<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Denklijnen en maatregelen 2028
- Uitwerking maatregelen voor een sluitend meerjarenbeeld 2025-2028


Behoort bij raadsvoorstel 11753909
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>1. Inleiding: naar een evenwichtig pakket maatregelen
Voor u ligt het concept-rapport met maatregelen om te komen tot een sluitend meerjarenbeeld. Een
opgave die rechtstreeks voortvloeit uit de lagere rijksbijdrage vanaf 2026. Geprobeerd is een zo
evenwichtig pakket aan maatregelen samen te stellen. Dat ‘evenwichtig’ is opgevat: naar de aard van
de maatregelen en de breedte van de programma’s. Zo is gekeken naar zowel inkomsten als uitgaven
en technische maatregelen én naar de breedte van de programma’s in de begroting. Het betreft een
inventarisatie, er zijn keuzes te maken.

Met het oog hierop zijn enkele onderscheidende denklijnen opgesteld die aansluiten bij een
toekomstig Haarlemmermeer waar nog steeds veel kan, waar zorg is voor kwetsbare inwoners, waar
groei mogelijk is, waar de lokale lasten onder het regionale gemiddelde liggen maar waarvoor ook
enkele keuzes noodzakelijk zijn om de begroting weer in evenwicht te brengen. De denklijnen zijn te
zien als de door de raad gevraagde scenario’s naar een sluitend meerjarenbeeld. Er zijn maatregelen
uitgewerkt uitgaande van 8 denklijnen:

 Denklijn                                                          Uitgewerkte       Bedrag
                                                                   maatregelen
 a. We ontzien kwetsbare inwoners                                        5              650.000
 b. Een ander niveau van dienstverlening                                 5            2.093.800
 c. Concentreer & combineer voorzieningen                                5            1.613.500
 d. Realisme in de groei                                                 2              900.000
 e. Scherper aan de wind varen (technische maatregelen)                  6           13.357.000
 f. Meer inzet op profijtbeginsel                                        4            1.950.500
 g. Inkomsten in balans brengen                                          4           10.350.000
 h. Geen Haagse knaken, geen Haagse taken                                3            5.883.000
 Totaal                                                                 33           36.797.800

Op een paar plekken zijn de maatregelen veranderd ten opzichte van de versie die op 29 februari
2024 aan de raad is gepresenteerd. De verschillen zijn opgenomen in de bijlage.

2. Uitwerking denklijnen 2028
Vanuit de denklijnen is een breed pakket aan keuzes voorbereid met voorstellen die resulteren in
inkomstenverhogingen, stoppen van taken, sluiten van voorzieningen en het doorbelasten van
kosten. Het uitgangspunt is dat de maatregelen een ruim financieel voordeel hebben. De aanpak
probeert de maatregelen zodanig uit te werken dat de uitvoering op voorhand duidelijk is. In de
navolgende pagina’s treft u een uitwerking aan van de denklijnen met een omschrijving van de
denklijn (introductie) en de bijbehorende nader uitgewerkte maatregelen. De maatregelen hebben
elk een gelijke uitwerking:

 Omschrijving                Benaming van de maatregel
 Toelichting                 Korte omschrijving van wat je wilt gaan doen om de ombuiging te realiseren.
 Maatschappelijk effect      Leg uit wat het effect van je maatregel voor inwoners, instellingen of
                             ondernemers of andere beleidsterreinen kan hebben
 Wettelijk niveau            Geef duiding aan of dit een wettelijke taak is en of je die taak op wettelijk of
                             bovenwettelijk niveau uitvoert
 Financieel effect           Geef het financieel effect aan van de besparing en de invoerkosten en licht
                             deze toe
 Relatie met lopende         Geef aan of er een directe of indirecte relatie is met lopende bezuinigingen
 bezuinigingen



Denklijnen en maatregelen                                                                                       2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre> Effect op groei gemeente     Geef aan of de maatregel gevolgen heeft voor de groeiopgave van de
                              gemeente
 Haalbaarheid                 Leg uit hoe de maatregel te realiseren is en welke randvoorwaarden er nodig
                              zijn
 Risico’s                     Leg uit wat de risico’s zijn dat de maatregel niet gehaald wordt.
                              Beleidsmatige effecten moeten worden geduid bij maatschappelijk effect.
 Communicatie                 Welke organisaties moeten worden geïnformeerd bij implementatie van de
                              maatregel?



3. Motie gemeenteraad 21 december 2023
Het voorliggende rapport is te zien als ‘huiswerk’ gebaseerd op de begroting 2024 en sluit aan de bij
de door de raad aangenomen motie om alvast te beginnen met inventariseren, maar nog geen druk
te leggen op het inboeken.




Denklijnen en maatregelen                                                                                   3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>4. Taakstelling/resultaten
De taakstelling van deze ombuiging was een ‘bewegend doel’. Het huidig tekort heeft zich in de
afgelopen periode bewogen tussen de € 16 en € 24 miljoen negatief. Het tekort in de begroting
bedraagt ten tijde van de begroting 2025 € 14,4 miljoen in 2028. Daarbij geldt dat enkele onderdelen
in de begroting incidenteel gedekt zijn die mogelijk later tot structurele claims kunnen leiden. Ook
zijn er nog onderdelen die in de voorjaarsrapportage niet (structureel) zijn gehonoreerd (bijlage 3
van de Voorjaarsrapportage).

 Omschrijving (bedragen x € 1.000)                     2025         2026         2027          2028
 Incidenteel gedekt:
 Inburgering                                                         -898       -1.120       -1.120
 Asielopgave                                                         -535         -668         -668
 Totaal incidenteel gehonoreerd                                    -1.226       -1.788       -1.788
 Niet gehonoreerd in VJR2024:
 Casusregisseur Jeugd                                                             -110         -110
 Sociale veiligheidscasuïstiek                                                    -193         -193
 Bijzondere bijstand behouden beleid                   -250          -250         -250         -250
 Inkomensconsulenten levensonderhoud                   -144          -144         -144         -144
 Huisvesting arbeidsmigranten                          -292
 Areaaluitbreiding openbaar groen                                    -326         -326         -326
 Areaaluitbreiding fysieke leefomgeving                              -512         -512         -512
 Areaaluitbreiding straatreiniging                                   -380         -380         -380
 Beheerplannen fysieke omgeving                                      -610         -610         -610
 Inclusie en diversiteit                                -44           -22
 Werving nieuwe medewerkers                            -200          -200         -200         -200
 Totaal niet gehonoreerd                               -930        -2.443       -2.724       -2.724
 Totaal-generaal mogelijke structurele claims          -930        -3.669       -4.512       -4.512

Daarnaast is de verwachting dat er ook vanuit het sociaal domein nog nadelige ontwikkelingen zijn.
Daarom lijkt het aan de orde om rekening te houden met € 7 miljoen aan knelpunten. Het voorstel is
daarom rekening te houden met een taakstelling van € 22 miljoen.

Thans is er nog een pakket van afgerond € 36,8 miljoen. Het advies daarbij is om niet alle financieel-
technische maatregelen door te voeren omdat dit te risicovol is. Met name de inzet van de algemene
dekkingsreserve zou beter niet onverkort toegepast kunnen worden omdat deze dan voor een te
beperkte duur kan worden ingezet en deze inzet leidt tot schuldtoename. Dat is gelet op de forse
investeringsagenda niet verstandig. Als we op de financieel-technische maatregelen een correctie
van bijvoorbeeld € 5 miljoen doen, is er nog circa € 32 miljoen aan maatregelen om te kiezen.




Denklijnen en maatregelen                                                                             4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>5. De breedte van de begroting
De voorstellen in deze aanpak bevatten maatregelen over de breedte van de begroting en zijn vanuit
denklijnen opgesteld. Er is daardoor ook een aantal grotere onderdelen van de begroting niet
vertaald naar maatregelen. Dat is bewust. De reden hiertoe is in de onderstaande tabel opgenomen.
Omdat een aantal van deze taken bijdragen aan verbonden partijen bevatten, is het bedrag exclusief
verbonden partijen meegenomen. In de onderzochte maatregelen zit namelijk een korting op de
verbonden partijen (vergelijkbaar aan de gemeentebegroting).


 Niet opgenomen als te onderzoeken      Bedrag excl.       Reden
 beleidsterrein:                        verbonden partij
 Openbare orde en veiligheid             Ca. € 4.100.000   Meegenomen in de maatregelen ‘trap op-trap af
                                                           verbonden partijen’ en ‘geen Haagse knaken, geen
                                                           Haagse taken’
 Economische zaken exclusief beheer       Ca € 3.860.000   Niet betrokken omdat de taken grotendeels
 gronden                                                   verbonden zijn aan vergunningverlening, verkoop
                                                           bedrijventerreinen en Schiphol
 Energietransitie en Duurzaamheid           € 17.250.000   Niet betrokken omdat de taken grotendeels
                                                           incidenteel bekostigd zijn uit specifieke uitkeringen.
 Diverse welzijnssubsidies: grote        Ca. € 2.100.000   Deze zijn in de strategische heroriëntatie al
 instellingen, mantelzorg-compliment,                      betrokken.
 vluchtelingenwerk, Veiligheidshuis,
 logopedie
 Schoolmaatschappelijk werk,             Ca. € 1.500.000
 schoolcoaches, schoolzwemmen,                             Deze worden niet meegenomen aangezien er al een
 studiebieb                                                taakstelling voor jeugdzorg is ingeboekt
 Re-integratie-Participatie                Ca. € 500.000   Deze zijn niet betrokken vanwege het uitgangspunt
                                                           om besparingen met gevolgen voor kwetsbare
                                                           inwoners te beperken.
 Bijzondere bijstand                     Ca. € 2.000.000   Idem
 Wmo                                    Ca. € 30.200.000   Niet betrokken gelet op de aankomende
                                                           wetswijziging Wmo abonnementstarief. Hiervoor is
                                                           reeds een bedrag ingerekend in de begroting.




Denklijnen en maatregelen                                                                                           5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                            Denklijnen &
                            Maatregelen




Denklijnen en maatregelen                  6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>  We ontzien kwetsbare inwoners
 Introductie
 We richten ons op kwetsbare inwoners. Dat spreekt misschien voor zich, maar veel voorzieningen
 zijn gericht op alle Haarlemmermeerders waarvan een groot deel zich vaak ook zelf kan redden
 en/of zelf kosten kan betalen. Als we het principe van zelfredzaamheid consequenter doorvoeren,
 zal ondersteuning voor inwoners op een aantal terreinen er anders uit komen te zien. De meest
 kwetsbare inwoners worden ontzien, er wordt niet bezuinigd op minimaregelingen.

 Wij onderzoeken:
 1.     Hoger beroep op eigen kracht inwoners door versoberen
        cliëntondersteuning                                                            € 100.000
 2.     Hoger beroep op eigen kracht inwoners door versoberen                          € 200.000
        doelgroepenvervoer
 3.     Niet automatisch verlengen van collectieve aanvullende zorgverzekering          € 50.000
        voor lage inkomens
 4.     Intensiveren controle zorgfraude                                               € 100.000
 5.     Beperken van subsidies die niet gericht zijn op sociale basis                  € 200.000
        Totaal                                                                         € 650.000




Denklijnen en maatregelen                                                                          7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre> Maatregel 1.1-1.2
 Omschrijving          Hoger beroep op eigen kracht inwoners door versoberen cliëntondersteuning
                       en doelgroepenvervoer. Als uitwerking daarvan stellen we voor:
                       - Het versoberen van cliëntondersteuning;
                       - Het versoberen van doelgroepenvervoer;
                       - Het verhogen van de grens van het leerlingenvervoer (grens is nu 6 km)
 Toelichting           In de toekomst is het nodig voor de gemeente een groter beroep te doen op
                       eigen kracht van inwoners en met name mantelzorgers om onze
                       voorzieningen overeind te houden. In deze denklijn geven we hier invulling
                       aan door het versoberen van cliëntondersteuning en doelgroepenvervoer. We
                       nemen een taakstelling op van € 100.000 voor cliëntondersteuning en van
                        € 200.000 voor doelgroepenvervoer.

                       Versoberen cliëntondersteuning (begroting € 585.000). Voor de versterking
                       van cliëntondersteuning is in 2023 een Specifieke Uitkering aangevraagd om
                       onderzoek te doen naar de behoefte aan cliëntondersteuning om van daaruit
                       de onafhankelijke cliëntondersteuning verder vorm te geven. Uit het
                       onderzoek blijkt dat de ondersteuningsbehoefte vooral zit in het vinden van
                       de juiste weg, welke ondersteuning mogelijk is, om de hulpvraag helder te
                       krijgen of een plan te maken of om te helpen met het invullen van
                       formulieren. Onafhankelijke cliëntondersteuning is nu bij meerdere
                       organisaties belegd, zowel als onderdeel van een bredere subsidie (bijv.
                       Meerwaarde, Mantelzorg & Meer) als middels inkoop. Cliëntondersteuning
                       zoals opgenomen in de Programmabegroting (€ 585.000 programma 4 Zorg en
                       werk) betreft alleen de ingekochte cliëntondersteuning bij MEE en Sterker
                       samen eigen plan. We stellen voor om het maximum beschikbaar budget te
                       verlagen met € 100.000 voor de ingekochte cliënten ondersteuning. Dat
                       betekent dat we afstappen van een ‘open einde’ regeling en het budget
                       maximaliseren. Dit leidt tot versobering van de ondersteuning en mogelijk
                       wachtlijsten wanneer het budget bereikt is.

                       Wmo vervoer (begroting € 2.742.700). Er zijn ongeveer 2.250 inwoners die
                       gebruik maken van het Wmo vervoer, dat is ongeveer 1,5% van alle inwoners
                       in Haarlemmermeer. Bezuiniging op kosten zou gerealiseerd kunnen worden
                       door het:
                       1) beperken van instroom van inwoners in het Wmo vervoer
                       2) het beperken van het aantal kilometers dat daadwerkelijk gereisd wordt
                       We willen onderzoeken of we dit kunnen doen door te gaan werken met
                       vervoersprofielen. Voorbeeld van profielen is dat bijvoorbeeld een inwoner
                       die 800 meter kan lopen, in staat is om 1 overstap te maken. Op basis van het
                       vervoersprofiel en de gevraagde reis, kan het (bindend) advies gegeven
                       worden om de reis met het OV te maken. Indien dit op basis van het
                       vervoersprofiel niet mogelijk is, kan gebruik worden gemaakt van RegioRijder.
                       Het invoeren van vervoersprofielen brengt extra personeelskosten met zich
                       mee om de vervoersprofielen op te stellen.

                       Leerlingenvervoer (begroting € 1.829.100). In de diverse wetgeving rondom
                       onderwijs is opgenomen dat de gemeente verantwoordelijk is voor
                       leerlingenvervoer. Er is ruimte voor de gemeenten om regels vast te leggen in


Denklijnen en maatregelen                                                                              8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                       een Verordening. In de verordening leerlingenvervoer van Haarlemmermeer
                       is voor alle schoolsoorten een afstand van 6 kilometer opgenomen, deze
                       afstand wordt ook op deze wijze in de modelverordening van de VNG
                       gehanteerd. Voor leerlingen met een beperking geldt de afstandsgrens van 6
                       kilometer niet, zowel voor basis als voortgezet onderwijs. In deze situaties kan
                       ook leerlingenvervoer voor scholen dichterbij dan 6 km vervoer worden
                       toegekend. De afstandsgrens kan in de Verordening gewijzigd worden
                       vastgesteld.

                       Basisonderwijs. In het basisonderwijs wordt onderscheid gemaakt in drie
                       vormen:
                       - basisschool: een school waar basisonderwijs wordt gegeven, niet zijnde
                           een speciale school voor basisonderwijs;
                       - school voor speciaal basisonderwijs: een school waar basisonderwijs
                           wordt gegeven aan kinderen voor wie vaststaat dat overwegend een
                           specifieke orthopedagogische en orthodidactische benadering
                           aangewezen is;
                       - school voor speciaal onderwijs: een school voor speciaal onderwijs als
                           bedoeld in artikel 1 van de Wet op de expertisecentra.
                       Voor alle drie de vormen wordt een afstandsgrens gehanteerd van 6
                       kilometer. Er wordt géén afstandsgrens gehanteerd als er sprake is van een
                       beperking en de leerling niet in staat is om zelfstandig met de fiets of het OV
                       te reizen.

                       Middelbaar onderwijs. Voor middelbaar onderwijs komen alleen leerlingen in
                       aanmerking die als gevolg van een beperking niet zelfstandig naar school
                       kunnen reizen. In de huidige verordening (2023) is het vervoer voor deze
                       doelgroep reeds aangescherpt.

                       Naast het leerlingenvervoer is er een aparte regeling voor het vervoer van
                       Oekraïense vluchtelingen van en naar school. Hiervoor wordt niet de grens
                       van 6 km gebruik. Wanneer dit vervoer voortgezet wordt, kan het een optie
                       zijn om de afstandsgrens gelijk te trekken met het leerlingen vervoer.

                       We willen voorstellen om voor alle vormen van leerlingenvervoer minimaal de
                       grens van 6 km te hanteren (dus ook voor leerlingen waar sprake is van een
                       beperking en de leerling niet in staat is om zelfstandig met de fiets of OV te
                       reizen en voor Oekraïense vluchtelingen). En indien dit niet de benodigde
                       besparing oplevert te onderzoeken of de grens van 6 kilometer verhoogd kan
                       worden).
 Maatschappelijk       Cliëntondersteuning. Landelijk is veel aandacht voor (de onbekendheid) van
 effect                onafhankelijke cliëntondersteuning en de versteviging daarvan in gemeenten.
                       Ook binnen Haarlemmermeer is hier (politieke) aandacht voor. Door
                       budgetplafond in te stellen voor cliëntondersteuning kunnen wachtlijsten
                       ontstaan.

                       Het versoberen van het Wmo en leerlingenvervoer zal leiden tot minder
                       zelfredzaamheid van inwoners en grotere belasting voor mantelzorgers en
                       ouders. Landelijk staat het OV onder druk. Enerzijds door langdurige
                       chauffeurstekorten, maar ook omdat in 2007 25% op het budget is gekort en


Denklijnen en maatregelen                                                                                 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                       tussen 2015 en 2022 het landelijk budget niet geïndexeerd is geweest. De
                       Bikkergelden bieden tijdelijke verlichting, maar feit is dat het OV achterblijft
                       en de verwachting is dat het achter zal blijven op de (maatschappelijke) vraag.
                       Dat betekent dat de verschuiving naar het WMO voor de toenemende
                       kwetsbaren (vergrijzing) naar verwachting zal toenemen. Daar bovenop komt
                       het voornemen om de gelden van de Vervoerregio verder te korten met 10%.
                       Dat zal mogelijk leiden tot verdere verschraling van het OV en verdere
                       verschuiving richting het WMO. Verder worden de kleine(re) kernen in ons
                       gebied nu bedient met MeerOV. Die maakt gebruik van de restcapaciteit in
                       het WMO-vervoer. Als er minder WMO-ritten zijn, zal er ook minder
                       restcapaciteit overblijven voor MeerOV om gebruik van te maken. Dit kán
                       leiden tot verslechtering van de bereikbaarheid van de kleine(re) kernen.
 Wettelijk niveau      Cliëntondersteuning
                       In de Wmo 2015 is opgenomen dat het college er in ieder geval zorg voor
                       draagt dat voor ingezetenen cliëntondersteuning beschikbaar is. Het belang
                       van de betrokkene is hierbij het uitgangspunt en er is geen eigen bijdrage voor
                       verschuldigd. Het college wijst de cliënt en de mantelzorger voor het
                       onderzoek op de mogelijkheid om gebruik te maken van gratis
                       cliëntondersteuning. Er wordt verder geen wettelijk niveau van ondersteuning
                       benoemd.

                       Doelgroepenvervoer
                       Collectief aanvullend vervoer (Wmo). Een inwoner komt in aanmerking voor
                       een maatwerkvoorziening ter ondersteuning van zijn zelfredzaamheid en
                       participatie, voor zover hij in verband met een beperking, chronische
                       psychische of psychosociale problemen niet op eigen kracht, met gebruikelijke
                       hulp, met mantelzorg of met hulp van andere personen uit zijn sociale
                       netwerk voldoende zelfredzaam is of in staat is tot participatie.

                       Leerlingenvervoer. Leerlingenvervoer is bestemd voor leerlingen vanaf 4 jaar
                       die naar een van de volgende scholen gaat:
                           • basisonderwijs (openbaar en bijzonder)
                           • speciale scholen voor basisonderwijs
                           • Voortgezet onderwijs (openbaar en bijzonder)
                           • Voortgezet speciaal onderwijs
                           • Voortgezet onderwijs
                       Leerlingen van een school voor voortgezet onderwijs kunnen alleen in
                       aanmerking komen voor leerlingenvervoer als zij door een lichamelijke,
                       verstandelijke of zintuiglijke handicap:
                           • aangewezen zijn op ander vervoer dan openbaar vervoer, óf
                           • niet zelfstandig met het openbaar kunnen reizen

                       De gemeenteraad stelt daartoe een nadere regeling vast. De regeling kan
                       bepalen dat geen aanspraak op vergoeding bestaat op grond van de afstand
                       tussen de voor de leerling toegankelijke school en de woning van de leerling,
                       gemeten langs de kortste, voor de leerling voldoende begaanbare en veilige
                       weg. Hierbij kan onderscheid gemaakt worden tussen de verschillende
                       soorten onderwijs.




Denklijnen en maatregelen                                                                                 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                       In de verordening van Haarlemmermeer is voor alle schoolsoorten een
                       afstand van 6 kilometer opgenomen, deze afstand wordt ook op deze wijze in
                       de modelverordening van de VNG gehanteerd. Deze afstand kan in de
                       Verordening gewijzigd worden vastgesteld.

 Financieel effect
                                                       2025          2026         2027          2028
                        Implementatiekosten                      -360.000
                        Effect maatregel                          +45.000      +100.000      +100.000
                        cliëntondersteuning
                        Effect maatregel vervoer                  +50.000      +100.000      +200.000
                        Effect saldo begroting                   -265.000      +200.000      +300.000


                       toelichting
                       De implementatie van de maatregel met betrekking tot cliëntondersteuning
                       kan worden meegenomen in het lopende onderzoek naar cliëntondersteuning
                       en de geplande aanbesteding na afloop van de huidige overeenkomsten. Hier
                       zijn geen extra implementatiekosten aan verbonden. Het budget voor
                       onafhankelijke cliëntondersteuning kan naar beneden bijgesteld worden naar
                       € 485.000.

                       Indien vervoersprofielen ingesteld gaan worden voor het Wmo-vervoer, zitten
                       hier implementatiekosten aan verbonden. In ieder geval personele kosten
                       voor het opstellen van de vervoersprofielen (inschatting 2.250 cliënten * 2 uur
                       * € 80 = € 360.000). Een andere optie is dit op te gaan starten voor nieuwe
                       cliënten, zodat dit bij de reguliere indicatiestelling meegenomen gaat worden.
                       Dit betekent een lagere besparing en lagere implementatiekosten. Het
                       aanpassen van de verordening Leerlingenvervoer brengt geen
                       implementatiekosten met zich mee.
 Relatie lopende       Een deel van de cliëntondersteuning is onderdeel van bredere
 bezuinigingen         (maatschappelijke) subsidies (zoals Meerwaarde en Mantelzorg & Meer).
 Effect op groei       Geen effect op de groei van de gemeente.
 gemeente
 Haalbaarheid          De besparing op cliëntondersteuning is een budgetmaatregel en dus haalbaar.
                       Het doorvoeren van de maatregelen leerlingenvervoer en vervoersprofielen
                       zijn door te voeren. Het financieel effect is een inschatting.
 Risico’s              - Cliëntondersteuning en doelgroepenvervoer zijn collectieve
                            voorzieningen. Deze voorzieningen zijn vaak goedkoper dan individuele
                            maatwerkvoorzieningen. Het versoberen van deze voorzieningen kan
                            leiden tot een groter beroep op, en daarmee hogere kosten, voor
                            maatwerkvoorzieningen.
                       - De ontwikkelingen in het OV richting Hoogwaardig Openbaar Vervoer
                            leidt tot minder bushaltes (waar wel vaker een bus langskomt) wat het
                            voor de doelgroep vanuit de Wmo lastiger maakt om het OV te bereiken
                            en daarmee te kunnen gebruiken. Wijzigen in de OV concessie kan er toe
                            leiden dat de beoogde bezuiniging niet gerealiseerd gaat worden.
                       - Er is wel een risico dat er teveel druk bij ouders en mantelzorgers komt te
                            liggen met gevaar van zorgmijding en vereenzaming.
 Communicatie          Bij invoeren van de maatregelen moet er richting de doelgroepen veel worden
                       gecommuniceerd

Denklijnen en maatregelen                                                                                11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre> Maatregel 1.3
 Omschrijving          Niet automatisch verlengen van aanvullende collectieve zorgverzekering voor
                       lage inkomens
 Toelichting           De collectieve aanvullende zorgverzekering (gemeentepolis) is een vorm van
                       bijzondere bijstand en bedoeld voor uitkeringsgerechtigden en inwoners met
                       een laag inkomen (120% sociaal minimum). Tijdens een interne controle is
                       geconstateerd dat oneigenlijk gebruik van deze regeling werd gemaakt door
                       inwoners die niet behoren tot de doelgroep van minima. Vervolgens is voor
                       2023 de maatregel genomen om de polis niet meer automatisch te verlengen
                       voor niet-uitkeringsgerechtigden. Dit betekende dat deze doelgroep een
                       bewuste keuze moest maken. Tevens heeft een steekproefsgewijze controle
                       plaatsgevonden op oneigenlijk gebruik. Het uiteindelijke effect was een
                       afname van het aantal gebruikers van deze regeling waardoor de kosten van
                       de gemeentelijke bijdrage aan de gemeentepolis zijn gedaald. Deze maatregel
                       willen we structureel jaarlijks gaan uitvoeren.
 Maatschappelijk       Inwoners met lage inkomens moeten in de toekomst elk jaar een bewuste
 effect                keuze maken om wel of niet gebruik te maken van een aanvullende collectieve
                       zorgverzekering. Tevens worden aanvragers steekproefsgewijs gecontroleerd
                       om oneigenlijk gebruik te beperken.
 Wettelijk niveau      De regeling van het bijdragen aan een collectieve aanvullende zorgverzekering
                       is gebruikelijk lokaal beleid maar geen wettelijke plicht. Recent onderzoek van
                       Geld.nl toont aan dat 90% van de gemeenten bijdraagt aan een collectieve
                       aanvullende zorgverzekering. Het lokaal minimabeleid is bestaat uit het
                       kindpakket en de regeling Haarlemmermeer doet mee (sport, cultuur en
                       recreatie). Het kindpakket bestaat uit vier onderdelen: schoolkosten,
                       laptopregeling, eventueel bijles en Jong Haarlemmermeer doet mee. Het
                       totale budget voor ons minimabeleid is € 1,3 miljoen per jaar. Deze
                       inkomensondersteuning is essentieel voor kwetsbare inwoners en met name
                       voor kinderen om mee te kunnen doen.
 Financieel effect
                                                       2025          2026          2027         2028
                        Implementatiekosten
                        Effect maatregel            +50.000       +50.000       +50.000       +50.000
                        Effect saldo begroting      +50.000       +50.000       +50.000       +50.000


                       toelichting
                       De maatregel is berekend op het effect van de controle 2023: € 300.000. Bij de
                       Voorjaarsrapportage is € 250.000 hiervan benut voor het budget bijzondere
                       bijstand waardoor nog € 50.000 resteert.
 Relatie lopende       Geen relatie
 bezuinigingen
 Effect op groei       Geen direct effect
 gemeente
 Haalbaarheid          Deze maatregel is in 2023 voor het eerst uitgevoerd. Het is de bedoeling om
                       dit jaarlijks te continueren.
 Risico’s              Geen
 Communicatie          Verzekerde inwoners ontvangen aan het einde van het jaar een brief met de
                       mogelijkheid om opnieuw de gemeentepolis aan te vragen indien zij voldoen
                       aan de voorwaarden van het minimabeleid.


Denklijnen en maatregelen                                                                                12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre> Maatregel 1.4
 Omschrijving          Intensiveren controle zorgfraude/rechtmatigheid (incl. PGB)
 Toelichting           Vanuit ondermijningsbeeld blijkt dat Haarlemmermeer veel minder zorgfraude
                       heeft dan andere gemeenten. Wij wijken af van het landelijk beeld. Dat kan,
                       maar het kan ook een blinde vlek zijn. Zeker waar grote bedragen rond gaan
                       bij zorgcontracten is de kans aanwezig dat hier ook criminelen op af
                       komen. Vorig jaar hebben wij in 1 dossier aangifte gedaan van valsheid in
                       geschrifte en in 1 geval kon de zorgleverancier niet aangeven waar hij geld en
                       middelen vandaan had. MOZ gaat vanaf 2024 2 toezichthouders inzetten op
                       rechtmatigheid. Sommige leveranciers van zorg zijn in andere regio’s soms
                       onderwerp van onderzoek in een RIEC casus. Met de tijdelijke toevoeging van
                       1 ondermijningsanalist bij OOV voor 1 jaar kunnen alle contracten en relaties
                       worden doorgelicht en kunnen de 2 toezichthouders bij MOZ nader worden
                       ondersteund. De besparing is een stelpost.
 Maatschappelijk       Een drempel vormen voor malafide- en fraudegevoelige aanbieders en
 effect                hierdoor mogelijk toekomstige fraudegevallen worden tegengegaan. Dit is ook
                       ‘financieel gewin’. Daarnaast levert dit ook op dat aanbieders meer aandacht
                       hebben voor de gestelde eisen (kwaliteitsverbetering)
                       Voorkomen van oneigenlijk gebruik van financiële middelen
                       Geen verspilling van publiek geld
                       Behoud van draagvlak in de samenleving
 Wettelijk niveau      De gemeente komt zijn verantwoordelijkheid na door het bieden van passend
                       aanbod van jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning. Het niet besteden
                       van zorggelden waarvoor het bedoeld is, maakt dat inwoners mogelijk niet-
                       /onvoldoende de zorg krijgen waar ze recht op hebben. Als de inwoners niet
                       de zorg krijgen die ze nodig hebben, is dat schadelijk voor deze inwoner. Het
                       gaat ten koste van kwaliteit van leven en kan leiden tot meer zorgbehoefte in
                       de toekomst.
                       De gemeente heeft de taak om toezicht te houden op rechtmatigheid en
                       kwaliteit van de ondersteuning (Wmo 2015 art. 6.1)
                       In de Jeugdwet (art. 2.9 sub d) is opgenomen dat de gemeente in een
                       verordening regels moeten stellen om misbruik en oneigenlijk gebruik te
                       bestrijden.
 Financieel effect
                                                       2025          2026          2027          2028
                        Implementatiekosten                        -25.000       -25.000
                        Effect maatregel                                                     +100.000
                        Effect saldo begroting                     -25.000       -25.000     +100.000


                       toelichting
                       Implementatiekosten zijn twee toezichthouders (deze zijn reeds opgenomen
                       in de gemeentelijke begroting (Berenschot)) en kosten voor juridische
                       procedures. Zorgfraude kwam ook uit de ondermijningsmonitor naar voren.
                       Via RIEC wordt tijdelijk extra analysecapaciteit gevraagd. Kosten ingeschat op
                       € 25.000 eenmalig verdeeld over 2026 en 2027. Het structurele voordeel
                       wordt ingeschat op € 100.000 (stelpost).
 Relatie lopende       Geen
 bezuinigingen
 Effect op groei       Geen effect op de groei van de gemeente


Denklijnen en maatregelen                                                                               13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre> gemeente
 Haalbaarheid          Lastig in te schatten. De toezichthouder is een nieuwe functie die pas vanaf 1
                       december 2023 is ingevuld. We hebben geen ervaring opgedaan.
                  •    Het voorkomen van fraude dankzij onze toezichthouders is lastig financieel te
                       kwantificeren. Onderzoek en besluitvorming kosten veel tijd en duren lang
                       waardoor de baten lang op zich laten wachten

                       Het bedrag is een streefbedrag, maar niet op voorhand ‘hard’ te maken.
 Risico’s              Zorgcontinuïteit voor cliënten omdat we contracten ontbinden met
                       aanbieders en geen alternatieven zijn voor de zorg
                       Juridische procedures omdat aanbieders niet eens zijn met onze besluiten
                       Veel aanbieders werken regionaal, dus als wij stappen ondernemen kan dat
                       van invloed zijn op regiogemeenten
                       Juridische haalbaarheid van terugvorderingen (wegen de juridische kosten op
                       tegen de baten)
 Communicatie          Januari en februari 2024 communicatie met aanbieders over start
                       toezichthouders.




