<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>  STAATSCOURANT
                                                                                                 Nr. 31167
                                                                                                23 november
                                                                                                       2023
  Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.
  Convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB)
  Partijen
  Ondergetekenden:
  Rijksoverheid
  1. De Minister van Infrastructuur en Waterstaat, de heer M.G.J. Harbers;
  2. De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, mevrouw V.L.W.A. Heijnen;
  Partijen 1 en 2, hierna samen te noemen: IenW.
  3. De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, de heer H.M. de Jonge, hierna te
       noemen BZK;
  4. De Minister van Economische Zaken en Klimaat, mevrouw M.A.M. Adriaansens;
  5. De Minister voor Klimaat en Energie, de heer R.A.A. Jetten;
  Partijen 4 en 5, hierna samen te noemen: EZK;
  6. De Minister voor Natuur en Stikstof, mevrouw C. van der Wal-Zeggelink, hierna te noemen: Natuur
       en Stikstof;
  7. De Staatssecretaris van Defensie, de heer C.M. van der Maat, hierna te noemen: Defensie;
       Ieder handelend in zijn of haar hoedanigheid van bestuursorgaan en als vertegenwoordiger van de
       Staat der Nederlanden, samen hierna te noemen: Rijksoverheid.
  Provincies
  8. De Provinciën Drenthe, Flevoland, Friesland, Gelderland, Groningen, Limburg, Noord-Brabant,
       Noord-Holland, Overijssel, Utrecht, Zeeland en Zuid-Holland, namens wie gemachtigd is voor hen
       deze overeenkomst aan te gaan: Interprovinciaal Overleg, vertegenwoordigd door de heer A.G.
       van Schie, gedeputeerde van de provincie Utrecht en lid van de bestuurlijke adviescommissie
       Bereikbaarheid en Infrastructuur van het Interprovinciaal Overleg, hierna te noemen: Provincies.
  Gemeenten
  9. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam, handelend als
       bestuursorgaan, vertegenwoordigd door mevrouw M. van der Horst;
  10. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Arnhem, handelend als bestuurs-
       orgaan, vertegenwoordigd door mevrouw N. Kundic;
  11. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Breda, handelend als bestuursor-
       gaan, vertegenwoordigd door de heer P. Bakker;
  12. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Den Haag, handelend als
       bestuursorgaan, vertegenwoordigd door de heer A.J.F. Kapteijns;
  13. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Eindhoven, handelend als
       bestuursorgaan, vertegenwoordigd door mevrouw W.C.F.M. Verhees;
  14. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Harderwijk, handelend als
       bestuursorgaan, vertegenwoordigd door de heer M. Pijnenburg;
  15. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente ’s-Hertogenbosch, handelend als
       bestuursorgaan, vertegenwoordigd door de heer R.J.J. Geers;
  16. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Leiden, handelend als bestuursor-
       gaan, vertegenwoordigd door de heer A.M. North;
  17. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Nijmegen, handelend als
       bestuursorgaan, vertegenwoordigd door de heer H.M.F. Bruls;
  18. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Rotterdam, handelend als
       bestuursorgaan, vertegenwoordigd door de heer A.A. van Prooijen;
  19. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Tilburg, handelend als bestuursor-
       gaan, vertegenwoordigd door de heer A.L.J. Sprangers;
  20. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Utrecht, handelend als bestuursor-
       gaan, vertegenwoordigd door mevrouw E.L. Oosters;
  Partijen 9 tot en met 20 samen hierna te noemen: Gemeenten.
  Waterschappen
  21. De Hoogheemraadschappen en Waterschappen Aa en Maas, Amstel, Gooi en Vecht, Brabantse
       Delta, De Dommel, De Stichtse Rijnlanden, Delfland, Drents Overijsselse Delta, Fryslân, Hollands
1 Staatscourant 2023 nr. 31167     23 november 2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>      Noorderkwartier, Hollandse Delta, Hunze en Aa’s, Limburg, Noorderzijlvest, Rijn en IJssel, Rijnland,
      Rivierenland, Scheldestromen, Schieland en de Krimpenerwaard, Vallei en Veluwe, Vechtstromen,
      Zuiderzeeland, namens wie gemachtigd is voor hen deze overeenkomst aan te gaan: Unie van
      Waterschappen, vertegenwoordigd door de heer V.E.C. Lokin, lid van het dagelijks bestuur van
      waterschap De Dommel, en lid van het bestuur van de Unie van Waterschappen, hierna te
      noemen: Waterschappen.
  Bedrijven
  22. ProRail B.V., vertegenwoordigd door mevrouw M.H. van Velthuizen-Lormans, hierna te noemen:
      ProRail;
  23. TenneT, vertegenwoordigd door mevrouw M.J.J. van Beek, hierna te noemen: TenneT;
  24. N.V. Nederlandse Gasunie, vertegenwoordigd door de heer B.J. Hoevers, hierna te noemen:
      Gasunie.
  Partijen 1 tot en met 24 samen hierna te noemen: Opdrachtgevers.
  Netwerk- en brancheorganisaties
  25. Bouwend Nederland, vertegenwoordigd door de heer A.P. Visser, hierna te noemen: Bouwend
      Nederland;
  26. Vereniging van Waterbouwers, vertegenwoordigd door mevrouw A.A.M. Vollebregt, hierna te
      noemen: Vereniging van Waterbouwers;
  27. Cumela, vertegenwoordigd door de heer W.J. van Mourik, hierna te noemen Cumela;
  28. Vereniging van infrabedrijven MKB INFRA, vertegenwoordigd door de heer Ph.W.M. van Nieuwen-
      huizen, hierna te noemen: MKB INFRA;
  29. Aannemersfederatie Nederland Bouw en Infra, vertegenwoordigd door mevrouw H.R. Siertsema,
      hierna te noemen: AFNL;
  30. Emissieloos Netwerk Infra, vertegenwoordigd door de heer B.J. Möhlmann, hierna te noemen:
      ENI;
  31. Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden en Ondernemen, vertegenwoordigd door de heer G.
