de tijd van groot
    De groei van het autoverkeer wordt getemperd              stops en in een aantrekkelijke omgeving.                       belang om vervoersongelijkheid onder specifieke
    door het versterken en uitbouwen van de                                                                                  doelgroepen tegen te gaan en de nabijheid en
    inzet van integrale gedragsmaatregelen                    De verstedelijking en inzet op mobiliteitstransitie            bereisbaarheid van voorzieningen en werklocaties (24
    zoals financiële prikkels, autoluwe steden,               leiden tot extra druk op het openbaar vervoer. Een             uurseconomie) te vergroten.
    multimodale gebiedsontwikkeling, onderwijs- en            stapsgewijze schaalsprong van het regionale openbaar
    werkgeversaanpak. Dit leidt tot meer ruimte in de         vervoer (metro, HOV) speelt ruimte vrij op het (inter)         Investeringen in fiets en openbaar vervoer zijn – ook in
    steden voor verblijven, lopen en fietsen, én betere       nationale spoornetwerk en versterkt de (inter)nationale        combinatie met gedragsmaatregelen – onvoldoende om
    bereikbaarheid van onder meer de economische              concurrentiepositie en de agglomeratiekracht van de            in het autonetwerk de doorstroming op de ringwegen
    centra.                                                   MRA, en de ontsluiting van bestaande steden en nieuwe          rond Amsterdam te borgen. Het blijft van belang dat we
                                                              stedelijke ontwikkelgebieden. De beste manier om meer          ook in de toekomst het autoverkeer op de ringwegen
•   Investeren in de netwerken                                capaciteit te creëren in het openbaar vervoer en de            kunnen blijven sturen en verdelen over het netwerk.
    Ondanks de positieve effecten van                         betrouwbaarheid te verbeteren, is het zoveel mogelijk          Hierbij zou gedacht kunnen worden aan maatregelen
    gedragsmaatregelen zijn stevige investeringen             ontvlechten van lokale/regionale netwerken en het (inter)      die het huidig areaal/asfalt slim en vraagafhankelijk
    onontkoombaar. Het gaat om investeringen in de            nationale netwerk. Het gaat hier om investeringen in het       maximaal benutten, bijvoorbeeld met dynamische
    stedelijke, regionale en nationale netwerken van fiets,   regionale metronetwerk vanuit cruciale netwerk-ingrepen        snelheden en flexibele (doelgroep)stroken. Het is niet
    openbaar vervoer, auto en hubs ten behoeve van            of gekoppeld aan grootschalige woningbouwlocaties              opportuun om een keuze te maken tussen de grote ring
    de verbetering van de bereikbaarheid, inclusiviteit,      (doortrekken van de Noord/Zuidlijn tussen Amsterdam-           (A5, A9, A10 Noord en Oost) en de kleine ring (A10).
    leefkwaliteit, gezondheid en duurzaamheid.                Zuid en Hoofddorp, het sluiten van de Amsterdamse              Beide verdeelringen zijn ook nodig bij de afwikkeling
                                                              metroring tussen Isolatorweg en Amsterdam Centraal             van incidenten en de robuustheid van het systeem.
Investeren in het fietsnetwerk en -gebruik is cruciaal        en aanleg van de IJmeerverbinding). Daarnaast gaat             Afhankelijk van het oplossend vermogen van maatregelen
omdat de (e-)fiets de meest ruimte-efficiënte, gezonde        het om het uitbreiden en versterken van snel, frequent         die de vraag reduceren, zijn grootschaligere investeringen


                                                                                                                                                                                          63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>in het wegennet nodig. Deze investeringen dienen            Voorkom vervoersongelijkheid                                 twee samenhangende opgaven uit het Toekomstbeeld
bij te dragen aan de doorstroming op de ringwegen.          Voor praktisch en middelbaar opgeleiden verdient de          OV: een voor het hele spoorsysteem cruciale ontvlechting
Op de A10-noord en de A9 Raasdorp – Holendrecht             bereisbaarheid en betaalbaarheid blijvende aandacht.         van de ‘dedicated’ Goederenroute Noordoost Europa
liggen opgaves, alsmede op enkele knooppunten zoals         Binnen stedelijke centrumgebieden zijn werk en               en vanuit de haven is een directe toegang gewenst
Watergraafsmeer en Holendrecht.                             voorzieningen goed bereikbaar omdat openbaar vervoer         naar de Aziëhaven in het Noordzeekanaalgebied.
                                                            en fiets concurrerend zijn in woon-werkverplaatsingen        Zo wordt ruimte vrijgespeeld op het (inter)nationale
Naast deze hoofdkeuzes zijn er voor weg en openbaar         met de auto. Buiten die stedelijke centrumgebieden           spoornetwerk en ontstaan betere ruimtelijke condities
vervoer ook opgaven op vrijwel alle corridors naar en van   zijn openbaar vervoer en fiets minder concurrerend           voor verstedelijking (ruimte, veiligheid, milieuwinst).
Amsterdam en op de verbinding Flevoland-Utrecht.            met de auto in tijd en prijs. Ook vanuit het oogpunt van     De omvang van stadslogistiek groeit door toenemende
                                                            vervoersarmoede is de opgave om de betaalbaarheid            online-aankopen, verdichting en bouwlogistiek. We willen
Regionale en stedelijke bereikbaarheid                      en kwaliteit van openbaar vervoer, de kwaliteit van          deze stapsgewijs duurzamer, slimmer en (waar nodig)
Onderdeel van het multimodale netwerk zijn ringen van       fietsvoorzieningen en spreiding van werkgelegenheid in       compacter en lichter organiseren, bijvoorbeeld met hubs
regionale hubs langs de corridors richting Amsterdam        de regio te versterken en zo vervoersongelijkheid tegen te   voor goederenvervoer of bouwlogistiek, vervoer over
om autoverkeer naar de hoofdwegen vroegtijdig af te         gaan. Dit draagt bij aan de bereikbaarheid van banen voor    water en ruimte voor technologische ontwikkelingen zoals
vangen en om over te stappen op (e-)fiets en HOV. Een       het schaarser wordend personeel in de cruciale beroepen      cargoloop en laadinfrastructuur.
succesvolle hubs-strategie is afhankelijk van flankerend    (onderwijs, zorg en veiligheid) en de concurrentiepositie
beleid en de mobiliteitstransitie in het hele netwerk.      van bedrijven in de MRA.                                     Verstedelijking en mobiliteit lopen samen op
                                                                                                                         Gezien de omvang van de verstedelijking en het effect
Autoluwe binnensteden en kernen, met minder                 Goederenvervoer                                              hiervan op het mobiliteitssysteem, zetten we in op een
ruimte voor (vooral privé auto)mobiliteit, vergroten de     Nauw verbonden aan het mobiliteitssysteem voor               integrale ontwikkeling van de ontwikkeling van nieuwe
aantrekkelijkheid en leefkwaliteit in steden en dorpen.     personen zijn de logistieke stromen. Op (inter)nationale     woon- en werklocaties en het mobiliteitssysteem,
Het vergroten van verblijfsgebieden (30 km/u) in het        relaties stimuleren we een efficiënte bundeling van          zowel in de tijd als qua functiemenging. Door integrale
onderliggende stedelijke netwerk (50 km/u) verbetert        goederenstromen door slim gebruik te maken van               besluitvorming over de investeringskeuzes voorkomen we
de verkeersveiligheid en draagt bij aan de afname van       het wegennet, spoornetwerk en de vaarwegen. Over             zo veel mogelijk dat de bereikbaarheid en de leefkwaliteit
milieu- en gezondheidsrisico’s. Om dit te bereiken          het spoor zetten we stevig in op het stapsgewijs             in de regio eerst afneemt voordat er weer verbetering
moet geïnvesteerd worden in de openbare ruimte en de        ontvlechten van personen- en goederenvervoer in een          mogelijk is.
stedelijke fiets- en ov-netwerken.                          toekomstbestendig en efficiënt Basisnet. Het gaat om




                                                                                                                                                                                      64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>Energiesysteem
Basispad en no regret maatregelen tot 2050
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>Energiesysteem                                                Voor de ontwikkeling van het energiesysteem op lange       Basispad 2030
We werken toe naar een geïntegreerd, hybride                  termijn gelden de volgende ontwikkelingsprincipes:         De energietransitie volstrekt zich in een hoog tempo
energiesysteem. Dat is een systeem dat gebruik maakt          •   De capaciteit van de energie-infrastructuur            en dat gaat gepaard met de nodige onzekerheden.
van verschillende duurzame bronnen, dat kleinschalige             (opwekking, transport, conversie, opslag) wordt        Omdat het doorgaans om grote projecten met een lange
energiewinning tot op buurtniveau integreert met                  meegewogen in de keuze en inrichting van stedelijke    doorlooptijd gaat, kunnen we voor de periode tot 2030
grootschalige energieprojecten zoals aanlanding of                ontwikkelingslocaties. Daarbij wordt rekening          al wel met redelijke zekerheid stellen wat er zal gaan
elektrificatie en daarbij een stabiele energievoorziening         gehouden met de verwachte omslag naar een              gebeuren. Die projecten zijn nu immers al in voorbereiding
en gezonde leefomgeving waarborgt. Deze aanpassingen              ‘geïntegreerd hybride energiesysteem’ dat meerdere     en als ze dat niet zijn, is de kans op realisatie voor 2030
zijn nodig om onze energievoorziening betrouwbaar te              duurzame energiebronnen en -modaliteiten               heel klein. We noemen dat het basispad. Hierin zien we
houden en om functies zoals vervoer en industrie in staat         (elektriciteit, waterstof, warmte en CO2) benut en     projecten terug die zijn opgenomen in stukken zoals de
te stellen om de uitstoot terug te dringen.                       vraag en aanbod ook op wijk- en buurtniveau koppelt.   Regionale Energiestrategieën (RES), investeringsplannen
                                                              •   Met name grote energieverbruikers worden               van TenneT, Gasunie en Liander en de Cluster
De komende jaren moet de ombouw naar dit                          gesitueerd in de buurt van locaties waar               Energiestrategie van het Noordzeekanaalgebied.
geïntegreerde, hybride systeem van de toekomst vorm               duurzame energie gewonnen wordt en nabij de            Voorbeelden zijn:
krijgen, in samenwerking met alle betrokken partijen              hoofdverbindingen in het energienet tussen het         •   Aanlanding 2,1 gigawatt windenergie in de IJmond
en in samenhang met keuzes die voor het nationale                 MRA-gebied en de rest van Nederland (voor                  zoals vastgelegd in de inpassingsplannen
schaalniveau worden gemaakt. Dat zijn bijvoorbeeld                elektriciteit en mogelijk ook voor waterstof, als de   •   Zoekgebieden wind- en zonne-energie zoals
keuzes over de capaciteit van de aanlandingspunten                huidige aardgasleidingen deels worden omgevormd            opgenomen in de RES van Noord-Holland Noord,
voor windenergie afkomstig van de Noordzee, of over               tot waterstofleiding).                                     Noord-Holland Zuid en Flevoland
de inzet op waterstof en warmte als energiemodaliteiten.      •   Op plekken en in gebieden die een rol spelen in        •   Nationale waterstofbackbone, HyWay27. En de
De ombouw van het energiesysteem als geheel krijgt op             het toekomstige energiesysteem of daarvoor (na             Regional Integrated Backbone NZKG
lange termijn gestalte.                                           integrale afweging) in aanmerking komen, kunnen        •   Realisatie groene waterstoffabriek, opslag en
                                                                  strategische ruimtereserveringen worden gemaakt.           bunkerplaats bij Lelystad als stap richting de
Aan de keuzes voor het energiesysteem op lange termijn            De aanwezige milieuruimte blijft daar in stand en          ontwikkeling van een multimodaal energieknooppunt
zijn ruimtelijke consequenties verbonden, niet alleen             wordt, indien nodig en acceptabel, uitgebreid. Bij     •   Versterken van het elektriciteitsnetwerk door de
vanwege het ruimtebeslag van de energie-infrastructuur            eventuele uitbreiding moet het belang van een              uitbreiding van 150/380 kV-leidingen naar Noord-
zelf, maar ook omdat het energiesysteem in toenemende             gezonde leefomgeving integraal onderdeel van de            Holland Noord danwel door Flevoland, en het
mate sturend wordt in de keuze en inrichting van                  afweging zijn.                                             uitbreiden en bijbouwen van onderstations. Een
stedelijke en economische ontwikkelingslocaties. De           Daarnaast hangt de in ontwikkeling zijnde                      goede inpassing (ruimtelijke, landschappelijk en
huidige praktijk waarin het energiesysteem volgend is op      datacenterstrategie (hoofdstuk 2) nauw samen met de            wat betreft leefbaarheid/gezondheid) is hierbij van
ruimtelijke ontwikkelingen, is op de lange termijn niet vol   ontwikkeling van het energiesysteem, vanwege de grote          belang
te houden. Met de keuzes voor de verstedelijking in de        vraag naar energie die van datacenters uitgaat.
MRA willen we daar, voor zover mogelijk, op anticiperen.




                                                                                                                                                                                       66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>Ontwikkelrichting 2050                                       er in 2050 uit kan zien, uitgaande van sterk verschillende     •   Ruimte reserveren in de MRA voor aanlanding,
Rond 2030 zal een kantelpunt in het energiesysteem           infrastructuurbehoeften. Uit die verschillende                     import, opslag en conversie van energie. Ongeacht
ontstaan, onder meer door de sluiting van                    ontwikkelrichtingen volgt ook welke de no regret-                  in welke richting het energiesysteem zich gaat
energiecentrales Velsen Cluster, de ontwikkeling van         maatregelen voor het energiesysteem zijn. Dit zijn                 ontwikkelen, blijft het Noordzeekanaalgebied
windparken op de Noordzee en de uitvoering van de            ontwikkelingen bovenop de verwachte ontwikkelingen                 belangrijk in het energiesysteem. Daarvoor is ruimte
RES’sen. De energievoorziening zal in de periode 2030-       voor 2030 (het Basispad). Het gaat om de volgende no               nodig. Als bij ruimtereserveringen sprake is van
2050 drastisch gaan veranderen. Dat is onvermijdelijk,       regret-maatregelen:                                                uitbreiding van milieuruimte, moet het belang van
willen we de gestelde klimaatdoelen behalen. Maar hoe        •   Het aanleggen van nieuwe onderstations. Zowel                  een gezonde leefomgeving een zwaarwegend en
precies, is nu nog onduidelijk. Het is bijvoorbeeld nog          voor 2030 als 2050 is door een toenemende vraag                integraal onderdeel van de afweging zijn.
onzeker:                                                         en teruglevering van elektriciteit versterking van het     •   Het maken van integrale uitvoeringsplannen, zowel
•   Waar, hoeveel en in welke vorm energie van wind op           netwerk nodig. Welke onderstations na 2030 moeten              ondergronds als bovengronds, zodat de uitvoering
    zee gaat aanlanden                                           worden bijgebouwd en uitgebreid, is op dit moment              van de verschillende werkzaamheden op elkaar kan
•   De mate waarin zoekgebieden uit de RES Noord-                nog niet bekend. Dat hangt af van de ontwikkelingen            worden afgestemd en werk met werk kan worden
    Holland Zuid en de RES Flevoland worden                      in het elektriciteitsnet. Bij ontwikkelingen in de buurt       gemaakt.
    gerealiseerd                                                 van onderstations kan rekening worden gehouden             •   Het ontwikkelen van warmtenetten in het stedelijk
•   Welke rol de strategische locaties rond de bestaande         met een toekomstige toenemende ruimtevraag van                 gebied. Er zijn meerdere (rest)warmtebronnen
    centrales Velsen, Hemweg, Diemen en Lelystad                 deze onderstations.                                            aanwezig in de MRA. Door de ontwikkeling
    zullen innemen in het toekomstige energiesysteem         •   Het plaatsen van lokale (wijk)opslag voor elektriciteit        van warmtenetten vermindert de behoefte aan
    – deze locaties aan de hoofdverbindingen in het              om het netwerk te ontlasten. Wanneer elektriciteit             elektrische verwarming en kan het toekomstige
    energienet lijken geschikt voor de vestiging grote           lokaal (voor korte tijd) wordt opgeslagen in                   elektriciteitsnet worden ontlast.
    energievragers vanuit het principe om vraag en               batterijen kan dit zorgen voor een ontlasting van het
    aanbod van energie bij elkaar te brengen                     elektriciteitsnetwerk.                                     Impact op de gezondheid en leefkwaliteit in IJmond
•   Hoe de ontwikkeling rondom waterstof en het              •   De ontwikkeling van de regionale waterstofbackbone         De ruimtelijke indeling van de MRA is zodanig dat de
    bijbehorend netwerk verloopt                                 en de aansluiting op de nationale waterstofbackbone        IJmond een knooppunt is voor industrie (als grote
                                                                 (opgenomen in het basispad) zijn cruciaal om te            energievrager) en energie (aanbod en transport). Dat
Om meer houvast te hebben voor de periode na                     kunnen voldoen aan de waterstofvraag in de regio.          heeft impact op de gezondheid en leefkwaliteit in
2030, is op basis van de scenario’s uit de Integrale             Daarnaast is het van belang om op de strategische          IJmond. In de gezondheidsscan die het RIVM voor de
Infrastructuurverkenning 2030-2050 onderzocht welke              locaties Velsen en Hemweg koppelingen te maken             Verstedelijkingsstrategie heeft uitgevoerd (hoofdstuk
maatregelen in ieder geval genomen kunnen worden. De             tussen het waterstof- en elektriciteitsnetwerk. Via        2; ‘Zorgen voor een gezonde leefomgeving’) komt
zogenaamde ‘no regret-maatregelen’: maatregelen die in           deze energiehubs kan het elektriciteitsnetwerk             IJmond naar voren als een gebied waar de omgeving
alle scenario’s voorkomen. Centrale vraag in dit onderzoek       worden ontlast en energie kan worden opgeslagen.           ongezond is, en waar bovendien relatief veel mensen
is hoeveel ruimte (waar en wanneer) in de Metropoolregio         Dit gaat zowel om elektrolyzers die elektriciteit          wonen die kwetsbaar zijn voor fysieke en mentale
Amsterdam gereserveerd moet worden voor het                      naar waterstof omzetten als centrales die waterstof        gezondheidsrisico’s. Andere recente RIVM-rapporten
toekomstige energiesysteem en wat de effecten daarvan            omzetten in elektriciteit. Ook import van waterstof        geven eveneens aan dat de belastbaarheid van een
zijn. Het resultaat laat verschillende ontwikkelrichtingen       per schip kan bijdragen aan de beschikbaarheid.            deel van de IJmond als gevolg van industrie, mobiliteit
zien, die beschrijven hoe een duurzaam energiesysteem                                                                       (over land, lucht en water) en energie-infrastructuur


                                                                                                                                                                                       67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>reeds is overschreden. Ieder nieuw onderdeel van de
energievoorziening draagt bij aan die druk, in ieder
geval vanwege de ruimtelijke impact en de gevolgen
voor de gezondheid en leefkwaliteit. Het precieze
effect is afhankelijk van de ontwikkeling. Daar staat
tegenover dat maatregelen gericht op verduurzaming
van mobiliteit en industrie ook bijdragen aan een betere
leefomgevingskwaliteit.9 Zonder aanvoer van groene
energie kan de industrie haar uitstoot niet terugdringen.
Klimaatverandering en gezondheid maken aanpassingen
aan de energie-infrastructuur noodzakelijk.


Voor nieuwe energieprojecten in de IJmond is de
belastbaarheid van de omgeving en de inwoners
bepalend en richtinggevend. De energievoorzieningen
binnen de IJmond zijn daarmee afgestemd op de vraag
binnen het gebied en het belang van de inwoners van de
IJmond.




                                                                                              afbeelding 15
9         https://www.rivm.nl/nieuws/gezamenlijk-overzicht-   IJmond als nautische toegangspoort van de MRA
op-effecten-van-klimaatbeleid


                                                                                                              68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>4. Integraal te ontwikkelen
gebieden
Alle ambities in dit Verstedelijkingsconcept landen uiteindelijk in de landschappen, steden
en economische centra van de MRA. Om de kansen, consequenties en potentiële dilemma’s
zichtbaar te maken, zetten we een vergrootglas op zeven samenhangende deelgebieden.


Deelgebieden kennen geen harde grenzen. Daarin onderscheiden ze zich van de deelregio’s
in de MRA. Ze zijn bepaald op basis van de ruimtelijke samenhang en ze overlappen. Zo hoort
bij vrijwel elk deelgebied een deel van het grondgebied van de gemeente Amsterdam. Het
deelgebied ‘Amsterdam’ zelf is in dit hoofdstuk gereserveerd voor ontwikkelingen met regionale
betekenis binnen die gemeente zelf.


De integrale ontwikkeling van deze deelgebieden vraagt op onderdelen gezamenlijke inzet
van Rijk en regio, en op onderdelen inzet op regionaal niveau. In veel gevallen kan worden
aangesloten op lopende beleidsprogramma’s. Het op te stellen Verstedelijkingsakkoord van Rijk
en regio maakt die inzet concreet.


4.1      Noordzeekanaalgebied
4.2      IJmond, Noord- en Zuid-Kennemerland
4.3      Zaanstreek, Waterland, corridor Amsterdam-Hoorn
4.4      Oostflank en Markermeer/IJmeer
4.5      Gooi en Vechtstreek
4.6      Zuidflank MRA
4.7      Amsterdam


                                                                                                 69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>      Noordzeekanaalgebied
4.1   Ontwikkeling en verduurzaming

      Rijk en regio hebben in 2013 in de Visie                               Voor het Verstedelijkingsconcept MRA is een
      Noordzeekanaalgebied 2040 keuzes gemaakt voor de                       verkenning uitgevoerd naar de ontwikkelrichting van
      ontwikkeling van het Noordzeekanaalgebied. In deze visie               het Noordzeekanaalgebied.10 De resultaten hiervan
      komen ruimtelijke functies op het gebied van haven en                  staan mede aan de basis van de samenwerking in het
      havenlogistiek, industrie, wonen, bereikbaarheid, natuur               NOVI-gebied. Op zeven punten maken Rijk en regio nu
      en recreatie samen. In aanvulling daarop liggen er nu ook              al een keuze, waardoor duidelijkheid ontstaat over de te
      nieuwe grote opgaven ten aanzien van de energietransitie,              volgen koers. Op zes andere punten ligt er een concrete
      circulaire economie, vergrote en versnelde                             uitwerkingsopgave voor het NOVI-gebied.
      woningbouwopgaven en stedelijke vernieuwing, de
      gezondheid van de leefomgeving, het watersysteem                       Op basis van deze verkenning en in navolging en
      en klimaatadaptiviteit. De ruimteclaims die uit deze                   aanvulling op de Visie Noordzeekanaalgebied
      opgaven volgen, wijzen niet automatisch dezelfde kant                  2040 maken (c.q. bevestigen) we met dit
      op. Om deze complexe opgaven te beantwoorden en de                     Verstedelijkingsconcept de volgende keuzes:
      verbinding met het schaalniveau van MRA en daarbuiten
      te borgen is het Noordzeekanaalgebied aangewezen                       Voor de ontwikkeling van het havencomplex:
      als NOVI-gebied. Bestuursplatform NZKG, waarin alle                    •    Verduurzaming, waaronder verduurzaming van Tata
      gemeenten rond het NZKG vertegenwoordigd zijn, is                           Steel
      samen met het Rijk bestuurlijk opdrachtgever van deze                  •    Aansluiten op waterstofbackbone en overige in het
      NOVI-gebiedsaanpak voor het NZKG. Voor vraagstukken                         CES-traject besloten onderdelen
      die niet in het NOVI-gebied kunnen worden opgelost
      of een bredere reikwijdte hebben, wordt de afweging
      gemaakt op het schaalniveau van MRA en daarbuiten.




      10        Advies Ontwikkelrichting Noordzeekanaalgebied, Breen Stedenbouw, 9 september 2021. De gezonde leefomgeving als
      randvoorwaarde en uit te werken punt is een aanvulling ten opzichte van het advies.


                                                                                                                                        70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>Noordzeekanaalgebied
Ontwikkeling en verduurzaming




afbeelding 16
Een zoektocht naar ruimte voor het faciliteren van de huidige economie, transitie naar circulaire
economie, energietransitie, tijdelijke waterbuffers in een aantrekkelijk en gezondlandschap
                                                                                                    71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>Voor de ontwikkeling van de woon- en leefomgeving:        Voor de ontwikkeling van de woon- en leefomgeving:         (inclusief milieuzones) is sterk afhankelijk van keuzes
•   Ontwikkeling van transformatiegebieden onder de       •   Verbeteren van de gezondheid en de leefkwaliteit       over het nationale energiesysteem. Aanleg van een
    voorwaarden van de Visie NZKG 2040                                                                               waterstofleiding met regionale vertakking is onmisbaar.
•   Het niet inzetten van de Wijkermeerpolder voor        Voor de ontwikkeling van het groenblauwe netwerk:          Door conversie van elektriciteit naar waterstof en vice
    droge bedrijventerreinen inclusief de acceptatie      •   Locatiekeuze, omvang en inrichting van de tijdelijke   versa kan het stroomnet worden ontlast en ontstaat een
    consequentie dat ruimte voor uitbreiding zal moeten       piekwaterbuffering in het Oer-IJ                       alternatief voor processen die hoge temperatuur nodig
    worden gezocht op andere locaties. Mogelijke                                                                     hebben en niet kunnen elektrificeren. We kiezen daarom
    locaties: Boekelermeer in Alkmaar, Baanstee Noord     In onderstaande tekst worden deze keuzes en                voor aansluiting op de nationale waterstofbackbone
    Purmerend, De Vaart Almere en Flevokust Lelystad      uitwerkingspunten toegelicht, met een aantal daarmee       (vanaf 2028).
•   Verbeteren gezondheid en leefkwaliteit als            samenhangende opgaven, achtereenvolgens voor
    randvoorwaarde voor toekomstige ontwikkelingen        de ontwikkeling van het havencomplex, de woon- en          In de CES (de Cluster Energie Strategie voor het
                                                          leefomgeving en het groenblauwe netwerk.                   Noordzeekanaalgebied) is een aantal andere maatregelen
Voor de ontwikkeling van het groenblauwe raamwerk:                                                                   ten behoeve van de energietransitie benoemd. In
•   Borgen en ontwikkelen natuur- en recreatiegebieden    Ontwikkeling van het havencomplex                          november wordt besloten welke projecten definitief
•   Identificeren van een zoekgebied voor tijdelijke      Het Noordzeekanaalgebied geldt als cluster van             onder het MIEK (het nationale Meerjarenprogramma
    piekwaterberging in het Oer-IJ                        stuwende, industriële economie en werkgelegenheid,         Infrastructuur Energie en Klimaat) zullen vallen. Met
•   Behoud van de status van Unesco-werelderfgoed         kennis- en energiehotspot aan zee, nautische               dat voorbehoud gaat het om de volgende benodigde
    voor de Stelling van Amsterdam als randvoorwaarde     toegangspoort van de MRA en proeftuin voor toegepaste      energie-infrastructuurprojecten van nationaal belang:
    voor toekomstige ontwikkelingen                       innovatie op het gebied van duurzaamheid en circulaire     •   Een verzwaring van het elektriciteitsnet
                                                          economie. We willen dat het havencomplex zijn sterke       •   Een ‘Regional Integrated Backbone’ (RIB) voor
Een aantal punten werken we verder uit, voordat           internationale concurrentiepositie behoudt en bijdraagt        waterstof
we keuzes kunnen maken. Deze uitwerking vindt             aan een duurzame economische ontwikkeling. Daarvoor,       en van regionaal belang:
plaats in het kader van de NOVI-gebiedsaanpak             en om de gezondheid en leefkwaliteit in de MRA te          •   Een stoomnet in de haven
Noordzeekanaalgebied in afstemming met de                 verbeteren, is verduurzaming noodzakelijk. Dat gaat met    •   Een lokaal waterstofnet in de haven (H2avennet)
Verstedelijkingsstrategie MRA. Naar aanleiding van        name om de energie-infrastructuur, de verduurzaming        •   Een waterstofnet voor Zaandam (ZaannetH2)
de ruimtelijke verkenning, agenderen we vanuit het        van de industrie (waaronder de omslag naar een             •   Een regionale verzwaring van het elektriciteitsnet.
Verstedelijkingsconcept de volgende uitwerkingspunten     circulaire economie) en het aanbod aan geschikte
voor het NOVI-gebied:                                     bedrijventerreinen.                                        In de CES is daarnaast sprake van een systeem voor
                                                                                                                     afvang en distributie van CO2 (Athos). Dit was voorzien
Voor de ontwikkeling van het havencomplex:                Energietransitie                                           om met name de CO2-uitstoot van Tata Steel te
•   Transitie haven naar hub voor duurzame brandstof en   In de Havennota 2020-2030 zet het Rijk in op een           reduceren. Tata heeft echter gekozen voor een andere
    goederenstromen                                       sterke offshore windhaven, een (inter)nationale            route om te verduurzamen (eerst staalproductie middels
•   Ruimte voor circulaire economie                       waterstofhub, CO2 als grondstof, schone brandstoffen       aardgas, daarna via waterstof). CO2-afvang wordt daarbij
•   Ruimte voor bedrijventerreinen                        met sterke focus op ontwikkeling van synthetische          nog steeds voorzien, maar op een zoveel kleinere schaal
•   Uitwerking strategische reservering Houtrakpolder     kerosine op basis van groene waterstof en groene CO2       dat Athos is gestaakt. Bezien moet worden hoe in de
                                                          en (rest)warmte. Omvang en aard van het ruimtebeslag       resterende CO2-afvang en opslag voorzien kan worden.


