<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                      0I



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen
                                     Accountantsverslag 2023
Onze conclusies

Uitkomsten controle 2023

Jaarverslag
                                     Gemeente
Speerpunten                          Haarlemmermeer                            Openstaande punten controle:
                                                                               - Consultatie casus zorgaanbieders
Vooruitblik                          PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.
Onze samenwerking
                                     23 mei 2024
Bijlagen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                                                                                                        1



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Aanbiedingsbrief
Onze conclusies
                                      Gemeente Haarlemmermeer
                                      T.a.v. de raad en het college van burgemeester en wethouders
Uitkomsten controle 2023
                                      Taurusavenue 100
Jaarverslag                           2132 LS Hoofddorp

Speerpunten                           23 mei 2024

Vooruitblik
                                      Referentie:
Onze samenwerking
                                      Geachte leden van de raad en het college,
Bijlagen                             Hierbij bieden wij u ons accountantsverslag aan dat wij hebben opgesteld in het                                               Wij bedanken u en uw medewerkers voor de medewerking tijdens onze
                                     kader van onze opdracht om de jaarrekening 2023 (de ‘jaarrekening’) van                                                       controle.
                                     gemeente Haarlemmermeer te controleren. We hebben de controle uitgevoerd                                                      Hoogachtend,
                                     in overeenstemming met ons controleplan van 11 september 2023. Daarnaast                                                      PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.
                                     geven wij invulling aan de aanvullende berichtgeving op 12 april 2024 over de
                                     invoering van de rechtmatigheidsverantwoording en onze controleverklaring
                                     daarbij.
                                                                                                                                                                   drs. M.J.A. Koedijk RA RE
                                     Ons accountantsverslag gaat in op de belangrijkste bevindingen uit onze
                                                                                                                                                                   partner
                                     controle van uw jaarrekening en is met uw ambtelijke organisatie besproken op
                                     17 april 2024. Wij bespreken de inhoud van dit verslag tijdens de vergadering
                                     van de auditcommissie op 25 mei 2024. Hebt u in de tussentijd nog vragen,
                                     neemt u dan gerust contact met ons op.


                                     PricewaterhouseCoopers Accountants N.V., Thomas R. Malthusstraat 5, 1066 JR Amsterdam, Postbus 90357, 1006 BJ Amsterdam
                                     T: 088 792 00 20, F: 088 792 96 40, www.pwc.nl
                                     ‘PwC’ is het merk waaronder PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (KvK 34180285), PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N.V. (KvK 34180284), PricewaterhouseCoopers Advisory N.V. (KvK 34180287), PricewaterhouseCoopers Compliance Services B.V.
                                     (KvK 51414406), PricewaterhouseCoopers Pensions, Actuarial & Insurance Services B.V. (KvK 54226368), PricewaterhouseCoopers B.V. (KvK 34180289) en andere vennootschappen handelen en diensten verlenen. Op deze diensten zijn algemene voorwaarden van
                                     toepassing, waarin onder meer aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen. Op leveringen aan deze vennootschappen zijn algemene inkoopvoorwaarden van toepassing. Op www.pwc.nl treft u meer informatie over deze vennootschappen, waaronder deze
                                     algemene (inkoop) voorwaarden die ook zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                      2



Aanbiedingsbrief




                                                                                                   01
Onze kernboodschappen
                                                                 Onze kernboodschappen
Onze conclusies
                                                                 In dit hoofdstuk hebben we onze
Uitkomsten controle 2023
                                                                 kernboodschappen samengevat.
Jaarverslag

Speerpunten

Vooruitblik

Onze samenwerking

Bijlagen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                  Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                           2I



       Aanbiedingsbrief

       Onze kernboodschappen                 Onze kernboodschappen
       Onze conclusies                       Een goedkeurende controleverklaring                                                  flex woningen. Dit heeft als gevolg dat er mogelijk lagere grondopbrengsten
                                             Wij hebben onze accountantscontrole van de jaarrekening 2023 van gemeente            kunnen worden gerealiseerd.
       Uitkomsten controle 2023
                                             Haarlemmermeer nagenoeg afgerond. Wij zijn voornemens een goedkeurende               De realisatie van de lasten in het sociaal domein valt wederom hoger uit dan de
                                             controleverklaring op het aspect getrouwheid te verstrekken. In onze verklaring      initieel begrote lasten. We zien in de laatste jaren dat de lasten optimistisch
       Jaarverslag
                                             nemen we een paragraaf ter benadrukking op voor het feit dat er sprake is van        worden begroot in de programmaverantwoording. De volumegroei wordt echter
       Speerpunten                           rechtmatigheidsfouten boven de verantwoordingsgrens. Dit alles onder                 wel meegenomen in de begroting als stelpost. Alleen in het eerste
                                             voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de raad.           begrotingsjaar wordt de volume en prijsstijging binnen het programma geraamd.
       Vooruitblik                           Verder geldt dat we geen indicaties van interne fraude en/of niet-naleving van       Wij adviseren u om de meerjarenbegroting op dit gebied kritisch tegen het licht
                                             wet- en regelgeving hebben. Wel zijn er naar aanleiding van diverse meldingen        te houden en waar van toepassing de stelposten mee te nemen in de
       Onze samenwerking                     over twee zorgaanbieders aanwijzingen van vermoedens van fraude.                     programma’s om tot een meer realistische begroting te komen. Dit zodat de
       Bijlagen                                                                                                                   meerjarenbegroting uw transformatieopgaven goed reflecteert om vervolgens
                                             College geeft oordeel ‘onrechtmatig’ in rechtmatigheidsverantwoording
                                                                                                                                  de taakstelling uit hoofde van de hervormingsagenda te challengen en waar
                                             Het college heeft een verantwoording over rechtmatigheid opgesteld in de
                                                                                                                                  nodig aanscherpingen door te voeren op het ingezette beleid of aanvullende
                                             jaarrekening en nader toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.
                                                                                                                                  maatregelen te treffen en daarbij de consequenties op de doelstellingen van
                                             • De toelichting op rechtmatigheid in de jaarrekening voldoet aan de vereisten
                                                                                                                                  Haarlemmermeer te betrekken.
                                                van de financiële verordening 212.
                                             • Het oordeel van het college is dat de baten en lasten alsmede de                   Financiële positie is gezond door de positieve resultaten afgelopen jaren
                                                balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen. De grootste                In de jaarrekening 2023 zijn budgetoverhevelingen van €9,5 miljoen
                                                afwijkingen betreffen de begrotingsonrechtmatigheden die niet tijdig gemeld       verantwoord. Deze zijn grotendeels gerelateerd aan de energietoeslag en
Dit verslag is opgesteld uitsluitend voor
gebruik door de raad en het college van         zijn aan de raad voor €66,4 miljoen (mede omdat geen afspraken over het           specifieke uitkeringen die niet in 2023 zijn gerealiseerd. Na de
burgemeester en wethouders van de               begrip ‘tijdig melden’ zijn gemaakt in de financiële verordening) en de           budgetoverhevelingen is het nettoresultaat €7,3 miljoen.
gemeente Haarlemmermeer. Op dit                 onrechtmatige aanbestedingen voor €14,1 miljoen. Deze laatste bestaat
verslag kan niet door derden worden             voor €12,1 miljoen uit de onrechtmatige aanbesteding van de uitgaven voor         De financiële positie van Haarlemmermeer is gezond. Dit wordt mede
gesteund aangezien derden niet op de            de opvang van ontheemden uit Oekraïne.                                            veroorzaakt door de storting van het resultaat over 2022 in de Algemene
hoogte zijn van het doel van de                                                                                                   dekkingsreserve. Er is echter wel aandacht nodig voor de toekomst vanwege de
werkzaamheden en de resultaten onjuist       Ontwikkelingen in uw gemeente                                                        structurele tekorten in 2026 en verder. Het college heeft eind 2023 een plan van
kunnen interpreteren. Wij aanvaarden         In het ruimtelijk domein zien we dat het risicoprofiel van de grondexploitaties is   aanpak ombuigingen opgesteld, waarbij ambtelijk een omvangrijke pakket aan
geen aansprakelijkheid, zorgplicht en/of     verhoogd. Voor de projecten Sectorpark en Nieuw Vennep Zuid zijn er                  maatregelen wordt samengesteld.
verantwoordelijkheid jegens andere           afspraken gemaakt over de opvang van migranten en asielzoekers in mogelijke
partijen dan de gemeente
Haarlemmermeer.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                       2II



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Onze kernboodschappen
Onze conclusies
                                      Wij adviseren u als raad om uw wensen over de uitwerking van het voorstel van        gestart en de overgang zal naar verwachting per 1 januari 2025 plaatsvinden.
                                      ombuigingen kenbaar te maken aan het college. Bijvoorbeeld dat wordt                 Voorafgaand aan de implementatie geven wij een aantal aandachtspunten mee
Uitkomsten controle 2023
                                      uitgewerkt wat de consequentie of het risico is van de voorgestelde ombuiging        voor de organisatie. Het inrichten van een adequate en beheerste
Jaarverslag                           voor de realisatie van de doelstellingen en/of de kwaliteit van de dienstverlening   dataconversie is cruciaal, zodat alle data juist worden gemigreerd naar de
                                      en hoe het college de ombuiging gaat realiseren.                                     nieuwe systemen en geen gegevens verloren gaan. Daarbij is het tevens
Speerpunten                                                                                                                relevant om de dataconversie en de (aansluit)werkzaamheden daarop duidelijk
                                      De verbetering van de informatiewaarde is een onderhanden proces
                                                                                                                           te documenteren om een controle (ook ten behoeve van de
Vooruitblik                           • De jaarrekening en het jaarverslag zijn met elkaar verenigbaar.
                                                                                                                           jaarrekeningcontrole) achteraf mogelijk te maken.
                                      •   De verbetering van de informatiewaarde van het jaarverslag is een proces
Onze samenwerking                         wat onderhanden is aan de hand van de Duisenberg-methode. Wij hebben             De voorziening verlofsparen is wederom te laag verantwoord
                                          onze observaties vanuit de controle opgenomen in het onderdeel Kwaliteit         De voorziening verlofsparen is net als in 2022 te laag verantwoord. De omvang
Bijlagen
                                          en informatiewaarde jaarverslag. Bijvoorbeeld de opmaak en leesbaarheid          van de openstaande bovenwettelijke vakantie uren is € 1,9 miljoen en in de
                                          van de risico inventarisatie kan worden versterkt door een overzichtstabel op    jaarrekening is een voorziening van €0,4 miljoen opgenomen. Daarmee is het
                                          te nemen voor de toelichtingen met de kwantificering van de risico’s.            controleverschil € 1,5 miljoen, dit is niet aangepast in de definitieve
                                      De opvolging aanbevelingen rondom de IT-omgeving verloopt traag                      jaarrekening.
                                      Wij adviseren om de nodige aandacht te geven aan het opvolgen van de IT-
                                                                                                                           Het dynamiseren van de controle heeft bijgedragen aan een rustig verloop
                                      bevindingen, dat volgens de interne rapportage over de status traag verloopt.
                                                                                                                           van de controle
                                      Met de overgang naar de nieuwe financiële IT-systemen (standaardoplossingen
                                                                                                                           Naar aanleiding van de controle 2022 hebben we een gezamenlijke
                                      in de ‘cloud’), zal de manier van beheersen bovendien anders worden. Wij
                                                                                                                           evaluatiesessie gehouden. De gemaakte afspraken zijn aan beide kanten
                                      hebben begrepen dat de organisatie bij de opvolging rekening houdt met de
                                                                                                                           opgepakt. Met name het dynamiseren van de controle heeft bijgedragen aan
                                      toekomstige wijzigingen in de IT-omgeving.
                                                                                                                           een rustig verloop van de jaarrekeningcontrole. We hebben de samenwerking
                                      Voorbereidingen op de implementatie van de nieuwe systemen                           als positief ervaren.
                                      In november 2023 heeft Haarlemmermeer de aanbesteding gegund voor de
                                      nieuwe systemen ter ondersteuning van de financiële administratie,
                                      salarisadministratie en de subsidie administratie. De implementatie is in 2024
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                             3



Aanbiedingsbrief




                                                                                                          02
Onze kernboodschappen
                                                                 Onze conclusies
Onze conclusies
                                                                 In dit hoofdstuk wordt uitleg gegeven
Uitkomsten controle 2023
                                                                 over ons oordeel bij de jaarrekening.
Jaarverslag                                                      Hierin lichten we de geconstateerde
Speerpunten                                                      fouten en onzekerheden voor de
                                                                 aspecten getrouwheid en rechtmatigheid
Vooruitblik
                                                                 toe.
Onze samenwerking

Bijlagen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                                 3I



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Onze conclusies
Onze conclusies
                                      Ons oordeel bij de getrouwheid van uw jaarstukken 2023 is goedkeurend, we benadrukken dat de
Uitkomsten controle 2023              rechtmatigheidsfouten uitkomen boven de verantwoordingsgrens.
                                      Uw jaarrekening geeft een getrouw beeld                                                      De verantwoording door het college in de rechtmatigheidsverantwoording is
Jaarverslag
                                      Wij hebben onze accountantscontrole van de jaarrekening 2023 van de                          onderdeel van onze controle en voldoet aan de vereisten.
Speerpunten                           gemeente Haarlemmermeer afgerond. Wij zijn voornemens een goedkeurende
                                                                                                                                   Rechtmatigheid specifieke uitkeringen
                                      controleverklaring op het aspect getrouwheid te verstrekken. Dit alles onder
                                                                                                                                   Wij geven in onze controleverklaring een goedkeurend oordeel over de
Vooruitblik                           voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de raad.
                                                                                                                                   rechtmatigheid van de baten en lasten als mede de balansmutaties met
Onze samenwerking                     In onze verklaring nemen we een paragraaf op ter benadrukking van het feit dat               betrekking tot de specifieke uitkeringen.
                                      er sprake is van rechtmatigheidsfouten boven de verantwoordingsgrens. Dit
                                                                                                                                   Fouten en onzekerheden geconstateerd in relatie tot getrouwheid
Bijlagen                              wordt voornamelijk veroorzaakt door het niet tijdig melden van
                                                                                                                                   In totaliteit hebben we twee controleverschillen geconstateerd in relatie tot
                                      begrotingsonderschrijdingen van baten en lasten en overschrijdingen van
                                                                                                                                   getrouwheid, waarvan er één is gecorrigeerd. De prestatielevering van de
                                      baten, mede omdat rondom het begrip ‘tijdig melden’ geen afspraken zijn
                                                                                                                                   zorgleveranciers waarbij aanwijzingen zijn van vermoede fraude hebben we
                                      gemaakt met de raad in de financiele verordening. Daarnaast is de
                                                                                                                                   opgenomen als onzekerheid. De overzichten van deze fouten en onzekerheden
                                      onrechtmatige aanbesteding voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne een
                                                                                                                                   inzake getrouwheid worden hier getoond.
                                      belangrijke oorzaak van de overschrijding van de verantwoordingsgrens.
                                                                                                                                   Overige informatie in uw jaarverslag is consistent met uw jaarrekening
                                                                           Getrouwheid                                             Als accountants zijn wij ervoor verantwoordelijk dat wij in onze
                                                                                                                                   controleverklaring verslag uitbrengen over de overige informatie die in het
                                        Oordeel:                          Goedkeurend
                                                                                                                                   jaarverslag is opgenomen. De overige informatie omvat uw jaarverslag,
                                        20.000                                                                                     programmaverslag, de paragrafen en de bijlagen. Wij hebben geen materiële
                                        15.000                                                                                     inconsistenties, materiële onjuistheden en/of omissies opgemerkt in de
                                        10.000                                                                                     informatie die op grond van het BBV (Besluit begroting en verantwoording
                                                                                                                                   provincies en gemeenten) moet worden verstrekt.
                                         5.000
                                               -
                                                                   Fouten                       Onzekerheden

                                           = absoluut bedrag fouten of onzekerheden x €1.000        = door u vastgestelde goedkeuringstolerantie x €1.000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                 3II



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen



                                                       Overzicht van gecorrigeerde fouten inzake
Onze conclusies

Uitkomsten controle 2023

Jaarverslag                                            getrouwheid
Speerpunten                                            De volgende geconstateerde afwijkingen betreffen de
                                                       gecorrigeerde fouten in relatie tot getrouwheid, boven de
Vooruitblik
                                                       gestelde rapporteringstolerantie van € 200.000.
Onze samenwerking

Bijlagen                                                 #     Beschrijving                                                Jaarrekeningpost         Fouten      Onzekerheden


                                                                 Crediteuren: Onder de post crediteuren zijn vorderingen   Crediteuren            € 3.799.000          €0
                                                                 opgenomen voor €3.799.000. Deze zijn gecorrigeerd en
                                                          1
                                                                 geclassificeerd onder de vorderingen.