      Termeer, hierna te noemen: SKAO;
  32. Betonhuis, vertegenwoordigd door de heer M.A. Dutrée, hierna te noemen: Betonhuis;
  33. Bouwen met Staal, vertegenwoordigd door de heer F. Maatje, hierna te noemen: Bouwen met
      Staal;
  34. Koninklijke Nederlandse Vereniging ‘De Rijwiel- en Automobielindustrie’, vertegenwoordigd door
      de heer O.C.M. de Bruijn, hierna te noemen: RAI Vereniging;
  35. Brancheorganisatie van importeurs en leveranciers van Bouwmachines, Magazijninrichtingen,
      Wegenbouwmachines en Transportmaterieel, vertegenwoordigd door de heer J. Hommes, hierna
      te noemen: BMWT;
  36. Transport en Logistiek Nederland, vertegenwoordigd door mevrouw E.F.J. Rijs, hierna te noemen:
      TLN;
  37. Vereniging voor aannemers in de sloop, vertegenwoordigd door de heer K.J. de Groot, hierna te
      noemen: VERAS;
  38. De Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders, vertegenwoordigd door mevrouw A. Koster,
      hierna te noemen: KVNR;
  39. ElaadNL, vertegenwoordigd door de heer O. Caron, hierna te noemen: ElaadNL;
  40. Netbeheer Nederland, vertegenwoordigd door de heer H. Oskam, hierna te noemen: Netbeheer
      Nederland;
  41. Nederlandse Vereniging van Leasemaatschappijen, vertegenwoordigd door de heer M.F.M.
      Spijkers, hierna te noemen: NVL;
  42. Vereniging Verticaal Transport, vertegenwoordigd door de heer P.H.P. Sierat hierna te noemen:
      VVT;
  43. Fedecom, vertegenwoordigd door mevrouw C.B. Bekkering, hierna te noemen: Fedecom;
  44. Nederlandse Vereniging Aannemers Funderingswerken, vertegenwoordigd door de heer J. Estié,
      hierna te noemen NVAF;
  45. Koninklijke OnderhoudNL, vertegenwoordigd door de heer H.W. den Boer, hierna te noemen:
      Koninklijke OnderhoudNL;
  Partijen 25 tot en met 45 hierna te noemen: Netwerk- en brancheorganisaties.
  Partijen 1, 2, 3, 7, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 17, 18, 19, 20 en 22 hierna samen te noemen: Koplopers.
  Hierna allen gezamenlijk te noemen ‘Partijen’ of ieder voor zich ‘Partij’.
2 Staatscourant 2023 nr. 31167    23 november 2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>  Overwegingen
  Maatschappelijke doelstellingen en ambities
  1. In de transitie naar een gezondere natuur, beter klimaat en een betere gezondheid is de verdere
       verduurzaming van de bouwsector en daarbinnen het bouwmaterieel een onmisbaar onderdeel.
  2. Werk-, voer- en vaartuigen ingezet in bouw-, onderhouds- en sloopprojecten (hierna: bouwmateri-
       eel) stoten emissies uit die schadelijk zijn voor de natuur via stikstof, het klimaat via CO2-emissies
       en de gezondheid via fijnstof en stikstofdioxide.
  3. De bouwsector is voor de Nederlandse welvaart en economie van essentieel belang. De sector
       werkt onder andere aan de woningbouwopgave, de energietransitie en zorgt ervoor dat onze
       infrastructuur in goede staat verkeert.
  4. Om de schadelijke emissies van bouwmaterieel terug te dringen zijn in het Programma Stikstofre-
       ductie en Natuurverbetering1, het Schone Lucht Akkoord2, het Klimaatakkoord3 en de Strategie
       naar Klimaatneutrale en Circulaire Infraprojecten4 doelstellingen en ambities geformuleerd.
  5. De ontwikkeling van de uitstoot door de bouwsector wordt gevolgd door het Planbureau voor de
       Leefomgeving (PBL). In de Klimaat- en Energieverkenning (KEV) van het PBL wordt onder andere
       de voortgang richting het doel uit het Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering van 60%
       NOx-emissiereductie in de bouw ten opzichte van 2018, inzichtelijk gemaakt.
  Aanloop naar het convenant
  6. Om de doelstellingen en ambities op het gebied van natuur, klimaat en gezondheid te realiseren is
       door de Rijksoverheid in samenwerking met provincies, gemeenten, waterschappen, brancheorga-
       nisaties en kennisinstellingen het programma Schoon en Emissieloos Bouwen (hierna: programma
       SEB)5 opgericht.
  7. Het programma SEB richt zich op de verduurzaming van bouwmaterieel dat wordt ingezet in de
       bouwsector. De bouwsector betreft de sector van bedrijven, die zich richt op nieuwbouw, het
       onderhoud, de verbouw of het slopen en verwijderen van een onroerende zaak of een gedeelte
       daarvan. Daaronder vallen ook bedrijven die zich bezighouden met de inrichting van de openbare
       ruimte in de directe omgeving van een onroerende zaak. Het dagelijks groenonderhoud valt
       hierbuiten. In dit convenant wordt binnen de bouwsector onderscheid gemaakt tussen de
       volgende bouwsegmenten: grond-, water-, en wegenbouw (GWW), spoor, de burgerlijke woning-
       bouw en utiliteitsbouw (W&U), kustlijnzorg, vaargeulonderhoud en energieprojecten (energieop-
       wekking en -infrastructuur). Het bouwsegment energie is binnen dit convenant vooralsnog beperkt
       tot energieprojecten op land en kabelaanlegactiviteiten voor het net op zee (offshore).
  8. Onderdeel van het programma SEB is de routekaart Schoon en Emissieloos Bouwen6 (hierna:
       routekaart). De routekaart beoogt duidelijkheid te bieden aan de markt en overheden met een
       meerjarenperspectief dat leidt tot toenemende emissiereductie in de bouwsector richting 2030. De
       routekaart geeft een uitwerking van en toelichting op de maatregelen die binnen het programma
       SEB kunnen worden genomen zodat emissies effectief, uitvoerbaar, werkbaar en betaalbaar
       kunnen worden gereduceerd. Hierbij is waar mogelijk aangesloten bij de overige maatregelen die
       getroffen worden om de reductie in de bouwsector te bereiken en bij kennis en informatie die
       hierover al beschikbaar is bij partijen.
  9. De routekaart is opgesteld in opdracht van de Rijksoverheid en in samenwerking met de bouwsec-
       tor, kennisinstellingen en overheden.
  10. In de brief van 25 november 2022 aan de Tweede Kamer heeft de Minister voor Natuur en Stikstof7
       aangegeven dat een Taskforce Schoon en Emissieloos Bouwen wordt opgericht, bestaande uit
       medeoverheden, marktpartijen en kennisinstellingen. Met dit convenant wordt invulling gegeven
       aan dit voornemen om een Taskforce op te richten.
  11. Los van de maatregelen uit de routekaart en de afspraken in het kader van dit convenant, geldt dat
       partijen bij de inzet van bouwmaterieel onverkort aan regelgeving moeten voldoen, zoals de
       arbeidsomstandighedenregelgeving. De Nederlandse Arbeidsinspectie heeft het toezicht en de
       handhaving met betrekking tot blootstelling aan de uitstoot van dieselmotoren vastgelegd in de
       Basisinspectiemodule DME8.