                                                                                                                                                                                72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>Aanlanding van extra op zee opgewekte windenergie              een circulaire economie houden we rekening met de            De bedrijventerreinen in het Noordzeekanaalgebied
is niet mogelijk voor 2030, omdat eerst ruimte moet            mogelijkheid van een tijdelijk extra ruimtebeslag, waarin    spelen een grote rol als bron van werkgelegenheid
worden vrijgemaakt. Voor de periode daarna zijn nog            voorzieningen zowel voor de ‘oude’ als de circulaire         voor praktisch, middelbaar en theoretisch
keuzes te maken. Als niet gekozen wordt voor extra             economie nodig zijn. In het NOVI-gebied zijn vragen aan      geschoolden. Het heeft de voorkeur deze banen
aanlandingscapaciteit in de IJmond, kunnen extra               de orde rond de ruimtelijk impact van de reststromen,        parallel te laten groeien met de woningbouwopgave
380 kV-hoogspanningsleidingen nodig blijken om                 de bedrijven die in het Noordzeekanaalgebied                 in het Noordzeekanaalgebied. Vier locaties buiten
de elektriciteit van de aanlandingspunten naar het             moeten worden geaccommodeerd en welke elders                 het Noordzeekanaalgebied worden onderzocht op
Noordzeekanaalgebied te brengen. Als wel gekozen               gevestigd kunnen worden, wat de beste plek in het            de vraag of ze in een deel van de behoefte aan droge
wordt voor extra aanlanding in de IJmond, dan vraagt dit       Noordzeekanaalgebied is voor deze bedrijven en of dat        en/of natte bedrijventerreinen kunnen voorzien: de
ruimte.                                                        ten koste gaat van het havenareaal. Uitwijk naar Lelystad    Baanstee (Purmerend / Edam-Volendam), Flevokust
                                                               of Almere, in aansluiting op de ‘circulaire as’ die daar     Haven (Lelystad), De Vaart (Almere) en buiten de MRA
Verduurzaming en circulaire economie                           in ontwikkeling is, kan een optie zijn voor bedrijven die    Boekelermeer (Alkmaar). Dit is een belangrijk onderdeel
Nauw verbonden aan de energietransitie is de keuze             niet gebonden zijn aan korte ketenrelaties binnen het        van de regionale bedrijventerreinenstrategie die wordt
om Tata Steel en de rest van het Noordzeekanaalgebied          Noordzeekanaalgebied en niet diepgeworteld zijn in het       opgesteld in MRA-verband in samenwerking met de
te verduurzamen. Dat is een randvoorwaarde voor het            Noordzeekanaalgebied.                                        NOVI-gebied-samenwerking.
verbeteren van de gezondheid en de leefkwaliteit in
de IJmond en voor het behalen van de klimaatdoelen.            Ruimte voor bedrijventerreinen                               Voor de Houtrakpolder is in de Visie NZKG 2040 een
Projecten uit de CES zijn randvoorwaardelijk voor de           De transitie naar duurzame energie, de hubfunctie            strategische reservering gemaakt voor havengerelateerde
gewenste transitie van Tata Steel en de overige industrie in   voor duurzame brandstof en goederenstromen en de             bedrijven. De Visie is vastgesteld door de gemeenteraden
het Noordzeekanaalgebied.                                      omslag naar een circulaire economie brengen allemaal         in het Noordzeekanaalgebied, Provinciale Staten
                                                               een ruimtebehoefte met zich mee, al dan niet in de           van Noord-Holland en het Rijk, en opgenomen in de
Andere opgaven rond verduurzaming worden uitgewerkt            overgangsfase van de oude naar de nieuwe economie.           Provinciale Omgevingsvisie, maar wordt op dit punt niet
in het NOVI-gebied Noordzeekanaalgebied. Dat gaat om           Daarnaast kent de dynamiek van het bedrijfsleven in de       onderschreven door de gemeente Haarlemmermeer. In
de transitie van de haven naar een hub voor duurzame           haven zijn eigen ruimtebehoefte en leidt de transformatie    de Visie zijn ook procedurele afspraken gemaakt over de
productie en brandstof- en goederenstromen. Deze en            van bedrijventerreinen naar gemengde stedelijke              wijze waarop gekomen wordt tot een besluit over het al
de andere transities vragen alle om inpassing in de fysieke    gebieden (in en buiten het Noordzeekanaalgebied)             dan niet inzetten van deze strategische reservering. De
ruimte, milieuruimte, veiligheidscontouren en ruimte voor      tot een ruimtebehoefte voor bedrijven. De                    voorwaarden en procedurele afspraken die in de Visie
ondergrondse infrastructuur.                                   verplaatsingsbehoeften kunnen worden beperkt                 NZKG 2040 zijn gesteld aan het benutten van deze
                                                               door maatregelen en innovaties die de milieuhinder           strategische reservering, blijven van kracht. Een van
In de context van een omslag naar een circulaire               beperken, aan de zijde van de bron en/of de ontvanger.       die voorwaarden luidt dat het huidige havenareaal in
economie gaat de transitie wat betreft goederenstromen         Niet iedere kavel is echter geschikt voor elk bedrijf, met   voldoende mate is geïntensiveerd.
met name om installaties voor opslag en bewerking van          name in de hogere milieucategorieën. Sinds de Visie
te hergebruiken materialen met hun milieucontouren.            Noordzeekanaalgebied 2040 is de Wijkermeerpolder niet        In het NOVI-gebied wordt de strategische reservering
Transities als deze kennen geen lineair verloop, waardoor      meer in beeld als mogelijke locatie voor bedrijvigheid.      van de Houtrakpolder uitgewerkt. Het gaat om de vraag
onduidelijk is of hiervoor in de toekomst significante                                                                      wanneer er een noodzaak is om de Houtrakpolder te
additionele ruimte nodig is. In de overgangsperiode naar                                                                    transformeren (internationale concurrentiepositie,


                                                                                                                                                                                       73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>energietransitie, circulaire economie), en of dit dan                     maatregelen relatief eenvoudig te realiseren. In nieuwe              die op zichzelf een claim leggen op de leefomgeving,
ten koste gaat van het hele gereserveerde gebied of                       gebiedsontwikkelingen moet met de maaiveldhoogte                     maar het daarna mogelijk maken dat meer vervuilende
een deel. De Houtrakpolder maakt deel uit van het                         rekening worden gehouden met de waterveiligheid.                     installaties en voorzieningen kunnen worden vervangen.
Nationaal Natuurnetwerk (NNN). Indien (een deel                                                                                                De vraag hoe we de verbetering van de gezondheid en
van) de Houtrakpolder gebruikt zou worden voor                            Ontwikkeling van woon- en                                            het leefklimaat realiseren, wordt uitgewerkt in het NOVI-
havenuitbreiding, dan gaat dat ten koste van het NNN-                     leefomgeving                                                         gebied in afstemming met de Verstedelijkingsstrategie
gebied. Dit dient gepaard te gaan met compenserende                                                                                            MRA.
maatregelen zoals omschreven in de Provinciale                            Gezondheid en leefkwaliteit als randvoorwaarde
Omgevingsverordening van Noord-Holland.11                                 De bevolking van de IJmond heeft een                                 Woningbouw en transformatie naar woonwerkmilieus
                                                                          bovengemiddeld kwetsbare gezondheid en leeft in                      Op drie locaties is de transformatie naar woonwerkmilieus
Waterveiligheid                                                           een bovengemiddeld ongezonde omgeving. Dit vraagt                    aan de orde: de Spoorzone in Beverwijk, Hembrugterrein
Onze ambitie is dat elke ontwikkeling in de MRA                           in het Noordzeekanaalgebied om prioritering van                      / Achtersluispolder in Zaandam en Haven-Stad in
bijdraagt aan een klimaatadaptieve regio (zie het                         investeringen en ruimtelijke keuzes die deze situatie                Amsterdam. Voor de Achtersluispolder en Haven-
hoofdstuk ‘Ambities’). Zo ook de ontwikkeling van het                     verbeteren. De bewoners van de IJmond hebben om deze                 Stad loopt een onderzoek naar de mogelijkheid om de
havencomplex.                                                             reden allereerst behoefte aan rijk-regioinvesteringen                woningbouw voor 2030 te versnellen. Transformatie kan
                                                                          in gezondheidsbescherming tegen milieudruk van                       plaatsvinden onder de voorwaarden die gesteld zijn in
Vanwege de concentratie van vitale en kwetsbare                           vooral industrie (verduurzaming van Tata) en weg- en                 de Visie NZKG 2040 en voorwaarden die voortkomen
infrastructuur nu en in de toekomst, is in het                            vliegverkeer. Daarnaast vraagt de verbetering van de                 uit de Verstedelijkingsstrategie: de aansluiting op het
Noordzeekanaalgebied extra aandacht nodig voor                            leefkwaliteit en gezonde leefomgeving om prioritering                energiesysteem en op de infrastructuur, voldoende
waterveiligheid. Wateroverlast en overstromingen                          van ruimtelijke reserveringen en investeringen in                    maaiveldhoogte om overstromingen te voorkomen,
uit zee zouden leiden tot grote schade, gevaar voor                       gezondheidsbevorderende maatregelen (onder andere in                 natuurinclusief ontwikkelen en maatwerkoplossingen
volksgezondheid en een ontwrichting van een gebied dat                    bereikbaar groen, recreatie en gezonde mobiliteit) boven             daar waar woningbouw en bedrijvigheid niet vanzelf
veel groter is dan het Noordzeekanaalgebied alleen. Door                  andere ruimtevragers, met name die ruimtevragers die                 samengaan.
de toepassing van ruimtelijke maatregelen en een goede                    een extra belasting zijn op de gezonde leefomgeving. In              Behalve met de te transformeren bedrijventerreinen,
rampenstrategie zijn de risico’s sterk te verminderen.                    voorkomende gevallen kunnen duurzaamheidstransities                  ligt er ook een relatie tussen de ontwikkeling in het
Door de vrij hoge ligging van het havengebied zijn                        betekenen dat installaties of voorzieningen nodig zijn               Noordzeekanaalgebied en de stedelijke vernieuwing



11           Conform de Ontwerp Omgevingsverordening NH2022 geldt dat de fysieke maatregelen ter compensatie van de aantasting van het Natuurnetwerk Nederland:
a. Plaatsvinden buiten het werkingsgebied Natuurnetwerk Nederland op een locatie die bijdraagt aan de versterking van de samenhang van het netwerk, of, indien aannemelijk is dat fysieke
     maatregelen buiten het Natuurnetwerk Nederland niet mogelijk zijn, in nog niet gerealiseerde delen van het Natuurnetwerk Nederland;
b. Plaatsvinden in de nabijheid van het aangetaste gebied tenzij aantoonbaar is dat dit niet mogelijk is;
c. Plaatsvinden in een gebied dat minimaal gelijk is aan de oppervlakte van het aangetaste gebied;
d. De aangetaste wezenlijke kenmerken en waarden compenseren; en
e. Tenminste de inrichting van het gebied ten behoeve van de ontwikkeling van de gewenste natuur en ontwikkelingsbeheer van die natuur voor een duur van tenminste 5 jaar, en in geval van bos 10 jaar,
     omvatten.”


                                                                                                                                                                                                           74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>in met name Zaandam-Oost en Amsterdam-Nieuw                Werelderfgoedstatus Stelling van Amsterdam als              locatie, de benodigde omvang en de mogelijkheden
West. Deze heeft te maken met de functie van het           randvoorwaarde                                              voor combinaties met andere functies. Ook de gevolgen
havencomplex en gemengde woonwerkgebieden als              Een deel van het open landschap (globaal het westelijke     voor de waterkwaliteit in het gebied moeten nog
bron van werkgelegenheid voor praktisch, middelbaar        deel van het Oer-IJ) is onderdeel van de Stelling van       onderzocht worden. Deze buffercapaciteit is nodig om
en theoretisch geschoolden. Met name voor praktisch        Amsterdam. Dit militair-historische landschap staat op      grote wateroverlast en overstromingen te voorkomen in
geschoolden zijn korte en betaalbare woonwerkritten van    de Werelderfgoedlijst van Unesco. Deze zomer is die         periodes dat extreme neerslag niet of maar beperkt kan
belang, om vervoersarmoede te voorkomen. Dat betekent      status herbevestigd met het besluit van Unesco om dit       worden afgevoerd naar zee, het Markermeer-IJmeer
dat er voldoende passende woningbouw moet zijn op een      werelderfgoed uit te breiden met de Nieuwe Hollandse        of de Lek. Daarnaast wordt tijdelijke peilverhoging in
voor deze groepen bereisbare afstand tot de werkplekken    Waterlinie tot het werelderfgoed Hollandse Waterlinies.     het Noordzeekanaal (en in het Amsterdam-Rijnkanaal)
in het Noordzeekanaalgebied. Ook vraagstukken op het       Dat maakt instandhouding van de Outstanding                 onderzocht. Hiervoor zal dan het waterpeil tijdelijk
gebied van gezondheid en leefkwaliteit zijn hier aan de    Universal Value (OUV) van het werelderfgoed                 moeten worden opgezet. Dat heeft gevolgen voor de
orde.                                                      randvoorwaardelijk. Die OUV is geoperationaliseerd          aanleghoogtes en nieuwe maaiveldhoogtes langs het
                                                           in kernkwaliteiten van het militair-historische systeem,    kanaal en het stelt hogere eisen aan een klimaatadaptieve
Ontwikkeling van het groenblauwe                           opgebouwd uit het strategisch landschap (met onder          inrichting van het gebied. Verder wordt onderzoek
netwerk                                                    meer de inundatievelden), waterstaatkundige werken          gedaan naar extra afvoer naar het Markermeer, de Lek en
                                                           en militaire versterkingen met hun schootsvelden.           alternatieve afvoerroutes naar zee. Hoogstwaarschijnlijk
Natuur en recreatie                                        Bij landschappelijke ontwikkelingen (in combinatie          zal een combinatie van deze maatregelen nodig zijn. Elk
inherent aan de ambitie van de meerkernige                 met tijdelijke piekwaterbuffering) is de openheid van       van deze oplossingen kent echter eigen bezwaren en
ontwikkeling is dat bebouwde gebieden niet aan             belang en het aansluiten bij het historische systeem van    belemmeringen.
elkaar groeien. Het Noordzeekanaalgebied is deel van       inunderen. Grootschalige stedelijke ontwikkelingen
aaneengesloten landschappelijke verbindingen tussen        binnen de begrenzing zijn in beginsel uitgesloten.          Verzilting
de veenweidegebieden in de Zaanstreek, het Oer-IJ,         Kleinschaliger ontwikkelingen vragen om een zorgvuldige     Er zijn grote publieke investeringen gedaan in een nieuwe
Spaarnwoude en de westkant van Haarlemmermeer, en          inpassing. Het toevoegen van infrastructuur (wegen,         zeesluis om verdere ontwikkeling van de haven mogelijk
langs de kust. Het strand, de duinen, de binnenduinrand,   spoorlijnen, hoogspanningsverbindingen) wordt liefst        te maken. Een voorziening voor ‘selectieve onttrekking’
de Wijkermeerpolder, Spaarnwoude, de Houtrakpolder,        voorkomen en vraagt minimaal om uiterst zorgvuldige         beperkt de toevoer van zout water via deze sluis. Dat is van
de Brettenzone en de Noorder IJplas vormen belangrijke     inpassing.                                                  belang voor de waterwinning ten behoeve van drinkwater,
elementen die de leefbaarheid en aantrekkelijkheid                                                                     landbouw en natuur. Verdere ontwikkeling van de
van de MRA mede bepalen. Deze gebieden hebben              Zoekgebied tijdelijke piekwaterbuffer                       haveneconomie kan leiden tot meer scheepvaartverkeer,
zowel een recreatieve als een ecologische betekenis en     Het Oer-IJ is zoekgebied voor tijdelijke                    en daardoor een grotere zoutindringing. De toenemende
bevatten goede landbouwgronden. We maken in de             piekwaterbuffering ten behoeve van een                      droogte zal dit verergeren. Deze verzilting kan via de
Verstedelijkingsstrategie de keuze om deze natuur- en      klimaatadaptieve en waterrobuuste regio. In de              Oranjesluizen ook de waterkwaliteit van Markermeer-
recreatiegebieden te borgen en verder te ontwikkelen.      Verstedelijkingsstrategie identificeren we het zoekgebied   IJmeer beïnvloeden, zeker als een toename van de
De Houtrakpolder kan een uitzondering zijn volgens         voor tijdelijke piekwaterbuffering. In het NOVI-            binnenvaart op die route tot meer schutbewegingen
de hierboven genoemde voorwaarden, waaronder               gebied werken we deze opgave verder uit samen met           leiden. De omvang van dit effect is onbekend en moet
natuurcompensatie.                                         het programma Toekomstbestendig Watersysteem                worden onderzocht.
                                                           Amsterdam-Rijnkanaal/Noordzeekanaal: de exacte


                                                                                                                                                                                   75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>Agendering vanuit het Verstedelijkingsconcept voor het NOVI-gebied Noordzeekanaalgebied

Transitie haven naar hub voor duurzame brandstof en goederenstromen
•   In relatie tot de inpassing in de fysieke ruimte, milieuruimte, veiligheidscontouren en   Verbeteren van de gezondheid en de leefkwaliteit
    ruimte voor ondergrondse infrastructuur.                                                  Gegeven de keuze om de gezondheid en de leefkwaliteit in en om het
                                                                                              Noordzeekanaalgebied te verbeteren, moet worden onderzocht wat dat betekent voor
Ruimte voor circulaire economie                                                               ruimtelijke reserveringen en prioriteringen in het gebied.
•   Circulair specialisten moeten reststromen in beeld brengen zodat ruimtelijke impact
    kan worden ingeschat.                                                                     Locatiekeuze, omvang en inrichting van de tijdelijke piekwaterbuffering in het Oer-
•   Welke bedrijven met betrekking tot circulaire economie moeten we in het                   IJ
    Noordzeekanaalgebied accommoderen en welke kunnen elders in MRA?                          Gegeven de keuze om een zoekgebied voor tijdelijke waterbuffering te identificeren in
•   Wat is de beste plek in het Noordzeekanaalgebied voor deze bedrijven?                     het Oer-IJ moet worden onderzocht:
•   Gaat deze ruimte ten koste van havenareaal?                                               •    Wat de voor- en nadelen zijn van een inrichting voor de opvang van een dergelijke
                                                                                                   hoeveelheid water in het aangewezen zoekgebied (landbouw, cultureel erfgoed,
Ruimte voor bedrijventerreinen                                                                     bereikbaarheid, bodemdaling, natuurontwikkeling, recreatie etc).
Als het niet mogelijk is voldoende ruimte in het Noordzeekanaalgebied te realiseren,          •    Wat de benodigde omvang is van de tijdelijke piekwaterbuffering in samenhang met
wat zijn dan de mogelijkheden en voor- en nadelen in Alkmaar, Purmerend, Almere en                 andere mogelijke maatregelen zoals tijdelijke peilverhoging in Noordzeekanaal en
Lelystad (ruimtelijk, bereikbaarheid, milieuruimte, sociaal-maatschappelijk etc) – uit te          Amsterdam-Rijnkanaal, extra gemalen en alternatieve afvoerroutes naar zee.
werken in samenhang met de regionale bedrijventerreinstrategie.                               •    Wat binnen het zoekgebied de beste plek(ken) is/zijn voor de tijdelijke buffering van
                                                                                                   water en wat de waterkwaliteit is van het te bufferen water.
Uitwerking strategische reservering Houtrakpolder
•   Wanneer ontstaat de noodzaak om de Houtrakpolder te transformeren (in relatie
    tot de intensiveringsmogelijkheden van het bedrijfsareaal en de internationale
    concurrentiepositie, energietransitie, circulaire economie)?
•   Gaat dit ten koste van het hele gereserveerde gebied of een deel?




                                                                                                                                                                                           76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>afbeelding 17 - Noordzeekanaalgebied


                                       77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>      IJmond, Noord- en Zuid
4.2   Kennemerland
      Wonen, werken en recreeren bij kust en duin

      Meerkernige ontwikkeling met                                verdelen, is onder meer bedoeld om die mismatch terug
      menselijke maat                                             te dringen door het aantal banen ten opzichte van de
      In het kustgebied van de metropoolregio is ruimte voor de   beroepsbevolking te laten toenemen. Om uitvoering te
      bouw van zo’n 40.000 woningen en ligt het accent van de     geven aan deze ambitie zet Zuid-Kennemerland zich
      meerkernige ontwikkeling op de stadshartontwikkeling in     in om de bestaande werkgelegenheid te behouden
      Haarlem en de intensieve verstedelijking rondom station     en om meer kennisintensieve werkfuncties te creëren.
      Beverwijk.                                                  Kansen hiervoor liggen in de stadshartontwikkelingen
                                                                  rondom de OV-knooppunten Haarlem Centraal, Haarlem
      Het deelgebied heeft over de hele linie een divers          station Spaarnwoude (Oostpoort) en Haarlem Nieuw-
      economisch profiel met werk voor zowel praktisch            Zuid. Op de lijn van Haarlem Centraal en Oostpoort is
      geschoolden als kenniswerkers. Het havengebied van          een economische corridor in ontwikkeling, waarin ook
      de IJmond ontwikkelt zich als nautische toegangspoort       het voormalige gevangeniscomplex De Koepel en het
      tot de MRA, als ‘groene stekker’ voor de aanlanding         C-district zijn gelegen. De Koepel wordt ontwikkeld tot
      van op zee opgewekte windenergie en als ‘Techport’          een academische campus gericht op business studies
      voor hoogwaardige maak- en onderhoudsindustrie. De          met de pijlers ondernemerschap, circulaire economie en
      toekomstige ontwikkeling van dit economische complex,       digitalisering & robotisering, met een mkb-innovatiehub,
      in samenhang met andere waarden en kwaliteiten, wordt       studentenwoningen, sociale woningbouw voor jongeren
      uitgewerkt in het NOVI-gebied Noordzeekanaalgebied          en diverse culturele en maatschappelijke functies.
      (zie hiervoor de paragraaf ‘Noordzeekanaalgebied’).         Deze ontwikkelingen geven kans om het Haarlemse
      Daarbij zijn verbetering van de gezondheid en               economisch profiel van digitalisering, gezondheid
      leefbaarheid een belangrijke randvoorwaarde.                en circulariteit, met name in de sfeer van toegepaste
                                                                  innovaties en proeftuinfuncties/living labs, te versterken.
      Opvallend is dat Haarlem voor een stedelijke economie
      juist relatief veel werk voor praktisch geschoolden         De kustplaatsen hebben een sterk toeristisch profiel.
      heeft, en dat veel theoretisch geschoolden uit Zuid-        Onder de noemer Amsterdam Beach wordt dit profiel
      Kennemerland juist buiten die deelregio werken. Gevolg      versterkt. De grootste badplaats is Zandvoort. Hier wordt
      is veel pendel van en naar Haarlem. De ambitie om           ingezet op het jaarrond-toerisme, het ‘werken aan zee’
      de economische groei evenwichtig over de MRA te             en het versterken van het recreatie- en sportcluster,


                                                                                                                                78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>     IJmond, Noord- en Zuid Kennemerland                                      in samenhang met onderzoek naar de waterveiligheid
                                                                              van de kustregio. Ook in IJmuiden aan Zee worden
     Wonen, werken en recreeren bij kust en duin                              recreatieve jaarrond-voorzieningen ontwikkeld. Voor
                                                                              een kwaliteitsimpuls aan de kust is het belangrijk dat de
                                                                              verscheidenheid van de kustplaatsen behouden blijft.
                                                                              Dit is van belang voor de leefkwaliteit in de regio en de
                                                                              verschillende doelgroepen die de Noordzeekust bedient.


                                                                              De economische kansen hangen sterk samen met de
                                                                              bereikbaarheid. Onderdeel van het onderzoek naar het
                                                                              wegennet (voor het ‘Multimodaal Toekomstbeeld 2040’)
                                                                              is de belasting van de A9 en A22, en de invloed daarop
                                                                              van maatregelen in het wegennet om bij te dragen aan de
                                                                              doorstroming op de ringwegen rond Amsterdam.


                                                                              Groenblauw netwerk in en om de stad
                                                                              Met de kust, de duinen en de binnenduinrand beschikt dit
                                                                              deelgebied over een aantal drukbezochte landschappen.
                                                                              Hetzelfde geldt voor Spaarnwoude, het recreatiegebied
                                                                              dat deels beschermd wordt als onderdeel van het
                                                                              Natuurnetwerk Nederland en deels als onderdeel van
                                                                              het werelderfgoed Stelling van Amsterdam. Toch kan
                                                                              het landschap in dit deelgebied nog beter bijdragen
                                                                              aan de leefkwaliteit van de MRA. De recreatieve druk op
                                                                              Nationaal Park Zuid-Kennemerland is groot. “De ambitie
                                                                              is om – in lijn met de benadering van Nationale Parken
                                                                              Nieuwe Stijl – de samenhang van het Nationaal Park met
                                                                              de strandvlakte en de binnenduinrand te versterken,
                                                                              verbonden aan een transitie naar natuurinclusieve
                                                                              landbouw en een klimaatadaptieve inrichting. Recreatief
                                                                              bezoek kan zich dan meer verspreiden. Met een
                                                                              natuurinclusieve ontwikkeling in de directe omgeving
                                                                              van de natuurkern in het Nationaal Park wordt ook de
afbeelding 18
                                                                              ecologische potentie van het kwelwater beter benut. Om
Evenwichtig recreatief aantrekkelijk landschap aan de west- en oostkant van
                                                                              de recreatieve druk te verlichten, wordt samengewerkt
de met groen dooraderde verstedelijkingsband Heemskerk - Hoofddorp


                                                                                                                                          79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>met Spaarnwoude. Voor de doorontwikkeling van dit          Onderwerpen voor gebiedsgerichte                          •   Het versterken van de regionale aantrekkelijkheid
recreatie- en natuurgebied zijn afspraken gemaakt in de    afspraken                                                     van de Haarlemse binnenstad op gebied van retail,
Visie Spaarnwoude Park 2040, onder meer gericht op het     De meest urgente gebiedsgerichte opgaven en                   horeca en cultuur
ontvangen van een groter aantal bezoekers.                 vraagstukken die om rijk-regio inzet vragen:              •   Landschappelijke ontwikkeling en recreatieve
                                                           •   De uitwerking van de ontwikkeling en verduurzaming        ontsluiting van het Oer-IJ, in samenhang met de
Om het landschap van strand, duinen en binnenduinrand          van het Noordzeekanaalgebied (zie de paragraaf            wateropgave
goed te verbinden met het achterland en in te                  4.1), nauw verbonden aan dit deelgebied IJmond en     •   Het verbinden van Nationaal Park Zuid-
bedden in een regio-brede recreatieve structuur, is            Noord- en Zuid-Kennemerland                               Kennemerland met Spaarnwoude en PARK21 en
meer nodig. Het is van belang om aan beide zijden          •   Maatregelen in het wegennet met aandacht                  verlichten van recreatieve druk op Nationaal Park
van het Noordzeekanaal de verbindingen met het                 voor onder meer de belasting van de A9 en A22             Zuid-Kennemerland, in lijn met het programma
polderlandschap te versterken, zowel voor de natuur als        (onderdeel van het Multimodaal Toekomstbeeld              Nationale Parken Nieuwe Stijl
voor de recreatie. Grote infrastructuurlijnen, stedelijk       2040, SBaB)                                           •   Verbeteren recreatief profiel Spaarnwoude op basis
gebied en de huidige inrichting van landbouwgebieden       •   De integrale ontwikkeling van stadshart Haarlem met       van vastgestelde gebiedsvisie
maken die landschappelijke verbindingen in de huidige          drie ov-knooppunten                                   •   Kwaliteitsimpuls Noordzeekust (‘Amsterdam Beach’):
situatie ontoereikend. Ook het landschap van het Oer-IJ                                                                  een kwaliteitsslag van Zandvoort en IJmuiden
kan daar een functie in hebben, in de context van de       Om regionale inzet vragen:                                    aan Zee, ontwikkeling jaarrond-voorzieningen,
keuzes die voor het Noordzeekanaalgebied als geheel        •   Economische ontwikkeling IJmond en Zuid-                  werken aan zee en bereikbaarheid van de kust, in
moeten worden gemaakt. De keuze voor een zoekgebied            Kennemerland op basis van het economische profiel         samenhang met onderzoek naar de waterveiligheid
voor tijdelijke piekwaterbuffering past daar goed bij.         en in aansluiting op de beroepsbevolking in de            van de kustregio op lange termijn met een versnelde
                                                               deelregio’s (met het oog op o.a. een evenwichtigere       zeespiegelstijging
Het landschap in Kennemerland wordt doorsneden                 woonwerkbalans en het voorkómen van                   •   In de duinen en de binnenduinrand ruimte zoeken
door het Noordzeekanaal. Om de continuïteit van                vervoersarmoede)                                          om schoon kwelwater in het gebied vast te houden
de landschappelijke structuur te versterken en de          •   De ontwikkeling van Haarlem als creatieve stad            en beter te benutten, met mogelijk beperking of
barrièrewerking van het Noordzeekanaal te verminderen          en Zuid-Kennemerland als regio van toegepaste             aanpassing van agrarische functies tot gevolg, in
wordt ingezet op het verhogen van de belevingswaarde           innovatie op het gebied van circulaire economie,          samenhang met de ontwikkeling van Natuurnetwerk
van het kanaal en het aan weerszijden van het kanaal           duurzaamheid, gezondheid en de creatieve en               Nederland en de stikstofaanpak van de provincie
herkenbaar maken van het landschap van het Oer-IJ.             digitale sector als verbindende sectoren              •   Landschappelijke verbindingen tussen de kust en
                                                           •   De ontwikkeling van de Koepel in Haarlem als anker        het achterland, waaronder door versterking van het
                                                               voor universitair onderwijs in combinatie met een         fietsnetwerk.
                                                               MKB-innovatiehub




                                                                                                                                                                               80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>      Zaanstreek, Waterland, corridor
4.3   Amsterdam - Hoorn
      Inclusieve steden in een eigentijds Hollands landschap

      Meerkernige ontwikkeling met                               profiteren van de vraag naar bedrijventerrein die niet in
      menselijke maat                                            het Noordzeekanaalgebied kan worden opgevangen. De
      De stedelijke gebieden ten noorden van het IJ groeien      ontwikkeling van woonwerkmilieus in de ZaanIJ-corridor
      de komende decennia door tot een totaal van 500.000        (Hembrugterrein, Achtersluispolder) en de ontwikkeling
      tot 600.000 inwoners. Die groei zetten we in om            van de Noorder IJplas als landschapspark dragen bij aan
      economische en sociaal-maatschappelijke waarde toe         de sociaal-maatschappelijke versterking in dit deelgebied.
      te voegen en zo meer evenwicht in de metropoolregio        Deze laatste ontwikkelingen hangen samen met de
      te creëren. Dat betekent dat het omvangrijke               keuzesituatie in het Noordzeekanaalgebied. Voor de
      woningbouwprogramma (circa 30.000 woningen tot             Achtersluispolder wordt onderzocht of de ontwikkeling
      2030 inclusief Amsterdam-Noord) gepaard moet gaan          versneld kan plaatsvinden.
      met investeringen in werkgelegenheid, voorzieningen en
      bereikbaarheid. De pendelstromen vanuit dit deelgebied     Ook is aandacht nodig voor bestaande kernen,
      zijn buitenproportioneel groot en eenzijdig op Amsterdam   wijken en bedrijventerreinen. Woningbouw bij
      gericht. Zaanstad en Amsterdam-Noord kennen relatief       kleine kernen en dorpslinten kan wenselijk zijn om
      veel sociaaleconomisch zwakke wijken met ruimte voor       de leefbaarheid in die kernen en linten te behouden.
      nieuwe economische ontwikkeling.                           Binnen de geldende regimes is dat mogelijk. In wijken
      Er wordt ingezet op stadshartontwikkeling in Zaanstad en   met een sociaaleconomische problematiek zijn
      Purmerend. De omgeving van het Buikslotermeerplein         kwaliteitsverbeteringen nodig. In de Regio Deal ZaanIJ
      in Amsterdam-Noord functioneert als derde regionaal        werken Rijk en regio samen aan meer werk, beter
      centrum. Met een HOV-verbinding ontstaat in de ZaanIJ-     onderwijs en een groene en veilige leefomgeving in
      corridor een tweede backbone tussen Amsterdam en           vooral Amsterdam Molenwijk en Tuindorp Oostzaan en
      de Zaanstreek. De omgeving van Station Kogerveld           Zaandam Peldersveld en Poelenburg, waarbij de laatste
      kan worden ontwikkeld als onderdeel van die corridor.      ook onderdeel is van het interbestuurlijke Programma
      In Purmerend ligt er een relatie met de economische        Leefbaarheid en Veiligheid. Bestaande bedrijventerreinen
      ontwikkeling in het noorden van de stad, met onder         hebben een rol in de herhuisvesting van bedrijven op te
      meer bedrijventerrein Baanstee, en de H20-campus           transformeren terreinen. Op nieuwe bedrijventerreinen
      voor e-sports als uithangbord voor het Purmerendse         (Baanstee-Noord en HoogTij zijn nu in ontwikkeling) is
      IT- en e-sportscluster. Baanstee-Noord kan daarbij         een slim en zorgvuldig ruimtegebruik nodig.


                                                                                                                              81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>    Zaanstreek, Waterland, corridor                           Aanpak van de filedruk ondersteunt de aanpak van
                                                              deze opgaven. Verbetering van de hoofdinfrastructuur

    Amsterdam-Hoorn                                           gaat vooral om de verbinding tussen de A8 en A9, en de
                                                              corridor Amsterdam-Hoorn. Die corridor vormt een as
    Inclusieve steden in een eigentijds Hollands landschap    voor geclusterde economische ontwikkeling, ook buiten
                                                              de MRA op locaties als de Poort van Hoorn.