                                                                                                                                         Totaal   € 3.799.000          €0
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                       3III



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen



                                                       Overzicht van ongecorrigeerde fouten en
Onze conclusies

Uitkomsten controle 2023

Jaarverslag                                            onzekerheden inzake getrouwheid
Speerpunten                                            De volgende geconstateerde afwijkingen betreffen de                      Het college heeft geconcludeerd dat het kwalitatieve en
                                                       ongecorrigeerde fouten en onzekerheden in relatie tot                    kwantitatieve effect niet materieel is. Wij zijn het eens met deze
Vooruitblik
                                                       getrouwheid, boven de gestelde rapporteringstolerantie van               beoordeling van het college.
Onze samenwerking                                      € 200.000.


Bijlagen
                                                         #    Beschrijving                                                      Jaarrekeningpost               Fouten             Onzekerheden


                                                                 Voorzieningen: De voorziening voor verlofsparen is te laag      Voorzieningen              € 1.464.000                    €0
                                                          1      verantwoord.



                                                                 Onzekerheid met betrekking tot de prestatielevering bij twee    Zorglast                                            Maximaal
                                                          2
                                                                 zorgaanbieders.                                                                                                     € 700.000

                                                                                                                                               Totaal       € 1.464.000              € 700.000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                               4



Aanbiedingsbrief




                                                                                                            03
Onze kernboodschappen

Onze conclusies
                                                                 Uitkomsten controle 2023
Uitkomsten controle 2023
                                                                 In dit hoofdstuk beschrijven we de
Rechtmatigheid                                                   uitkomsten van de controle voor het
Ruimtelijk domein                                                ruimtelijk domein, het sociaal domein en
                                                                 de overige domeinen.
Sociaal domein

Overige ontwikkelingen

Schattingen

Fraude en wet- en regelgeving

Update interne beheersing

Jaarverslag

Speerpunten

Vooruitblik

Onze samenwerking

Bijlagen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                      5



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Rechtmatigheid
Onze conclusies
                                      Uw rechtmatigheidsverantwoording voldoet aan de vereisten
Uitkomsten controle 2023              Op basis van de financiële verordening legt het college in 2023 verantwoording     Rechtmatigheidsverantwoording van het college voldoet aan de vereisten
                                      af over de rechtmatigheid van de baten, lasten en balansmutaties via               Op basis van onze werkzaamheden hebben wij de getrouwheid van
Rechtmatigheid
                                      de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. Als uw                        uw rechtmatigheidsverantwoording vastgesteld en geconstateerd dat de
                                      accountant hebben wij de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording          toelichting toereikend is. Het college heeft onrechtmatigheden boven de
Ruimtelijk domein
                                      meegewogen in ons oordeel over de jaarrekening als geheel (indirect oordeel        verantwoordingsgrens (€5,85 miljoen) geconstateerd. Een nadere toelichting
Sociaal domein                        over de rechtmatigheid).                                                           van de afwijkingen onder de verantwoordingsgrens zijn kort toegelicht in de
                                      Het college is van mening dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en        jaarrekening en uitgebreider in de paragraaf bedrijfsvoering.
Overige ontwikkelingen
                                      lasten alsmede de balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen            Wij hebben inzicht verkregen op welke wijze de rechtmatigheids-
                                      binnen de daarvoor gestelde grens. De geconstateerde afwijkingen zijn als          verantwoording tot stand komt. Daarnaast hebben wij kennisgenomen van het
Schattingen
                                      volgt:                                                                             VIC-plan en de uitgevoerde VIC-werkzaamheden en de algemene
Fraude en wet- en regelgeving         •   In totaal zijn de begrotingsonrechtmatigheden €72,3 miljoen. Hiervan past      beheersingsmaatregelen binnen de gemeente.
                                          €5,9 miljoen binnen het vooraf vastgestelde beleid en is daarmee               Om de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording vast te
Update interne beheersing                 acceptabel. De resterende €66,4 miljoen heeft betrekking op                    stellen hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd:
                                          begrotingsafwijkingen die niet tijdig aan de raad zijn gemeld. Dit gaat        •   Vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld conform
Jaarverslag
                                          specifiek om de afwijkingen tussen de realisatie (jaarrekening) en de              de kadernota rechtmatigheid 2023;
Speerpunten                               aangepaste begroting (najaarsrapportage). Hierover zijn geen specifieke        •   Vastgesteld dat de VIC-werkzaamheden conform het plan zijn uitgevoerd op
                                          afspraken gemaakt met het college en de raad. Wij adviseren u om de                de onderdelen van het voorwaardecriterium en/of detailwerkzaamheden op
Vooruitblik                               financiële verordening aan te passen, zoals wij in de raadsbrief 2023 hebben       de juistheid en volledigheid van het begrotingscriterium en ten aanzien van
                                          opgenomen. De (grote) afwijkingen ten opzichte van de begroting worden             Misbruik & Oneigenlijk gebruik (M&O);
Onze samenwerking                         deels veroorzaakt doordat sprake is van schaarste.                             •   Aansluiten van de gerapporteerde afwijkingen (fouten en
Bijlagen                              •   Vanuit het voorwaardecriterium is er in totaal €14,1 miljoen aan                   onduidelijkheden) met de onderliggende administratie;
                                          onrechtmatigheden geconstateerd. Hiervan heeft €12,1 miljoen betrekking        •   Deelwaarnemingen op de uitgevoerde (VIC)-werkzaamheden op
                                          op de onrechtmatig aanbestede contracten voor de opvang van ontheemde              het voorwaardecriterium, begrotingscriterium en M&O.
                                          uit Oekraïne. Deze onrechtmatigheid is reeds met motivatie door het college
                                          gemeld aan de raad.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                             5I



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Observaties jaarverslag
Onze conclusies
                                      Toelichtingen in het kader van de rechtmatigheid
Uitkomsten controle 2023

Rechtmatigheid                        Paragraaf bedrijfsvoering
                                      Wij hebben vastgesteld dat de paragraaf bedrijfsvoering voldoet aan de
Ruimtelijk domein                     vereisten van de kadernota rechtmatigheid 2023. Wij hebben vastgesteld dat
                                      Haarlemmermeer een toelichting op alle afwijkingen in de
Sociaal domein
                                      rechtmatigheidsverantwoording heeft opgenomen voor zover deze de
Overige ontwikkelingen                rapportagegrens overschrijden. Daarnaast zijn de maatregelen toegelicht over
                                      hoe deze afwijkingen in de toekomst worden voorkomen.
Schattingen                           Begrotingsrechtmatigheid

Fraude en wet- en regelgeving         Volgens artikel 28 van de BBV dienen overschrijdingen en
                                      onderschrijdingen van zowel de baten als de lasten ten opzichte van de
Update interne beheersing             begroting na wijziging bij het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te
                                      worden toegelicht. ​W ij hebben vastgesteld dat de toelichting inzake
Jaarverslag                           begrotingsrechtmatigheid voldoet aan de vereisten van de BBV.
                                      Het college betrekt de afwijkende baten en onderschrijdingen van lasten
Speerpunten
                                      en investeringen die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of
Vooruitblik                           niet tijdig zijn gemeld aan de gemeenteraad in de rechtmatigheids-
                                      verantwoording. En vanzelfsprekend ook de overschrijdingen van lasten en
Onze samenwerking                     investeringen die niet passen binnen het vastgestelde beleid en de criteria uit
                                      de financiële verordening.
Bijlagen
                                      Bij de eerstvolgende actualisatie van de Financiële verordening zal het college
                                      met de raad afspraken maken over wat tijdig melden is ter voorkoming van de
                                      begrotingsonrechtmatigheden in de toekomst en dat verankeren in de
                                      verordening.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                        6



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Ruimtelijk domein
Onze conclusies
                                      De geprognotiseerde eindwaarde daalt ten opzichte van 2022
Uitkomsten controle 2023

Rechtmatigheid                        Het risicoprofiel van de grondexploitaties stijgt                                  De verliesvoorziening is in 2023 verhoogd met € 0,9 miljoen
                                      De projectwijzigingen in 2023, mede als gevolg van projectherzieningen,            De verliesvoorziening wordt gevormd voor grondexploitaties waar een tekort
Ruimtelijk domein                     hebben een positieve impact gehad op de waardeontwikkeling. De aangepaste          wordt verwacht op de eindwaarde. Per jaareinde is de voorziening €
                                      parameters op totaalniveau hebben echter een grotere negatieve impact              30,4 miljoen (2022: € 29,5 miljoen). De mutatie wordt voor het grootste deel
Sociaal domein
                                      waardoor het geprognotiseerde eindresultaat is gedaald naar € 28,7 miljoen         veroorzaakt door drie projecten:
Overige ontwikkelingen                (2022: € 31,3 miljoen). Dit saldo is exclusief het project Badhoevedorp Centrum    • Voor de grondexploitatie Rijsenhout Dorpscentrum was een voorziening
                                      omdat deze opbrengsten worden aangewend ter dekking van de bijdrage aan               getroffen van € 4,1 miljoen. Omdat het project is afgesloten, is deze
Schattingen                           de omlegging van de A9 en gestort worden in de Algemene dekkingsreserve.              voorziening vrijgevallen.
                                                                                                                         • Een verslechtering van het project Sectorpark met € 1,8 miljoen. Het saldo
                                      De project-gerelateerde risico’s zijn (zoals toegelicht in de paragraaf
Fraude en wet- en regelgeving                                                                                               daalt voornamelijk door het opnemen van een raming voor de realisatie van
                                      ‘Weerstandsvermogen’) gestegen naar € 12,7 miljoen (2022: € 9,6 miljoen). De
                                                                                                                            het geluidsscherm langs het spoor om de woningbouw mogelijk te maken.
Update interne beheersing             stijging van het risicoprofiel wordt met name veroorzaakt door de projecten
                                                                                                                         • De grondopbrengsten voor de Nieuwe Kom zijn niet geïndexeerd omdat de
                                      Sectorpark en Nieuw Vennep Zuid. Overwogen wordt om de opvang van
                                                                                                                            prijzen inmiddels zijn overeengekomen. Dit leidt tot een verslechtering van €
Jaarverslag                           migranten en asielzoekers te realiseren in flex-woningen, hierover is de
                                                                                                                            2,6 miljoen.
                                      gemeente in gesprek met het Rijk. Dit heeft als gevolg dat mogelijk sprake zal
Speerpunten                           zijn van lagere grondopbrengsten. Het effect hiervan is in totaal € 3,0 miljoen
                                                                                                                                      Ontwikkeling risicoprofiel grondexploitaties
                                      voor deze projecten. Daarnaast inventariseert Haarlemmermeer sinds het                  35
Vooruitblik
                                      Meerjaren Perspectief Grondzaken 2021 (hierna: MPG) bij welke projecten de              30
                                                                                                                                                            2023          2022
Onze samenwerking                     beperkte levering van transportcapaciteit elektriciteit een risico kan zijn. Het        25

                                      gewogen financieel effect van dit risico is € 2,7 miljoen (2022: € 2,0 miljoen).        20

                                                                                                                              15
Bijlagen                              De toename komt doordat het risico is opgevoerd bij de projecten
                                                                                                                              10
                                      Raadhuisplein en omgeving en De Liede. Daarbij is door Liander/TenneT
                                                                                                                               5
                                      uitgesproken dat de beperkte levering van stroomcapaciteit tot 2030 kan duren
                                                                                                                               0
                                      in plaats van tot 2025.                                                                        Prognose resultaat        Risico's          Verliesvoorziening
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                       6I14



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Ruimtelijk domein
Onze conclusies
                                      Tussentijdse winstneming 2023 verwerkt conform BBV-uitgangspunten
Uitkomsten controle 2023

Rechtmatigheid                        De winstneming voor Badhoevedorp Centrum is €5,4 miljoen                            De parameters voor de grondexploitaties zijn evenwichtig ingeschat
                                      Het BBV schrijft voor dat in sommige situaties, eerder dan bij het afsluiten van    De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van
Ruimtelijk domein                     grondexploitaties, tussentijds winst genomen moet worden op basis van de            schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente
                                      Percentage-of-Completion-methode.                                                   exploitatieoverzichten op waarin een schatting is opgenomen van de te maken
Sociaal domein
                                      In 2023 is er € 5,7 miljoen aan winst verantwoord, dit is inclusief de winst voor   kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en
Overige ontwikkelingen                Badhoevedorp Centrum (€5,4 miljoen). Voor de overige projecten is de                uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en
                                      winstneming in totaal € 0,3 miljoen. De ontwikkelingen in Badhoevedorp zijn         parameters beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de parameters zijn
Schattingen                           positief in vergelijking met 2022. De uitgifte van de gronden in deelgebied         geactualiseerd. De parameters voor de grondexploitaties zijn evenwichtig
                                      Quatrebas, de te verwachte opbrengsten van het Surplus en de toevoeging van         bepaald.
Fraude en wet- en regelgeving
                                      de opbrengsten voor de interne levering van de sportvelden zorgen voor een
                                      winst van €5,4 miljoen. De winst wordt ingezet ter dekking van de eerder ten
Update interne beheersing                                                                                                  Parameters                  MPG         MPG         Schatting     Schatting
                                      laste van de Algemene dekkingsreserve afgeboekte afdracht voor de                                                2024        2023          2023          2022
Jaarverslag                           omlegging van de A9 en wordt gestort in de Algemene dekkingsreserve.
                                                                                                                           Rente                       2,0%        1,4%
                                      Daling boekwaarde door oplevering grondbank GEM A4 zone west
Speerpunten
                                      De boekwaarde van het onderhanden werk, waaronder bouwgronden in                     Disconteringsvoet           2,0%        2,0%
Vooruitblik                           exploitatie, is gedaald naar €52,7 miljoen (2022: €101,8 miljoen). Voor €42,3
                                      miljoen heeft dit betrekking op de levering van de grondbank GEM A4 zone             Kostenstijging              3,5%        6,0%
Onze samenwerking                     west. Deze grondtransactie is een uitkomst van de samenwerkingsovereen-
                                                                                                                           Opbrengstenstijging
                                      komsten inzake A4 zone west tussen Haarlemmermeer, Schiphol Commercial                                           1,5%        1,5%
                                                                                                                           woningen
Bijlagen                              B.V. en Schiphol Area Development Company N.V. De grondverkoop heeft als
                                      doel om het Schiphol Trade Park te kunnen realiseren. Wij hebben vastgesteld         Opbrengstenstijging
                                                                                                                                                       1,5%        2,5%
                                                                                                                           overig
                                      dat de transactie juist en volledig is verwerkt en toegelicht in de jaarrekening.