  1
     www.aanpakstikstof.nl.
  2
     www.schoneluchtakkoord.nl.
  3
     www.klimaatakkoord.nl.
  4
     TK 2019-2020, 32 813, nr. 535.
  5
     Te vinden op: https://www.opwegnaarseb.nl.
  6
     Te vinden op: https://www.opwegnaarseb.nl.
  7
     Kamerstukken II 2022–23, 34 682, nr. 108.
  8
     https://www.nlarbeidsinspectie.nl/publicaties/richtlijnen/2019/10/15/basisinspectiemodule-bim-
     blootstelling-aan-dieselmotoremissies-dme.
3 Staatscourant 2023 nr. 31167       23 november 2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>  Inzet Convenant
  12. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) bevat in artikel 7.19a, zodra de Omgevingswet in
      werking treedt, de verplichting om ‘adequate maatregelen’ te nemen bij bouw- en sloopwerkzaam-
      heden om de uitstoot van stikstof te beperken. In de nota van toelichting bij dit besluit (Stb. 2021,
      287) is aangekondigd dat de invulling van adequate maatregelen wordt uitgewerkt in de route-
      kaart. De routekaart bevat drie niveaus van emissie-eisen, zie overweging 17. Toepassing van het
      minimumniveau voor mobiele werktuigen kan gebruikt worden als deel van de invulling van het
      begrip “adequate maatregelen” in artikel 7.19a Bbl en kan door het bevoegd gezag gebruikt
      worden bij de beoordeling daarvan. Andere mogelijke maatregelen zijn bijvoorbeeld het beperken
      van bewegingen van voertuigen op de bouwplaats of prefabricage om de bouwtijd te beperken
      (zie ook Routekaart SEB). De emissiereductieplicht geldt voor bouw- en sloopactiviteiten die
      vergunningplichtig zijn (bouw) of meldingplichtig (bouw en sloop). In dit convenant worden geen
      afspraken gemaakt over de invulling van de emissiereductieplicht.
  13. Met dit convenant maken Partijen afspraken over het uitvoeren van de overige onderdelen van de
      routekaart. Zij geven zo gezamenlijk invulling aan de verduurzaming van de bouwsector. Partijen
      maken onder meer afspraken over een tijdspad voor het reduceren van de emissies van bouwma-
      terieel en de maatregelen en de acties om de reductie te bewerkstelligen. Zo ontstaat één gedeeld
      beeld van de verduurzaming van bouwmaterieel voor de komende jaren zodat de sector weet wat
      de afspraken de komende periode zijn en waarop beslissingen over onder meer investeringen,
      inkoop, innovatie zijn te baseren.
  14. De voorziene meerkosten van de inzet van schoon en emissieloos bouwmaterieel voor het behalen
      van de emissiereductiedoelstellingen, vergt naar verwachting een extra financiële inspanning van
      Partijen. Partijen zijn zich hier bewust van.
  15. Waar Partijen zich via ondertekening binden aan de afspraken uit dit convenant, biedt de route-
      kaart een uitgebreidere toelichting en achtergrond bij de totstandkoming van deze afspraken.
  Aanpak
  16. Met dit convenant worden afspraken gemaakt over het verduurzamen van de inzet van mobiele
      werktuigen, voertuigen en vaartuigen in bouw-, onderhouds- en sloopprojecten. Onder mobiele
      werktuigen, voertuigen en vaartuigen wordt verstaan:
      − mobiele werktuigen: werktuigen die in beginsel geen gebruik van de openbare weg maken
          maar wel mobiel inzetbaar zijn, ze zijn bijvoorbeeld verrijdbaar of draagbaar. Ze zijn gemotori-
          seerd met een eigen aandrijving en níet hoofdzakelijk bedoeld voor wegtransport van mensen
          of goederen. Voorbeelden van mobiele werktuigen zijn graafmachines, wielladers, aggregaten,
          bulldozers, stationair materieel en mobiele kranen. Binnen deze categorie valt ook al het
          specialistische materieel voor de aanleg en onderhoud van het spoor;
      − voertuigen: bouwtransport voor het vervoer van goederen, bestaande uit bestelauto’s, kleine
          vrachtwagens, trekkers en opleggers;
      − vaartuigen: varend bouwmaterieel dat wordt ingezet bij bouwwerkzaamheden op het water,
          zowel op binnenwateren als buitengaats, evenals bij werkzaamheden rondom kustlijnzorg en
          vaargeulonderhoud. Voorbeelden van vaartuigen die vallen binnen de scope van dit convenant
          zijn kraanschepen, kabelleggers en baggerschepen. Ook vaartuigen ingezet bij bouwwerkzaam-
          heden voor het offshore-energienet (zoals het leggen van de stroomkabels) vallen hieronder.
  17. De verduurzaming van bouwmaterieel gebeurt onder andere door emissie-eisen te stellen aan het
      in te zetten bouwmaterieel de komende jaren. Dit convenant onderscheidt, net als de routekaart,
      drie niveaus van emissie-eisen voor bouwmaterieel:
      − Minimumniveau. Zie overweging 12.
      − Basisniveau. Dit niveau legt de lat iets hoger en wordt door opdrachtgevers opgenomen in de
          aanbestedingseisen. Dit geldt voor bouw-, onderhouds- en sloopprojecten met een publieke
          opdrachtgever (en private opdrachtgevers die dat willen). Het basisniveau is van toepassing op
          al het bouwmaterieel.
      − Ambitieuze niveau. Dit niveau is bedoeld voor partijen – zogenoemde koplopers – die een
          hoger ambitieniveau nastreven dan het basisniveau. De koplopers passen het basisniveau toe,
          en spannen zich daarnaast in om in de aanbestedingseisen van een in dit convenant opgeno-
          men percentage van hun bouw-, onderhouds- en sloopprojecten het ambitieuze niveau op te
          nemen. Dit betreffen zogenoemde koploperprojecten.
  18. Op dit moment is het percentage koploperprojecten een bandbreedte. In 2025 wordt dit percentage
      geëvalueerd. Ook met het oog op het vervallen van de bouwvrijstelling, die ons vraagt slim om te
      gaan met het schaarse emissieloze materieel de komende jaren.
  19. Voor het toepassen van de emissie-eisen uit de drie niveaus worden vier perioden aangehouden.
      Richting 2030 worden in elke periode de emissie-eisen aan het bouwmaterieel steeds strenger. De
      vier perioden zijn:
      − Datum van inwerkingtreding tot en met 31 december 2024;
      − 1 januari 2025 tot en met 31 december 2027;
4 Staatscourant 2023 nr. 31167   23 november 2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>       − 1 januari 2028 tot en met 31 december 2029;
       − 1 januari 2030 tot en met 31 december 2030.