                                                              Groenblauw netwerk in en om de stad
                                                              Het landschap in dit deelgebied is hoog gewaardeerd
                                                              vanwege het typische Hollandse karakter en
                                                              de erfgoedwaarden die erin vervat zijn. De
                                                              veenweidegebieden, de droogmakerijen en de Zaanoever
                                                              zijn waardevolle landschappen. De Beemster heeft
                                                              als agrarische droogmakerij de status van Unesco
                                                              Werelderfgoed. Deze landschappen hebben een grote
                                                              recreatieve betekenis. Die recreatiefunctie kan nog
                                                              verder doorontwikkeld worden, onder meer door de
                                                              bereikbaarheid van deze landschappen te verbeteren.


                                                              Dit landschap staat onder druk. Voornaamste oorzaak
                                                              is de daling van de veenbodem. Die hangt samen met
                                                              het lage grondwaterpeil dat nodig is voor het huidige
                                                              agrarische gebruik. Verhoging van de grondwaterstand
                                                              vraagt echter veel van de landbouw, zeker in combinatie
                                                              met het terugdringen van de stikstofemissies. Het vraagt
                                                              van de landbouw om zich opnieuw te oriënteren, op
                                                              zoek te gaan naar nieuwe teelten of nieuwe markten
                                                              waarover nu nog weinig bekend is. Tegelijk kan het
                                                              andere ambities dichterbij brengen; bijvoorbeeld om de
                                                              ecologische waarde van het landschap te vergroten of
                                                              het toegankelijker te maken voor recreatief bezoek. De
                                                              verbindende functie van Zaanstreek en Waterland in het
afbeelding 19                                                 landschap (voor zowel recreatie als natuur) kan worden
Het uitbreiden van het Amsterdamse HOV-netwerk de regio in,   versterkt.
waardoor de omliggende steden gaan werken als agglomeratie



                                                                                                                         82
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>De aanpak van de veenweideproblematiek is sterk          Onderwerpen voor gebiedsgerichte                           •   De bereikbaarheid op de corridor Amsterdam-
gebiedsgebonden. De situatie verschilt per gebied, en    afspraken                                                      Hoorn (spoor en A7) conform de afgesloten
daarmee ook de mogelijkheden en oplossingsrichtingen.    De meest urgente gebiedsgerichte opgaven en                    bestuursovereenkomst
Het is daarom van belang om de aanpak van onderop        vraagstukken die om rijk-regio inzet vragen:
te formuleren en het gesprek aan te gaan met alle        •   Integraal gebiedsproces voor de toekomst van de        Om regionale inzet vragen:
betrokken partijen, vanuit wederzijdse erkenning van         veenweidegebieden, aangestuurd van onderop,            •   De HOV-verbinding ZaanIJ, verbonden
de maatschappelijke urgentie en de belangen van de           in de context van het interbestuurlijke programma          aan de ontwikkeling van woningbouw in de
agrarische ondernemers. Doel van zo’n gesprek is om          Veenweide en het gebiedsproces in Laag-Holland             Achtersluispolder en Amsterdam-Noord, en
gezamenlijk toe te groeien naar een nieuwe toekomst,         (met aandacht voor de bodemdalings- en de                  stedelijke vernieuwing in Zaandam-Oost
waarbij ook het tijdpad en het instrumentarium aan de        stikstofproblematiek, de transitie van en innovatie    •   Werken aan doorontwikkeling recreatieve structuur
orde kunnen komen. Een transitie als deze neemt vele         in de landbouw, natuurontwikkeling, recreatieve            (waaronder de bereikbaarheid van de belangrijkste
jaren in beslag.                                             ontwikkeling)                                              groene gebieden zoals ’t Twiske, Purmerbos en
                                                         •   Integrale ontwikkeling van de stadsharten Zaanstad         wandel- en fietsroutes in veenweidegebieden, in
Een gebiedsproces over een nieuwe toekomst van               en Purmerend                                               samenhang met de integrale gebiedsuitwerking over
het veenweidelandschap in Zaanstreek en Waterland        •   Bij gebleken noodzaak voor versterking van het             de toekomst van de veenweidegebieden)
kan zich van vele kanten laten voeden. Er kan worden         elektriciteitsnet naar Noord-Nederland: onderzoek      •   De verbinding A8-A9 en de inpassing in het
voortgeborduurd op onderzoek elders in het land, zoals       naar tracé-alternatief 380 kV-hoogspanningsleiding         landschap van het Unesco-werelderfgoed Stelling
bij het Veenweide Innovatie Centrum, en op lopende           via Noord-Holland Noord                                    van Amsterdam (landschappelijk onderzoek loopt)
pilots in Laag-Holland. In Noord-Holland wordt gewerkt   •   Opgaven die raken aan de ontwikkeling en               •   Behoud en ontwikkeling van Unesco-
aan een Regionale Veenweidestrategie voor de hele            verduurzaming van het Noordzeekanaalgebied                 werelderfgoederen Stelling van Amsterdam
provincie, en de Regiegroep Laag-Holland werkt samen         (NOVI-gebied), met name de ontwikkeling van                en Beemster (in samenhang met de integrale
met de provincie, gemeenten, het hoogheemraadschap           ZaanIJ/Achtersluispolder (woonwerkmilieu) en               gebiedsuitwerking over de toekomst van de
en natuur- en landbouworganisaties aan een integraal         ruimte voor bedrijven afkomstig van te transformeren       veenweidegebieden)
gebiedsprogramma voor het landschap van Laag-Holland.        bedrijventerreinen                                     •   Ontwikkeling landschapspark Noorder- IJplas
                                                         •   Versnelling van de ontwikkeling van                    •   Verstevigen economisch profiel (in de vorm van
                                                             Achtersluispolder in samenhang met de                      bijvoorbeeld de complementaire ontwikkeling van
                                                             noodzakelijke randvoorwaarden                              regionale centra en een slim gebruik van de ruimte
                                                                                                                        op bedrijventerrein Baanstee-Noord/Noordoost in
                                                         Rijk-regio inzet op basis van bestaande afspraken:             Purmerend/Edam-Volendam)
                                                         •   Stedelijke vernieuwingsopgave in Zaandam Oost          •   Inpassing opwek energie (via RES) en energie-
                                                             (onderdeel van het Programma Leefbaarheid en               infrastructuur, mede in relatie tot eventueel tracé 380
                                                             Veiligheid)                                                kV-hoogspanningsleiding
                                                         •   Regio Deal ZaanIJ




                                                                                                                                                                              83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>      Oostflank en Markermeer/IJmeer
4.4   Ontwikkelen van complete steden aan het water


      Meerkernige ontwikkeling met                                     waaronder met bedrijven uit het Noordzeekanaalgebied
      menselijke maat                                                  als die een nieuwe vestigingslocatie zoeken. Ook wordt
      De Oostflank biedt in belangrijke mate ruimte voor               sterk ingezet op de clusters ICT-tech en Energietransitie,
      de groeiopgave van de regio. De Oostflank biedt een              met kansen voor Medium en High Tech industrie. De
      gezonde leefomgeving, de woningmarkt is relatief                 verstedelijkingsopgave in Almere wordt onder andere
      betaalbaar en in dit deel van de MRA kunnen ruim                 ingezet om de profilering in deze clusters verder uit te
      100.000 woningen worden toegevoegd en is er nog                  bouwen en de daarvoor benodigde kennisinfrastructuur
      volop ruimte voor bedrijvigheid. Belangrijk is daarbij           te versterken. Belangrijk onderdeel daarbij is de
      wel dat groei van Almere en Lelystad bijdraagt aan de            ontwikkeling van hoger (technisch) onderwijs. Dat is
      ontwikkeling van complete steden en dat de momenteel             een voorwaarde voor een volwaardige economische
      scheve woon-werkbalans verbetert. Voor de ambitie                clustervorming en ondersteunt de veerkracht van de
      van complete steden en een evenwichtige, meerkernige             samenleving. De prioriteit voor wonen en werken in
      ontwikkeling van de MRA, is de stadshartontwikkeling en          een gemengd milieu bij het stadshart schept daar een
      het versterken van het economisch profiel van Almere en          stedelijke context voor.
      Lelystad een belangrijke voorwaarde.
                                                                       De combinatie met de bouwopgave biedt kansen om
      Het economische profiel van Almere is volop in                   stevig in te zetten op een circulaire bouweconomie
      ontwikkeling. Als jongste stad in de regio beschikt              en circulaire gebiedsontwikkeling. In combinatie met
      Almere over veel mogelijkheden voor woningbouw                   bedrijven werkzaam in de energietransitie die ook in
      en ruimtelijk-economische ontwikkeling, maar de                  Almere gevestigd zijn, lijkt een economisch profiel op
      economische activiteit is divers en verdient een impuls          het snijvlak van hoogwaardige technologie en transitie
      om de groei van de bevolking beter bij te houden. Het            (energie en circulair) hier heel passend.
      logistieke cluster is in Almere een sterk cluster dat relatief
      veel werkgelegenheid biedt en vooralsnog groeiende               Lelystad groeit toe naar een economisch profiel als
      is. Met het oog op de maatschappelijke opgaven                   multimodaal bereikbare hub, mede dankzij Lelystad
      en verstedelijkingsvraagstukken is in het afgelopen              Airport, de haven, de wind- en zonne-energie in de polder,
      decennium gebouwd aan een cluster circulaire economie.           de sterke agrifoodsector en de ligging aan een backbone
      Dit cluster tekent zich af op bedrijventerreinen als De          voor elektriciteit en gas in het energienetwerk. Dit wordt
      Vaart en De Steiger en kan nog verder doorgroeien,               versterkt met inzet op versterking van het onderwijs met


                                                                                                                                    84
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>       Oostflank en Markermeer/IJmeer
       Ontwikkelen van complete steden aan het water




afbeelding 20
Belang van de wisselwerking tussen water en land       85
                                                       85
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>opleidingen die aansluiten op het economisch profiel.
                                                             Onderzoek naar vierde hub voor hyperconnectiviteit
Hier ontstaat een cluster waar andere werkgelegenheid
                                                             Met het oog op de ontwikkeling van de data-infrastructuur in de regio is onderzoek gedaan naar een mogelijke locatie voor
omheen groeit. De circulaire economie kan binnen dit
                                                             een vierde hub voor hyperconnectiviteit. Dit onderzoek spitste zich toe op ruimtelijke mogelijkheden, de aansluiting op het
profiel groeien in samenhang met ontwikkelingen in het
                                                             stroomnet en de kansen van restwarmte. Daaruit kwam als voorkeurslocatie een zoekgebied naar voren in Oosterwold, nabij
Noordzeekanaalgebied. Afhankelijk van de te kiezen
                                                             Almere. Datacenters zijn grootverbruikers van energie en in dit gebied kan voor de stroomvoorziening worden aangesloten
ontwikkelingsrichting, kan uitwijk van watergebonden en
                                                             op een nieuw onderstation dat ook gebruikt zal worden om de groei van Almere te faciliteren en de windenergie uit de
circulaire economie naar de haven van Lelystad een optie
                                                             omgeving naar het net te brengen. In het te ontwikkelen datacenterbeleid van de provincie worden de uitkomsten van dit
zijn. Flevokust Haven heeft volop ruimte voor circulaire
                                                             onderzoek meegenomen.
economie. Er ontstaat in dat geval zicht op de vorming van
een ‘circulaire as’ tussen IJmuiden, Almere en Lelystad.
                                                             Als eerste stap wordt nu onderzoek verricht naar de inpassingsmogelijkheden. Hierbij komen ook andere zaken aan de orde
                                                             dan de beschikbare ruimte en de energievoorziening; het gaat bijvoorbeeld ook om de economische effecten (waaronder
Ontwikkeling van de economie met groei van circulaire
                                                             de werkgelegenheid) en de mogelijkheden van een klimaatadaptieve ontwikkeling (ten eerste risicobeperking bij
bedrijvigheid en Lelystad Airport heeft een onmiskenbaar
                                                             overstromingen of wateroverlast en ten tweede de wijze van koeling en lozen – als voor de koeling een beroep op drink- of
positief effect op de werkgelegenheid en het economisch
                                                             oppervlaktewater moet worden gedaan, is ook de beschikbaarheid daarvan een criterium, vooral in periodes van droogte).
vestigingsklimaat. Ook kan Lelystad Airport bijdragen
aan het verminderen van het aantal nachtvluchten op
                                                             Op basis van het te formuleren locatiebeleid en dit onderzoek beslissen de provincie en betreffende gemeenten of zij
Schiphol (zie ook paragraaf Leefkwaliteit Schiphol onder
                                                             een locatie in het zoekgebied willen toewijzen. Als de genoemde partijen negatief beslissen, dan komt de vraag naar de
3.1). T egelijkertijd hebben dergelijke ontwikkelingen
                                                             mogelijkheid en wenselijkheid van een vierde hyperconnectiviteitshub terug bij de MRA..
ook een (plaatselijke) invloed op de leefomgeving. De
gezonde leefomgeving van de Oostflank is een grote
kwaliteit. In de verdere ontwikkeling van de Oostflank
                                                             Groenblauw netwerk in en om de stad                              lightrailverbinding een kansrijke oplossing vormt bij de
zal de balans tussen deze kwaliteit van de gezonde
                                                             Het Markermeer en IJmeer behoren in veel opzichten               in Amsterdam Bay Area onderzochte programma’s voor
leefomgeving en economische belangen zorgvuldig
                                                             tot de grote ruimtelijke kwaliteiten van de MRA.                 wonen en werken. Als nut en noodzaak vaststaan kunnen
bewaakt moeten worden.
                                                             Niet voor niets kiezen Almere en Lelystad in hun                 tracévarianten worden uitgewerkt, al dan niet deels
                                                             stedenbouwkundige programma’s nadrukkelijk voor                  ondergronds.
Doorgroei naar complete steden betekent verder een
                                                             samenhang met het open water. Markermeer en IJmeer
wenselijke groei in de voorzieningen voor cultuur,
                                                             zijn, samen met hun oevers, deel van veel lopende                Ontwikkelingen en opgaven elders in de MRA kunnen
gezondheidszorg en sociale infrastructuur. De ligging in
                                                             rijks-regionale programma’s. Die gaan onder meer over            op een aantal manieren invloed hebben op het IJmeer-
de natuurrijke omgeving van Nationaal Park Nieuw Land
                                                             verbetering van het ecologische systeem, de betekenis            Markermeer en zijn oevers. Die liggen voor een belangrijk
en het groene karakter van het stedelijke gebied geven
                                                             voor het regionale watersysteem en de samenhang                  deel aan de zuidoever van het IJmeer. Dit gebied is
richting en identiteit aan de stedelijke ontwikkeling van
                                                             met de stedelijke ontwikkeling in de Oostflank. Op               een schakel in de open landschappelijke structuur met
Almere en Lelystad, waarbij Lelystad zich profileert als
                                                             het raakvlak met de stedelijke ontwikkeling zal,                 waterrijke natuur die loopt tussen de Vechtstreek, via
hoofdstad van de nieuwe natuur. Daarnaast biedt het de
                                                             conform de afspraken in RRAAM, de inpassing van                  het IJmeer, naar Waterland – deel van de Stelling van
aanleiding om ook de vrijetijdseconomie van Lelystad en
                                                             een eventuele IJmeerverbinding zich tot een opgave               Amsterdam. Naar het westen gaat de zuidoever over
Almere verder te ontwikkelen.
                                                             ontwikkelen, nu gebleken is dat deze in de vorm van een          in de Diemerscheg, een van de groene scheggen rond


                                                                                                                                                                                           86
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>Amsterdam. Door de verdere verstedelijking aan           de orde is en zo ja, hoe substantieel die effecten
de randen van de Diemerscheg wordt een groene            zijn, is nog niet duidelijk. Het kan gaan om het
Diemerscheg steeds belangrijker. De betrokken            verder versterken van de nu al belangrijke functie
partijen zetten in op een kwaliteitsverbetering          van het Markermeer en IJmeer als ‘regenton’:
van de Diemerscheg: landschappelijk, ecologisch,         buffer voor waterbeschikbaarheid en voor de
cultuurhistorisch en qua recreatieve voorzieningen.      piekwaterberging. De haven van Lelystad kan voor
Om toekomstbestendig te zijn wordt gedacht               een deel functioneren als uitwijkmogelijkheid
aan het ontwikkelen van klimaatbossen, met een           voor circulaire en watergebonden bedrijven uit
hogere grondwaterstand, opvangmogelijkheden              het Noordzeekanaalgebied. Dan zijn wel meer
van water en minder CO2-uitstoot. Ook moet er            schutbewegingen in de Oranjesluizen nodig en
ruimte zijn voor de energietransitie, mits deze goed     kan meer brak water het IJmeer-Markermeer
landschappelijk wordt ingepast. Voor de eventuele        binnendringen. De consequenties van een nog
aanleg van de IJmeerverbinding geldt ook dat deze        sterkere regentonfunctie, bijvoorbeeld voor de
landschapsinclusief moet worden uitgevoerd. Dat wil      fluctuatie van het waterpeil en de belasting van de
zeggen dat de landschappelijke kwaliteit deel uitmaakt   keringen, is deel van onderzoek dat geagendeerd
van de afweging en zo mogelijk geïntegreerd wordt in     wordt in de Verstedelijkingsstrategie. Het effect
de oplossing (zie paragraaf 3.2).                        van verzilting via de Oranjesluizen moet worden
                                                         onderzocht zodra een dergelijke ontwikkeling
Een aantal grote infrastructuurlijnen doorkruist deze    concreet in beeld komt.
zone. Dat leidt tot een opgave van landschappelijke
versterking. Die opgave kan aan urgentie winnen als      De ambitie met het Nationaal Park Nieuw Land
nieuwe infrastructuur zich aandient, bijvoorbeeld        (bestaande uit Markermeer, Trintelzand, Marker
wanneer de IJmeerverbinding in de oostkant van           Wadden, Oostvaardersplassen en Lepelaarplassen)
Amsterdam aan land komt. Ook is er een kans dat          is om dit systeem robuust en veerkrachtig te maken,
de energie-infrastructuur verzwaard zal worden,          zodanig dat het bestand is tegen de jaarlijkse
bijvoorbeeld met een 380 kV-hoogspanningsleiding,        schommelingen die inherent zijn aan elk ecosysteem.
mede vanwege de aanwezigheid van de                      Ook in perioden van schaarste, door welke oorzaak
Diemercentrale. Daar zijn inpassingsvragen en/of         dan ook, kan Nieuw Land omvangrijke populaties
compensatievragen aan verbonden. Behoud van de           trekvogels ontvangen – een belangrijke maatstaf voor
werelderfgoedstatus van de Hollandse Waterlinies is      dit deel van de MRA-natuur. In het Nationaal Park
randvoorwaardelijk.                                      wordt een ecologisch-recreatieve ‘mantel’ rondom
                                                         de natuurkernen ontwikkeld, met poortgebieden bij
Aanpassingen in het watersysteem in de MRA               Lelystad en Almere. Een natuurinclusieve ontwikkeling
                                                                                                                 afbeelding 21
kunnen hun weerslag hebben op de waterkwaliteit,         in de directe omgeving van de natuurkernen
                                                                                                                 IJmeer in context van de grote landschappen;
de waterhoeveelheid en de aan- en afvoer van             vergroot niet alleen de toegankelijkheid, maar ook de
                                                                                                                 het Groene Hart, Waterland en IJsselmeer
water in het Markermeer en IJmeer. Of dat aan            robuustheid van het Nationaal Park.


                                                                                                                                                                87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>Onderwerpen voor gebiedsgerichte                        •   Multimodale bereikbaarheid, waaronder de              Om regionale inzet vragen:
afspraken                                                   uitwerking van de conclusies uit het MIRT-onderzoek   •   Corridorontwikkeling Amsterdam-Almere-
De meest urgente gebiedsgerichte opgaven en                 Amsterdam Bay Area                                        Lelystad (economisch profiel, kennisprofiel,
vraagstukken die om rijk-regio inzet vragen:            •   Economische ontwikkelingen in relatie tot Lelystad        woon- en werkmilieus) in combinatie met
•   Natuur- en landschapsontwikkeling verbonden aan         Airport                                                   bereikbaarheidsinvesteringen
    het tot stand brengen van een Toekomstbestendig     •   Mogelijke aanleg van een hyperconnectiviteitshub in   •   Ontwikkelen van Lelystad als multimodaal bereikbare
    Ecologisch Systeem Markermeer-IJmeer en het             Flevoland                                                 hub en regionale multimodale energiehub, door
    Handelingsperspectief Oostflank, op basis van de    •   Als vervolgacties m.b.t. het watersysteem er              het benutten van de ligging aan energienetwerken,
    ontwikkelprincipes van Panorama Markermeer-             aanleiding toe geven: onderzoek naar invloed              windparken, Maximacentrale, Flevokust Haven,
    IJmeer en in de context van Amsterdam Bay Area,         van ingrepen elders op het waterbeheer van                luchthaven en agrifood
    Nationaal Park Nieuw Land en de Kustzone van            het Markermeer en IJmeer (dat kan gaan om             •   Nieuwe vormen van wijkgerichte aanpak voor de
    Lelystad                                                onderzoek naar een grotere bufferingscapaciteit           bestaande stad, als spoor 2 van het Programma
•   Versterken economisch profiel Almere door               en/of voorraadfunctie, of om een risico op                Leefbaarheid en Veiligheid
    o.a. uitbreiding van het onderwijsaanbod en             verzilting bij meer scheepvaartbewegingen door de     •   Verdere ontwikkeling van de vrijetijdseconomie
    voorzieningen                                           Oranjesluizen)                                        •   Passende agrarische functie in gebieden met sterke
•   Integrale ontwikkeling stadsharten Almere           •   Behoud en ontwikkeling van de ecologische en              bodemdaling
    (verbonden aan het ontwikkelen van het economisch       recreatieve waarden aan de oevers van het Gooimeer    •   Behoud en verdere groen-recreatieve
    profiel) en Lelystad                                                                                              ontwikkeling van de Diemerscheg en onderzoek
•   Versnelling woningbouw in Almere Pampus             Rijk-regio inzet op basis van bestaande afspraken:            naar mogelijkheden om landschappelijk goed
    mede in relatie tot de IJmeerverbinding en het      •   Rijk-regioprogramma Amsterdam-Almere-                     ingepaste bijdragen te leveren aan klimaatadaptatie
    vooruitontwikkelen van het groenblauwe netwerk          Markermeer (RRAAM/Almere 2.0, inclusief traject           en energietransitie (waarbij op dit laatste punt
    rond Almere Pampus ten behoeve van een                  Handelingsperspectief Oostflank MRA)                      rijksbetrokkenheid aan de orde kan zijn)
    klimaatbestendige ontwikkeling                      •   Het programma Lelystad Next Level
•   Verkenning versnelling woningbouw Lelystad Zuid/    •   Stedelijke vernieuwingsopgave in Lelystad-Oost
    Warande in samenhang met (her)ontwikkeling              (onderdeel van het Programma Leefbaarheid en
    bestaande stad (inzet rijksgronden, oplossen            Veiligheid)
    stikstofrestricties, verbonden aan Lelystad Next    •   Programmatische Aanpak Grote Wateren
    Level)                                              •   Experimenteergebied kringlooplandbouw
                                                        •   Nationale proeftuin precisielandbouw




                                                                                                                                                                            88
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>IJmeer




afbeelding 22
IJmeer - verstedelijking in een doorlopend landschap   89
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>      Gooi en Vechtstreek
4.5   Klimaatbestendig, recreatief en cultureel waardevol landschap

      Meerkernige ontwikkeling met                               onder andere met onderwijsvoorzieningen, helpt om het
      menselijke maat                                            economisch profiel verder uit te bouwen. Naast media zijn
      De Gooi en Vechtstreek verbindt de Metropoolregio          er ook kansen voor economische groei op het gebied van
      Amsterdam aan de Utrechtse regio en draagt bij aan de      creatieve industrie, zorg en recreatie en toerisme.
      meerkernige metropool met ontwikkelingen die zich
      concentreren langs de Gooicorridor en HOV-lijnen.          Gevolg van de ligging tussen Amsterdam, Almere,
      De ambitie is om daarmee te zorgen voor de bouw            Amersfoort en Utrecht is dat veel pendelstromen het
      van 11.500 woningen tot 2040, conform de Regionale         gebied doorkruisen. De woonwerkbalans is wat scheef en
      Woonvisie en binnen de bestaande plancapaciteit.           aan het verslechteren. Ambitie is om deze te verbeteren.
      Woningen die voor een belangrijk deel ook voor lagere      Dit vraagt om een toename van (ruimte voor) werklocaties.
      (midden)inkomens bereikbaar zijn, om te zorgen voor        Ook is er een kwalitatieve mismatch. Hierdoor is er
      voldoende praktijkgeschoolde werknemers in dit deel        een aanzienlijke uitgaande pendel, maar er is ook een
      van de metropoolregio. Met de stadshartontwikkeling        pendelstroom naar het gebied toe. Woonwerkrelaties
      van Hilversum, de ontwikkelingen rond Station Hilversum,   tussen Gooi en Vechtstreek en Flevoland groeien
      Hilversum Sportpark en Hilversum Mediapark, wordt          langzaam. Een betere spreiding in het pendelpatroon
      ook bijgedragen aan de verdere ontwikkeling van het        ontstaat door het economische profiel in beide gebieden
      economisch profiel van de regio.                           onderscheidend te ontwikkelen en versterken, zonder
                                                                 elkaar te beconcurreren, en door te investeren in de
      De media vormen in dit deelgebied een herkenbaar           onderlinge bereikbaarheid.
      cluster binnen het economische profiel In Hilversum
      liggen kansen voor een gefaseerde doorgroei tot            In het Multimodaal Toekomstbeeld 2040 (SBaB)
      Media Campus en Artificial Intelligence (AI)-hub met       wordt onderzocht of de corridors naar de ring van
      innovatieve en cross-sectorale toepassingen binnen         Amsterdam aangepast moeten worden om optimaal te
      en buiten de data-gedreven media-industrie. Zo’n           functioneren. Onder die corridors vallen onder meer de
      ontwikkeling kan worden gestimuleerd via een verdicht      A1 en A27, die een rol kunnen hebben in het tot stand
      programma, een gemengd milieu en zo mogelijk een           brengen van een meer evenwichtige woonwerkbalans.
      hogere frequentie van openbaar vervoer. Ook elders in de   Frequentieverhoging op het spoor (de Gooilijn) is
      regio liggen kansen voor binnenstedelijke ontwikkeling     afhankelijk van de toekomst van het goederenvervoer dat
      voor woningbouw en werkgelegenheid. Versterking van        nu op die lijn zit. Dat valt buiten het bestek van SBaB, maar
      andere openbaarvervoerlocaties aan de Gooicorridor,        is onderdeel van het nationale Toekomstbeeld OV 2040.


                                                                                                                             90
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>Gooi en Vechtstreek
Klimaatbestendig, recreatief en cultureel waardevol landschap




afbeelding 23
De technische mogelijkheden van het watersysteem zit aan haar limiet. De hoger gelegen Gooise heuvelrug,
de lager gelegen Vechtplassen en het waterpeil van het Amsterdam-Rijnkanaal moet gaan werken als één
natuurlijk systeem

                                                                                                           91
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>Groenblauw netwerk in en om de stad                           steeds verder onder druk zetten. De zandgronden moeten       de Stelling van Amsterdam en Nieuwe Hollandse
De Gooi en Vechtstreek onderscheidt zich door de grote        het water zo lang mogelijk vasthouden en het kwelwater       Waterlinie, de Heuvelrug en het Groene Hart met daarin
cultuurhistorische gelaagdheid en diversiteit van het         kan beter benut worden.                                      Natura 2000-gebieden zoals het Naardermeer en de
landschap en de natuur. Dit is een voorwaarde voor de                                                                      Vechtplassen. Het Groene Hart heeft in de Nationale
bijzondere woon-, werk- en recreatieomgeving. De natuur       De vraag is wanneer het punt wordt bereikt dat principieel   Omgevingsvisie de status gekregen van NOVI-gebied.
en het landschap in zowel het hoge als het lage gedeelte      moet worden gekozen voor een andere oplossing dan            De opgave in dit NOVI-gebied als geheel is gericht
van de Gooi en Vechtstreek staan onder druk door              grote (technische) investeringen. Zo’n oplossing zou         op het beperken van bodemdaling, van CO2-uitstoot
verdroging in de Heuvelrug. Grondwater stroomt van de         gericht moeten zijn op een klimaat- en waterrobuuste         en het aanpassen van de waterhuishouding, ruimte
hogere zandgronden van het Gooi naar het westen en het        inrichting van landelijk en stedelijk gebied, met een        voor landbouw, het verbeteren van de relatie stad-
oosten. De natuurwaarden van de Vechtplassen en het           tijdpad op weg daarnaartoe. Rijk en regio gaan binnen        land, omgaan met nieuwe bebouwing, erfgoed en
Naardermeer, Natura 2000-gebieden, zijn afhankelijk van       de Verstedelijkingsstrategie een integrale aanpak            bereikbaarheid.
deze kwel.                                                    uitwerken van het watersysteem in relatie tot functies en
                                                              inrichting in de Gooi en Vechtstreek, met aandacht voor      In Gooi en Vechtstreek gaat de aandacht sterk uit naar
Waterwinning ten behoeve van drinkwaterproductie,             de Natura 2000-gebieden, de landbouw, de inrichting          een aantal landschappelijke verbindingen, belangrijk om
verminderde infiltratie in de stuwwal en bemaling van de      van natuur- en woningbouwgebieden op de Heuvelrug,           het karakter van de MRA in stand te houden als netwerk
polder zetten dit systeem onder druk. In de Vechtstreek       waterwinning ten behoeve van drinkwater, het peilbeheer      van steden en dorpen in een aaneengesloten landschap,
moet gebiedsvreemd water uit het Markermeer worden            van de Vechtplassen, het benutten en vasthouden              en voor een robuust en veerkrachtig ecologisch systeem.
ingelaten om brak (kwel)water uit polders af te voeren en     van kwelwater, mogelijke piekwaterbergingslocaties           Er is sprake van twee grote structuren: de ‘natte natuur’
het water van Naardermeer en Vechtplassen aan te vullen.      en extra gemaalcapaciteit bij Muiden. Een voorbeeld          in de Vechtstreek die zich doorzet tot in de Diemerscheg,
                                                              van een mogelijke maatregel waar nu al een pilot naar        en de ‘droge natuur’ van de Heuvelrug. Deze structuren
Het is daardoor lastig om de natuur- en                       loopt, is het oppompen van brak grondwater uit de            moeten worden verbonden met de natte natuur van
waterkwaliteitsdoelen te halen. Voor het ecologische          Horstermeerpolder, voordat het als brak kwelwater            Waterland en de natte natuur en bosgebieden van
systeem is dat geen duurzaam houdbare situatie, maar          aan de oppervlakte komt. Het opgepompte water                Flevoland. Met name de verbindingen tussen het
voor het watersysteem evenmin. Ook de bebouwde                wordt vervolgens gezuiverd en gebruikt voor de               Naardermeer en omgeving aan de ene kant, en het
omgeving heeft er last van, want bij extreme buien kan het    drinkwatervoorziening.                                       noordwesten van het Gooi aan de andere kant zijn
water niet wegstromen. Dit leidt tot overlast en schade. De                                                                erg kwetsbaar. De monding van het IJ is ook een grote
klimaatverandering (met name de toenemende droogte)           De uitwerking vindt plaats in de context van de              barrière.
en de groeiende vraag naar drinkwater zullen dit systeem      waardevolle cultuurlandschappen in dit deelgebied:




                                                                                                                                                                                       92
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>Onderwerpen voor gebiedsgerichte                               In het NOVI-gebied Groene Hart werken Rijk en regio            media-industrie in Nederland door in te zetten op
afspraken                                                      samen aan:                                                     innovatie en talentontwikkeling, gebruik makend
De meest urgente gebiedsgerichte opgaven en                    •   Een toekomstbestendig en ecologisch veerkrachtig           van de mogelijkheden die AI biedt, vanuit een sterke
vraagstukken die om rijk-regio inzet vragen:                       Groene Hart waar het prettig wonen, werken                 toekomstvaste Media Campus in Hilversum
•   Uitwerking van een integrale aanpak van het                    en recreëren is, relevant voor het behoud en de        •   Voldoende aandacht voor behoud van
    watersysteem in relatie tot functies en inrichting in de       ontwikkeling van de oude cultuurlandschappen in dit        praktijkgeschoolde werkgelegenheid in Gooi en
    Gooi en Vechtstreek met aandacht voor de Natura                deelgebied (waarvan een deel ‘nationale importantie’       Vechtstreek, als voorwaarde voor leefbaarheid en
    2000-gebieden, de landbouw, de inrichting van                  heeft als onderdeel van het werelderfgoed Hollandse        inclusiviteit
    natuur- en woningbouwgebieden op de Heuvelrug,                 Waterlinies)                                           •   De woonwerkrelatie met Utrecht, Amersfoort,
    drinkwaterwinning in het gebied, het peilbeheer van                                                                       Amsterdam en Flevoland, met aanvullend aandacht
    de Vechtplassen, het benutten en vasthouden van            Om regionale inzet vragen:                                     voor HOV- en fietsverbindingen richting de
    kwelwater, mogelijke tijdelijke waterbuffers en extra      •   Verder versterken van het economisch profiel Gooi          werkplekken in deze gebieden en vice versa
    gemaalcapaciteit bij Muiden                                    en Vechtstreek op media (Mediapark), gezondheid        •   Het behoud van de leefbaarheid in de kleine
•   Aandacht voor het functioneren van de A1 en A27, als           (in Arenapark en elders in het deelgebied) en              kernen, zoals met inzet op het tegengaan van
    onderdeel van het Multimodaal Toekomstbeeld 2040               vrijetijdseconomie                                         winkelleegstand en het verbeteren van de
•   De integrale ontwikkeling van stadshart Hilversum          •   Versterken van de (internationale)                         bereikbaarheid per HOV en fiets
                                                                   concurrentiekracht en verdienvermogen van de




afbeelding 24
Vechtplassen



                                                                                                                                                                                     93
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>      Zuidflank MRA
4.6   Leefbare internationale entree van Nederland

      Meerkernige ontwikkeling met                                 naar Schiphol en Hoofddorp. Met name de groei van de
      menselijke maat                                              bedrijvigheid in Haarlemmermeer leidt tot een acute
      De Zuidflank van de MRA is het samenhangend                  behoefte om de capaciteit van het energienetwerk te
      gebied van Amstelland-Meerlanden en de zuidkant              vergroten.
      van Amsterdam, dat de verbinding maakt met de
      zuidelijke Randstad. De meerkernige ontwikkeling uit         In deze context speelt een aantal specifieke
      zich hier in de stadshartontwikkeling in Hoofddorp           mobiliteitsvraagstukken, die geadresseerd zijn in
      en andere omvangrijke gebiedsontwikkelingen in               SBaB. Voor het wegverkeer gaat dat vooral om het
      de Haarlemmermeer, de ontwikkelingen rond de                 onderzoek voor het Multimodaal Toekomstbeeld 2040
      ov-knooppunten Diemen-Zuid en Duivendrecht en                naar de ringen rond Amsterdam, waaronder de A9
      ontwikkelingen langs de vernieuwde Amstelveenlijn            en A5, en maatregelen in het hoofdwegennet. In het
      en in het centrum van Amstelveen. In totaal, exclusief       openbaar vervoer is het de opgave de bereikbaarheid te
      Amsterdam, is hier ruimte voor zo’n 60.000 woningen          behouden en versterken rond gebiedsontwikkelingen bij
      in gemengde woonwerkmilieus die grotendeels ook              knooppunten (zoals Diemen-Zuid voor de ontwikkeling
      de verwachte groei aan banen (zo’n 60.000 tot 2040)          van Holland Park en Duivendrecht voor de ontwikkelingen
      moeten accommoderen. De grote vraag naar ruimte              De Nieuwe Kern, Werkstad Over-Amstel en Entrada),
      voor bedrijvigheid maakt dat uitbreidingsruimte voor         op alle schaalniveaus: nationaal, regionaal en fijnmazig.
      bestaande bedrijven onder druk staat.                        Verder is een nieuwe A2-Entree in onderzoek, in de
                                                                   context van de te ontwikkelen gebieden in Duivendrecht
      Dankzij de internationalisering, de hoogwaardige logistiek   (als onderdeel van ontwikkellocatie Amsterdam
      en de greenport/sierteelt is de Zuidflank een magneet        Zuidoost/Duivendrecht) en het Zuidasdok. Dit betreft
      voor economische groei, met name in de stedelijke            het afwaarderen van het eerste deel van de A2 (vanaf
      band tussen Hoofddorp, Schiphol, de Zuidas, Zuidoost/        de Utrechtsebrug tot aan het knooppunt Amstel/A10).
      Duivendrecht en Diemen. Die groei weerspiegelt zich          En mede in combinatie met het openbaar vervoer is een
      in de druk op de infrastructuur. De corridor ZWASH           steeds belangrijker rol weggelegd voor de (al dan niet
      (Zuidwestkant Amsterdam-Schiphol-Hoofddorp) heeft            elektrische) fiets. Dit speelt zeker in de Zuidflank waar
      daarom prioriteit binnen het Rijks-regionale SBaB-           wonen en werken voor MRA-begrippen dichtbij elkaar
      programma. Daarin zit onder meer de ontwikkeling van         zijn gesitueerd. Ook die elementen krijgen een plek in de
      een woonwerkmilieu in het stadshart van Hoofddorp,           programmalijn ‘Multimodaal Toekomstbeeld 2040’ van
      gerelateerd aan het doortrekken van de Noord/Zuidlijn        SBaB.


                                                                                                                               94
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>                       In de Zuidflank heeft de aanwezigheid van Schiphol              toekomstig beleid verbeterd kan worden, zal worden
                       veel invloed op de mogelijkheden voor verstedelijking           verkend in het traject van de vernieuwing van het
                       en het saneren van zo’n 800 hectare verrommeld glas.            Luchthavenindelingbesluit (LIB) en in overleg met
                       In paragraaf 3.1 is gesteld dat wordt verkend of met            alle betrokken partijen.
                       maatwerk en een zorgvuldige belangenafweging meer           •   Om zones waar niet gebouwd kan worden te laten
                       ontwikkelingsruimte mogelijk kan worden gemaakt                 bijdragen aan de leefkwaliteit van de regio, kan
                       dan op dit moment, binnen de randvoorwaarden van                bijvoorbeeld gedacht worden aan investeren in
                       veiligheid en gezondheid. Oplossingsrichtingen met              landschappelijke ontwikkelingen met functies die
                       bijzondere betekenis voor de Zuidflank zijn:                    zich verhouden tot de nabijheid van Schiphol. Deze
                       •   Onderzoek naar de toepassingsmogelijkheden                  kunnen worden omschreven als attractieve en vitale
                           van innovaties, zoals geluidadaptief bouwen.                landschappen, die bijdragen aan de gezondheid
                           Daarbij wordt gestreefd naar meer flexibiliteit in de       en de klimaatadaptiviteit van de omgeving en die
                           regelgeving om kleinschalig woningbouw toe te               een cultuurhistorische waarde vertegenwoordigen.
                           staan om lokaal de leefkwaliteit op peil te houden          Koppelingen zijn denkbaar met bijvoorbeeld de
                           en verloedering, bijvoorbeeld door verouderde en            wateropgave en het recreatieve netwerk.
                           vervallen kassen, tegen te gaan. De mogelijkheden
                           voor geluidadaptief bouwen kunnen ook toegepast         Integrale gebiedsaanpak
                           worden op de gebieden waar al gebouwd mag               leefomgevingskwaliteit
                           worden maar waar ook geluidbelasting is. De             Rijk en regio moeten keuzes maken over de leefkwaliteit
                           resultaten van de testlocatie die de gemeente           rondom Schiphol in relatie tot de verstedelijking en
                           Haarlemmermeer realiseert in samenwerking               de toekomst van de luchthaven. Dit vraagt om een
                           met Schiphol, de provincie en het Rijk (fieldlab        integrale gebiedsaanpak in de Zuidflank (samenwerking
                           geluidadaptief bouwen) zullen hiervoor worden           Luchtvaartnota en VS MRA) waarbij de centrale vraag is:
                           ingezet. Rijk en regionale overheden verkennen          wat is de juiste balans tussen ruimte voor woningbouw,
                           samen de mogelijkheden voor meer ruimtelijke            leefomgevingskwaliteit, gezondheid en de ruimte voor
                           ontwikkelingen rond burgerluchthavens om                luchtvaart en welke keuzes en maatregelen (financieel,
                           de leefkwaliteit op peil te houden. Dit gebeurt         compensatie, isolatie, etc) zijn daarvoor nodig?
                           binnen de randvoorwaarden voor veiligheid en
afbeelding 25              gezondheid en in lijn met de Omgevingswet. In           Voor de korte termijn (tot 2030) is uit te werken of
LIB-contour Schiphol       de uitvoeringsagenda bij de Luchtvaartnota is een       en zo ja hoe stedelijke ontwikkelingen in een brede
                           verkenning opgenomen naar de verruiming van             belangenafweging vorm kunnen krijgen in balans met de
                           mogelijkheden voor ruimtelijke ontwikkelingen en        luchtvaartontwikkeling,wat de gezamenlijke ambities op
                           proefprojecten rond Schiphol. De Verklaring van geen    het gebied van leefkwaliteit voor de Zuidflank zijn, wat
                           bezwaar ex artikel 8.9 Wet luchtvaart biedt op dit      oplossingen/kansen zijn om de leefkwaliteit te verbeteren
                           moment ruimte om in specifieke situaties maatwerk       en hoe de eventuele meerkosten voor het kwalitatief
                           te kunnen bieden. Of en hoe deze procedure voor         inrichten of ontwikkelen van gebieden kunnen worden
                                                                                   gefinancierd.
                                                                                                                                               95
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>Uitgangspunt is het principe van wederkerigheid tussen       Groenblauw netwerk in en om de stad                           Amsterdamse Bos (Bovenlanden en Westeinderplassen),
‘de lucht’ en ‘de grond’: de luchtvaart houdt rekening       In de Zuidflank is het (bestuurlijk vastgestelde)             dat is vorm te geven als volwaardige groenblauwe scheg,
met het ruimtegebruik op de grond en vice versa. We          ontwikkelingsprincipe dat stad en landschap in                in aansluiting op de Amsterdamse Bos-visie die recent is
willen inwoners bescherming bieden tegen geluid en           samenhang worden ontwikkeld, nadrukkelijk aan de orde.        uitgekomen.
veiligheidsrisico’s en innovaties de ruimte geven. Hierbij   De Zuidflank raakt een aantal landschappen met een
zoeken we naar een systematiek die aansluit bij de           bijzondere beleidsstatus: het Groene Hart, de duinen          In algemene zin speelt de behoefte om de verschillende
omgevingswet.                                                met de binnenduinrand en de Stelling van Amsterdam.           landschappen in de Zuidflank te verbinden, en bestaande
                                                             Samen met de groene scheggen in de omgeving van               verbindingen te verbeteren dan wel te behouden. Uit
In gebieden waar geen woningen gebouwd kunnen                Amsterdam zoals de Amstelscheg, de Westeinderscheg            analyses van het Planbureau voor de Leefomgeving
worden, zijn kansen voor versterking van groen, recreatie,   en de Diemerscheg, zorgen deze landschapsstructuren           voor de MRA blijkt dat de aanwezigheid van groen en
waterbuffering, energietransitie en natuur.                  ervoor dat een uitgestrekt uitloopgebied voor niemand in      landschap in deze deelregio tekortschiet (met name in
                                                             de MRA ver weg is.                                            het gebied tussen Hoofddorp/Nieuw-Vennep enerzijds
Onder andere de volgende oplossingen zullen in relatie                                                                     en Aalsmeer/Uithoorn anderzijds). Vanwege vele
worden gebracht met de verdere uitwerking van de             Willen deze groenstructuren ook functioneren als              barrières (weginfrastructuur, Ringvaart Haarlemmermeer)
integrale gebiedsaanpak:                                     volwaardige uitloopgebieden, zeker gelet op de                zijn de recreatieve bereikbaarheid en de ecologische
•   Oplossingen die voortkomen uit het traject               verdergaande verstedelijking, dan vraagt dat om een           verbindingen zeer beperkt. Er is in het bijzonder behoefte
    ruimtelijke herziening Schiphol (LIB) bijvoorbeeld ten   duurzame inrichting. Voor gebieden als De Ronde               aan een ecologische verbinding tussen de duinen en
    aanzien van de mogelijkheden voor maatwerk en het        Hoep en de Bovenkerkerpolder, en in het kader van             het Groene Hart (via PARK21 in Haarlemmermeer en de
    maken van een integrale afweging                         het Ontwikkelperspectief Amstelscheg, werken                  Westeinderplassen en Amstelscheg) en een recreatieve
•   Optimalisatie van vliegroutes en waar mogelijk ook       gebiedspartners en gezamenlijke overheden daar samen          verbinding die daar grotendeels mee overlapt: vanaf de
    onderzoeken of bijvoorbeeld aanpassing /amoveren         aan in gebiedsprocessen.                                      Amsterdamse waterleidingduinen via PARK21, over de
    van radarsystemen een optie is (met inachtneming                                                                       Ringvaart naar de Westeinderscheg, Amsterdamse Bos en
    van de vliegoperatie en veiligheid)                      Vooral in de Westeinderscheg, waar in de Bovenlanden          Amstelscheg. Hier liggen ook kansen voor versterking van
•   Het betrekken van het inzicht dat de fysieke             sprake is van verouderde of in onbruik geraakte               het watersysteem, bijvoorbeeld waterberging. Bij Uithoorn
    omgeving invloed heeft op de daadwerkelijke              tuinbouwkassen en -gronden, vraagt dit om een                 wordt gekeken naar een groene recreatieve verbinding
    geluidsbelasting                                         gezamenlijke inspanning van partijen om te komen tot          tussen de Westeinderplassen en de Amstel, onder
•   Ruimte bieden voor innovaties op het gebied van          een toekomstbestendig groen-recreatief landschap. Bij         andere via de Vuurlijn — onderdeel van de Stelling van
    soundscape en geluidadaptief bouwen, gericht op          de inrichting van dit gebied speelt ook het verbeteren van    Amsterdam. Daarnaast is behoefte aan een recreatieve
    het beperken en voorkomen van geluidbelasting en         de recreatieve bereikbaarheid een belangrijke rol. Voor       verbinding ‘Amsterdamse waterleidingduinen-
    hinder van het vliegverkeer voor bewoners                de Westeinderscheg is recent een gebiedsproces gestart,       Heemstede-Westflank-Haarlemmermeer/Liniepad (ten
•   Inzet op landschappelijke en recreatieve                 waarin onderzocht wordt om het gebied te definiëren als       noorden van Hoofddorp)’ en een recreatieve corridor
    ontwikkelingen en verbindingen                           een aaneengesloten landschappelijke structuur tussen          door de Westeinderscheg.
                                                             het IJ en het Groene Hart ver voorbij Aalsmeer. Het
                                                             project geeft vorm aan de Westeinderscheg, zet het op         Tot slot komt uit het watersysteem de behoefte voort
                                                             de kaart en zal het bestuurlijk verankeren. In de Zuidflank   om het doorspoelen van het verziltende grondwater
                                                             gaat het vooral om het gedeelte ten zuiden van het            met zoetwater te begrenzen. Dat zou van agrariërs


                                                                                                                                                                                        96
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>Zuidflank MRA
Leefbare, internationale entree van Nederland




fbeelding 26
Een kwalitatief waardevol landschap om de leefbaarheid rondom Schiphol te verbeteren


                                                                                       97
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>vragen om na te denken over andere teelten en kan                het Amsterdamse Bos, PARK21 en het Groene Hart,           verbinding met PARK21 raken elkaar ter hoogte van de
nieuwe kansen voor natuur en recreatie opleveren. Op             met daarin functies die zich tot de ontwikkeling van      Westeinderplassen en Rijsenhout. Sanering van oud glas
lange termijn kan een klimaatadaptieve ontwikkeling              de scheg verhouden. De recreatieve bereikbaarheid         in deze omgeving biedt kansen op nieuwe groenblauwe
vragen om ruimtelijke ingrepen aan bestaande dijken              van de Westeinderscheg en de verbindingen met             verbindingen, die tegelijk een impuls bieden aan de
of om nieuwe compartimenteringsdijken, als de                    aangrenzende landschappen zijn belangrijke                leefkwaliteit in Rijsenhout. Het is de bedoeling dat ze
verdere ontwikkeling in Haarlemmermeer (die tot                  aandachtspunten.                                          uiteindelijk als één aaneengesloten landschappelijke
een hogere economische waarde leidt) om een hoger                                                                          structuur gaan functioneren.
beschermingsniveau vraagt. Door de bouwprogramma’s           De groene aaneenrijging van het Groene Hart,
en de ligging spelen klimaatadaptiviteit en zeker ook        Westeinderscheg en PARK21 (en verder naar de duinen)          Onderwerpen voor gebiedsgerichte
inzetten op gevolgbeperking een belangrijke rol bij          vraagt om uitwerking op verschillende punten:                 afspraken
gebiedsontwikkelingen in Haarlemmermeer. Bij de              •   De programmatische uitwerking: wat is er nodig            De meest urgente gebiedsgerichte opgaven en
Westeinderscheg en de Amstelscheg moet balans worden             voor een doeltreffende ecologische en recreatieve         vraagstukken die om rijk-regio inzet vragen:
gevonden tussen stedelijke druk en landschap, tussen             verbinding                                                •   Integrale gebiedsaanpak leefkwaliteit Zuidflank.
klimaatadaptatie, energie, bodemdaling, veranderingen in     •   (Daaraan verbonden) het ambitieniveau: inzet                  Deze aanpak focust op de uitwerking gezamenlijke
de landbouw, natuurontwikkeling en recreatie.                    op een groenstructuur en onderzoeken van de                   ambities leefkwaliteit, de oplossingen en kansen
                                                                 mogelijkheden om aan te sluiten bij de nationale              voor de leefkwaliteit in samenhang met de ruimtelijk
De landschappelijke ontwikkelingsbehoeften zetten we             Bossenstrategie waarin het Rijk en de twaalf                  economische ontwikkelingen rond Schiphol. De
in om de groenblauwe structuur op regionaal niveau te            provincies zich hebben voorgenomen om 37.000                  integrale gebiedsaanpak kan input leveren voor
versterken: een doorgaand groenblauw netwerk dat de              hectare nieuw bos aan te planten                              vernieuwing ruimtelijk beleid Schiphol (LIB).
groene gebieden onderling verbindt en een bijdrage           •   De transformatieopgave van verouderde                         Het transformeren van het verrommelde glas,
levert aan andere opgaven (water, klimaat, erfgoed). Dit         (glas)tuinbouw naar natuur en recreatie in de                 de aanpak van verouderde monofunctionele
betekent concreet:                                               Westeinderscheg                                               kantoorgebieden binnen LiB-contouren en een te
•   Inzet op de verdere ontwikkeling van PARK21 en in        •   De wisselwerking met het agrarisch grondgebruik en            ontwikkelen landschappelijke verbinding tussen de
    het bijzonder de verbindingen met het omliggende             de wateropgaven in Haarlemmermeer                             Westeinderscheg, de Amstelscheg en het Groene
    landschap, waarbij vooral de kruisingen met de A4        •   De vormgeving van de zone waar de ecologische en              Hart maken onderdeel uit van de uitwerking van deze
    en de spoorlijn aandacht vragen. Hier speelt zowel           recreatieve verbinding grote infrastructuur kruist (het       gebiedsaanpak.
    de barrièrewerking van de infrastructuur als de              spoor en de A4)                                           •   Integrale ontwikkeling van het stadshart Hoofddorp
    afstemming met de economische ontwikkeling langs         •   De kruising met de Ringdijk, waar een ecologische         •   Behoud en versterken ov-bereikbaarheid
    de A4. Dit is een vitale schakel in een recreatieve en       en recreatieve ontwikkeling kan samengaan met                 (nationaal, regionaal en fijnmazig) ten behoeve van
    ecologische structuur die verbindingen legt tussen           verbetering van de waterveiligheid op lange termijn in        gebiedsontwikkelingen bij ov-knooppunten (zoals
    het duinlandschap, PARK21, Westeinderscheg,                  Haarlemmermeer                                                Duivendrecht en Diemen-Zuid), onderdeel van SBaB
    Amstelscheg en Groene Hart.                              •   Het inpassen van economische functies binnen de           •   Procesmatig voortgang Groeifondsvoorstel rondom
•   Inzet op de verdere recreatieve en                           hierboven genoemde randvoorwaarden                            Noord/Zuidlijn, inclusief financiering vanuit Rijk en
    natuurontwikkeling van de Westeinderscheg,                                                                                 regio
    met de Bovenlanden en Westeinderplassen, als             Tot slot is het van belang om de aansluiting tussen alle      •   Acties en afspraken verbonden aan het programma
    volwaardige groenblauwe scheg, in aansluiting op         gebieden in beeld te houden. De Westeinderscheg en de             ZWASH, onder meer t.a.v. het doortrekken van de


                                                                                                                                                                                       98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>    Noord/Zuidlijn van Amsterdam-Zuid naar Hoofddorp     In het NOVI-gebied Groene Hart werken Rijk en regio        •   Uitwerken van de Westeinderscheg als
•   Versnelling woningbouw onder andere in Westflank     samen aan:                                                     volwaardig te ontwikkelen groenblauwe scheg
    Haarlemmermeer en Hoofddorp in samenhang met         •   Een toekomstbestendig en ecologisch veerkrachtig           met natuurontwikkeling, recreatieve functies en
    de noodzakelijke randvoorwaarden                         Groene Hart waar het prettig wonen, werken                 verbindingen
•   Maatregelen in het wegennet (met aandacht voor het       en recreëren is, relevant voor het behoud en de        •   Uitwerken van het economisch profiel
    functioneren van de A9 en de N201) en versterking        ontwikkeling van de oude cultuurlandschappen in dit    •   Greenport Aalsmeer, herclustering en oplossen
    van het fietsnetwerk (beide onderdeel van het            deelgebied (waarvan een deel ‘nationale importantie’       probleem verouderd glas door andere functies:
    Multimodaal Toekomstbeeld 2040, SBaB)                    heeft als onderdeel van het werelderfgoed Stelling         woningbouw, landschapsontwikkeling/recreatie,
•   Transformatie van de Amstelscheg vanwege                 van Amsterdam)                                             voedsel (keten verkorten), opwek zonne-energie,
    onder meer bodemdaling, ander type landbouw,                                                                        bosbouw, innovatie glastuinbouw, in relatie tot
    natuurontwikkeling en recreatie, in de context van   Om regionale inzet vragen:                                     rijks-regionale afspraken rond de keuzesituatie
    het interbestuurlijke programma Veenweide            •   Uitwerken van het gebied PARK21/A4/                        Leefkwaliteit Schiphol
                                                             Westeinderscheg als zoekgebied voor ecologische en     •   Substantiële woningbouw in Haarlemmermeer,
                                                             recreatieve verbindingen en functies in combinatie         Amstelveen, Ouder-Amstel, Aalsmeer
                                                             met economische ontwikkelingen (waarbij mogelijke      •   Integrale ontwikkeling van het regionale centrum
                                                             inbreng wordt bekeken vanuit de nationale                  Stadshart Amstelveen
                                                             Bossenstrategie en synergie wordt gezocht met een      •   Aanleg bedrijventerreinen in Haarlemmermeer
                                                             klimaatadaptieve inrichting en opruimen verouderd          met een oplossing voor het knelpunt van de
                                                             glas)                                                      energievoorziening




                                                                                                                                                              afbeelding 27
                                                                                                                                                      Greenport Aalsmeer



                                                                                                                                                                              99
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>      Amsterdam
4.7   Groene wereldstad, creatieve handelstad en cultureel hart
      van Nederland


      Meerkernige ontwikkeling met                                  die zich niet laten mengen met woningbouw. Naast
      menselijke maat                                               de huidige focus op de ringzone en de IJ-oevers,
      Amsterdam ziet zich in metropoolverband voor de               richt Amsterdam zich steeds meer op de flanken van
      complexe taak gesteld om de demografische en                  de stad. In de stadsdelen Nieuw-West, Zuidoost en
      economische groei op een zorgvuldige en evenwichtige          Noord ontstaan eigenstandige kernen met gemengde,
      wijze te faciliteren, waarbij de leefkwaliteit in de stad     stedelijke woonwerkmilieus, in een duurzame en groene
      verder wordt vergroot, de negatieve impact op het             leefomgeving. Amsterdam wordt zo een meerkernige
      milieu niet verder toeneemt en de sociaal-ruimtelijke         stad binnen de meerkernige metropool. De nieuwe
      ongelijkheid wordt teruggedrongen. De stad neemt              woonwerkgebieden liggen dichter bij de regio en sluiten
      hiervoor nadrukkelijk haar verantwoordelijkheid, onder        vaak aan op ontwikkelingen bij buurgemeenten. Dit vraagt
      meer door ongeveer de helft van de woningbouwopgave           om een uitgelezen samenhang met de opgaven op MRA-
      van de MRA op Amsterdams grondgebied te laten landen.         niveau in de omliggende vijf deelgebieden.
      De stad koerst op minimaal 150.000 woningen erbij, voor
      250.000 inwoners, in 2050 – en op 200.000 nieuwe              Amsterdam wil een inclusieve en diverse stad zijn en
      arbeidsplaatsen. Economisch heeft Amsterdam een               blijven. Het vervullen van deze wens is allesbehalve
      belangrijke functie voor startups en de tech-sector, en het   vanzelfsprekend. In de steeds duurder wordende stad
      is een aantrekkelijke vestigingsplaats voor grootstedelijke   vergt het voortdurende en vergaande interventies op de
      voorzieningen.                                                woningmarkt om ook lage en middeninkomens blijvend
                                                                    aan de stad te binden. Om sociaal-ruimtelijke segregatie
      Deze opgave krijgt met name gestalte via omvangrijke          tegen te gaan streeft Amsterdam naar een evenwichtiger
      verdichtings- en transformatieprojecten zoals Haven-          verdeling van arbeidspotentieel, werk, onderwijs en
      Stad en Amstelstad (waaronder ontwikkellocaties in            voorzieningen over de stad en de metropool. Hiertoe
      Amsterdam Zuidoost en Duivendrecht vallen). Om deze           dient de vervoersarmoede in delen van stad en regio te
      te kunnen realiseren, moeten de randvoorwaarden               worden teruggedrongen en moet worden ingezet op het
      op orde zijn. Knelpunten in het energiesysteem en de          behoud voor de stad van praktische werkgelegenheid en
      verkeersinfrastructuur moeten worden weggenomen               praktisch en middelbaar opgeleide arbeidskrachten.
      en er is ruimte nodig voor bedrijven op deze locaties


                                                                                                                              100
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>Amsterdam                                                                  Groenblauw netwerk in en om de stad
                                                                           In de verdichtende stad wordt de schaarse openbare
Groene wereldstad, creatieve handelstad en cultureel hart van Nederland    ruimte steeds belangrijker. Deze moet van hoge
                                                                           kwaliteit zijn en uitnodigen tot ontmoeten en bewegen.
                                                                           Het publieke domein wordt rigoureus vergroend. Er
                                                                           wordt geïnvesteerd in parkontwikkeling (onder meer
                                                                           Oeverlanden, Gaasperdakpark en Zuidasdokpark),
                                                                           in groene routes en ecologische verbindingen.
                                                                           Verkeerswegen, zoals Gooiseweg en Lelylaan, worden
                                                                           groene stadslanen begeleid door bebouwing. Maar er
                                                                           wordt ook geïnvesteerd in het landschap en de groene
                                                                           scheggen, via natuurontwikkeling, het bevorderen van
                                                                           kringlooplandbouw en het creëren van meer ruimte voor
                                                                           recreatie, sporten en bewegen.


                                                                           Voor de leefkwaliteit in Amsterdam is ook het omliggende
                                                                           landschap van groot belang. Dat geldt in het bijzonder
                                                                           voor het openhouden en versterken van de groene
                                                                           scheggen en de metropolitane landschappen, mede
                                                                           in het licht van de toenemende recreatieve druk. Maar
                                                                           ook investeringen in het landschap ten behoeve van
                                                                           klimaatadaptiviteit, waterrobuustheid, (kringloop)
                                                                           landbouw, erfgoedbeheer en biodiversiteit dragen
                                                                           substantieel bij aan de gezondheid, veiligheid
                                                                           en aantrekkelijkheid van de leefomgeving van
                                                                           Amsterdammers.


                                                                           Onderwerpen voor gebiedsgerichte
                                                                           afspraken
                                                                           Over de volgende ambities, plannen en projecten zijn
                                                                           binnen afzienbare tijd (nadere) afspraken noodzakelijk
                                                                           met Rijk en/of regio:
afbeelding 28                                                              1 - De bouw van 150.000 woningen met bijbehorende
Verdichting in de stad vraagt om een kwaliteitsimpuls. Kwalitatief groen   voorzieningen en werkruimtes binnen de bestaande stad
in de stad verbinden met de landschappen rondom.                           tot 2050, via verdichting en transformatie



                                                                                                                                    101
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>Rijk-regio:                                                 3 - Optimaliseren en toekomstbestendig maken van           6 - Het realiseren van een robuust, veerkrachtig en
•   Het uitvoeren van de gemaakte afspraken in de           het nationaal, regionaal en stedelijk verkeers- en         klimaatbestendig watersysteem in stad en regio
    Woondeal, onder meer om de bouw van sociale             vervoerssysteem                                            Rijk-regio:
    en middeldure huurwoningen te bevorderen; met           Rijk-regio:                                                •   Het versterken van de samenwerking om het
    nadere afspraken over het optimaliseren van de          •   Verdere uitwerking Groeifondsvoorstel rondom               groeiende aantal knelpunten in het stedelijke en
    inzet van bouwimpulsgelden ten behoeve van                  Noord/Zuidlijn (SBaB), inclusief financiering vanuit       regionale watersysteem op te lossen en de stad en
    de benodigde infrastructuur, de betaalbaarheid              Rijk en regio                                              regio waterrobuust en klimaatadaptief in te richten,
    van woningen en de - complexe en kostbare -             •   Afspraken over onderzoeken sluiten van de                  volgens de in de paragraaf 3.3 (watersysteem)
    transformatie van gebieden (bijvoorbeeld voor het           metroringlijn (SBaB)                                       omschreven prioriteiten
    uitkopen van bedrijven)                                 •   De aanleg van een aantal nieuwe vaste
•   Versnelling van de bouwproductie tot 2030 in                oeververbindingen over het IJ conform advies           7 - Openhouden en versterken van de groene scheggen
    Haven-Stad en Amsterdam Zuidoost/Duivendrecht               d’Hooghe en reeds gemaakte afspraken tussen Rijk       en de metropolitane landschappen, mede in het licht van
Regio:                                                          en regio                                               de toenemende recreatieve druk
•   Het versterken van de samenhang tussen de               •   Het bevorderen van autoluwe stad via bijvoorbeeld      Rijk-regio:
    verdichtings- en transformatieprojecten in de               innovatieve infrastructuur zoals hubs (personen,       •   Een gebiedsgerichte aanpak van de bodemdaling
    flanken van de stad en naburige ontwikkelingen in           goederen), overslagpunten voor goederenvervoer,            in veenweidegebieden zoals omschreven in
    omliggende deelregio’s.                                     distributie over water (in samenwerking met SBaB)          paragraaf Zaanstreek-Waterland als ‘Integrale
                                                                                                                           gebiedsuitwerking over de toekomst van de
2 - Het verminderen van de sociaal-ruimtelijke              4 - Toekomstbestendig integreren van de luchtvaart/            veenweidegebieden’
ongelijkheid in stad en regio                               Schiphol in de groeiende en intensiverende stad en         •   Het doorontwikkelen van de Westeinderscheg, de
Rijk-regio:                                                 metropool                                                      Amstelscheg, de Diemerscheg en Waterland zoals
•   Inzet van Rijksregelgeving die excessen op de           Rijk-regio:                                                    omschreven in de paragrafen Zuidflank, Oostflank,
    woningmarkt helpt tegengaan                             •   De in paragraaf 4.6 opgenomen Rijk-regio inzet:            Gooi en Vechtstreek en Zaanstreek-Waterland
•   Het helpen verminderen van de stedelijke en                 Integrale aanpak leefkwaliteit Zuidflank               Regio:
    regionale vervoersarmoede                               •   Acties en afspraken verbonden aan het programma        •   Versterking van de recreatieve structuur door een
•   Het terugdringen van milieugezondheidsrisico’s in           ZWASH (zie de paragraaf over de Zuidflank)                 kwaliteitsslag in de bestaande recreatiegebieden,
    specifieke delen van stad en metropool                                                                                 met onder meer de aanpak van het achterstallig
Regio:                                                      5 - Verwezenlijken van de metropolitane energietransitie       onderhoud in de gebieden van Staatbosbeheer
•   Een evenwichtiger verdeling van arbeidspotentieel,      met het Noordzeekanaalgebied als spil                          (afspraken zijn in voorbereiding met
    werk, onderwijs en voorzieningen over de stad en de     Rijk-regio:                                                    recreatieschappen en Staatsbosbeheer)
    metropool                                               •   Afspraken en afwegingen voortkomend
Met het Rijk zijn afspraken gemaakt over de inzet van het       uit de uitwerking in het NOVI-gebied
Programma Leefbaarheid en Veiligheid in de stadsdelen           Noordzeekanaalgebied (conform paragraaf 4.1
Nieuw West en Zuidoost.                                         Noordzeekanaalgebied)




                                                                                                                                                                                  102
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>5. Fasering
De Verstedelijkingsstrategie voor de Metropoolregio Amsterdam geeft de koers aan voor
de ontwikkeling van de regio tot 2050. In deze periode bieden we ruimte voor de bouw van
325.000 woningen en zo’n 400.000 extra banen, inclusief bijbehorende voorzieningen en
infrastructuur voor de grote transities. We zorgen voor natuur- en landschapsontwikkeling en
voor een leefomgeving die gezond is en bestand tegen de effecten van klimaatverandering. Dit
hoofdstuk geeft een overzicht van de fasering van de verstedelijking van de Metropoolregio
Amsterdam.