                                                                                                                                   Optimistisch                 Evenwichtig                  Voorzichtig
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                         7



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Sociaal domein
Onze conclusies
                                      De zorglasten in het sociaal domein nemen toe
Uitkomsten controle 2023

Rechtmatigheid                        Initiële begroting voor programma Zorg en Werk is optimistisch                    bedragen (van de oorspronkelijk beoogde €3,3 mljoen). Indien het Rijk geen
                                      In lijn met de afgelopen jaren zien we dat de initieel begrote lasten voor        nadere invulling geeft aan de transformatieopgave (€3,3 miljoen), is ons
Ruimtelijk domein                     programma Zorg en Werk te optimistisch (namelijk te laag) is. In 2023 is het      advies om de huidige aanpak (nogmaals) te challengen op haalbaarheid op
                                      verschil ruim €20 miljoen (2022: €14 miljoen). In het eerste begrotingsjaar       de langere termijn in relatie tot het plan van aanpak ombuigingen. We
Sociaal domein
                                      wordt de volumegroei en prijsstijging binnen het programma geraamd. In de         adviseren om daarbij de consequenties op de doelstellingen van
Overige ontwikkelingen                laatste jaren van de programmabegroting wordt de volumegroei meegenomen           Haarlemmermeer te betrekken.
                                      in de begroting als stelpost. Naast volumegroei en prijsstijgingen is er in de
Schattingen                           najaarsrapportage een nieuw risico opgenomen: ‘Zorglandschap Jeugdzorg’.                                                         Begroting
                                                                                                                                                          Realisatie              Begroting    Realisatie
                                      Het nieuwe risico is gerelateerd aan de hinder die zorgaanbieders ondervinden      Lasten per beleidsdoel in                          2023
                                                                                                                                                               2023                    2023         2022
Fraude en wet- en regelgeving                                                                                            programma Zorg en Werk                        gewijzigd
                                      van de personeelskrapte op de arbeidsmarkt. Hierdoor worden vacatures                                               (x €1.000)              (x €1.000)   (x €1.000)
                                                                                                                                                                       (x €1.000)
                                      ingevuld met inhuur, wat meer geld kost. Wij adviseren u om de
Update interne beheersing             meerjarenbegroting op dit gebied kritisch tegen het licht te houden en waar van    A: Zorg en ondersteuning thuis     76.955       75.726     69.223       66.211
                                      toepassing realistischer te maken (stelposten meenemen in de
Jaarverslag                                                                                                              B: Zorg en ondersteuning
                                      programmabegroting), zodat de meerjarenbegroting uw transformatieopgaven                                              13.330       12.156      9.713       11.178
                                                                                                                         verblijf
Speerpunten                           goed reflecteert.
                                                                                                                         C: Werk boven uitkering            13.743       13.865     12.150       10.761
Vooruitblik                           Haarlemmermeer heeft ombuigingen gedefinieerd
                                      De gemeente Haarlemmermeer heeft in het kader van de gerelateerde                  D: Bestaansminimum                 50.598       49.497     43.865       51.893
Onze samenwerking                     transformatieopgave ombuigingen gedefinieerd voor het realiseren van
                                      kostenbesparingen. In de jaarrapportage 2023 programma Zorg en Werk                Totaal                           154.626      151.244     134.951     140.043
Bijlagen                              heeft de gemeente Haarlemmermeer gerapporteerd over de ombuigingen
                                      aanpak multiproblematiek (project Hestia) en de inzet van praktijk-
                                      ondersteuners JGGZ bij huisartsen. In deze rapportage wordt beschreven dat
                                      de besparingen als gevolg van deze ombuigingen in totaal €1,3 miljoen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                      8



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Overige ontwikkelingen
Onze conclusies
                                      Diverse ontwikkelingen in uw bedrijfsvoering
Uitkomsten controle 2023

Rechtmatigheid                        De voorziening verlofsparen is €1,5 miljoen te laag                                 personeelsplanning en -beleid aandacht te schenken aan de in de toekomst
                                      Conform het BBV moet voor arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van niet        benodige competenties, zodat daarmee bij de werving, de
Ruimtelijk domein                     gelijke omvang een voorziening worden gevormd. In 2022 is op basis van de           personeelsontwikkeling en het behoud rekening kan worden gehouden. Denk
                                      CAO een nieuwe regeling spaarverlof (of verlofsparen) geïntroduceerd. In totaal     bij toekomstige kennis en vaardigheden bijvoorbeeld aan de ontwikkelingen
Sociaal domein
                                      is er een voorziening van €0,9 miljoen gevormd. Deze bestaat voor € 0,5             met betrekking tot digitalisering/AI en de nieuwe(re) taken zoals de
Overige ontwikkelingen                miljoen uit de voorziening voor verlofsparen en voor € 0,4 miljoen uit de           energietransitie en het realiseren van een circulaire economie. Investeren in
                                      voorziening voor de bovenwettelijke vakantie uren. Voor de bovenwettelijke          een duurzame arbeidsmarktstrategie, talentmanagement en in de
Schattingen                           vakantieuren is de voorziening niet aangepast in 2023. Omdat er sprake is van       wendbaarheid van de gemeentelijke organisatie is van belang, mede in relatie
                                      een niet gelijkmatige omvang van deze voorziening, dient deze voorziening op        tot de landelijke uitstroom van werknemers door de vergrijzing.
Fraude en wet- en regelgeving         basis van het BBV te worden gecorrigeerd naar het openstaande saldo per 31          Wij hebben in onze controle gebruik gemaakt van tooling op het gebied van de
                                      december 2023. De omvang van de openstaande bovenwettelijke vakantie                personeelskosten, HR Insights. De tool geeft ons naast controle-informatie ook
Update interne beheersing             uren is € 1,9 miljoen. Daarmee is het controleverschil € 1,5 miljoen, dat niet is   relevante informatie over bijvoorbeeld de leeftijdsverdeling. In het tabel
                                      aangepast in de definitieve jaarrekening.                                           hieronder ziet u dat het grootste deel van het werknemersbestand tussen de 35
Jaarverslag
                                      De strategische personeelsplanning heeft de aandacht van het college                en 60 jaar oud is.
Speerpunten                           Haarlemmermeer heeft de ambitie om de ambtelijke organisatie te versterken
                                      om de huidige en toekomstige opgaven te kunnen realiseren. Het versterken
Vooruitblik
                                      van de ambtelijke organisatie is één van de randvoorwaarden om de
Onze samenwerking                     uitvoeringskracht van de gemeente te borgen. In het afgelopen jaar zijn diverse
                                      stappen gezet, waaronder het vervullen van bijna 300 vacatures. Daarnaast
Bijlagen                              heeft de positionering op de arbeidsmarkt, het binden van bestaande
                                      werknemers en het goed ontvangen en behouden van nieuwe werknemers de
                                      aandacht van het college. Dit zijn belangrijke stappen die worden gezet in tijden
                                      van krapte op de arbeidsmarkt. Wij adviseren u om in uw strategische
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                            8I17



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Overige ontwikkelingen
Onze conclusies
                                      Diverse ontwikkelingen in uw bedrijfsvoering
Uitkomsten controle 2023

Rechtmatigheid                        Gezamenlijk op pad naar continue monitoring en assurance
                                      Digitalisering dringt steeds verder door in de dienstverlening en bedrijfsvoering
Ruimtelijk domein                     van Haarlemmermeer. In de ‘Visie op digitalisering: samen slimmer’ heeft de
                                      gemeenteraad vastgesteld dat digitalisering gaat worden ingezet voor het
Sociaal domein
                                      verbeteren van de dienstverlening. In de Uitvoeringsagenda digitalisering 2023-
Overige ontwikkelingen                2025 is nader invulling gegeven aan de activiteiten die worden uitgevoerd om
                                      de visie te verwezenlijken. Het datagedreven werken is onderdeel van de
Schattingen                           uitvoeringsagenda. De implementatie van de nieuwe financiele systemen in
                                      2025 is een mogelijkheid om het datagedreven werken verder vorm te geven en
Fraude en wet- en regelgeving         ook om daarbij de inrichting van het stelsel van interne beheersing te betrekken,
                                      bijvoorbeeld via continue monitoring (in plaats van gegevensgerichte
Update interne beheersing             deelwaarnemingen uit te voeren in de derde lijn). Wij gaan graag in gesprek
                                      met de organisatie om gezamenlijk te inventariseren welke kansen er zijn voor
Jaarverslag
                                      Haarlemmermeer. Daarbij zullen we onze, bij de aanbesteding aangeboden tool
Speerpunten                           CMP opnieuw agenderen om een eerste stap te kunnen maken met continue
                                      monitoring. Voor de toekomst zien wij ook kansen voor het doorontwikkelen van
Vooruitblik                           de jaarrekeningcontrole naar een datagedreven controle.

Onze samenwerking

Bijlagen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                  9



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Schattingen
Onze conclusies
                                      De schattingen van het college nader uitgelicht
Uitkomsten controle 2023

Rechtmatigheid                        Bij het opstellen van de jaarrekening moet het college belangrijke             deze zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en goed uitgebalanceerde
                                      boekhoudkundige schattingen, beoordelingen en aannames toepassen en            overwegingen. Onderstaande tabel bevat een overzicht van onze bevindingen
Ruimtelijk domein                     toelichten. Wij hebben de belangrijkste schattingen, beoordelingen en          met betrekking tot die schattingen en oordelen.
                                      aannames die door het college zijn gedaan beoordeeld en concluderen dat
Sociaal domein

Overige ontwikkelingen                                                Waarde
                                                                                       Oordeel
                                                                   (x €1 miljoen)
                                       Schatting                                                      Opmerkingen
Schattingen
                                                                   2023     2022     2023      2022
Fraude en wet- en regelgeving
                                       Afschrijvingen van          €31,5    €75.2                     Het activabeleid van de gemeente ligt ten grondslag aan de wijze van afschrijven op
Update interne beheersing              (im)materiële vaste                                            materiële vaste activa. De gehanteerde afschrijvingspercentages zijn gebruikelijk in de
                                       activa                                                         sector. De afschrijvingslasten in 2022 waren hoger vanwege de afboeking inzake de A9.
Jaarverslag
                                       De waardering van het        €283    €274                      Vastgoed kan een economische of een maatschappelijke functie hebben en op vastgoed
Speerpunten                            vastgoed                                                       met een maatschappelijke functie (bijvoorbeeld een schoolgebouw) mag niet worden
                                                                                                      afgewaardeerd. De waardering van het vastgoed met een economische functie hebben we
Vooruitblik                                                                                           in detail gecontroleerd.

Onze samenwerking                      De waardering van de        €52,7    €102                      Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitaties een
                                       grondexploitaties                                              betrouwbaar beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. De uitgangspunten
Bijlagen                                                                                              die in de berekeningen gehanteerd worden zijn voor zover mogelijk onderbouwd met
                                                                                                      rapportages van externe partijen. De daling ten opzichte van 2022 wordt met name
                                                                                                      veroorzaakt door een levering van percelen van de grondbank GEM A4 zone west voor
                                                                                                      €42,3 miljoen.

                                          Controleverschil                      Optimistisch                           Evenwichtig                             Voorzichtig
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                    9I



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Schattingen
Onze conclusies
                                      De schattingen van het college nader uitgelicht
Uitkomsten controle 2023

Rechtmatigheid                                                       Waarde
                                                                                      Oordeel
                                                                  (x €1 miljoen)
                                       Schatting                                                    Opmerkingen
Ruimtelijk domein
                                                                  2023     2022     2023     2022
Sociaal domein
                                       De juistheid en             €4,3     €3,8                    Voor het onderhoud van vastgoedobjecten wordt een voorziening voor groot onderhoud
                                       volledigheid van de                                          aangehouden. Deze voorziening is gebaseerd op een meerjarenonderhoudsplan. Gedurende
Overige ontwikkelingen
                                       onderhoudsvoorziening                                        2023 is er €2,4 miljoen gedoteerd en €1,9 miljoen onttrokken (‘aangewend’). Wij hebben de
Schattingen                                                                                         schatting als evenwichtig beoordeeld.

Fraude en wet- en regelgeving          De waardering van de       €113     €111                     Wij hebben de waardering van uw financiële vaste activa gecontroleerd, waaronder de
                                       financiële vaste activa                                      deelnemingen en de leningen. Wij concluderen dat de inschattingen van het college ten
Update interne beheersing                                                                           aanzien van deze deelnemingen en (gerelateerde) leningen evenwichtig tot stand gekomen
                                                                                                    zijn.
Jaarverslag
                                       De waardering van de        €7,1     €6,6                    De voorziening voor wethouderspensioenen (APPA) per ultimo 2023 is onderbouwd door
Speerpunten                            APPA voorziening                                             actuariële berekeningen berekend door een externe serviceorganisatie. Door deze
                                                                                                    organisatie zijn de uitgangspunten uit de circulaire van het ministerie gebruikt. Wij zijn
Vooruitblik                                                                                         akkoord met deze uitgangspunten.

Onze samenwerking                      Voorziening verlofsparen   €0,9     €0,6                     In 2022 is op basis van de cao een nieuwe regeling spaarverlof (of verlofsparen)
                                                                                                    geïntroduceerd. In totaal is er een voorziening van €0,9 miljoen gevormd. Deze bestaan uit €
Bijlagen                                                                                            0,5 miljoen uit de voorziening voor verlofsparen en voor € 0,4 miljoen uit de voorziening voor
                                                                                                    de bovenwettelijke vakantie uren. De omvang van de openstaande bovenwettelijke vakantie
                                                                                                    uren is € 1,9 miljoen. Daarmee is het controleverschil € 1,5 miljoen, dit is niet aangepast in de
                                                                                                    definitieve jaarrekening.