  20.  Met dit convenant spreken Partijen af of zij alleen het basisniveau of ook het ambitieuze niveau
       toepassen binnen opdrachten voor bouw-, onderhouds- en sloopprojecten. Wanneer een Partij
       zich bindt aan het basisniveau, zegt een Partij toe minimaal de emissie-eisen uit dit niveau toe te
       passen. Voor het ambitieuze niveau geldt hierbij een inspanningsverplichting.
  21.  Voor een succesvolle transitie naar schoon en emissieloos bouwmaterieel is een aantal randvoor-
       waarden van groot belang, zoals de ontwikkeling van voor de Nederlandse markt beschikbaar
       emissieloos bouwmaterieel en laadinfrastructuur. Door gerichte monitoring zullen eventuele
       knelpunten bij de nakoming van deze randvoorwaarden tijdig worden gesignaleerd.
  22.  In de Nationale Agenda Laadinfrastructuur wordt kennis en ervaring uitgewisseld over laadinfra-
       structuur. Aanvullend hebben samenwerkingsregio’s, netbeheerders en de Rijksoverheid afspraken
       over de invulling van de publieke taak middels samenwerkingsovereenkomsten. Partijen uit dit
       convenant worden gestimuleerd om nauw samen te werken met voorgenoemde partijen om
       samen laadinfrastructuur te realiseren.
  23.  In het kader van het programma SEB is ook onderzoek uitgevoerd naar de kosten voor de
       verduurzaming van bouwmaterieel. De resultaten hiervan zijn op www.opwegnaarseb.nl gepubli-
       ceerd. Voor Partijen zijn financieringsmogelijkheden van belang om de verduurzaming van
       bouwmaterieel te realiseren. Door de Rijksoverheid wordt bij de uitvoering van dit convenant
       financiële ondersteuning geboden via verschillende instrumenten, zowel voor opdrachtgevers als
       opdrachtnemers.
  24.  De niveaus geven de minimale eisen aan. Indien gewenst, kan een opdrachtgever kiezen hogere
       emissie-eisen te stellen dan het niveau waaraan de opdrachtgever zich via dit convenant heeft
       gebonden, bijvoorbeeld in het geval van gebieden met een hoge blootstelling aan luchtvervuiling.
       Ook kunnen opdrachtgevers de markt verder uitdagen en stimuleren, bijvoorbeeld via een
       gunningscriterium gericht op inzet van emissieloze werk- of voertuigen, of het nemen van andere
       maatregelen.
  25.  Via dit convenant binden BZK en Defensie zich aan het toepassen van de emissie-eisen in
       aanbestedingsopdrachten en -contracten voor het Rijksvastgoed waar zij eigenaar van zijn. Waar
       BZK en Defensie Partijen zijn binnen dit convenant, wordt de toepassing van de emissie-eisen in
       aanbestedingsopdrachten en -contracten waar BZK en Defensie zich via het convenant aan binden,
       uitgevoerd door het Rijksvastgoedbedrijf. Waar IenW Partij is binnen dit convenant, wordt de
       toepassing van de emissie-eisen in aanbestedingen en contracten waar IenW zich via het
       convenant aan bindt, uitgevoerd door Rijkswaterstaat.
  26.  Met dit convenant worden naast afspraken over de eisen aan de emissies van bouwmaterieel,
       onder meer ook afspraken gemaakt over procesmaatregelen, kennisontwikkeling en overdracht
       van informatie over schoon en emissieloos bouwen, financiële instrumenten, organisatie en
       samenwerking, controle op de naleving, monitoring en datadeling, evaluatie en communicatie.
  27.  Het convenant is op 10 juli 2023 technisch genotificeerd (notificatienummer 2023/0426/NL) volgens
       artikel 5, eerste lid, van Richtlijn (EU) 2015/1535 van het Europees parlement en de Raad van
       9 september 2015 betreffende een informatieprocedure op het gebied van normen en technische
       voorschriften en regels betreffende de diensten van de informatiemaatschappij (PbEU 2015, L 241).
  Afspraken
  Artikel 1: Doel van het convenant
  Partijen leggen in dit convenant afspraken vast om invulling te geven aan de gezamenlijke doelstelling
  om de emissies in de bouw door werk-, voer- en vaartuigen te reduceren en daardoor samen krachtig
  bij te dragen aan het bereiken van de doelen uit het Programma Stikstofreductie en Natuurverbete-
  ring, het Klimaatakkoord, het Schone Lucht Akkoord en de Strategie Klimaatneutrale en Circulaire
  Infraprojecten:
  − de ambitie om in 2030 60% NOx-emissiereductie ten opzichte van 2018 in de bouw te behalen als
       onderdeel van het structurele pakket aan stikstofreducerende maatregelen9;
  − de doelstelling om in 2030 ten opzichte van 2016 75% minder gezondheidsschade door mobiele
       werktuigen in de bouw – onder meer veroorzaakt door de uitstoot van stikstofdioxide en fijnstof –
       te realiseren, en het zo snel mogelijk uitfaseren van mobiele werktuigen zonder roetfilter en met
       een hoge stikstofdioxideuitstoot10.
  − de doelstelling om in 2030 ten opzichte van 2019 een reductie van 0,4 Mton CO2 van de uitstoot
  9
     De ambitie om een 60% stikstofreductie voor de bouw te bewerkstelligen is opgenomen in de Nota van toelichting (par. 5.2) bij
     het Besluit van 14 juni 2021 tot wijziging van enkele algemene maatregelen van bestuur stikstofreductie en natuurverbetering.
  10
     Dit convenant geeft voor bouwmaterieel invulling aan de doelstelling voor mobiele werktuigen uit het Schone Lucht Akkoord,
     zoals opgenomen in hoofdstuk 2 van bijlage 1 in het Schone Lucht Akkoord.
5 Staatscourant 2023 nr. 31167         23 november 2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>       door mobiele werktuigen en bouwlogistiek te behalen11;
  −    de ambitie om in 2030 klimaatneutraal en circulair te werken in de rijksinfraprojecten12, waarbij dit
       convenant zich richt op bouwmaterieel.
  Artikel 2: Inzet emissie-eisen bij aanbestedingen
  1. Opdrachtgevers passen bij de aanbesteding van bouw-, onderhouds- en sloopprojecten, minimaal
       de emissie-eisen toe van het basisniveau uit de tabellen 1, 3 en 6 van bijlage 1. Deze emissie-eisen
       worden opgenomen in de aanbestedingseisen.