                                                                                               103
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>5.1   Fasering op hoofdlijnen
      Gewenste ontwikkeling in de tijd                             mate bepalend voor de fasering van de ontwikkeling
      Dit hoofdstuk schetst op hoofdlijnen de ideale               van de Metropoolregio na 2030. Tot 2030 zal zicht op
      ontwikkeling in de tijd. De fasering concretiseert           realisatie van de systeemsprongen in belangrijke mate
      de gemaakte keuzes en legt de basis voor hoe Rijk            bepalend zijn voor het ontwikkeltempo in de komende
      en regio samenwerken aan de ontwikkeling van de              jaren.
      Metropoolregio. De daadwerkelijke realisatie ervan is
      afhankelijk van veel factoren. Niet alles kan tegelijk. De   Onzekerheden, monitoring op
      investeringsmogelijkheden zijn niet onbeperkt en er zijn     ontwikkeling en investeringen
      grenzen aan wat de markt aankan. Ook is maatschappelijk      De benodigde investeringen voor het komende
      draagvlak een belangrijke factor.                            decennium en de langere termijn zijn niet allemaal
                                                                   tegelijkertijd te organiseren. In enkele gevallen
      Fasering afhankelijk van grote                               wordt nog onderzocht welke investeringen in de
      investeringen in de randvoorwaardelijke                      randvoorwaarden voor ontwikkeling waar, wanneer nodig
      systemen                                                     zijn. En het moment dat randvoorwaarden gerealiseerd
      Voor een duurzame meerkernige metropoolregio die             moeten zijn, is afhankelijk van woningbouwplannen
      sociaal en economisch sterk is, zijn grote investeringen     en het ontwikkeltempo. Tot slot brengt de
      en meerdere systeemsprongen nodig, die van invloed           toekomst onzekerheden met zich mee. Belangrijke
      zijn op de fasering. Om de regio met de voorziene groei      onzekerheden zijn de langetermijneffecten van
      bereikbaar te houden en na 2030 door te kunnen blijven       corona op bijvoorbeeld mobiliteit en woonvoorkeuren,
      groeien, moet de komende jaren flink geïnvesteerd te         ontwikkeling van de bevolking en specifiek immigratie,
      worden in onder andere het stedelijke mobiliteitssysteem     de economische conjunctuur, de snelheid en impact
      en de start van de schaalsprong van het regionale            van klimaatverandering en de ontwikkelingen rondom
      mobiliteitssysteem. Hierover zal de komende jaren            de luchtvaart en bedrijven die grote impact hebben
      besloten moeten worden. De energietransitie maakt dat        op de leefomgeving. Zodoende is het belangrijk dat de
      we moeten overstappen naar een ander – geïntegreerd          ontwikkeling van de regio jaarlijks wordt gemonitord, de
      en hybride – energiesysteem. En klimaatadaptiviteit stelt    fasering waar nodig wordt aangescherpt en dat daarbij
      hoge eisen aan de ruimtelijke inrichting, om te voorkomen    de koppeling wordt gelegd met investeringen. Hiervoor
      dat er wateroverlast, tekort aan zoetwater of hittestress    zullen al bestaande monitors worden benut, zoals de
      ontstaat. Deze eisen aan de ruimtelijke inrichting kennen    Monitor Plancapaciteit (woningbouw) en de Plabeka-
      een directe wisselwerking met het watersysteem.              monitor (kantoren en bedrijfsterreinen), en zal bekeken
      De systeemsprongen moeten komend decennium                   worden wat aanvullend daarop nodig is.
      voorbereid en opgestart worden. Ze zijn in belangrijke


                                                                                                                              104
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>5.2   Faseringsbeeld
      Hieronder volgt een faseringsbeeld op hoofdlijnen.            worden niet alleen woningen gebouwd, maar steden
      Het schetst de ideale fasering. Omdat het een beeld           en samenlevingen. Zodoende wordt ook ingezet op
      op hoofdlijnen is, bevat het niet alle maatregelen die        stedelijke vernieuwing, met Rijk-regio inzet voor vier
      in de voorgaande teksten zijn genoemd. Wel benoemt            gebieden in de MRA. En met ontwikkelingen voor de
      het de grootste ingrepen en worden op verschillende           woningbouwopgave accommoderen we ook de groei van
      plekken enkele concrete voorbeelden genoemd.                  de werkgelegenheid met zo’n 140.000 banen.
      Het faseringsbeeld geeft eerst de fasering van de
      ontwikkeling van de meerkernige metropool, dan op             Bij de verstedelijking zetten we in op het versterken
      het groenblauwe netwerk (inclusief het watersysteem           van de meerkernige opzet van de metropoolregio.
      en ecologisch systeem) en de systemen van energie en          Accent ligt daarbij op de ontwikkeling van de (hoog)
      mobiliteit. Dit faseringsbeeld zal in de uitwerking van het   stedelijke woon-werkmilieus rond ov-knooppunten en
      verstedelijkingsconcept worden aangescherpt en jaarlijks      in de stadsharten in de MRA en het versterken van het
      worden geactualiseerd.                                        economisch profiel in de kernen rond Amsterdam en
                                                                    stadsdelen Nieuw-West, Noord en Zuidoost binnen
      Fasering meerkernige ontwikkeling                             Amsterdam. Met als doel een meer evenwichtige
      2021-2030: Verlagen druk op de woningmarkt met                werkgelegenheidsgroei in de MRA. Vanuit die optiek
      nadruk op ontwikkeling rond ov-knooppunten en                 zal ook de ruimtebehoefte voor bedrijvigheid benaderd
      versterken van de stadsharten en economische profielen        worden. In het Noordzeekanaalgebied leiden de
      van de kernen buiten Amsterdam; het voorbereiden van          energietransitie en omschakeling naar een circulaire
      de randvoorwaarden voor versnelling woningbouw en             economie tot aanvullende ruimtevraag. Hoewel dit met
      grote ontwikkelingen na 2030.                                 name na 2030 zal gaan spelen, is hier al op korte termijn
      Het komend decennium ligt de nadruk op het verlichten         (voor 2023) een uitgekiende bedrijventerreinenstrategie
      van de druk op de woningmarkt met de bouw van                 met bijbehorende bestuurlijke afspraken voor nodig.
      175.000-220.000 woningen tot 2030. Hiervoor benutten          Belangrijke gebieden in dit verband zijn het verder te
      we alle plancapaciteit in de regio. Amsterdam heeft daar      intensiveren bestaande havengebied van Amsterdam,
      het grootste aandeel in met locaties als IJburg 2e fase,      Baanstee in Purmerend/Edam-Volendam, Flevokust
      Noord en Zuidoost (deze laatste in samenwerking met           Haven en De Vaart in de Oostflank en buiten de MRA
      Ouder-Amstel). Voor de zeven stadsharten en vijf grote        de Boekelermeerpolder in Alkmaar. Deze strategie
      ontwikkellocaties waarvoor Rijk en regio samenwerken,         is ook van belang voor de ontwikkeling van de grote
      kijken we of er nog verder kan worden versneld. We            transformatielocaties Haven-Stad (Amsterdam) en
      benaderen de woningbouwopgave integraal: er                   Achtersluispolder (Zaanstad).


                                                                                                                                105
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>Onderdeel van de inzet op meerkernige ontwikkeling is         2031-2040: voortbouwen op ingezette meerkernige               Gebiedsontwikkelingen worden ook in deze periode
het structureel versterken van de economische profielen       koers, met meer aandacht voor grote ontwikkellocaties;        vanzelfsprekend integraal aangepakt, klimaatadaptief,
van de deelregio’s. Hiervoor moet op korte termijn een        transformaties in het Noordzeekanaalgebied komen op           waterrobuust en natuurinclusief. Vanuit het hybride
uitvoeringsstrategie worden opgesteld.                        stoom                                                         energiesysteem zullen de gebiedsontwikkelingen ook
                                                              In deze periode wordt ingezet op de bouw van 75.000           meer en meer nieuwe energieoplossingen als een netwerk
Deze meerkernige ontwikkeling ondersteunen we met             woningen en groeit de werkgelegenheid naar verwachting        van buurtbatterijen vergen. Ook in bestaande wijken
mobiliteitsmaatregelen en het aanpakken van knelpunten        met nog eens ruim 130.000 banen. De ontwikkeling              zullen deze opgaven meer en meer gestalte krijgen.
in het energienet. Prioriteit ligt bij het in samenhang met   rond ov-knooppunten en het versterken van de
bereikbaarheid ontwikkelen van de internationale corridor     woonwerkmilieus in de stadsharten loopt in deze periode       2041-2050: naast de grote ontwikkellocaties steeds meer
Zuidwest Amsterdam-Schiphol-Hoofddorp, inclusief              nog door. Daarnaast krijgen de grote ontwikkellocaties        nadruk op de transformaties in bestaand stedelijk gebied
Amsterdam Zuidoost, het verder ontwikkelen van de             een steeds grotere rol in de verstedelijking, tenminste als   voor waterveiligheid en transities
Westkant Amsterdam, bij centrumontwikkeling Almere            de noodzakelijke randvoorwaarden daarvoor gerealiseerd        Met de kennis van nu, wordt ook voor deze periode de
aan de oostkant en het waar mogelijk additionele stappen      zijn. Van groot belang daarbij zijn de metroprojecten:        bouw van nog eens 75.000 woningen voorzien en groei
zetten ten aanzien van Amsterdam Bay Area. Voor               het doortrekken van de Noord/Zuidlijn tot Hoofddorp,          van de werkgelegenheid met zo’n 130.000 banen. De
versnelling van woningbouw en de ontwikkeling van de          het sluiten van de metroring in Amsterdam en de               ontwikkeling ingezet in de vorige periode zet zich voort.
grote ontwikkellocaties na 2030, moet in dit decennium        metroverbinding Amsterdam-Almere. Daarnaast is de             Nog meer dan in het vorige decennium komt de nadruk te
een schaalsprong in het ov-systeem worden voorbereid          HOV-verbinding ZaanIJ voorwaardelijk voor verdere             liggen op de grote ontwikkellocaties. Naar verwachting zal
en opgestart.                                                 ontwikkeling ten noorden van het IJ.                          de kwalitatieve vraag betekenen dat woningbouw zich in
                                                                                                                            deze periode richt op aanvulling op het bestaande aanbod
Klimaatadaptatie, waterrobuustheid en natuurinclusiviteit     De transities op het gebied van energie en                    en zich met name concentreert op stedelijke woonmilieus
zijn integraal onderdeel van de ontwikkelingen. Daarnaast     circulaire economie gaan in deze periode in het               en woningen voor kleinere huishoudens.
investeren we in het landschap in de nabijheid van grote      Noordzeekanaalgebied om steeds ruimte vragen. Net
woningbouwlocaties, waar de recreatiedruk hoog is             als de woningbouwontwikkeling in Haven-Stad en                Het stedelijk gebied zal in deze periode een nog verdere
of toeneemt en waar de leefkwaliteit onder druk staat,        de Achtersluispolder. De bedrijvenstrategie zal ertoe         transformatie doormaken om ervoor te zorgen dat de
bijvoorbeeld rond Schiphol.                                   moeten bijdragen dat de transities worden gefaciliteerd       gebieden een gezonde en (water)veilige leefomgeving
                                                              en dat er bij transformatie maatwerkoplossingen               bieden en om de energietransitie en mobiliteitstransitie
                                                              worden uitgewerkt voor ruimte voor woningbouw en              gestalte te geven.
                                                              bedrijvigheid.




                                                                                                                                                                                        107
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>Fasering groenblauw netwerk                                  maatregelen geprogrammeerd, waaronder voor het                inrichten van gebieden voor tijdelijke piekwaterbuffering
Landschap, natuur en het bodem- en watersysteem zijn         Gooimeer. Landschapsontwikkeling kan hierop meeliften.        bij het Amsterdam-Rijnkanaal en Noordzeekanaal en
nauw verweven. Bij interventies in het ene domein van het                                                                  het omschakelen naar ander grondgebruik, bijvoorbeeld
groenblauwe netwerk in en om de stad, zullen er al snel      Met oog op de groeiende recreatiebehoefte wordt               op het vlak van landbouw. Dat laatste gaat hand in hand
kansen liggen om ook opgaven in het andere domein mee        gelijk met grote gebiedsontwikkelingen geïnvesteerd in        met de inzet op de transitie naar duurzamere vormen van
te nemen. Ook is er een sterke relatie met grootschalige     nabijgelegen landschap. Prioriteit hebben de Amstelscheg,     landbouw. In het watersysteem wordt ook gewerkt aan
gebiedsontwikkelingen. Die gebieden moeten                   de Westeinderscheg (gekoppeld aan het verbeteren van de       zaken als dijkversterkingen en de bouw van extra gemalen
integraal worden ontwikkeld, dus ook klimaatadaptief,        leefomgevingskwaliteit rondom Schiphol en de Greenport        om de spuicapaciteit te vergroten.
waterrobuust, natuurinclusief en als een aantrekkelijke,     Aalsmeer), de Diemerscheg en de verbindingen tussen
gezonde leefomgeving met voldoende groen in de directe       Nationaal Park Zuid-Kennemerland en Spaarnwoude en            De uitvoering van de landschapsopgaven loopt in deze
nabijheid. En de gebiedsontwikkelingen leiden tot meer       PARK21, eveneens in verband met Schiphol. Daarnaast           periode door, waarbij voor prioritering wederom de
recreatiebehoefte in de omliggende landschappen.             wordt gewerkt aan een deel van de opgaven in/aan het          recreatiebehoefte en -druk leidend kunnen zijn. Maar
                                                             Markermeer-IJmeer (MIRT-project Oostvaardersoevers,           ook andere ontwikkelingen kunnen een rol spelen in
2021-2030: natuurnetwerk afronden, investeren in             uitbreiding eilandenrijk Nationaal Park Nieuw Land/Marker     de prioritering. Zo zijn er dit decennium ontwikkelingen
landschappen nabij grote ontwikkelingen, opstarten           Wadden en voor-investeren in relatie tot Pampus en de         in het energie- en mobiliteitssysteem die van grote
aanpak grote watersysteem- en landschapsopgaven              IJmeerverbinding). De recreatieve netwerken worden            invloed zijn op de landschapsopgaven, zoals uitbreiding
In deze periode worden de Nationale Parken                   versterkt met onder meer de verdere ontwikkeling van het      van het hoogspanningsnetwerk en de aanleg van ov-
doorontwikkeld in de lijn van Programma Nationale            Metropolitaan Fietsnetwerk en de ontwikkeling van diverse     verbindingen. Waarbij de laatste ook kansen kan bieden
Parken Nieuwe Stijl, de Bossenstrategie uitgewerkt en        treinstations tot ‘buitenpoorten’.                            voor de bereikbaarheid van het landschap en het
uitgevoerd en het Natuurnetwerk Nederland afgerond.                                                                        recreatieve netwerk.
Bij dat laatste zijn in alle delen van de MRA interventies   Tot slot wordt in deze periode ook gewerkt aan
nodig en zijn er telkens koppelingsmogelijkheden met de      vernieuwing van de landbouw, waaronder de transitie naar      In de aanpak van natuurontwikkeling verschuift
andere opgaven.                                              kringlooplandbouw. In de regio zijn er drie gebieden met      het accent dit decennium van het afmaken van
                                                             proeftuinen: Laag-Holland, Amstelscheg en Flevoland. De       natuurnetwerken naar het verhogen van de basiskwaliteit
Zoals met de grote transities in het groenblauwe             proeftuin in Flevoland kan ook bijdragen aan de groenblauwe   en het realiseren van een natuurinclusieve samenleving.
netwerk. Het gaat dan om de integrale aanpak van de          dooradering van het landbouwgebied.                           Uitgangspunt is een vitaal platteland en een vergroende
veenweidegebieden en van het watersysteemherstel                                                                           bebouwde omgeving, waarin biodiversiteit als vanzelf
in Gooi en Vechtstreek en om de integrale                    2031-2040: start herinrichten van watersysteem,               verweven is. De groene zones hebben hierbij bijzondere
systeemuitwerking voor een klimaatbestendige en              ontwikkelingen in het energie- en mobiliteitssysteem          aandacht.
waterrobuuste regio. Kleine maatregelen uit deze             integreren in het landschap en verdere inzet op een
aanpakken en visies kunnen in het eerste decennium           natuurinclusieve samenleving                                  2041-2050: blijvende inzet op het op peil houden van
uitvoering krijgen. Voor het watersysteem zal in deze        Dit decennium worden ook grotere maatregelen                  natuur en waterkwaliteit en het beheer landschappen, de
periode in eerste instantie ingezet worden op het            uitgevoerd die volgen uit de integrale aanpakken van de       grote ontwikkelopgaven lopen door
optimaliseren van het huidige watersysteem, onder            veenweidegebieden, het watersysteem in de Gooi en             Het op peil houden van de natuur en de waterkwaliteit en
andere met dijkversterkingen. Voor het verbeteren van        Vechtstreek en de integrale systeemuitwerking voor een        het beheer van de landschappen zal ook dit decennium
de waterkwaliteit zijn vanuit de Kaderrichtlijn Water        klimaatbestendige en waterrobuuste regio. Hierbij gaat het    blijvende aandacht vergen. De ontwikkelingen in het


                                                                                                                                                                                      108
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>109
</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>groenblauwe netwerk in deze periode zijn in grote mate      faseringsbeeld is opgenomen wat tot op heden bekend         Pampus en Hoofddorp. Ook de HOV ZaanIJ-verbinding
een voortzetting van de maatregelen uit de grote opgaven    is over de benodigde mobiliteitsinvesteringen voor de       draagt bij aan de schaalsprong en is voorwaardelijk voor
als de integrale aanpakken van de veenweidegebieden         gewenste fasering van de verstedelijking.                   ontwikkelingen in Amsterdam Noord en Zaandam, waarbij
en het watersysteem in Gooi en Vechtstreek, de                                                                          het kantelpunt al voor 2030 wordt verwacht.
systeemuitwerking voor een klimaatbestendige                2021-2030: uitvoering bestaande Rijk-regio afspraken,
en waterrobuuste regio, de ontwikkeling van het             maatregelen stedelijke bereikbaarheid Amsterdam en          2031-2040: realisatie schaalsprong mobiliteitsnetwerk
Markermeer-IJmeer en ook de transitie naar duurzame         stadsharten en afronding metropolitaan fietsnetwerk;        en blijven investeren in stedelijke bereikbaarheid en de
landbouw. Daarbij moet gezegd worden dat de trends          voorbereiden schaalsprong mobiliteitsnetwerk                mobiliteitstransitie
van klimaatverandering grote invloed hebben op de           Dit decennium zetten we vooral in op het uitvoeren          Om de groei binnen de steden op te kunnen blijven
ingrepen in het groenblauwe netwerk op langere termijn.     van bestaande afspraken. Dan gaat het onder andere          vangen, moeten we blijven investeren in leefkwaliteit en
Omdat hier nog veel onzekerheden aan kleven, zullen de      om de A9 bij Amstelveen, de Duinpolderweg, start            bereikbaarheid in de steden. In het regionale net zullen in
genoemde grote opgaven bijtijds geactualiseerd moeten       realisatie Zuidasdok, deelprojecten van het Programma       het begin van deze periode knelpunten rondom station
worden. Hetzelfde geldt voor het Deltaprogramma en          Hoogfrequent Spoorvervoer, de vernieuwing van               Schiphol moeten worden aangepakt om te voorkomen dat
daarmee de vraag of op termijn ook investeringen in         Amsterdam Lelylaan en van de Multimodale Knoop              het mobiliteitsnet vastloopt: de voorkeursvariant hierin
kustversterking noodzakelijk zijn.                          Schiphol en OV Schiphol-Amsterdam-Almere-Lelystad.          is het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Schiphol
                                                                                                                        en Hoofddorp. Dit maakt grootschalige woningbouw
Fasering systemen voor de toekomst                          Daarnaast worden voor het versnellen van de                 mogelijk en levert ruimte op het nationale spoor op
De fasering van het watersysteem en het ecologisch          ontwikkeling van de stadsharten diverse ondersteunende      voor de verbetering van (inter)nationale verbindingen.
systeem is geïntegreerd in de fasering van het              mobiliteitsmaatregelen uitgevoerd, zoals uitgewerkt         Voorwaardelijk voor de grote ontwikkellocaties Haven-
groenblauw netwerk. Hieronder zijn de fasering van het      in Programma SBaB. In Amsterdam worden stedelijke           Stad en Almere is realisatie van twee metroprojecten in
mobiliteitssysteem en het energiesysteem opgenomen.         bereikbaarheidsmaatregelen getroffen die momenteel          deze periode: sluiten metroring en de IJmeerverbinding.
                                                            worden uitgewerkt in verschillende mobiliteitsplannen.      Deze maatregelen wordt nog verder onderzocht in
Fasering mobiliteitssysteem                                 Ook worden het stedelijke en metropolitane fietsnetwerk     de MIRT-trajecten ZWASH en Amsterdam Bay Area.
Momenteel wordt in Programma Samen Bouwen aan               en het lokale openbaar vervoer verder versterkt en werken   In het wegverkeer zullen aanvullende maatregelen in
Bereikbaarheid (SBaB) gewerkt aan het Multimodaal           we aan de verdere versterking van het functioneren van      het autonetwerk (afhankelijk van de uitkomst van het
Toekomstbeeld waarmee op basis van de gewenste              regionale hubs en ov-knopen.                                ‘Multimodaal Toekomstbeeld 2040’ van programma
fasering van de verstedelijking de fasering van                                                                         Samen Bouwen aan Bereikbaarheid) uitvoering
maatregelen in het mobiliteitssysteem wordt uitgewerkt.     Tot slot staat dit decennium in het teken van het           moeten krijgen. Daarnaast zijn er mogelijk aanvullende
De investeringsopgave die hier uitkomt, is van die orde     voorbereiden (en waar mogelijk starten van de realisatie)   maatregelen uit het Multimodaal Toekomstbeeld die in
dat prioritering noodzakelijk zal zijn. Die prioritering    van de schaalsprong van het mobiliteitsnetwerk:             deze periode uitvoering moeten krijgen.
wordt in nauwe samenwerking met het traject van de          uitwerkingen gericht op de uitbreiding van het metronet
Verstedelijkingsstrategie uitgewerkt in het Ontwikkelpad,   en het versterken van het hoofdwegennet van/naar en         2041-2050: verder benutten gerealiseerde
waarmee Rijk en regio voor de komende jaren afspraken       rond Amsterdam. Waarbij uitbreiding van het metronet        mobiliteitsinvesteringen en mogelijk aanvullende
maken over investeringen in het mobiliteitssysteem          niet alleen zorgt voor regionale bereikbaarheid in brede    maatregelen
van de MRA. Deze afspraken zullen naar verwachting          zin, maar ook voorwaardelijk is voor de verdere doorgroei   Door de schaalspronginvesteringen in onder andere
voorjaar 2022 worden gemaakt. In het onderstaande           van grote ontwikkellocaties Haven-Stad, Almere              het metronet komt er ruimte in het systeem om verder


                                                                                                                                                                                   110
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>te groeien. Op termijn kan verdere ontwikkeling leiden      Cluster energiestrategieën (CES) worden geïntegreerd.
tot de noodzaak om aanvullende maatregelen te               Voor het hybride energienetwerk worden nu nog drie
nemen in het stedelijke en regionale mobiliteitssysteem.    scenario’s voorzien. De richting voor het uiteindelijke
In diverse lokale omgevingsvisies zijn daartoe              scenario zal worden bepaald door de besluitvorming
bereikbaarheidsmaatregelen genoemd als stip op              over de aanlanding wind op zee en de uitwerking van
de horizon, zoals de aanleg van een Oostwestlijn in         de Energiehoofdstructuur, waarmee ook de rol van
Amsterdam, waarvoor nog geen concrete plannen               het Noordzeekanaalgebied in het (inter)nationale
zijn. Bij actualisatie van de Verstedelijkingsstrategie     energienetwerk wordt bepaald. Een belangrijke opgave
zal onderzocht moeten worden welke aanvullende              is verder het opbouwen van een governance-structuur
maatregelen op termijn nodig zijn.                          voor de energietransitie in afstemming met ruimtelijk-
                                                            economische ontwikkelingen in de regio.
Fasering energiesysteem
                                                            2031-2050: start aanleg hybride energienetwerk
2021-2030: korte-termijnknelpunten oplossen en verder       De periode van 2030-2050 staat in het teken van de
uitwerken hybride energienetwerk voor de toekomst           aanleg van een hybride energienetwerk gekoppeld aan
De periode 2021-2030 staat in het teken van oplossen        ruimtelijk economische ontwikkelingen in de MRA en aan
van knelpunten in het huidige energienetwerk. In het        de ontwikkelingen in het (inter)nationale energiesysteem.
Noord-Hollandse deel van het energienet van de MRA          De exacte maatregelen moeten nog worden uitgewerkt,
is sprake van meerdere knelpunten. Waar deze de             ook in de tijd. Wel is een aantal no regret-maatregelen in
ontwikkellocaties raken, worden deze met prioriteit         beeld, zoals het versterken van het elektriciteitsnetwerk,
aangepakt. In Haarlemmermeer wordt een nieuw                het uitbreiden en bijbouwen van onderstations, de aanleg
middenstation gebouwd en bij Almere/Zeewolde wordt          van transportleidingen voor waterstof; het plaatsen van
een nieuw onderstation gerealiseerd dat verdere groei       lokale (wijk)opslag voor elektriciteit; het aanbrengen
van de stad en de toename van de opgewekte duurzame         van koppelingen op strategische locaties tussen het
energie in de omgeving faciliteert, net als de realisatie   waterstof- en elektriciteitsnetwerk; het reserveren van
van de vierde hyperconnectiviteitshub als hiertoe           ruimte in het Noordzeekanaalgebied voor aanlanding,
besloten wordt. Het decennium staat verder in het           import, opslag en conversie van energie; het maken van
teken van het uitwerken van het geïntegreerde hybride       integrale uitvoeringsplannen, zowel ondergronds als
energiesysteem van de toekomst, waarbij de resultaten       bovengronds en het ontwikkelen van warmtenetten in het
van de Regionale energiestrategieën (RES) en de             stedelijk gebied tussen IJmond en Almere.