                                          Controleverschil                    Optimistisch                           Evenwichtig                               Voorzichtig
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                       10



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Fraude en wet- en regelgeving
Onze conclusies
                                      Meldingen over onrechtmatige bestedingen door zorgaanbieders leidt tot een onrechtmatigheid
Uitkomsten controle 2023
                                      Frauderisicoanalyse is geactualiseerd                                               governance van de gemeente (de gemeenteraad) en het college. Vanuit PwC
Rechtmatigheid                        Wij hebben tijdens onze controle bijzondere aandacht besteed aan het proces         hebben we een ‘blog gepubliceerd die ingaat op de rol van de raad bij het
                                      dat u hebt opgezet om frauderisico’s en risico’s op het niet naleven van wet- en    voorkomen van fraude en corruptie. Deze blog belicht de verantwoordelijkheden
Ruimtelijk domein                     regelgeving te identificeren, zoals uw gedragscode, klokkenluidersregeling,         van de organisatie en hoe u deze kunt aanpakken.
                                      incidentenregistratie en frauderisicoanalyse. De uitgevoerde werkzaamheden          Als uw accountant is het onze verantwoordelijkheid om onze controle te
Sociaal domein
                                      en de uitkomsten hebben wij gerapporteerd in onze controleverklaring.               plannen en uit te voeren om redelijke zekerheid te krijgen dat de jaarrekening
Overige ontwikkelingen                Hieronder geven wij u inzicht in onze belangrijkste bevindingen.                    als geheel geen materiële onjuistheden bevat, of die nu worden veroorzaakt
                                      Haarlemmermeer heeft in 2023 een actualisatie gemaakt van de                        door fraude of door fouten, rekening houdend met het toepasselijke wettelijke
Schattingen                           frauderisicoanalyse. Naast de harde beheersmaatregelen ter voorkoming van           en regelgevende kader. Door de inherente beperkingen van een controle is het
                                      fraude, heeft de organisatie ook aandacht voor de soft controls. De soft controls   risico onvermijdelijk dat sommige materiële onjuistheden in de jaarrekening
Fraude en wet- en regelgeving
                                      zijn de niet-tastbare gedrag beïnvloedende factoren in een organisatie die van      onopgemerkt blijven.
Update interne beheersing             belang zijn voor het realiseren van de organisatiedoelstellingen. Voorbeelden
                                                                                                                          Overeenkomsten met zorgaanbieders ontbonden naar aanleiding van
                                      daarvan is het ervaren van een veilige omgeving en risicobewustzijn.
                                                                                                                          meldingen
Jaarverslag                           Haarlemmermeer geeft hier concreet invulling aan via integriteitstrainingen en
                                                                                                                          Wij hebben via nieuwsberichten bij de afronding van onze controle vernomen
                                      de aandacht voor frauderisico’s en fraudepreventie in overleggen en de
                                                                                                                          dat Haarlemmermeer overeenkomsten met twee zorgaanbieders heeft
Speerpunten                           personeelsgesprekken.
                                                                                                                          ontbonden naar aanleiding van meldingen over niet geleverde zorg,
                                      Voor het versterken van uw frauderisicoanalyse, kan een breder perspectief          onaangekondigde wijzigingen in fusieplannen en niet gemelde onderaan-
Vooruitblik
                                      worden meegenomen. Bijvoorbeeld de cybersecurity gerelateerde risico’s bij uw       nemers. Haarlemmermeer heeft een onderzoek ingesteld naar het handelen
Onze samenwerking                     leveranciers en service organisaties, wat is de impact hiervan op                   door en de zorglevering van de zorgaanbieders. Op basis van de uitkomsten
                                      Haarlemmermeer? Daarnaast adviseren wij u om met uw frauderisicoanalyse             van het onderzoek is geconcludeerd dat sprake is van onregelmatigheden en
Bijlagen                              ook de risico’s (en de daarop getroffen beheersmaatregelen) op het niet             zijn de contracten ontbonden. De zorglasten in 2023 gerelateerd aan deze
                                      naleven van wet- en regelgeving in beeld te brengen.                                leveranciers zijn €0,7 miljoen. Wij identificeren deze casus als een fraude-
                                      Verantwoordelijkheden van het college en de raad                                    melding (een aanwijzing van een vermoeden van fraude) en zijn momenteel in
                                      De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en opsporen van fraude          consultatie met ons vaktechnisch bureau. Wij willen nadrukkelijk de aandacht
                                      en niet-naleving van wet- en regelgeving berust bij degenen die belast zijn met     vragen voor de interne communicatie ten aanzien van dergelijke meldingen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                           11



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Update interne beheersing
Onze conclusies
                                      Geen nieuwe significante tekortkomingen geïdentificeerd in de interne beheersing
Uitkomsten controle 2023

Rechtmatigheid                        Geen nieuwe significante tekortkomingen in de interne beheersing
                                      In onze rapportage interim-bevindingen 2023, zoals gerapporteerd aan het
Ruimtelijk domein                     college, hebben wij ons beeld gegeven van de interne beheersing van de
                                      gemeente Haarlemmermeer.
Sociaal domein
                                      Naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole hebben wij geen nieuwe
Overige ontwikkelingen                belangrijke aandachtspunten in de interne beheersing geconstateerd.

                                      De opvolging aanbevelingen rondom de IT-omgeving verloopt traag
Schattingen
                                      Naar aanleiding van het onderzoek dat is uitgevoerd door een extern bureau
Fraude en wet- en regelgeving         naar de nadere duiding van de IT-bevindingen, is een plan van aanpak
                                      opgesteld. Uit het memo ‘Status opvolging IT-audit’ blijkt dat de opvolging van
Update interne beheersing             de aanbevelingen traag verloopt. Wij adviseren u om de nodige aandacht te
                                      geven aan het opvolgen van de IT-bevindingen. Met de overgang naar de
Jaarverslag                           nieuwe financiële IT-systemen zal de manier van beheersen bovendien anders
                                      worden, want het zijn Software as a Service (SaaS)-oplossingen in de ‘cloud’.
Speerpunten
                                      Contractmananagement en regie op de kwaliteit van de beheersing bij de
Vooruitblik                           leverancier is daarbij cruciaal. Wij hebben begrepen dat de organisatie bij de
                                      opvolging rekening houdt met de toekomstige wijzigingen in de IT-omgeving.
Onze samenwerking                     .

Bijlagen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                      12



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen




                                                                                                                   04
Onze conclusies

Uitkomsten controle 2023                                           Jaarverslag
                                                                 In dit hoofdstuk beschrijven we wat ons is
Jaarverslag                                                        In dit hoofdstuk
                                                                 opgevallen          beschrijven
                                                                              in relatie tot de we wat ons
Financiële positie                                                 is opgevallen in relatie
                                                                 informatiewaarde    van hettot  de
                                                                                               jaarverslag.
                                                                   informatiewaarde
                                                                 Daarnaast   beschrijvenvanwehetonze
                                                                                                 jaarverslag.
                                                                                                      visie op
Observaties jaarverslag
                                                                   Daarnaast    beschrijven   we  onze
                                                                 de financiële positie van de gemeente  visie X.
                                                                                                              op
Speerpunten                                                        de financiële positie.
Vooruitblik

Onze samenwerking

Bijlagen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                                      13



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Financiële positie                                                                   Kengetallen

                                                                                                                                                                   2023
                                                                                                                                                                          Haarlemmermeer

                                                                                                                                                                              B2023        2022
                                                                                                                                                                                                     Landelijk**

                                                                                                                                                                                                  2023*      2022

Onze conclusies                       De kerngetallen laten een stabiel beeld zien                                         Weerbaarheid

                                                                                                                           Solvabiliteit                          37,3%      32,8%    34,6%       30%        31%
Uitkomsten controle 2023              Wij hebben uw financiële positie aan de hand van zes kengetallen onder elkaar
                                                                                                                           Grondexploitaties                      9,4%        9,8%    22,1%       7%         9%
                                      gezet. Hierbij hebben wij ook de landelijke cijfers gepresenteerd (zie de tabel
Jaarverslag                           hiernaast). Het valt op dat er net als in 2022 verschillen zitten tussen de          Structurele exploitatieruimte          8,2%        0,7%     6,3%       0,2%       1%
                                      begrote en gerealiseerde kengetallen en dan specifiek de kengetallen gericht         Wendbaarheid
Financiële positie                    op de schuldpositie (zoals solvabiliteit en schuldquote).
                                                                                                                           Nettoschuldquote                       69,8%      100,3%   79,3%       74%        73%
Observaties jaarverslag               De schuldquote komt lager uit dan de begroting. Dit komt voornamelijk doordat        Nettoschuldquote gecorrigeerd          63%        92,5%    72,4%       68%        67%
                                      er ten opzichte van het investeringsplan in de programmabegroting 2023-2027
                                                                                                                           Belastingcapaciteit                    92%        96,1%     105%       105%      105%
Speerpunten                           minder is geïnvesteerd. Hierdoor zijn er minder leningen aangetrokken.
                                                                                                                           *    Op basis van de begroting 2022.
                                      Daarnaast is er een stijging van €50 miljoen in de ontvangsten vanuit het rijk,      **   Bron: https://findo.nl/jive
Vooruitblik                           deze ontvangsten zijn gerelateerd aan specifieke uitkeringen.
                                      De uitgestelde investeringen worden in de toekomst alsnog gedaan, daarnaast          De financiële positie van Haarlemmermeer is goed; er is aandacht voor de
Onze samenwerking
                                      is de verwachting dat naar aanleiding van de woonopgave de investeringen             toekomst
Bijlagen                              harder zullen stijgen. Met de huidige stijging van de rentepercentages op de         De financiële positie van Haarlemmermeer is gezond, er is echter wel aandacht
                                      geld -en kapitaalmarkt, betekent een hogere schuldquote een daling van de            nodig voor de toekomst vanwege de structurele tekorten in 2026 en verder. Het
                                      wendbaarheid (een groter beslag op de begroting van de kapitaallasten) en            college heeft eind 2023 een plan van aanpak ombuigingen opgesteld, waarbij
                                      heeft een hoger risicoprofiel. In de programmabegroting 2024-2027 wordt              ambtelijk een omvangrijk pakket aan maatregelen wordt samengesteld.
                                      reeds rekening gehouden met hogere rentelasten.                                      Besluitvorming door de raad hierover is voorzien bij de behandeling van de
                                                                                                                           Voorjaarsrapportage 2025. De aanpak kent vooralsnog drie fases 1) financiele
                                      Om te beoordelen of Haarlemmermeer in staat is om in te spelen op de
                                                                                                                           analyse beïnvloedbare ruimte; 2) ambtelijk opstellen voorstel; 3) bestuurlijke
                                      toekomstige risico’s is het belangrijk de kengetallen te bezien in verhouding tot
                                                                                                                           besluitvorming.
                                      het weerstandsvermogen en de uitdagingen in de meerjarenbegroting. De
                                      structurele exploitatieruimte laat zien dat de structurele lasten door structurele   Bij fase 1 adviseren wij onze opmerkingen bij de jeugdzorg en over de
                                      baten worden gedekt. Het positieve percentage geeft aan dat de structurele           prognosekracht te betrekken. Wij adviseren u als raad om uw wensen over de
                                      lasten lager zijn dan de baten. In de afgelopen jaren zien we dat de begrote         uitwerking van het voorstel kenbaar te maken aan het college. Bijvoorbeeld dat
                                      exploitatieruimte voorzichtig wordt ingeschat.                                       is uitgewerkt wat de consequentie of het risico is van de ombuiging voor de
                                                                                                                           realisatie van de doelstellingen en/of de kwaliteit van de dienstverlening en hoe
                                                                                                                           het college de ombuiging gaat realiseren.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                          13I



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Financiële positie
Onze conclusies
                                      De weerstandsratio stijgt naar 4,5 en is uitstekend
Uitkomsten controle 2023

Jaarverslag                           Wij vragen uw aandacht voor de klimaat gerelateerde risico’s
                                                                                                                                 Ontwikkeling van het weerstandsvermogen
                                      Gemeente Haarlemmermeer stuurt voor de ratio weerstandsvermogen
Financiële positie
                                      (beschikbaar/benodigd vermogen) op een waarde van 1,4 of hoger (ruim
Observaties jaarverslag               voldoende). De weerstandsratio stijgt naar 4,5 (2022: 3,0) en is daarmee
                                                                                                                                                                                            € 228.000
                                      uitstekend. De stijging wordt veroorzaakt door de storting van het resultaat over   2023
Speerpunten                           2022 in de Algemene dekkingsreserve.                                                                   € 50.400

                                      De extreme weersomstandigheden zijn steeds vaker zichtbaar, zo ook voor
Vooruitblik
                                      Haarlemmermeer. De klimaat gerelateerde risico’s zijn in beeld, echter zijn
Onze samenwerking                     deze nog niet vertaald naar een financieel risico. Net als in het afgelopen jaar                                                             € 180.000
                                      adviseren we om ook deze risico’s te gaan kwantificeren om een beter beeld te       2022
Bijlagen                              krijgen van de mogelijke impact. De schade als gevolg van stormschade zou                                 € 59.700

                                      een goed startpunt kunnen zijn aangezien er data beschikbaar is uit eerdere
                                      jaren (bijvoorbeeld storm Poly).
                                      Het risicoprofiel is gedaald ten opzichte van het afgelopen jaar. Bij het                                                                             € 218.755
                                      actualiseren van de risico’s in de jaarstukken zijn geen nieuwe risico’s            2021
                                      toegevoegd. Daarnaast zijn risico’s omtrent de invoering van de Omgevingswet                           € 51.000

                                      komen te vervallen omdat er vanuit de raad een budget beschikbaar is gesteld
                                      voor de invoerings- en transitiekosten. Het Rijk heeft deze lasten
                                      gecompenseerd. Daarnaast is het risico op de rentestijging verlaagd op basis                  Weerstandscapaciteit (x €1.000)   Risico's (x €1.000)
                                      van de actuele ontwikkelingen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                           13II



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Financiële positie
Onze conclusies
                                      Het resultaat van de gemeente Haarlemmermeer laat zich lastig voorspellen door incidentele bijdragen
Uitkomsten controle 2023

Jaarverslag                           Het resultaat ten opzichte van de najaarsrapportage is ruim €7,3 miljoen
                                                                                                                                       Voorspellend vermogen van de gemeente
                                      hoger
Financiële positie                                                                                                                                Haarlemmermeer
                                      Het resultaat van Haarlemmermeer over 2023, na reservemutaties, is €16,9
                                      miljoen positief. Na budgetoverhevelingen van €9,6 miljoen, resteert een              € 40.000
Observaties jaarverslag
                                      nettoresultaat van €7,3 miljoen. Het resultaat wordt voornamelijk door de
                                                                                                                            € 35.000
Speerpunten                           incidentele baten veroorzaakt. Voor een groot deel bestaat de overheveling uit
                                      de Energietoeslag. De uitvoering wordt voor €4,4 miljoen uitgevoerd in 2024.
                                                                                                                            € 30.000
Vooruitblik                           Daarnaast zijn de specifieke uitkeringen Gezond Actief Leven (GALA) en
                                      Integraal Zorgakkoord (IZA) laat in het jaar ontvangen waardoor de uitvoering         € 25.000
Onze samenwerking                     niet volledig mogelijk was in 2023, dit heeft tot een overheveling van €1,8 miljoen
                                      geleid.                                                                               € 20.000
Bijlagen
                                      Het hogere resultaat dan gemeld bij de najaarsrapportage wordt voor een
                                                                                                                            € 15.000
                                      belangrijk deel veroorzaakt door de algemene uitkering. Met de
                                      decembercirculaire is de algemene uitkering €5,6 miljoen hoger uitgekomen en          € 10.000
                                      is er voor de specifieke uitkeringen Gezond Actief Leven (GALA) en Integraal
                                      Zorgakkoord (IZA) in totaal €1,8 miljoen ontvangen. Daarnaast zijn de baten uit        € 5.000
                                      omgevingsvergunningen €4,8 miljoen hoger dan verwacht. De oorzaak is dat
                                      voor de ingang van de omgevingswet in 2024 nog veel aanvragen in het oude                  €0
                                      regime zijn aangevraagd.
                                                                                                                            -€ 5.000
                                                                                                                                           2021                2022               2023

                                                                                                                                             Saldo begroting    Saldo werkelijk
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                      14



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Observaties jaarverslag
Onze conclusies
                                      De kwaliteit van uw jaarverslag is voldoende
Uitkomsten controle 2023