  2. Koplopers spannen zich in om bij de aanbesteding van bouw-, onderhouds- en sloopprojecten de
       emissie-eisen van het ambitieuze niveau uit de tabellen 2, 4 en 7 van bijlage 1 toe te passen bij een
       bepaald minimumpercentage van hun projectenportfolio in een bepaalde periode. Het percentage
       van het projectenportfolio volgt uit de toepassing van de tabellen 2, 4 en 7 van bijlage 1.
  3. ProRail richt haar aanbestedingen zo in dat de emissie-eisen voor het spoorspecialistisch materieel
       uit tabel 5 worden gerealiseerd. Hiertoe past ProRail bij haar aanbestedingen voor bouw-,
       onderhouds- en sloopprojecten aanbestedingseisen of gunningscriteria toe. ProRail werkt dit uit in
       haar inkoopstrategie.
  4. TenneT richt haar aanbestedingen zo in dat de emissiereductie-eisen voor tabel 8 worden
       gerealiseerd. Hiertoe past TenneT bij de aanbesteding van projecten voor de bouw van het
       offshore-energienet in de Nederlandse wateren, aanbestedingseisen of gunningscriteria toe.
       TenneT werkt dit uit in haar inkoopstrategie.
  5. EZK verkent bij de eerste evaluatie van dit convenant of de emissie-eisen voor de bouw, het
       onderhoud en de sloop van het offshore-energienet in de Nederlandse wateren (tabel 8) ook bij
       andere offshore projecten kunnen worden toegepast.
  6. Opdrachtgevers nemen de emissie-eisen uit bijlage 1 op bij de aanbesteding van bouw-,
       onderhouds- en sloopprojecten, en passen deze toe bij bouw-, sloop en onderhoudsprojecten
       waarin eigen bouwmaterieel wordt ingezet.
  7. Opdrachtgevers nemen in de contracten voor bouw-, onderhouds- en sloopprojecten met een
       looptijd langer dan 5 jaar op dat de eisen worden aangescherpt op de omslagpunten tussen twee
       perioden, indien deze binnen de looptijd van het contract vallen en mits dit nog in de looptijd van
       dit convenant valt.
  8. De emissie-eisen uit bijlage 1 gelden voor nieuwe aanbestedingen en projecten, de emissie-eisen
       gelden niet voor lopende projecten.
  9. IenW verwerkt de emissie-eisen uit de basisniveaus en ambitieuze niveaus uit bijlage 1 in de
       MVI-inkoopcriteria, zoals gepubliceerd op de website van MVI13. Opdrachtgevers kunnen deze
       MVI-inkoopcriteria hanteren bij de aanbesteding van bouw-, sloop en onderhoudsprojecten.
  Artikel 3: Overige bijdragen en activiteiten
  1. Opdrachtgevers initiëren, stimuleren en ondersteunen waar mogelijk bouwlogistieke (proces-
       )maatregelen die het aantal vervoersbewegingen van en naar de bouwlocatie kunnen verminde-
       ren.
  2. IenW zet zich actief in voor de verdere aanscherping van de Europese normstelling voor luchtver-
       vuilende emissies door mobiele werktuigen via het netwerk van Europese lidstaten en bij de
       Europese instanties.
  3. IenW zet zich in om binnen Europese emissiewetgeving meer ruimte te krijgen voor verdergaande
       nationale maatregelen om de emissies van mobiele werktuigen terug te dringen via de Europese
       Unie (EU) en de United Nations Economic Commission for Europe (UN/ECE).
  11
     In hoofdstuk C2.5 Verduurzaming in logistiek van het Klimaatakkoord is opgenomen dat het Rijk met de medeoverheden in 2030
     zoveel mogelijk klimaatneutraal en circulair gaat werken in hun projecten in de Grond- Weg- en Waterbouwsector (GWW-sector,
     inclusief Spoor).
  12
     TK 2019/2020, 32 813, nr.535.
  13
     https://www.mvicriteria.nl/
6 Staatscourant 2023 nr. 31167       23 november 2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>  4. Netwerk- en brancheorganisaties brengen de bij hun organisatie aangesloten leden op de hoogte
      van dit convenant en ontwikkelingen hieromtrent, en dragen de in dit convenant afgesproken
      doelstellingen uit.
  5. Netwerk- en brancheorganisaties sporen de bij hun organisatie aangesloten leden aan om zich
      voor te bereiden op de in dit convenant afgesproken toepassing van emissie-eisen voor bouwma-
      terieel. Hiertoe organiseren zij onder meer bijeenkomsten voor hun leden.
  6. RAI Vereniging gaat in gesprek met de aangesloten voertuigimporteurs over voertuigbeschikbaar-
      heid en zal hen blijven stimuleren het beschikbare zero-emissie bouwmaterieel en/ of -voertuigen
      waar nodig te alloceren voor de Nederlandse markt.
  7. RAI Vereniging, BMWT, Bouwend Nederland, MKB-Infra, AFNL, TLN, Cumela, Vereniging van
      Waterbouwers en ENI maken voor zover mogelijk inzichtelijk wat de stand der techniek betreffende
      schoon en emissieloos bouwmaterieel is.
  8. Leasing Nederland – NVL ziet leasing als een financieringstool om de transitie te versnellen en
      stimuleert haar relevante leden om hiermee versneld over te stappen naar schoon en emissieloos
      bouwmaterieel, conform de emissie-eisen uit bijlage 1.
  9. Om te borgen dat laadinfrastructuur geen drempel is bij de inzet van batterij-elektrisch bouwmate-
      rieel, spannen Partijen zich in om nauw samen te werken met de Nationale Agenda Laadinfrastruc-
      tuur, bijvoorbeeld door het actief delen van de toekomstige laadbehoefte met samenwerkingsre-
      gio’s, gezamenlijk ervaring op te doen met de uitrol van laadinfrastructuur voor bouwmaterieel en
      (innovatieve) laadconcepten en -oplossingen te toetsen.
  10. Partijen spreken af zich in te spannen om waar mogelijk naast de emissie-eisen ook procesmaatre-
      gelen te nemen met als doel emissies op en naar de bouwlocatie te reduceren. Rijksoverheid zal
      door middel van de kennisbank, zoals genoemd in artikel 4, de laatste inzichten en mogelijkheden
      delen. Procesmaatregelen resulteren onder andere in minder en zuinigere vervoersbewegingen
      naar de bouwlocatie en minder (stationaire) draaiuren op de bouwlocatie. Hierbij kan gedacht
      worden aan het toepassen van conceptueel bouwen, maatregelen om de beladingsgraad van het
      bouwtransport te verbeteren, optimaliseren van het aantal transportbewegingen met behulp van
      digitalisering, het stimuleren of eisen van de inrichting en/of gebruik van bouwhubs. Onder
      procesmaatregelen vallen eveneens maatregelen om het gebruik van bouwmaterialen te vermin-
      deren, waaronder ontwerpoptimalisaties, levensduurverlengend onderhoud en circulair werken.