                                                                                                                         afbeelding 29
                                                                                                                         Energienetwerk in Flevoland




                                                                                                                                                       111
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>Bijlagen
Bijlage A - Opgaven Verstedelijkingsstrategie 2050


Bijlage B - Ontwikkel- en inrichtingsprincipes


Bijlage C - Gemaakte afspraken




                                                     112
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre>Bijlage A   Opgaven
            Verstedelijkingsstrategie 2050



            De teksten in deze bijlage bevatten de ‘opgaven’               belegd in afzonderlijke beleidstrajecten. Ontwikkelingen,
            waar de Verstedelijkingsstrategie een antwoord                 keuzes en investeringen in deze vier systemen werken
            of oplossingsrichting voor formuleert. Ze zijn op              door in de mogelijkheden voor verstedelijking en
            13 mei 2020 vastgesteld in de Stuurgroep voor de               andersom. Ze kunnen elkaar versterken, maar kunnen ook
            Verstedelijkingsstrategie.                                     schuren of wederzijds voorwaarden stellen. Voor sommige
                                                                           opgaven is de koers binnen het betreffende beleidsveld al
            De kern van de opgave voor het Verstedelijkingsconcept,        relatief ver uitgewerkt. Rond andere opgaven bestaat nog
            als eerste stap op weg naar een complete                       veel onzekerheid en wordt volop onderzoek gedaan naar
            Verstedelijkingsstrategie, is het faciliteren van stedelijke   mogelijke oplossingsrichtingen.
            ontwikkelingen (voor wonen, werken, voorzieningen en
            recreatie) in samenhang met regionale systemen voor            Het Verstedelijkingsconcept brengt al deze opgaven
            mobiliteit, energie, water en ecologie.                        bij elkaar in een samenhangend ontwikkelingsbeeld
                                                                           voor stad en landschap. Om te komen tot een
            Dit ten dienste van het centrale doel van de                   complete Verstedelijkingsstrategie, wordt dat
            Verstedelijkingsstrategie als geheel: de ontwikkeling van      ontwikkelingsbeeld vervolgens uitgewerkt in de fasering
            een duurzame en sociaal-maatschappelijk en economisch          en investeringsstrategie.
            sterke metropoolregio op middellange en lange termijn, in
            aansluiting op het regionale DNA.                              Deze bijlage benoemt de opgaven ontstaan op het
                                                                           raakvlak van de verstedelijking en elk van de vier
            De systemen voor mobiliteit, energie, water en ecologie        systemen. Die zijn in hoge mate bepalend voor de
            kennen elk hun eigen opgaven. Dat geldt ook voor de            keuzes die in het Verstedelijkingsconcept zijn en worden
            onderdelen van de verstedelijkingsopgave zelf: wonen,          gemaakt.
            werken, voorzieningen en recreatie. Deze opgaven zijn


                                                                                                                                       113
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>1. Verstedelijkingsopgaven                                  hier niet in meegenomen. Onderzoek naar de mogelijke         dat beperkingen als gevolg van economische druk,
                                                            effecten vindt de komende periode plaats.                    milieuhinder of de impact van de klimaatverandering niet
Keuzes op korte termijn (tot 2030) zetten de toon voor                                                                   vooral bij specifieke groepen terecht mogen komen.
de aanpak van de verstedelijkingsopgave voor wonen,         De geprognosticeerde economische groei, uitgedrukt           Dat leidt tot de opgaves om:
werken en voorzieningen. De manier waarop de groei          in arbeidsplaatsen (banen groter dan 12 uur per week),       •   de groeiende ontoegankelijkheid van een steeds
de komende tien jaar gestalte krijgt heeft gevolgen         bedraagt 230.000 tot 2040. Vanaf ongeveer 2030 lijkt de          groter deel van de regionale woningmarkt voor
voor de leefbaarheid en de kansengelijkheid tot ver         groei af te vlakken, vooral als gevolg van de vergrijzende       minder draagkrachtige huishoudens tegen te
daarna. Het verstedelijkingsconcept moet voorzien in de     bevolking. De huidige inschatting is dat de groei tussen         gaan, onder meer door te zorgen voor voldoende
ruimtebehoefte op een wijze die:                            2040 en ’50 nog 40.000 arbeidsplaatsen bedraagt. De              betaalbare woningen en een evenwichtige spreiding
•   divers, leefbaar en sociaal-inclusief is,               opgave is om hier ruimte voor te vinden, passend bij de          daarvan,
•   de internationale concurrentiekracht vergroot,          aard van de bedrijvigheid. De ontwikkeling vindt zoveel      •   te voorkomen dat wijken in kansrijkheid
•   de samenhang met en kwaliteit van het omliggend         mogelijk plaats in gemengde binnenstedelijke woon-               achteruit gaan (bijvoorbeeld door een eenzijdige
    landschap versterkt.                                    werkmilieus, geconcentreerd rond knooppunten van                 bevolkingssamenstelling of woningvoorraad) en deze
                                                            openbaar vervoer.                                                tendens doorbreken waar die zich al voordoet,
De bouw van 325.000 woningen tot 2050                                                                                    •   te bevorderen dat voor alle inwoners de dagelijkse
Het kwantitatieve woningbouwprogramma bestaat               Borgen van een goede leefbaarheid                                voorzieningen en passende werkgelegenheid ofwel
volgens de prognose van 2020 uit 325.000 nieuwe             De zorg voor een goede leefbaarheid is een permanente            nabij zijn, ofwel op een snelle en betaalbare manier
woningen (exclusief de vervanging van te slopen             opgave die geldt voor het gehele grondgebied van de              te bereiken zijn (het voorkómen en bestrijden van
woningen) in de volgende fasering:                          metropoolregio. Deel van de opgave is om voor alle               vervoersarmoede).
•   175.000 voor 2030,                                      inwoners van de regio eenzelfde niveau van leefbaarheid
•   75.000 tussen 2030 en 2040,                             te borgen. Dat gaat bijvoorbeeld om de kwaliteit van de      Een opgave die zich op korte termijn lijkt aan te dienen,
•   75.000 tussen 2040 en 2050.                             openbare ruimte, een voldoende voorzieningenniveau, de       is het voorkómen van energiearmoede. Die ontstaat
Er is ruim voldoende plancapaciteit beschikbaar om te       gezondheid van de omgeving en de beschikbaarheid en          als minder draagkrachtige bevolkingsgroepen niet
voorzien in het woningbouwprogramma tot 2030, ook           robuustheid van voldoende groen in de wijken en op korte     kunnen investeren in bijvoorbeeld warmtepompen en
als een deel van die locaties vertraging oploopt in de      afstand ervan.                                               zonnepanelen, en de traditionele energievoorziening
uitwerking of uitvoering of als de prognose naar boven                                                                   (aardgas, stroom van het net) duurder wordt.
moet worden bijgesteld (er is capaciteit voor minstens      Sociaal-inclusief bouwen
130% van de behoefte).                                      Kansengelijkheid is een belangrijk kenmerk van               We voeren op dit moment een analyse uit naar de sociaal-
                                                            een evenwichtige metropoolregio zonder grote                 maatschappelijke effecten van verschillende vormen van
Ruimte bieden aan de groei van werkgelegenheid              sociaaleconomische verschillen tussen gebieden.              verstedelijking. De resultaten van die analyse worden
De Metropoolregio Amsterdam is een van de economisch        Kansengelijkheid betekent bestaanszekerheid voor             bij de Verstedelijkingsstrategie betrokken zodra ze
sterke regio’s in Nederland. Dit is zichtbaar in een hoge   alle inwoners. Processen van sociale en economische          beschikbaar zijn.
werkgelegenheidsgroei. Aangenomen wordt dat die de          uitsluiting moeten worden voorkomen en bestreden. Voor
komende twintig jaar zal doorzetten. Deze aanname is        zover daar ruimtelijke oorzaken aan ten grondslag liggen,    Integraal maatwerk in de stedelijke vernieuwing
onderbouwd en uitgewerkt in het RO/EZ-kader (in de          moet de verstedelijkingsstrategie bijdragen aan het          De komende jaren spitst de stedelijke-
bijlagen). Economische effecten van de coronacrisis zijn    wegnemen van die oorzaken. Dat betekent bijvoorbeeld         vernieuwingsopgave voor Rijk en regio zich toe op vier


                                                                                                                                                                                     114
</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>gebieden waar een combinatie en cumulatie van opgaven         Bouwen van uitbreidingswijken aan de rand van de          ruimte voor nieuwe aanleg van dit soort terreinen (los
optreedt: Amsterdam Zuidoost, Amsterdam Nieuw-West,           stad tot circa 2035                                       van de haven- en luchthavengebonden terreinen):
Lelystad Oost en Zaandam Oost. Die opgaven liggen             De voorkeur voor het bouwen op binnenstedelijke           Haarlemmermeer, Purmerend, Lelystad en Almere. Daarnaast
(verschillend per gebied) op het terrein van onderwijs,       locaties neemt niet de noodzaak weg om ook buiten         lijkt de transitie naar een circulaire economie te leiden tot
werk/armoede/inclusie, veiligheid/ondermijning, wonen         bestaand stedelijk gebied te bouwen. Hiervoor liggen      een ruimtevraag voor bedrijven die bijvoorbeeld materialen
en gezondheid. De vier gebieden maken deel uit van het        kansen op afgesproken locaties12 aan de randen            opslaan en geschikt maken voor hergebruik. Deze kunnen
interbestuurlijke programma Leefbaarheid en Veiligheid.       van steden, aan de westflank van Haarlemmermeer           zowel in het havengebied als op deze bedrijventerreinen een
Hierin werkt de rijksoverheid samen met decentrale            en in Flevoland – in Almere en Lelystad is het            plaats vinden.
overheden aan een langjarige maatwerkaanpak per               landschappelijk casco al bij de aanleg afgestemd op
gebied. Deze aanpak zal de komende jaren verder gestalte      de toekomstige bouw van nieuwe stadswijken met            Behouden en creëren van recreatief aantrekkelijke
krijgen. De stedelijke vernieuwing in de Metropoolregio       verschillende woon- en woonwerkmilieus.                   landschappen
beperkt zich niet tot de vier genoemde wijken. Ook in         Deze nieuwe wijken bieden onder meer ruimte voor          Geschat wordt dat de recreatiebehoefte van de inwoners
andere wijken en buurten wordt maatwerk geleverd, maar        de behoefte aan eengezinswoningen, waarvan er in          tot 2050 met meer dan 30% zal toenemen, vanwege de
buiten de samenwerking in het programma Leefbaarheid          de periode tot en met circa 2030 nog relatief veel        bevolkingstoename en de vergrijzing. De groei van het
en Veiligheid om.                                             nodig zijn. In de periode daarna zal de aanvullende       toerisme en de wens om dit meer te spreiden vergroten de
                                                              nieuwbouwvraag zich, nog meer dan nu, richten             drukte verder. Deze recreatief-toeristische druk beperkt zich
Hittestress verminderen                                       op één- en tweepersoonshuishoudens die dichtbij           niet tot de aangelegde recreatiegebieden, maar zien we ook
Hitte vormt een steeds groter gezondheidsrisico, vooral in    voorzieningen, werk en OV-knooppunten willen              terug in agrarische gebieden, in natuurgebieden, aan de kust
de stad. Bij een hittegolf ontstaan temperatuurverschillen    wonen.                                                    en op het water. Het kan leiden tot spanning met andere
tot wel acht graden tussen verstedelijkt en landelijk                                                                   functies van het landschap (zoals natuur en landbouw) en tot
gebied. Dat komt doordat de warmte van de zon ’s nachts       Permanente beschikbaarheid van voldoende                  hogere beheerlasten.
blijft hangen in gevels en verharding, en het tegenwicht      ongemengde bedrijventerreinen                             Dit leidt tot de opgave om recreatief aantrekkelijke
van groen, water en wind in de stad relatief schaars is. De   Transformatie van bedrijventerrein tot nieuw gemengd      landschappen te behouden én te creëren. Dit kan niet los
stad verandert in een hitte-eiland. Stedelijke verdichting    woon-werkmilieu betekent onder meer dat bestaande         worden gezien van de woningbouwopgave. Woningbouw
vergroot dit probleem als geen verkoelende maatregelen        en nieuwe bedrijvigheid in deze nieuwe wijken kan         moet gepaard gaan met samenhangende investeringen
worden getroffen. Voorbeelden van zulke verkoelende           worden geïntegreerd. Er zal echter behoefte blijven       in meer en betere recreatiemogelijkheden in en rond
maatregelen zijn het creëren van meer schaduw in de           bestaan aan bedrijventerreinen zonder woningbouw.         steden, inclusief middelen voor het beheer. Afhankelijk
stad en meer ruimte voor groen en bewegend water,             Niet alle types bedrijven lenen zich immers voor          van het gebied kan het gaan om de aanleg van nieuwe
zowel in het openbaar domein (parken, plantsoenen,            menging met wonen, bijvoorbeeld vanwege hun               recreatiegebieden of voorzieningen, of het verbeteren
groenstroken) als in het private domein (inwoners en          volume, milieueffecten, verkeersintensiteit of            van de kwaliteit, bereikbaarheid en toegankelijkheid van
bedrijven stimuleren om daken of verharde tuinen              uitstraling, dus niet ieder bedrijventerrein leent zich   bestaande landschappen. Waar mogelijk worden daarbij
te vergroenen). Op een groter schaalniveau kunnen             voor transformatie. Menging met andere functies           combinaties gelegd met andere opgaven in het landschap,
stedenbouwkundige keuzes helpen om verkoelende wind           (water, groen) is vaak wel denkbaar en kan de kwaliteit   zoals die voor biodiversiteit en waterberging. Een belangrijke
uit het buitengebied diep de stad in te laten waaien.         verhogen. In de regio is in vier gemeenten substantiële   rol kan zijn weggelegd voor de ondersteuning van agrariërs in


12       Opgenomen op de kaart MRA Wonen tot 2030


                                                                                                                                                                                         115
</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre>de transitie naar extensivering en kringlooplandbouw met         en omgeving met aandacht voor reistijd,                    van een zo groot mogelijke onderlinge nabijheid van
een grotere nadruk op groene diensten, in ruil voor een          betrouwbaarheid en beleving?                               wonen, werken en voorzieningen in stedelijke gebieden,
redelijke vergoeding.                                        •   Hoe benutten en versterken we de ambities                  op locaties die goed ontsloten zijn per openbaar vervoer.
                                                                 van Rijk, MRA, bedrijven en maatschappelijke               Dat beperkt de groei van de autopendel. Ook fietsverkeer
                                                                 organisaties met betrekking tot innovatie, smart           is een integraal onderdeel van de ontwikkeling van
2. Verstedelijking en het                                        mobility, (verkeers-)veiligheid, klimaat, gezondheid,      het mobiliteitssysteem. De verschillende modaliteiten
mobiliteitssysteem                                               energie en duurzaamheid bij het aanpakken van de           moeten goed op elkaar aansluiten, onder meer door de
                                                                 bereikbaarheidsopgaven?                                    ontwikkeling van ‘multimodale hubs’.
De opgave rond mobiliteit in relatie tot verstedelijking
is een netwerkopgave: het opbouwen van een                   Bestuurlijk is een eenduidige richting gekozen om deze         Er is een samenhang tussen deze netwerkopgave en de
mobiliteitsnetwerk waarin de verschillende                   opgaven te beantwoorden: polycentrische verstedelijking        opgave om sociaal-inclusief te bouwen. Mobiliteit is een
vervoerssoorten en de verschillende schaalniveaus zijn       in de metropoolregio, met het verdichten en ontwikkelen        voorwaarde om aan het dagelijkse maatschappelijke leven
geïntegreerd, en dat de bereikbaarheid, leefbaarheid en      van Amsterdam, de internationale corridor (Hoofddorp-          te kunnen deelnemen. Als mensen daar onvoldoende
duurzaamheid in de metropoolregio versterkt.                 Schiphol–Zuidas, door te trekken richting Amstelstation        in slagen, bijvoorbeeld omdat betaalbare woningen te
                                                             en Amsterdam Zuidoost), grote verstedelijkingslocaties         veraf liggen van voorzieningen en werklocaties voor
De samenhang tussen de ontwikkeling van het                  (met Haven-Stad en Amsterdam Bay Area) en stedelijke           praktisch en middelbaar geschoolden en inactieven, is
mobiliteitssysteem en de verstedelijking wordt uitgewerkt    knopen (met Haarlem, Zaandam, Lelystad, Purmerend,             sprake van vervoersarmoede. De netwerkstrategie kan
in het programma SBaB van Rijk en regio (Samen Bouwen        Hilversum; naast de knopen Hoofddorp en Almere die in          bijdragen aan het verkleinen van de verschillen binnen
aan Bereikbaarheid). Aan SBaB zijn de volgende opgaven       de hiervoor genoemde gebieden liggen).                         de metropoolregio en vormt daarmee een belangrijk
verbonden:                                                                                                                  puzzelstuk om te werken aan een evenwichtige en
•   Hoe zorgen we ervoor dat investeringen in de             Bij deze keuze groeit het gebruik van alle vervoerssoorten,    sociaal-maatschappelijk sterke metropool.
    bereikbaarheid (voor zowel de korte als lange termijn)   en dan vooral het openbaar vervoer. Om die groei te
    de concurrentiekracht van de MRA maximaal                faciliteren, moeten de ‘draaischijven’ (de ringstructuren in
    versterken? En hoe beperken we de economische            de regio voor het wegverkeer en het openbaar vervoer)
    verlieskosten als gevolg van hinder en vertraging?       blijven functioneren. Daartoe zijn in het BO MIRT 2019 de      3. Verstedelijking en het energiesysteem
•   Hoe houden we de huidige en toekomstige                  volgende systeemopgaven vastgesteld:
    economische toplocaties van de MRA bereikbaar op         •   Het versterken van zowel het (inter)nationaal              Het energiesysteem groeit uit tot een factor van betekenis
    een manier die past bij de huidige en toekomstige            spoorvervoer als het regionaal en stedelijk openbaar       bij locatiekeuzes voor stedelijke en economische
    functies en gebruikers van deze locaties?                    vervoer in en om Amsterdam.                                ontwikkeling. Nu al is het van belang om nieuwe bedrijven
•   Hoe accommoderen we de urgente                           •   Het verbeteren van de robuustheid en doorstroming          en voorzieningen met een grote energiebehoefte nabij
    woningbouwopgave (onder andere voor de grote                 van het wegennet in de metropoolregio: het                 de hoofdverbindingen in het energienet te plaatsen.
    verdichtingslocaties) in de MRA zodanig dat een              functioneren van de A10 en het versterken van              De opgave rond het energiesysteem komt neer op het
    aantrekkelijk, vraaggericht woningaanbod wordt               de tweede ring in samenhang met de sterke                  realiseren van een geïntegreerd hybride energienetwerk
    gerealiseerd op bereikbare en leefbare locaties?             verstedelijking aldaar.                                    (dat gebruik maakt van verschillende duurzame bronnen,
•   Hoe zorgen we voor een goed functionerend,                                                                              kleinschalige energiewinning tot op buurtniveau
    vraaggericht Daily Urban System van de MRA               Deze ontwikkelingsrichting draagt bij aan het creëren          integreert en een stabiele energievoorziening waarborgt).


                                                                                                                                                                                        116
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre>De transitie naar een duurzame energievoorziening vraagt       Anticiperen op een ruimtelijk sturend hoofdnet voor           Versterken en benutten van de hoofdstructuur in het
om slimme en innovatieve oplossingen. Die zijn volop in        duurzame energie                                              energienet tussen het Noordzeekanaalgebied en
ontwikkeling. Hoe die er uiteindelijk uit zullen zien, hangt   De ruimtelijke opgave die verbonden is aan de                 Groningen
samen met factoren als de ontwikkeling van de techniek,        energietransitie, draait voor een belangrijk deel om          Bij de monding van het Noordzeekanaal wordt op zee
de internationale energiemarkt, handelsverdragen               een ruimtebehoefte voor opwekking, opslag, transport          opgewekte windenergie geschakeld aan het (inter)
enzovoort.                                                     en conversie, en om het afstemmen van stedelijke en           nationale hoofdnet voor energie. Vandaaruit wordt deze
                                                               economische ontwikkelingslocaties op het energienet.          energie verder verspreid over de regio en verder. Om die
Het energiesysteem van de toekomst benut niet alleen           Dat leidt tot de opgave om bestaand ruimtegebruik             reden is een van de bestuurlijke uitgangspunten dat het
andere bronnen, maar heeft ook een grotere capaciteit          te structureren, transformeren en intensiveren, en om         Noordzeekanaalgebied hét knooppunt voor duurzame
op het elektriciteitsnet nodig. Elektrische mobiliteit,        nieuwe ruimte te creëren. Over hoeveel hectares het           energie in de Metropoolregio moet worden. Dat sluit
Internet of Things (het 5G-netwerk) en andere factoren         gaat en welke eisen daaraan worden gesteld, hangt             aan op de Nationale Omgevingsvisie, die stelt dat bij de
zullen de vraag naar stroom opdrijven en de druk op het        af van keuzes die voor een belangrijk deel nu nog niet        aanlandingsplekken actief ruimte wordt geboden aan
elektriciteitsnet vergroten. De mate waarin is onzeker;        gemaakt kunnen worden, maar waar wel op moet worden           (nieuwe) energie-intensieve industrie. Die keuze neemt
netbeheerders gaan uit van een groei met 3% per jaar.          geanticipeerd.                                                niet weg dat ook in Flevoland grote hoeveelheden
Alleen al om te voorzien in de stroombehoefte van nieuwe                                                                     windenergie worden opgewekt en dat ook daar goede
datacenters is een benodigde capaciteit geraamd van            Deels gaat het om het creëren van nieuwe ruimte voor het      kansen liggen voor energiegerelateerde functies en grote
2500 MVA (mega-volt-ampère) in 2030. Ter vergelijking:         energiesysteem. De Regionale Energiestrategie die rond        energieverbruikers.
het jaarlijkse gebruik van de gemeente Amsterdam ligt          deze tijd wordt samengesteld, zal uitspraken doen over
nu rond de 900 MVA. Het huidige net biedt vrijwel geen         zoekgebieden, met 2030 als richtjaar en een doorkijk naar     De windparken in en om de regio leveren aan het
ruimte voor die extra capaciteit.                              2050.                                                         hoofdnet voor elektriciteit, maar andersom is de regio
                                                                                                                             ook afhankelijk van het hoofdnet om een stabiele
Momenteel zijn netbeheerders verplicht om nieuwe               Grote energievragers zullen bovendien via korte lijnen        energievoorziening te waarborgen, ook als wind en zon
stedelijke en economische functies aan te sluiten              op de hoofdverbindingen in het nationale energienet           tijdelijk minder opleveren. Beide functies (toevoer en
op het energienet, ongeacht aard of locatie. Iedere            moeten worden aangesloten. Deze hoofdstructuur                afvoer) vragen versterking van de transportcapaciteit,
ontwikkeling betekent een uitbreiding of verruiming van        voor energie bestaat uit de bestaande 380kV-                  waarbij vooral de hoofdverbinding voor stroom tussen
dat net. Dat leidt tot grote investeringen. Dit geldt in het   hoogspanningsleidingen, de uitbreiding daarvan met            het Noordzeekanaalgebied en Groningen kansen
bijzonder voor zware energievragers als industrieën en         een leiding door Noord-Holland richting Groningen             oplevert. Momenteel wordt ook gedacht aan doorvoer
datacenters. De verwachting is dat die investeringen in        als daarvoor wordt gekozen, en de aardgasleiding uit          van elektriciteit uit windenergie die aan land komt
de toekomst niet langer zonder meer mogelijk zijn, en          Groningen die in de toekomst omgevormd lijkt te kunnen        nabij de Eemshaven in Groningen, via Flevoland. De
dat de energieinfrastructuur daarom een belangrijke rol        worden tot een transportleiding voor waterstof. Ook ligt er   aanwezigheid van een tweede hoofdverbinding tussen
gaat spelen in de keuzes voor stedelijke en economische        een opgave voor de aanleg en uitbreiding van het CO2-         de Metropoolregio Amsterdam en Groningen versterkt
ontwikkelingen (net zoals mobiliteit en water).                netwerk. Dat moet voorzien in afvang, opslag en gebruik       die structuur verder: de hoofdleiding voor aardgas, die
                                                               in de tuinbouw en door de industrie. Op regionaal niveau      vanaf 2030 op grote schaal voor waterstof lijkt te kunnen
                                                               speelt de opgave voor de uitbreiding van het regionaal        worden gebruikt.
                                                               warmtenet.



                                                                                                                                                                                         117
</pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre>Deze hoofdstructuur levert een ruimtebehoefte op voor         •   innovaties voor opwekken van warmte (bijvoorbeeld          4.    Verstedelijking en het systeem van
energievoorzieningen (ook voor bijvoorbeeld opslag van            onder de weg, of uit oppervlaktewater),                    water en bodem
elektriciteit en conversie) en vestigingskansen voor grote    •   kleinschalige energiewinning en –opslag: als
energieverbruikers. Bestaande voorzieningen zoals de              gevolg van Europese wetgeving zullen lokale                Veel opgaven op het raakvlak van verstedelijking en
Máximacentrale in Lelystad en initiatieven van bestaande          energiecoöperaties steeds belangrijker worden.             het systeem van water en bodem komen voort uit de
grote energieverbruikers zoals Tata Steel zijn daar               Zij zullen worden ondersteund door zogenaamde              noodzaak om de regio te wapenen tegen de gevolgen van
belangrijk bij.                                                   independent aggregators. Die leggen de                     de klimaatverandering. Dat gaat vooral om bescherming
                                                                  verbinding met het landelijke net om een stabiele          tegen wateroverlast en overstromingen, en de
Toewerken naar een geïntegreerd hybride systeem dat               energielevering mogelijk te maken. Dit vereist niet        permanente beschikbaarheid van voldoende zoetwater,
verschillende duurzame bronnen integreert                         alleen aanpassing van de laagspanningsnetten, maar         ook bij langdurige droogte. Klimaatadaptiviteit en
Bestuurlijk is het uitgangspunt vastgesteld op een inzet          ook van een marktmodel dat uitwisseling mogelijk           waterrobuustheid moeten vanzelfsprekende onderdelen
om energieneutraal of energieleverend te ontwikkelen.             maakt.                                                     worden van ruimtelijke keuzes voor stad en land. Ook
De energietransitie zal daarnaast doorwerken in de            Bij deze overgang naar een duurzaam energiesysteem             de bodemsoort en bodemkwaliteit worden meer dan
bestaande woningvoorraad. Op het schaalniveau van             moet worden gewaakt voor het ontstaan van                      voorheen sturend voor het ruimtegebruik. Dat speelt
de wijk en buurt en hoger, is de opgave om te komen           energiearmoede.                                                in het bijzonder in gebieden waar bodemdaling moet
tot een ‘hybride energiesysteem’. Zo’n hybride systeem                                                                       worden vertraagd of tegengegaan en bij de toekomst van
integreert verschillende bronnen, koppelt vraag en            Aanleg van een vierde hyperconnectiviteitshub voor             de grondgebonden landbouw.
aanbod en voorziet in opslag in één systeem. Dat              datacenters
moet een geïntegreerd systeem zijn; het ontstaan of           De ruimtebehoefte voor datacenters is geraamd op 250
voortbestaan van parallelle systemen (zoals een gasnet        hectare tot 2030, uitgaand van enkellaags bouwen.              De klimaatverandering manifesteert zich in deze regio
en een warmtenet) is niet wenselijk. In een hybride           Deze oppervlakte komt overeen met de benodigde                 misschien wel het duidelijkst in het watersysteem. Het
energiesysteem worden korte ketens gelegd tussen              stroomcapaciteit van 2500 MVA. Van de 250 hectare              systeem is in zijn huidige vorm niet berekend op de
leveranciers en afnemers van stroom en warmte. Het            zal naar verwachting 60% gebruik willen maken van              grotere extremen waar de regio mee te maken krijgt. Dat
onderscheid tussen beide vervaagt.                            hyperconnectiviteit. Op dit moment is dat beschikbaar          gaat zowel om langdurige droogte als hevige neerslag.
                                                              op drie locaties in de regio: Schiphol Rijk, Amsterdam         Het watersysteem moet veerkrachtiger en robuuster
De overgang naar zo’n geïntegreerd hybride                    Zuidoost en Amsterdam Science Park. Voor de toekomst           gemaakt worden.
energiesysteem vraagt nog veel denkkracht en innovatie.       is dat niet voldoende.
Onderzoek daarnaar door onder meer TNO staat in               Een vierde hyperconnectiviteitshub vraagt om een extra         Daarmee worden klimaatadaptatie en water steeds
de steigers. Net als voor het hoofdnet geldt dat er een       load pocket (een uitbreiding op het elektriciteitsnet          belangrijker voor de keuzes in het ruimtelijk domein.
ruimtelijk sturende werking van kan uitgaan: ruimte           waarmee een datacenter kan worden gevoed). De                  Dat vraagt van de regio ten eerste een adaptieve
creëren, structureren, intensiveren en transformeren.         realisatietermijn daarvan bedraagt zeven tot tien jaar.        ontwikkeling, die het mogelijk maakt om snel in te spelen
Elementen die op wijk- en buurtniveau een rol spelen, zijn:   Daarnaast zijn forse investeringen nodig door het              op veranderende verwachtingen of omstandigheden,
•    isolatie en andere vormen van energiebesparing in de     bedrijfsleven in digitale infrastructuur. Uit onderzoek komt   en ten tweede een waterrobuuste ontwikkeling, die het
     bestaande voorraad.                                      een voorkeur naar voren voor een locatie bij Almere-           mogelijk maakt om snel en adequaat in te grijpen in geval
•    het gebruik van lagetemperatuurwarmte uit                Zeewolde, maar ook een alternatief in IJmond is nog in         van dreigende wateroverlast of waterschaarste en de
     duurzame bronnen voor warmtenetten.                      beeld.                                                         gevolgen van zo’n crisis beperkt.


                                                                                                                                                                                         118
</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>Omdat we nog niet weten hoe lang het klimaat blijft                  versterkingen, bovenop wat al is afgesproken, als de   Dat wil zeggen dat nieuwe woon- en werklocaties
veranderen en in welk tempo, moeten ruimtelijke                      toename in de economische waarde van een gebied        geen extra belasting met zich meebrengen voor
ontwikkelingen ook op korte termijn worden getoetst aan              om een hoger beschermingsniveau vraagt.                het watersysteem op het gebied van veiligheid en
alle scenario’s voor de lange termijn. Zo kunnen ingrepen                                                                   waterkwantiteit, maar ook waterkwaliteit. Regenwater
vermeden worden die op lange termijn tot grote extra         Ruimte reserveren voor waterberging                            dat op de woon- en werklocaties valt wordt ter plekke
risico’s of kosten zullen leiden, en blijven verschillende   Zowel in het hoofdwatersysteem, het regionaal                  vastgehouden en vertraagd afgevoerd, zodat overtollig
ontwikkelpaden open.                                         watersysteem, de polders als in stedelijk gebied is ruimte     water tijdens piekperioden niet wordt afgewenteld op
                                                             nodig om water op te vangen in periodes van hevige             het watersysteem en geen schade wordt veroorzaakt aan
De noodzaak van een klimaatadaptieve en waterrobuuste        neerslag of grote toevoer.                                     vastgoed en infrastructuur.
ontwikkeling werkt door in alle ontwikkelings- en
inrichtingskeuzes in de regio. Het is een voorwaarde voor    In het hoofdwatersysteem functioneert het Markermeer           Water beschikbaar houden, ook tijdens droogte
een veilige en leefbare woon- en werkomgeving.               als waterbuffer. Overtollig water kan hiernaartoe geleid       Het groeiende aantal woningen en bedrijven leidt
                                                             worden, bijvoorbeeld als de waterstand hoog is en              tot een stijgende vraag naar drinkwater. Zo schatten
Risico’s van overstroming beperken                           afvoer naar zee niet of onvoldoende kan plaatsvinden.          de waterleidingbedrijven in dat ze voor de Utrechtse
Bij het beperken van risico’s van overstromingen staat de    Die functie moet intact blijven. Daarnaast hebben het          Heuvelrug (waaronder ‘t Gooi) rond 2040 zo’n 30% meer
meerlaagse veiligheid centraal. Tot nu toe was er vooral     Amsterdam-Rijnkanaal en het Noordzeekanaal beide               drinkwater moeten winnen, terwijl er nu al water wordt
aandacht voor de bouw van sterke waterkeringen (laag         extra ruimte nodig om water tijdelijk naar af te voeren        gewonnen in gebieden waar dat vanuit een oogpunt
1). In de toekomst moet dit gebeuren in samenhang met        in periodes van een grote watertoevoer. Voor beide             van natuur en klimaatadaptatie niet of niet in die mate
een waterbestendige ruimtelijke inrichting (laag 2) en een   kanalen zijn verschillende zoekgebieden in beeld: ten          wenselijk is (zoals ‘t Gooi). Ook de eventuele overgang
adequate crisisbeheersing (laag 3). Dit betekent:            noorden of ten zuiden van het Noordzeekanaal, en ten           naar waterstof in het energiesysteem vraagt om veel water.
•   Gebieden met verhoogde overstromingskans óf              oosten of ten westen van het Amsterdam-Rijnkanaal
    vrijwaren van verstedelijking, óf bebouwen op een        (waarbij de westelijke locatie buiten de Metropoolregio        Bij de locatiekeuze van watervragende functies zoals
    wijze die bestand is tegen hoogwater (bijvoorbeeld       ligt). Gebieden die hiervoor in aanmerking komen,              datacenters en industrieën moet rekening worden
    drijvend of verhoogd). Dit geldt in het bijzonder        blijven gevrijwaard van verstedelijking. Wel is recreatief     gehouden met de beschikbaarheid van water. Dat geldt
    voor gebieden die met diepe overstromingen te            medegebruik denkbaar.                                          ook bij landschappelijke maatregelen zoals het vernatten
    maken kunnen krijgen. Bij een relatief hoog risico                                                                      van veenweidegebieden. Daarnaast is het van belang om
    op overstroming met geringe diepte, kunnen ook           Ook in het onderliggend watersysteem is meer                   in de toekomst de behoefte aan zoetwater te verminderen
    maatregelen zoals ophoging van de bodem worden           bergingscapaciteit noodzakelijk. Het lokaal vasthouden         en bestaande reservoirs in en om de regio (waarvan het
    getroffen.                                               van water in de haarvaten van het regionale                    Markermeer het grootste is) intact te houden.
•   Kwetsbare functies en infrastructuur niet situeren in    watersysteem of in polders is vaak het meest effectief.
    gebieden met een hoge overstromingskans en een           Maar verspreid over de regio kunnen ook specifieke             De opgave om voldoende water beschikbaar te houden
    hoge overstromingsdiepte, en/of extra beschermen         waterbergingsgebieden aan het regionale systeem nodig          krijgt extra urgentie door de klimaatverandering.
    tegen overstromingen.                                    zijn.                                                          Daardoor krijgen we vaker te maken met lange periodes
•   Ruimte behouden voor het versterken (verhogen                                                                           van droogte. Dat benadrukt de noodzaak om voldoende
    en/of verbreden) van waterkeringen. Keuzes voor          De opgave om meer water te kunnen bergen, geldt ook            water beschikbaar te houden en de behoefte aan water
    verstedelijking kunnen aanleiding geven voor nieuwe      voor stedelijk gebied. Ontwikkelingen zijn waterneutraal.      structureel te verminderen.