Jaarverslag                           De jaarrekening en het jaarverslag zijn verenigbaar, daarnaast voldoet het           opgenomen in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’. Wij
                                      jaarverslag aan de vereisten van het BBV                                             vinden dat Haarlemmermeer in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en
Financiële positie                    Wij hebben vastgesteld, op grond van de verkregen informatie in onze controle,       risicobeheersing’ een goede reflectie heeft gegeven op het vermogen om de
                                      dat de jaarrekening en het jaarverslag verenigbaar zijn. In het BBV zijn diverse     risico’s vanuit de bedrijfsvoering financieel op te vangen. De risico-
Observaties jaarverslag
                                      eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. Wij hebben               inventarisatie in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is
Speerpunten                           vastgesteld dat alle verplichte informatie in uw jaarverslag, waaronder de           tekstueel uitgeschreven. De leesbaarheid van de risico-inventarisatie en de
                                      paragrafen, zijn opgenomen en voldoen aan het BBV.                                   ontwikkeling ten opzichte van de voorgaande P&C-product zou versterkt
Vooruitblik                           Uw paragraaf ‘Bedrijfsvoering’ geeft voldoende inzicht in het                        kunnen worden door het opnemen van een tabel waarin de top tien risico’s
                                      fraudepreventieprogramma van de gemeente Haarlemmermeer                              worden gepresenteerd. Verder zijn de klimaat gerelateerde risico’s in kaart
Onze samenwerking                                                                                                          gebracht door Haarlemmermeer, de financiële omvang is echter nog niet
                                      In de paragraaf bedrijfsvoering is een toelichting opgenomen over de diverse
                                      preventiemaatregelen die Haarlemmermeer heeft ter voorkoming van fraude,             bekend. Ondanks dat de financiële omvang niet bekend is, zou de paragraaf
Bijlagen                                                                                                                   informatiewaarde winnen indien een toelichting wordt gegeven over de aard van
                                      misbruik en oneigenlijk gebruik. In de paragraaf is de actualisatie van de
                                      frauderisicoanalyse toegelicht. De uitkomsten van de actualisatie is toegelicht in   de geïdentificeerde klimaatrisico’s.
                                      de paragraaf, het belang van de soft controls wordt onderschreven door de            Verbetering van de informatiewaarde is onderhanden
                                      organisatie. Dit vinden wij een positieve ontwikkeling.                              De opzet van het jaarverslag is gelijk aan de voorgaande jaren. Wij vinden de
                                      Melding zorgleveranciers nog openstaand.                                             leesbaarheid van het jaarverslag goed, er wordt bondig geschreven en er wordt
                                                                                                                           gebruikgemaakt van tabellen en graphics. De verbetering van de
                                      De paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ geeft voldoende
                                                                                                                           informatiewaarde van de jaarstukken is een proces dat onderhanden is. Naast
                                      inzicht in het vermogen om risico’s uit de bedrijfsvoering financieel op te
                                                                                                                           de informatiewaarde van de jaarstukken, wordt er ook gewerkt aan het
                                      vangen
                                                                                                                           versterken van informatiewaarde van de raadsvoorstellen. In het nieuwe format
                                      Naast het onderwerp fraude hebben wij in onze controleverklaring ook
                                                                                                                           voor raadsvoorstellen wordt het beleid, een beleidstheorie , nul –en
                                      gerapporteerd over de financiële positie van de gemeente Haarlemmermeer.
                                                                                                                           streefwaarden vastgelegd. De verwachting is dat het nieuwe format in het
                                      Wij hebben vastgesteld dat de gemeente alle relevante informatie heeft
                                                                                                                           najaar van 2024 wordt ingevoerd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                               15



Aanbiedingsbrief




                                                                                                            06
Onze kernboodschappen
                                                                 Speerpunten
Onze conclusies
                                                                 Bij de uitvoering van de controle kunt u
Uitkomsten controle 2023
                                                                 ons specifieke speerpunten meegeven.
Jaarverslag                                                      Dit hebben we met u besproken in de
Speerpunten                                                      auditcommissievergadering van 6 juli
                                                                 2023. In dit hoofdstuk geven we onze
Vooruitblik
                                                                 bevindingen over die speerpunten.
Onze samenwerking

Bijlagen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                       15I



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Speerpunten
Onze conclusies
                                      Speerpunten van de raad geïncorporeerd in onze controleaanpak
Uitkomsten controle 2023
                                      Als raad kunt u ons speerpunten meegeven bij de uitvoering van de controle.      zien we ook dat de ambitie op de kortere termijn (2026) is verhoogd. Een
Jaarverslag                           Wij hebben dit besproken tijdens de vergadering van de auditcommissie op 6       voorbeeld is het realiseren van 30% aan CO2 reductie en het bijdragen van
                                      juli 2023. U hebt ons verzocht om:                                               500 GWh aan de Regionale Energie Strategie (RES).
Speerpunten
                                      1. in het accountantsverslag te reflecteren op het onderwerp Duurzaamheid,       Voor de jaren 2022-2026 zijn negen focusprojecten (met maatregelen)
Vooruitblik                              waarbij wordt nagegaan of er verbeteringen zijn ten opzichte van het          geïdentificeerd. Het programma bevat zowel kwalitatieve als kwantitatieve
                                         voorgaande jaar en welke stappen er voor de toekomst gezet kunnen             indicatoren om de voortgang te kunnen monitoren. Jaarlijks wordt de
Onze samenwerking                        worden;                                                                       gemeenteraad geïnformeerd over de voortgang via de klimaat- en
                                      2. met het oog op onder-realisatie en de gevolgen daarvan een reflectie te       energiemonitor.
Bijlagen
                                         geven van de begrotingssystematiek en het proces van begrotingsbeheer         Voor de eigen organsiatie heeft in 2023 Haarlemmermeer een CO2 beleid
                                         met betrekking tot de P&C-cyclus. En daarbij in te gaan op hoe de             gepubliceerd. Het beleid gaat in op de aandacht die de gemeente heeft voor
                                         organisatie vanuit de tweede lijn wordt bevraagd op mogelijke                 maatschappelijk verantwoord inkopen en de CO2 prestatieladder. De CO2
                                         onderbestedingen en hoe daarop wordt gestuurd en bijgestuurd.                 prestatieladder is bedoeld om de gemeente te stimuleren om de eigen CO2
                                                                                                                       uitstoot te identificeren en te verminderen. In 2022 heeft Haarlemmermeer
                                      Onze reflectie op het onderwerp duurzaamheid                                     een CO2 bewust Certificaat niveau 3 behaald. Deze heeft met name
                                      We hebben voor onze reflectie met name kennis genomen van de P&C-                betrekking op de uitstoot van het wagenpark, openbare verlichting en
                                      documenten en geactualiseerde plannen die gerelateerd zijn aan het               vastgoed. Het certificaat is in 2023 verlengd.
                                      onderwerp duurzaamheid.
                                                                                                                       Haarlemmermeer heeft nog geen duurzaamheidsparagraaf waarin de
                                      Op gebied van duurzaamheid staat het programma Energietransitie                  belangrijkste doelstellingen, activiteiten, mijlpalen en uitkomsten centraal in
                                      Haarlemmermeer centraal binnen de gemeente. Met dit programma geeft              de P&C-cyclus worden gerapporteerd. Op de website vinden we wel veel
                                      Haarlemmermeer invulling aan de lokale en regionale opgave rondom de             informatie terug over dit thema. Als we kijken naar de P&C-producten, dan
                                      CO2 reductie richting het jaar 2050. Het programma is eind 2022                  zien we dat energietransitie op meerdere plaatsen in het jaarverslag
                                      geactualiseerd waarbij de verhoging van de doelstellingen op het gebied van      terugkomt. Dit is vergelijkbaar met eerdere jaren. Het integreren van de
                                      CO2 uitstoot naar 55% in 2030 opvalt (49% in het initiële plan). Daarbij wordt   belangrijkste doelstellingen van de monitor in de P&C-cyclus zien we als een
                                      ook aangegeven dat een verhoging naar 60% mogelijk is indien er                  mogelijke verbetering voor Haarlemmermeer, waarbij tevens overwogen kan
                                      aanvullende middelen vanuit het rijk of de EU beschikbaar komen. Verder          worden om ook de ‘Social’kant van duurzaamheid daarin te betrekken.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                       15II



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Speerpunten
Onze conclusies
                                      Speerpunten van de raad geïncorporeerd in onze controleaanpak
Uitkomsten controle 2023

Jaarverslag                           Onderrealisatie en onze reflectie op het begrotingssystematiek                     investeringsbudget die deels verklaard worden door de lastige (te voorspellen)
                                      De afgelopen jaren heeft Haarlemmermeer in de jaarrekening financieel steeds       marktomstandigheden. Overigens wordt jaarlijks een bedrag van €10 miljoen
Speerpunten                           positieve resultaten gepresenteerd. Deze resultaten worden voornamelijk            voor de aankoop van mogelijke strategische gronden begroot, vanwege
                                      verklaard door incidentele middelen van het Rijk die geregeld pas gedurende        flexibiliteit maar is onduidelijk of het nodig is (‘geplande onderrealisatie’).
Vooruitblik
                                      het jaar worden gecommuniceerd (in de mei- en decembercirculaire) en het niet      Wij adviseren de gemeente om (mede in het kader van het plan van aanpak
Onze samenwerking                     kunnen uitvoeren van taken door tekort aan capaciteit en vertragingen in           ombuigingen) waar mogelijk maatregelen te treffen om de tussentijdse
                                      processen (bijvoorbeeld door vergunningverlening, ontbreken van materialen         prognoses van de organisatie en de challenging daarop te verstevigen.
Bijlagen                              etc.), wat leidt tot onderbestedingen. De timing waarop de incidentele middelen
                                                                                                                         Tot slot is het goed om te realiseren dat de P&C-producten die de raad
                                      worden ontvangen, zorgt ervoor dat realisatie in het jaar zelf slechts deels of
                                                                                                                         ontvangt, zijn gebaseerd op de cijfers en de bekende informatie van circa 2
                                      niet mogelijk is. Dit is voor de gemeente niet beheersbaar. De schaarste aan
                                                                                                                         maanden ervoor. Bijvoorbeeld de najaarsrapportage die de raad in november
                                      capaciteit zowel bij de gemeente als bij leveranciers en het inherent aanwezige
                                                                                                                         ontvangt, is gebaseerd op de cijfers tot en met augustus, de mei en september
                                      planningsoptimisme in elke begroting noodzaakt echter tot goed inzicht in de
                                                                                                                         circulaire. Versnelling van dit proces is alleen mogelijk ten koste van de
                                      ontwikkelingen, scherpe tussentijdse analyses, strak project- en
                                                                                                                         informatiewaarde voor de raad.
                                      contractmanagement en stevige challenging op de verwachtingen door de
                                      tweede lijn om onderrealisatie (beter) te voorkomen.
                                                                                                                                     Voorjaarsnota
                                      Daarnaast is aandacht voor werving, behoud en vitaliteit van de medewerkers
                                      in deze tijden cruciaal om de uitvoeringskracht van de gemeente op peil te
                                      houden.                                                                             Jaarstu
                                                                                                                                                      Begroting
                                                                                                                           k-ken
                                      Vanuit de tweede lijn worden inderdaad de clusters rondom de voorjaarsnota en
                                      najaarsnota bevraagd op de haalbaarheid van de doelstellingen en daarmee het
                                      budget. Op basis hiervan wordt de begroting per cluster waar nodig aangepast.
                                      Ook voor het investeringsbudget wordt de organisatie bevraagd vanuit de               Najaarsnota        Voorjaarsnota
                                      tweede lijn. In de afgelopen jaren zien we echter flinke onderbestedingen op het                 Wijzigingen
                                                                                                                                      gedurende het
                                                                                                                                           jaar
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                             16



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen




                                                                                                          07
Onze conclusies

Uitkomsten controle 2023
                                                                 Vooruitblik

Jaarverslag                                                      In dit hoofdstuk van het verslag
Speerpunten
                                                                 bespreken wij de relevante
                                                                 ontwikkelingen die vanaf het jaar 2024
Vooruitblik
                                                                 relevant zijn voor uw gemeente.
Relevante ontwikkelingen

Onze samenwerking

Bijlagen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                               17



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Relevante ontwikkelingen
Onze conclusies
                                      In gesprek met diverse belanghebbenden over belangrijke maatschappelijke ontwikkelingen
Uitkomsten controle 2023

Jaarverslag                           Lokale overheden hebben een fundamentele rol rond belangrijke                 In de dagelijkse praktijk krijgen gemeenten steeds meer te maken met
                                      maatschappelijke thema’s zoals de woningcrisis, energietransitie,             schaarste aan mensen en middelen. In de drie afleveringen die dit voorjaar
Speerpunten                           duurzaamheid en schaarste. In onze podcastserie Breed perspectief op          zijn gepubliceerd, gaat Martine Koedijk in gesprek met raadsleden,
                                      lokale overheden bespreken wij samen met diverse stakeholders, allen vanuit   wethouders en controllers over hoe lokale overheden omgaan met deze druk
Vooruitblik
                                      hun eigen perspectief, de realisatie van belangrijke maatschappelijke         op hun uitvoeringskracht en financiële mogelijkheden. Welke oplossingen
Relevante ontwikkelingen              doelstellingen en het belang van goede beheersing en verantwoording daarbij   worden gezocht, welke acties zijn al ingezet en waar lopen ze tegenaan? En
                                      om daarop te kunnen sturen en bijsturen.                                      wat is daarbij de rol van de gemeenteraad, het college en de organisatie?
Onze samenwerking

Bijlagen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                      17I



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Belangrijke aandachtspunten komend jaar
Onze conclusies
                                      Tijdig in gesprek over de implementatie van de nieuwe systemen.
Uitkomsten controle 2023

Jaarverslag                           Voorbereidingen op de implementatie van de nieuwe systemen                        •   In het kader van verandermanagement moet niet alleen aandacht zijn voor
                                      In november 2023 heeft Haarlemmermeer de aanbesteding gegund voor de                  de functionaliteiten en procesflow van de nieuwe systemen, maar ook voor
Speerpunten                           nieuwe systemen ter ondersteuning van de financiële administratie,                    de verandering in de uit te voeren interne beheersmaatregelen en het belang
                                      salarisadministratie en de subsidie administratie. De implementatie zal in 2024       en de controleerbaarheid daarvan.
Vooruitblik
                                      starten en de overgang zal naar verwachting per 1 januari 2025 plaatsvinden. In   •   De nieuwe systemen zullen draaien in de cloud en zijn standaard SaaS-
Relevante ontwikkelingen              april hebben wij gesproken met de organisatie over de implementatie.                  oplossingen. Dit betekent dat een belangrijk deel van de IT-beheersing wordt
                                      Haarlemmermeer heeft voor de implementatie een programma opgezet,                     overgedragen aan de softwareleverancier. Als onderdeel van de algemene
Onze samenwerking                     Programma Financien, Subsidies en HR in transitie (FHIT). Op basis van onze           IT-maatregelen (general IT-controls), adviseren we u om de regie op de
                                      eerste bespreking hebben wij vernomen dat de organisatie de juiste stappen zet        overeenkomsten met de softwareleveranciers goed in te richten.
Bijlagen                              in de aanloop richting de dataconversie.
                                                                                                                        •   Het inrichten van een adequate en beheerste dataconversie is cruciaal,
                                      Uit ervaringen bij andere klanten, kunnen we zeggen dat dit uitdagende en             zodat alle data juist worden gemigreerd naar de nieuwe systemen en geen
                                      intensieve trajecten zijn. Zeker als het gaat om drie verschillende systemen          gegevens verloren gaan. Daarbij is het tevens relevant om de dataconversie
                                      binnen een jaar. Wij willen de volgende aandachtspunten meegeven aan de               en de (aansluit)werkzaamheden daarop duidelijk te documenteren om een
                                      organisatie:                                                                          controle (ook ten behoeve van de jaarrekeningcontrole) achteraf mogelijk te
                                      •   De overgang naar de nieuwe systemen brengt ook wijzigingen in de                  maken. Onze belangrijkste aandachtspunten rondom de documentatie van
                                          processen inclusief interne beheersmaatregelen met zich mee, zeker omdat          de dataconversie hebben wij meegegeven in het gesprek met de
                                          u zo min mogelijk maatwerk wil. De processen, taken, verantwoordelijk-            programmamanager FHIT.
                                          heden én maatregelen moeten dus opnieuw ingericht worden en de                Voor de jaarrekeningcontrole 2025 moeten wij minimaal vaststellen dat de data
                                          aanwezige procesbeschrijvingen moeten op basis daarvan worden                 juist en volledig is overgedragen naar de nieuwe systemen en de kwaliteit van
                                          geactualiseerd. Uit het gesprek met de programmamanager FHIT hebben wij       de interne beheersing van voldoende niveau is. We zullen onze
                                          vernomen dat de actualisatie van processen en interne                         werkzaamheden baseren op de documentatie van de dataconversie die door de
                                          beheersingsmaatregelen onderdeel zijn van het programma. Hierbij is het       organisatie is uitgevoerd en de geactualiseerde procesbeschrijvingen.
                                          speerpunt van de organisatie om de interne beheersingsmaatregelen binnen      Uiteraard kunnen wij in het kader van onze adviserende rol ook meekijken in de
                                          het systeem te organiseren.                                                   inrichting van de interne beheersing van de nieuwe systemen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                           17II