  11. Opdrachtgevers verwerken de afspraken uit dit convenant in hun inkoopstrategie en voeren deze
      door in de eigen organisatie.
  12. Partijen spannen zich in om de implementatie van de afspraken uit dit convenant binnen de eigen
      organisatie te begeleiden en te versnellen.
  13. Partijen voeren binnen de eigen taken en verantwoordelijkheden de afspraken uit dit convenant uit
      en zeggen toe samenwerking te zoeken met andere Partijen en derden indien dit voor de uitwer-
      king van dit convenant wenselijk is.
  Artikel 4: Kennisagenda en kennisbank
  1. Partijen werken samen aan de verdere kennisontwikkeling en overdracht van informatie over
      schoon en emissieloos bouwen.
  2. Partijen spreken af zich in te spannen beter inzicht te verkrijgen in de vraagstukken uit de kennisa-
      genda SEB, waaronder, maar niet uitsluitend de inzet van schoon en emissieloos bouwmaterieel,
      energievoorziening op bouwlocaties inclusief laadinfrastructuur en innovatieve laadconcepten,
      veiligheid, efficiënt bouwtransport inclusief bouwconcepten en inzicht in emissies van bouwmate-
      rieel op en naar en van de bouwlocatie.
  3. Partijen pakken vraagstukken uit de kennisagenda op door onder andere zelf onderzoek te doen of
      een opdracht uit te zetten voor onderzoek, en publiceren en delen de resultaten van de onderzoe-
      ken die uit de kennisagenda voortvloeien met elkaar en derden, en leveren de onderzoeken aan bij
      de kennisbank.
  4. IenW neemt het initiatief voor de kennisbank ‘opwegnaarseb.nl’, gericht op het delen van best
      practices, handreikingen, gepubliceerde onderzoeken, tools en kennisvragen. De initiatievenkaart
7 Staatscourant 2023 nr. 31167 23 november 2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>      is een onderdeel van deze kennisbank en Partijen kunnen projecten hieraan toevoegen, wanneer
      ze emissieloos bouwmaterieel inzetten.
  5. De Rijksoverheid zet instrumenten in zoals het kennis- en innovatieprogramma, pilots en de
      Subsidieregeling schoon en emissieloos bouwmaterieel), gericht op de ondersteuning van Partijen
      die vraagstukken uit de kennisagenda oppakken.
  6. Partijen stimuleren onderzoeks- en innovatieprojecten gericht op kennislacunes, waarna de
      resultaten worden gedeeld door in ieder geval de kennisbank, waarna gevonden oplossingen door
      Partijen kunnen worden geïmplementeerd.
  Artikel 5: Financiële instrumenten en ondersteuning
  1. De Rijksoverheid stelt 1 miljard euro voor de periode tot en met 2030 beschikbaar voor emissie-
      reducerende maatregelen in de bouw gericht op werk-, voer- en vaartuigen in de bouw. 500
      miljoen euro hiervan wordt reeds ingezet voor de financiering van de instrumenten zoals genoemd
      in het tweede, derde en vierde lid van dit artikel.
  2. IenW ondersteunt de bouwsector met de Subsidieregeling schoon en emissieloos bouwmaterieel
      bij de overstap naar duurzamer bouwmaterieel tot 2030.
  3. De Rijksoverheid stelt Rijkswaterstaat, ProRail en het Rijksvastgoedbedrijf in staat om structureel
      uitstoot verminderende criteria te stellen de aanbesteding van bouw-, onderhouds- en slooppro-
      jecten ten aanzien van werk-, voer- en vaartuigen.
  4. De Rijksoverheid voorziet via het Kennis- en Innovatie Programma Schoon en Emissieloos Bouwen
      (K&I SEB) in een traject voor het ontwikkelen van innovaties rondom nieuwe bouwconcepten en
      bouwlogistiek, zoals gebruik van andere materialen, bouwhubs en prefab.
  5. De Rijksoverheid ondersteunt Provincies, Gemeenten en Waterschappen bij de uitvoering van dit
      convenant. Dit wordt in overleg met de medeoverheden verder uitgewerkt. De ondersteuning
      wordt opgedeeld in twee pijlers. Binnen de eerste pijler wordt ondersteuning georganiseerd voor
      het doorvoeren van de afspraken uit het convenant in de organisatie. Het gaat hier bijvoorbeeld
      om ondersteuning in de vorm van externe expertise voor zaken als organisatie en begeleiding van
      de implementatie, handreikingen, het delen van kennis en andere tools. In de tweede pijler wordt
      ondersteuning geboden bij de uitvoering van concrete projecten.
  6. De Rijksoverheid stelt ook andere financiële instrumenten beschikbaar, zoals de Aanschafsubsidie-
      regeling zero-emissie trucks (AanZET), de Subsidieregeling emissieloze bedrijfsauto’s (SEBA), de
      Subsidieregeling verduurzaming binnenvaartschepen (SRVB) en de milieu-investeringsaftrek
      (MIA).
  Artikel 6: Taskforce SEB en secretariaat
  1. Partijen stellen een stuurgroep in: Taskforce SEB.
  2. De Taskforce SEB wordt samengesteld uit:
      a) Een voorzitter;
      b) leden namens Partijen, zodanig dat de verschillende geledingen onder Partijen zich vertegen-
          woordigd weten, waaronder een vertegenwoordiger van elk van de Ministeries van IenW, BZK,
          EZK en LNV, één van de provincies, één van de waterschappen, één van de gemeenten en drie
          vertegenwoordigers van de Netwerk- en brancheorganisaties;
      c) een secretariaat om de Taskforce SEB te ondersteunen met de dagelijkse werkzaamheden.
  3. De Taskforce SEB komt minimaal vier keer per jaar bijeen, of zoveel vaker als nodig.
  4. Taken van de Taskforce SEB zijn:
      a) het bewaken en uitdragen van de doelen van dit convenant;
      b) het adviseren van Partijen over de uitvoering van dit convenant, en hoe deze te versnellen en
          knelpunten weg te nemen;
      c) het vaststellen van de monitoringswijze en de monitoringsrapportage;
      d) het evalueren van de voortgang en waar nodig en kansrijk besluiten over voorstellen voor het
          verhogen van de effectiviteit van het convenant;
      e) het adviseren over verzoeken tot wijzigingen van dit convenant;
  5. De Taskforce SEB wijst een aantal ambassadeurs aan om aandacht te genereren voor schoon en
8 Staatscourant 2023 nr. 31167 23 november 2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>      emissieloos bouwen, aansluiting bij het convenant te bevorderen, de uitvoering van de afspraken
      uit dit convenant aan te jagen en te versnellen.