Denklijnen en maatregelen                                                                               14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre> Maatregel 1.5
 Omschrijving          Beperken van subsidies die niet gericht zijn op sociale basis
 Toelichting           We willen de algemene voorzieningen om mee te kunnen doen in
                       samenleving niet verder versoberen. De sociale basis heeft een belangrijke
                       preventieve functie voor kwetsbare inwoners. Er zijn echter ook subsidies die
                       niet gericht zijn op de sociale basis. Daar is een versobering te realiseren.
                       Hierbij valt te denken aan: stedenband, cultuur, evenementen, natuur- en
                       milieu educatie, etc. Voorlopig houden we rekening met een stelpost van
                       € 200.000.
 Maatschappelijk       Afhankelijk van de te maken keuzes. We hebben onderstaand voorstel
 effect                opgenomen:

                                                        Budget     Keuze


                        Stedenband                        82.000     -82.000
                        NME                              240.000
                        Evenementen                      139.000     -59.000
                        Wijkbudgetten                     60.000
                        Eenmalige culturele projecten    150.000     -59.000
                                                         671.000    -200.000

                       Evenementen en eenmalige culturele projecten worden elk jaar opnieuw
                       bedacht en uitgegeven, dus daar zitten minder instellingen bij die jaarlijks geld
                       ontvangen. En de stedenband heeft geen personeel in dienst waardoor de
                       afbouw makkelijker is. Wel is het gevolg dat er minder laagdrempelige
                       (wijk)evenementen voor inwoners mogelijk zijn. Dit heeft gevolgen voor een
                       vastgesteld doel: het verminderen van eenzaamheid /het bevorderen van
                       ontmoeten, sociale cohesie en positieve gezondheid (zie paragraaf
                       Evenementen in Beleidsvisie TEP RV 2020.0000380).



 Wettelijk niveau      Geen wettelijke grondslag
 Financieel effect
                                                        2025          2026          2027          2028
                        Implementatiekosten
                        Effect maatregel                                         +200.000      +200.000
                        Effect saldo begroting                                   +200.000      +200.000


                       toelichting
                       Deze maatregelen kunnen bij tijdige aankondiging zonder
                       implementatiekosten worden doorgevoerd.
 Relatie lopende       Op de wijkbudgetten en op NMCX (natuur en milieu educatie) zijn eerdere
 bezuinigingen         ombuigingen doorgevoerd.
 Effect op groei       Niet van toepassing
 gemeente
 Haalbaarheid          Artikel 4:51 Awb is de centrale bepaling voor het beëindigen (weigeren) en
                       wijzigen (verlagen) van een subsidie voor een komend tijdvak. Het artikel eist

Denklijnen en maatregelen                                                                                  15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                       dat een redelijke termijn in acht wordt genomen wanneer een subsidierelatie
                       wordt beëindigd als het gaat om een subsidierelatie van 3 jaar of langer voor
                       dezelfde of in hoofdzaak dezelfde voortdurende activiteiten. Voor
                       subsidierelaties die langer dan 3 jaar worden onderhouden, geldt dat de
                       wetgever vindt dat de subsidieontvanger voldoende tijd moet krijgen om
                       maatregelen te kunnen nemen om de gevolgen van de beëindiging of
                       vermindering van de subsidie op een behoorlijke manier op te vangen. De
                       beëindiging of vermindering moet dus op tijd worden aangekondigd. Dit
                       betekent dat tussen de aankondiging en het daadwerkelijk weigeren van de
                       nieuwe subsidieaanvraag een redelijke termijn moet zitten.

                       Over de stedenband heeft de raad op 20 juni 2024 (nummer 10908961)
                       besloten tot voortzetting en de jaarlijkse subsidie t/m 2028 te handhaven op €
                       75.000. De ombuiging kan gerealiseerd worden vanaf 2029 of door
                       heroverweging van dit besluit.
 Risico’s              Zie voorgaand. Een standaard redelijke termijn bestaat niet. Belangrijk is dat
                       de subsidieontvanger de tijd krijgt om zijn noodzakelijke handelen hierop af te
                       stemmen. De redelijke termijn begint te lopen direct na de aankondiging van
                       de overheid dat een nieuwe subsidieaanvraag niet (in zijn geheel) zal worden
                       gehonoreerd. Deze aankondiging is een besluit in de zin van de Awb,
                       waartegen bezwaar en beroep openstaat.
 Communicatie          Zie risico’s en haalbaarheid. Voor de effectuering in 2028 is het nodig om ruim
                       van te voren de beslissing te communiceren.




Denklijnen en maatregelen                                                                                16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>  Ander niveau van dienstverlening
 Introductie:
 Bij een ombuigingsoperatie is het belangrijk te kijken waar het minder kan om bezuinigingen op
 andere terreinen te voorkomen. Dat is uitgewerkt in vier versoberingsmaatregelen bij de
 gemeente Haarlemmermeer. We vragen van instellingen en inwoners een bijdrage aan de
 ombuigingen in keuzes in voorzieningen en hogere bijdragen. Daar waar de gemeente zich qua
 dienstverlening moet aanpassen, is het niet meer dan logisch dat ook de met ons verbonden
 partijen moeten bijdragen aan de oplossing van de negatieve meerjarenbegroting.

 Aan deze maatregelen zitten personele consequenties. Dit raakt de organisatie als gevolg van
 keuzes. Er zijn daarnaast geen ‘generieke’ besparingen op de organisatie meegenomen omdat uit
 de benchmark ‘Vensters voor bedrijfsvoering’ van Berenschot duidelijk is geworden dat de
 organisatie een laag percentage apparaatskosten heeft in vergelijking met gemeenten met
 100.000+ inwoners.

 Wij onderzoeken:
 1.         Versoberen verkiezingen                                                            €-
 2.         Besparen promotie/economische zaken                                         € 187.500
 3.         Kostenbesparing door sluiting servicepunten (CJG in Hoofddorp en            € 241.300
            Servicecentrum Nieuw Vennep)
 4.         Verlagen onderhoudsniveau openbare ruimte en verminderen te                           €-
            beheren assets
 5.         Trap-op trap af verbonden partijen                                        € 1.665.000
            Totaal                                                                    € 2.093.800




Denklijnen en maatregelen                                                                          17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre> Maatregel 2.1
 Omschrijving          Versoberen verkiezingen
 Toelichting           Minder stembureaus (halveren) leidt tot lagere huurkosten, minder vergoe-
                       dingen voor stembureaumedewerkers. Minder verkiezingsposters en -borden.
                       Er is een kleiner beroep op de opslaglocatie aan de Horstermeerstraat.
 Maatschappelijk       Minder stembureaus zal leiden tot grotere wachttijden met het risico dat
 effect                kiezers afhaken. Meer stemgerechtigden per bureau betekent een verzwaring
                       voor stembureauleden en tellers. Afzien van Decentraal tellen bespaart
                       kosten huur hal, inzet tellers, catering etc. op de tweede dag, maar het proces
                       zal voor stembureauleden zwaarder worden terwijl de zorgvuldigheid omlaag
                       gaat. Een mogelijk risico is dat de verkiezingsuitslag niet met de vereiste
                       kwaliteit beschikbaar is binnen de norm die de kieswet
 Wettelijk niveau      Kieswet

 Financieel effect     Afzien van verkiezingsborden levert een besparing op, maar vanwege het
                       lopende contract pas in 2028. Tot de grootste kostenposten behoren porti en
                       drukwerk (stembiljetten, enveloppen). Deze kosten zijn gerelateerd aan het
                       aantal kiesgerechtigden en niet beïnvloedbaar. Besparen op Opslagruimte
                       heeft in deze context geen substantieel effect: volstaan kan worden met een
                       ruimte van ca. 50 m2.

                       Onderstaand wordt een extreem model (halvering bureaus) en een minder
                       extreem model (minder bureaus, maar wel evenveel medewerkers/tellers)
                       financieel grof uitgewerkt.

                        Betreft:                               Besparing extreem         Besparing minder
                                                               model:                    extreem model:
                        Huur                                                   50.000                    50.000
                        Vergoeding leden, tellers                             150.000                         -
                        Halvering/geen advertenties                            27.000                    54.000
                        Geen verkiezingsborden                                 13.000                    13.000
                        Totaal                                                240.000                   117.000


                       Gematigd model:

                                                              2025              2026            2027              2028
                        Implementatiekosten                   Nihil             Nihil           Nihil             Nihil
                        Effect maatregel              Niet haalbaar     Niet haalbaar   Niet haalbaar    Niet haalbaar
                        Effect saldo begroting                   0                 0               0                 0


                       toelichting:
                       Zie haalbaarheid
 Relatie lopende       Geen
 bezuinigingen
 Effect op groei       Geen
 gemeente
 Haalbaarheid          Vanuit politiek perspectief, maar zeker ook maatschappelijk oogpunt wordt
                       deze opgave als moeilijk haalbaar in geschat. Tenzij landelijk tot invoering van
                       stemmachines gekomen kan worden. Maar voor 2030 wordt geen beweging in


Denklijnen en maatregelen                                                                                                 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                       die richting verwacht. Om die reden wordt de maatregel als niet haalbaar
                       beschouwd.
 Risico’s              1. Streven naar hoge opkomst komt zwaar onder druk te staan
                       2. lange wachtrijen
                       3. te hoge werkbelasting bij telproces
                       4. deadline Kieswet wordt niet gehaald.
                       5. Democratisch proces onder druk
 Communicatie          Damage control, uitleg reden en gevolgen voor de kiezer. Stemgerechtigden
                       bewegen te gaan stemmen ondanks grotere wachttijden/rijen.




Denklijnen en maatregelen                                                                          19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre> Maatregel 2.2
 Omschrijving          Besparen promotie/economische zaken
 Toelichting           Basisvoorstel is 50% minder in te zetten op externe promotie. Dit betreft
                       € 87.500 materieel budget en € 100.000 personele inzet (ongeveer 1 fte).
                       Vervolgens wordt in de begroting van economische zaken gekeken naar
                       verdere mogelijke besparingen om zo het budget voor promotie te sparen.
 Maatschappelijk       Verminderen van de promotie kan een negatief effect hebben op het bezoek
 effect                aan museum, commerciële voorzieningen en op het aantal overnachtingen in
                       hotels (toeristenbelasting).

                       De promotie is voor een groot deel gericht op de huidige bewoners om meer
                       bekend te worden met de recreatief, toeristische mogelijkheden in de directe
                       woonomgeving. Minder promotie betekent dat er bewoners en bezoekers
                       minder bekend raken met de directe omgeving en de toeristische recreatieve
                       mogelijkheden in Haarlemmermeer.

                       De Raad heeft zich destijds sterk gemaakt voor externe promotie.

 Wettelijk niveau      Dit is geen wettelijke taak

 Financieel effect
                                                      2025          2026         2027         2028
                        Implementatiekosten                         Nihil         Nihil        Nihil
                        Effect maatregel                        +187.500      +187.500     +187.500
                        Effect saldo begroting                  +187.500      +187.500     +187.500


                       toelichting
                       Er zijn geen implementatiekosten maar het verminderen van het materieel
                       budget zal ook een effect hebben op de personele inzet aangezien er met
                       minder middelen minder werk is voor de personen die zich hiervoor inzetten.

 Relatie lopende       Nee
 bezuinigingen
 Effect op groei       Lastig te kwantificeren
 gemeente
 Haalbaarheid          In principe eenvoudig te implementeren

 Risico’s              Het verminderen van het materieel budget zal leiden tot minder personele
                       inzet en mogelijk (tijdelijke) boventalligheid.
 Communicatie          Afronden van activiteiten wordt gecommuniceerd via de bestaande
                       promotiekanalen.




Denklijnen en maatregelen                                                                              20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Maatregel 2.3
Omschrijving        Kostenbesparing door sluiting servicepunten (CJG-gebouw en Meerteams gebouw
                    in Hoofddorp en Servicecentrum Nieuw Vennep)
Toelichting         Voor diverse dienstverlening (Burgerzaken, Sociaal Domein) zitten we in een aantal
                    panden buiten de grote panden Beukenhorst en Polderlanden. De maatregel om
                    onze dienstverlening niet meer vanuit deze panden te doen, maar vanuit een
                    centrale positie aan te bieden, versobert de dienstverlening en zorgt voor minder
                    kosten vanwege huur, onderhoud, bewaking, enzovoort. Voor drie panden
                    rekenen we dit door:

                    a.     Servicepunt Nieuw-Vennep. Het SC N-V is een pand dat we huren en wordt
                    gebruikt als servicecentrum. Naast Burgerzaken (5 balies) wordt de locatie ook
                    gebruikt door Beheer & Onderhoud, Gebieds- en Relatiemanagement (samen 16
                    werkplekken en overlegruimte) en de handhavers van cluster Veiligheid (7
                    werkplekken, overlegruimte, douches, opslag). Op dit moment is de huur van het
                    pand, inclusief beheer, onderhoud en bewaking € 230.000. De huurovereenkomst
                    loopt tot begin 2026, maatregelen kunnen na die tijd in werking reden.

                    Voorstel a: pand helemaal verlaten, huur opzeggen. Dit levert een kosten
                    besparing op van € 215.000. Echter, de dienstverlening van Burgerzaken die vanuit
                    Nieuw-Vennep gaat moet opgevangen worden op Beukenhorst. Daarnaast zal er
                    een nieuw onderkomen gevonden moeten worden voor de handhaving/politie
                    (kracht van samenwerking en in de wijk) en voor functie B&O en G&R die
                    profiteren van de aanwezigheid in de omgeving. Enerzijds gaat dit dus ten koste
                    van de publieksfunctie en dienstverlening, daarnaast zijn er kosten mee gemoeid
                    om op andere plaatsen de dienstverlening door te laten gaan. Kosten hiervoor zijn
                    lastig in te schatten (€ 100.000?). Saldo: € 115.000.

                    Voorstel b: deel pand verlaten (Burgerzaken). We stoppen met de huur van de
                    benedenverdieping, op de eerste verdieping blijven B&O, Veiligheid en G&R zitten.
                    Dit scheelt een deel van de huur (ongeveer 2/5e deel en een bewaker). Het netto
                    voordeel wordt geschat op € 120.300.

                    b.     Het Meerteams gebouw. Het Meerteams gebouw verlaten we al medio
                    2024. Het team gaat naar de locatie Polderlanden. De huur is inmiddels opgezegd.
                    Van de besparing op de huurkosten ad € 121.000 wordt t/m 2027 ongeveer €
                    25.000 ingezet ter dekking van de kapitaallasten van de verbouwing locatie
                    Polderlanden. Verbouwing is nodig zodat de medewerkers Meerteams daar hun
                    werk kunnen doen. Vanaf 2028 vallen de huurkosten volledig vrij.

                    c.     Het CJG-gebouw (Graan voor Visch, Hoofddorp). Het CJG gebouw is in
                    bezit van de gemeente. Het opzeggen van de huur (medio 2025) levert cluster FM
                    € 229.000 op. Echter, deze kosten komen vervolgens voor rekening van Grond en
                    Vastgoedzaken (als eigenaar pand). Ook alle medewerkers die nu vanuit het CJG
                    gebouw werken, komen samen met de Meerteams medewerkers in het kantoor
                    Polderlanden te werken. Pas als er een nieuwe (externe) huurder in komt, worden
                    de kosten verrekend, pas dan is er daadwerkelijk een besparing. Vanwege het
                    gedeelde gebruik van het totale pand is verkoop lastig. Er zijn gesprekken gaande
                    met nieuwe huurders (commerciële huur), bijvoorbeeld aan een huisarts.


Denklijnen en maatregelen                                                                           21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                    De besparing op de huur van CJG voor de eigen huisvesting komt uit op € 229.000
                    op jaarbasis. Zoals gezegd loopt er al een traject voor het beëindigen van de huur
                    op deze locatie, zie memo verhuizing CJG en Meerteam dd. juni 2023.

Maatschap-          1. Met het sluiten van het Servicecentrum Nieuw-Vennep verdwijnt er een
pelijk effect       publieksfunctie uit een belangrijke kern van gemeente Haarlemmermeer.
                    Bewoners zullen naar de centrale locatie moeten voor diensten. Dat heeft impact.
                    Gebiedsbeheer zal meer vanaf afstand plaatsvinden met minder zicht op de
                    directe omgeving. Handhaving en Politie zitten nu op 1 locatie. Met het vertrek
                    van Handhaving uit Nieuw-Vennep zitten zij mogelijk daarna niet meer samen met
                    de Politie op 1 locatie en dat heeft mogelijk impact op de samenwerking.

                    2 en 3. Veel samenwerkingspartners van het CJG zitten nu al niet meer op dezelfde
                    locatie. CJG en Meerteam worden samengevoegd en gaan naar locatie
                    Polderlanden. Dat is qua bereikbaarheid nabij de huidige locatie en zal
                    maatschappelijk gezien naar verwachting weinig impact hebben.
Wettelijk            N.v.t.
niveau

Financieel
effect                                                2025           2026            2027         2028
                       Implementatiekosten
                       Effect maatregel 1.                                                    +120.300
                       Effect maatregel 2.                                                    +121.000
                       Effect maatregel 3.                                                         p.m.
                       Effect saldo begroting                                                 +241.300


                    toelichting

                        1a. SC N-V hele pand opzeggen
                        Huur, beheer, exploitatie                                           +€ 145.000
                        Bewaking                                                             +€ 70.000
                        Alternatief B&O, VH, G&R, KCC                                       -€ 100.000
                        Kosten oplevering pand (oorspronkelijke staat) incidenteel          (- €15.000)
                        Saldo structureel                                                   +€ 115.000

                        1b. SC N-V Benedenverdieping opzeggen
                        Huur, beheer, exploitatie                                             +€ 75.300
                        Bewaking                                                              +€ 70.000
                        Opvang KCC                                                            -€ 25.000
                        Kosten oplevering pand (oorspronkelijke staat) incidenteel           (-€15.000)
                        Saldo structureel                                                   +€ 120.300



                       2. Meerteams opzeggen
                        Huur, beheer, exploitatie                                            +€ 121.000
                        Saldo                                                                +€ 121.000




Denklijnen en maatregelen                                                                                 22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                       3. CJG gebouw
                       Huur, beheer, exploitatie                  +€ 229.000
                       Eigenaar pand                              -€ 229.000
                       Indien verhuurd ander                                        +€ 229.000
                       Saldo                                              €0        +€ 229.000

                Voorzichtigheidshalve is voor het CJG gebouw geen besparing ingerekend.
Relatie lopende Relatie met sluiting Meerteam en samenvoegen CJG en Meerteam in locatie
bezuinigingen Polderlanden.
Effect op groei Meer inwoners naar centrale locatie. Druk op centrale locatie neemt toe.
gemeente
Haalbaarheid    Huurcontract voor Nieuw-Vennep begane grond loopt nog door tot 31-10-2025 en
                de 1e etage tot 31-3-2025. Vroegtijdige opzegging zal kosten met zich meebrengen
                (afkoop huur).
Risico’s        Er zal nader onderzocht moeten worden in hoeverre de medewerkers van locatie
                Nieuw-Vennep zijn in te passen in de overige huisvestingslocaties. Tevens zal nader
                onderzocht moeten worden in hoeverre de centrale locatie in Beukenhorst de druk
                van de toenemende stroom van bezoekers voor de publieksdiensten aan kan.
Communicatie Het vraagt communicatie op meerdere aspecten met meerdere groepen.
                Vwb sluiten (deel) servicepunt N-V
                a. Het sluiten van het servicecentrum (geheel of alleen deel Burgerzaken) vraagt
                     uitgebreide aandacht en een variatie aan communicatiemiddelen met
                     omwonenden waarin toegelicht wordt waarom de keuze is gemaakt en wat er
                     als alternatief wordt aangeboden. Nieuw-Vennepers kunnen aanslaan op het
                     missen van dienstverlening in de buurt (moeten verder reizen), het missen van
                     veiligheid in de buurt (aanwezigheid politie, handhaving, toezicht op meer
                     afstand) en het kennen van de buurt (gebieds- en relatiemanagement, beheer
                     en onderhoud op grotere afstand).
                b. De kracht van de samenwerking van handhaving/toezicht met de politie in het
                     pand en op die locatie zorgt ervoor dat als de keuze wordt gemaakt om het
                     gehele pand te verlaten (scenario 1a) er toegelicht moet worden waarom die
                     keus is gemaakt en dan opnieuw met de politie (samenwerkende
                     organisaties) overlegd moet worden over een alternatief. Het doet wat met de
                     relatie als wij voor het alternatief van deze keuze kijken naar de politie voor
                     een oplossing.
                c. Met de medewerkers van de betrokken clusters moeten ook nieuwe afspraken
                     gemaakt worden, nieuwe werkprocessen ingericht worden, afspraken
                     gemaakt worden over hoe de drukte centraal opgevangen gaat worden, enz.
                     (vwb sluiten CJG gebouw en Meerteamsgebouw).
                d. Het (maatschappelijke of organisatorische) effect van het sluiten van het CJG
                     gebouw en Meerteamsgebouw zal minder zijn. Daar volstaat generieke
                     communicatie over verandering van locatie aan bewoners.
                e. Wel wordt de opzet van het CJG gebouw, dat is stevig samenwerken met
                     partners op één locatie, hiermee opgeheven. Het vraagt overleg met die
                     partners om tot een nieuwe samenwerking te komen. Overigens waren er al
                     alternatieve routes ontstaan omdat het samenwerkingsconcept op een locatie
                     de laatste jaren al minder grondig doorleefd werd.
                f. Wel betekent het wat voor de interne organisatie dat medewerkers van beide
                     te sluiten locaties centraal naar het pand Polderlanden gaan. Het vraagt


Denklijnen en maatregelen                                                                         23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                            overleg met die medewerkers, het vraag enkele aanpassingen van
                            spreekkamers in de locatie Polderlanden, het zorgt voor meer ‘drukte’ op de
                            werkvloer. Dat vraagt toelichting naar de medewerkers van de betreffende
                            clusters. Dit moet geadresseerd worden.




Denklijnen en maatregelen                                                                                 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre> Maatregel 2.4
 Omschrijving          Verlagen onderhoudsniveau openbare ruimte en verminderen te beheren
                       assets
 Toelichting           In de technische ombuigingen zitten maatregelen die invloed hebben op
                       investeringen in openbare ruimte (verlengen afschrijvingstermijn en afslag
                       kapitaallasten). Gezien de bestuurlijk gestelde vraag is aanvullend gekeken
                       naar het verlagen onderhoudsniveau van de openbare ruimte en het
                       verminderen te beheren assets.

                       Bij het beheren van de openbare ruimte zijn er vijf belangrijke factoren: de
                       leeftijd van assets (wegen, kunstwerken, VRI’s, speeltuinen e.a.), het gebruik
                       van de assets, de huidige kwaliteit van de assets, het aantal en het
                       nagestreefde onderhoudsniveau. De laatste twee zijn door ons beïnvloedbaar.
                       Omdat de beheerplannen net zijn gemaakt, is er een goed beeld van de
                       huidige staat en de benodigde financiën.

                       Wij denken op grond daarvan dat we door een combinatie van een aantal
                       maatregelen kunnen komen tot een realistische aanvullende ombuiging. In de
                       eerste plaats door ten opzichte van de in B&W vastgestelde beheerplannen
                       het onderhoudsniveau te verlagen voor kunstwerken en verhardingen en het
                       onderhoud van de recreatiegebieden Haarlemmermeerse Bos en
                       Toolenburgerplas te verlagen. Daarnaast stellen we in tweede plaats voor om
                       het aantal assets te verminderen of niet te vervangen (denken daarbij
                       specifiek aan watertappunten en het aantal speeltoestellen) en de vervanging
                       van de parkeerautomaten te temporiseren. Dat betreffen investeringen en dit
                       verlaagt zo de gevraagde jaarlijkse kapitaallasten.
 Maatschappelijk       Het onderhoudsniveau van de recreatiegebieden zal zichtbaar minder zijn,
 effect                echter geen bedreiging voor de functionaliteit van de gebieden. De afgelopen
                       jaren ingelopen achterstalligheid bij verhardingen zal weer terugkomen, maar
                       op korte termijn geen bedreiging voor de functionaliteit. Voor kunstwerken
                       zou het op termijn kunnen leiden tot (tijdelijke) afsluiting, maar is de
                       inschatting dat er op korte termijn (1-2 jaar) geen bedreiging is voor de
                       functionaliteit.

                       Het niet vervangen en verwijderen van speeltoestellen zou kunnen leiden tot
                       minder buitenspelen, wat ongunstig is voor onze doelen rond gezond leven.
                       Verwijderen van tappunten heeft gezien brede beschikbaarheid en
                       toegankelijkheid van drinkwater naar verwachting geen maatschappelijk
                       effect. Het later vervangen van parkeerautomaten kan leiden tot meer
                       storingen en daarmee het niet functioneren van sommige automaten op
                       sommige momenten.
 Wettelijk niveau      Gemeente heeft een zorgplicht wat betreft veiligheid inzake haar eigen
                       kapitaalgoederen. Als veiligheid in het geding is kan het sluiten van wegen of
                       kunstwerken nodig zijn. Dit hebben we in het verleden ook weleens gedaan.
 Financieel effect
                                                       2025          2026          2027          2028
                            Effect maatregel                                          -              -
                            Effect saldo begroting                                    -              -




Denklijnen en maatregelen                                                                                25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>                       toelichting
                       In de beheerplannen zitten er voor de komende jaren aanzienlijke
                       vervangingsinvesteringen voor speeltoestellen gepland en ook is er een
                       investering opgenomen voor vervanging parkeerautomaten en
                       watertappunten (kleinigheid). Verder zit er een toename in voor
                       verhardingen en kunstwerken in exploitatie. Dat kan worden gematigd.
                       Verder kan er wat worden gedaan aan het onderhoudsniveau in de
                       recreatiegebieden. Een besparing van € 350.000 zou op die manier haalbaar
                       moeten zijn.

                        Omdat in de Voorjaarsrapportage 2024 extra middelen voor de
                        beheerplannen niet zijn gehonoreerd wordt deze besparing niet meer als
                        realistisch beschouwd.
 Relatie lopende       De lopende bezuiniging van € 978.000 per jaar door verlaging van het
 bezuinigingen         onderhoudsniveau en versobering dienstverlening is verwerkt en gerealiseerd.
 Effect op groei       Groei van de gemeente betekent meer kosten voor onderhoud. Dat is echter
 gemeente              voorzien in de areaalsystematiek.
 Haalbaarheid          Wij denken dat het genoemde bedrag haalbaar is uitgaande van de ramingen
                       in de beheerplannen voor de komende jaren die in B&W zijn geweest.
 Risico’s              De accountant kan bij oplopende achterstalligheid in het onderhoud van onze
                       kapitaalgoederen uiteindelijk voorschrijven om een voorziening te treffen.
                       Besluitvorming over de beheerplannen hangt nog omdat de jaarschijven 2025
                       en verder niet zijn toegekend. De gezochten ombuigingen zijn wel gebaseerd
                       beheermaatregelen uit die beheerplannen.
 Communicatie          Met name de maatregelen aangaande de recreatiegebieden en afbouw
                       speelvoorzieningen vragen in de uitvoering goede uitleg.




Denklijnen en maatregelen                                                                             26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre> Maatregel 2.5
 Omschrijving          Trap-op trap af verbonden partijen
 Toelichting           Besparingen op gemeenschappelijke regelingen zijn altijd lastig in te boeken
                       aangezien er overeenstemming moet zijn tussen de in de regeling
                       participerende partijen. Het zou echter niet logisch zijn indien het financiële
                       tekort waar elke gemeente mee te maken heeft, geen effect heeft op
                       gemeenschappelijke regelingen. De begrote lasten voor 2027 zijn € 538
                       miljoen. Een bedrag van € 20 miljoen is derhalve een taakstelling van 3,7%. De
                       Verbonden partijen hebben in 2027 een bijdrage van € 75 miljoen. De
                       besparing is derhalve in te rekenen op € 2.775.000. Dit is inclusief bijdragen
                       aan privaatrechtelijke verbonden partijen zoals Meerlanden en Waterwolf.
                       Omdat gemeenschappelijke regelingen nagenoeg geen mogelijkheden hebben
                       om de inkomsten te verhogen is in totaliteit een besparing van 60%
                       ingerekend.
 Maatschappelijk       Het effect van de besparing is dat de verbonden partijen ook keuzes moeten
 effect                maken die gevolgen kunnen hebben voor de dienstverlening aan gemeenten
                       en inwoners.
 Wettelijk niveau      De gemeenschappelijke regelingen voeren meestal wettelijke taken van
                       gemeenten uit. De ingerekende besparing is niet zodanig dat de uitvoering van
                       wettelijke taken in het gedrang hoeven te komen, maar het heeft wel effect
                       op de begrotingen van deze organisatie. Dit zal per verbonden partij moeten
                       worden uitgewerkt.
 Financieel effect
                                                        2025          2026          2027          2028
                        Implementatiekosten          -25.000       -25.000
                        Effect maatregel                                       +1.665.000    +1.665.000
                        Effect saldo begroting    -25.000          -25.000    +1.665.000    +1.665.000


                       toelichting
                       Voor de implementatie is 0,25 FTE ambtelijke capaciteit per jaar nodig in 2026
                       en 2027. Dit is voor de coördinatie van de ombuigingen en het overleg met de
                       gemeenschappelijke regelingen. Gerekend is met een besparing van 60% van
                       de bijdrage aan de publiekrechtelijke verbonden partijen omdat verbonden
                       partijen minder goed de inkomsten kunnen verhogen. Bij de verbonden
                       partijen horen ook private partijen. Die worden ook in de aanpak
                       meegenomen.

 Relatie lopende       In de strategische heroriëntatie zijn er ook besparingen op de bijdragen van de
 bezuinigingen         Veiligheidsregio en de Omgevingsdienst doorgevoerd, te weten € 189.000.
                       Gesteld wordt dat die gerealiseerd is binnen de begroting van de betreffende
                       GR’en, maar onze bijdragen zijn niet verlaagd, alleen maar gestegen. De
                       besparing is derhalve gebruikt om in de gemeentelijke begroting de bijdrage
                       minder hard te laten stijgen dan anders nodig was geweest..
 Effect op groei       N.v.t.
 gemeente
 Haalbaarheid          Deze besparing is enkel haalbaar als alle gemeenten de gemeenschappelijke
                       regelingen vragen om de begroting 2028 met een besparing op de bijdrage
                       aan te bieden. Hiervoor is coördinatie nodig, zowel ambtelijk als bestuurlijk.
                       Dit kan door de komende jaren met regiogemeenten om de tafel om de


Denklijnen en maatregelen                                                                                 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                       taakstellingen op de gemeenschappelijke regelingen in gezamenlijkheid af te
                       spreken en de gemeenschappelijke regelingen de tijd te geven de korting op
                       de bijdrage te laten invullen. Om die reden is implementatiebudget voor 2026
                       en 2027 opgenomen. Dit vraagt ambtelijke inzet.
 Risico’s              Het risico bestaat dat andere gemeenten niet mee willen besparen op de
                       verbonden partijen of bijvoorbeeld op een bepaalde verbonden partij niet.
                       Aangezien de huidige financiële problematiek van de gemeenten een
                       collectief gemeentelijk probleem is, is de verwachting dat ook andere
                       gemeenten hun blik zullen richten op de bijdragen aan de gemeenschappelijke
                       regelingen. In de regio Zaanstreek-Waterland is bijvoorbeeld in juli 2024 een
                       brief naar alle gemeenschappelijke regelingen verstuurd waarin gevraagd
                       wordt om ombuigingen te inventariseren.

                       In het hoofdlijnenakkoord is een korting van 10% op alle SPUK’s en BDuR
                       aangekondigd (laatstgenoemde, de brede doeluitkering voor verkeer en
                       vervoer, gaat niet door: dit blijft een specifieke uitkering en wordt niet met
                       10% korting overgeheveld naar het gemeente- en/of provinciefonds). Er
                       bestaat hierdoor de kans dat er meer geld naar de VRK moet.
 Communicatie          Om de besparing aan te kondigen, kan in de zienswijzen op de begrotingen de
                       komende jaren het standpunt van Haarlemmermeer worden aangekondigd
                       aan de gemeenschappelijke regelingen. Om als gemeenten samen op te
                       trekken, moeten we per gemeenschappelijke regeling met partnergemeenten
                       in gesprek om de ombuigingen te coördineren.




Denklijnen en maatregelen                                                                               28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>             Concentreer en combineer
 Introductie
 Veel van onze activiteiten vinden plaats in publieke gebouwen met hoge kosten en een evenredige
 spreiding over de dorpen en kernen van onze gemeente. Maar in de echte ontmoeting spelen de
 panden niet altijd een doorslaggevende rol. Door zaken op een slimme manier met elkaar te
 combineren en te kijken naar een goede spreiding kunnen we mogelijk kosten besparen. Met de
 ombuigingen uit 2021 nog vers in het geheugen hebben we een les geleerd over onze sociale basis
 en de daarbij behorende maatschappelijke gemeentelijke accommodaties. Daar waar we de vorige
 ronde op alles een bepaald percentage hebben bezuinigd, kijken we nu of er mogelijkheden zijn
 om bijvoorbeeld accommodaties te sluiten of anders in te richten. Het generiek reduceren van
 budgetten per locatie heeft als risico dat accommodaties on-exploitabel worden. Daarmee komt
 de uitvoering van ons beleidskader ‘Meedoen mogelijk maken in Haarlemmermeer’ en de opgave
 in het kader van het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)
 ook in de knel.

 In eerste instantie richten we onze focus op accommodaties die relatief weinig worden gebruikt en
 waar de verwachting is dat dit gebruik in de toekomst niet (significant) zal toenemen, bijvoorbeeld
 op basis van de schaalsprong wonen. Bij de beoordeling houden we ook rekening met landelijke
 eisen voor een gezonde gemeente (IZA-GALA). De leeftijd, technische staat en duurzaamheid
 spelen daarnaast ook een rol bij de selectie, net zoals de huidige boekwaarde en courantheid bij
 verhuur en/of verkoop. Als gemeente hebben we te maken met de verplichting tot het faciliteren
 van bepaalde voorzieningen, al dan niet vergezeld van afstandscriteria (zoals bij gymzalen). De
 afgeronde IAP-analyse binnensport en de voorlopige resultaten van de analyse van de
 ontmoetingsaccommodaties zijn ook in de beoordeling meegenomen. Uitgangspunt zijn
 structurele ombuigingen. Er kan ook sprake zijn van incidentele baten door verkoop of
 ontwikkeling van vastgoed. Vanwege de onzekerheden hieromtrent zijn deze niet uitgewerkt. Zie
 voor verdere uitwerking gedetailleerd memo.