                                                                                                                                                                                       119
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>Verbeteren van de waterkwaliteit                             dan natuurinclusief en met gesloten kringlopen,             Ecologische kwaliteit borgen van Natura 2000-gebieden
Een goede kwaliteit van het water is belangrijk voor         of natuurontwikkeling liggen meer voor de hand.             en andere delen van het Nationaal Natuurnetwerk
de natuur, maar ook voor de leefbaarheid en de               Combinaties met recreatie zijn goed denkbaar. In andere     Nationaal, en voor wat betreft de Natura 2000-gebieden
volksgezondheid. Op dit moment worden de normen van          bodemdalingsgevoelige gebieden, zoals in Flevoland          ook internationaal, is bepaald dat in het Nationaal
de Kaderrichtlijn Water op veel plaatsen niet gehaald.       dat te maken heeft met een inklinkende kleibodem, kan       Natuurnetwerk het leefgebied voor aangewezen dier- en
Verstedelijking en klimaatverandering (met bijbehorende      verstedelijking wel een optie zijn. Dit zou voor de lange   plantsoorten niet mag worden aangetast. Dat stelt ook
droogte en verzilting) kunnen leiden tot een verdere         termijn echter wel leiden tot een grote opgave voor         eisen aan de ruimtelijke ontwikkeling in de omgeving. De
vermindering van de waterkwaliteit.                          onderhoud en beheer.                                        stikstofdepositie als gevolg van ruimtegebruik in de omgeving
De waterkwaliteit hoeft niet overal hetzelfde te zijn.                                                                   van Natura 2000-gebieden die daar gevoelig voor zijn (in
Van belang is dat er in het watersysteem een ordening        Kringlooplandbouw                                           het bijzonder de veengebieden en de duinen), moet worden
ontstaat van schoon naar minder schoon water en              pm, in relatie met bodemdaling, verzilting, groene          teruggedrongen. Het terugdringen van de stikstofdepositie
van zilt naar zoet water, en dat deze ordening met het       diensten, bodemuitputting, range van hyperlokaal tot        is tegelijk een voorwaarde om ruimte te creëren voor nieuwe
bestaande en verwachte ruimtegebruik is afgestemd. De        hyperglobaal. Voedsel als kans om stad en land met elkaar   economische ontwikkelingen.
behoefte aan zoet water neemt bijvoorbeeld af als het        te verbinden.
grondgebruik in verziltende gebieden op die verzilting                                                                   Vergroten biodiversiteit in de stad en in agrarisch gebied
kan worden afgestemd. Dat speelt in het bijzonder in                                                                     Ook het stedelijk gebied draagt bij aan de biodiversiteit
veenweidegebieden. In combinatie met de opgave om de         5.    Verstedelijking en het ecologisch                     in de regio. Die bijdrage kan worden vergroot door de
bodemdaling tegen te gaan, vraagt dat van agrariërs om       systeem                                                     groenstructuren in de stad, maar ook door natuurinclusief te
na te denken over andere teelten.                                                                                        bouwen en inwoners en bedrijven te stimuleren om tuinen,
De inrichting van de stad kan bijdragen aan de               Afronden Nationaal Natuurnetwerk                            balkons en daken te vergroenen. In agrarisch gebied kunnen
waterkwaliteit door plekken met een hoge gebruiksdruk        Het ecologische systeem in de regio gaat over de            vormen van agrarisch natuurbeheer en natuurinclusieve
in en naast het water (denk aan steigers, vaarroutes,        biodiversiteit op land en in het water, binnen en buiten    landbouw bijdragen aan de biodiversiteit, bijvoorbeeld via
drijvende objecten) af te wisselen met rustige               natuurgebieden. De Metropoolregio omvat twee                weidevogelbeheer.
natuurvriendelijke plekken in en op het water. Maar          Nationale Parken (Zuid-Kennemerland en Nieuw Land)
ook het bouwrijp maken zonder drainage op klei- en           en een aantal andere Natura 2000-gebieden (gesitueerd       Landschapsinvesteringen combineren met vergroten
veengronden bevordert de waterkwaliteit.                     langs de kust, in Gooi- en Vechtstreek, Markermeer-         biodiversiteit
                                                             IJmeer, Zaanstreek en Waterland). Samen met andere          ‘Landschapsinclusief ontwikkelen’ biedt uitgelezen kansen
Bodemdaling tegengaan                                        natuurgebieden en -verbindingen vormen zijn het             om de biodiversiteit te vergroten. Doelen op het gebied van
Daling van veenweidegebieden levert een grote                Nationaal Natuurnetwerk in de regio. De vastgestelde        flora en fauna kunnen in ruimtelijke ontwikkelingen worden
bijdrage aan de uitstoot van CO2 in de regio en vraagt bij   ambitie is om dit netwerk in 2027 te voltooien. Om          geïntegreerd, bijvoorbeeld door ecologische verbindingen
ongewijzigde agrarisch gebruik om een steeds diepere         die ambitie te bereiken, is een versnelling van de          te verbeteren en bij te dragen aan de afronding van het
bemaling. De bodemdaling moet daarom worden                  natuurontwikkeling noodzakelijk.                            Nationaal Natuurnetwerk.
tegengegaan. Dat heeft gevolgen voor het ruimtegebruik.
Verstedelijking is op deze slappe bodemsoort niet
het meest voor de hand liggende alternatief. Een
inrichting met behoud van de landbouwfunctie, maar


                                                                                                                                                                                     120
</pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>Bijlage B   Ontwikkel- en
            inrichtingsprincipeS




            De teksten in deze bijlage bevatten de ‘ontwikkel-       Principe 1.1
            en inrichtingsprincipes’ die zijn vastgesteld tijdens    “Rijk en MRA streven naar een duurzame, sociaal-
            de voorbereiding van de Verstedelijkingsstrategie.       maatschappelijk en economisch sterke metropoolregio.
            Ontwikkelprincipes zijn onderdeel van de bestuurlijke    Het verstedelijkingsconcept voor de middellange en
            uitgangspunten die zijn vastgesteld in BO-MIRT van       lange termijn moet het gemeenschappelijke kader bieden
            november 2019. Al deze principes van het BO-MIRT         voor de afwegingen en keuzes met goed interbestuurlijk
            worden in deze bijlage cursief geciteerd. De nummering   samenspel.”
            is die van de bestuurlijke uitgangspunten. Om ze nader
            te duiden, zijn deze principes op onderdelen verder      Principe 2
            ingevuld. Deze invullingen komen voort uit eerder        “De polycentrische metropoolregio vormt de
            gemaakte afspraken of lopende beleidstrajecten           basis voor de verdere doorontwikkeling van het
            (zoals Samen Bouwen aan Bereikbaarheid – SBaB en         verstedelijkingsconcept. We werken aan verdere
            Metropolitaan Landschap) en zijn vastgesteld door de     functionele integratie van de verschillende
            Stuurgroep in haar vergadering van 13 mei 2020.          karakteristieken en elkaar versterkende kernen en aan de
                                                                     identiteit van de metropoolregio die als één grote stad
                                                                     functioneert.”


                                                                                                                                121
</pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>1 Borgen van een goede leefbaarheid                          inclusieve ontwikkeling, waarbij we de functies en                 de stikstofdepositie, de kringlooplandbouw, de
                                                             kwaliteiten van het landschap versterken. Het landschap            biodiversiteit, de recreatie, het erfgoed of de
Principe 1.2                                                 vormt de contouren van de verstedelijking. De                      bodemdaling.
“Rijk en MRA houden nadrukkelijk oog voor de effecten        uitgangssituatie en de karakteristieken van het landschap
van de verstedelijkingsstrategie die de burger dicht bij     in relatie tot verstedelijking verschillen binnen de MRA”.
huis, in bestaande wijken en buurten in de steden en in                                                                     3 Te ontwikkelen woonmilieus zijn divers,
de kernen in landelijk gebied, ervaart en die de directe     Voor de uitwerking van dit principe in het                     leefbaar en sociaal-inclusief
leefomgeving aantrekkelijker, gezonder en duurzamer          verstedelijkingsconcept voegen we hier de volgende
kunnen maken”.                                               invulling aan toe:                                             Principe 4.3
                                                             •   Waarden en kansen van het landschap op het gebied          “Rijk en MRA verbeteren het functioneren van de
Voor de uitwerking van dit principe in het                       van bijvoorbeeld water, bodem, erfgoed, natuur,            woningmarkt en de leefbaarheid, zodat het zowel voor
verstedelijkingsconcept voegen we hier de volgende               recreatie en beleving zijn intrinsiek onderdeel bij alle   huidige als toekomstige bewoners mogelijk is een
invulling aan toe:                                               ontwikkelingskeuzes, en ook het landschapsbeheer           passende en aantrekkelijke woonplek te vinden. We
•    gezondheidsrisico’s waaraan mensen worden                   wordt daarbij betrokken, zodanig dat een bijdrage          werken aan voldoende woningen, met een divers en
     blootgesteld (zoals geluid, hittestress en fijnstof)        wordt geleverd aan een gezonde leefomgeving én             betaalbaar woningaanbod in diverse woonmilieus, in
     worden teruggedrongen,                                      een aantrekkelijk vestigingsmilieu voor bedrijven.         kwalitatief goede en veilige leefomgevingen”.
•    de inrichting van de openbare ruimte draagt bij aan     •   Waar en wanneer nieuwe bouwlocaties (voor
     een gezonde leefomgeving, sociale interactie én een         functies als wonen, werken, infrastructuur, energie)       Voor de uitwerking van dit principe in het
     aantrekkelijk vestigingsmilieu,                             buiten stedelijk gebied gevonden moeten worden,            verstedelijkingsconcept voegen we hier de volgende
•    het lokale voorzieningenniveau wordt op een                 zijn landschappelijke kwaliteiten bepalend voor de         invulling aan toe:
     aanvaardbaar peil gehouden of gebracht, ook in              locaties en begrenzingen.                                  •   Op ontwikkelingslocaties worden woningen
     gebieden waar dat onder druk staat (zoals in kleinere   •   Als ruimtelijke ontwikkelingen niet binnen bestaand            gebouwd in verschillende prijsklassen, waaronder
     kernen in het landelijk gebied),                            stedelijk gebied plaats kunnen vinden, nemen de                voldoende betaalbare woningen, en in verschillende
•    de beschikbaarheid en robuustheid van voldoende             regionale partijen een houding aan van ruimhartige             woningtypen in aansluiting op de woningbehoefte
     groen in de wijken en op korte afstand wordt                compensatie van de vermindering van oppervlakte                (tenzij het om een locatie met een zeer beperkt aantal
     bevorderd.                                                  en aantasting van landschappelijke, recreatieve en             woningen gaat).
                                                                 ecologische kwaliteiten.13                                 •   Waar eenzijdigheid in de woningvoorraad of
                                                             •   Vanaf iedere woning is een aantrekkelijk landschap             bevolkingssamenstelling de kansengelijkheid in
2 Stad en landschap worden in                                    binnen vijftien minuten fietsen bereikbaar.                    de regio bedreigt, doorbreken we dat door bij de
samenhang ontwikkeld                                         •   Aan stedelijke ontwikkelingen worden investeringen             woningbouw in of nabij dergelijke clusters slim te
                                                                 in een aantrekkelijk landschap gekoppeld.                      programmeren in woningtypen, voorzieningen en
Principe 3                                                   •   Ruimtelijke ontwikkelingen in het landschap                    hun ontsluiting.
“De ontwikkeling van stad en landschap is een                    dienen altijd meerdere doelen, bijvoorbeeld op             •   Woonomgevingen nodigen uit tot een gezonde
samenhangende opgave. Onze inzet is landschap                    het gebied van de waterhuishouding, het klimaat,               levensstijl, onder meer door voldoende groen en


13       vastgesteld in BO Ruimte, 4 december 2019



                                                                                                                                                                                     122
</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>    goede wandel- en fietsvoorzieningen.                     Principe 5.2                                                          een programmatische invulling in bandbreedtes van
•   Bij locatiekeuzes voor woningbouw,                       “Ontwikkeling van nieuwe woon- en werklocaties en                     het woon- en het werkprogramma.
    infrastructuur en werklocaties wordt gezocht naar        recreatiegebieden gebeurt in wisselwerking met het
    toekomstbestendige maatwerkoplossingen, waarbij          regionale OV-systeem en fietsnetwerk, zowel wat betreft          Voor de uitwerking van het mobiliteitsnetwerk voegen
    altijd de vraag centraal staat hoe we kunnen borgen      capaciteit van de lokale, regionale en bovenregionale            we hier de zes principes aan toe die voortkomen uit het
    dat mensen gezond, veilig en prettig kunnen wonen.       netwerken als ook in de tijd.”                                   programma SBaB (Samen Bouwen aan Bereikbaarheid).
•   Waar door verdichting de druk op de                                                                                       Deze worden in de eerstvolgende Programmaraad van
    groenvoorzieningen toeneemt, worden de kwantiteit,       Principe 5.3                                                     SBaB ter vaststelling aangeboden (14 mei a.s.).
    kwaliteit en bereikbaarheid van het groen vergroot.      “We zetten in op een mobiliteitssysteem met aandacht             1.   we benutten de kracht van de modaliteiten
                                                             voor alle modaliteiten (fiets, regionaal openbaar vervoer,            en we faciliteren verschillende schaalniveaus
                                                             spoor, auto), slimme mobiliteit (‘smart mobility’) en                 van mobiliteitssystemen met hun eigen
4 Stedelijke ontwikkelingen en                               in wisselwerking met het verstedelijkingsconcept.                     voorkeursmodaliteiten:
investeringen in mobiliteitssystemen                         Voor de grotere systeemopgaven werken we aan een                      -   lopen, fiets en openbaar vervoer als basis in
versterken elkaar in een samenhangend                        netwerkstrategie en een goed functionerend ‘daily urban               binnenstedelijk gebied,
en evenwichtig mobiliteitsnetwerk                            system’.”                                                             -   openbaar vervoer primair op relaties tussen de
                                                                                                                                   grote steden en op de economische
Principe 4.1                                                 Voor de uitwerking van deze principes in het                              kerncorridors,
“Rijk en MRA realiseren woon-, werklocaties en               verstedelijkingsconcept voegen we hier de volgende                    -   de auto als basis voor overige relaties;
voorzieningen zoveel mogelijk binnenstedelijk.               invulling aan toe:                                               2.   we transformeren naar een slim en duurzaam
Deze realiseren we via binnenstedelijke verdichting          •   bij de verdeling van woon- en werkprogramma’s nabij               mobiliteitssysteem;
in gemengde milieus en geconcentreerd rond                       openbaar vervoer hanteren we een onderscheid                 3.   we stellen de reiziger/verlader centraal; denken van
OV-knooppunten. De focus voor toekomstige                        tussen:                                                           deur-tot-deur;
binnenstedelijke ontwikkeling ligt bij de sleutelgebieden,               - multimodale knooppunten: direct bereikbaar         4.   we creëren vloeiende overgangen tussen
de zoekgebieden voor grootschalige ontwikkellocaties in      per bus, trein én metro, met                                          schaalniveaus en tussen modaliteiten;
de MRA zoals opgenomen in de Ontwerp NOVI”.                               (aanwezig of in potentie) een hoogstedelijk         5.   we werken aan leefbare (binnen)stedelijke gebieden
                                                             gemengd milieu en een zwaar                                           met een focus op voorzieningen voor wandelen, fiets
Principe 4.2                                                              economisch programma;                                    en openbaar vervoer;
“Rijk en MRA realiseren de al aangewezen en toekomstige                  - stadsharten: direct bereikbaar per bus en per      6.   we benutten de bestaande infrastructuur optimaal.
uitleglocaties op voorwaarde dat ze goed en tijdig           trein of metro, met een hoogstedelijk
ontsloten worden, ook met het openbaar vervoer”.                          gemengd milieu en groeimogelijkheden voor
                                                             het economische programma;
Principe 5.1                                                             - haltes: direct bereikbaar per trein of metro met
“Om binnenstedelijke verdichting en concentratie rond        een stedelijk woonmilieu of met
knooppunten mogelijk te maken zetten we vooral in op                      potentie voor een licht commercieel
regionale OV- en fietsverbindingen om ketenreizen beter      programma.
mogelijk te maken”.                                              Het RO/EZ-kader, opgenomen in de bijlagen, bevat


                                                                                                                                                                                          123
</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>5 De ontwikkeling van economische                          •   In de overgangsperiode naar een circulaire                Principe 7.4
centra en andere werklocaties draagt                           economie houden we rekening met een tijdelijk extra       “Het Noordzeekanaalgebied vormt hét knooppunt voor
bij aan een veerkrachtige, schone en                           ruimtebeslag, waarin voorzieningen zowel voor de          duurzame energie in de MRA”.
inclusieve MRA-economie                                        ‘oude’ als de circulaire economie nodig zijn. Dit kan
                                                               betekenen dat er strategische ruimtereserveringen         Voor de uitwerking van deze principes in het
Principe 6.1                                                   worden gemaakt, en de aanwezige milieuruimte op           verstedelijkingsconcept voegen we hier de volgende
“Nieuwe plannen voor woningbouw die leiden tot                 die locaties nodig blijft en mogelijk wordt uitgebreid.   invulling aan toe:
transformatie en verlies aan bedrijventerrein kunnen als                                                                 •   De capaciteit van de energieinfrastructuur
voldoende ruimte voor bedrijvigheid beschikbaar is”.                                                                         (opwekking, transport, conversie, opslag) wordt
                                                           6 Ruimtelijke ontwikkelingen dragen bij                           meegewogen in de keuze en inrichting van stedelijke
Principe 6.2                                               aan de versnelling van de energietransitie                        ontwikkelingslocaties. Daarbij wordt rekening
“Rijk en MRA houden rekening met extra ruimte voor                                                                           gehouden met de verwachte omslag naar een
bedrijvigheid die nodig is voor de transformatieperiode    Principe 7.1                                                      ‘geïntegreerd hybride energiesysteem’ dat meerdere
naar een klimaatadaptieve, energieneutrale en              “Rijk en MRA zetten in op energieneutraal of                      duurzame energiebronnen en modaliteiten
circulaire economie, in het bijzonder in haven- en         energieleverend ontwikkelen”.                                     (elektriciteit, waterstof, warmte en CO2) benut en
industriegebieden”.                                                                                                          vraag en aanbod ook op wijk- en buurtniveau koppelt.
                                                           Principe 7.2                                                  •   Met name grote energieverbruikers worden
Principe 6.3                                               “Rijk en MRA accommoderen vraag (verbruik energie) en             gesitueerd in de buurt van locaties waar
“Rijk en MRA ontwikkelen bestaande en nieuw te             aanbod (opwekking duurzame energie) zo dicht mogelijk             duurzame energie gewonnen wordt en nabij
ontwikkelen woon- en werklocaties zoveel mogelijk          bij elkaar en passend bij eigenschappen en efficiëntie            de hoofdverbindingen in het energienet tussen
circulair en met nadruk op de toepassing van               van het netwerk. Daarbij houden we er rekening mee dat            het Noordzeekanaalgebied en Groningen (voor
hoogwaardige materialen”.                                  vanwege de energietransitie het elektriciteitsnetwerk             elektriciteit en mogelijk ook voor waterstof, als
                                                           versterkt moet worden en andere energienetwerken                  de huidige aardgasleiding wordt omgevormd tot
Voor de uitwerking van deze principes in het               (warmte, waterstof) opgezet en uitgebreid moeten                  waterstofleiding).
verstedelijkingsconcept voegen we hier de volgende         worden”.                                                      •   Op plekken en in gebieden die een rol spelen
invulling aan toe:                                                                                                           in het toekomstige energiesysteem of daarvoor
•   De ruimtelijk-economische ontwikkeling draagt bij      Principe 7.3                                                      (na afweging in het Verstedelijkingsconcept)
    aan de internationale concurrentiekracht en het        “Rijk en MRA houden regie op het ontwikkelen van                  in aanmerking komen, kunnen strategische
    innovatievermogen van de regio en van Nederland.       datacenters afgestemd op de beschikbaarheid van                   ruimtereserveringen worden gemaakt. De aanwezige
•   Werkgelegenheid en arbeidsmarkt in de regio            stroom, de aanwezigheid van een warmtenetwerk en het              milieuruimte blijft daar in stand en wordt mogelijk
    sluiten op elkaar aan. De druk op de ruimte mag er     verkleinen van de afstand tot de aanlanding van wind op           uitgebreid.
    niet toe leiden dat voor veel praktisch geschoolden    zee of lokale (duurzame) opwekking”.
    passende werkgelegenheid niet meer op een snelle
    en betaalbare manier bereikbaar is.




                                                                                                                                                                                   124
</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>•   Voor nieuwe datacenters die gebruik maken           Voor de uitwerking van dit principe in het                  •   Ontwikkelingen dragen zo mogelijk bij aan het
    van hyperconnectiviteit wordt één locatie in de     verstedelijkingsconcept voegen we hier de volgende              tegengaan en vertragen van de bodemdaling.
    regio aangewezen van maximaal 150 hectare.          invulling aan toe:                                          •   Er wordt voldoende ruimte gecreëerd voor
    Bij de locatiekeuze voor deze en andere nieuwe      •   Nieuwe locaties en herstructureringsgebieden                tijdelijke waterberging in natte periodes, zowel in
    datacenters is de beschikbaarheid van voldoende         voor wonen en werken worden klimaatbestendig                polders als aan het regionale watersysteem en het
    koelwater een voorwaarde (tenzij voor een               en waterneutraal ontwikkeld: regenwater wordt               hoofdwatersysteem.
    innovatieve, niet-watergekoelde oplossing wordt         ter plekke vastgehouden en vertraagd afgevoerd,         •   Er wordt voldoende water vastgehouden of
    gekozen).                                               hittestress wordt tegengegaan en de schade bij              opgeslagen, zodat er ook in lange periodes van
                                                            mogelijke overstromingen blijft beperkt.                    droogte voldoende zoetwater beschikbaar blijft voor
                                                        •   Nieuwe stedelijke ontwikkelingen vinden alleen              natuur, drinkwater en landbouw. Nieuwe functies die
7 Ruimtelijke ontwikkelingen dragen                         plaats op locaties waar ze te combineren zijn met een       veel water vragen worden gesitueerd op een locatie
bij aan een klimaatbestendige                               robuust en toekomstbestendig systeem van water              waar voldoende water in de nabijheid aanwezig is.
metropoolregio                                              en bodem. Dat betekent onder meer dat niet wordt
                                                            gebouwd in gebieden met een relatief hoge kans op
Principe 7.5                                                overstromingen met een relatief grote diepte, tenzij
“Rijk en MRA verstedelijken klimaatbestendig, door de       gebouwd wordt op een wijze die bestand is tegen
gevolgen van klimaatveranderingen (droogte, hitte,          zo’n overstroming. Dat geldt in het bijzonder voor
extreme regenbuien en mogelijke overstromingen) te          kwetsbare functies zoals datacenters, ziekenhuizen
verkleinen”.                                                en vitale infrastructuur.




                                                                                                                                                                              125
</pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>            Gemaakte afspraken
Bijlage C
            Uitkomsten BO Leefomgeving 8 juni                           de bereikbaarheid waarover besloten wordt in het
            2020                                                        gebiedsgerichte bereikbaarheidsprogramma Samen
            (bron: brief van de minister van BZK aan de Tweede Kamer,   Bouwen aan Bereikbaarheid (SBaB).
            25 juni 2020, kenmerk 2020-0000381130)                      Om te voorzien in de toegenomen woningbehoefte zal
                                                                        ik samen met de regionale partners volop meewerken
            Met de verstedelijkingsstrategie Metropoolregio             om de jaarlijkse productie van 17.500 woningen te
            Amsterdam (MRA) zetten Rijk en regio de koers uit naar      kunnen realiseren en om gezamenlijk de knelpunten,
            een duurzame, sociaal-maatschappelijk en economisch         zoals benoemd in de woondeal, weg te nemen. Hierbij
            sterke MRA in 2050. Een polycentrische ontwikkeling         sturen we niet alleen op aantallen. We zorgen voor een
            van de MRA met elkaar versterkende kernen vormt de          evenwichtige verdeling van de woningvoorraad over de
            basis voor de verdere doorontwikkeling. Hiervoor creëren    regio en een nieuwbouwprogramma dat aansluit bij de
            Rijk en regio gezamenlijk en integraal randvoorwaarden      behoefte met betaalbare woningen voor zowel de lage-
            en maken keuzes op het gebied van wonen, werken,            als middeninkomens. Ook pakken we de excessen op
            bereikbaarheid, landschap, energietransitie,                de woningmarkt aan. Voor de woningbouwontwikkeling
            klimaatadaptatie, circulaire economie en leefbaarheid.      tot 2030 is afgesproken om in samenhang met
            Er zijn afspraken gemaakt over de polycentrische            bereikbaarheid prioriteit te geven aan het ontwikkelen
            en evenwichtige ontwikkeling van woningbouw                 van de internationale corridor Zuidwest Amsterdam
            en werkgelegenheid tot 2030 in samenhang met                Schiphol Hoofddorp, inclusief Amsterdam Zuidoost,
            bereikbaarheid en de energietransitie tot 2050 in relatie   verder het ontwikkelen van de Westkant Amsterdam en
            tot de verstedelijking.                                     aan de oostkant in te zetten op de centrumontwikkeling
            De MRA kent een urgente woningbouwopgave.                   Almere t/m 2030 en waar mogelijk additionele stappen te
            Door de toenemende bevolkingsgroei moet de                  zetten ten aanzien van Amsterdam Bay Area.
            bouwproductie voor de MRA worden verhoogd naar              Er worden niet alleen woningen gebouwd, maar steden
            175.000 woningen tot 2030 (CBS prognose 2019).              en samenlevingen. Voor een evenwichtige ontwikkeling
            Voor de woningbouwontwikkeling tot 2030 hebben              van de polycentrische metropoolregio en het versterken
            Rijk en regio afgesproken om in aanvulling op eerder        van de leefbaarheid in bestaande kernen hebben Rijk
            gemaakte afspraken de nadruk te leggen op versnelling       en regio afgesproken om gezamenlijk uitvoering te
            van de uitvoering van vastgestelde plannen, plannen         geven aan de beleidsintentie indicatief 10% van de
            in voorbereiding en potentiële plannen tot 2030 en          werkgelegenheidsgroei in de periode 2020-2030
            daarbij rekening te houden met de gevolgen voor             evenwichtig te spreiden over de stadsharten van


                                                                                                                                 126
</pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre>Almere, Haarlem, Hoofddorp, Hilversum, Zaanstad,           najaar 2020 vast te stellen. Het besluit over de fasering
Purmerend en Lelystad. Hiermee wordt ook een bijdrage      van grootschalige woningbouwlocaties tot 2050 zullen
geleverd aan het zo optimaal mogelijk benutten van het     in samenhang met het bereikbaarheidsprogramma SBaB
bereikbaarheidssysteem, inclusief OV-knooppunten en        worden genomen.
(OV-)infrastructuur en het beter bereikbaar maken van      De opgaven binnen de MRA voor de (middel)lange
arbeidsplaatsen voor met name praktisch en middelbaar      termijn hangen in meer of mindere mate samen met
opgeleiden in kernen buiten de kernstad.                   opgaven in de aan de MRA grenzende gebieden (Noord-
Voor een duurzame MRA zijn tot 2030 aanzienlijke           Holland Noord, overig Flevoland, Utrecht, Leidse regio).
ingrepen en uitbreidingen nodig in de energie-             Waar dit relevant is, zal de Verstedelijkingsstrategie
infrastructuur. Het hoogspanningsnetwerk (150/380KV)       MRA hier aandacht aan besteden of zullen deze worden
kent anno 2020 al capaciteitsproblemen, evenals een        uitgewerkt in de Omgevingsagenda Noordwest.
aantal onderstations, die nodig zijn voor de regionale     Voor het opstarten van de Omgevingsagenda Noordwest
stroomdistributie. Het energienetwerk staat dan ook        is besloten om dit jaar prioriteit te geven aan lopende
voor de middellange (tot 2030) en lange termijn (2030-     Rijk-regiotrajecten, zoals de verstedelijkingsstrategieën
2050) niet alle ambities op het gebied van woningbouw,     MRA en MRU, waarin een groot aantal gebiedsgerichte
werklocaties en energietransitie toe. Met betrekking tot   opgaven al worden opgepakt. Zo ondersteun ik ook de
de energietransitie hebben Rijk en regio afgesproken       NOVI-alliantie Noord Holland bij het opstellen van een
om de hoofdstructuur van de energievoorziening             Regionale Investeringsagenda’s voor het gebied boven
volwaardig mee te nemen in de afweging bij de              het Noordzeekanaal. Rijk en regio hebben afgesproken
verstedelijking en deze te koppelen aan de locaties voor   in januari 2021 te starten met een verkenning van
opwek van hernieuwbare energie (RES) en ruimtelijk         aanvullende gebiedsgerichte opgaven, die mogelijk
economische ontwikkelingen in de MRA in de periode         kunnen landen in de Omgevingsagenda. In het BO
2020-2050. Voor de middellange termijn werken Rijk         Leefomgeving van voorjaar 2021 wordt vastgesteld welke
en regio in nauwe samenwerking met de netbeheerders        aanvullende gebiedsgerichte opgaven een plek krijgen in
een selectie van prioritaire no regret maatregelen uit,    de Omgevingsagenda. De Omgevingsagenda Noordwest
gericht op het oplossen van capaciteitsproblemen in de     zal dan in principe in het BO MIRT van najaar 2021 worden
energienetwerken in de periode 2020-2025 en 2025-          vastgesteld.
2030. Dit met als doel zoveel mogelijk te voorkomen        De verstedelijkings- en bereikbaarheidsopgaven in de
dat vertraging optreedt en/of keuzes voor prioritering     MRU en MRA zijn groot en urgent. Voor de realisatie
moeten worden gemaakt bij de gebiedsontwikkeling.          van de opgaven zijn onvoldoende financiële middelen
De overige keuzevraagstukken voor het                      beschikbaar bij Rijk en regio. Dit vraagt om een reële
verstedelijkingsconcept over energietransitie, de vierde   fasering van de gebiedsontwikkelingen voor de
hyperconnectiviteitshub, landschap, water en bodem voor    middellange en lange termijn. Daarnaast zullen Rijk
de periode 2030-2050 zullen de komende maanden             en regio moeten bezien in hoeverre extra financiële
verder worden uitgewerkt. Het streven is om de besluiten   middelen beschikbaar kunnen komen.
hierover en de verstedelijkingsstrategie in het BO MIRT