  6. IenW zorgt voor de invulling van het secretariaat, zoals bedoeld in het tweede lid, onder c, dat
      onder andere de overleggen van de Taskforce SEB zal voorbereiden.
  Artikel 7: Sectoroverleg SEB en werkgroepen
  1. Het sectoroverleg SEB vindt één of twee keer per jaar plaats en bestaat uit vertegenwoordigers van
      Partijen, waarbij Partijen zoveel mogelijk vertegenwoordigd zijn door branche- en koepelorganisa-
      ties. Op uitnodiging kunnen ook andere overheden, marktpartijen en kennisinstellingen die niet
      zijn aangesloten bij dit convenant aansluiten bij het sectoroverleg. In het sectoroverleg SEB
      kunnen de voorstellen uit de werkgroepen, bedoeld in artikel 7, tweede lid geagendeerd worden
      ter afstemming. Het sectoroverleg SEB kan op zijn beurt voorstellen agenderen bij de Taskforce
      SEB, bedoeld in artikel 6, eerste lid.
  2. Naast het sectoroverleg SEB bestaan bij de inwerkingtreding van dit convenant drie werkgroepen:
      “Doelbereik”, “Kennisagenda” en “Communicatie”.
  3. De werkgroepen richten zich op het verbinden, ontwikkelen en gebruikmaken van initiatieven,
      instrumenten, maatregelen en onderzoeken ter bevordering van verduurzaming in de bouwsector
      en de uitvoering van dit convenant.
  4. De werkgroepen bestaan uit een vertegenwoordiging van de partijen uit het sectoroverleg SEB.
      Ook partijen die niet zijn aangesloten bij dit convenant kunnen aansluiten bij de werkgroepen. De
      producten en voorstellen van een werkgroep worden opgesteld op basis van co-creatie.
  5. De werkgroepen worden opgestart en afgerond naar gelang de behoefte bij Partijen aan de
      instandhouding van deze werkgroepen voor de uitvoering van dit convenant. Voorafgaand aan de
      start van een nieuwe werkgroep wordt beoordeeld of een onderwerp niet reeds voldoende is
      belegd in een bestaand gremium binnen het programma SEB.
  6. Het secretariaat, bedoeld in artikel 6, tweede lid onder c, verzorgt tevens het secretariaat voor de
      overleggen van het sectoroverleg en de werkgroepen.
  Artikel 8: Monitoring
  1. De Rijksoverheid volgt mede op basis van de Klimaat- en Energieverkenning (KEV) van het
      Planbureau van de Leefomgeving de voortgang van de ambities en doelstellingen, bedoeld in
      artikel 1 en rapporteert hierover via de werkgroepen aan de Taskforce SEB.
  2. Partijen leveren jaarlijks informatie aan de Taskforce SEB over de voortgang, knelpunten en ‘best
      practices’ rondom de uitvoering van de afspraken uit dit convenant. Hierbij leveren opdrachtgevers
      ook informatie aan waaruit opgemaakt kan worden of Opdrachtgevers het basisniveau in de
      projecten uitvoeren en het aantal projecten waarin het ambitieuze niveau wordt toegepast. De
      Rijksoverheid onderzoekt in overleg met Partijen welke informatie hiertoe wordt uitgevraagd en de
      manier waarop dit plaatsvindt. De Taskforce SEB stelt de uiteindelijke wijze van monitoring vast.
      Informatie-uitwisseling vindt plaats met inachtneming van artikel 12.
  3. Partijen delen praktijkervaringen en knelpunten met betrekking tot de uitvoering van dit convenant
      met de kennisbank, de werkgroepen en de Taskforce SEB en dragen bij aan oplossingsrichtingen.
  4. Partijen monitoren de toename van schoon en emissieloos bouwmaterieel onder aansturing van
      de Rijksoverheid. Bij monitoring wordt onder andere meegenomen het aandeel emissieloos
      bouwmaterieel dat in gebruik is. De monitoring bevat tevens een groeiprognose gebaseerd op de
      verwachte beschikbaarheid van emissieloos bouwmaterieel. Ook wordt er gekeken naar ontwikke-
      lingen in de belangrijkste randvoorwaarden voor de ingroei van schoon en emissieloos materieel,
      zoals onder andere de beschikbare laadinfrastructuur. Als de ingroei achterblijft zullen Partijen
      gezamenlijk afgestemde aanvullende acties ondernemen en zo nodig aanvullende flankerende
      maatregelen uitvoeren.
  5. Netwerk- en brancheorganisaties vragen waar nodig en mogelijk informatie uit bij de bij hen
      aangesloten leden voor de uitvoering van de afspraken uit het eerste tot en met vierde lid, voor
      zover dit niet in strijd is met artikel 12.
  6. De Rijksoverheid werkt, in samenwerking met Partijen, aan de verdere ontwikkeling van het
9 Staatscourant 2023 nr. 31167    23 november 2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>       monitoringsinstrumentarium om Partijen te ondersteunen bij het monitoren van de te verwachten
       emissiereducties, prestaties en voortgang. Hierbij wordt ook aansluiting gezocht bij andere
       monitoringsafspraken.
   7. Partijen monitoren eventuele uitvoeringsproblemen.
   8. Partijen werken op het gebied van digitalisering en datadeling samen met het programma Digitaal
       Stelsel Gebouwde Omgeving zodra de Omgevingswet in werking treedt.
   Artikel 9: Controle op de naleving bij het toepassen van emissie-eisen
   1. Opdrachtgevers zien er bij aanbestedingen op toe dat afspraken in contracten over de inzet en
       emissies van materieel op de bouwlocatie en bouwtransport van en naar de bouwlocatie in de
       praktijk worden nageleefd.
   2. De Rijksoverheid onderzoekt in overleg met Partijen de mogelijkheden om bij openbare aanbeste-
       dingen en vergunningverlening de inzet en de emissies van materieel van, naar en op de bouwlo-
       catie in de praktijk beter te controleren, waarbij onder meer aandacht is voor de administratieve
       lasten.
   Artikel 10: Voortgang en evaluatie
   1. Partijen leveren via de werkgroepen, Taskforce SEB, kennisbank en de jaarlijkse monitoring,
       bedoeld in artikel 8, informatie aan het secretariaat, bedoeld in artikel 6, zesde lid, over de
       invoering van schoon en emissieloos bouwmaterieel. Die informatie betreft onder andere
       praktijkervaringen met het toepassen van de emissie-eisen, beschikbare laadinfrastructuur en de
       beschikbaarheid en ontwikkeling van voldoende schoon en emissieloos bouwmaterieel.