 Er moet wel aandacht zijn voor de groei in de toekomst. Het sluiten van voorzieningen nu, die over
 een aantal jaar weer nodig zijn in verband met de groei van een wijk of kern, is niet wenselijk. Voor
 zover we nu een concreet risico kennen, benoemen we deze maar bij het maken van keuzes nu is
 niet altijd te voorkomen dat we in de toekomst een tekort zullen zien.

 We onderzoeken:
 1.         Sluiting en afstoting van een aantal sportaccommodaties waaronder              € 550.000
            gymzalen Abbenes en Buitenkaag en Sporthoeve Badhoevedorp (incl.
            zwembad).
 2.         Heronderhandeling exploitatiecontract binnensportaccommodaties                 € 350.000
 3.         Sluiting bibliotheek Floriande                                                 € 450.000
 4.         Herhuisvesten bibliotheek Nieuw-Vennep in C. (i.p.v. Marktgebouw)            Niet haalbaar
 5.         Stopzetten aantal ontmoetingsruimten waaronder t Rietland in                   € 263.563
            Badhoevedorp, Jongerencentrum de Basis, Dorpshuis Lijnden,
            Heimanshof Hoofddorp
            Totaal                                                                       € 1.613.563




Denklijnen en maatregelen                                                                            29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre> Maatregel 3.1
 Omschrijving          Sluiting en afstoting van een aantal sportaccommodaties
 Toelichting           - Kans voor herontwikkeling, verkoop
                       - Gymzaal Sparresholm
                       - Gymzalen Langerak Abbenes, of gymzaal Hoofdweg, Buitenkaag
                       - De Sporthoeve, Badhoevedorp
 Maatschappelijk       - Gymzaal Sparresholm is zeer matig bezet met bewegingsonderwijs vanuit
 effect                     het primair onderwijs en er is een dubbele gymzaal (Bornholm 1+2) op 850
                            meter afstand die dit zou kunnen opvangen. Ook het MBO onderwijs maakt
                            2 dagen gebruik van gymzaal Sparresholm, maar voor het MBO hebben wij
                            geen huisvestingsverplichting. Bornholm 1 en 2 lijken goed bezet door drie
                            scholen primair onderwijs. Hoewel het lastig lijkt, kan nader onderzocht
                            worden of er ruimte is (nu en in de toekomst) om ook de behoefte aan
                            bewegingsonderwijs dat nu plaatsvindt in de Sparreholm (de 4e school) op
                            te vangen.
                       - De gymzalen Langerak Abbenes en Hoofdweg Buitenkaag worden relatief
                            weinig gebruikt en vrijwel enkel door het onderwijs. Alhoewel het
                            afstandscriterium het niet toelaat om een van de gymzalen buiten gebruik
                            te stellen, zou onderzocht kunnen worden of een van de gymzalen
                            afgestoten kan worden. Mogelijk zijn er extra kosten voor het vervoer van
                            leerlingen. Dichtst bij gelegen alternatieve gymzalen zijn er in Lisserbroek
                            en Nieuw-Vennep. Op de korte termijn bieden deze gymzalen ruimte. Dit
                            betekent wel relatief veel reistijd (ca 30 minuten heen en terug).
                       - Sporthoeve Badhoevedorp betreft het sluiten van een zwembad + sporthal
                            die inmiddels volledig is afgeschreven.
 Wettelijk niveau      We hebben een wettelijke verplichting voor huisvesting bewegingsonderwijs.
                       Met het alternatief voor Sparresholm voldoen we hieraan. Met het alternatief
                       Gymzalen Langerak Abbenes, of gymzaal Hoofdweg, Buitenkaag voldoen we
                       hier niet aan. Met vervoer kan worden gekeken om hier op een andere wijze
                       invulling aan te geven. De Sporthoeve: door sluiting ontstaat een tekort wat
                       opnieuw ingevuld zal moeten worden.
 Financieel effect
                                                           2025         2026        2027         2028
                        Implementatiekosten
                        Effect maatregel Sparresholm                              +42.000      +42.000
                        Effect maatregel                                          +43.000      +43.000
                        Langerak/Hoofdweg
                        Effect maatregel De Sporthoeve                           +465.000     +465.000
                        Effect saldo begroting                                   +550.000     +550.000


                       toelichting
                       - Gymzaal Sparresholm, Bornholm, Hoofddorp: besparing subsidie gemeente
                           aan Sportfondsen voor huur + exploitatie (€ 42.000).
                       - Gymzalen Langerak Abbenes, of gymzaal Hoofdweg, Buitenkaag: besparing
                           exploitatievergoeding gemeente aan Sportfondsen voor huur + exploitatie
                           (€43.000).
                       - Besparing exploitatievergoeding gemeente aan Sportfondsen voor huur +
                           exploitatie (€ 550.000). Kosten twee zaaldelen nog te bepalen. Ingeschat pp
                           € 85.000.


Denklijnen en maatregelen                                                                                30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre> Relatie lopende       Geen Relatie lopende bezuinigingen
 bezuinigingen
 Effect op groei       Zie risico’s
 gemeente
 Haalbaarheid          De haalbaarheid van sluiting van de Sporthoeve is complex. Zeker gelet op de
                       toekomstige groei van de gemeente en Badhoevedorp is dit een maatregel die
                       we mogelijk (deels) moeten terugdraaien.
 Risico’s                  • Te weinig ruimte in de gymzalen Bornholm 1 en 2 in de nabije
                               toekomst.
                           • Gymzalen Langerak Abbenes, of gymzaal Hoofdweg, Buitenkaag: De
                               reistijd voor leerlingen gaat ten koste van de lestijd voor
                               bewegingsonderwijs. Wellicht kunnen we het bewegingsonderwijs van
                               de twee scholen samen voegen in één van de twee gymzalen en de
                               andere gymzaal af stoten. Scholen zullen niet blij zijn met opheffen van
                               (1 van de) gymzalen.
                           • Sluiting van de Sporthoeve betekent wel een tekort aan 2 zaaldelen
                               voor het bewegingsonderwijs. Ook zal er een tekort aan zwemwater
                               ontstaan. Bovendien is voor de Schaalsprong Wonen, uitgaande van het
                               bestaande aanbod aan zwemaccommodaties dus inclusief de
                               Sporthoeve, berekend dat na de bouw van 33.000 woningen juist
                               behoefte ontstaat aan een extra zwembad.
                           • Bij sluiting en/of afstoting van sportaccommodaties zal het contract
                               met SFH opengebroken moeten worden.
 Communicatie          Communicatie is nodig met SFH, de scholen en de gebruikers van de
                       sportaccommodaties




Denklijnen en maatregelen                                                                             31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>  Maatregel 3.2
 Omschrijving          Heronderhandeling exploitatiebijdrage binnensportaccommodaties
 Toelichting           Heronderhandeling exploitatiebijdrage.
 Maatschappelijk       Geen maatschappelijk effect. Activiteiten worden gecontinueerd conform
 effect                planning
 Wettelijk niveau      n.v.t.
 Financieel effect
                                                            2025       2026         2027         2028
                        Implementatiekosten
                        Effect maatregel                            +350.000    +350.000     +350.000
                        Effect saldo begroting                      +350.000    +350.000     +350.000


                       toelichting
                       Voordeel tussen € 210.000 - € 400.000 vanaf 2025 afhankelijk van de uitkomst.

 Relatie lopende       Geen Relatie lopende bezuinigingen
 bezuinigingen
 Effect op groei       N.v.t.
 gemeente
 Haalbaarheid          Deze maatregel is – ook juridisch - uitvoerbaar.
 Risico’s              De gemeente is nog in onderhandeling over de bijdrage.
 Communicatie          De partijen zijn hierover in gesprek. Er is geen taakstelling gecommuniceerd.




Denklijnen en maatregelen                                                                               32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre> Maatregel 3.3
 Omschrijving          Sluiting bibliotheek Floriande

 Toelichting           De bibliotheek Floriande zit in een relatief nieuw pand met een hoge
                       boekwaarde. Commercieel is het een interessante locatie. Bij volledige
                       commerciële verhuur zijn er extra netto inkomsten en een besparing op huur +
                       subsidie bibliotheek.
 Maatschappelijk       Met het sluiten van de bibliotheek in Floriande wordt de afstand tot de andere
 effect                bibliotheeklocatie (centrum Hoofddorp) voor een aantal inwoners langer. Dit
                       valt nog steeds binnen een acceptabele norm. Daarnaast vinden er nu
                       activiteiten plaats in Floriande. Hiervoor moet nader onderzocht worden of
                       deze ergens anders kunnen plaatsvinden.
 Wettelijk niveau      De zorgplicht voor bibliotheekfunctie wordt naar verwachting in 2025 / 2026
                       vastgelegd. Hierin zullen minimale eisen worden gesteld op basis van
                       afstandscriteria en omvang collectie/aanbod. Het is de verwachting dat
                       Haarlemmermeer ook bij sluiting van Floriande en de verhuizing naar Cpunt
                       Nieuw-Vennep hieraan zal voldoen.
 Financieel effect
                                                          2025        2026         2027        2028
                        Implementatiekosten
                        Effect maatregel                                       +450.000     +450.000
                        Effect saldo begroting                                 +450.000     +450.000


                       toelichting:
                       Besparing huur + subsidie bibliotheek (€ 450.000).
                       Te verwachten exploitatiekosten in Cpunt moeten nog in kaart gebracht
                       worden. Gerekend is met een netto besparing van in totaal € 450.000
 Relatie lopende       Er loopt op dit moment een bezuiniging op m2 voor Cpunt. Dit heeft effect op
 bezuinigingen         het totale cultuuraanbod.
 Effect op groei       Er wordt geen effect verwacht in het kader van de groei
 gemeente
 Haalbaarheid          Deze maatregel is uitvoerbaar. Voorwaarde is wel dat er een andere huurder
                       gevonden wordt.
 Risico’s              Er moet gekeken worden welke activiteiten plaatsvinden in de bibliotheek en of
                       die op andere locaties plaats kunnen vinden.
 Communicatie          Communicatie met Cpunt.
                       Communicatie met gebruikers van de locatie




Denklijnen en maatregelen                                                                               33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre> Maatregel 3.4
 Omschrijving          Herhuisvesten bibliotheek Nieuw-Vennep
 Toelichting           Huurbesparing door betere locatie
 Maatschappelijk       In de plint van het nieuwe, nog te bouwen, marktgebouw in Nieuw-Vennep is
 effect                een ruimte aangekocht voor het vestigen van de bibliotheek. Als alternatief
                       kunnen we ervoor kiezen de bibliotheek onder te brengen in het
                       Kunstengebouw (voormalige Pier K). We constateren dat dit gebouw niet
                       optimaal gebruikt wordt.
 Wettelijk niveau      De zorgplicht voor bibliotheekfunctie wordt naar verwachting in 2025 / 2026
                       vastgelegd. Hierin zullen minimale eisen worden gesteld op basis van
                       afstandscriteria en omvang collectie/aanbod. Het is de verwachting dat
                       Haarlemmermeer ook bij sluiting van Floriande en de verhuizing naar Cpunt
                       Nieuw-Vennep hieraan zal voldoen.
 Financieel effect
                                                           2025        2026        2027         2028
                        Implementatiekosten
                        Effect maatregel                      -           -            -           -
                        Effect saldo begroting                -           -            -           -


                       Toelichting
                       Gerekend was met een netto besparing van in totaal € 250.000. Te verwachten
                       exploitatiekosten in Cpunt moeten nog in kaart gebracht worden. Na nader
                       onderzoek niet haalbaar. Zie haalbaarheid.
 Relatie lopende       Er loopt op dit moment een bezuiniging op m2 voor Cpunt. Dit heeft effect op
 bezuinigingen         het totale cultuuraanbod. In dit kader wordt al gekeken naar meer samen
                       huisvesten in Cpunt Vanuit dat oogpunt zal ook, als deze maatregel niet
                       doorgaat, gekeken worden of er nog andere maatschappelijke partijen in Cpunt
                       gehuisvest kunnen worden (naast Maatvast en de seniorenvereniging). Dit kan
                       ook een besparing opleveren.
 Effect op groei       Geen. Uitgangspunt is namelijk volwaardige bibliotheekfunctie in Nieuw
 gemeente              Vennep en dat is minimaal 900/1.000 m2 oppervlak. Vanwege de groei van de
                       gemeente is halvering van de cultuurfunctie niet gewenst.
 Haalbaarheid          Deze maatregel is complex omdat we in een vergevorderd stadium zijn met het
                       Marktgebouw en we juridische gevolgen en/of claims voorzien en het ook de
                       vraag is hoe de ontwikkeling van het Marktgebouw hierdoor negatief beïnvloed
                       wordt. De ontwikkelaar kan gevraagd worden of hij andere mogelijkheden ziet
                       voor het vrijkomende deel in het Marktgebouw. Inbreiden in Cpunt is ook geen
                       gemakkelijke opgave, hier is wellicht zelfs uitbreiding voor nodig om geen
                       aantasting huidige cultuurfunctie te krijgen.

                       Vanwege verlies 50% functie cultuur in Nieuw Vennep en juridische gevolgen bij
                       Marktgebouw (en uitlopen planning ombuigingen) uiteindelijk niet haalbaar.
 Risico’s              Wat dit betekent voor de getekende overeenkomsten en het bouwproces is
                       nog onbekend, mogelijk dat hier wel enige vorm van boete/ vergoeding
                       tegenover staat. Ook is het een risico om in deze fase van koers te wijzigen ten
                       aanzien van de betrouwbaarheid als partner in deze ontwikkeling en de
                       verwachtingen ten aanzien van de pleinfunctie hier en de invulling van het
                       Marktgebouw in totaal. In het licht van de bezuinigingen kijken we hier nu


Denklijnen en maatregelen                                                                              34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                       mogelijk anders tegenaan dan in 2021. We kunnen nog geen inschatting maken
                       van de financiële risico's.
 Communicatie          Communicatie is nodig met de projectontwikkelaar van het Marktgebouw.
                       Maar ook met omwonenden, met de dorpsraad en andere partijen in Cpunt.




Denklijnen en maatregelen                                                                       35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre> Maatregel 3.5
 Omschrijving          Stopzetten aantal ontmoetingsruimten:
                       1. Dienstencentrum ’t Rietland, Badhoevedorp
                       2. Jongerencentrum De Basis, Zwanenburg
                       3. Dorpshuis De Vluchthaven, Lijnden
                       4. Heimanshof en naastgelegen leeg pand, Hoofddorp-Noord
 Toelichting           Kans voor herontwikkeling, verkoop. Het afstoten van een locatie zorgt ervoor
                       dat de locatie verkocht en/of herontwikkeld kan worden. Dit levert een
                       eenmalige incidentele opbrengst op. Daarbij kan het een positieve impuls
                       geven aan woningbouw- en zorgopgaven. Uitgangspunt bij het sluiten van
                       accommodaties is dat de functie van ontmoeten elders kan plaatsvinden.
 Maatschappelijk       1. De bezetting van deze locatie is in verhouding met veel andere
 effect                    ontmoetingsaccommodaties goed. Er is conform de referentienormen in
                           het Beoordelingskader numeriek een overschot aan
                           ontmoetingsaccommodaties in Badhoevedorp. Dit gebouw is relatief oud
                           en geschikt voor herontwikkeling of een andere invulling. Dorpshuis
                           Badhoevedorp zou effectiever ingericht kunnen worden (grote zaal).
                       2. Deze accommodatie wordt relatief weinig gebruikt, om verschillende
                           redenen. Het pand is een oude gymzaal en niet passend voor de huidige
                           functie. De recent gebouwde nabijgelegen sporthal met dorpshuis in
                           Zwanenburg leent zich goed voor multifunctioneel gebruik. Dat vergt wel
                           een eigen specifiek ingerichte ruimte voor de jongeren in het dorpshuis of
                           op een andere locatie, bij voorkeur met een eigen entree.
                       3. Deze accommodatie wordt weinig gebruikt. Sluiting van deze locatie
                           betekent dat de inwoners van Lijnden naar Badhoevedorp (3 km) of
                           Zwanenburg (4,5 km) moeten wat voor de doelgroep bezwaarlijk kan zijn.
                           Gelet op het geringe gebruik, de ouderdom van het pand is sluiten het
                           overwegen waard. De locatie leent zich voor herontwikkeling.
                       4. Het zou hier niet om de hele Heimanshof hoeven te gaan, het kan ook een
                           gedeelte zijn. De huidige opstallen zijn sterk verouderd en deels aan ver-
                           vanging toe. Er gaat relatief veel subsidie heen. Mogelijk biedt een initiatief
                           van Amstelring en de Heimanshof voor de bouw van een multifunctioneel
                           gebouw een goed alternatief. Dit initiatief vergt nog nader onderzoek en
                           onze medewerking: wijziging van de bestemming in het omgevingsplan en
                           wijziging van het grondgebruik naar een meerjarig contract.
 Wettelijk niveau      We hebben een landelijke verplichting om ons gemeentelijk vastgoedareaal te
                       verduurzamen. Voor locaties die we verkopen, besparen we de noodzakelijke
                       toekomstig investeringen die hiervoor benodigd zijn. Bovenstaande locaties
                       betreft voornamelijk gedateerd vastgoed met relatief hoge investeringen.
 Financieel effect
                                                             2025        2026         2027         2028
                        Implementatiekosten
                        1.   Effect maatregel ’t Rietland                                0            0
                        2.   Effect maatregel De Basis                             +225.000     +225.000
                        3.   Effect maatregel De                                    +90.000      +90.000
                             Vluchthaven
                        4.   Effect Heimanshof                                     +110.000     +110.000
                        5.   Af: onzekerheid realisatie en                         -161.500     -161.500
                        Effect saldo begroting                                     +263.500     +263.500


Denklijnen en maatregelen                                                                                  36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>                       toelichting
                       1. Besparing subsidie aan Maatvast voor huur exploitatie (€ 182.000). Deze is
                            naderhand onuitvoerbaar geworden vanwege opdracht van de raad aan
                            college om jongerencentrum in te voegen in ‘t Rietland.
                       2. Besparing subsidie gemeente aan Maatvast voor huur + exploitatie (€
                            225.000).
                       3. Besparing subsidie gemeente aan Maatvast voor huur + exploitatie (€
                            90.000)
                       4. Besparing subsidie gemeente aan stichting vrienden van de Heimanshof
                            voor huur + exploitatie (€ 110.000)
                       5. Op het totaal is een afslag genomen omdat besparingen nog niet volledig
                            zijn uitgewerkt.
 Relatie lopende       Er loopt op dit moment een bezuiniging op de welzijnsstichting MeerWaarde.
 bezuinigingen         - Voor de bewoners in Badhoevedorp betekent dit minder toegang tot
                            activiteiten naast een vermindering van dienstverlening in de sociale basis.
                       - Dit gaat ook effect hebben op het Jeugd en Jongerenwerk. Voor de jeugd in
                            Haarlemmermeer Noord betekent dit minder toegang tot activiteiten naast
                            een vermindering van begeleiding door jeugd en jongerenwerk.
                       - Voor de bewoners in Lijnden betekent dit minder toegang tot activiteiten
                            naast een vermindering van dienstverlening in de sociale basis.
 Effect op groei       Niet direct. Er kleeft ook een groot nadeel aan van het afstoten van locaties. Als
 gemeente              op een later moment blijkt dat op een bepaalde plek (meer) maatschappelijke
                       voorzieningen benodigd zijn, is er kans dat er geen geschikte locatie is. Binnen
                       bestaande wijken nieuwe voorzieningen creëren is een uitdagende opgave.
 Haalbaarheid          In totaal – ook in de relatie met sportvoorzieningen - moet bezien worden of
                       we niet teveel snijden in het aanbod in gebied Noord. Zeker gelet op de opgave
                       die we nog hebben voor het ontmoeten van jeugd.
                       Qua haalbaarheid en in de lijn van de toekomstige groei van de gemeente zijn
                       de locaties Lijnden en Heimanshof het meest voor de hand liggend om uit te
                       voeren. Zeker omdat het maatregelen zijn die niet onomkeerbaar zijn.
 Risico’s              1. Er wordt in dit gebouw veel commercieel verhuurd. Inkomsten Maatvast
                            kunnen dus meer teruglopen waardoor besparing op subsidie minder
                            wordt. Voor de bewoners in Badhoevedorp betekent dit minder toegang
                            tot activiteiten (met alle mogelijke effecten op gebied van welzijn,
                            eenzaamheid etc). In het verleden is ook onderzocht of t Rietland gesloten
                            kon worden en de activiteiten ondergebracht in het dorpshuis. Dit is op
                            veel weerstand gestuit. Ook loopt er nog een onderzoek naar een
                            jongerenontmoetingsruimte waarbij gedacht wordt aan t Rietland. Hier zal
                            ook een andere locatie voor gezocht moeten worden.
                       2. Of er ruimte is in het bestaande dorpshuis voor de jongeren moet
                            afgestemd worden met het bestuur van het dorpshuis. Dit des te meer
                            omdat recentelijk het gebruik door jongeren toe te lijkt te nemen. En er
                            ook in Badhoevedorp geen volwaardig jongerencentrum is.
                       3. Voor de bewoners in Lijnden betekent dit minder toegang tot activiteiten
                            (met alle mogelijke effecten op gebied van welzijn, eenzaamheid etc)
                       4. Het nieuwe initiatief vergt nader onderzoek en onze medewerking wat
                            betreft een wijziging van de bestemming in het omgevingsplan en wijziging
                            van het grondgebruik naar een meerjarig contract
 Communicatie          Voor de uitvoering van deze maatregelen is uitgebreide communicatie nodig
                       met gebruikers, omwonenden, dorpsraden en andere partijen

Denklijnen en maatregelen                                                                               37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>             Realisme in de groei
 Introductie:
 De woningbouwopgave vraagt veel van onze inzet en is de motor achter de gebiedsontwikkelingen
 in onze gemeente. Het woningtekort is een groot maatschappelijk probleem. Sommige projecten
 vragen onevenredig veel aandacht, soms trekken we jaren aan initiatieven zonder dat er veel vaart
 in zit. Meer focus, meer realisme in de woningbouwopgave is nodig. We willen niet dat de
 rekening van de nieuwbouw vooral naar de bestaande inwoners gaat.

 Als de gemeente groeit, zijn er meer scholen, gymlokalen, speeltoestellen en bredere wegen
 nodig. We sparen in de begroting voor deze areaaluitbreidingen. Als we langzamer groeien kan het
 spaarbedrag omlaag.

 Naast aantallen is ook belangrijk wat en waar we (laten) bouwen. Als we ervoor kiezen om de te
 bouwen woningentypen meer te richten op doelgroepen, draagt dit bij een structurele oplossing
 voor diverse groepen en doorstroming naar de woningmarkt. Zijn er wel extra scholen of
 sportvoorzieningen nodig vlak bij nieuwe woningen als we het gebruik van de bestaande
 voorzieningen optimaliseren? En wat is dan de impact hiervan op de begroting.

 Met deze vragen in het achterhoofd hebben wij de volgende maatregelen onderkend:
 A. Sparen voor groei koppelen aan een lager aantal woningen;
 B. Zo veel mogelijk gebruik bestaande capaciteit mobiliteit en sociale infrastructuur
 C. Zo veel mogelijk doelgroepenbeleid
 D. Betalen voor elk woningbouwinitiatief
 E. Zo veel mogelijk projecten met maximaal kostenverhaal, rijksgelden of winstgevendheid

 Maatregelen binnen de woningbouwopgave leveren meestal niet direct resultaat op. Er zit hierin
 een forse vertraging. Onderstaande maatregelen zullen in de loop van de tijd optreden en niet
 direct in 2028.

 Wij onderzoeken:
 1a.        Sparen voor investering a.g.v. groei koppelen aan een lager woningaantal     € 500.000
 1b.        Raming areaaluitbreiding voor groei koppelen aan lager inwoneraantal         € 400.000
 2.         Slimmer bouwen: bouw waar de voorzieningen staan en meer focus op                  p.m.
            doelgroepen zoals seniorenhuisvesting
 3.         Betaalde uitnodigingsplanologie                                            Niet haalbaar
 4.         Hoger kostenverhaal                                                        Niet haalbaar
            Totaal                                                                       € 900.000




Denklijnen en maatregelen                                                                          38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre> Maatregel 4.1
 Omschrijving          Geplande groei woningen koppelen aan een lager woningaantal
 Toelichting           Binnen de gemeentelijke begroting wordt voor de jaarschijf 2027 op een
                       tweetal manieren rekening gehouden met meerlasten ten gevolge van
                       woningbouw. Er wordt rekening gehouden met een bedrag van € 2 miljoen ter
                       dekking van toekomstige kapitaallasten, daarnaast wordt rekening gehouden
                       met een bedrag (saldo) van ca.€ 2,9 miljoen in 2027 (stand VJR 2024).

                       Op het moment dat de geplande woningbouw achterblijft, ofwel door de
                       actuele marktomstandigheden, ofwel door bewuste sturing dan heeft dit/ kan
                       dit effect hebben op beide posten:

                       a. Effect op € 2 miljoen ter dekking van geplande kapitaallasten:
                       Het betreft dekking voor kapitaallasten voor maatschappelijk vastgoed beperkt
                       tot scholen en sporthallen. Indien de expliciete keuze wordt gemaakt om te
                       besparen op de gereserveerde € 2 miljoen kapitaallasten dan wordt er vanuit
                       gegaan dat de woningbouw in ofwel het gebied Lisserbroek ofwel het gebied
                       Spoorzone Hoofddorp achterblijft. Er kan dan circa € 0,5 miljoen worden
                       bespaard op de kapitaallasten. Ervan uitgaande dat de woningbouw zal
                       vertragen, maar uiteindelijk wel zal worden gerealiseerd, zal op langere termijn
                       de € 2 miljoen kapitaallasten wel weer moeten worden gereserveerd.

                       Maar: Sportvelden en groen wordt gedekt uit Reserve schaalsprong die o.a.
                       wordt gevuld door het ongebruikte deel van de stelpost kapitaallasten. Vulling
                       van de reserve Schaalsprong gebeurt ook uit het surplus van de reserve
                       grondzaken. Deze blijft op dit moment sterk achter. Daarmee staat toekomstige
                       dekking van sportvelden en groen onder druk.

                       b. Effect op € 2,9 miljoen ter dekking van uitbreiding areaal (stand VJR 2024)
                       Bij de Voorjaarsrapportage 2024 zijn de kosten en opbrengsten ten gevolge van
                       areaaluitbreiding voor het eerst bepaald op basis van 70% van de
                       plancapaciteit. Bovendien is de meest recente planning van de woningbouw
                       meegenomen. Dit leidt tot een voordeel ten opzichte van de
                       programmabegroting 2024- 2027. Dit voordeel is verwerkt in de
                       voorjaarsrapportage 2024.

                       Nu ligt de keus voor om deze 70% verder te verlagen naar 60%. Het financieel
                       effect hiervan bedraagt circa € 0,4 miljoen per jaar.

                       Als onderbouwing voor beide besparingsmaatregelen kunnen we verwijzen
                       naar de huidige omstandigheden in de markt. De vergaandheid is een
                       aandachtspunt. Het risicoprofiel neemt uiteraard toe. Als de gemeente als
                       beheersmaatregel bewust gaat sturen op lagere woningaantallen heeft dat ook
                       gevolgen (zie risico’s hieronder). Naast de genoemde kosten zullen er ook
                       investeringen gedekt worden uit gemeentelijke reserves, hier gaan we echter in
                       dit format niet op in. De voorbereidingskosten zijn in de programmabegroting
                       geraamd tot en met 2025. Besparingen hierop hebben geen invloed op de
                       jaarschijf 2027.



Denklijnen en maatregelen                                                                             39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre> Maatschappelijk       Het bewust minder faciliteren of initiëren van woningbouw helpt niet mee om
 effect                het grote vraagstuk van de grote groep woningzoekenden op te lossen. De
                       maatschappelijke problematiek rondom wonen vraagt eerder om een
                       versnelling dan een vertraging van de realisatie van woningen.
 Wettelijk niveau      N.v.t.

 Financieel effect
                                                       2025          2026          2027          2028
                        Implementatiekosten
                        Effect maatregel                                    +900.000         +900.000
                        Effect saldo begroting                              +900.000         +900.000


                       toelichting
                       Het lager inschatten van woningbouw met als sturingsmiddel vertraging of
                       aanleggen of focus in de gebiedsontwikkeling moet zeker € 0,9 miljoen per jaar
                       kunnen opleveren. Dit door zowel minder lasten volgend uit de
                       areaalsystematiek als minder reserveren voor kapitaallasten volgend uit de
                       woningbouwopgave.
 Relatie lopende       N.v.t.
 bezuinigingen
 Effect op groei       Groot effect op de groei van de stad.
 gemeente
 Haalbaarheid         De gemeente heeft weliswaar grote invloed op voortgang woningbouw, maar
                      dit geldt vooral voor de (midden)lange termijn. Als plannen hard zijn en er
                      overeenkomsten zijn getekend, is de stuurbaarheid door de gemeente beperkt.
                      Uit de Bouwmonitor blijkt dat veel plannen al hard zijn. In de
                      investeringsstrategie onderscheiden we focus- en potentiegebieden. De
                      potentiegebieden zijn zachte plannen en hebben inmiddels al een minder hoge
                      prioriteit.
 Risico’s             a. Er is een woningbouwcrisis en de politieke ambitie om woningen toe te
                          voegen is groot. Haarlemmermeer is één van de 17 grootschalige (NOVEX)
                          woningbouwgebieden in Nederland. In de MRA Woondeal heeft de
                          gemeente getekend voor een inspanningsverplichting om 13.400 woningen
                          op te leveren tot en met 2030. Politiek risico is dat de gemeente door het
                          Rijk en de Provincie Noord-Holland wordt aangesproken op de
                          inspanningsverplichting als hier niet aan wordt voldaan.
                      b. We lopen als gemeente het risico dat we niet voldoen aan de oplevering van
                          de afgesproken woningaantallen binnen de gestelde termijn. Hiermee lopen
                          we het risico op het terugbetalen van de subsidies. Dit risico is te beheersen
                          door vroegtijdig te signaleren en overleggen met het rijk met daaraan
                          gekoppeld aantoonbare (extra) inzet om de woningbouw aan te jagen.
                          Bewust sturen op minder woningen zal zeer waarschijnlijk leiden tot
                          terugbetaling van een deel van de subsidies.
                      c. Risico is effect op wachtlijsten en effect op kansen voor alle
                          woningzoekenden. Gevolg is bijvoorbeeld het risico van extra
                          (gemeentelijke) kosten door maatschappelijke druk: ouderen kunnen niet
                          doorstromen naar (aangepaste) geschikte woningen waardoor groter
                          beroep gedaan wordt op WMO en andere zorg. Kinderen kunnen niet
                          verhuizen en moeten noodgedwongen bij hun ouders blijven wonen met
                          risico op hulpvraag.

Denklijnen en maatregelen                                                                               40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>                      d. De ervaring leert dat projecten in de praktijk door diverse vaak externe
                          factoren al in de tijd opschuiven. Indien we als gemeente bewust
                          temporiseren, is dat niet zonder risico’s als er al afspraken zijn (bijvoorbeeld
                          een intentie-overeenkomst) met marktpartijen. Zij zullen de gemeente
                          aanspreken op de verwachtingen die gecreëerd zijn in het aangaan van een
                          intentie-overeenkomst.
 Communicatie         Eerder is al gecommuniceerd met de Investeringsstrategie schaalsprong wonen
                      dat de gemeente focusgebieden en potentiegebieden onderscheidt waarin een
                      prioritering is ingevuld. Indien de insteek wordt om nog minder woningen te
                      realiseren, is hier extra communicatie over nodig (zie risico’s).
                      Het is belangrijk dat professionele partijen (ontwikkelaars, corporaties,
                      beleggers en ontwikkelaars) weten wat de stedelijke visie op woningbouw is
                      voor de komende jaren.