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Artificial intelligence
Onze conclusies
                                      Voorbereiden op AI
Uitkomsten controle 2023

Jaarverslag                           Belangrijke stap in richting verantwoord gebruik AI                                  aandachtspunten voor de medewerkers meegegeven. We bevelen aan om in
                                      Het Europees Parlement werkt aan regels om risico’s rondom kunstmatige               de risicoanalyse ook de risico’s die voortvloeien uit het gebruik van AI mee te
Speerpunten                           intelligentie (AI) te beheersen en te komen tot verantwoord gebruik.                 nemen.
                                      Organisaties (privaat en publiek) die AI-systemen ontwikkelen, exploiteren,
Vooruitblik
                                      gebruiken, importeren of distribueren met impact op EU-burgers kunnen binnen
Relevante ontwikkelingen              het toepassingsgebied van de AI-wet vallen.
                                      De AI-wet gaat uit van een risico gebaseerde aanpak voor het beheer van AI,
Onze samenwerking                     gericht op het beoordelen van de verwachte risico’s die een bepaalde AI kan
                                      opleveren voor de gezondheid, veiligheid of fundamentele rechten van EU-
Bijlagen
                                      burgers. De AI-wet specificeert ook gebruiksscenario's en systemen die hiervan
                                      zijn vrijgesteld, denk aan de ontwikkeling en gebruik van open source-modellen
                                      die niet als grote impact zijn geïdentificeerd om tegelijkertijd innovatie niet te
                                      belemmeren.
                                      Het merendeel van de clausules van de AI-wet zal naar verwachting twee jaar
                                      na de inwerkingtreding ervan worden geïmplementeerd. Dit houdt een korte
                                      implementatietijd in om aan de verplichting en vereisten te voldoen. Het is
                                      belangrijk om na te gaan welke acties er noodzakelijk zijn binnen de gemeente
                                      om bij AI-beheer en ontwikkeling aan de wetgeving te blijven c.q. te gaan
                                      voldoen.
                                      In januari 2024 heeft Haarlemmermeer intern richtlijnen opgesteld over het
                                      verantwoord gebruik van AI. Naast de concrete richtlijnen, worden ook
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                               18



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen




                                                                                                            08
Onze conclusies
                                                                 Onze samenwerking
Uitkomsten controle 2023
                                                                 In dit hoofdstuk beschrijven we hoe wij
Jaarverslag                                                      hebben samengewerkt met u en uw
Speerpunten
                                                                 medewerkers. Daarnaast presenteren wij
                                                                 een overzicht van het aantal uren dat er
Vooruitblik
                                                                 is gewerkt aan de controle.
Onze samenwerking

Bijlagen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                                      18I



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Onze samenwerking
Onze conclusies
                                      We hebben een constructieve samenwerking ervaren tijdens het controleproces
Uitkomsten controle 2023

Jaarverslag                           Onze reflectie op het proces van de jaarrekeningcontrole                           Overzicht van de gemaakte uren
                                      We hebben een positieve samenwerking ervaren gedurende de                          De controle van de jaarrekening van de gemeente Haarlemmermeer vereist
Speerpunten
                                      jaarrekeningcontrole. Naar aanleiding van de evaluatie over 2022 zijn              voldoende tijd en aandacht van de teamleden van het juiste niveau voor
Vooruitblik                           wederzijdse afspraken gemaakt die gezamenlijk zijn nagekomen. Het                  inhoudelijke werkzaamheden, beoordeling en begeleiding. Hieronder geven we
                                      dynamiseren van de controle heeft tot een rustig verloop van de controle geleid,   een overzicht van de uren die we hebben besteed aan de controle van het
Onze samenwerking                     Dit heeft een positieve impact gehad op het controleproces.                        lopende jaar van de gemeente Haarlemmermeer. De extra gemaakte uren ten
                                                                                                                         opzichte van de planning hebben met name betrekking op de uitbreiding van de
Bijlagen                              Roulatie eindverantwoordelijke partner                                             SiSa-regelingen en onze consultaties rondom het oordeel bij de specifieke
                                      Onze onafhankelijkheidsregels, de Verordening inzake Onafhankelijkheid             uitkeringen en meldingen over de zorgleveranciers.
                                      (ViO), schrijft voor dat senior teamleden (vanaf het niveau van manager)
                                      maximaal 5 tot 7 jaar aaneengesloten actief mogen zijn bij de controle van de
                                                                                                                                                                                                  Totaal aantal
                                      jaarrekening. Deze regels moeten ervoor zorgen dat accountants niet ‘te                                              Totaal aantal
                                                                                                                          Categorie                                                   %           feitelijke uren   %
                                      vertrouwd’ worden met de organisatie die ze controleren. In maart 2024 hebben                                       geplande uren
                                                                                                                                                                                                   (schatting)**
                                      wij aangekondigd bij de auditcommissie dat de jaarrekeningcontrole 2024 zal
                                      worden uitgevoerd onder de verantwoordelijkheid van onze collega Nils van           Partner/director                         115                    5
                                      Someren. In de komende periode zullen wij voor een overdracht zorgen en een
                                                                                                                          (Senior) manager                         460                 20
                                      kennismaking organiseren.
                                                                                                                          Overig personeel*                      1.725                 75
                                      Geen bevindingen te melden rondom onafhankelijkheid
                                      Wij hebben onze naleving van externe normen en ons wereldwijde                      Totaal                                 2.300                100
                                      onafhankelijkheidsbeleid met betrekking tot onze dienstverlening in 2023
                                      bewaakt en bevestigen dat wij aan deze onafhankelijkheidsvereisten hebben
                                                                                                                          *    ‘Overig personeel’ bestaat uit onze medewerkers en uitbestede uren.
                                      voldaan en voldoen.                                                                 **   Bovenstaande figuur is gebaseerd op onze beste schatting per (xx xx 20XX).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                 19



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen




                                                                                                              09
Onze conclusies

Uitkomsten controle 2023
                                                                 Bijlagen
                                                                 In de eerste bijlage beschrijven we de
Jaarverslag
                                                                 uitkomsten van de werkzaamheden ten
Speerpunten                                                      aanzien van de SiSa-bijlage. Daarna
Vooruitblik                                                      staan we stil bij onze controle van de
                                                                 Wnt-verantwoording. Vervolgens lichten
Onze samenwerking
                                                                 we de materialiteit toe. Tot slot geven we
Bijlagen                                                         een update over de verplichte
SiSa                                                             communicatie
Wet normering topinkomens

Materialiteit

Verhoogde risico's

Communicatie

Verantwoordelijkheden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                20



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 SiSa
Onze conclusies
                                      Geen bevindingen in de SiSa-bijlage
Uitkomsten controle 2023

Jaarverslag                           Wij hebben in onze controle specifieke werkzaamheden verricht om een            sprake is van rechtmatigheidsfouten boven de verantwoordingsgrens. Voor een
                                      oordeel te kunnen geven over de getrouwheid en rechtmatigheid van de            nadere toelichting, verwijzen we u naar de rechtmatigheidsverantwoording van
Speerpunten                           financiële verantwoordingsinformatie in de SiSa-bijlage bij de jaarrekening     het college.
                                      2023. [In 2023 zijn er 16 SiSa-regelingen bijgekomen. Voor de bevindingen uit
Vooruitblik
                                      onze controle gelden op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale
Onze samenwerking                     overheden (BADO) zwaardere rapporteringstoleranties dan voor andere
                                      onderdelen van de reguliere jaarrekening.
Bijlagen                              De rapporteringstolerantie is per specifieke uitkering:
                                      • €12.500 indien de omvangsbasis kleiner dan of gelijk is aan €125.000;
SiSa
                                      • 10% indien de omvangsbasis groter dan €125.000 en kleiner dan of gelijk is
                                         aan €1.000.000;
Wet normering topinkomens
                                      • €125.000 indien de omvangsbasis groter is dan €1.000.000.
Materialiteit                         De rapporteringstolerantie heeft geen consequenties voor de omvang en aard
                                      van de controle van specifieke uitkeringen. In de volgende tabel hebben wij
Verhoogde risico's
                                      onze bevindingen per specifieke uitkering opgenomen. Uit onze
                                      controlewerkzaamheden conform de nota verwachtingen accountantscontrole
Communicatie
                                      komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en
Verantwoordelijkheden                 rechtmatigheid van de baten en lasten en balansmutaties van de spcifieke
                                      uitkeringen in de jaarrekening 2023 vastgesteld. In onze controleverklaring
                                      hebben wij ter benadrukking een paragraaf opgenomen vanwege het feit dat er
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                                 20I
                                                                                                                                                                                                                38



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Bevindingen per SiSa-regeling
Onze conclusies                       Fouten en onzekerheden 2023
                                      Nr           Volgnr Specifieke uitkering of overig                      Fout of onzekerheid            Financiële omvang in euro's        Toelichting fout/onzekerheid
Uitkomsten controle 2023              A16            1 Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne Fout                                                                €0                    n.v.t.
                                      A16            2 Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne Onzekerheid                                                         €0                    n.v.t.
Jaarverslag                           A18B           1 Bekostiging eerste opvang ontheemden Oekraïne          Fout                                                         €0
                                                          door Veiligheidsregio’s (SiSa tussen medeoverheden)                                                                                  n.v.t.
                                      A18B           2 Bekostiging eerste opvang ontheemden Oekraïne          Onzekerheid                                                  €0
Speerpunten                                               door Veiligheidsregio’s (SiSa tussen medeoverheden)                                                                                  n.v.t.
                                      B2             1 Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp       Fout                                                         €0
Vooruitblik                                               gedupeerden toeslagenproblematiek                                                                                                    n.v.t.
                                      B2             2 Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp       Onzekerheid                                                  €0
                                                          gedupeerden toeslagenproblematiek                                                                                                    n.v.t.
Onze samenwerking
                                      C9             1 Specifieke uitkering woningbouwimpuls                  Fout                                                         €0                  n.v.t.
                                      C9             2 Specifieke uitkering woningbouwimpuls                  Onzekerheid                                                  €0                  n.v.t.
Bijlagen                              C31            1 Regeling vaststelling regels verstrekken eenmalige Fout                                                             €0
                                                          specifieke uitkering aan gemeenten huisvesting
SiSa                                                      kwetsbare doelgroepen                                                                                                                n.v.t.
                                      C31            2 Regeling vaststelling regels verstrekken eenmalige Onzekerheid                                                      €0
                                                          specifieke uitkering aan gemeenten huisvesting
Wet normering topinkomens
                                                          kwetsbare doelgroepen                                                                                                                n.v.t.
                                      C32            1 Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen    Fout                                                         €0                  n.v.t.
Materialiteit                         C32            2 Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen    Onzekerheid                                                  €0                  n.v.t.
                                      C55            1 Aanpak energiearmoede                                  Fout                                                         €0                  n.v.t.
Verhoogde risico's                    C55            2 Aanpak energiearmoede                                  Onzekerheid                                                  €0                  n.v.t.

Communicatie

Verantwoordelijkheden




                                      Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                               20II
                                                                                                                                                                                                              39



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Bevindingen per SiSa-regeling
                                      Fouten en onzekerheden 2023
Onze conclusies                       Nr
                                      C56          Volgnr
                                                     1    Specifieke uitkeringaandachtsgroepen
                                                          Regeling huisvesting of overig                             Fout of onzekerheid
                                                                                                                     Fout                    Financiële omvang in euro's   € 0Toelichting fout/onzekerheid
                                                                                                                                                                                               n.v.t.
                                      C56             1    Regeling huisvesting aandachtsgroepen                     Fout                                                  €0
Uitkomsten controle 2023
                                                                                                                                                                                             n.v.t.
                                      C56             2    Regeling huisvesting aandachtsgroepen                     Onzekerheid                                           €0
Jaarverslag                                                                                                                                                                                  n.v.t.
                                      C62             1    Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging    Fout                                                  €0
Speerpunten                                                van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van
                                                           gedupeerden door de toeslagenaffaire                                                                                              n.v.t.
                                      C62             2    Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging    Onzekerheid                                           €0
Vooruitblik                                                van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van
                                                           gedupeerden door de toeslagenaffaire                                                                                              n.v.t.
Onze samenwerking                     C82             1    Specifieke uitkering Schipholbalie (tranche 4)            Fout                                                  €0                n.v.t.
                                      C82             2    Specifieke uitkering Schipholbalie (tranche 4)            Onzekerheid                                           €0                n.v.t.
                                      C92             1    Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale   Fout                                                  €0
Bijlagen                                                   Overheid                                                                                                                          n.v.t.
                                      C92             2    Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale   Onzekerheid                                           €0
                                                           Overheid                                                                                                                          n.v.t.
SiSa
                                      C94             1    Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht        Fout                                                  €0
                                                           geïsoleerde woningen van eigenaar-bewoners en
Wet normering topinkomens                                  woningen van verenigingen van eigenaars,
                                                           woonverenigingen en wooncoöperaties in het kader van
                                                           het Nationaal Isolatieprogramma                                                                                                   n.v.t.
Materialiteit                         C94             2    Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht        Onzekerheid                                           €0
                                                           geïsoleerde woningen van eigenaar-bewoners en
Verhoogde risico's                                         woningen van verenigingen van eigenaars,
                                                           woonverenigingen en wooncoöperaties in het kader van
                                                           het Nationaal Isolatieprogramma                                                                                                   n.v.t.
Communicatie                          C105            1    Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls             Fout                                                  €0                n.v.t.
                                      C105            2    Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls             Onzekerheid                                           €0                n.v.t.
Verantwoordelijkheden                 C106            1    Tijdelijke regeling specifieke uitkering gebiedsbudget    Fout                                                  €0                n.v.t.
                                      C106            2    Tijdelijke regeling specifieke uitkering gebiedsbudget    Onzekerheid                                           €0                n.v.t.
                                      C116            1    Pilot gebiedsontwikkeling NOVEX Haarlemmermeer            Fout                                                  €0
                                                           Spoorzone                                                                                                                         n.v.t.
                                      C116            2    Pilot gebiedsontwikkeling NOVEX Haarlemmermeer            Onzekerheid                                           €0
                                                           Spoorzone                                                                                                                         n.v.t.
                                      C209            1    Meerjarige regeling voor huisvesting aandachtsgroepen     Fout                                                  €0                n.v.t.
                                      C209            2    Meerjarige regeling voor huisvesting aandachtsgroepen     Onzekerheid                                           €0                n.v.t.