                                                                                                                       127
</pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre>Rijk-regio afspraken BO-MIRT 25                            •    Rijk en regio spreken af om richting het BO                              grootschalige locaties Achtersluispolder in
november 2020                                                   Leefomgeving en BO MIRT 2021 de uitwerking van                          Zaanstad, Almere Pampus, station Hoofddorp
                                                                   de Verstedelijkingsstrategie voort te zetten, ten einde               en westflank in Haarlemmermeer, Havenstad in
Verstedelijkingsstrategie Metropoolregio Amsterdam                 een verstedelijkingsconcept MRA inclusief fasering                   Amsterdam en Zuidoostflank Amsterdam, die
•   Rijk en regio constateren een enorme                           en investeringsstrategie vast te stellen, waarbij in                  nu gepland staan na 2030, naar voren kunnen
    woningbouwopgave in de MRA. Deze                               ieder geval de volgende onderwerpen in samenhang                      worden gehaald, in aanvulling op de reeds
    woningbouwopgave kan niet worden gerealiseerd,                 nader worden uitgewerkt.                                              afgesproken doelstelling van 175.000 nieuwe
    als er geen gezamenlijke maatregelen worden            •   Rijk en regio bevestigen de ingeslagen hoofdkoers                         woningen tot 2030, zonder deze doelstelling te
    getroffen door zowel het Rijk als de regio op de               van de evenwichtige ontwikkeling van een                              frustreren en rekening houdend met de (MIRT)
    noodzakelijke randvoorwaarden zoals mobiliteit,                polycentrische metropoolregio, met tot 2030                           onderzoeken die voor deze locaties in het
    bereikbaarheid, economie, energie, klimaatadaptatie,           de ontwikkeling van 175.000 woningen en de                            kader van het programma Samen Bouwen aan
    water, ecologie, landschap en inclusiviteit. Deze              inzet om het beïnvloedbare deel (ca. 10%) van                         Bereikbaarheid al lopen.
    randvoorwaarden zijn het cement voor de                        werkgelegenheidsontwikkeling te spreiden over                 •       De voortgang van de hiervoor beschreven
    woningbouwopgave. Daarnaast zijn er op korte                   de stadsharten in de MRA. Daarbij geldt een aantal                    besluiten wordt besproken tijdens een extra
    termijn maatregelen nodig inzake de stikstof en PFAS           nadere afspraken, te weten:                                           BO Woningbouw in februari-maart 2021
    problematiek, geluidscumulatie en de coronacrisis      •   Versnelling woningbouw en noodzakelijke                                   vooruitlopend op de integrale besluitvorming
    die de bouwproductie enorm vertragen.                          randvoorwaarden tot 2030:                                             in het BO Leefomgeving voorjaar 2021, en
•   Een versnelling van de woningbouwopgave betekent           •       Rijk (interdepartementaal, coördinatie BZK) en                    besluitvorming in BO MIRT najaar 2021.
    ook een versnelling van deze randvoorwaarden.                      regio besluiten tot het uitwerken in concrete         •   Water/klimaatadaptatie: o.a. afspraken maken
•   Rijk en regio constateren dat de benodigde                         en integrale gebiedsplannen van de versnelde                  tussen regio en Rijk (ministeries I&W/BZK/
    opgaven op wonen, werken, bereikbaarheid,                          woningbouwontwikkeling 2021-2030 in de                    EZK/LNV) om vanuit eigen bevoegdheden in
    landschap, ecologie, klimaatadaptatie, energie,                    stadsharten Almere, Haarlem, Hoofddorp,                       te zetten op klimaatadaptieve maatregelen bij
    circulaire economie en inclusiviteit vragen om                     Hilversum, Lelystad, Purmerend en Zaanstad,                   alle gebiedsontwikkelingen (natuur, landbouw,
    systeemsprongen. Hierbij moet aandacht blijven                     inclusief voor deze integrale ontwikkeling                    wonen, bedrijvigheid, energie en infrastructuur)
    voor hoge kwaliteit van leven in de MRA en de                      cruciale (financiële) randvoorwaarden onder                   om te voorkomen dat toekomstige schade later
    bijzondere kwaliteiten van een evenwichtige                        andere op het gebied van bereikbaarheid                       onevenredige kosten met zich meebrengt. Daarnaast
    polycentrische metropool (zowel in sociaal-                        en energie-infrastructuur. Dit gebeurt in                     verkennen Rijk en regio gezamenlijk welke
    maatschappelijk als economisch opzicht) in een uniek               nauwe samenwerking met de programmalijn                       vervolgonderzoeken nodig zijn op het gebied van
    en cultuurhistorisch waardevol landschap.                          Bereikbare Steden van het programma Samen                     water en klimaatadaptatie; waarbij zoveel mogelijk
•   Rijk en regio werken aan deze benodigde                            Bouwen aan Bereikbaarheid (SBaB). Over de                     wordt aangesloten bij bestaande programma’s.
    randvoorwaarden samen in de                                        bereikbaarheidsonderdelen vindt besluitvorming        •   Landschap en ecologie: o.a. afspraken maken
    verstedelijkingsstrategie, Woondeal en het                         plaats binnen SBaB. Deze onderdelen krijgen een            tussen regio (deelnemers MRA) en Rijk (ministerie
    bereikbaarheidsprogramma Samen Bouwen                              plaats in de Uitvoeringsagenda SBaB.                      LNV) om vanuit eigen bevoegdheden in te zetten
    aan Bereikbaarheid (SBaB). Daarnaast biedt                 •       Rijk en regio komen met een uitgewerkt voorstel           op gezamenlijke belangen, zoals bodemdaling in
    de woningbouwimpuls mogelijkheden om de                            op welke wijze en met welke noodzakelijke                     veenweidegebieden, verbeteren en aanvullen van
    woningproductie op korte termijn te versnellen.                    randvoorwaarden de woningbouw in de                       ecologische verbindingen, stikstofgevoelige N2000,


                                                                                                                                                                                          128
</pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre>        de landbouwtransitie naar kringlooplandbouw              versterken van het kennisprofiel in Almere ten                 de bereikbaarheid van de steden en economische
        en natuurinclusieve landbouw en het versterken           behoeve van de groei van de stad en specifiek de               toplocaties (zoals de Zuidas, Schiphol en de Haven
        van de biodiversiteit. Hierbij sluiten we zoveel         groei van de lokale economie en werkgelegenheid.               van Amsterdam).
        mogelijk aan bij bestaande structuren en                 Indien nodig kan dit leiden tot aanpassing van het         •   Om de groei de komende jaren op te kunnen vangen
        samenwerkingsverbanden (Veenplan, programma              Convenant Hoger Onderwijs Flevoland.                           dienen de lopende MIRT afspraken uitgevoerd
    Natuur, bossenstrategie, NOVI gebieden, Stuurgroep                                                                          te worden (o.a. ZuidasDok, OV SAAL, A8-A9,
    Markermeer-IJmeer etc.).                                                                                                    Amsterdam Zuid, PHS) en de benodigde stedelijke
•   Energie: Rijk en regio spreken af om het proces          Programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid (SBaB)                   bereikbaarheidsinvesteringen (lokale fietsnetwerk,
        voort te zetten om te komen tot een selectie van                                                                        uitbreiden BTM) in de MRA uitgevoerd te worden.
        prioritaire no regret maatregelen gericht op het     M.b.t. Netwerkstrategie                                        •   Om een toekomstvaste oplossing voor zowel het
        oplossen van huidige capaciteitsproblemen in         Rijk en regio constateren en concluderen dat:                      (inter)nationale- als het regionale/stedelijke verkeer
        de energienetwerken in de periode 2020-2025          •   De verstedelijking leidt tot een forse groei van               te bieden is een Netwerkstrategie richting 2040
        en 2025-2030, in relatie tot de in die periode           de mobiliteit. Het aantal auto- en openbaar                    opgesteld die bestaat uit de volgende hoofdkeuzes
        voorgestelde verstedelijkingslocaties en de              vervoerverplaatsingen van, naar en binnen de MRA               voor een samenhangend multimodaal netwerk:
        resultaten daarvan voor te leggen in het BO              groeit tot 5,6 miljoen per dag in 2040, dit is een groei   •   Een stapsgewijze schaalsprong in het regionaal
    Leefomgeving van voorjaar 2021;                              van 56% ten opzichte van 2014. Er is sprake van groei          HOV-systeem in het sterk verstedelijkte gebied
•   Energie: Rijk en regio nemen de hoofdstructuur van           van verschillende mobiliteitssystemen: 1. binnen het           van de MRA om ruimte te creëren op het (inter)
        de energie volwaardig mee in de afweging bij de          sterk verstedelijkte gebied, waar openbaar vervoer             nationaal spoornetwerk en als ontsluiting van nieuwe
        verstedelijking van de MRA en koppelen deze aan de       (bus, tram, metro en trein), lopen en (elektrische)            ontwikkelgebieden. Deze schaalsprong is nodig
        locaties voor opwek van hernieuwbare energie (RES)       fiets sterk zijn; 2. tussen steden, waar de trein sterk        omdat het huidige openbaar vervoersysteem de
        en ruimtelijk economische ontwikkelingen in de MRA       is en 3. overige verplaatsingen met herkomst en/of             sterke mobiliteitsgroei van, binnen en naar de MRA
        in de periode 2020-2050. Waarbij in ieder geval de       bestemming in de MRA, waar de auto sterk is.                   (69% groei t.o.v. 2014) niet kan opvangen. De eerste
        volgende afwegingen worden geagendeerd voor          •   Als gevolg van COVID-19 er op de korte termijn                 stappen zijn onderzocht en uitgewerkt in de MIRT-
        verdere uitwerking:                                      een afvlakking is van de mobiliteitsgroei, maar dat            onderzoeken Zuidwestkant Amsterdam-Schiphol-
    •       Het koppelen van wonen, werken,                      door de sterke ruimtelijk economische ontwikkeling             Hoofddorp en Amsterdam Bay Area.
            bereikbaarheid aan de beschikbaarheid van            van de MRA richting 2040 de mobiliteitsgroei naar          •   Een stapsgewijs re-design wegennet met het
            energie en netwerken van energie met concrete        verwachting weer sterk zal toenemen.                           verleggen en versterken van de draaischijf voor het
            voorstellen in het verstedelijkingsconcept;      •   Als gevolg van de verstedelijking en de ligging                doorgaande verkeer rond Amsterdam (A5, A9, A10-
    •       Antwoord geven op de vraag of en zo ja waar          van de Rijksinfrastructuur in de MRA en rond                   Noord). Een re-design is nodig omdat de Ring A10
            ruimte is voor conversiefaciliteiten;                Amsterdam in het bijzonder, deze in toenemende                 bij sterke groei van de automobiliteit tot 2040 van,
    •       Uitspraken over de noodzakelijke/                    mate gebruikt wordt voor verplaatsingen met                    binnen en naar de MRA (52% groei t.o.v. 2014) niet
            wenselijke toevoeging en/of aanpassing van           herkomst-/bestemming Amsterdam. Dit leidt ertoe                zowel het doorgaande verkeer als het herkomst-/
            hoofdnetwerken van energie;                          dat zowel lokaal als doorgaand verkeer gebruik                 bestemmingsverkeer kan blijven opvangen. Er
•   Economisch profiel Almere: Rijk en regio spreken             maken van de beperkte beschikbare capaciteit op                is verdiepend onderzoek nodig om de optimale
        af de komende maanden te verkennen welke                 de weg en het spoor. Zonder ingrijpende keuzes en              configuratie van maatregelen (fysiek en gedrag) te
        gezamenlijke inspanning noodzakelijk is voor het         maatregelen lopen de netwerken vast en verslechtert            kunnen bepalen.


                                                                                                                                                                                         129
</pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 130 ======================================================================

<pre>•   De fiets is een belangrijke en kansrijke modaliteit         MIRT van najaar 2021 inzicht geven in de optimale                 als internationaal vestigingsklimaat mogelijk maakt
    om de MRA op een duurzame en gezonde                            combinatie van weg-infrastructurele maatregelen en            en bijdraagt aan de ontwikkeling van dit gebied als de
    wijze bereikbaar en leefbaar te houden. Drie                    beleidsinzet om het wegennet (hoofdwegennet en                Internationale Entree van Nederland.
    oplossingsrichtingen bieden daarbij potentie: 1)                onderliggend wegennet) in de MRA in beweging te           •   Het doortrekken van de NZL belangrijk is voor een
    het voltooien van regionale doorfietsroutes, 2)                 houden.                                                       toekomstbestendige ontsluiting van de luchthaven
    realiseren van aantrekkelijke routes (feederroutes)     •   Voor het Bestuurlijk Overleg MIRT van najaar 2021                 Schiphol en het ontlasten van het drukke treinstation.
    naar OV-knopen voor verbetering ketenreis en                    een multimodaal toekomstbeeld 2040 MRA op te              •   Het doortrekken van de NZL belangrijk is voor
    3) de ontwikkeling van kwalitatief hoogwaardige                 stellen als uitwerking van de Netwerkstrategie. Met           diverse grootschalige woningbouwprojecten in zowel
    fietsparkeervoorzieningen bij OV-knopen.                        als doel de samenhang tussen de modaliteiten, de              de directe omgeving van station Hoofddorp als in de
•   Zet in op hoogwaardige stedelijke en regionale                  gebiedsonderzoeken en de transitie naar een veilig,           hele Haarlemmermeer en aansluit op de ontwikkeling
    overstapvoorzieningen tussen mobiliteitssystemen                slim en duurzaam mobiliteitssysteem verder uit te             van 50.000 arbeidsplaatsen in de Haarlemmermeer
    (hubs).                                                         werken; passend bij de verstedelijkingsafspraken.             binnen de invloedsfeer van de kerncorridor (inclusief
•   Naast de hoofdkeuzes die impact hebben op                   Binnen dit toekomstbeeld wordt samen met                          Schiphol).
    doorstroming in de hele MRA zijn er voor weg en OV              maatschappelijke partners en kennisinstellingen:          •   Het sluiten van de Ringlijn randvoorwaardelijk is
    ook opgaven op specifieke corridors, zoals de A27           •       de regionale bouwsteen voor het Nationaal                 om de gebiedsontwikkeling in HavenStad met
    van Almere naar Utrecht en de Gooicorridor, die met                Toekomstbeeld Fiets opgesteld;                             70.000 woningen en 58.000 arbeidsplaatsen
    lokale maatregelen kunnen worden opgelost.                  •       het (door)ontwikkelen van multimodale hubs op             mogelijk te maken, en bijdraagt aan het scheiden
                                                                        stedelijk en regionaal niveau uitgewerkt;                 van verkeersstromen in het OV (in het bijzonder in
Rijk en regio spreken af:                                       •       verbinding gelegd met het vervolgonderzoek                de Schipholspoortunnel) en zo aan een verbeterde
•   In de MRA integraal te werken aan (1) een                           binnen ZWASH en Amsterdam Bay Area                        nationale en regionale bereikbaarheid.
    stapsgewijze schaalsprong in het regionaal                          (in beide MIRT-studies zal de fiets worden            •   De Airportsprinter een belangrijke rol kan vervullen
    HOV-systeem in het sterk verstedelijkte gebied                      betrokken);                                               in het OV-netwerk, maar minder kansen biedt voor
    van de MRA om ruimte te creëren op het (inter)              •       verbinding gelegd met raakvlakken als de                  woningbouw en ontvlechting in het netwerk om
    nationaal spoornetwerk en als ontsluiting van                      Verstedelijkingsstrategie MRA, Landelijk OV                capaciteit op het spoornetwerk vrij te spelen op de
    nieuwe ontwikkelgebieden, (2) een re-design                         toekomstbeeld en projecten/studies van Rijk en            lange termijn.
    van het wegennet en (3) het benutten van de                         regio (A27, Hoornse lijn, IJ-oeververbindingen,       •   Dat een airportsprinter-station ‘HavenStad’ geen
    groeiende potentie van de (e)fiets. Dit gebeurt                     lokale maatregelen in het kader van autoluw, etc.).       toekomstbestendige optie is voor na 2040, zonder
    stapsgewijs en in samenhang met (de fasering in)                                                                              omvangrijke investeringen in het onderliggend
    de verstedelijkingsstrategie. Deze strategie wordt in   M.b.t. MIRT-onderzoek ZWASH                                           tramnetwerk.
    de MIRT-studies ZWASH en Amsterdam Bay Area             Rijk en regio constateren en concluderen dat:                     •   De OV-onderwerpen voldoende uitgewerkt zijn om
    gebiedsgericht uitgewerkt.                              •   Het doortrekken van de (metro) Noord/Zuid-                        een verkenning te starten, maar dat het zicht op 75%
•   Een onderzoek te starten naar het re-design van                 lijn (NZL) tot Hoofddorp een goede oplossing is               financiering ontbreekt.
    het (hoofd)wegennet, gericht op het verleggen en                om ruimte te creëren voor de verdere groei van            •   Voor de onderzochte wegmaatregelen geldt
    versterken van de draaischijf voor het doorgaande               treinverkeer op het (inter)nationale netwerk.                 dat uitbreiding van de wegcapaciteit voor een
    verkeer rond Amsterdam (A5, A9, A10-Noord).             •   Het doortrekken van de NZL verdere ontwikkeling                   aantal wegvakken tot een verbetering van de
    Dit onderzoek zal voor het Bestuurlijk Overleg                  van de kerncorridor tussen de Zuidas en Hoofddorp             doorstroming leidt, en de onderzochte pakketten


                                                                                                                                                                                         130
</pre>

====================================================================== Einde pagina 130 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 131 ======================================================================

<pre>    tot een vermindering van de capaciteitsknelpunten           het Bestuurlijk Overleg MIRT van najaar 2021, zodat        In het onderzoek zijn verschillende OV-varianten
    in het gebied leidt, maar nog onvoldoende tot een           integrale besluitvorming plaats kan vinden.                onderzocht, waaronder een IJmeerverbinding
    oplossing van de knelpunten.                                                                                           en de verbetering van het bestaande spoor. In
•   Toekomstige investeringen nodig blijven om deze         M.b.t. MIRT-onderzoek Amsterdam Bay Area                       het onderzoek zijn de effecten van de ruimtelijke
    knelpunten op de weg op te lossen.                                                                                     ontwikkeling op de weginfrastructuur in beeld
•   Er nog informatie ontbreekt en dat dit vraagt om        Rijk en regio constateren en concluderen dat:                  gebracht, waarbij gebleken is dat er knelpunten
    verdere verdieping in een vervolgonderzoek naar de      •   Er een grote woningbouwbehoefte in de MRA                  zijn. Wegmaatregelen zijn in deze fase nog niet
    wegmaatregelen.                                             is van 250.000 woningen tot 2040 en dat de                 onderzocht.
                                                                oostkant van de MRA een substantiële bijdrage          •   Uit de Mini-MKBA blijkt dat een IJmeerverbinding,
Rijk en regio spreken af om:                                    levert aan deze woningbouwopgave, zoals in de              bij de in dit onderzoek onderzochte programma’s
•   Het MIRT-onderzoek Zuidwestkant-Amsterdam-                  verstedelijkingsstrategie is opgenomen.                    voor wonen en werken een maatschappelijke
    Schiphol-Hoofddorp als afgerond te beschouwen en        •   De woningbouwopgave tot 2030 vooral gericht                meerwaarde heeft. In de ontwikkelstrategie is
    de conclusies vast te stellen.                              is op het realiseren van een substantieel aantal           uitgegaan van de bouw van ca. 100.000 woningen
•   Er nu geen middelen beschikbaar zijn om                     woningen in IJburg en Almere, waarbij de grootste          en de realisatie van ca. 40.000 arbeidsplaatsen in
    een startbeslissing te kunnen nemen voor de                 ontwikkelopgave ligt op het creëren van woon-              het gebied, waarvan 75.000 woningen en 35.000
    voorkeursalternatieven doortrekken Noord/Zuidlijn           werkmilieus in het Almeerse stadshart, door                arbeidsplaatsen in Almere.
    Amsterdam Zuid – Hoofddorp en het sluiten van de            verdichting rond station Almere Centrum. De            •   Los van alle ruimtelijke ontwikkelingen zijn
    Ringlijn Isolatorweg – Amsterdam Centraal voor een          overige opgave focust zich op het toevoegen van            maatregelen noodzakelijk om het ecologische
    totaalbedrag van € 4,7 miljard.                             woonmilieus rond de bestaande Almeerse stations en         systeem van het IJmeer/Markermeer te herstellen
•   Partijen om geen tijd te verliezen wel inhoudelijk          het versterken van de bestaande buurten.                   en bij te dragen aan de totstandkoming van een
    doorwerken om een startbeslissing voor te bereiden.     •   Na 2030 de grootste verstedelijkingsambitie rondom         Toekomst Bestendig Ecologisch Systeem (TBES). Met
•   Gezamenlijk door te gaan met de verdere uitwerking          Almere Pampus ligt. Dat levert een belangrijke             financiering door onder andere organisaties voor
    van een integrale ontwikkelstrategie, waarin de             bijdrage aan de grote woningbehoefte in de MRA na          natuur en ecologie, zoals de partijen in de Stuurgroep
    ruimtelijke economische ontwikkelingen inclusief            2030, en er wordt nog gekeken naar mogelijkheden           Markermeer en IJmeer (SMIJ). Dit is conform eerdere
    versnelling woningbouw en de ontwikkelingen                 om deze verstedelijkingsambitie te versnellen.             afspraken in de RRAAM bestuursovereenkomst.
    omtrent luchtvaart en internationaal treinverkeer       •   Er een MIRT-onderzoek Amsterdam Bay Area is                Het Rijk investeert met enkele projecten zoals
    aansluiten op de bereikbaarheidsmaatregelen in              uitgevoerd, waarbij een integrale ontwikkelstrategie       Markerwadden, Oostvaardersoevers en NH
    openbaar vervoer, weg en fiets.                             voor dit gebied is opgesteld. Vertrekpunt hiervoor         Markermeerkust, al in het verbeteren van de
•   Een verdiepend onderzoek uit te voeren naar de              vormen de RRAAM-afspraken uit 2013.                        ecologische kwaliteit en zal dat ook in de toekomst
    optimale combinatie van weg infrastructurele            •   De fiets en het onderliggende OV-netwerk een               doen.*
    maatregelen voor de opgaven op de weg in de                 belangrijk onderdeel zijn van de ontwikkelstrategie
    corridor, met nauwe afstemming met het onderzoek            voor de Oostflank en bijdragen aan een                 Rijk en regio spreken af om:
    naar beleidsinzet en maatregelen op systeemniveau           mobiliteitstransitie.                                  •   Het rapport ‘Naar een ontwikkelstrategie voor
    binnen de programmalijn Netwerkstrategie MRA.           •   Om een (substantieel) aantal woningen aan de               Amsterdam Bay Area’ met daarin de (tussen)
•   De onderdelen verstedelijking, OV, fiets en weg in de       oostkant van de MRA toe te voegen is een goede             resultaten en conclusies van het MIRT-onderzoek
    programmaraad weer bij elkaar te brengen richting           bereikbaarheid met alle modaliteiten van belang.           vast te stellen en daarmee het onderschrijven van:


                                                                                                                                                                                 131
</pre>

====================================================================== Einde pagina 131 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 132 ======================================================================

<pre>    1.   De integrale ambities rond verstedelijking,          •   In het vervolgonderzoek in ieder geval aandacht
         bereikbaarheid, natuur en ecologie in dit gebied.        te besteden aan de benodigde fiets-, weg- en
    2.   De noodzaak en uitgangspunten voor de                    OV-maatregelen in relatie tot (de fasering van)
         verdichting in Almere, versnelling Almere                de ruimtelijke ontwikkelingen in de omgeving
         Centrum en de realisatie van Almere Pampus om            (verstedelijkingsstrategie).
         daarmee een bijdrage te leveren aan de grote         •   Als onderdeel van de ontwikkelstrategie een
         woningbehoefte in de MRA.                                financieel beeld te ontwikkelen, met een overzicht
    3.   De IJmeerverbinding in de vorm van een                   van de kosten, baten en (alternatieve) bekostiging
         light railverbinding, bij de in het onderzoek            van de maatregelenpakketten.
         onderzochte programma’s voor wonen en                •   Als eerste stap om de doorstroming op de A27 te
         werken (ca. 100.000 woningen en 40.000                   verbeteren, de regio zal werken aan de realisering
         arbeidsplaatsen), een kansrijke oplossing                van de Quick Win A27, aansluiting Eemnes. Een
         vormt om bij te dragen aan de hoofdopgaven               reconstructie van het kruispunt onderaan de afrit
         van het programma SBaB en aan de                         Eemnes, draagt bij aan een betere doorstroming
         verstedelijkingsopgave in de Oostflank van de            van het verkeer op de A27. De kosten hiervan
         MRA.                                                     zijn geraamd op € 2,4 – 3 miljoen (incl. btw). De
    4.   De noodzaak van investeringen in natuur en               Rijksbijdrage bedraagt maximaal € 1,5 miljoen (incl.
         ecologie in en rond het IJmeer/Markermeer.               btw). De realisatie is voorzien in 2022.
•   Het MIRT-onderzoek voort te zetten en voor het            •   Als tweede stap wordt gestart met een MIRT-
    Bestuurlijk Overleg MIRT van najaar 2021 een                  verkenning naar de capaciteitsuitbreiding van de
    gefaseerde en adaptieve ontwikkelstrategie af te              A27 tussen Almere Haven en knooppunt Eemnes
    ronden en te komen tot een integrale en robuuste              als oplossing voor het NMCA-knelpunt op dit
    afweging op het gebied van wonen, werken, ecologie,           tracé en het leveren van een bijdrage aan een
    natuur, landschap, recreëren en bereikbaarheid                betere betrouwbaarheid van het HOV. De scope
    (o.a. OV-systeemkeuze), in relatie met de                     van de MIRT-verkenning zal integraal binnen het
    hoofdopgaven van het programma SBaB en de                     programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid
    verstedelijkingsstrategie.                                    worden ingebed. Hierover zullen Rijk en regio
•   Dat voldoende nieuwe werkgelegenheid een                      gezamenlijke afspraken maken in de startbeslissing.
    essentiële voorwaarde is voor een goede balans in de          De investeringskosten voor een verbreding zijn
    stad en een evenwichtige gebiedsontwikkeling. Hier            geraamd op € 29 miljoen (incl. btw). De regiobijdrage
     ligt een gezamenlijk opgave voor de regio en het rijk.       bedraagt 25%.




                                                                                                                          132
</pre>

====================================================================== Einde pagina 132 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 133 ======================================================================

<pre>Uitkomsten BO Leefomgeving 21 april                         Rijk-regio investeringen, met daaraan verbonden de           afgesproken om integrale gebiedsplannen op te stellen
2021                                                        kosten en potentiële dekking, en kan jaarlijks worden        voor de stadsharten en globale gebiedsplannen voor de
(bron: brief van de minister van BZK aan de Tweede Kamer,   geactualiseerd op basis van dan vigerende inzichten over     vijf grootschalige ontwikkellocaties als onderdeel van de
7 juni 2021, kenmerk 2021-0000281596)                       fasering en prioritering. Na het zomerreces wordt een BO     Verstedelijkingsstrategie MRA en daarin de Rijk-regio
                                                            woningbouw en verstedelijkingsstrategieën ingepland          inzet in deze gebieden vast te stellen in het BO MIRT
Rijk en regio hebben gezamenlijk de ambitie om de grote     om de voortgang van de verstedelijkingsstrategieën           van najaar 2021. Op dit moment is er voor 40% van de
verstedelijkingsopgave in de Metropoolregio Amsterdam       inclusief de Rijk-regioprogrammering en de inzet van         te bouwen woningen in Noord-Holland onvoldoende
en Metropoolregio Utrecht versneld te realiseren. Dit       het bestaande instrumentarium voor de woningbouw te          stikstofruimte. Partijen hebben besloten tot een aantal
is een complexe opgave, die alleen haalbaar is wanneer      bespreken.                                                   maatregelen om voor de woningbouw voldoende
wordt voldaan aan een groot aantal randvoorwaarden          Specifiek voor de verstedelijking in de provincies Noord-    stikstofruimte te creëren. Het gaat hierbij om ruimte
op het gebied van betaalbaarheid, investeringscapaciteit    Holland en Flevoland spreken de partijen af om zich          reservering in een nog op te stellen stikstofdepositiebank,
corporaties, stikstof aanpak, geluidscumulatie,             in te zetten voor een versnelling van de woningbouw          het voordragen van onrendabele toppen van
leefbaarheid, bereikbaarheid waaronder schaalsprong OV,     van 240.000 woningen, waarvan 175.000 in de                  woningbouwprojecten voor de Woningbouwimpuls,
energietransitie, klimaatadaptatie en landschappelijke      Metropoolregio Amsterdam. De inzet in de MRA is gericht      opties voor extern salderen en voor 1 september 2021
ontwikkeling. Rijk en regio zien dat hiervoor meer          op de reguliere woningbouw (122.000) en de stadsharten       uitzicht op een oplossing voor de woningbouw in
middelen én een transitie van een projectgerichte           (53.000). Daarbovenop wordt ook de mogelijke                 Zaanstad. Daarbij worden geen sectoren uitgesloten
financiering naar gezamenlijke en adaptieve, meerjarige,    versnelling met extra inspanning van alle partijen op        en worden de mogelijkheden van financiering door alle
programmatische bekostiging nodig zijn. Rijk en             vijf grootschalige locaties (45.000) onderzocht, nu          partijen betrokken. Partijen spreken af een vergelijkbare
regio spreken daarom af voor de Metropoolregio’s            grotendeels later in de tijd gepland, dan de genoemde        aanpak op te stellen voor deze problematiek in Flevoland.
Amsterdam en Utrecht als integraal onderdeel van de         175.000 woningen. De woningen worden voornamelijk            Rijk en regio spreken ten aanzien van de energietransitie
regionale verstedelijkingsstrategieën een Rijk-regio        gerealiseerd in bestaand stedelijk gebied. Veelal gaat het   in de MRA af een governance structuur uit te werken
programmering op hoofdlijnen uit te werken, op basis        om herstructurering waarbij sanering van bebouwing           met als doel te komen tot een betere samenwerking met
waarvan in het BO MIRT van najaar 2021 gesproken kan        en bedrijfsverplaatsing aan de orde zijn. Deze factoren      de energieketen (in het bijzonder de netbeheerders) en
worden over de te maken afwegingen en keuzes. De            zijn van grote invloed op de mogelijke versnelling van       integrale besluitvorming op nationaal en regionaal niveau
Rijk-regioprogrammering zal bestaan uit een meerjarig       de woningbouwontwikkeling. Rijk en regio hebben              te waarborgen.
overzicht van de belangrijkste geachte samenhangende        voor de versnelling van de woningbouw in de MRA




                                                                                                                                                                                     133
</pre>

====================================================================== Einde pagina 133 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 134 ======================================================================

<pre>Colofon
Projectleiding			Ton Bossink                                                Economie			               Arjen van Nieuwenhuizen
				Saskia Newrly                                                           				William Stokman
                                                                            				Jeroen Bakker
Projectleider			Paul Menting                                                Landschap			              Marja van Nieuwkoop
Verstedelijkingsstrategie                                                   				Birte Querl
                                                                            				                      Andreas van Braam Houckgeest (+ Ecologie)
Projectsecretaris		            Femke Kaptein                                				Peter van Cappellen
                                                                            Ecologie			Mira Heesakkers
Tekst en redactie		 Peter Paul Witsen                                       				Jacco Maissan
				Jolly Kerkstra                                                          Wonen				Ivo Hamelynck
                                                                            				Jan Jaap Visser
Fasering			Judith Lekkerkerker                                              				Maaike Stoop
                                                                            				Bart Boon
Ontwerpteam			Jurjen Tjarks                                                 Energie				Geert Haenen
				Martijn Veenstra                                                        				Camila Pinzon Cortes
				PosadMaxwan strategy x design                                           				Joost Gottmer
                                                                            				Jeroen Bakker
Dronebeelden			                Serge van Berkel                             				Ruben van den Berg
                                                                            				Lonneke Graas
                                                                            Mobiliteit			             Peter van Hoek
Het verstedelijkingsconcept is opgesteld in nauwe afstemming met            				Leo van ‘t Hof
ambtelijke vertegenwoordigers uit de deelregio’s van de MRA: Juriaan        				                      in afstemming met kernteam SBaB
Jansen, Harry Zondag, Marieke de Rijk (Almere-Lelystad/provincie            Klimaat				Lot Locher
Flevoland); Mette Vernooij, Mark Lammertink, Clement Jager (Amstelland-     				Nicky Schulz
Meerlanden); Mirjam de Graaf, Koos van Zanen, Els Meines (Amsterdam);       Sociaal Maatschappelijk		 Ralph Ploeger
Rowena Kuijper, Christiaan van Zanten (Gooi en Vechtstreek); Astrid         				Sahar Tushuizen
Schölvinck (IJmond); Cees van Wijnen, Mirte Rozemond, Herman Swen,
Julius Betist (Zaanstreek-Waterland); Martijn Dekker (Zuid-Kennemerland);
André van Eijk (provincie Noord-Holland). En met vertegenwoordigers
van Projectbureau Noordzeekanaalgebied en betrokkenen bij het
Luchtvaartdossier.



                                                                                                                                                  134
</pre>

====================================================================== Einde pagina 134 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 135 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 135 =================================================================

<br><br>