Denklijnen en maatregelen                                                                                41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre> Maatregel 4.2
 Omschrijving          Slimmer bouwen: bouw waar de voorzieningen staan en meer focus op
                       doelgroepen zoals seniorenhuisvesting
 Toelichting           De gemeente is sturend in de bouw van woningen: waar uitbreiding mag, hoe
                       hoog, welke parkeernormen, welke segmentering etc. Uitbreidingen
                       realiseren in de buurt van bestaande voorzieningen zorgt voor efficiënter
                       gebruik van de bestaande voorzieningen. Hierdoor is een lager beroep op de
                       ruimte in de begroting mogelijk bijvoorbeeld door een verlaging van de
                       bestaande subsidies. Denk hierbij aan dorpshuizen, maar ook sportvelden.
                       Daarnaast kan toevoeging van seniorenwoningen (of woningen voor 1-2
                       persoonshuishoudens) zorgen voor doorstroming op de woningmarkt en zijn
                       minder Wmo-woningaanpassingen nodig.
 Maatschappelijk       Realisatie leidt tot toevoeging van woningen met de minste maatschappelijke
 effect                kosten en de meeste maatschappelijke opbrengst. Dit hoeft niet altijd te
                       stroken met wat de woningbouwmarkt aangeeft en kan voor vertraging of af-
                       haken van ontwikkelaars zorgen. Doorvoeren van besparen op sportvelden
                       staat op gespannen voet met ambities qua gezond leven en afname zorg.
 Wettelijk niveau      N.v.t.
 Financieel effect
                                                      2025         2026          2027         2028
                        Implementatiekosten                                                    p.m.
                        Effect maatregel                                                       p.m.
                        Effect saldo begroting                                                 p.m.


                       toelichting
                       De maatregel kan in het bestaand beleid worden uitgevoerd, maar er is nu
                       geen goede raming te maken van de opbrengsten. Daarnaast is de indruk dat
                       de maatregelen vooral nodig zijn om de kosten in de begroting niet te laten
                       stijgen. Kortom: maatregelen wel uitvoeren, maar niet inrekenen.
 Relatie lopende       N.v.t.
 bezuinigingen
 Effect op groei       Maatschappelijk vastgoed is op dit moment niet financieel doorvertaald in de
 gemeente              areaaluitbreiding. Met andere woorden: bij gebiedsontwikkelingen doen we
                       op dit moment geen uitbreiding van dorpshuizen. Maatschappelijk vastgoed,
                       sportvelden en -accommodaties is apart begroot in de investeringsagenda
                       voor de Schaalsprong. Onderwijshuisvesting loopt via het IHP.
 Haalbaarheid          Er is recent een functieanalyse voor dorpshuizen gedaan. Hoofddorp en
                       Nieuw-Vennep zitten aan de maximum bezetting. Verbeteren bezetting zou
                       wel in kleinere kernen (rekentechnisch) kunnen. Het bouwen van senioren-
                       woningen kan worden gestimuleerd. Of ouderen dan verhuizen hangt van veel
                       factoren af; deze hebben we niet in de hand. Dit stimuleren wordt nu ook al
                       gedaan maar blijkt complex. Los daarvan stijgt het aantal ouderen in onze
                       gemeente zeer fors. Dat betekent dat sowieso al een toename nodig is van
                       seniorenwoningen, maar ook dat de druk op de WMO voorzieningen fors gaat
                       stijgen. De verwachting is eerder een toename in kosten op diverse fronten.
 Risico’s              Het bezuinigen op maatschappelijke voorzieningen bij de groei van inwoners is
                       risicovol omdat de druk op andere voorzieningen dan groter wordt.
 Communicatie          N.v.t.


Denklijnen en maatregelen                                                                              42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre> Maatregel 4.3
 Omschrijving          Betaalde uitnodigingsplanologie
 Toelichting           Er worden veel gesprekken met initiatiefnemers en ontwikkelaars gevoerd
                       zonder dat er een intentie overeenkomst is. Door het gratis gesprek met een
                       initiatiefnemer te beperken tot 1-1,5 uur en voor een vervolg pas verder te
                       praten na ondertekening van een standaard intentie overeenkomst met
                       betaling van € 5.000. Dat schift het kaf van het koren en geeft dekking voor
                       deze kosten.
 Maatschappelijk       De gemeente heeft een bestaande werkwijze (leges, intentieovereenkomsten
 effect                en anterieure overeenkomsten) voor de gehele doorlooptijd van een project,
                       van eerste bespreking in de initiatieffase tot en met oplevering/afronding.
                       Deze werkwijze voorkomt dat er (te veel) gesprekken plaatsvinden zonder
                       gemeentelijk kostenverhaal. Het consequent volgen van deze werkwijze
                       maakt een uitbreiding van deze werkwijze met een standaard
                       intentieovereenkomst overbodig.

                       De bestaande werkwijze borgt de wettelijke verplichting om als gemeente
                       publieke kosten te verhalen die gemaakt worden in het kader van een te
                       realiseren bouwplan door private initiatiefnemers. Onder deze kosten vallen
                       ook de kosten voor begeleiding zoals een startgesprek. Het verhaal van deze
                       kosten is vormgegeven voor de verschillende fases van het project en welk
                       type begeleiding het project vraagt.

                       Het begin van een initiatief is behandeling in de WRA (Werkgroep Ruimtelijke
                       Advisering). Voor behandeling in de WRA betaalt de initiatiefnemer een
                       financiële vergoeding. Vervolgens gaat het initiatief/plan door naar cluster
                       G&R of cluster Projecten. Kleinschalige bouwontwikkelingen bij cluster G&R
                       betalen voor een globaal haalbaarheidsonderzoek (GHO) leges. Indien de
                       ontwikkeling positief wordt beoordeeld in het GHO, dan wordt er direct
                       gestart met het opstellen van een anterieure overeenkomst inclusief
                       kostenverhaal.

                       De meer complexere initiatieven gaan naar cluster Projecten. Voor een nieuw
                       initiatief wordt een initiatievenbudget aangevraagd en wordt in het
                       startgesprek aangegeven dat er zo spoedig mogelijk een
                       intentieovereenkomst met kostenverhaal ondertekent dient te worden. In
                       deze intentieovereenkomst zijn ook de kosten opgenomen voor de
                       gesprekken voorafgaan aan de ondertekende intentieovereenkomst. Na de
                       intentieovereenkomst volgt er een anterieure overeenkomst met het
                       volledige kostenverhaal gebaseerd op een (concreter) plan. In de anterieure
                       overeenkomst kunnen ook eventueel ‘’historische’’ kosten worden
                       opgenomen die nog niet eerder zijn verhaald.

                       Bovenstaande werkwijze moet voorkomen dat de gemeente te veel
                       gesprekken voert met initiatiefnemers, zonder dat initiatiefnemers hiervoor
                       een vergoeding betalen.
 Wettelijk niveau      De gemeente is wettelijk verplicht kosten te verhalen. De interne procedures
                       en producten (leges, intentieovereenkomst en anterieure overeenkomst) zijn
                       hier op ingericht.


Denklijnen en maatregelen                                                                             43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre> Financieel effect
                                                       2025         2026          2027          2028
                        Implementatiekosten
                        Effect maatregel                                                           0
                        Effect saldo begroting                                                     0


                       toelichting
                       De besparing wordt niet haalbaar geacht.
 Relatie lopende       Er zijn in 2023 152 initiatieven binnengekomen. Daarvan zijn er 133 in de
 bezuinigingen         WRA behandeld en 19 aan de intaketafel. En vanuit de intaketafel zijn 5
                       initiatieven doorgezet naar de Omgevingstafel omdat deze aan de intaketafel
                       als kansrijk waren beoordeeld. Er worden momenteel al leges geheven voor
                       het indienen van een initiatief:
                       •         € 106,30 voor het overleg aan de intaketafel
                       •         € 108,75 voor het eerste overleg aan de omgevingstafel
                       •         € 108,75 voor elk volgend overleg aan de omgevingstafel

                       Daarmee halen we ca. € 50.000 binnen per jaar. Dat is veel te weinig voor wat
                       in 2021 al ingeboekt is aan Ombuigingen programma begroting 2022-2025:
                       namelijk € 350.000. Dus elk jaar heeft RED al een tekort van 3 ton die ze
                       moeten verrekenen met hun personele begroting op programma ruimtelijke
                       ontwikkelingen. Een verhoging van de leges op indienen en behandelen van
                       initiatieven kan niet omdat dit dan hoger wordt dan een concept aanvraag.
 Effect op groei       Deze maatregel heeft geen effect op de groei van de gemeente.
 gemeente
 Haalbaarheid          Tussen het moment van het eerste gesprek na de WRA of GHO en het
                       ondertekenen van de intentieovereenkomst (cluster Projecten) of een
                       anterieure overeenkomst (cluster G&R) zit altijd het risico dat de vroegtijdig
                       initiatiefnemer afhaakt. Dit risico kan deels afgedekt worden met een
                       standaard intentieovereenkomst voorafgaand aan de gesprekken, echter is dit
                       dan een standaard intentieovereenkomst vooruitlopend op een
                       projectspecifieke intentieovereenkomst (dit blijft altijd maatwerk). Deze
                       maatregel dekt het financiële risico af ten opzichte van de huidige werkwijze
                       door bij het startgesprek aan te geven dat er eerst een intentieovereenkomst
                       getekend moet worden voordat de inhoudelijke gesprekken starten.
 Risico’s              Het risico van dit probleem zit beperkt in de huidige interne procedure. Het
                       risico bij dit probleem treedt op als niet de interne procedure wordt gevolgd.
                       Bij het niet volgen van de interne lijn, komt ook een standaard
                       intentieovereenkomst niet aan de orde.
 Communicatie          N.v.t.




Denklijnen en maatregelen                                                                               44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre> Maatregel 4.4
 Omschrijving          Hoger kostenverhaal
 Toelichting           a) We stapelen veel kwaliteitseisen waardoor ontwikkelingen financieel onder
                       druk komen te staan, dit resulteert in lange onderhandelingstrajecten en
                       minder mogelijkheden om RIH bijdrages te verhalen. Voorzichtige inschatting
                       20% meer RIH te verhalen: € 5-10 miljoen.
                       b) Vanuit de visie landschap en recreatie hanteren we een bovenplanse
                       groennorm van 400 m2 per woning, indien we deze ook in de westflank
                       verlagen naar 200 m2 dan hoeft er minder geïnvesteerd te worden en
                       ontstaan er minder beheerlasten. Het betreft hier ca 10.000 woningen x 200
                       m2 x 25 €/ m2 inrichtingskosten.
 Maatschappelijk       De gevraagde kwaliteitseisen volgen uit verschillende gemeentelijke
 effect                beleidsstukken. Met name bij het vaststellen van de visie landschap en
                       recreatie is een kwaliteitsambitie vastgesteld. Om ontwikkelingen financieel
                       rendabeler te maken, is aanpassing van beleid op gemeenteniveau
                       noodzakelijk (bijvoorbeeld woonbeleid). Aanpassing van een kwaliteitseis zal
                       echter bij ieder project een ander financieel effect hebben. Bij het merendeel
                       van de ontwikkelingen is aanpassing überhaupt niet nodig voor het afspreken
                       van een volledige bijdrage RIH. Daarnaast is de verwachting dat er maar een
                       beperkte 1 op 1 relatie is tussen aanpassing van kwaliteitseisen en de hoogte
                       van de bijdrage RIH. Mogelijk is er helemaal geen effect omdat de
                       grondinbrengwaarde vaak een belangrijke rol speelt bij de financiële
                       haalbaarheid. Ironisch genoeg: hoe minder kwaliteitseisen hoe meer een
                       private partij ervoor over heeft om een hoge verwerving (inbreng) te doen.
                       Het maatschappelijke effect van bovenstaand voorstel is dat het verlagen van
                       de kwaliteitseisen een verslechtering van de (directe) leefomgeving bij alle
                       projecten betekent in ruil voor (mogelijk bij enkele projecten) meer
                       investeringsruimte voor grootschalige recreatiegebieden en infrastructuur.
 Wettelijk niveau      a) Een groot deel van de kwaliteitseisen is een wettelijke taak. Aanpassing van
                       de kwaliteitseisen die geen wettelijk basis hebben maar wel beleidsmatig zijn
                       vastgelegd, kan vergaande gevolgen hebben door precedentwerking. Denk
                       hierbij aan woonbeleid of parkeerbeleid. Willekeurig, per project,
                       verschillende normen hanteren is onwenselijk en niet houdbaar.
                       b) De gevraagde groennormen zijn geen wettelijke verplichting. De
                       gehanteerde groennormen zijn alleen beleidsmatig vastgelegd.

 Financieel effect
                                                       2025          2026          2027          2028
                        Implementatiekosten
                        Effect maatregel                                                            0
                        Effect saldo begroting                                                      0


                       toelichting
                       De besparing wordt niet haalbaar geacht.

 Relatie lopende       N.v.t.
 bezuinigingen
 Effect op groei       a) De maatregel heeft naar verwachting geen direct effect op de kwantitatieve
 gemeente              groeiopgave.


Denklijnen en maatregelen                                                                                45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>                       b) Een lagere groennorm per woning voor bovenwijksgroen en
                       recreatiegebied betekent meer ruimte voor andere invulling zoals
                       woningbouw
 Haalbaarheid          a) Het verlagen/ verminderen van kwaliteitseisen bij nieuwe ontwikkelingen is
                       alleen haalbaar als dit op basis van algemeen beleid plaatsvindt. Zodat voor
                       alle ontwikkelingen in de gehele gemeente of een specifiek gebied dezelfde
                       uitgangspunten gelden.
                       b) Een lagere bovenwijkse groennorm in de westflank vraagt om aanpassing
                       van de beleidsstukken met betrekking tot groen én aanpassing van de
                       programma van eisen bij de verschillende gebiedsontwikkelingen. Overigens is
                       in de investeringsstrategie de ambitie om 400 m2 groen per woning te
                       realiseren, maar dat de minimum groennorm 200 m2 is.
 Risico’s              Een aanpassing van de kwaliteitseisen geeft geen garantie op een
                       volledige/hogere bijdrage RIH. Projecten die geen volledige RIH bijdrage
                       kunnen betalen en daarom een beroep doen op de hardheidsclausule, worden
                       door lagere kwaliteitseisen niet per definitie haalbaar. Meer factoren spelen
                       een rol zoals inbrengwaarde of ruimtelijke beperkingen.
 Communicatie          N.v.t.




Denklijnen en maatregelen                                                                              46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>  Scherper       aan de wind varen
   (financieel-technische maatregelen)

 Introductie:
 We staan voor degelijk begrotingsbeleid. In onze uitgangspunten van de begroting staat het
 voorzichtigheidsprincipe voorop. We melden liever een voordeel dan een overschrijding. Met een
 goede financiële basis kun je ook bereid zijn om iets meer risico te lopen. Gelet op de
 onderuitputting in de afgelopen jaren zijn onderstaande technische maatregelen een
 verantwoorde keuze. Door de bereidheid om het risico te lopen op een incidenteel nadeel in de
 jaarrekening kunnen harde bezuinigingen worden voorkomen. De beschikbare technische
 maatregelen zijn volledig uitgewerkt. Het advies is niet het volledige pakket toe te passen, maar
 een keuze te maken zodat de begroting en de financiële positie niet te kwetsbaar wordt.

 Wij onderzoeken:
 1.         Onderuitputting budget opleidingskosten                                      € 500.000
 2.         Verlenging van afschrijvingstermijnen                                        € 700.000
 3.         Onderuitputting kapitaallasten naar 42,5%                                         p.m.
 4.         Areaaluitbreiding OZB niet woningen                                        € 2.656.500
 5.         Extra pachtopbrengsten                                                       € 200.000
 6.         Inzet reserves (10% surplus ADR)                                           € 9.300.000
            Totaal                                                                    € 13.356.500




Denklijnen en maatregelen                                                                            47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre> Maatregel 5.1
 Omschrijving          Onderuitputting budget opleidingskosten
 Toelichting           Bij de analyse van de cijfers van de begroting is geconstateerd dat er
                       structureel geld overblijft op de middelen voor de opleidingskosten. Voor het
                       opleidingsplan geldt een afspraak met de OR over het beschikbare bedrag. Er
                       wordt voorgesteld een stelpost onderuitputting te vormen op de ervaring van
                       de afgelopen jaren zodat het budget voor de organisatie beschikbaar blijft.
 Maatschappelijk       Geen
 effect
 Wettelijk niveau      N.v.t.

 Financieel effect
                                                       2025         2026          2027         2028
                        Implementatiekosten
                        Effect maatregel                                      +500.000      +500.000
                        Effect saldo begroting                                +500.000      +500.000


                       toelichting
                       Zie toelichting

 Relatie lopende       N.v.t.
 bezuinigingen
 Effect op groei       N.v.t.
 gemeente
 Haalbaarheid          Op basis van de jaarrekeningen van afgelopen jaren goed haalbaar.

 Risico’s              Het gevaar bestaat dat de betreffende budgetten incidentele voordelen waren
                       en dat dit leidt tot overschrijdingen. Dit is bewust beleid om op een aantal
                       terreinen scherper aan de wind te varen.
 Communicatie          N.v.t.




Denklijnen en maatregelen                                                                              48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre> Maatregel 5.2
 Omschrijving          Verlenging van afschrijvingstermijnen
 Toelichting           Een maatregel om de financiële gevolgen van investeringen kleiner te maken,
                       is om de afschrijvingstermijn te verlengen. Om dat resultaatafhankelijk te
                       doen, leidt tot een diversiteit aan afschrijvingstermijn en een onbetrouwbare
                       balanspositie van de financiële vaste activa. Om die reden moeten gemeenten
                       de afschrijvingstermijnen per investeringssoort vastleggen in hun verordening
                       en deze consistent toepassen. Volgens de notitie materiële vaste activa van de
                       commissie BBV moet de gemeente per (sub)categorie van kapitaalgoederen
                       een afschrijvingstermijn hanteren. Voorstellen om de afschrijvingstermijn van
                       een specifieke investering te wijzigen, kunnen om die reden niet worden
                       gehonoreerd. Daar zal de accountant niet mee instemmen.

                       In de praktijk wordt met een aantal kapitaalgoederen langer gedaan dan de
                       afschrijvingstermijnen. Dat komt deels door gewijzigd gebruik, gewijzigde
                       materialen (een composiet fietsbrug gaat vele jaren langer mee dan een
                       houten brug) maar ook door capaciteitsgebrek voor vervangen.

                       Deze technische maatregel houdt in dat de afschrijvingstabel integraal wordt
                       herijkt op basis van een onderbouwing door de vakinhoudelijke collega’s
                       gegeven economische en technische levensduur en het historisch gebruik. In
                       dien dit inderdaad langer is dan eerder werd aangenomen, kan de
                       afschrijvingstermijn worden verlengd.
 Maatschappelijk       Later vervangen van kapitaalgoederen kan er toe leiden dat het
 effect                kwaliteitsbeeld van bijvoorbeeld de openbare ruimte wordt verlaagd en dat
                       bijvoorbeeld computers tijdens het werk stuk gaan.
 Wettelijk niveau      Er zijn geen wettelijke regels van toepassing, wel zal moeten worden
                       aangetoond dat de afschrijvingstabel nog steeds leidt tot een betrouwbaar
                       financieel beeld.
 Financieel effect
                                                       2025          2026          2027         2028
                        Implementatiekosten          -35.000
                        Effect maatregel                         +700.000      +700.000      +700.000
                        Effect saldo begroting       -35.000     +700.000      +700.000      +700.000


                       toelichting
                       De implementatie van deze maatregel vraagt veel overleg met beheerders van
                       de activa van onze gemeente zoals beheerders openbare ruimte, ICT en
                       vastgoed. Om die reden is een implementatiebudget opgenomen van
                       € 35.000. Als we alle afschrijvingstermijnen met 10% verlengen levert dat in
                       2026 € 1,4 miljoen op. Maar niet voor alle kapitaalgoederen is dat realistisch.
                       Voor bijvoorbeeld nieuwe schoolgebouwen zou met de huidige bouwnormen
                       en kredieten best een afschrijvingstermijn van 50 jaar gehanteerd kunnen
                       worden. Voor veel schoolgebouwen die nu in gebruik zijn geldt dit zeker niet.
                       We hebben daarom een bedrag van € 700.000 ingerekend. Bij de uitwerking
                       zullen sommige afschrijvingstermijn meer of minder dan 10% wijzigen.
 Relatie lopende       N.v.t.
 bezuinigingen
 Effect op groei       Later vervangen maakt dat bepaalde ontwikkelingen mogelijk later kunnen


Denklijnen en maatregelen                                                                                49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre> gemeente              plaatsvinden door hogere boekwaarden.

 Haalbaarheid          De haalbaarheid is sterk afhankelijk van de kwaliteit van de onderbouwing. Zo
                       kan waarschijnlijk de maatregel niet toegepast worden op bestaande scholen
                       omdat velen ervan tegen andere kwaliteitsniveaus gebouwd zijn dan de
                       huidige nieuwe scholen. Dat moet uitgewerkt worden.
 Risico’s              Verlengen van afschrijvingstermijn is in de basis risicovol. Daarom is de
                       maatregel beperkt ingerekend. De andere goede beheersmaatregel is een
                       onderbouwing die duidelijk maakt dat bijvoorbeeld een afschrijvingstermijn
                       verlengen van 15 naar 17 realistisch is.

                       Als de effecten nieuwe investeringen betreffen, bestaat het risico dat de jaren
                       2026 en 2027 niet realistisch zijn. Dit volgt bij de latere uitwerking.
 Communicatie          N.v.t.




Denklijnen en maatregelen                                                                                50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre> Maatregel 5.3
 Omschrijving          Onderuitputting kapitaallasten naar 42,5%
 Toelichting           Omdat de investeringen later worden afgerond dan begroot, komen rente en
                       afschrijving later in de begroting dan begroot. Dat leidt jaarlijks tot lagere kapi-
                       taallasten in het betreffende dienstjaar. In de Programmabegroting 2025-2028
                       is dit begroot op 35% onderuitputting. Een analyse van de afgelopen jaren geeft
                       aan dat dit naar 42,5% kan. Dit resulteert gelet op het grote
                       investeringsprogramma in een aanzienlijk voordeel. Door ‘scherper aan de
                       wind’ te varen, wordt hierdoor de onderuitputting geraamd op de ervaringen
                       van afgelopen jaren.
 Maatschappelijk       Geen
 effect
 Wettelijk niveau      N.v.t.
 Financieel effect
                                                              2024              2025         2026           2027
                        Implementatiekosten
                        Effect maatregel                                                                    p.m.
                        Effect saldo begroting                                                              p.m.


                       toelichting
                       Op basis van de cijfers voor de Programmabegroting 2025-2028 wordt een
                       voordeel van € 1.100.000 becijferd:

                        Omschrijving                                 2025          2026      2027        2028
                        Programmabegroting 2025-2028 (65%):
                        Onderuitputting rente                    -745.500       -1.540.000 -2.292.500 -2.740.200
                        Onderuitputting afschrijving             -1.849.200 -2.722.600 -3.006.000 -2.384.500
                        Totaal stelpost                          -2.594.700 -4.262.600 -5.298.500 -5.124.700


                        Ombuigingen (realisatiegraad 57,5%)
                        Onderuitputting rente                        -905.300 -1.870.000 -2.783.800 -3.327.400
                        Onderuitputting afschrijving             -2.245.500 -3.306.000 -3.650.100 -2.895.500
                        Totaal stelpost                          -3.150.800 -5.176.000 -6.433.900 -6.222.900


                        Verschil                                     -556.100     -913.400 -1.135.400 -1.098.200


                       De onderuitputting van € 1,1 miljoen is een feit, maar maatschappelijk
                       ongewenst omdat het belangrijk is de investeringen sneller te realiseren,
                       temeer omdat het investeringsvolume ook stijgt. Om die reden is het voorstel
                       geen voordeel in te boeken, maar de middelen aan te wenden om de
                       ambtelijke capaciteit in de voorbereiding van de realisatie van investeringen te
                       versterken. Mogelijk ontstaat er alsnog een voordeel wegens de stijging van het
                       totale investeringsvolume (SPI). Anderzijds kan door de extra personele inzet de
                       onderuitputting ook dalen.

 Relatie lopende       N.v.t.
 bezuinigingen
 Effect op groei       N.v.t.


Denklijnen en maatregelen                                                                                          51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre> gemeente
 Haalbaarheid          De maatregel kan snel worden doorgevoerd. Het betreft de aanpassing van een
                       stelpost.
 Risico’s              De maatregel heeft het risico dat het realisatiepercentage de komende jaren
                       omhoog gaat waardoor de onderuitputting kleiner wordt. Dan is er sprake van
                       een budgettair knelpunt als deze ingezet is voor personeel. De maatregel heeft
                       ook de kans dat het voordeel vanwege de onzekerheid van het programma in
                       de latere jaren nog hoger wordt.
 Communicatie          N.v.t.




Denklijnen en maatregelen                                                                           52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre> Maatregel 5.4
 Omschrijving          Areaaluitbreiding OZB niet-woningen
 Toelichting           In het meerjarenbeeld wordt tot nu toe geen rekening gehouden met een
                       extra opbrengst van de onroerendezaakbelastingen niet-woningen als gevolg
                       van areaaluitbreiding. De reden hiervoor is enerzijds het niet beschikbaar
                       hebben van een betrouwbare raming van de nieuwbouw van bedrijven en
                       anderzijds dat t/m 2022 als gevolg van de hogere waarde door de
                       areaaluitbreiding de algemene uitkering lager werd als gevolg van de
                       negatieve inkomstenmaatstaf. Dit laatste is vanaf 2023 niet meer het geval. Bij
                       de herijking van de verdeling van het gemeentefonds is de negatieve
                       inkomstenmaatstaf OZB niet-woningen gemaximeerd op € 35.000 per
                       inwoner. Haarlemmermeer zit ruim boven dit maximum (als gevolg van het
                       luchthavengebied), waardoor een areaaluitbreiding niet meer leidt tot een
                       lagere algemene uitkering. Ondanks vele pogingen, is het niet mogelijk een
                       betrouwbare raming van nieuwbouw van bedrijfspanden op te stellen. Maar
                       gezien de gemiddelde areaaluitbreiding van de laatste jaren is een
                       voorzichtige aanname van een waardestijging van € 150 miljoen per jaar
                       acceptabel. Per 1 januari 2024 is de areaaluitbreiding € 276 miljoen. Door uit
                       te gaan van ruim afgerond 50% van dit bedrag wordt waarschijnlijk voldoende
                       rekening gehouden met een eventueel terugvallende nieuwbouw als gevolg
                       van de economische ontwikkelingen.
 Maatschappelijk       Geen
 effect
 Wettelijk niveau      N.v.t.

 Financieel effect
                                                               2025          2026        2027         2028
                        Implementatiekosten
                        Effect maatregel                                 +885.500   +1.771.000   +2.656.500
                        Effect saldo begroting                           +885.500   +1.771.000   +2.656.500


                       Toelichting
                       De berekening van het effect van de maatregel is als volgt:

                       Omschrijving                                         2028
                       a. Waarde areaaluitbreiding nieuw- en          450.000.000
                       verbouw (cumulatief)
                       Tarief OZB eigenaren niet-woningen 2024          0,31335%
                       Tarief OZB gebruikers niet-woningen 2024         0,27699%
                       b. Totaal tarief OZB niet-woningen               0,59034%
                       Meeropbrengst areaaluitbreiding                  2.656.500


                       Er zijn geen implementatiekosten. De eerder berekende areaaluitbreiding
                       2025 is al verwerkt in de Programmabegroting 2025-2028.
 Relatie lopende       N.v.t.
 bezuinigingen
 Effect op groei       Het heeft geen effect op de groei, maar het is wel een effect van de groei.
 gemeente


Denklijnen en maatregelen                                                                                     53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre> Haalbaarheid          De maatregel is onderbouwd en realistisch.
 Risico’s              Er is het risico van een eventueel terugvallende nieuwbouw als gevolg van de
                       economische ontwikkelingen. Door uit te gaan van ruim afgerond 50% van dit
                       bedrag wordt hier rekening mee gehouden.
 Communicatie          N.v.t.




Denklijnen en maatregelen                                                                             54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre> Maatregel 5.5
 Omschrijving          Extra opbrengsten geliberaliseerde pacht en verhuur gronden
 Toelichting           Op basis van de ervaringen van de afgelopen jaren is een bedrag van
                       € 200.000 realistisch om bij te ramen op de geliberaliseerde pacht en de
                       opbrengsten uit de verhuur van gronden.
 Maatschappelijk       -
 effect
 Wettelijk niveau      -

 Financieel effect
                                                       2025         2026          2027            2028
                           Implementatiekosten
                           Effect maatregel         +200.000     +200.000      +200.000     +200.000
                           Effect saldo begroting   +200.000     +200.000      +200.000     +200.000


                       toelichting
                       Verwacht wordt dat wij de komende jaren gronden gaan afstoten waardoor
                       het te verpachten areaal en daarmee de pachtopbrengsten afnemen.
                       De geliberaliseerde pachtinkomsten en de inkomsten uit de verhuur van
                       overige gronden over 2022 en 2023 laten zien dat er € 200.000 meer
                       inkomsten begroot kunnen worden. Hiermee wordt een reële begroting
                       gerealiseerd. Echter deze opbrengsten hangen samen met de hoeveelheid
                       grond die uitgegeven wordt in pacht of verhuur en is daarmee “semi”
                       structureel.
 Relatie lopende       Niet. De ombuigingsronde uit 2021 is ingevuld.
 bezuinigingen
 Effect op groei       Bij inbreng in een grondexploitatie of verkoop van de grond t.b.v. een
 gemeente              gebiedsontwikkeling worden zowel de inkomsten als uitgaven van het
                       desbetreffende object uit de begroting gehaald.
 Haalbaarheid          De extra inkomsten hangen samen met de hoeveelheid grond dat jaarlijks
                       wordt/is uitgegeven. Bij behoud van de huidige grondvoorraad en
                       gelijkblijvende marktomstandigheden is, op basis van de resultaten 2022 en
                       2023, de extra opbrengst van € 200.000 haalbaar.
 Risico’s              Naast afstoten van grond door verkoop of inbreng in een grondexploitatie is
                       ook marktwerking van invloed op de inkomsten. Ieder jaar wordt de
                       pachtgronden openbaar aangeboden.
 Communicatie          n.v.t




Denklijnen en maatregelen                                                                                55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre> Maatregel 5.6
 Omschrijving         Inzet reserves (10% surplus ADR)
 Toelichting          In het Bestuurlijk Overleg Financiële Verhoudingen (BOFv) van 21 november 2023
                      hebben de VNG, IPO en UVW nieuwe afspraken over hun financiën gemaakt met de
                      ministeries van Financiën en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Deze
                      afspraken bieden gemeenten kansen om hun financiële ruimte beter te
                      benutten. Dankzij een nieuwe maatregel kunnen gemeenten vanaf 2024 reserves en
                      overschotten inzetten voor het dekken van structurele lasten. Dit is het resultaat van
                      overleg tussen de fondsbeheerders, de VNG, het IPO en de financieel toezichthouders.
                      Hierdoor kunnen gemeenten vanaf volgend jaar het surplus in de algemene reserve
                      (de reserve waar geen bestemming aan is gegeven) aanwenden voor het dekken van
                      structurele exploitatielasten. Van dit vrij besteedbare deel, (het surplus), mogen
                      gemeenten 10% inzetten voor structurele lasten. Dit onder de voorwaarde dat de
                      solvabiliteit van de gemeente groter of gelijk aan 20% is en blijft. Het is de
                      fondsbeheerders bekend dat dit geen oplossing is voor structurele tekorten die zich nu
                      of in de toekomst voordoen, zoals vanaf 2026. De maatregel kan gemeenten wel
                      helpen om actuele knelpunten op te lossen. Ultimo 2022 zijn er 314 gemeenten met
                      een solvabiliteit boven de 20%, waaronder Haarlemmermeer. De financieel
                      toezichthouders werken momenteel aan een aanpassing van de tekst van het
                      Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader (GTK) waarin een regeling is opgenomen
                      voor de inzet van het surplus van de algemene reserves.

                      De inzet is uitgewerkt in de Notitie incidenteel/structureel en heeft dus twee
                      randvoorwaarden:
                          1. De aanwending is in één jaar maximaal 10% van het surplus van de ADR. Het
                              surplus is het deel dat niet nodig is voor het afdekken van risico’s.
                          2. De solvabiliteit moet groter of gelijk zijn en blijven aan 20%.

                      Berekening maximaal in te zetten deel ADR. Met als uitgangspunt de
                      programmabegroting 2025-2028 kunnen maximaal de volgende bedragen worden
                      aangewend vanuit de ADR ter dekking van structurele lasten:

                       Omschrijving (bedragen x € 1.000)                                                             2027         2028
                       Mogelijke dekking uit ADR:
                       Geraamde stand 1-1 algemene dekkingsreserve PB2025-2028                                      186.971     185.125
                       Dekking structurele lasten voorgaand jaar                                                                 -11.200
                       Benodigde weerstandscapaciteit (afdekken risico's)                                            -51.000     -51.000
                       Correctie dekking bijdrage Noord/Zuidlijn*                                                    -24.000     -24.000
                       Surplus                                                                                      111.971       98.925
                       Maximaal in te zetten voor dekken structurele lasten                                 10%       11.200       9.900


                       Extra lasten exploitatie:
                       Rente (cumulatief) (afgerond)                                                      3,75%          200           600


                       Per saldo ombuiging                                                                            11.000       9.300


                      * afgesproken is dat voor de dekking van de bijdrage aan de aanleg van de Noord/Zuidlijn gespaard wordt uit de
                      jaarrekeningsaldi. Als het definitieve besluit tot deelname aan het project wordt genomen moet de bijdrage direct uit
                      de ADR onttrokken worden.



Denklijnen en maatregelen                                                                                                         56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>                      Als deze bedragen worden ingezet dan heeft dit invloed op de solvabiliteit. Het eigen
                      vermogen daalt en het vreemde vermogen stijgt. Inzetten van reserves betekent
                      immers: een hoger beroep doen op externe financiering (lees: schulden maken).