                                      Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                               20III
                                                                                                                                                                                                              40



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Bevindingen per SiSa-regeling
Onze conclusies
                                      Fouten en onzekerheden 2023
Uitkomsten controle 2023              Nr           Volgnr Specifieke uitkering of overig                             Fout of onzekerheid     Financiële omvang in euro's      Toelichting fout/onzekerheid
                                      D8               1   Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)              Fout                                                  € 0 n.v.t.
                                      D8               2   Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)              Onzekerheid                                           € 0 n.v.t.
Jaarverslag
                                      D14              1   Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19            Fout                                                  €0
                                                           gerelateerde onderwijsvertragingen                                                                                  n.v.t.
Speerpunten                           D14              2   Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19            Onzekerheid                                           €0
                                                           gerelateerde onderwijsvertragingen                                                                                  n.v.t.
                                      D21              1   Specifieke uitkering Impuls Jongerencultuur               Fout                                                  € 0 n.v.t.
Vooruitblik
                                      D21              2   Specifieke uitkering Impuls Jongerencultuur               Onzekerheid                                           € 0 n.v.t.
                                      D22              1   Regeling specifieke uitkering voor de voorschoolse        Fout                                                  €0
Onze samenwerking                                          educatie aan ontheemde peuters                                                                                      n.v.t.
                                      D22              2   Regeling specifieke uitkering voor de voorschoolse        Onzekerheid                                           €0
                                                           educatie aan ontheemde peuters                                                                                      n.v.t.
Bijlagen                              E3               1   Subsidieregeling sanering verkeerslawaai                  Fout                                                  € 0 n.v.t.
                                      E3               2   Subsidieregeling sanering verkeerslawaai                  Onzekerheid                                           € 0 n.v.t.
SiSa                                  E21              1   Regeling specifieke uitkering circulaire ambachtscentra   Fout                                                  €0
                                                           2020 – 2022                                                                                                         n.v.t.
                                      E21              2   Regeling specifieke uitkering circulaire ambachtscentra   Onzekerheid                                           €0
Wet normering topinkomens                                  2020 – 2022                                                                                                         n.v.t.
                                      E27B             1   Brede doeluitkering verkeer en vervoer (SiSa tussen       Fout                                                  €0
Materialiteit                                              medeoverheden)                                                                                                      n.v.t.
                                      E27B             2   Brede doeluitkering verkeer en vervoer (SiSa tussen       Onzekerheid                                           €0
                                                           medeoverheden)                                                                                                      n.v.t.
Verhoogde risico's                    E30              1   Field Lab geluidbewust bouwen Hoofddorp                   Fout                                                  € 0 n.v.t.
                                      E30              2   Field Lab geluidbewust bouwen Hoofddorp                   Onzekerheid                                           € 0 n.v.t.
Communicatie                          E33              1   Incidentele specifieke uitkering MIRT 2017-2019 (Beter    Fout                                                  €0
                                                           benutten)                                                                                                           n.v.t.
                                      E33              2   Incidentele specifieke uitkering MIRT 2017-2019 (Beter    Onzekerheid                                           €0
Verantwoordelijkheden                                      benutten)                                                                                                           n.v.t.
                                      E44              1   Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027      Fout                                                  € 0 n.v.t.
                                      E44              2   Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027      Onzekerheid                                           € 0 n.v.t.
                                      E56              1   Regeling specifieke uitkering doelmatig en duurzaam       Fout                                                  €0
                                                           gebruik verkeersinfrastructuur 2021                                                                                 n.v.t.
                                      E56              2   Regeling specifieke uitkering doelmatig en duurzaam       Onzekerheid                                           €0
                                                           gebruik verkeersinfrastructuur 2021                                                                                 n.v.t.

                                      Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                                          20IV
                                                                                                                                                                                                                         41



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Bevindingen per SiSa-regeling
Onze conclusies                       Fouten en onzekerheden 2023
                                      Nr           Volgnr Specifieke uitkering of overig                                                                                               Financiële
                                                                                                                                                                                                     Toelichting
Uitkomsten controle 2023                                                                                                                                         Fout of onzekerheid   omvang in
                                                                                                                                                                                                     fout/onzekerheid
                                                                                                                                                                                       euro's
                                      E104            1    Specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur                      Fout                           €0          n.v.t.
Jaarverslag                           E104            2    Specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur                      Onzekerheid                    €0          n.v.t.
                                      F28             1    Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid                    Fout                           €0          n.v.t.
Speerpunten                           F28             2    Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid                    Onzekerheid                    €0          n.v.t.
                                      G2              1    Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2023                        Fout                           €0          n.v.t.
Vooruitblik                           G2              2    Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2023                        Onzekerheid                    €0          n.v.t.
                                      G2              3    Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie        Fout                           €0
                                                           kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2023                                                      n.v.t.
Onze samenwerking
                                      G2              4    Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie        Onzekerheid                    €0
                                                           kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2023                                                      n.v.t.
Bijlagen                              G3              1    Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2023                                        Fout                           €0          n.v.t.
                                      G3              2    Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2023                                        Onzekerheid                    €0          n.v.t.
SiSa                                  G3              3    BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in      Fout                           €0
                                                           jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2023                                                                                                         n.v.t.
                                      G3              4    BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de         Onzekerheid                    €0
Wet normering topinkomens                                  hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief
                                                           BOB)_gemeentedeel 2023                                                                                                                           n.v.t.
Materialiteit                         G3              5    BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen        Fout                           €0
                                                           kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T
                                                           (exclusief BOB)_gemeentedeel 2023                                                                                                                n.v.t.
Verhoogde risico's                    G3              6    BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen        Onzekerheid                    €0
                                                           kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T
                                                           (exclusief BOB)_gemeentedeel 2023                                                                                                                n.v.t.
Communicatie                          G3              7    BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en      Fout                           €0
                                                           achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie
Verantwoordelijkheden                                      kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2023                                                                                           n.v.t.
                                      G3              8    BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en      Onzekerheid                    €0
                                                           achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie
                                                           kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2023                                                                                           n.v.t.
                                      G3              9    BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen       Fout                           €0
                                                           kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar
                                                           T_gemeentedeel 2023                                                                                                                              n.v.t.
                                      G3              10   BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen       Onzekerheid                    €0
                                                           kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar
                                                           T_gemeentedeel 2023                                                                                                                              n.v.t.
                                      Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                            20V
                                                                                                                                                                                                           42



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Bevindingen per SiSa-regeling
Onze conclusies                       Fouten en onzekerheden 2023
                                      Nr           Volgnr Specifieke uitkering of overig                                                                                   Financiële
                                                                                                                                                                                       Toelichting
Uitkomsten controle 2023                                                                                                                             Fout of onzekerheid   omvang in
                                                                                                                                                                                       fout/onzekerheid
                                                                                                                                                                           euro's
                                      G4              1    Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2023                               Fout                           €0          n.v.t.
Jaarverslag
                                      G4              2    Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2023                               Onzekerheid                    €0         n.v.t.
Speerpunten                           G4              3    Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2023                                Fout                           €0         n.v.t.
                                      G4              4    Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2023                                Onzekerheid                    €0         n.v.t.
Vooruitblik                           G4               5   Tozo 2_ gemeentedeel 2023                                                                   Fout                         €0         n.v.t.
                                      G4               6   Tozo 2_gemeentedeel 2023                                                                    Onzekerheid                  €0         n.v.t.
                                      G4               7   Tozo 3_gemeentedeel 2023                                                                    Fout                         €0         n.v.t.
Onze samenwerking
                                      G4               8   Tozo 3_gemeentedeel 2023                                                                    Onzekerheid                  €0         n.v.t.
                                      G4               9   Tozo 4_gemeentedeel 2023                                                                    Fout                         €0         n.v.t.
Bijlagen                              G4              10   Tozo 4_gemeentedeel 2023                                                                    Onzekerheid                  €0         n.v.t.
                                      G4              11   Tozo 5_gemeentedeel 2023                                                                    Fout                         €0         n.v.t.
SiSa                                  G4              12   Tozo 5_gemeentedeel 2023                                                                    Onzekerheid                  €0         n.v.t.
                                      G4              13   Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire Fout                         €0
                                                           - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar
Wet normering topinkomens
                                                           T_gemeentedeel 2023                                                                                                                 n.v.t.
                                      G4              14   Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire Onzekerheid                  €0
Materialiteit                                              - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar
                                                           T_gemeentedeel 2023                                                                                                                 n.v.t.
Verhoogde risico's                    G4              15   Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire Fout                         €0
                                                           - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op
                                                           kapitaalverstrekking in jaar T_gemeentedeel 2023                                                                                    n.v.t.
Communicatie
                                      G4              16   Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire Onzekerheid                  €0
                                                           - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op
Verantwoordelijkheden                                      kapitaalverstrekking in jaar T_gemeentedeel 2023                                                                                    n.v.t.
                                      G10             1    Wet inburgering_ gemeentedeel 2023                                                          Fout                         €0         n.v.t.
                                      G10             2    Wet inburgering_ gemeentedeel 2023                                                          Onzekerheid                  €0         n.v.t.



                                      Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                         20VI
                                                                                                                                                                                                        43



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Bevindingen per SiSa-regeling
Onze conclusies                       Fouten en onzekerheden 2023
                                      Nr           Volgnr Specifieke uitkering of overig                                                                                 Financiële
                                                                                                                                                                                    Toelichting
Uitkomsten controle 2023                                                                                                                           Fout of onzekerheid   omvang in
                                                                                                                                                                                    fout/onzekerheid
                                                                                                                                                                         euro's
                                      G12             1    Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in het   Fout                          €0
Jaarverslag
                                                           kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_ gemeentedeel
                                                           2023                                                                                                                             n.v.t.
Speerpunten                           G12             2    Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in het   Onzekerheid                   €0
                                                           kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel
Vooruitblik                                                2023                                                                                                                             n.v.t.
                                      G12             3    Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13       Fout                          €0
                                                           september 2012 in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in
Onze samenwerking
                                                           jaar T_gemeentedeel 2023                                                                                                         n.v.t.
                                      G12             4    Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13       Onzekerheid                   €0
Bijlagen                                                   september 2012 in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in
                                                           jaar T_gemeentedeel 2023                                                                                                         n.v.t.
SiSa                                  G13             1    Besteding/baten onderwijsroute_gemeentedeel 2023                                        Fout                          €0         n.v.t.
                                      G13             2    Besteding/baten onderwijsroute_gemeentedeel 2023                                        Onzekerheid                   €0         n.v.t.
Wet normering topinkomens             G13             3    Bestedingen/baten overige voorzieningen_ gemeentedeel 2023                              Fout                          €0
                                                                                                                                                                                            n.v.t.
                                      G13             4    Bestedingen/baten overige voorzieningen_ gemeentedeel 2023                              Onzekerheid                   €0
Materialiteit                                                                                                                                                                               n.v.t.
                                      H4              1    Regeling specifieke uitkering stimulering sport                                         Fout                          €0         n.v.t.
                                      H4              2    Regeling specifieke uitkering stimulering sport                                         Onzekerheid                   €0         n.v.t.
Verhoogde risico's                    H8              1    Regeling Sportakkoord 2020-2022                                                         Fout                          €0         n.v.t.
                                      H8              2    Regeling Sportakkoord 2020-2022                                                         Onzekerheid                   €0         n.v.t.
Communicatie                          H12             1    Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken           Fout                          €0
                                                                                                                                                                                            n.v.t.
                                      H12             2    Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken           Onzekerheid                   €0
Verantwoordelijkheden                                                                                                                                                                       n.v.t.
                                      H14B            1    SPUK expertisecentra jeugdhulp                                                          Fout                          €0         n.v.t.
                                      H14B            2    SPUK expertisecentra jeugdhulp                                                          Onzekerheid                   €0         n.v.t.
                                      H21             1    Specifieke uitkering cliëntondersteuning                                                Fout                          €0         n.v.t.
                                      H21             2    Specifieke uitkering cliëntondersteuning                                                Onzekerheid                   €0         n.v.t.

                                      Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                              20VII
                                                                                                                                                                                                             44



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Bevindingen per SiSa-regeling
Onze conclusies                       Fouten en onzekerheden 2023
                                      Nr           Volgnr Specifieke uitkering of overig                         Fout of onzekerheid         Financiële omvang in euro's     Toelichting fout/onzekerheid
Uitkomsten controle 2023              H25            1 Regeling Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden       Fout                                                      €0
                                                         (ronde 3)                                                                                                                        n.v.t.
Jaarverslag                           H25            2 Regeling Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden       Onzekerheid                                               €0
                                                         (ronde 3)                                                                                                                        n.v.t.
Speerpunten                           H26B           1 Regeling specifieke uitkering randvoorwaardelijke         Fout                                                      €0
                                                         functies jeugdhulp                                                                                                               n.v.t.
                                      H26B           2 Regeling specifieke uitkering randvoorwaardelijke         Onzekerheid                                               €0
Vooruitblik
                                                         functies jeugdhulp                                                                                                               n.v.t.
                                      H30            1 Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen,   Fout                                                      €0
Onze samenwerking                                        gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de
                                                         sociale basis 2023-2026
Bijlagen                                                                                                                                                                                 n.v.t.
                                      H30            2    Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, Onzekerheid                                              €0
                                                          gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de
SiSa
                                                          sociale basis 2023-2026                                                                                                        n.v.t.
                                      H32            1    Regeling specifieke uitkering Meerkosten Energie       Fout                                                      €0
Wet normering topinkomens
                                                          Openbare Zwembaden                                                                                                             n.v.t.
                                      H32            2    Regeling specifieke uitkering Meerkosten Energie       Onzekerheid                                               €0
Materialiteit                                             Openbare Zwembaden                                                                                                             n.v.t.
                                      H35            1    Specifieke uitkering IZA-doelen 2023-2026              Fout                                                      €0            n.v.t.
Verhoogde risico's                    H35            2    Specifieke uitkering IZA-doelen 2023-2026              Onzekerheid                                               €0            n.v.t.

Communicatie

Verantwoordelijkheden




                                      Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                        21



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Wet normering topinkomens
Onze conclusies
                                      De bezoldiging van uw topfunctionarissen is juist verantwoord in de WNT-bijlage
Uitkomsten controle 2023

Jaarverslag                           Geen controlebevindingen in de WNT-verantwoording 2023                            De WNT is in 2023 beperkt gewijzigd
                                      Als onderdeel van onze controle hebben wij de nalevering van de                   In 2023 is er voor de WNT weinig gewijzigd ten opzichte van 2022. Wel zijn de
Speerpunten
                                      Wet normering topinkomens (‘WNT’) gecontroleerd. Uit onze controle blijken        bedragen geïndexeerd op basis van de loonontwikkeling in de sector overheid.
Vooruitblik                           geen bevindingen. Op grond van de wet zijn de griffier en de gemeente-            De wettelijke maximale bezoldiging voor topfunctionarissen is aangepast van
                                      secretaris aangewezen als topfunctionaris. Hun bezoldiging is juist en volledig   €216.000 in 2022 naar €223.000 in 2023.
Onze samenwerking                     verantwoord in de bijlage WNT in uw jaarstukken.                                  De aandachtspunten voor de WNT-verantwoording 2023 uitgelicht
                                      Wilt u meer weten over de WNT? Kijkt u dan op: https://www.topinkomens.nl.        Daarnaast waren de volgende aandachtspunten mogelijk relevant voor de
Bijlagen
                                                                                                                        WNT-verantwoording 2023 van de gemeente Haarlemmermeer:
SiSa                                   Bijlage WNT                                                                      •   Als een van de topfunctionarissen ook nog een bezoldiging op andere
                                                                                                                            gronden dan de topfunctie krijgt, dan had er mogelijk een extra overzicht in
Wet normering topinkomens
                                                                                                                            de WNT-verantwoording opgenomen moeten worden. Voor de gemeente
                                                                  U hebt vier topfunctionarissen verantwoord in
Materialiteit                                                                                                               Haarlemmermeer is dit niet van toepassing gebleken.
                                                                  de jaarrekening 2023.
                                                                                                                        •   Als de gemeente niet-topfunctionarissen in dienstbetrekking zou hebben die
Verhoogde risico's                                                                                                          in 2023 méér bezoldiging ontvingen dan hun deeltijdfactor maal €223.000,
                                                                  Alle topfunctionarissen zijn in loondienst.               dan hadden deze (op functie) als ‘overige functionarissen’ in de WNT-
Communicatie
                                                                                                                            verantwoording opgenomen moeten worden. Voor de gemeente
                                                                                                                            Haarlemmermeer is dit niet van toepassing gebleken.
Verantwoordelijkheden                                             U hebt in 2023 geen ontslagvergoedingen
                                                                  boven de WNT-grens uitgekeerd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                         22