                      De ontwikkeling van de solvabiliteit is als volgt:

                       Omschrijving (bedragen x € 1.000)                                       2027          2028
                       Solvabiliteit (moet minimaal 20% zijn):
                       Solvabiliteit volgens PB2025-2028                                          27,4%           25,9%
                       Solvabiliteit na maximale inzet voor structurele lasten                    26,4%           24,2%


                      Als het maximale bedrag wordt onttrokken aan de ADR dan blijft de solvabiliteit 20% of
                      hoger en wordt aan voorwaarde 2 voldaan.

                      Het is mogelijk de ADR in te zetten ter gedeeltelijke dekking van de tekorten in het
                      meerjarenbeeld. Bij een structurele inzet neemt de omvang van de ADR af en kan er
                      elk jaar minder worden ingezet ter dekking van de structurele lasten (de 10% surplus
                      wordt steeds lager). Ook neemt de solvabiliteit af. Globaal kan er maximaal € 112
                      miljoen worden gebruikt van de ADR. Het begrotingseffect is dan:

                                        Jaar       Vrije ruimte   10% surplus    Rente cum.   Begrotingseffect
                                       2027            111.971        11.200           -200            11.000
                                       2028             98.925         9.900           -600               9.300
                                       2029             89.625         9.000         -1.000               8.000
                                       2030             81.625         8.200         -1.300               6.900
                                       2031             74.725         7.500         -1.600               5.900
                                       2032             68.825         6.900         -1.800               5.100
                                       2033             63.725         6.400         -2.100               4.300
                                       2034             59.425         5.900         -2.300               3.600
                                       2035             55.825         5.600         -2.500               3.100
                                       2036             52.725         5.300         -2.700               2.600
                                       2037             50.125         5.000         -2.900               2.100
                                       2038             48.025         4.800         -3.100               1.700
                                       2039             46.325         4.600         -3.300               1.300
                                       2040             45.025         4.500         -3.500               1.000
                                       2041             44.025         4.400         -3.600                800
                                       2042             43.225         4.300         -3.800                500
                                       2043             42.725         4.300         -4.000                300
                                       2044             42.425         4.200         -4.100                100


                      Het beeld is dat onverkorte onttrekkingen ervoor zorgen dat rond 2031 de grens van
                      solvabiliteit van 20% is bereikt en de maatregel niet meer mogelijk is. Dit kan worden
                      verholpen door een lager percentage te onttrekken.

 Maatschappelijk In principe niet. Maar de begroting sluitend maken met meer schuld, kan de gemeente
 effect          wel op kritiek komen te staan.



Denklijnen en maatregelen                                                                                    57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre> Wettelijk niveau De solvabiliteit moet minimaal 20% blijven. Dit is uitgaande van de huidige beelden bij
                  onverkort 10% onttrekken tot 2031 mogelijk. De inzet van de ADR zal gevolgen hebben
                  voor de andere kernindicatoren van de schuldpositie. Zowel de netto schuldquote als
                  de lasten schuldpositie zullen verslechteren.
 Financieel
 effect                                            2025         2026           2027         2028
                        Implementatiekosten
                        Effect maatregel-inzet                              +11.200.000    +9.900.000
                        Effect maatregel-inzet                                 -200.000      -600.000
                        Effect saldo begroting                              +11.000.000    +9.300.000


                      toelichting
                      Het surplus van de ADR bedraagt afgerond € 112 miljoen. Inzet van 10% is in het eerste
                      jaar dus € 11.200.000. Het volgend jaar is het dan 10% van het restantsaldo. De inzet
                      van de ADR heeft gevolgen voor het meerjarenbeeld omdat de rentelasten toenemen.
                      In de tabel bij de toelichting is dit geduid. De 10%-maatregel kan maar enkele jaren
                      worden ingezet omdat de 20% solvabiliteit op enig moment wordt bereikt. Bij een
                      lagere percentage kan de maatregel veel langer worden toegepast.
 Relatie              N.v.t.
 lopendebe-
 zuinigingen
 Effect op groei      Gebiedsontwikkelingen kunnen vragen om voorfinanciering waardoor de solvabiliteit
 gemeente             daalt en de inzet van de reserves minder mogelijk is. Er kan spanning komen op de
                      inzet van de reserves en groei van de stad.
 Haalbaarheid         De inzet is haalbaar. Zie risico’s.

 Risico’s             Door de afbouw van eigen vermogen en de opbouw van vreemd vermogen wordt de
                      gemeente gevoeliger voor renteschommelingen. Duidelijk zichtbaar in de tabel van de
                      toelichting is dat het budgettair effect van de inzet van de reserves daalt door de 10%
                      surplus regel zelf en door rentekosten: het is immers geen duurzaam inzetbare post.
                      Eventuele overschotten in de jaarrekeningen kunnen overigens weer een positief
                      effect hebben op de ADR
 Communicatie         N.v.t.




Denklijnen en maatregelen                                                                               58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>             Meer profijtbeginsel
 Denklijn 2028
 We leveren als gemeente een aantal diensten aan inwoners, ondernemers en andere partners.
 Niet altijd wordt betaald wat de gemeente hiervoor aan kosten maakt. Het profijtbeginsel houdt in
 dat iemand die profijt (voordeel) heeft van een voorziening er ook voor betalen. Het toepassen
 ervan heeft een principiële voorkeur ten opzichte van algemene belastingen. Het leidt vaak wel tot
 hogere tarieven, maar het zijn geen algemene verhogingen. Alleen degene die het afneemt,
 betaalt. We brengen de opbrengsten meer in overeenstemming met de kosten of de kosten in
 overeenstemming met de opbrengsten. Anders moeten alle belastingbetalers bijdragen in dit
 verschil.
 Maatregelen met bedragen
 1.         Leges overall meer kostendekkend maken                                    € 1.037.500
 2.         Herintroductie hondenbelasting als doelheffing                              € 450.000
 3.         Wijzigen regels GPK en optimaliseren gebruik scanauto                       € 263.000
 4.         Blauwe zones Fiscaliseren                                                Niet haalbaar
 5.         Invoeren vermakelijkheidsretributie                                      Niet haalbaar
 6.         Betaald parkeren recreatiegebieden                                          € 200.000
            Totaal                                                                    € 1.950.500




Denklijnen en maatregelen                                                                         59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre> Maatregel 6.1
 Omschrijving          Leges overall meer kostendekkend maken
 Toelichting           Het uitgangspunt bij kostendekkenheid van leges is toetsing op
                       verordeningenniveau, waarbij de geraamde lasten van alle benoemde
                       activiteiten worden gedekt door de gezamenlijke baten uit de te heffen
                       belastingen. Hierdoor is zogenoemde kruissubsidiëring mogelijk: een verwacht
                       overschot bij de ene activiteit wordt gebruikt voor de dekking van een
                       verwacht tekort bij een andere activiteit. Op het uitgangspunt van
                       verordeningsbrede kruissubsidiëring bestaan enkele uitzonderingen: te weten
                       de diensten die vallen onder de Dienstenrichtlijn (hoofdstuk 3 van de
                       tarieventabel en bijvoorbeeld bij omgevingsvergunningen voor
                       milieubelastende activiteiten); hiervoor geldt dat deze per cluster van
                       samenhangende vergunningstelsels niet meer dan kostendekkend mogen zijn.
                       Het voorstel is om een extra opbrengst leges te realiseren door o.a. het
                       legesplafond in titel 2 van de tarieventabel van de legesverordening
                       (Omgevingswet) te verhogen en de tarieven Burgerlijke stand te verhogen.
                       Verder zal op basis van een integrale vergelijking van tarieven met de regio
                       alle tarieven verhoogd worden die lager zijn dan het regiogemiddelde.
 Maatschappelijk       Het maatschappelijke effect zal beperkt zijn. Met name de ‘grote’ aanvragers
 effect                zullen geraakt worden door deze maatregel en meer leges gaan betalen. Denk
                       aan Schiphol en de organisatoren van grote evenementen.
 Wettelijk niveau      Zolang we niet meer dan 100% kostendekkend zijn, zijn er geen wettelijke
                       beperkingen. Als we daaroverheen gaan, dan kan de legesverordening
                       onverbindend worden verklaard.
 Financieel effect
                                                                2025     2026           2027             2028
                        Implementatiekosten                        0        0                0              0
                        Effect maatregel                                        +1.037.500         +1.037.500
                        Effect saldo begroting                                    +1.037.500       +1.037.500


                       Toelichting. De huidige begroting 2024-2027 heeft een kostendekkendheid
                       van 57% overall op alle titels:

                        Huidige totale lasten in de begroting                                    € 24.615.000
                        Huidige prognose leges in de begroting                                   € 14.048.000
                        Ruimte voor verhogen leges om nog binnen de 100% kostendekkendheid       € 10.567.000
                        te blijven


                       Nu mag een deel van de kosten ook niet in de tarieven worden verwerking
                       zoals beleidsvorming en beroepsprocedures en ook beperkt de Europese
                       Dienstenrichtlijn de mogelijkheden voor kruissubsidiëring bij leges die
                       samenhangen met bedrijfsactiviteiten tot een cluster van samenhangende
                       vergunningen. Gerekend is met 10% opbrengstverhoging.

                       Mogelijkheden om de legesopbrengsten te verhogen zijn de volgende:
                       • Verhogen tarieven Wabo-leges
                       • Verhogen tarief voor C-evenementen. In vergelijking met het tarief dat
                          Amsterdam hanteert is er een mogelijkheid om dit tarief met ca. € 5.000
                          per C-evenement te verhogen.


Denklijnen en maatregelen                                                                                       60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>                       •   Laten vervallen of verhogen van het legesplafond per aanvraag. Het
                           huidige plafond is maximaal € 650.000 per aanvraag.
 Relatie lopende       In de legesverordening 2024 is het legesplafond per aanvrager per jaar
 bezuinigingen         afgeschaft. Dit is gedaan om de ombuiging uit 2021 te realiseren. Deze
                       maatregel om de legesopbrengsten te verhogen kan dus niet meer worden
                       uitgevoerd ten behoeve van de huidige ombuigingen.
 Effect op groei       -
 gemeente
 Haalbaarheid          De tarieventabel bij de legesverordening moet worden aangepast om deze
                       maatregel te realiseren. Zolang we niet meer dan 100% kostendekkend zijn, is
                       dit toegestaan.
 Risico’s              In de onderhandelingen bij ruimtelijke ontwikkelingen met ontwikkelaars, die
                       op eigen grond een bouwplan wensen te realiseren, tracht de gemeente een
                       bijdrage voor “bovenwijkse” kosten contractueel (anterieur) af te spreken.
                       Deze bijdrage ruimtelijke investeringen Haarlemmermeer (hierna 'bijdrage
                       RIH'), komt boven op de vergoeding voor gemeentelijke plankosten en
                       eventuele binnen- en buitenplanse bijdragen die nodig zijn om het plan
                       werkend op te leveren.

                       Deze bijdrage RIH wordt gestort in de reserve Ruimtelijke Investeringen
                       Haarlemmermeer (RIH). Naar analogie van deze werkwijze, wordt bij de
                       projecten met eigen gemeentelijke gronden (de grondexploitaties), conform
                       het BBV, een deel van de winst afgeroomd ten gunste van de reserve RIH. Bij
                       nieuwe grondexploitaties wordt een apart beslispunt opgenomen om dit deel
                       van de winst van het project ten gunste van de reserve RIH te laten komen.

                       Risico bij het verhogen van de leges is dat hiermee de winst van de
                       projectontwikkelaars onder druk kan komen te staan. Omdat de RIH een deel
                       van winst afroomt kan bij een onder druk staande winst de RIH bijdrage lager /
                       minder worden dan zonder de verhoging van de leges. Op dat moment is er
                       (voor een deel) sprake van kannibalisatie. Doordat de afspraken over de RIH
                       bijdrage in de anterieure overeenkomsten worden vastgelegd is dit
                       projectafhankelijk. Op dit moment is de eventuele kannibalisatie daardoor
                       niet kwantificeerbaar.
 Communicatie          Over het verhogen van de leges zal met name gecommuniceerd moeten
                       worden richting de ‘grote’ aanvragers zoals Schiphol en de organisatoren
                       grote evenementen.




Denklijnen en maatregelen                                                                               61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre> Maatregel 6.2
 Omschrijving          Herintroductie hondenbelasting als doelheffing
 Toelichting           In 2022 is besloten de hondenbelasting per 1 januari 2024 af te schaffen.
                       Herintroductie van de heffing als algemeen dekkingsmiddel zou een opbrengst
                       van afgerond € 700.000 betekenen. Herintroductie als doelheffing ter dekking
                       van kosten van handhaving bijtincidenten, schoonmaken, honden-
                       uitlaatplekken etc. is ook mogelijk. Voorlopig is dat geraamd op € 500.000.
 Maatschappelijk       Herintroductie zal waarschijnlijk leiden tot onbegrip van hondenbezitters.
 effect                Waarom moeten alleen hondenbezitters gaten dichten in de gemeentelijk
                       begroting? In de beginfase verwachten wij meer meldingen/brieven die
                       afgedaan moeten worden om uit te leggen waarom we eerst deze belasting
                       afschaffen en dan vervolgens weer gaan invoeren.
 Wettelijk niveau      Kosten die gemaakt worden voor handhaving vloeien voort uit de
                       desbetreffende bepalingen uit de APV (opruimplicht hondenpoep, loslopen
                       van honden verboden m.u.v. losloopgebieden en gevaarlijke honden).

                       De kosten die gemaakt worden voor het schoonhouden van de openbare
                       ruimte zijn gebaseerd op het beleid om de openbare ruimte "Schoon, heel en
                       veilig" te houden.
 Financieel effect
                                                      2025         2026         2027          2028
                        Implementatiekosten              0      -150.000      -50.000      - 50.000
                        Effect maatregel                 0      +500.000     +500.000     +500.000
                        Effect saldo begroting           0      +350.000     +450.000     +450.000


                       toelichting:
                       1. Ervan uit gaande dat de belasting in 2026 weer wordt ingevoerd
                       2. Alleen de kosten die samenhangen met de hondenbelasting zijn vermeld.
                           Kosten die nu al worden gemaakt binnen de organisatie en geen relatie
                           hebben met de belasting zijn niet opgenomen (globaal ingeschat op €
                           500.000)
 Relatie lopende       N.v.t.
 bezuinigingen
 Effect op groei       n.v.t.
 gemeente
 Haalbaarheid          De raad kan op basis van wetgeving hondenbelasting heffen.

 Risico’s                   -   De implementatie kan duurder uitvallen (meer werk om alle
                                hondeneigenaren in 2025 weer op te sporen en de aangiftes binnen te
                                krijgen op basis waarvan de belasting kan worden opgelegd.
                           - Door het zigzag- beleid (hondenbelasting is in het verleden eerder
                                afgeschaft en weer ingevoerd) wordt het vertrouwen in de overheid
                                geschaad.
 Communicatie          Er zal extra op communicatie ingezet moeten worden om uit te leggen dat we
                       ook veel kosten maken die verband houden met het houden van honden.




Denklijnen en maatregelen                                                                             62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre> Maatregel 6.3
 Omschrijving          Wijzigen regels GPK en optimaliseren gebruik scanauto
 Toelichting           De scanauto is een middel waarmee het naleefgedrag van parkeerders binnen
                       een betaalde parkeerzone op snelle en efficiënte wijze digitaal te controleren
                       is. Ook geeft de scanauto een beeld van parkeerbeweging en parkeerbehoefte.
                       Met de inzet van de scanauto is het controlebereik van de toezichthouders
                       vergroot, zien wij een stijging in de mate waarin de parkeerder bereid is
                       geweest te betalen binnen een betaalde zone (betalingsbereidheid) en
                       genereren wij ongeveer € 350.000 per jaar aan extra naheffingsinkomsten
                       (uitgezonderd de coronaperiode). Op dit moment komt de volledige efficiëntie
                       van de digitale aanpak met de scanauto nog niet volledig tot zijn recht: er is
                       nog veel handwerk nodig. Er zijn (naast diverse communicatie uitingen) twee
                       maatregelen nodig om dit wel te bewerkstelligen
                       - Opheffen eerste twee uur vrij parkeren invalideparkeerkaart. Een scanauto
                            maakt gebruik van meerdere ANPR camera’s om kentekens van
                            geparkeerde auto’s te scannen. De scanauto kan op normale snelheid
                            deelnemen aan het verkeer en toetst via het Nationaal Parkeerregister
                            (NPR) of er voor een geparkeerde auto is betaald. De scanauto kan
                            ongeveer 1.200 auto’s per uur controleren. In de praktijk ligt dit lager in
                            verband met verkeersituaties denk aan straten met eenrichtingsverkeer en
                            doodlopende wegen. Hoe hoger de parkeerdichtheid des te efficiënter de
                            scanauto functioneert. Omdat de scanauto een constante verbinding heeft
                            met het NPR zal hij iedere geparkeerde auto zonder een digitaal
                            parkeerrecht als “suspect” categoriseren. Dit is ook het geval bij een
                            geparkeerde auto met een geldige fysieke invalideparkeerkaart, deze zal
                            ook gecategoriseerd worden als “suspect”. Dit houdt concreet in dat er
                            altijd een fysieke nacontrole dient plaats te vinden, wat het proces
                            inefficiënt maakt. Achteraf in de backoffice controleren op een
                            invalideparkeerkaart is beperkt mogelijk en zal een grote foutmarge geven
                            wat het aantal bezwaar en beroepzaken zal laten toenemen.
                       - Bonloos verbaliseren. In het parkeerbeleid van de gemeente
                            Haarlemmermeer is opgenomen dat een naheffingsaanslag fysiek en
                            zichtbaar op het voertuig aangebracht dient te worden na constatering van
                            een overtreding. Zoals eerder aangegeven kan de scanauto 1.200 auto’s
                            per uur controleren indien deze zonder onderbrekingen ingezet kan
                            worden. Met dit aantal is rekening gehouden dat gescand kan worden
                            zonder opvolging voor het aanbrengen van een naheffingsaanslag.
                            Verschillende gemeenten maken met groot succes gebruik van de scanauto
                            en het bonloos verbaliseren. Naast de efficiëntie die dit brengt zal dit ook
                            een positieve bijdrage leveren aan duurzaamheid. In 2023 is er voor 1200
                            meter aan bonrollen gebruikt voor fiscale naheffingen. Dit is gelijk aan de
                            afstand van het politiebureau in Hoofddorp tot aan het restaurant De
                            Polderboom aan de Kruisweg.

                       Indien voor deze maatregelen (1 en 2) wordt gekozen, is het de verwachting uit
                       cijfers van de huidige scansystematiek (zie grafiek hieronder), dat door deze
                       efficiëntieslag de fiscale inkomsten 34% zal toenemen vanuit de doelstelling
                       2023 voor fiscale naheffingen.



Denklijnen en maatregelen                                                                              63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>                       Dit vertaalt zich in extra inkomsten van minimaal € 136.000, maar dit kan
                       oplopen tot € 232.000 afhankelijk van het volledige zelfstandig kunnen
                       functioneren van de scanauto, zoals voorgesteld.

                       Daarnaast is er een efficiëntieslag waarbij personeel minder hoeft te worden
                       ingezet. Deze personele besparingen en de extra inkomsten komen totaal op
                       € 298.000 tot € 394.000.
 Maatschappelijk       Het effect op de maatschappij, wat betreft het wijzigingen van de regels GPK en
 effect                het optimaliseren gebruik scanauto, zal beperkt zijn. De eerste twee uur vrij
                       parkeren voor voertuigen, voorzien van een GPK, komen te vervallen. Vrij
                       parkeren met een GPK zal van toepassing blijven voor parkeervakken
                       aangelegd voor voertuigen voorzien van een GPK. De voorgestelde
                       maatregelen zijn van essentieel belang om de doelen, het zelfstandig laten
                       functioneren van de scanauto waardoor het scanbereik wordt vergroot en het
                       genereren van meer inkomsten uit gescande voertuigen, te verwezenlijken. De
                       maatschappij zal de wijziging beperkt merken. Het is mogelijk doordat de
                       scanauto zelfstandig de naheffing oplegt de inwoner minder zichtbaarheid van
                       handhavers rondom de winkelcentra waarneemt. Deze zichtbaarheid wordt
                       echter elders teruggewonnen door inzet op andere problematiek. De wijziging
                       heeft meer effect op individuele personen omdat er eenvoudiger
                       beschikkingen worden opgelegd. Concreet betekent dit meer controles dus
                       waarschijnlijk meer opgelegde sancties.
 Wettelijk niveau      Meer bezwaar- en beroepszaken zullen zich aandienen. Aanpassing in het
                       parkeerbeleid van de gemeente Haarlemmermeer voor het zichtbaar (fysiek)
                       op het voertuig aanbrengen van een naheffingsaanslag, zodat “bonloos”
                       verbaliseren mogelijk wordt gemaakt. Het op termijn digitaliseren van de GPK
                       is noodzakelijk om aansluiting te blijven houden met onze
                       dienstverleningsprincipes. In oktober 2020 is het project “Vooruit inparkeren”
                       dankzij een innovatiebudget van NLDigibeter gestart door de gemeenten
                       Amsterdam, Leiden en Haarlem. Eén van de doelen van dit project is de GPK
                       gebruiker centraal te stellen om de problemen in de GPK-keten op te lossen.
                       Op dit moment is het nog te vroeg om aan te sluiten bij de pilot en wordt
                       voorgesteld om eventueel in de 2e trance mee te gaan. Er zijn verder geen
                       wettelijke bepalingen die contrair zijn aan de voorstellen die worden gedaan.




Denklijnen en maatregelen                                                                            64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>                                                       2025         2026         2027         2028
                        Implementatiekosten                     -135.000*     -35.000*     -35.000*
                        Effect maatregel                        +298.000     +298.000      +298.000
                        Effect saldo begroting                  +163.000     +263.000      +263.000

 Financieel effect     toelichting
 ondergrens            Er zal een vaste kosten post moeten worden toegevoegd rondom de
                       verwerking van de naheffingen. Deze kunnen in mindere mate als “batch”
                       worden uitgevoerd. Hierdoor worden kosten gemaakt door onze
                       heffingspartner Cocensus. Daarnaast zal het aantal bezwaar- en
                       beroepschriften het eerste jaar hoger zijn wat meer kosten met zich
                       meebrengt.

                       *jaarlijkse indexering van toepassing.

 Financieel effect
 Maximum                                               2025         2026         2027         2028
                        Implementatiekosten                     -135.000*     -35.000*     -35.000*
                        Effect maatregel                        +394.000     +394.000      +394.000
                        Effect saldo begroting                  +259.000     +359.000      +359.000


                       *jaarlijkse indexering van toepassing.

 Relatie lopende       Geen
 bezuinigingen
 Effect op groei       Geen nadelig effect.
 gemeente
 Haalbaarheid          Realistisch maar wel afhankelijk van; 1. Communicatie, 2. Aanpassen
                       parkeerbeleid “bonloos” verbaliseren, 3. Opheffen twee uur vrij parkeren, op
                       fiscale parkeerplaatsen, van invalideparkeerplaatsen.
 Risico’s              Laag, mogelijke initiële toename bezwaren na overgang digitaal handhaven en
                       “bonloos” verbaliseren. Bij andere gemeenten waaronder Haarlem blijkt dat
                       deze “piek” snel afneemt naar het oude niveau.
 Communicatie          Is van essentieel belang gelet op de doelgroepen, winkeliersvereniging(en) en
                       organisaties zoals de Algemene Nederlandse Gehandicapte Organisatie, ANWB
                       en de Gehandicaptenbond.




Denklijnen en maatregelen                                                                              65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre> Maatregel 6.4
 Omschrijving          Blauwe zones Fiscaliseren
 Toelichting           Het vervangen van de blauwe zones door betaald parkeren, eventueel met
                       een (zeer) laag of zelfs geen tarief welke oploopt na een bepaalde periode kan
                       mogelijk een gunstig effecten hebben op de inkomsten. Momenteel
                       controleert handhaving en toezicht onder andere op de naleving van de
                       blauwe zones. De processen-verbaal welke hieruit voortvloeien komen ten
                       gunste aan het CJIB (Rijksoverheid). Hiervoor ontvangt de gemeente
                       Haarlemmermeer geen inkomsten. Indien de transitie van blauwe zone naar
                       betaald parkeren wordt ingezet komen de inkomsten vanuit een eventueel
                       tarief en de naheffing volledig ten gunste aan de gemeente Haarlemmermeer.
                       Indien voor deze maatregel wordt gekozen versterkt dit de maatregel 6.3 in
                       zijn efficiëntie.

                       Binnen de gemeente Haarlemmermeer zijn meerdere blauwe zones, waarvan
                       een aantal mogelijk geschikt zijn voor het omzetten naar fiscale
                       parkeerplekken. Onderstaand een overzicht met het aantal blauwe zones en
                       het betreffende aantal parkeerplaatsen.
                            Blauwe zones                                          Aantal parkeerplaatsen
                            Badhoevedorp Centrum                                                                 8
                            Badhoevedorp Schuilhoeve                                                           86
                            Badhoevedorp West                                                                  54
                            Badhoevedorp Zuid                                                                  48
                            Buitenkaag                                                                        228
                            Halfweg                                                                           217
                            Halfweg Omgeving                                                                     3
                            Hoofddorp Bornholm Oost                                                           185
                            Hoofddorp Floriande Oost                                                             6
                            Hoofddorp Floriande West                                                          207
                            Hoofddorp Graan voor Visch                                                     1.164
                            Hoofddorp Graan voor Visch Zuid                                                    25
                            Hoofddorp Noord                                                                   101
                            Hoofddorp Oost                                                                    873
                            Hoofddorp West                                                                    139
                            Hoofddorp Zuid                                                                    270
                            Nieuw-Vennep Linquenda                                                             35
                            Zwanenburg Dijk                                                                      4
                            Zwanenburg Noordoost                                                               41
                            Zwanenburg Zuidoost                                                                24
                            Eindtotaal                                                                     3.718


                       Zone grenzen zijn inzichtelijk op onderstaande link: https://geoweb.haarlemmermeer.nl/
                       Geoviewer/Index.html?viewer=Betaald_parkeren__blauwe_zones_Haarlemmermeer.Betaald_parkeren__blauwe_zones



 Maatschappelijk       Het verminderen van de blauwe zones en indirect ook het optimaliseren
 effect                gebruik scanauto door het vergroten van het fiscaal parkeer areaal, zal
                       beperkt zijn. De gebieden die mogelijk geschikt zijn liggen overwegend in of


Denklijnen en maatregelen                                                                                                         66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>                       rondom woonwijken. Hierbij is het van belang om voor ogen te houden dat de
                       bepaling van een eventueel uurtarief inwoners en bezoekers kan hinderen in
                       het bezoeken van bewoners of familie, dit zou mogelijk eenzaamheid in de
                       hand kunnen werken.
 Wettelijk niveau      Er geen wettelijke bepalingen die contrair zijn aan het voorstel dat wordt
                       gedaan.
 Financieel effect

                                                       2025          2026         2027          2028
                        Implementatiekosten
                        Effect maatregel                                                             0
                        Effect saldo begroting                                                       0


                       toelichting
                       Niet rendabel. Of er financieel voordeel kan worden behaald is sterk
                       afhankelijk van de hoeveelheid blauwe zones en de locatie die wordt omgezet
                       naar betaald parkeren. Daarnaast is het van belang of er eventueel een
                       uurtarief geldt en zo ja hoe hoog deze is. Binnen het plan: “Businesscase
                       Parkeren Centrum Hoofddorp” worden handvatten gegeven over de kosten en
                       baten voor het omzetten van blauwe zones naar fiscaal parkeer gebied en of
                       dit kosten kan besparen op de lange termijn. In het geval van het onderzochte
                       deel in Hoofddorp centrum betroffen de jaarlasten hier € 427 per
                       parkeerplaats.




                       Wellicht is het een mogelijkheid om in samenspraak met Beheer en
                       Onderhoud een verdere uitwerking te doen welke gebieden binnen de
                       gemeente Haarlemmermeer mogelijk rendabel zijn voor het omzetten naar
                       fiscale parkeerplaatsen.

                       In 2023 heeft handhaving en toezicht totaal 748 sancties opgelegd voor het
                       overtreden van de blauwe zone. Dit zou, indien de parkeerplaatsen fiscaal
                       waren, een opbrengst hebben € 49.742.

                       LET OP: dit zijn niet alle inkomsten (andere inkomsten; betalingen voor het
                       gebruik van de parkeerplaats en/of verleende vergunning) uit betaalde

Denklijnen en maatregelen                                                                                67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>                       parkeerplaatsen maar slechts alleen de sancties voor niet opvolgen. Als dit
                       wordt afgezet tegen een schatting van de jaarlasten voor het volledig
                       fiscaliseren van de blauwe zones in de gemeente betreft dit € 1.600.000.
                       Uiteraard kan er gekozen worden om alleen de meest geschikte locaties om te
                       zetten naar fiscaal parkeren.

                       De locatie waar Handhaving en Toezicht de meeste sancties oplegt voor de
                       blauwe zone zijn:

                       Graan voor Visch Hoofddorp*
                       Hier zijn 405 mogelijke (indien dit fiscaal parkeren zou zijn)naheffingen
                       opgelegd. Dit had € 27.000 kunnen opleveren. De geschatte jaarlasten zijn €
                       497.000.
                       Waddenweg Hoofddorp*
                       Hier zijn 54 mogelijke naheffingen opgelegd dit had € 3.600 kunnen opleveren.
                       De geschatte jaarlasten zijn € 88.389.
                       Schipholweg Badhoevedorp*
                       Hier zijn 46 mogelijke naheffingen opgelegd dit had € 3.000 kunnen opleveren.
                       De geschatte jaarlasten zijn € 23.000.
                       Skagerhof Hoofddorp*
                       Hier zijn 33 mogelijke naheffingen opgelegd dit had € 2.200 kunnen opleveren.
                       De geschatte jaarlasten zijn € 79.000.

                       *geschatte inkomsten zijn slechts een indicatie en betreffen alleen de sancties
                       die zijn opgelegd via het CJIB. In deze bedragen zijn geen parkeerinkomsten en
                       heffingen berekend.
 Relatie lopende       Geen
 bezuinigingen
 Effect op groei       Geen nadelig effect, meer fiscale parkeervakken kunnen leiden tot een
 gemeente              toename van parkeerders van buiten de gemeente Haarlemmer wat de
                       (fiscale)inkomsten kunnen vergroten.
 Haalbaarheid          Realistisch maar wel afhankelijk van; 1. Verder integraal onderzoek naar
                       kosten en baten, 2. Communicatie, 3. Aanpassen parkeerbeleid , 4. aanpassen
                       parkeerareaal. 5. Beschikbare middelen om de investering in het omzetten
                       naar fiscaal parkeren te doen.
 Risico’s              Laag, wellicht dat de middenstand, in buurten en wijken, zich in beginsel
                       zullen verzetten tegen het omzetten van de blauwe parkeerzones naar een
                       fiscaal parkeerregime. Hieruit kunnen bezwaren worden aangetekend in het
                       veranderingsproces naar betaald parkeren. Het is mogelijk dat de
                       parkeerplekken niet dezelfde waarde vertegenwoordigen omdat zij niet zijn
                       gelegen dicht op een druk bezocht centrum zoals De Viermeren.

                       Het is een risico dat als er te veel transities zijn van blauwe zones naar fiscaal
                       parkeren dat er een tweede scanauto of scanscooter en bijbehorende
                       formatie noodzakelijk is.

 Communicatie          Is van essentieel belang gelet op de doelgroepen, bewoners, bezoekers en
                       winkeliersvereniging(en)




Denklijnen en maatregelen                                                                                   68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre> Maatregel 6.5
 Omschrijving          Invoeren vermakelijkhedenretributie
 Toelichting           Bij grootschalige evenementen maakt de gemeente de nodige kosten die niet
                       via de leges evenementenvergunningen kunnen worden geheven zoals
                       ambtelijke inzet voor coördinatie van de veiligheid, handhaving,
                       parkeermaatregelen, etc. Het is mogelijk – in navolging van de gemeente
                       Amsterdam- hiervoor een vermakelijkhedenretributie te heffen.

                       Het belastbaar feit van vermakelijkhedenretributie is het tegen betaling of
                       vergoeding geven van vermakelijkheden waarbij gebruik wordt gemaakt van
                       door of met medewerking van de gemeente tot stand gebrachte of in stand
                       gehouden voorzieningen of waarbij een bijzondere voorziening in de vorm van
                       toezicht of anderszins van de zijde van de gemeente getroffen wordt.
 Maatschappelijk       Festivals en evenementen met meer dan 500 bezoekers moeten € 1-1,50 op
 effect                hun entreeprijs doen om zo de maatschappelijke kosten te vergoeden.
                       Doorbelasten van kosten leidt ertoe dat inwoners op deze manier niet hoeven
                       te betalen voor bijkomende kosten van commerciële evenementen.
 Wettelijk niveau      Uit de Gemeentewet artikel 229 lid 1 bij c volgt dat gemeenten rechten
                       kunnen heffen voor het geven van vermakelijkheden waarbij gebruikt wordt
                       gemaakt van voorzieningen die door het gemeentebestuur tot stand zijn
                       gebracht of in stand worden gehouden. De vermakelijkhedenretributie is een
                       bestemmingsheffing. Deze retributie kan alleen worden geheven als de
                       gemeente uitgaven doet die aantoonbaar verband houden met bepaalde
                       vermakelijkheden. Als de belasting wordt opgelegd mag het
                       gelijkheidsbeginsel niet geschonden worden. Alle gelijke gevallen moeten
                       gelijk belast worden.

                       Er is geen absoluut kostendekkingsvereiste zoals bij andere kostendekkende
                       heffingen, zoals de leges, afvalstoffenheffing en rioolheffing. In artikel 229b
                       van de Gemeentewet is de vermakelijkhedenretributie expliciet uitgesloten
                       van de 100% opbrengstlimiet. Met als reden dat het voor een gemeente zeer
                       lastig is om de extra kosten voor een vermakelijkheid te bepalen. Uiteraard
                       moeten de kosten zo goed mogelijk ingeschat en wordt het tarief zonder
                       winstdoelstelling van de vermakelijkhedenretributie bepaald.

                       Het voorgaande neemt echter niet weg dat het heffen van een
                       vermakelijkhedenretributie door een gemeente onder omstandigheden kan
                       leiden tot een willekeurige en onredelijke belastingheffing. Daarbij dient voor
                       deze ‘toets’ een vergelijking te worden gemaakt tussen de hoogte van de
                       retributie en het profijt dat de retributieplichtigen van de desbetreffende
                       voorzieningen ondervinden (Hoge Raad 24 januari 2003, nr. 37 789, BNB
                       2003/113).
 Financieel effect
                                                        2025          2026          2027          2028
                        Implementatiekosten
                        Effect maatregel                                                             0
                        Effect saldo begroting                                                       0


                       toelichting
                       Er is onvoldoende zicht op de bijbehorende kosten om te verhalen. Het beeld

Denklijnen en maatregelen                                                                                69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>                       is dat er geen ‘onverhaalde kosten’ zijn: zie risico’s. De gemeente
                       Haarlemmermeer heeft 66 evenementen van meer dan 500 bezoekers,
                       waarvan 27 sprake is van (deels) betalende bezoekers. De retributie wordt
                       geheven vanaf de 500e bezoeker. Uitgaande van een heffing van 1 euro levert
                       dit zo’n € 300.000 op waarbij we er vanuit gaan dat evenementen met 500
                       betalende bezoekers dus geen heffing betalen, het. We zijn uitgegaan van 10%
                       perceptiekosten voor de inning die in 2024 wordt gebruikt om de heffing te
                       implementeren.

                       Deze lijst van 27 evenementen met betalende bezoekers is opgenomen in
                       onderstaande tabel:

                        Evenement                                               Plaats              Aantal
                                                                                                    bezoekers
                        Volledig betaald
                        Awakenings Spring Festival 2023                         Halfweg                80.000
                        Libelle Zomerweek                                       Vijfhuizen             60.000
                        Mysteryland + camping                                   Hoofddorp              60.000
                        Mud Masters                                             Vijfhuizen/H’dorp      20.000
                        Wooferland Festival 20 jaar                             Halfweg                17.000
                        Horse event                                             Vijfhuizen             17.000
                        Horse event                                             Vijfhuizen              5.900
                        Meerlive festival                                       Hoofddorp               2.500
                        Theaterfestival Grazende Zwaan (-8e)                    Nieuw-Vennep            2.500
                        MotoCross Nieuw-Vennep                                  Nieuw-Vennep            2.000
                        Autocross Nieuw Vennep                                  Nieuw-Vennep            2.000
                        Haarlemmermeerrun                                       Hoofddorp               1.500
                        Spang Festival (dancefeest Pianoland)                   Badhoevedorp            1.500
                        Pianoland Corendon Village Hotel                        Badhoevedorp            1.500
                        AJK Trekkertrek Fun & Power Festival 2023               Nieuw-Vennep            1.000
                        Great American Circus Vegas                             Hoofddorp               1.000
                        HaarlemmerMEER MOVES festival 2023                      Hoofddorp                 750
                        Reünie/Zekers 2023                                      Nieuw-Vennep              500
                        DTS HLMRMEER (triathlon)                                Hoofddorp                 500
                        Grand Prix Festival & Camping Haarlemmermeer            Nieuw-Vennep              500
                        Night Run                                               Hoofddorp                 500
                        Feestweek en Jaarmarkt Vijfhuizen 2023                  Vijfhuizen             15.000
                        Deels betaald
                        Feestweek Zwanenburg/Halfweg                            Zwanenburg             10.000
                        Haarlem Jamborette 2023                                 Halfweg                 6.000
                        Feestweek door OV-Beatrix (met Feestweek B.V.)          Nieuw-Vennep            5.800
                        Feestweek SCPB'22 (feestweek Pancratius Badhoevedorp)   Badhoevedorp            2.000
                        Feestweek Zwaanshoek                                    Zwaanshoek              1.800



 Relatie lopende       N.v.t.
 bezuinigingen
 Effect op groei       N.v.t.
 gemeente
 Haalbaarheid          In Amsterdam werkt het systeem als volgt. De vermakelijkheidsretributie
                       (vmr) wordt betaald vanaf 500 betalende bezoekers per


Denklijnen en maatregelen                                                                                       70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>                       evenementenvergunning. Voor de eerste 500 bezoekers wordt geen vmr
                       betaald. Het gaat om het totaal aantal bezoekers tijdens de hele periode van
                       het evenement en niet bijvoorbeeld om het aantal bezoekers per voorstelling.

                       Bepaalde kosten zoals wegafzettingen en het schoon opleveren van de locatie
                       zitten in de evenementenvergunning en de kosten hiervan zijn voor de
                       initiatiefnemer. De ambtelijke voorbereiding van de overleggen worden
                       eveneens gedekt met de legesopbrengsten. De risico classificatie (A-B-C) voor
                       evenementen bepaalt de hoogte van leges. Blijven er nog kosten voor
                       Handhaving en Toezicht over, deze vallen niet onder de leges. Er zijn naar het
                       huidig beeld niet veel bijkomende kosten die gedekt moeten worden. Dat
                       maakt het wel lastig te verdedigen.

                       Veel evenementen in Haarlemmermeer waar betalende bezoekers komen
                       vinden niet plaats op gemeentelijke openbare ruimte en recreatiegebied,
                       maar op terrein van derden in onze gemeente zoals het Recreatieschap
                       Spaarnwoude Park, Staatsbosbeheer, IJsbaanverenigingen, particulier
                       landgoed Klein Vennep etc. Die evenementen zijn Evenementvergunning
                       plichtig (vanuit optiek openbare orde en veiligheid-gemeentelijke APV), voor
                       de afhandeling van de vergunningaanvraag e.d. worden door de gemeente
                       kostendekkende leges geheven.

                       We hebben in Haarlemmermeer enkele commerciële evenementen die van
                       (delen van) onze gemeentelijke recreatiegebieden gebruik maken zoals
                       Mysteryland en Mud Masters. Met hen hebben we (privaatrechtelijke)
                       meerjarige terreinhuur overeenkomsten. De huurvergoedingen zijn op
                       zakelijke, marktconforme basis bepaald. Alle kosten voor de organisatie van
                       het evenement inclusief verkeersvoorzieningen, afvoer afval, herstel
                       terreinschade etc. zijn voor rekening van de initiatiefnemer.

                       Conform het gemeentelijk evenementenbeleid
                       ( https://haarlemmermeer.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/3e314c56-
                       a67e-4cc9-b75c-8ffce54a0efa#1c1481a8-1e44-40bc-8a34-
                       f233cb91fabf agendapunt 8.e RV Toerisme, Evenementen en
                       Promotie raadsbesluit uit 2020) worden de terreinverhuuropbrengsten benut
                       voor o.m. het verbeteren van de evenementen locaties (paden,
                       parkeervoorzieningen, nutsaansluitingen etc.), onderzoek, promotie en voor
                       subsidiëring van non-profit evenementen.

 Risico’s              Er kan druk op de exploitatie komen als bezoekers een euro extra moeten
                       gaan betalen. Om die reden is de heffing pas vanaf de 500e bezoeker zodat
                       kleine evenementen worden ontzien.
 Communicatie          In het jaar voorafgaande aan de implementatie zouden alle evenementen en
                       festivals benaderd kunnen worden zodat zij dit in hun prijzen van het jaar erop
                       kunnen meenemen.




Denklijnen en maatregelen                                                                                71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre> Maatregel 6.6
 Omschrijving          Betaald parkeren recreatiegebieden
 Toelichting           In Haarlemmermeer hebben we mooie recreatiegebieden en daar zijn we
                       trots op. Het beheer ervan brengt veel kosten met zich mee. Aan de kwaliteit
                       willen we liever niet tornen. Maar dat is een keuze. Een stuk meebetalen aan
                       het beheer is allerzins redelijk. De meest gangbare manier om dit te
                       bewerkstelligen is door betaald parkeren in te voeren bij de recreatieplassen.

                       De recreatiegebieden waarvoor dit zou kunnen gelden, zijn het
                       Haarlemmermeerse Bos en de Toolenburger Plas. Door de aard van het
                       gebruik ligt het invoeren van een uurtarief het meest voor de hand (en
                       daarnaast eventueel een dagtarief). Bij vergelijkbare gebieden zoals Twiske
                       Waterland bij Oostzaan kost een dagkaart 6 euro (geraamde opbrengst
                       parkeren Twiske Waterland in 2024: € 425.000). Wij achten een netto-
                       opbrengst van minimaal € 200.000 per jaar mogelijk.

                       Er zijn geen vaste kentallen of gemeten waarden die we kunnen gebruiken als
                       houvast. Er zijn diverse varianten berekend. Er is gebruik gemaakt van
                       verschillende bezettingsgraden (aantal dagen per jaar dat een parkeerplaats
                       bezet is in procenten) omdat niet bekend is wat de bezettingsgraden zijn en
                       ook niet wat de gemiddelde parkeerduur is. Daarvoor moet een jaar lang
                       gemeten worden om ook de seizoeninvloeden in beeld te krijgen.

 Maatschappelijk       Betaald parkeren invoeren heeft mede tot gevolg dat de kans bestaat dat er
 effect                minder recreanten komen. Vanuit de omliggende gebieden (o.a. woonwijk
                       Overbos, parkeerplaatsen Groene Weelde, Plesmanhoek op parkeerterrein Pr.
                       Bernhardbos) kunnen bezwaren verwacht worden, ook van Recreatieschap
                       Noord-Holland. In Haarlemmermeerse Bos zijn horecavestigingen (o.a. Claus).
                       Er is eindelijk een investeerder gevonden voor de exploitatie van de
                       voormalige Vork en Mes locatie) die niet uitgegaan is van betaald parkeren.
                       Van deze vestigingen kunnen bezwaren verwacht worden. Invoeren van alleen
                       een dagtarief levert bezwaren op van degenen die kort recreëren (honden
                       uitlaten, joggers, wandelaars).
 Wettelijk niveau      Het College is bevoegd betaald parkeren in te voeren.
 Financieel effect
                                                       2025          2026          2027          2028
                        Implementatiekosten                          p.m.
                        Effect maatregel                                       +200.000      +200.000
                        Effect saldo begroting                                 +200.000      +200.000


                       toelichting
                       Als we de kosten van het betaald parkeren voor heel Haarlemmermeerse Bos
                       zouden baseren op de kosten per parkeerplaats van Hoofddorp centrum dan
                       zouden de kosten 902.251 euro zijn (circa 2.100 parkeerplaatsen:
                       Parkeerterreinen: Bosmanege, niertjes t.h.v. Claus, Papa’s Beachhouse, terrein
                       t.h.v. voormalig Vork en Mes en het grote parkeerterrein langs de N205). Voor
                       de kosten van betaald parkeren is uitgegaan van een recent onderzoek dat
                       gebruikt is voor het parkeerbeleid in Hoofddorp-centrum. In deze kosten


Denklijnen en maatregelen                                                                               72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>                       zitten onderhoud en afschrijving parkeerautomaten, handhaving (inclussief
                       scanauto), personele lasten vergunningen, bezwaren en beheer enz. De
                       verwachting is dat de kosten per parkeerplaats bij de recreatiegebieden lager
                       zullen uitvallen dan per parkeerplaats in het centrum van Hoofddorp. Dit
                       vraagt nader onderzoek.

                       Een parkeertarief van 6 euro geeft dan de volgende inkomsten:
                       Bezettingsgraad 10% (36,5 dagen):    462.747 euro
                       Bezettingsgraad 30% (109 dagen): 1.338.241 euro
                       Bezettingsgraad 65% (237 dagen): 3.007.856 euro.


                       Een max. parkeerduur van 1 uur met uurtarief van 1,00 euro (bestaande zone C) geeft de
                       volgende inkomsten:
                       Bezettingsgraad 10%: € 77.490
                       Bezettingsgraad 30%: € 243.711
                       Bezettingsgraad 65%: € 503.682


                       De kosten van de neveneffecten (maatregelen tegen parkeeroverlast in de
                       omgeving, bezwarenprocedures e.d.) zijn niet bekend.

                       Voorstel:
                       • Op korte termijn starten met meten van bezetting bij Haarlemmermeerse
                          Bos en Toolenburgerplas. Dat kan snel en redelijk eenvoudig.
                       • Kosten betaald parkeren in deze gebieden inzichtelijk maken
                       • Als bovenstaande is gedaan kunnen scenario's worden voorgelegd om tot
                          een opbrengst van € 200.000 of meer te komen.
                       • Een combinatie met een lager niveau van onderhoud van de
                          recreatiegebieden is denkbaar. De mogelijkheden zijn beperkt (€ 50.000).

 Relatie lopende       N.v.t.
 bezuinigingen
 Effect op groei       Aantrekkelijke, vrij toegankelijke recreatiegebieden zijn een pull-factor.
 gemeente              Meer bewoners geeft meer recreanten en wellicht ook meer inkomsten.
 Haalbaarheid          Deze maatregel is technisch haalbaar.
 Risico’s              Parkeeroverlast in de directe omgeving van Haarlemmermeerse
                       Bos/Toolenburgerplas. Als de bezettingsgraad van de parkeerplaatsen lager
                       uitvalt dan verwacht, verminderen de inkomsten. De kosten voor het betaald
                       parkeren blijven.
 Communicatie          Bewoners en bedrijven omliggende gebieden, provincie Noord-Holland,
                       recreatieschap Noord-Holland, gebruikers van Haarlemmermeerse
                       Bos/Toolenburgerplas, ondernemers in en rond Haarlemmermeerse
                       Bos/Toolenburgerplas.




Denklijnen en maatregelen                                                                                       73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>            Inkomsten in balans brengen
 Introductie:
 In 2028 liggen de lokale lasten van Haarlemmermeer niet boven het regionaal gemiddelde.
 Haarlemmermeer is en blijft een gemeente waar de inwoners niet met hoge lokale lasten worden
 geconfronteerd. De OZB ligt van oudsher onder het regionale gemiddelde. Er is ruimte om deze te
 verhogen als we naar de regiogemeenten kijken en ook als we kijken naar de landelijke
 gemiddelden. De onderstaande tabel gaat uit van de huidige tarieven. De verwachting is overigens
 dat de regiogemeenten straks de tarieven ook gaan verhogen. Als we daarnaast kijken naar de
 tarieven die niet door de inwoners hoeven te worden betaald, willen we deze in lijn met de regio
 Amsterdam brengen. Dat leidt tot een inkomstenverhoging bij de toeristenbelasting ten opzichte
 van het huidige beeld. Daarnaast bestaat de mogelijkheid om met de kleinere overige belastingen
 inkomsten op te halen om zo spreiding van de inkomsten te realiseren. Hiervoor is gekeken naar
 parkeerbelastingen en reclamebelasting.

 Ter informatie zijn in de onderstaande tabel de belangrijkste belastingtarieven van
 Haarlemmermeer vergeleken met regiogemeenten, Nederland en Amsterdam (bron: COELO-atlas).

  COELO-atlas tarieven      Rioolh.     Afvalst.h.   OZB Gem    Totaal         Toer.-      Parkeer-
  2023                      Meerp.      meerp.       WOZ                       Bel.        bel. (p/u)
                            Huish.      Huish.       waarde                    (pppn)

  Haarlemmermeer                  138          382        340         860           7,98         3,45
  Amstelveen                      208          306        386         900           3,00         2,00
  Aalsmeer                        181          330        529       1.040           3,50         geen
  Velsen                          179          407        377         963           2,50         1,30
  Kaag en Braassem                288          340        454       1.082           geen         geen
  Haarlem                         156          426        422       1.004           5,00         5,80
  Zaanstad                        291          348        346         985           7,26         3,45
  Gemiddelde omliggende
  gemeenten                       206          363        408            976        4,87         3,14
  Gemiddelde Nederland            213          329        403            945        3,27         2,45
  Amsterdam                       160          459        301        1.082         12,24         7,50



 Wij onderzoeken:
 1.         Verhogen toeristenbelasting met 40%                                              € 5.700.000
 2.         Verhogen onroerendezaakbelastingen met 5%                                        € 4.400.000
 3.         Verhogen reclamebelasting met 25%                                                Niet haalbaar
 4.         Parkeerbelastingopbrengsten verhogen met 10%                                       € 250.000
            Totaal                                                                          € 10.350.000




Denklijnen en maatregelen                                                                                74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre> Maatregel 7.1
 Omschrijving          Verhogen toeristenbelasting met 40%
 Toelichting           In Amsterdam wordt per 2024 de toeristenbelasting fors verhoogd, naar
                       12,5% van de overnachtingsprijs. Amsterdam hanteert geen vast bedrag per
                       nacht meer. In Haarlemmermeer kijken we vanwege Schiphol altijd sterk naar
                       de prijs voor een overnachting in Amsterdam. Die ruimte is daarmee om het
                       tarief van Haarlemmermeer (nu 6,29%) op te hogen om in de pas te blijven.
                       Ingerekend is een verhoging met 40% (tarief wordt dan: 8,81%). Het verhogen
                       van de toeristenbelasting is in de regio elders ook aan de orde. Zo gaat in
                       Haarlem de toeristenbelasting met 20% omhoog in 2024.
 Maatschappelijk       De verhoging van de toeristenbelasting heeft geen effect op de inwoners van
 effect                Haarlemmermeer. Zij betalen deze belasting niet. Het heeft wel effect op de
                       prijzen van overnachtingen en is daarmee van betekenis voor de betreffende
                       ondernemers en de prijsaantrekkelijkheid van hun producten. Gelet op de
                       impact van het toerisme op de regio Amsterdam is deze verhoging te
                       rechtvaardigen. Haarlemmermeer heeft daarmee in de regio net als Zaanstad
                       een hoog tarief voor de toeristenbelasting, maar op gepaste afstand van
                       Amsterdam.
 Wettelijk niveau      Er is geen wettelijke belemmering voor deze verhoging. Het is een algemene
                       belasting.
 Financieel effect
                                                        2025          2026          2027         2028
                        Implementatiekosten                              -              -            -
                        Effect maatregel                        +5.700.000    +5.700.000    +5.700.000
                        Effect saldo begroting                  +5.700.000    +5.700.000    +5.700.000


                       toelichting
                       Op basis van de huidige opbrengst is de verhoging becijferd op € 5.700.000.
                       Het voorstel is deze maatregel per 2026 in te voeren zodat er ook afdoende
                       ruimte is voor dekking van implementatiekosten van overige maatregelen. Er
                       zijn geen aanvullende implementatiekosten verbonden aan de verhoging.
 Relatie lopende       N.v.t.
 bezuinigingen
 Effect op groei       N.v.t.
 gemeente
 Haalbaarheid          Betreft enkel wijziging van het tarief. Eenvoudig uitvoerbaar.

 Risico’s              Minder overnachtingen vanwege verschuiving naar goedkopere hotels in de
                       omgeving.
 Communicatie          Communicatie naar betrokken ondernemers is belangrijk zodat deze het in
                       hun communicatie voor boekingen 2026 kunnen meenemen.




Denklijnen en maatregelen                                                                                75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre> Maatregel 7.2
 Omschrijving         Verhogen onroerende zaakbelastingen met 5%
 Toelichting          Wat de lokale lasten betreft zijn de rioolheffing en de afvalstoffenheffing in 2023 in
                      Haarlemmermeer (tezamen: € 520) onder het gemiddelde van de omliggende
                      gemeenten (tezamen: € 569). In 2023 is dit het beeld van de OZB-aanslag bij een
                      gemiddelde WOZ-waarde:

                       Haarlemmermeer                                         340,00
                       Amstelveen                                             386,00
                       Aalsmeer                                               529,00
                       Velsen                                                 377,00
                       Kaag en Braassem                                       454,00
                       Haarlem                                                422,00
                       Zaanstad                                               346,00
                       Gemiddelde omliggende gemeenten                        408,00
                       Gemiddelde Nederland                                   403,00

                      Haarlemmermeer ligt ruim onder het gemiddelde van de regio en zal dit met 5%
                      verhoging nog steeds zijn.

                      Het is mogelijk de 5% anders te verdelen over woningen en niet-woningen. In de
                      onderstaande tabel staan hierover de gegevens voor Haarlemmermeer en de regio
                      (bron: COELO-atlas, cijfers 2023). De OZB bestaat in Haarlemmermeer voor 23,5% uit
                      opbrengst woningen en voor 76,5% uit opbrengst niet woningen.

                                                 Gemiddelde      OZB eig W     OZB NW     Tar.dif.   Tar.dif.
                                                 WOZ waarde                                e vs g    nw vs w
                       Haarlemmermeer                 535.200        0,0635      0,4952     114,00     415,00
                       Amstelveen                     693.728        0,0557      0,4864     124,00     484,00
                       Aalsmeer                       585.648        0,0904      0,4515     115,00     267,00
                       Velsen                         493.064        0,0764      0,5487     124,00     398,00
                       Kaag en Braassem               521.093        0,0872      0,3085     105,00     181,00
                       Haarlem                        597.268        0,0707      0,5299     126,00     417,00
                       Zaanstad                       435.051        0,0975      0,5525     133,00     397,00
                       Gemiddelde omliggende
                       gemeenten                      551.579        0,0773      0,4818     120,00     366,00
                       Gemiddelde Nederland                                                 135,00     365,00

                       Amsterdam                      698.982        0,0431      0,3281     139,00     443,00

                      Het voorstel is dit niet te doen. Haarlemmermeer zit met de tariefdifferentiatie
                      woningen versus niet-woningen boven het gemiddelde van de regio (ook als we Kaag
                      en Braassem eruit halen). Alleen Amsterdam en Amstelveen zijn hoger, maar dat
                      komt doordat de gemiddelde WOZ waarde voor woningen in deze gemeenten heel
                      hoog is.

 Maatschappelijk Eigenaren van woningen en niet-woningen en gebruikers van niet woningen worden
 effect          geconfronteerd met een hogere OZB aanslag. In 2023 was de OZB aanslag voor


Denklijnen en maatregelen                                                                               76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>                  woningen met een gemiddelde WOZ-waarde 340 euro. Daar komt in 2024 de 13,7%
                  inflatiecorrectie overheen zodat dit afgerond 387 euro gaat worden. 5% verhoging
                  met als basis 2024 betekent een verhoging van afgerond 19 euro per jaar.
 Wettelijk niveau Er is geen wettelijk niveau voor de hoogte van de OZB vastgesteld.

 Financieel
 effect                                                2025          2026          2027         2028
                        Implementatiekosten                                            -            -
                        Effect maatregel                                     +4.400.000    +4.400.000
                        Effect saldo begroting                               +4.400.000    +4.400.000


                      toelichting
                      Op basis van de huidige opbrengst is de verhoging becijferd op € 4.400.000. Het
                      voorstel is deze maatregel pas per 2027 in te voeren. Er zijn geen aanvullende
                      implementatiekosten verbonden aan de verhoging.
 Relatie lopende      N.v.t.
 bezuinigingen
 Effect op groei      N.v.t.
 gemeente
 Haalbaarheid         Betreft enkel wijziging van het tarief. Eenvoudig uitvoerbaar.

 Risico’s             Geen risico’s.

 Communicatie         Communicatie naar inwoners kan op de reguliere wijze plaatsvinden bij de begroting
                      en de belastingverordeningen 2027.




Denklijnen en maatregelen                                                                               77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre> Maatregel 7.3
 Omschrijving          Verhogen reclamebelasting
 Toelichting           Om de ombuiging Verhogen inkomsten reclamebeleid te realiseren wordt
                       ingezet op inning van reclamebelasting vanaf 2024. Het voorstel is om deze
                       belasting te verhogen zodat het ook bijdraagt aan deze taakstelling. In de
                       Programmabegroting 2024-2027 is rekening gehouden met structureel extra
                       inkomsten van € 946.500 door het heffen van belasting op reclame.

                       De huidige tarieven zijn:

                        Omschrijving                         Tarief       Aantal   Bedrag
                        tussen 25 m2 en 50 m2                         750      135   101.250
                        tussen 50 m2 en 100 m2                   2.500           121      302.500
                        tussen 100 m2 en 200 m2                  7.500            37      277.500
                        tussen 200 m2 en 400 m2                 15.000            23      345.000
                        groter dan 400 m2                       30.000             4      120.000

                       We hebben deze vergeleken met de Amsterdamse tarieven en dat leidt tot de
                       volgende vergelijking:

                                                                Tarief 2024     Tarief 2024 Tarief 2024      Haarlem-
                        Oppervlakte
                                                                 gebied A        gebied B gebied C           mermeer
                        Kleiner dan 0,25 m2                                0              0             0               0
                        Van 0,25 tot 2       m2                          153            115            86               0
                        Van 2   m2 tot   5   m2                          281            210           158               0
                        Van 5   m2 tot   10   m2                         422            315           237               0
                        Van 10   m2 tot   25   m2                        612            460           344               0
                        Van 25   m2 tot   50   m2                        612            460           344           750
                        Van 50   m2 tot   100     m2                    1.184          1.148          860         2.500
                        Van 100   m2 tot     200   m2                   4.590          3.060         2.296        7.500
                        Van 200   m2 tot     250   m2                   4.590          3.060         2.296       15.000
                        Van 250   m2 tot     400   m2                  18.360       12.240           9.180       15.000
                        Van 400   m2 tot     1.000     m2              73.440       48.960          12.240       30.000
                        Van 1.000   m2 tot     5.000    m2             97.920       73.440          48.960       30.000
                        5.000   m2 en    groter                       122.400       97.920          73.440       30.000


                       Hieruit blijkt dat de tarieven van Haarlemmermeer over de oppervlakte tot
                       400 m2 hoog zijn vergeleken met Amsterdam en daaronder relatief lager.
 Maatschappelijk       Voor reclamebelasting zijn in de COELO atlas geen landelijk vergelijkende
 effect                cijfers beschikbaar. Verhoging zal tot ontevredenheid bij met name
                       ondernemers leiden.
 Wettelijk niveau      Wettelijke grondslag voor de heffing is artikel 227 van de Gemeentewet. De
                       huidige verordening reclamebelasting maakt het mogelijk om belasting te
                       heffen op reclame (openbare aankondigingen) zichtbaar vanaf de openbare
                       weg. In de verordening zijn reclameoppervlaktes tot 25 m2 van heffing
                       vrijgesteld om het midden- en kleinbedrijf (MKB) zo veel mogelijk te ontzien.



Denklijnen en maatregelen                                                                                                   78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre> Financieel effect
                                                        2025          2026          2027           2028
                        Implementatiekosten
                        Effect maatregel                                                   Niet haalbaar
                        Effect saldo begroting


                       toelichting
                       De heffing reclamebelasting is per 1 januari 2024 ingevoerd. De kosten voor
                       het opbouwen van het belastingbestand plus de invoeringskosten voor de
                       heffing bedragen € 96.400 in 2023. De kosten voor de jaarlijkse controle en
                       belastingheffing en invordering bedragen € 44.600. Met deze kosten is
                       rekening gehouden in Voorjaarsrapportage 2023. Er zijn daarom geen
                       aanvullende invoeringskosten. Voor het realiseren van een opbrengst van
                       € 250.000 moeten de tarieven met 25% worden verhoogd.

 Relatie lopende       De aanleiding voor de invoering van reclamebelasting is de ombuiging
 bezuinigingen         van € 1.050.000, zoals door de raad besloten in de Strategische heroriëntatie
                       2022-2025 (2021.0001203).
 Effect op groei       N.v.t.
 gemeente
 Haalbaarheid          De tarieven komen met de verhoging voor een groot deel van de tarieventabel
                       ruim boven die van Amsterdam te liggen. Dat is niet realistisch.

 Risico’s              In het raadsvoorstel over de invoering van de reclamebelasting staat: “De
                       invoering van reclamebelasting betekent een extra financiële verplichting voor
                       de ondernemers. Dit zal voor een aantal ondernemers niet acceptabel zijn.
                       Sommige ondernemers willen en/of kunnen niet betalen en zullen in bezwaar
                       of beroep gaan tegen de aanslag. Omdat we niet goed kunnen inschatten wat
                       de aantallen bezwaren en beroepsprocedures zullen zijn, kunnen we het
                       financiële risico niet kwantificeren. Door de inventarisatie en de tariefstelling
                       is daar zo goed als mogelijk rekening mee gehouden.” Met de verhoging van
                       de tarieven wordt dit risico groter.
 Communicatie          Bij een verhoging voor het belastingjaar 2027 en verder kan via de aanslagen
                       2026 aankondiging van de verhoging worden gecommuniceerd.




Denklijnen en maatregelen                                                                                  79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre> Maatregel 7.4
 Omschrijving          Parkeerbelastingopbrengsten verhogen
 Toelichting           In het kader van de strategische heroriëntatie zijn de parkeerbelastingtarieven
                       al fors verhoogd. In 2023 waren de tarieven hoger dan de regio, maar nog
                       ruim lager dan bijvoorbeeld Haarlem. Als in de breedte scherper aan de wind
                       gevaren moet worden, is het te overwegen extra te belasten wat een beroep
                       doet op dure voorzieningen. Parkeren valt hieronder. De tarieven na de
                       verhoging zijn:




                       De raming in de begroting 2025 van de parkeerbelastingen is afgerond € 3,35
                       miljoen. Een verhoging met 10% genereert € 335.000 extra inkomsten. De
                       tarieven in de duurste gebieden gaan dan van € 3,45 naar € 3,80. Overwogen
                       kan worden de verhoging de komende 4 jaar in stappen van 2,5% bovenop
                       inflatie door te voeren.

 Maatschappelijk       Het maatschappelijk effect is te duiden met: a) ontevredenheid parkeerders;
 effect                b) de ondernemers in bijvoorbeeld het stadscentrum Hoofddorp zullen
                       wellicht een teruggang zien in het winkelend publiek.
 Wettelijk niveau      N.v.t. De bestaande politieke lijn is om parkeermaatregelen als regulerend
                       instrument te gebruiken en niet als inkomstenbron.
 Financieel effect
                                                       2025          2026          2027         2028
                        Implementatiekosten
                        Effect maatregel                                       +250.000      +250.000
                        Effect saldo begroting                                 +250.000      +250.000


                       toelichting
                       De implementatiekosten zijn beperkt. Het betreft het doorvoeren van de
                       jaarlijkse tariefswijziging. We hebben gezien dat een verhoging van het tarief
                       niet 1:1 een verhoging van de opbrengst straatparkeren betekent. Daarom is
                       een afslag genomen vanwege toename garageparkeren, alternatief vervoer en
                       de reeds bestaande onderuitputting.

 Relatie lopende       In 2023 zijn de parkeertarieven verhoogd, omdat in het kader van de
 bezuinigingen         strategische heroriëntatie een meeropbrengst van 40% gerealiseerd moet
                       worden. In 2024 is daarom geen tariefsverhoging voorgesteld.
 Effect op groei       N.v.t.
 gemeente
 Haalbaarheid          Deze verhoging is haalbaar als rekening gehouden wordt dat de


Denklijnen en maatregelen                                                                                80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>                       tariefsverhoging zich niet 1:1 betaald in een gelijk hogere opbrengst en gaat
                       uit een gelijkblijvend parkeerbeleid. Wijzigingen in het parkeerbeleid met
                       effect op de opbrengst moeten wel doorgevoerd worden in de begroting.
 Risico’s              N.v.t. De parkeeropbrengsten lieten een onderuitputting zien met een
                       structureel karakter. Dit is echter in de Voorjaarsrapportage 2024 verwerkt.
 Communicatie          Communicatie over de verhoging van de parkeertarieven kan op de
                       gebruikelijke wijze plaatsvinden.




Denklijnen en maatregelen                                                                              81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>  Geen Haagse knaken, geen Haagse taken
 Introductie
 De raad heeft in de motie ‘geen Haagse knaken, geen Haagse taken’ de boodschap afgegeven dat
 we geen taken gaan uitvoeren, waar geen middelen voor worden verkregen. Of met andere
 woorden: bij gebrek aan Haagse knaken niet wederom bezuinigen op Haarlemmermeerse zaken.

 Er is een waslijst aan taken waar de gemeenten evident te weinig geld krijgen voor de taken
 waarvan het Rijk heeft bepaald dat gemeenten hier invulling aan moeten geven. Bovenaan staan
 de Wmo (abonnementstarief) en de Jeugdzorg (structureel te weinig middelen), maar het geldt
 ook voor de Omgevingswet, onderwijshuisvesting, inburgering, energietransitie, woningbouw, de
 aanpak van eenzaamheid, kindermishandeling, huiselijk geweld en verwarde personen, asiel en
 migratie en een betere aanpak van schulden.

 Nu zit er twee problemen aan de opgave ‘geen Haagse knaken, geen Haagse taken’. Het eerste is
 dat er veelal geen geld voor in de begroting zit zodat het niet bijdraagt aan de taakstelling. En het
 tweede is dat waar dit wel het geval is, aanpak ervan kwetsbare inwoners raakt danwel de
 gevolgen later groter zijn.