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Materialiteit
Onze conclusies
                                      De materialiteit is gedurende de controle toegenomen
Uitkomsten controle 2023

Jaarverslag                           De gehanteerde materialiteit is € 5,8 miljoen
                                                                                                                                     Ontwikkeling van de materialiteit x €1.000
                                      De reikwijdte van onze controle wordt beïnvloed door het toepassen van
Speerpunten                                                                                                                €20.000
                                      materialiteit. Het begrip ‘materieel’ wordt toegelicht in de paragraaf ‘Onze
Vooruitblik                           verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’ in onze                  €18.000
                                      controleverklaring. Afwijkingen worden als materieel beschouwd wanneer
                                                                                                                           €16.000
Onze samenwerking                     redelijkerwijs kan worden verwacht dat ze, elk afzonderlijk of in totaal, gevolgen
                                      kunnen hebben voor de economische beslissingen die gebruikers op grond van           €14.000
Bijlagen                              de jaarrekening nemen.
                                                                                                                           €12.000
SiSa                                  In het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) zijn de
                                                                                                                           €10.000
                                      goedkeuringstoleranties bepaald die de accountant ten behoeve van de
Wet normering topinkomens             oordeelsvorming over de jaarrekening van de gemeente hanteert. De totale              €8.000
                                      werkelijke kosten van de gemeente, inclusief de toevoegingen aan de
Materialiteit                                                                                                               €6.000
                                      bestemmingsreserves, vormen de totale werkelijke kosten van de gemeente.
                                      De materialiteit bepaalt de aard, timing en omvang van onze controle-                 €4.000
Verhoogde risico's
                                      werkzaamheden en het effect van vastgestelde afwijkingen op onze verklaring.
                                                                                                                            €2.000
Communicatie                          In ons controleplan hebben wij een materialiteit vastgesteld van € 5,1 miljoen.
                                      De materialiteit wordt echter geactualiseerd op basis van de feitelijke financiële        €-
                                                                                                                                             Begroting                  Jaarrekening
Verantwoordelijkheden                 gegevens en wijzigingen in uw organisatie en omgeving gedurende het hele
                                      jaar. Aangezien de werkelijke lasten, inclusief dotaties aan de                                           Fouten   Onzekerheden
                                      bestemmingsreserves, hoger zijn dan in de programmabegroting op basis
                                      waarvan wij onze initiële materialiteit hebben berekend, heeft er op basis van
                                      de wettelijke uitgangspunten een verhoging plaatsgevonden naar € 5,8 miljoen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                     23



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Verhoogde risico’s
Onze conclusies
                                      Bij de uitvoering van de werkzaamheden ten aanzien van de verhoogde risico’s hebben we geen uitzonderingen of
Uitkomsten controle 2023              aanwijzingen van frauduleuze activiteiten opgemerkt
Jaarverslag                           In onderstaande tabel geven wij een samenvatting van de bevindingen van             Ten opzichte van ons controleplan hebben wij [geen/de volgende nieuwe]
                                      verrichte werkzaamheden met betrekking tot de significante en hogere-normale        risico’s geïdentificeerd.
Speerpunten                           risico’s die in ons controleplan zijn vastgesteld.

Vooruitblik
                                       Risico                         Uitkomst controlewerkzaamheden                                                                    Risiconiveau

Onze samenwerking                      Managementbeïnvloeding:        Het doorbreken van de beheersingsmaatregelen door het management is op basis van de
                                       het doorbreken van interne     controlestandaarden altijd een significant risico. Interne beheersingsmaatregelen, ongeacht hoe
Bijlagen
                                       beheersingsmaatregelen         goed in opzet en bestaan, kunnen risico’s van materiële onjuistheden in de jaarrekeningen            Normaal        Significant
SiSa                                   door het management            slechts beperken, en niet volledig afdekken, wegens de inherente beperkingen van interne
                                                                      beheersingsmaatregelen. We hebben een data-analyse uitgevoerd op (handmatige) boekingen
Wet normering topinkomens                                             2023 voor de gemeente Haarlemmermeer. We hebben uit hoofde van deze test geen
                                                                      ongebruikelijke transacties geconstateerd.
Materialiteit
                                       Waardering voorraden:          Het risico van waardering van de grondexploitaties is doorgaans bij gemeenten een verhoogd
Verhoogde risico's                     het risico in relatie tot de   risico. Dit komt omdat er veel schattingsposten zijn gemoeid bij deze balanspost. Behalve de
                                       waardering van de              parameters (kostenstijging, opbrengstenstijging, etc.) is de waardering gebaseerd op een raming      Normaal        Significant
Communicatie                           grondexploitaties              van nog te maken kosten en nog te realiseren opbrengsten. We hebben controlewerkzaamheden
                                                                      uitgevoerd op de waardering en we hebben uit hoofde van deze test geen bijzonderheden
Verantwoordelijkheden
                                                                      geconstateerd.

                                       Rechtmatigheid van de          De aanbestedingsrichtlijnen zijn complex. De omvang van de onrechtmatige aanbestedingen is
                                       aanbestedingen: het risico     toegenomen als gevolg van de onrechtmatige aanbesteding van de kosten voor de opvang van
                                       van het niet nakomen van       ontheemden uit Oekraïne. In de rechtmatigheidsverantwoording is een fout van €14,1 miljoen           Normaal        Significant
                                       aanbestedingsrichtlijnen       verantwoord, waarvan €12,1 miljoen betrekking heeft op de ontheemden uit Oekraïne.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                                23I



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                Verhoogde risico’s
Onze conclusies
                                       Risico                           Uitkomst controlewerkzaamheden                                                                               Risiconiveau
Uitkomsten controle 2023
                                       Aanbestedingen: het risico dat Dit risico rondom mogelijke gunning aan bevriende partijen is doorgaans bij gemeenten een verhoogd
                                       aanbestedingen worden          risico. Dit komt omdat gemeenten zaken doen met een veelvoud aan leveranciers met ook nog een grote
Jaarverslag
                                       gegund aan bevriende partijen diversiteit in inkoop van goederen en diensten. Bij onze controlewerkzaamheden hebben we gecontroleerd
                                                                      of voldoende functiescheiding is gehanteerd bij aanbestedingstrajecten en bij het aangaan van contracten
Speerpunten                                                                                                                                                                             Normaal     Significant
                                                                      en bij eventueel meerwerk voor uitgaven die gerelateerd zijn aan ‘werken’. We hebben bij het uitvoeren
Vooruitblik                                                           van deze controlewerkzaamheden geen bevindingen geconstateerd.

                                       Grondverkopen: het risico van    Dit risico rondom mogelijke niet-zakelijke transacties bij grondverkopen is doorgaans bij gemeenten met
Onze samenwerking
                                       niet-zakelijke transacties bij   een relatief grote projectportefeuille een verhoogd risico. Dit komt omdat er doorgaans veel grondverkopen
                                       grondverkopen                    plaatsvinden. Bij onze controlewerkzaamheden hebben we gecontroleerd of bij grondverkopen een
Bijlagen
                                                                        marktconforme prijs is ontvangen en dat daarbij de bandbreedtes zijn gehanteerd die de raad heeft               Normaal     Significant
                                                                        meegegeven in de grondprijzennota. We hebben bij het uitvoeren van deze controlewerkzaamheden geen
SiSa
                                                                        bijzonderheden geconstateerd.

Wet normering topinkomens              Sociaal domein: het risico
                                                                        Prestatielevering in het sociaal domein was al complex. Gemeente Haarlemmermeer is voor het aspect
                                       rondom prestatielevering
Materialiteit                                                           prestatielevering niet (meer) afhankelijk van de productieverantwoordingen van zorgleveranciers en voert
                                                                        zelf (interne) controles uit. Vanuit deze interne controle en vanuit onze controle zijn geen afwijkingen        Normaal     Significant
                                                                        boven de rapporteringstolerantie gebleken.
Verhoogde risico's

Communicatie                           Frauderisico als gevolg van      In 2022 hebben we een nieuw risico geïdentificeerd als gevolg van het hack-incident dat heeft
                                       het wijzigen van                 plaatsgevonden in november 2022. Het incident kon mede plaatsvinden door een leemte in de werking van
Verantwoordelijkheden                  crediteurenstamgegevens          de interne beheersing ten aanzien van de wijzigingen van crediteurenstamgegevens
                                                                        (bankrekeningnummer in het bijzonder). Op basis van een steekproef op de mutaties van
                                                                                                                                                                                        Normaal     Significant
                                                                        crediteurenstamgegevens hebben wij de juistheid van de wijzigingen vastgesteld.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                          24



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Communicatie
Onze conclusies
                                      Update over onze communicatie met u
Uitkomsten controle 2023

Jaarverslag                                                                                                                                       Rapportage interim-
                                       Vereiste communicatie op grond van controlestandaarden                                      Controleplan                         Accountantsverslag
                                                                                                                                                     bevindingen
Speerpunten
                                       Mededeling over de verantwoordelijkheden van de accountant                                       
Vooruitblik
                                       Bevestiging van de onafhankelijkheid van PwC                                                                                            

Onze samenwerking                      De zaken die zijn aangemerkt als kernpunten van de controle                                     n.v.t.            n.v.t.                n.v.t.

Bijlagen                               Eventuele significante tekortkomingen in de interne controle                                                                            

                                       Eventuele ontdekte of vermoede fraude                                                                                                   
SiSa
                                       Niet naleven van wet- en regelgeving                                                                                                     
Wet normering topinkomens
                                       Schriftelijke bevestigingen gevraagd van het college van burgemeester en wethouders                                                      
Materialiteit
                                       Alle zaken die van invloed zijn op de vorm en inhoud van de controleverklaring.                                                          

Verhoogde risico's                     Standpunt van de accountant over belangrijke kwalitatieve aspecten van de verslaggeving
                                                                                                                                                                                
                                       door het college
Communicatie
                                       Rapporteren over significante moeilijkheden, aangelegenheden en overige zaken die van
                                                                                                                                                                                
Verantwoordelijkheden                  belang zijn voor het toezicht op het financiële verslaggevingsproces

                                       Niet-gecorrigeerde afwijkingen                                                                                                           

                                       Significante aangelegenheden die naar voren komen tijdens de controle in verband met
                                                                                                                                                                                
                                       verbonden partijen van de gemeente

                                       Beschrijving van de reikwijdte en timing van de controle, waaronder significante risico’s                                               
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                   25



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Verantwoordelijkheden
Onze conclusies
                                      Overzicht van verantwoordelijkheden van het college en de raad met betrekking tot fraude en niet-naleving van wet-
Uitkomsten controle 2023              en regelgeving
Jaarverslag                           De verantwoordelijkheden van het college                                         De verantwoordelijkheden van degenen die zijn belast met toezicht (de
                                      Deze bestaan uit:                                                                gemeenteraad)
Speerpunten
                                      • het identificeren en monitoren van de wet- en regelgeving die van toepassing   Deze bestaan uit:
Vooruitblik                             is op de gemeente en zorgen voor volledigheid ervan;                           • het versterken van een cultuur van integriteit en ethisch gedrag door middel
                                      • het uitvoeren van een risicobeoordeling die expliciet het risico op fraude       van actief toezicht;
Onze samenwerking                       omvat, door een analyse van prikkels en druk, kansen, en gedrag en             • het beoordelen van de vaststelling van frauderisico’s door het management
                                        rationalisatie, en het risico van niet-naleving van wet- en regelgeving;         en niet-naleving van wet- en regelgeving, het nemen van passende
Bijlagen                              • het opstellen en uitvoeren van programma’s en beheersingsmaatregelen ter         maatregelen en het zorgen voor een juiste tone at the top;
                                        preventie, ontmoediging en opsporing van fraude (fraudebestrijdings-           • het waarborgen dat het senior management, de raad en het college
SiSa
                                        programma’s) en niet-naleving van wet- en regelgeving;                           passende maatregelen nemen om fraude en niet-naleving van wet- en
                                      • het waarborgen dat de cultuur en de omgeving van de gemeente integer zijn        regelgeving te ontmoedigen en te voorkomen, voor een betere bescherming
Wet normering topinkomens
                                        en ethisch gedrag bevorderen;                                                    van investeerders, medewerkers en andere belanghebbenden;
Materialiteit                         • ervoor zorgen dat de activiteiten van de gemeente worden uitgevoerd            • het onderzoeken van iedere vermeende of vermoede misstand die onder de
                                        conform de bepalingen van wet- en regelgeving, inclusief het voldoen aan de      aandacht van de gemeenteraad wordt gebracht;
Verhoogde risico's                      wet- en regelgeving waarin de vaststelling van de bedragen en de               • het aannemen van een kritische houding ten opzichte van het college op het
                                        toelichtingen in de jaarrekening wordt geregeld;                                 gebied van niet-gebruikelijke transacties met verbonden partijen en tussen
Communicatie                          • het onderzoeken van iedere vermeende of vermoede misstand die onder de           ondernemingen binnen de groep.
                                        aandacht van het management wordt gebracht.
Verantwoordelijkheden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>           Accountantsverslag | Gemeente Haarlemmermeer | 2023                                                                                                                                   25I



Aanbiedingsbrief

Onze kernboodschappen                 Verantwoordelijkheden
Onze conclusies
                                      Overzicht van verantwoordelijkheden van ons als accountant met betrekking tot fraude en niet-naleving van wet- en
Uitkomsten controle 2023              regelgeving
Jaarverslag                           De verantwoordelijkheid van de accountant                                       Onze doelstellingen met betrekking tot fraude en niet-naleving van wet-
                                      Deze bestaat uit:                                                               en regelgeving in de context van onze controle van de jaarrekening
Speerpunten
                                      • het plannen en uitvoeren van de controle om een redelijke zekerheid te        Deze zijn als volgt:
Vooruitblik                             krijgen dat de jaarrekening geen afwijkingen van materieel belang bevat,      • het vaststellen en beoordelen van het risico van materiële onjuistheden in de
                                        hetzij door fraude of door fouten;                                              jaarrekening als gevolg van fraude en als gevolg van niet-naleving van wet-
Onze samenwerking                     • het beoordelen of de programma’s en de interne beheersingsmaatregelen           en regelgeving;
                                        van de gemeente, waarmee geïdentificeerde risico’s van materiële fouten als   • het verkrijgen van voldoende geschikte controle-informatie met betrekking
Bijlagen                                gevolg van fraude en van niet-naleving van wet- en regelgeving worden           tot de beoordeelde risico’s van materiële onjuistheden als gevolg van fraude,
                                        aangepakt, op de juiste wijze zijn opgezet en worden uitgevoerd;                door een gepaste controleaanpak te ontwerpen en te implementeren;
SiSa
                                      • het evalueren van het proces dat het management hanteert voor het             • het verkrijgen van voldoende geschikte controle-informatie met betrekking
                                        beoordelen van de doeltreffendheid van de programma’s en interne                tot de naleving van de bepalingen van die wet- en regelgeving waarvan
Wet normering topinkomens
                                        beheersingsmaatregelen in verband met fraude en niet-naleving van wet- en       algemeen wordt erkend dat ze directe gevolgen hebben voor de bepaling
Materialiteit                           regelgeving;                                                                    van materiële bedragen en toelichtingen in de jaarrekening; en
                                      • het evalueren van iedere fraude door het senior management en het effect      • het adequaat reageren op tijdens de controle geconstateerde (vermoede)
Verhoogde risico's                      op de beheersingsomgeving;                                                      fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving.
                                      • het adequaat reageren op tijdens de controle geconstateerde (vermoede)
Communicatie                            fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving.

Verantwoordelijkheden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>