 De middelen die we van het Rijk krijgen, groeien niet mee met de toename aan zorgvragen. Maar
 ook de opdrachten die op ons afkomen zoals een landelijk tarief voor bepaalde zorg (recent
 landelijk tarief Jeugdbescherming/Jeugdreclassering), daarvan gaat het Rijk ook vanuit dat we
 prijsstijgingen uit ons eigen budget betalen. Verder zien we dat het Rijk steeds vaker met SPUK’s
 werkt waaruit geen uitvoeringskosten bekostigd kunnen worden of incidentele SPUKS voor
 structurele vragen. Voor een aantal onderwerpen met te weinig bekostiging is een pakket (te
 nemen) maatregelen uitgewerkt die invulling geeft aan deze motie. Dat pakket maatregelen kan
 als het geen middelen oplevert voor de begrotingsruimte voorkomen dat het ravijn nog groter
 wordt. In dit verband zijn drie maatregelen uitgewerkt. De Omgevingswet is niet meegenomen
 omdat de wet reeds is ingegaan en dit met name de bekostiging van de invoering betrof. De Wmo
 is niet meegenomen omdat de wetswijziging waarbij voor alle Wmo-voorzieningen waarvoor nu
 het abonnementstarief is, een inkomensafhankelijke eigen bijdrage gaat gelden, al is ingerekend in
 de begroting.

 Wij onderzoeken:
 1.         Inrekenen Hervormingsagenda Jeugd                                                5.250.000
 2.         Matigen inzet regelingen zonder uitvoeringsgeld                           Nog uit te werken
 3.         Verduurzaming vastgoed                                                                Geen
 4.         Onderwijshuisvesting                                                                  Geen
 5.         Terugdraaien versterken organisatie vanuit middelen                                 633.000
            parlementaire onderzoekscommissie kinderopvangtoeslagaffaire
            Totaal                                                                           5.883.000




Denklijnen en maatregelen                                                                                82
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre> Maatregel 8.1
 Omschrijving         Inrekenen Hervormingsagenda Jeugd
 Toelichting          Stelpost Hervormingsagenda Jeugd (HVA) en extra besparingsopgave uit
                      Coalitieakkoord Rutte-IV. In het meerjarenbeeld van de gemeente is rekening
                      gehouden met de Hervormingsagenda Jeugd. Door het opnemen van een stelpost voor
                      HVA verandert het meerjarenbeeld positief (het tekort neemt af).

                      Hervormingsagenda Jeugd. In 2021 heeft de arbitragecommissie, Commissie van
                      Wijzen, een uitspraak gedaan om het verschil in inzicht tussen de VNG en het Rijk over
                      de beschikbare middelen voor de inzet van jeugdzorg te beslechten. In haar uitspraak
                      stelt de commissie dat het jeugdstelsel niet langer houdbaar is en dat een set van
                      (beheers)maatregelen moet leiden tot een betere inrichting van het jeugdstelsel en een
                      landelijke besparing van € 1 miljard. Op basis van ons aandeel in de algemene uitkering
                      (AU) gaat het in Haarlemmermeer om een bedrag van € 6,1 miljoen voor de
                      Hervormingsagenda in 2027.

                      Financiële afspraken met het Rijk m.b.t. HVA. In de financiële afspraken die de VNG
                      met het Rijk heeft gemaakt is afgesproken dat er een gezamenlijk aangestelde
                      deskundigencommissie zal komen. Deze commissie zal in het voorjaar van 2025 en 2028
                      een uitspraak doen over de inspanningen die door de verschillende partijen gepleegd
                      zijn. Met het Rijk is afgesproken dat wanneer gemeenten zich wél inspannen, maar de
                      besparingen niet gerealiseerd zijn, het Rijk gemeenten compenseert voor het deel van
                      de inspanningen. Bijvoorbeeld: wanneer gemeenten zich voor 70% hebben
                      ingespannen dan worden wij voor 70% gecompenseerd. De overige 30% is dan voor
                      eigen rekening. De verwachting is dat dit op macro niveau (alle gemeenten) wordt
                      getoetst. In Haarlemmermeer zien wij dat we diverse maatregelen uit de HVA reeds
                      uitvoeren (o.a. POH Jeugd (Praktijk Ondersteuner Huisartsen) en Doorbraakmethode).
                      Dat betekent dat de besparing die daarmee samenhangt voor ons niets extra’s oplevert.

                      Voorstel is om een stelpost op te nemen voor de HVA. Het uitgangspunt van de HVA is
                      dat de maatregelen een extra besparing opleveren en als dat niet het geval is het Rijk
                      ons hiervoor compenseert. Dat betekent dat de totale besparingsopgave van de
                      gemeente vanaf 2027 afneemt. Het risico dat we daarmee nemen is dat als het Rijk
                      zich niet aan de afspraken houdt we in 2025/2026 gemeentebreed opnieuw naar
                      nieuwe maatregelen/ denklijnen moeten zoeken.

 Maatschappelijk De Hervormingsagenda jeugd zijn landelijke afspraken die via diverse maatregelen tot
 effect           minder kosten moeten leiden. Het maatschappelijk effect is nog afhankelijk van de
                  uiteindelijke uitwerking van diverse maatregelen.
 Wettelijk niveau Gemeenten hebben de plicht om jeugdhulp en ondersteuning te bieden (Jeugdwet).

 Financieel
 effect                                               2025         2026          2027          2028
                        Implementatiekosten
                        Effect maatregel         +1.350.000   +1.350.000    +4.950.000    +5.250.000
                        Effect saldo begroting   +1.350.000   +1.350.000    +4.950.000    +5.250.000




Denklijnen en maatregelen                                                                              83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>                      Toelichting:

                                                                 2024         2025*          2026           2027
                        Stelpost HVA                       € 2.200.000   € 2.200.000   € 5.800.000   €6 .100.000
                        1) Taakstelling programma Z&W       -€ 850.000    -€ 850.000    -€ 850.000    -€ 850.000
                        (reeds verwerkt in de begroting)
                        Effect saldo begroting             € 1.350.000   € 1.350.000   € 4.950.000   € 5.250.000


                      *In 2025 is de daling van de AU al verwerkt in de begroting. Daarnaast zit de verwachte
                      daling van de lasten als taakstelling in het programma Zorg & Werk.

 Relatie lopende      1) € 850.000 uit de strategische heroriëntatie
 bezuinigingen        Twee maatregelen uit de Hervormingsagenda, inzet POH Jeugd en Doorbraakmethode,
                      zijn in Haarlemmermeer al doorgevoerd en de daarmee samenhangende besparing is
                      opgenomen als taakstelling op budgetten Jeugd in programma Zorg en Werk.
 Effect op groei      Geen effect op de groeiopgave van de gemeente
 gemeente
 Haalbaarheid         Van de besparingsopgave van in totaal € 1 miljard uit de Hervormingsagenda heeft de
                      VNG aangegeven dat 658 miljoen haalbaar is. Voor Haarlemmermeer gaat het om € 3,9
                      miljoen van de € 6,1 miljoen. Voor een groot deel van de opgaven hebben wij al
                      maatregelen ingevoerd of hebben we als gemeente geen invloed. Voor de haalbaarheid
                      zijn we voor het grootste deel afhankelijk van het nakomen van de afspraken van het
                      Rijk.

                      Een aantal afspraken die gemaakt zijn in de Hervormingsagenda brengen mogelijk
                      kosten met zich mee. Deze investeringen zijn verwerkt in de besparingsopgave, maar
                      omdat de besparingsopgave groter is dan de investering komen we onder aan de streep
                      uit op een besparing. De investeringen zijn niet allemaal concreet in cijfers te duiden.
 Risico’s             • De besparingen van HVA worden niet gerealiseerd en het Rijk compenseert de
                          gemeenten niet hiervoor. Dat betekent dat we als gemeente aanvullende
                          maatregelen moeten nemen om de gemeentelijke begroting sluitend te maken. In
                          2025 wordt duidelijk hoe het Rijk omgaan met compensatie van de gemeenten als
                          de maatregelen niet het financieel effect hebben. In de financiële afspraken die de
                          VNG met het Rijk heeft gemaakt is afgesproken dat er een gezamenlijk aangestelde
                          deskundigencommissie zal komen. Deze commissie zal in het voorjaar van 2025 en
                          2028 een uitspraak doen over de inspanningen die door de verschillende partijen
                          gepleegd zijn.
                      • Risico bestaat dat we als gemeente in 2025 zien dat we geen compensatie van het
                          Rijk krijgen en aanvullende maatregelen moeten nemen om een sluitende begroting
                          in 2027 te realiseren.
                      • Maatregelen uit de HVA hebben impact op aanpalende domeinen en kunnen voor
                          toename van kosten in die domeinen leiden. Bijvoorbeeld beperken van reikwijdte
                          van de Jeugdwet kan besparing opleveren in de jeugdhulp maar kan tot hogere
                          kosten leiden in bijvoorbeeld sociale basis of onderwijs.
 Communicatie         N.v.t.




Denklijnen en maatregelen                                                                              84
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre> Maatregel 8.2
 Omschrijving          Matigen inzet regelingen zonder uitvoeringsgeld
 Toelichting           De laatste jaren krijgen de gemeenten taken uit te voeren waarbij er wel geld is voor de
                       directe doelstelling maar geen geld voor de uitvoering. De gemeenten moeten de
                       uitvoering dus met de bestaande personele capaciteit doen die wordt bekostigd uit de
                       algemene middelen. Uit een verkenning onder de clustermanagers komen de volgende
                       taken naar voren:
                       a. Asiel en integratie (incl. opvang Oekraïners en inburgering). We ontvangen wel de
                           middelen voor opvang, maar geen uitvoeringsgeld (eigen personele kosten).
                       b. Verkeersveiligheid, de gemeente heeft sinds dit jaar bevoegdheden voor lichte
                           overtredingen (fietsen met telefoon, licht op de fiets etc)
                       c. Energie armoede (wel de uitkering, maar niet de handelingskosten)
                       d. Informatiebeveiliging en privacy

                       Omdat er geen middelen zijn begroot, is dit niet nader uitgewerkt. Voorstel kan indien
                       gewenst wordt uitgewerkt in een vervolgtraject.
 Maatschappelijk       Nog niet uitgewerkt.
 effect

 Wettelijk niveau      Nog niet uitgewerkt.

 Financieel effect
                                                       2025          2026         2027          2028
                        Implementatiekosten
                        Effect maatregel
                        Effect saldo begroting


                       Toelichting:
                       Nog niet uitgewerkt.

 Relatie lopende       Nog niet uitgewerkt.
 bezuinigingen
 Effect op groei       Nog niet uitgewerkt.
 gemeente
 Haalbaarheid          Nog niet uitgewerkt.

 Risico’s              Nog niet uitgewerkt.

 Communicatie          Nog niet uitgewerkt.




Denklijnen en maatregelen                                                                              85
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre> Maatregel 8.3
 Omschrijving          Verduurzaming vastgoed
 Toelichting           De lidstaten van de EU hebben afgesproken dat de EU in 2050 klimaatneutraal is. En
                       om in 2030 55% minder broeikasgassen uit te stoten. In het nationale klimaatakkoord
                       zijn onder andere doelstellingen opgenomen om gebouwgebonden uitstoot te
                       verminderen. Dit geldt ook voor maatschappelijk vastgoed in Haarlemmermeer. Voor
                       het grootste deel zijn deze gebouwen niet duurzaam en stoten daarmee direct en
                       indirect veel broeikasgassen (CO2) uit. Om aan de klimaatdoelen te voldoen is de
                       routekaart verduurzaming maatschappelijk vastgoed vastgesteld (2023.7963379). De
                       routekaart omvat al het maatschappelijk vastgoed in eigendom met uitzondering van
                       het onderwijsvastgoed. Alle investeringen in onderwijsvastgoed zijn geregeld in het
                       IHP.

                       Voor deze opgave is nog niets in de begroting opgenomen. We hebben wel een
                       bestemmingsreserve maatschappelijke voorzieningen waar nu ongeveer € 2,5 miljoen
                       in zit. Hiermee dekken we de kapitaallasten van het onrendabele deel van de
                       investering. Voor het Strategisch Perspectief Investeringen hebben we onlangs een
                       opgave gedaan van de te verwachten investeringen in de maatschappelijke
                       vastgoedportefeuille tot 2040. Voor projectmatige verduurzaming bedraagt deze
                       investering de komende jaren vanaf 2025 gemiddeld ruim € 3,5 miljoen op jaarbasis.
                       Als we hiervan 15% ‘terugverdienen’ doordat de energierekening voor de gebruikers
                       van het vastgoed lager wordt, dan kan het investeringsbedrag met hetzelfde
                       percentage worden teruggebracht. We kunnen hier echter nog geen voorschot op
                       nemen. Subsidies vanuit het Rijk drukken de investeringen, al is de mate waarin deze
                       op dit moment beschikbaar zijn of beschikbaar zullen komen op dit moment uiterst
                       onzeker.
 Maatschappelijk       Wij verlangen van onze inwoners inspanning in het kader van de energietransitie. Als
 effect                wij niet doorpakken geven we zelf niet het goede voorbeeld.
 Wettelijk niveau      Wettelijk (Klimaatwet) zijn wij gehouden aan een CO2-reductie van 55% in 2030. Als
                       hiervoor geen middelen beschikbaar komen halen wij dit niet.

 Financieel effect
                                                      2025          2026         2027            2028
                        Implementatiekosten                            0            0               0
                        Effect maatregel                               0            0               0
                        Effect saldo begroting                         0            0               0


                       Toelichting:
                       Omdat er nog geen middelen begroot zijn voor de verduurzamingsopgave, is er sec
                       geen sprake van een ombuiging.
 Relatie lopende       Geen
 bezuinigingen
 Effect op groei       Geen
 gemeente
 Haalbaarheid          Het niet uitvoeren van de maatregelen kan € 3,6 miljoen per jaar besparen. Aangezien
                       deze niet is begroot, levert dit geen bijdrage aan de taakstelling.
 Risico’s              Niet voldoen aan de voor 2030 gestelde normen. Daarbij is het nog onduidelijk of het
                       Rijk daarop gaat handhaven.
 Communicatie          N.v.t.

Denklijnen en maatregelen                                                                           86
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre> Maatregel 8.4
 Omschrijving          Onderwijshuisvesting
 Toelichting           Onderwijshuisvesting kent een hybride bekostiging. De gemeente bouwt de school en
                       het schoolbestuur betaalt de energierekening en onderhoudslasten. De structurele
                       bekostiging door het Rijk voor onderwijshuisvesting blijft ver achter. De gemeente
                       krijgt gebaseerd op de algemene uitkering (septembercirculaire 2022) € 13,3 miljoen
                       per jaar. Terwijl wij op basis van het aantal leerlingen € 25,3 miljoen nodig hebben per
                       jaar. In 2022 hebben we € 13,0 miljoen uitgegeven aan onderwijshuisvesting.
                       - Het verschil tussen wat wij krijgen van het Rijk op basis van fictief budget en
                            hetgeen wij besteden aan onderwijshuisvesting is minimaal.
                       - Op basis van het aantal leerlingen zouden wij fiks meer geld van het Rijk behoren te
                            krijgen.

                       Het integraal huisvestingsplan (IHP) kijkt 16 jaar vooruit. Ik deze periode staan er 34
                       scholen voor renovatie en 19 scholen voor nieuwbouw op de planning. De totale
                       investering bedraagt € 315 miljoen. De top van de bijbehorende kapitaallasten is
                       € 17,3 miljoen in 2040. Ter vergelijking: in 2027 is € 4,5 miljoen aan kapitaallasten
                       vanuit het IHP investeringsplan opgenomen. Het IHP maakt onderdeel uit van het
                       Strategisch Perspectief Investeringen (SPI).

                       Voor schoolbesturen uit het primair onderwijs geldt een investeringsverbod. Zij mogen
                       alleen meebetalen als hun financiële positie dit toestaat en de investering
                       bedrijfseconomisch verantwoord is. Dit verbod maakt gezamenlijke financiering van de
                       bouw niet mogelijk. Ook schoolbesturen krijgen te weinig middelen van het Rijk voor
                       onderhoud en energielasten.
 Maatschappelijk       De kwaliteit van het gebouw doet ertoe. Een schoolgebouw moet als eerste voorzien
 effect                in een aantal basisvoorwaarden voor de fysieke veiligheid van leerlingen en team. Het
                       gaat om drinkwater, luchtkwaliteit, verlichting, brandveiligheid, sanitair,
                       veiligheidsvoorzieningen en alarmeringssystemen. Denkbaar is dat een slechte kwaliteit
                       van het gebouw negatief uitwerkt op het welbevinden van leerkrachten en leerlingen,
                       met als mogelijk gevolg een hoger verzuim en lagere prestaties.

 Wettelijk niveau      Het voorzien in onderwijshuisvesting is een wettelijke taak.

 Financieel effect
                                                        2025          2026            2027         2028
                        Implementatiekosten
                        Effect maatregel
                        Effect saldo begroting


                       Toelichting:
                       Alleen de scholen die opgeleverd worden voor 2027 zijn qua kapitaallasten opgenomen
                       in de begroting. Het overgrote deel van de investeringsopgave uit het IHP is dus nog
                       niet begroot. In 2040 is t.o.v. 2027 € 13 miljoen extra nodig.

 Relatie lopende       Niet
 bezuinigingen
 Effect op groei       In het IHP is rekening gehouden met extra m2 in huidige scholen maar ook nieuwe
 gemeente              scholen die nodig zijn bij een groei van 20.000 woningen.
 Haalbaarheid          Het niet uitvoeren van de maatregelen kan vele miljoenen per jaar besparen.

Denklijnen en maatregelen                                                                                 87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>                       Aangezien deze niet is begroot, levert dit geen bijdrage aan de taakstelling.
 Risico’s              Scholen hebben recht op onderwijshuisvesting en de uitgaven zijn daarmee niet
                       volledig beïnvloedbaar
 Communicatie          N.v.t.




Denklijnen en maatregelen                                                                          88
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre> Maatregel 8.5
 Omschrijving          Terugdraaien versterken organisatie vanuit middelen parlementaire
                       onderzoekscommissie kinderopvangtoeslagaffaire (POK)

 Toelichting           In de decembercirculaire 2021 zijn middelen beschikbaar gesteld voor de versterking
                       ondersteuning wijkteams, robuust rechtsbeschermingssysteem en systeemleren. Deze
                       middelen zijn op dat moment verwerkt tot en met 2027. Er worden gesprekken
                       gevoerd tussen het VNG en het Rijk of deze na 2027 nog toegevoegd gaan worden. In
                       de algemene uitkering zijn de middelen uitgenomen vanaf 2028. Dit is in de begroting
                       verwerkt. De uitgaven zijn niet afgeraamd. In Haarlemmermeer zijn de middelen
                       ingezet voor formatie casemanagers, Wmo-inzet voor doelgroep, Project 18-/18+ en de
                       praktijkondersteuners Jeugd. In deze ombuiging wordt voorgesteld om de versterking
                       terug te draaien wegens het wegvallen van de middelen.
 Maatschappelijk       Dit heeft niet alleen gevolgen voor deze specifieke doelgroep maar voor alle inwoners.
 effect                Middelen zijn beschikbaar gesteld n.a.v. het rapport van de POK maar zijn bedoelt om
                       breed de gemeentelijke dienstverlening te versterken.

                       De druk op de Wmo consulenten neemt de afgelopen jaren toe, doordat de aanvragen
                       van Wmo oplopen. Als de versterking van het team afneemt, lopen de wachttijden op
                       en zal het druk op het team significant toenemen.
                       De praktijkondersteuners jeugd zijn onderdeel van de Hervormingsagenda jeugd en van
                       de strategische heroriëntatie. Dit zou betekenen dat de inzet hiervan deels
                       teruggedraaid dient te worden en de dat druk op de Jeugdzorg verder toeneemt.

 Wettelijk niveau      De wettelijk termijn voor het behandelen aanvragen wordt niet meer gehaald.

 Financieel effect
                                                       2025         2026         2027         2028
                        Implementatiekosten
                        Effect maatregel                                                  +633.000

                        Effect saldo begroting                                            +633.000


                       Toelichting:
                       Haarlemmermeer heeft incidentele middelen ontvangen (2021 tot en met 2027) in de
                       AU, waarvoor structurele taken worden uitgevoerd. In de PB 2025-2028 zijn de
                       inkomsten (AU) in 2028 teruggedraaid, maar de uitgaven niet. De uitgaven worden hier
                       als ombuigingsmaatregel voorgesteld.

 Relatie lopende       De inzet voor de praktijkondersteuners jeugd is gedekt vanuit deze middelen. De
 bezuinigingen         lopende bezuiniging is onzeker, maar stopt bij deze beslissing in zijn geheel. Daarnaast
                       is inzet van POH jeugd co-gefinancierd door de zorgverzekeraar. Als onze inzet stopt,
                       dan stopt ook de inzet die de zorgverzekeraar financiert.
 Effect op groei       Niet
 gemeente
 Haalbaarheid          Het uitvoeren van deze maatregel is theoretisch haalbaar. Echter is het niet meer
                       haalbaar om in de wettelijke termijn aanvragen af te handelen. Daarnaast zitten er ook
                       financiële consequenties aan als de HVA niet wordt uitgevoerd en verliezen we
                       cofinanciering van de zorgverzekeraar voor POH jeugd. Dit heeft negatieven financiële
                       gevolgen.


Denklijnen en maatregelen                                                                              89
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre> Risico’s              Oplopende wachttijden bij de Wmo consulenten. Daarnaast voldoen wij niet meer aan
                       de inzet voor de Hervormingsagenda jeugd.
 Communicatie          N.v.t.




Denklijnen en maatregelen                                                                        90
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>  A         Bijlage verschillenanalyse t.o.v. 29.02.2024

In de onderstaande tabel is weergegeven wat aan de raad is gepresenteerd op 29 februari 2024:

 Denklijn                                                            Uitgewerkte                      Bedrag
                                                                     maatregelen
 1. We ontzien kwetsbare inwoners                                              5                         900.000
 2. Een ander niveau van dienstverlening                                       5                       2.500.000
 3. Concentreer & combineer voorzieningen                                      5                       2.500.000
 4. Realisme in de groei                                                       4                         900.000
 5. Scherper aan de wind varen (technische maatregelen)                        6                      11.500.000
 6. Meer inzet op profijtbeginsel                                              6                       2.000.000
 7. Inkomsten in balans brengen                                                4                      10.400.000
 8. Geen Haagse knaken, geen Haagse taken                                      3                       5.300.000
 Totaal                                                                       38                      36.000.000

Aan de gemeenteraad is geen fasering over de jaren genoemd. In de onderstaande tabel zijn de
wijzigen met motivatie in beeld gebracht t.b.v. de presentatie aan het college.

 Nr     Denklijn                                                                                        Bedrag
 1.     We ontzien kwetsbare inwoners                                                                      900.000
 1-3.   Niet automatisch verlengen van collectieve aanvullende zorgverzekering voor lage                  -250.000
        inkomens.
        Motivatie: Middelen zijn nodig omdat aanvraag VJR 2024 van € 250.000 voor bijzondere
        bijstand is voorzien van negatief advies. Tijdsplan ombuiging is haalbaar.
 2.     Een ander niveau van dienstverlening                                                             2.500.000
 2-1.   Versoberen verkiezingen.                                                                          -117.000
        Motivatie: Niet haalbaar vanwege onacceptabele maatschappelijke effecten. Enkel
        haalbaar bij herinvoering stemcomputers
 2-3.   Kostenbesparing door sluiten servicepunt Nieuw Vennep en CJG Hoofddorp                            +26.300
        Motivatie: maatregel geeft iets hoger financieel effect.
 2-4.   Verlagen onderhoudsniveau openbare ruimte                                                         -350.000
        Motivatie: Besparing niet meer realistisch door niet honoreren vragen extra middelen
        beheerplannen in VJR 2024.
        Afronding in presentatie 29/9                                                                       34.500
 3.     Concentreer & combineer voorzieningen                                                            2.500.000
 3-2.   Heronderhandeling exploitatiecontract SKWA/SFH                                                    -450.000
        Motivatie: Besparing SKWA al ingeboekt in de VJR2024
 3-4.   Herhuisvesten bibliotheek Nieuw- Vennep in C. (i.p.v. Marktgebouw)                                -250.000
        Motivatie: Niet haalbaar na nader onderzoek. Vanwege verlies 50% functie cultuur in
        Nieuw-Vennep en juridische gevolgen bij Marktgebouw.
 3-5.   Stopzetten aantal ontmoetingsruimten                                                              -186.500
        Motivatie: Deels onuitvoerbaar vanwege opdracht van de raad aan college om
        jongerencentrum in te voegen in ‘t Rietland.
 4.     Realisme in de groei                                                                               900.000
 5.     Scherper aan de wind varen (technische maatregelen)                                             11.500.000
 5-3.   Onderuitputting kapitaallasten ramen op 42,5%                                                   -1.200.000
        Motivatie: De onderuitputting van € 1,2 miljoen (herberekening: € 1,1 miljoen) is een feit,
        maar maatschappelijk ongewenst omdat het investeringsvolume ook stijgt. Om die reden
        is het voorstel geen voordeel in te boeken, maar de middelen aan te wenden om de


Denklijnen en maatregelen                                                                                      91
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>        ambtelijke capaciteit in de voorbereiding van de realisatie van investeringen te
        versterken. Mogelijk ontstaat er alsnog een voordeel wegens de stijging van het totale
        investeringsvolume (SPI). Anderzijds kan door de extra personele inzet de
        onderuitputting ook dalen.
 5-6    Inzet reserves (10% surplus ADR)                                                           +3.013.000
        Motivatie: De berekening van de vrije ruimte van de Algemene dekkingsreserve is
        herberekend naar de reservestanden van de Programmabegroting 2025-2028. Dit levert
        een hogere inzet van de reserve op.
        Afronding in presentatie 29/9                                                                  43.500
 6.     Meer inzet op profijtbeginsel                                                               2.000.000
        Afronding in presentatie 29/9                                                                  49.500
 7.     Inkomsten in balans brengen                                                                10.400.000
        Afronding in presentatie 29/9                                                                 -50.000
 8.     Geen Haagse knaken, geen Haagse taken                                                       5.300.000
 8-3.   Wegvallen middelen Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag                  +633.000
        Motivatie: Nieuwe maatregel. Maatregel is technisch uitvoerbaar maar met grote risico's.
        Het raakt direct kwetsbare inwoners binnen WMO en Jeugdzorg. Bij doorvoeren kunnen
        we binnen WMO niet meer binnen de wettelijke termijn aanvragen af handelen.
        Daarnaast zijn er ook financiële consequenties aan als de HVA niet wordt uitgevoerd. Dit
        heeft negatieve financiële gevolgen. Bij niet doorvoeren verslechtert het meerjarenbeeld
        van af 2028 met hetzelfde bedrag.
        Afronding in presentatie 29/9                                                                 -50.000
        Totaal                                                                                     36.797.300




Denklijnen en maatregelen                                                                                 92
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>   B        Bijlage suggesties gemeenteraad 24.10.2024
Op 24 oktober 2024 zijn door de raad suggesties gegeven op de hoofdlijnen van de ombuigingen.

Noties vanuit de raad die meerdere keren voorkwamen:
• Nu nog niet te drastisch ombuigen;
• Niet twee keer op dezelfde deur kloppen/geen ombuigingen op het maatschappelijk middenveld;
• Geen lastenverhoging voor de inwoners;
• Iets risicovoller ramen met het oog op onderuitputting in de begroting;
• Prioriteit bij de huidige inwoners
• Voorkeur om om te buigen op de lijn “geen Haagse knaken, geen Haagse taken”.

Voorts zijn er suggesties vanuit de raad gedaan waarvan de belangrijkste hiervan in onderstaand
tabel van een reactie zijn voorzien:

 Opmerking/suggestie                             Reactie
 In sommige denklijnen staan geen                Dat is niet het geval. Op 29 februari 2024 zijn maatregelen
 bedragen, we zien allemaal nullen. Zijn er al   gepresenteerd aan de raad in een informatieve bijeenkomst.
 keuzes gemaakt?                                 De maatregelen die in de begroting zijn gepresenteerd zijn op
                                                 een aantal onderdelen afwijkend van die presentatie
                                                 vanwege uitwerking en nadere ontwikkeling. Er is een
                                                 verschillenlijst met toelichting gepresenteerd in bijlage A.
 Stopzetten ontwikkelingshulp Cebu               Opgenomen in maatregel 1-5
 Sluiten ruimtes die onvoldoende worden          In de maatregelen 3-1 en 3-5 is dit uitgewerkt.
 benut
 Nee zeggen tegen het plaatsen van               De maatregel is opgenomen onder 8-2. Matigen inzet
 statushouders als er onvoldoende                regelingen zonder uitvoeringsgeld. In deze fase is dit nog niet
 begeleidingsbudget meekomt                      uitgewerkt omdat het geen begrotingsvoordeel oplevert.
 Kunnen we meer loslaten, bijvoorbeeld in        De denklijn om meer aan inwoners over te laten
 onderhoud parken en groenvoorzieningen?         (‘terugtrekkende overheid’) is niet uitgewerkt.
 Kunnen we geen 2% foutmarge in de               Dat is niet toegestaan door de toezichthouder. Dat is een niet
 begroting opnemen gelet op de                   ingevulde stelpost. Wel is het mogelijk op een aantal
 onderuitputting elk jaar in de jaarrekening?    onderdelen in de begroting iets risicovoller te ramen zoals
                                                 bijvoorbeeld bij de kapitaallasten en opleidingskosten.
 Kunnen we besparen door te investeren?          Betrof een motie. Deze is verworpen.
 Het snijden in eigen vlees (overhead) wordt     Er zit geen overhead in de maatregelen omdat bij uitbreiding
 gemist, kan het efficiënter, kan dat verder     van taken ook geen overhead wordt bijgeraamd. Alleen bij de
 uitgewerkt worden?                              technische maatregelen is een post opgenomen over de
                                                 opleidingskosten (5-1)
 Neem als denkrichting mee het                   Deze maatregel is niet uitgewerkt. De dorpshuizen zijn wel
 verzelfstandigen van de dorpshuizen.            betrokken in maatregel 3-5.
 C. commerciëler maken                           Deze maatregel is niet uitgewerkt. C. is 3.3 en 3.4
 Fuseren kwijnende sportverenigingen             Deze maatregel is niet uitgewerkt.
 Verkoop van maatschappelijk vastgoed dat        De maatregelen met betrekking tot maatschappelijk vastgoed
 niet nodig is voor kerntaken                    zijn uitgewerkt in de denklijnen 2 en 3.
 Kunnen de reserves gebruikt worden voor         Ja, dat kan. De algemene dekkingsreserve kan zelfs als
 incidentele tekorten?                           structureel dekkingsmiddel worden gebruikt (5-6).



Denklijnen en maatregelen                                                                                      93
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre> Opmerking/suggestie                        Reactie
 Kan er op grondzaken meer winst gemaakt    Deze maatregel is niet uitgewerkt omdat het geen
 worden?                                    begrotingsvoordeel oplevert.
 Kunnen we de investering in evenementen-   Het heroverwegen van investeringen is geen denklijn. Het
 terrein PARK21 onder de loep meenemen?     effect van vertraging van investeringen is al meegenomen in
                                            maatregel 3-5.
 Is heroverweging en temporisering van de   Het heroverwegen van investeringen is geen denklijn. Het
 investeringen mogelijk?                    effect van vertraging van investeringen is al meegenomen in
                                            maatregel 3-5.
 Het scenario 'geen knip in de Van Heuven   Het heroverwegen van investeringen is geen denklijn. Het
 Goedhartlaan, geen Toolenburgerweg en      effect van vertraging van investeringen is al meegenomen in
 minder huizen bouwen in Spoorzone          maatregel 3-5.
 onderzoeken
 Kan een 'no cure, no pay' systeem voor     Advocaten mogen met cliënten geen prijsafspraken maken
 rechtszaken met advocaten?                 op basis van ‘no cure no pay’. Dit wil zeggen dat cliënten niets
                                            hoeven te betalen als de rechtszaak wordt verloren, maar wel
                                            als de zaak wordt gewonnen. Op dit verbod op 'no cure no
                                            pay' is één uitzondering. Sinds 1 januari 2014 mogen
                                            advocaten bij wijze van experiment alleen in letselschade- en
                                            overlijdensschadezaken met hun cliënt een resultaat-
                                            gerelateerde beloningsafspraak maken. Deze
                                            proefperiode liep tot 1 januari 2019 en is per die datum met
                                            nog eens 5 jaar verlengd. Per 1 januari 2024 is het
                                            experiment nogmaals met twee jaar verlengd. In de periode
                                            tot 1 januari 2026 wordt onderzocht wat voor soort zaken op
                                            no cure no pay basis worden gedaan, wie de doelgroep is en
                                            wat er gebeurt met de rechtzoekenden die net buiten de
                                            doelgroep vallen.
 Betaald parkeren bij sportparken           Sportparken liggen vaak bij niet gereguleerde gebieden en
                                            dat is deze maatregel niet effectief.




Denklijnen en maatregelen                                                                                  94
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>   C           Bijlage analyse bestemmingsreserves
Bij de behandeling van de Programmabegroting 2025-2028 is door de fracties Groenlinks en PvdA de
motie ‘Gebruik bestemmingsreserves slim voor ombuigingen’ ingediend. Gemeenten mogen het
surplus van de algemene reserve, onder voorwaarden, deels inzetten ter dekking van structurele
tekorten. Deze voorwaarden zijn dat van het jaarlijks surplus niet meer dan 10% mag worden ingezet
en dat de solvabiliteit van de gemeente boven de 20% blijft. De motie roept op te onderzoeken
welke bestemmingsreserves verantwoord kunnen worden overgeheveld naar de Algemene
dekkingsreserve zodat ze voor dit doel kunnen worden ingezet. Bij de besluitvorming over de
Programmabegroting 2025-2028 is de motie teruggetrokken, omdat de portefeuillehouder Financiën
de toezegging heeft gedaan dit te betrekken bij de ombuigingen in denklijn 5 “scherper aan de wind
varen”.

Effect overhevelen bestemmingsreserves
De totale omvang van de Algemene dekkingsreserve van Haarlemmermeer bedraagt per 1 januari
2024 ruim € 200 miljoen. Na aftrek van verwachte claims, de reservering weerstandscapaciteit en
dekking bijdrage Noord/Zuidlijn resteert een surplus in de Algemene dekkingsreserve van meer dan €
100 miljoen. Per jaarschijf mag hiervan maximaal 10% worden ingezet (ongeveer € 10 miljoen) voor
het structureel sluitend maken van de begroting, tot de ondergrens van de solvabiliteit wordt
bereikt. Als elk jaar het maximale bedrag wordt ingezet is dit naar verwachting rond 2031. Niet de
omvang van het surplus, maar de ondergrens van de solvabiliteit beperkt de inzet van dit middel voor
het structureel sluitend maken van de begroting. Bij elke € 10 miljoen die vanuit de bestemmings-
reserves wordt overgebracht naar de Algemene dekkingsreserve kan jaarlijks € 1 miljoen worden
ingezet voor het structureel sluitend maken van de begroting. Het effect hiervan is met name dat de
ondergrens in de solvabiliteit eerder wordt bereikt. Hierdoor kan het surplus uit de Algemene
dekkingsreserve niet meer ingezet mag worden en zullen er alsnog andere ombuigingsmaatregelen
noodzakelijk zijn. Onderstaand overzicht geeft een totaaloverzicht van het saldo in de
bestemmingsreserves aan het eind van het huidig meerjarenbeeld per 31-12-2028. Tevens is een
advies opgenomen. Dit advies wordt daarna per bestemmingsreserve toegelicht.

Totaaloverzicht bestemmingsreserves per 31-12-2028

Naam bestemmingsreserve                          Saldo per 31-12-2028 Advies
Calatravabruggen                                                   1 Uitgeput in 2028
Haarlemmermeerse Bos                                               0 Uitgeput in 2028
Leidraad inrichting openbare ruimte (LIOR)                         0 Uitgeput in 2028
Maatschappelijke voorzieningen                                 1.800 Handhaven
Monumenten                                                      228 Handhaven
Onderwijshuisvesting                                            824 Handhaven
Pionier-BOLS                                                   5.170 Handhaven
Programma Stadscentrum Hoofddorp                               5.209 Handhaven
Project De Nieuwe Kom                                          1.044 Handhaven
Ruimtelijke Investeringen Haarlemmermeer (RIH)                27.791 Handhaven
Schaalsprong                                                   8.153 Handhaven
Stichting Mainport en Groen (SMG)                                  0 Uitgeput in 2028
Toekomstbestendige werklocaties                                 515 Handhaven
Versterking van de (lucht)vrachtketen                          7.735 Handhaven
Wonen                                                          1.098 Handhaven
Subtotaal                                                     59.569
Dekking afschrijvingslasten                                   63.563
Totaal                                                      123.132



Denklijnen en maatregelen                                                                         95
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>De totale verwachte omvang van de bestemmingsreserves per 31 december 2028 bedraagt
€ 123,132 miljoen. Hiervan is € 63,563 miljoen, meer dan de helft, ‘beklemd’ in de reserve dekking
afschrijvingslasten ten behoeve van de dekking van afschrijvingslasten van investeringen die in het
verleden zijn gedaan. Per reserve wordt een specificatie gegeven van onder andere de oorsprong en
het doel. Bij ‘voorstel’ wordt weergegeven of opheffen technisch mogelijk is, de gevolgen bij
opheffing en een advies tot handhaven of opheffen.

Opheffen zou technisch wel kunnen bij een aantal reserves, maar dan met als randvoorwaarde dat
een beroep kan worden gedaan op de Algemene dekkingsreserve als incidentele uitgaven die nu
worden gedekt door bestemmingsreserves nodig zijn. Nadeel van deze werkwijze is, dat uitgaven dan
niet meer begrenst zijn (namelijk door het saldo van een bestemmingsreserve).
De reserves Calatravabruggen, Haarlemmermeerse Bos, Leidraad inrichting openbare ruimte (LIOR)
en Stichting Mainport en Groen (SMG) zijn eind 2028 uitgeput en zijn daarom niet in de specificatie
opgenomen.

Over het geheel bezien is het advies alle reserves te handhaven. De grootste reserves ‘dekking
afschrijvingslasten’ en ‘Ruimtelijke Investeringen Haarlemmermeer’ zijn technisch of wettelijk
noodzakelijk. Bij de overige reserves leiden de verwachte maatschappelijke gevolgen, bestaande
toezeggingen, dekkingsproblemen in de toekomst of extra druk op de gemeentelijke exploitatie bij
het opheffen van de reserves tot het advies deze reserves te handhaven.

De conclusie van deze analyse zal worden betrokken bij denklijn 5 “scherper aan de wind varen” van
de ombuigingen.

Specificatie per bestemmingsreserve

 Onderwerp                  Omschrijving
 Naam                       Toekomstbestendige werklocaties
 Programma                  Economische Zaken
 Portefeuillehouder         Marja Ruigrok
 Beleidsdoel                A. Haarlemmermeer is een aantrekkelijke, toekomstbestendige en veilige
                            vestigingsplaats voor kleine en (middel)grote ondernemingen.
 Instellingsbesluit         Jaarrekening 2011
 Doel                       Het samen met ondernemers en marktpartijen op peil houden van de kwaliteit van
                            kantoren- en bedrijventerreinen en winkelgebieden.
 Type                       Bestemmingsreserve
 Looptijd                   Doorlopend (in ieder geval t/m 2028)
 Bron                       Exploitatiebudgetten en incidentele bijdragen
 Beginstand jaar            01-01-2024 € 0,515 miljoen
 Meerjarenbeeld             Jaarlijks wordt in de bestuurlijke voortgangsrapportage kantoren en bedrijven ge-
                            rapporteerd over de vorderingen en de bestedingen. In het uitvoeringsprogramma
                            commerciële voorzieningen wordt gerapporteerd over de aanpak op de
                            winkelgebieden. Jaarlijks bij de VJR wordt een nieuw uitvoeringsprogramma
                            betrokken met daarin lopende en eventuele nieuwe herstructureringsprojecten.
 Voorstel                   De reserve kan technisch worden opgeheven, maar opheffing heeft gevolgen voor
                            de uitvoering van het beleid.

                            Toelichting: De bestemmingsreserve 'Toekomstbestendige werklocaties' kan niet
                            worden overgeheveld naar de Algemene dekkingsreserve. Bij raadsbesluit van 23
                            mei 2024 is besloten de middelen in te zetten voor het samen met ondernemers en
                            marktpartijen op peil houden van de kwaliteit van kantoren- en bedrijventerreinen
                            en winkelgebied. Het huidig saldo van de reserve € 515.000 is nodig om de kosten
                            van minimaal € 900.000 voor 29 projecten te dekken. Het gaat daarbij niet alleen


Denklijnen en maatregelen                                                                                       96
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>                            om een bedrijventerrein als Spoorzicht Noord en de Milieustraat, maar ook om de
                            winkellocaties, zoals Getsewoud, Floriande en Paradijs. Bij het bezoek van de raad
                            aan het winkelcentrum Getsewoud zijn verwachtingen gewekt.

                            Advies: handhaven



 Onderwerp                  Omschrijving
 Naam                       Maatschappelijke voorzieningen
 Programma                  Paragraaf vastgoed + diverse programma’s
 Beleidsdoel                -
 Portefeuillehouder         Mariëtte Sedee-Schuitemaker
 Instellingsbesluit         2021.0000253
 Doel                       Het dekken van vervangingen of investeringen in bestaand gemeentelijk maat-
                            schappelijk vastgoed. De reserve maatschappelijk vastgoed is bedoeld voor het
                            dekken van een onrendabele top van verduurzamingsmaatregelen, als blijkt dat
                            subsidies en extra huurinkomsten niet voldoende zijn voor het dekken van de
                            kapitaallasten (11039308). Het saldo van de reserve is gemaximeerd tot € 4 miljoen.
                            In de Najaarsrapportage 2024 is het plafond voor 2024 en 2025 tijdelijk verhoogd
                            naar € 6 miljoen.
 Type                       Bestemmingsreserve
 Looptijd                   2030
 Bron                       Verkoopresultaat gemeentelijk vastgoed
 Beginstand jaar            01-01-2024 € 3,375 miljoen
 Meerjarenbeeld              Jaar                                                                   Toevoeging:
                             2024                                                                € 1,316 miljoen
                             2025                                                                € 2,891 miljoen
                             2026                            € 0,00 miljoen (afhankelijk van verkopen vastgoed)
                             2027                            € 0,00 miljoen (afhankelijk van verkopen vastgoed)
 Prestatie-eisen
 Voorstel                   Reserve kan technisch worden opgeheven, maar opheffing heeft gevolgen voor de
                            uitvoering van het beleid.

                            Toelichting: In geval van opheffing van deze reserve kunnen wij niet voldoen aan
                            het klimaatakkoord van Parijs (vertaald naar een nationaal klimaatakkoord) voor
                            wat betreft het eigen maatschappelijke vastgoed (minimale CO2-reductie van 55%).
                            Juist nu zetten we in op investeringen ter bevordering van de duurzaamheid. De
                            onrendabele toppen van investeringen worden gedekt door de bijdragen vanuit
                            deze reserve.

                            Advies: handhaven



 Onderwerp                  Omschrijving
 Naam                       Monumenten
 Programma                  Maatschappelijke ontwikkeling
 Beleidsdoel                D: Inwoners nemen deel aan een breed aanbod van culturele activiteiten en maken
                            kennis met de culturele historie van de Haarlemmermeer, waarvoor wij het
                            cultureel erfgoed behouden.
 Portefeuillehouder         Marja Ruigrok
 Instellingsbesluit         Najaarsrapportage 2013
 Doel                       Opbouw bestemmingsreserve voor gemeentelijke monumentenzorg.


Denklijnen en maatregelen                                                                                        97
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre> Type                       Bestemmingsreserve
 Looptijd                   Zolang subsidiebudget wordt verstrekt en saldo aanwezig is
 Bron                       Restant subsidiebudget monumenten per einde boekjaar
 Beginstand jaar            01-01-2024 € 0,693 miljoen
 Meerjarenbeeld              Jaar                              Onttrekking:                    Toevoeging:
                             2024                           € 0,224 miljoen                 € 0,072 miljoen
                             2025                           € 0,253 miljoen                 € 0,073 miljoen
                             2026                           € 0,201 miljoen                 € 0,073 miljoen
                             2027                           € 0,073 miljoen                 € 0,073 miljoen
                             2028                           € 0,073 miljoen                 € 0,073 miljoen
 Prestatie-eisen            Afhankelijk van projecten die komen
 Voorstel                   Reserve kan technisch worden opgeheven, maar opheffing heeft gevolgen voor de
                            uitvoering van het beleid.

                            Toelichting: Wij zijn verantwoordelijk voor het behoud van ons cultureel erfgoed,
                            zowel wettelijk als vanuit ons coalitieakkoord. Wij geven hier invulling aan door
                            monumenteigenaren te ondersteunen met (technisch) advies, informatie en
                            begeleiding bij vergunningstrajecten. Ook ondersteunen wij middels de subsidie-
                            regeling ‘Onderhoud en restauratie gemeentelijk erfgoed 2024’ eigenaren van
                            gemeentelijke monumenten bij onderhoud en restauratie van hun monumenten.
                            Dit draagt bij aan het behoud van ons gemeentelijk erfgoed, zowel door de
                            financiële bijdrage als door de mogelijkheid die de regeling biedt om als gemeente
                            op een laagdrempelige manier in contact te komen met eigenaren en zo de
                            waardering voor ons erfgoed te vergroten. De subsidieregeling is in 2024 aangepast
                            om deze toegankelijker en aantrekkelijker te maken. Dit is een succes gebleken: het
                            aantal aanvragen is aanzienlijk toegenomen t.o.v. van voorgaande jaren. De
                            aanwezigheid van de bestemmingsreserve speelt hierin een belangrijke rol. Het is
                            een onmisbaar instrument om in te spelen op behoeften van monumenteigenaren
                            en om fluctuaties in het benodigde budget voor behoud door de jaren heen op te
                            vangen. Het behoud van deze reserve stelt ons dan ook in staat stabiliteit en
                            continuïteit te bieden aan monumenteigenaren en draagt bij aan het duurzame
                            behoud van ons gemeentelijk erfgoed. Op dit moment werken wij tevens aan
                            diverse beleidsinstrumenten, waaronder een nieuw aanwijzingsbeleid voor
                            gemeentelijke monumenten. Dergelijke beleidsinstrumenten zijn van belang voor
                            een efficiënt en zorgvuldig behoud van ons gemeentelijk erfgoed. De
                            bestemmingsreserve speelt een belangrijke rol in de uitvoerbaarheid van dit beleid:
                            zonder toegang tot deze reserve kunnen we de huidige koers van het beleid niet
                            vasthouden, en moet mogelijk worden afgezien van (nieuwe) beleidsambities.

                            Voorwaarden / Risico’s. Binnen de huidige subsidieverordening verstrekken wij
                            meerjarige subsidies. Voor de jaren 2024 t/m 2027 lopen er nog verplichtingen op
                            basis van de vorige verordening. Daarnaast maakt de nieuwe regeling tweejarige
                            subsidies mogelijk. Door de in gang gezette onttrekking uit de bestemmingsreserve
                            voor 2025 (reeds aangevraagd bij de Najaarsrapportage 2024), zijn wij voornemens
                            om ook voor 2025 en 2026 meerjarige subsidies toekennen. De juridische kaders en
                            redelijke termijnen die gepaard gaan met meerjarige verleningen betekenen dat
                            een eventuele overheveling van de bestemmingsreserve naar de Algemene
                            dekkingsreserve pas in 2027 kan plaatsvinden. Dat is dan ook een belangrijke
                            voorwaarde, mocht er worden overgegaan worden tot het opheffen van de
                            bestemmingsreserve monumenten.

                            Advies: handhaven



Denklijnen en maatregelen                                                                                         98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre> Onderwerp                  Omschrijving
 Naam                       Onderwijshuisvesting
 Programma                  Maatschappelijke ontwikkeling
                            B: Onze jonge inwoners ronden een opleiding af die past bij hun mogelijkheden en
 Beleidsdoel
                            ontwikkelen maximaal hun talent.
 Portefeuillehouder         Marjolein Steffens-van de Water
 Instellingsbesluit         tMPG 30-6-2010 raadsbesluit 2009/8203 en 17949
 Doel                       Zorgen voor de noodzakelijke tijdelijke onderwijshuisvesting (plaatsen en
                            slopen/weghalen), zodat de zorgplicht van de gemeente in het kader van de
                            onderwijshuisvesting daadwerkelijk ingevuld wordt.
 Type                       Bestemmingsreserve
 Looptijd                   Doorlopend
 Bron                       Toevoegingen;
                            - Vinex resultaat en toevoegingen in verband met extra afschrijvingen;
                            - Toevoeging in verband met asbestsanering in 2014.
 Beginstand jaar            01-01-2024 € 0,92 miljoen
 Meerjarenbeeld              Jaar                                                              Onttrekking:
                             2024                                                           € 0,096 miljoen
 Prestatie-eisen            - Tijdelijke Onderwijshuisvesting plaatsen of slopen/weghalen
                            - Asbestsanering voor onderwijshuisvesting
 Voorstel                   Reserve kan technisch worden opgeheven, maar opheffing heeft gevolgen voor de
                            uitvoering van het beleid.

                            Toelichting: Het zorgen voor adequate onderwijshuisvesting is een wettelijke
                            verplichting. Gezien de grote (ver)nieuwbouwopgave van schoolgebouwen in onze
                            gemeente is de inzet van middelen voor het verwijderen van asbest essentieel. Het
                            verwijderen van asbest maakt geen onderdeel uit van het investeringskrediet voor
                            schoolgebouwen. Opheffing van de reserve is onwenselijk omdat het de renovatie
                            of nieuwbouw van scholen kan vertragen wanneer er asbest wordt aangetroffen.

                            Advies: handhaven



 Onderwerp                  Omschrijving
 Naam                       Pionier-Bols
 Programma                  Ruimtelijke ontwikkelingen
 Beleidsdoel                B: Haarlemmermeer realiseert ruimtelijke projecten die bijdragen aan het
                            maatschappelijk doel.
 Portefeuillehouder         Beryl van Straten
 Instellingsbesluit         RV 2021.0003183 Vaststelling masterplan Pionier-BOLS
 Doel                       De reserve heeft als doel de financiële dekking van de projecten in het kader van de
                            gebiedsontwikkeling Pionier-BOLS terrein. Met de reserve kunnen kosten en
                            opbrengsten van masterplan binnen de begroting worden verevend.
 Type                       Bestemmingsreserve
 Looptijd                   2030
 Bron                       Voorziening van het Van Groningen terrein en de opbrengsten van kostenverhaal
 Beginstand jaar            01-01-2024 € 1,231 miljoen
 Meerjarenbeeld              Jaar                                                                   Toevoeging:
                             2025                                                                € 3,939 miljoen
 Prestatie-eisen            Planontwikkeling
 Voorstel                   Reserve kan technisch worden opgeheven, maar opheffing heeft gevolgen voor de
                            uitvoering van het beleid.


Denklijnen en maatregelen                                                                                          99
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>                            Toelichting: De bestemmingsreserve Pionier-Bols is ingesteld met als doel de
                            financiële dekking van projecten in het kader van de gebiedsontwikkeling Pionier-
                            Bolsterrein. Omdat er geen grondexploitatie voor Pionier-Bols hoeft worden
                            geopend, is destijds voorgesteld een bestemmingsreserve te vormen waarin de
                            voorziening van het Van Groningenterrein, de RIH-afdracht en de opbrengsten van
                            het kostenverhaal worden gestort. De kosten en opbrengsten van het plan worden
                            hierdoor binnen de begroting verevend. Bij opheffing kunnen wij niet voldoen aan
                            verplichtingen uit de anterieure overeenkomsten. Ook kunnen we geen projecten
                            in het kader van gebiedsontwikkelingsprojecten uitvoeren. Of de kosten komen dan
                            ten laste van de algemene middelen.

                            Advies: handhaven



 Onderwerp                  Omschrijving
 Naam                       Programma stadscentrum Hoofddorp
 Programma                  Ruimtelijke ontwikkelingen
                            B: Haarlemmermeer realiseert ruimtelijke projecten die bijdragen aan het
 Beleidsdoel
                            maatschappelijk doel.
 Portefeuillehouder         Marja Ruigrok
 Instellingsbesluit         tMPG 30-6-2010 raadsbesluit 2009/23127
 Doel                       Het ondersteunen en verwezenlijken van de doelstellingen van het programma
                            Stadscentrum Hoofddorp in relatie tot de door de raad vastgestelde visie
                            stadscentrum 2040: het hebben en houden van een aantrekkelijk en levendig
                            stedelijk gebied waar werken, wonen en voorzieningen met elkaar vermengen en er
                            een aangenaam verblijf is. De gelden worden ingezet voor kwaliteitsverbeteringen
                            in de openbare ruimte die op dit moment nog geen onderdeel vormen van
                            bestaande projecten, zoals het verbeteren van de leefbaarheid en uitstraling van
                            onder andere het Burgemeester van Stamplein, het Polderplein, de Concourslaan
                            maar ook verbeteren van kwaliteit van de openbare ruimte op bijvoorbeeld de
                            Kruisweg en Tussenweg.
 Type                       Bestemmingsreserve
 Looptijd                   2010-2040
 Bron                       Middelen uit programma stadscentrum Hoofddorp
 Beginstand jaar            01-01-2024 € 0,538 miljoen
 Meerjarenbeeld              Jaar                              Onttrekking:                        Toevoeging:
                             2024                           € 0,099 miljoen                     € 2,845 miljoen
                             2025                           € 0,219 miljoen                     € 2,432 miljoen
 Prestatie-eisen            Onttrekkingen ten behoeve van bovengenoemde projecten
 Voorstel                   Reserve kan technisch worden opgeheven, maar opheffing heeft gevolgen voor de
                            uitvoering van het beleid.

                            Toelichting: Het grootste deel van de beschikbare middelen is gelabeld voor de
                            infrastructurele maatregelen in het stadscentrum waarvoor rijkssubsidie is
                            ontvangen. Cofinanciering door ons is daarbij als harde voorwaarde gesteld. De
                            overige middelen zijn gelabeld voor fysieke uitvoering van de diverse pleinen van
                            het stadscentrum. Daartoe zijn reeds eerder middelen ingezet voor de
                            voorbereidingen en het participatietraject. Gezien bovenstaande is het opheffen
                            van deze reserve onwenselijk.

                            Advies: handhaven



Denklijnen en maatregelen                                                                                       100
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre> Onderwerp                  Omschrijving
 Naam                       Project de Nieuwe Kom
 Programma                  Ruimtelijke ontwikkelingen
 Beleidsdoel                B: Haarlemmermeer realiseert ruimtelijke projecten die bijdragen aan het
                            maatschappelijk doel
 Portefeuillehouder         Marjolein Steffens-van de Water
 Instellingsbesluit         Jaarrekening 2006 & 2022.0002447
 Doel                       Dekking van het tekort van de herziene grondexploitatie De Nieuwe Kom bij
                            afsluiting van de grondexploitatie
 Type                       Bestemmingsreserve
 Looptijd                   Afsluiting van het project Nieuwe Kom
 Bron                       Algemene Reserve Grondbedrijf
 Beginstand jaar            01-01-2024 € 1,044 miljoen
 Prestatie-eisen            -
 Voorstel                   Reserve kan technisch worden opgeheven, dit heeft tot gevolg dat het toekomstige
                            tekort ten laste van de Algemene reserve grondzaken of de Algemene
                            dekkingsreserve komt.

                            Toelichting: Deze reserve is gekoppeld aan de grondexploitatie Nieuwe Kom en
                            dient ter gedeeltelijke dekking van het negatieve resultaat van de grondexploitatie.
                            Het opheffen van deze reserve resulteert in dekking vanuit de Algemene reserve
                            grondzaken die momenteel op € 0 staat en derhalve aangevuld zal moeten worden
                            vanuit de algemene dekkingsreserve.

                            Advies: handhaven



 Onderwerp              Omschrijving
 Naam                   Ruimtelijke Investeringen Haarlemmermeer (RIH)
 Programma              Mobiliteit / Ruimtelijke Ontwikkeling / Cultuur, sport en recreatie.
 Beleidsdoel            A: De ruimtelijke omgeving is het resultaat van een zorgvuldige afweging om het
                        welzijn van de inwoners, bedrijven, werkenden, bezoekers en recreanten te vergroten.
 Portefeuillehouder     Beryl van Straten
 Instellingsbesluit     24 november 2009 (2009/0020965)
 Doel                   Mogelijkheid scheppen voor ruimtelijke investeringen in infrastructuur en openbaar
                        groen.
 Type                   Bestemmingsreserve
 Looptijd               Doorlopend
 Bron                   1e storting begroting 2011 (2010/0043796) bestaat uit, infra € 6,8 miljoen en groen
                        € 3,4 miljoen. 2e storting Vinex afsluiting 2011 (2011/45281) bestaat uit, infra € 20,2
                        miljoen en groen € 10,1 miljoen.
                        Daarna stortingen uit (anterieure) overeenkomsten of uit grondexploitaties.
 Beginstand jaar        01-01-2024 € 37,586 miljoen
 Meerjarenbeeld          Jaar                              Onttrekking:                          Toevoeging:
                         2024                           € 3,491 miljoen                      € 11,807 miljoen
                         2025                          € 13,016 miljoen                       € 5,732 miljoen
                         2026                           € 9,008 miljoen                       € 3,703 miljoen
                         2027                           € 4,913 miljoen                       € 2,062 miljoen
                         2028                           € 4,913 miljoen                       € 2,242 miljoen
 Prestatie-eisen        Actualisatie bij het Meerjarenperspectief grondexploitaties (MPG).
 Voorstel               Deze reserve is wettelijk noodzakelijk.

Denklijnen en maatregelen                                                                                       101
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>                        Toelichting: Anterieure overeenkomsten en de omgevingswet schrijven voor de
                        ontvangen bijdragen te besteden aan projecten die passen binnen de plannen in de
                        Omgevingsvisie 2040. Vanwege deze wettelijke koppeling tussen inkomsten en
                        uitgaven is een aparte bestemmingsreserve noodzakelijk.

                        Advies: handhaven



 Onderwerp              Omschrijving
 Naam                   Schaalsprong
 Programma              Ruimtelijke ontwikkelingen
 Beleidsdoel            B. Haarlemmermeer realiseert ruimtelijke projecten die bijdragen aan het
                        maatschappelijk doel
 Portefeuillehouder     Beryl van Straten
 Instellingsbesluit     Voorjaarsrapportage 2019
 Doel                   Dekking van voorbereidingskosten en de afschrijvingslasten van toekomstige
                        investeringen in mobiliteit en bovenwijks groen die noodzakelijk zijn om (de
                        versnelling van) woningbouw mogelijk te maken. Bij raadsbesluit van 20 januari 2022
                        (2021.0002603) is het doel van deze reserve uitgebreid met de dekking van
                        investeringen in de wettelijke vereiste maatschappelijke voorzieningen in de
                        gebiedsplannen.
 Type                   Bestemmingsreserve
 Looptijd               2019 - 2030
 Bron                   Het resultaat 2018 vanuit de grondexploitaties van € 7,37 miljoen
 Beginstand jaar        01-01-2024 € 7,556 miljoen
 Meerjarenbeeld          Jaar                              Onttrekking:                         Toevoeging:
                         2024                           € 1,686 miljoen                      € 2,459 miljoen
                         2025                           € 0,175 miljoen                           € 0 miljoen
                        Stortingen vinden plaats middels eventuele overschotten op de Algemene reserve
                        Grondzaken, Jaarrekeningresultaat na bestemming (mits akkoord raad) en
                        onttrekkingen vinden plaats middels de jaarlijkse Uitvoeringsprogramma mobiliteit,
                        de Investeringsstrategie Schaalsprong of individuele onttrekkingen via de P&C
                        producten.
 Voorstel               Reserve kan technisch worden opgeheven, maar opheffing heeft gevolgen voor de
                        uitvoering van het beleid.

                        Toelichting: De reserve is benodigd voor het vooruit sparen voor de voorzieningen die
                        benodigd zijn ten gevolge van de woningbouw/schaalsprong met als doel om
                        woningbouw en voorzieningen in balans met elkaar te ontwikkelen. We willen
                        voorzien in inclusieve wijken en de mogelijkheid voor gemeenschapsvorming. Om de
                        woningbouwplannen, die al een tekort laten zien, uit te kunnen voeren is deze
                        reserve noodzakelijk.

                        Advies: handhaven



 Onderwerp                  Omschrijving
 Naam                       Versterking van de (lucht)vrachtketen
 Programma                  Economische Zaken
 Beleidsdoel                A. Haarlemmermeer is een aantrekkelijke, duurzame en veilige vestigingsplaats voor
                            kleine en (middel)grote ondernemingen.



Denklijnen en maatregelen                                                                                       102
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre> Portefeuillehouder         Marja Ruigrok
 Instellingsbesluit         Najaarsrapportage 2011
 Doel                       De aansluiting van Schiphol en de regio op het Europese vrachtnetwerk en
                            versterking van de (lucht)vrachtketen).
 Type                       Bestemmingsreserve
 Looptijd                   2013 – uitgaven pas na 2016
 Bron                       Gemeentefonds
 Beginstand jaar            01-01-2024 € 7,974 miljoen
 Meerjarenbeeld              Jaar                                                                  Onttrekking:
                             2024                                                               € 0,239 miljoen
                             2025                                                                € 0,00 miljoen
                             2026                                                                € 0,00 miljoen
                             2027                                                                € 0,00 miljoen
 Voorstel                   Reserve kan technisch worden opgeheven, maar opheffing heeft gevolgen voor de
                            uitvoering van het beleid en afspraken jegens partners moet anders worden gedekt.

                            Toelichting: Het gaat hier om gedecentraliseerde rijksmiddelen. Om gezamenlijk
                            knelpunten aan te pakken en kansen te benutten hebben regionale partners
                            afspraken gemaakt. Dit is geoormerkt regionaal geld, dat wij niet voor andere zaken
                            kunnen inzetten.

                            Advies: handhaven



 Onderwerp                  Omschrijving
 Naam                       Wonen
 Programma                  Wonen
                            A: Door woonbeleid en woningprogrammering randvoorwaarden scheppen, zodat
 Beleidsdoel                er voldoende en gedifferentieerd aanbod is van woningen. De woningvoorraad sluit
                            hiermee aan op de behoeften van verschillende doelgroepen.
 Portefeuillehouder         Beryl van Straten
 Instellingsbesluit         Jaarrekening 2012
 Doel                       Woonmogelijkheden voor de huishoudens die daar op grond van hun inkomen niet
                            geheel zelf in kunnen voorzien.
 Type                       Bestemmingsreserve
 Looptijd                   Doorlopend
 Bron                       Besluit Woninggebonden Subsidies, Reserve Sociale woningbouw en bijdragen
                            ontwikkelaars
 Beginstand jaar            01-01-2024 € 1,689 miljoen
 Meerjarenbeeld              Jaar                                  Onttrekking:                    Toevoeging
                             2024                               € 0,166 miljoen                € 0,048 miljoen
                             2025                               € 0,160 miljoen                € 0,048 miljoen
                             2026                               € 0,185 miljoen                € 0,048 miljoen
                             2027                               € 0,160 miljoen                € 0,048 miljoen
                             2028                               € 0,160 miljoen                € 0,048 miljoen
 Prestatie-eisen            Onttrekkingen dienen ertoe te leiden dat woningen betaalbaar zijn voor de
                            genoemde doelgroep. Het zal daarbij gaan om woningen in de sociale huursector, in
                            het middensegment en in de goedkope koopsector.
 Voorstel                   Reserve kan technisch worden opgeheven, maar opheffing heeft gevolgen voor de
                            uitvoering van het beleid. Tevens zullen geraamde onttrekkingen anders moeten
                            worden gedekt.


Denklijnen en maatregelen                                                                                    103
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>                            Toelichting: De bestemmingsreserve Wonen bedraagt eind 2024 € 1,6 miljoen en
                            loopt de komende jaren terug tot € 1,1 miljoen eind 2028. Uit deze reserve worden
                            structurele uitgaven gedekt, waaronder rente (€ 18.000), het jaarlijkse
                            woningbehoefteonderzoek (€ 25.000), onderzoek realisatie woningbouwopgave
                            (€ 60.000) en procesbegeleiding bij het opstellen van prestatieafspraken met de
                            corporaties (€ 15.000). Deze activiteiten zijn vereist voor een adequate uitvoering
                            van het woonbeleid. Opheffen van de reserve zou betekenen dat deze uitgaven
                            structureel in de begroting moeten worden opgenomen.

                            Advies: handhaven



 Onderwerp                  Omschrijving
 Naam                       Reserve dekking afschrijvingslasten
 Programma                  Divers
 Beleidsdoel                Bestemmingsreserve
 Instellingsbesluit         Voorjaarsrapportage 2017
 Doel                       Vanaf 2017 moeten alle investeringen die gedekt worden uit een reserve conform
                            de nieuwe regels in het BBV, worden geactiveerd op de balans en gedurende de
                            vastgestelde afschrijvingstermijnen afgeschreven worden. Om dit transparant en
                            budgettair neutraal te laten verlopen worden de investeringsbedragen die gedekt
                            worden uit de diverse bestemmingsreserves aan deze reserves onttrokken en
                            gestort in de bestemmingsreserve Dekking afschrijvingslasten. Vanuit deze reserve
                            wordt een bijdrage gedaan aan de programmabegroting. De bestemmingsreserve
                            Dekking afschrijvingslasten is een zogenaamde 'beklemde' reserve. Dat wil zeggen
                            dat de middelen in deze reserve niet vrij besteedbaar zijn.
 Type                       Bestemmingsreserve
 Looptijd                   Doorlopend
 Bron                       De investeringsbedragen die gedekt worden uit diverse bestemmingsreserves zijn
                            gestort in deze nieuwe bestemmingsreserve Dekking afschrijvingslasten.
 Beginstand jaar            01-01-2024 € 60,986 miljoen
 Meerjarenbeeld             Divers
 Prestatie-eisen            Onttrekken ten behoeve van dekking kapitaallasten.
 Voorstel                   Deze reserve is technisch noodzakelijk.

                            Dit betreft een ‘beklemde’ reserve, zonder deze middelen is er geen dekking voor
                            afschrijvingslasten van investeringen uit het verleden.

                            Advies: handhaven




Denklijnen en maatregelen                                                                                      104
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>