   2. De Rijksoverheid zorgt dat in 2025, 2027 en 2030 een onafhankelijke evaluatie plaatsvindt van de
       routekaart en dit convenant. Partijen worden nauw betrokken bij deze evaluaties. Tijdens de
       evaluatie zal onder andere gekeken worden of de beleidsdoelen op het gebied van stikstof, CO2 en
       fijnstof op een zo efficiënt en effectief mogelijke wijze worden gehaald. Ook zal er gekeken worden
       of de routekaart functioneert conform de oorspronkelijk uitgangspunten en of aan de noodzakelijke
       randvoorwaarden wordt voldaan, waaronder beschikbaarheid van voldoende laad- en tankinfra-
       structuur en emissieloos materieel.
   3. Onderdeel van de evaluatie, bedoeld in het tweede lid, is haalbaarheid en betaalbaarheid van het
       toepassen van de niveaus. Partijen erkennen dat voornamelijk bij het behalen van het ambitieuze
       niveau onzekerheden bestaan over de beschikbaarheid van emissieloos materieel en de meerkos-
       ten. Wanneer uit de evaluatie blijkt dat door een tekort aan emissieloos bouwmaterieel toepassing
       van het ambitieuze niveau niet haalbaar is of wanneer de kosten van het ambitieuze niveau
       significant hoger uitvallen dan voorzien op het moment van ondertekening, heroverwegen Partijen
       het aantal projecten waarin dit niveau wordt toegepast en bezien zij welke maatregelen de
       haalbaarheid kunnen vergroten.
   4. In 2023 zal vanuit het Schone Lucht Akkoord in samenwerking met het programma SEB worden
       onderzocht of bredere toepassing van de afspraken uit dit convenant voor mobiele werktuigen
       buiten de bouw mogelijk is.
   5. Als blijkt dat Partijen niet aan de afspraken uit dit convenant voldoen, dan bespreekt de Taskforce
       SEB dit met de betreffende Partijen en wordt een aanpak besproken hoe de betreffende Partijen
       alsnog aan de afspraken kunnen voldoen. Indien noodzakelijk wordt een bestuurlijk overleg
       georganiseerd.
   Artikel 11: Communicatiestrategie
   1. De Rijksoverheid voorziet in stakeholderinterviews en faciliteert de werkgroep Communicatie met
       daarin een communicatiespecialist in opdracht of in dienst van Rijksoverheid, een vertegenwoordi-
       ger van de Rijksoverheid en vertegenwoordigers van de Partijen. Ook partijen die niet zijn
       aangesloten bij dit convenant kunnen input leveren.
   2. Partijen leveren input door middel van stakeholderinterviews en deelname aan de werkgroep
       communicatie voor het gezamenlijke communicatieplan, op basis waarvan Partijen een gezamen-
       lijke communicatiestrategie ontwikkelen.
   3. Partijen voeren samen de communicatiestrategie uit en actualiseren deze indien nodig. De
10 Staatscourant 2023 nr. 31167  23 november 2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>       communicatieaanpak wordt zo goed mogelijk aangepast op de betreffende doelgroep en de fase
       van de uitvoering van dit convenant om het effect zo groot mogelijk te maken. Daarnaast zullen
       Partijen deelnemen aan periodieke feedbacksessies.
   4. Partijen communiceren actief over het programma SEB naar hun eigen achterban, en verspreiden
       de voor hun achterban herkenbare boodschappen, initiatieven en praktische toepassingen. Partijen
       halen actief informatie op bij hun achterban over de communicatiebehoeften en -vraagstukken.
       Partijen communiceren over de informatiebehoefte met andere Partijen tijdens de werkgroep
       Communicatie.
   Artikel 12: Gegevensuitwisseling
   1. Voor het uitwisselen van persoonsgegevens of andere gegevens in het kader van dit convenant,
       zoals bedrijfsgegevens, concurrentiegevoelige informatie, en de verwerking daarvan maken
       Partijen afspraken dat wordt voldaan aan de eisen die de van toepassing zijnde Europese en
       nationale wet- en regelgeving, zoals de Algemene Verordening Gegevensbescherming en de Wet
       open overheid, daaraan stellen.
   2. De onderlinge gegevensuitwisseling mag niet leiden tot uitwisseling van concurrentiegevoelige
       informatie tussen Partijen, rechtstreeks dan wel indirect door tussenkomst van de Taskforce SEB
       en werkgroepen, bedoeld in artikel 6 en artikel 7 noch leiden tot andere afspraken die in strijd zijn
       met het mededingingsrecht.
   Artikel 13: Nakoming en geschillenbeslechting
   1. Partijen komen overeen dat de nakoming van de afspraken in dit convenant niet in rechte
       afdwingbaar is.
   2. Alle geschillen in verband met dit convenant trachten Partijen op te lossen in onderling overleg.
       Indien Partijen daar niet in slagen kan het geschil worden voorgelegd aan de Taskforce SEB.
   3. De Taskforce SEB zoekt een oplossing voor het geschil en biedt de bij het geschil betrokken
       Partijen de gelegenheid om hun zienswijzen te geven. Indien na zes maanden geen oplossing is
       gevonden, komt de Taskforce SEB met een advies gericht aan de bij het geschil betrokken Partijen.
   Artikel 14: Uitvoering in overeenstemming met het Unierecht
   De afspraken van dit convenant en de nadere uitwerking daarvan zullen in overeenstemming met het
   internationale recht, het Unierecht en het Nederlandse recht worden uitgevoerd in het bijzonder voor
   zover de afspraken vallen onder de werking van de internationale, Europese en Nederlandse regels
   met betrekking tot aanbesteding, mededinging, staatssteun en technisch normen en voorschriften.
   Artikel 15: Wijziging van het convenant
   1. Partijen erkennen dat nieuwe ontwikkelingen, inzichten of andere informatie kunnen leiden tot
       wijziging van dit convenant.
   2. Als blijkt dat extra inzet nodig is om het doel, bedoeld in artikel 1, te bereiken, voegen Partijen,
       voor zover nodig, afspraken over aanvullende maatregelen toe aan dit convenant.
   3. Elke Partij kan de andere Partijen schriftelijke verzoeken dit convenant te wijzigen. Het verzoek tot
       wijziging wordt ingediend bij het secretariaat, bedoeld in artikel 6, tweede lid.
   4. Het secretariaat maakt het verzoek tot wijziging van dit convenant schriftelijk binnen vier weken
       kenbaar aan de Partijen.
   5. Een wijziging van dit convenant behoeft de instemming van alle Partijen.
   6. Partijen geven uiterlijk binnen zes weken nadat het secretariaat een verzoek tot instemming aan
       hen heeft verzonden, aan het secretariaat te kennen of ze kunnen instemmen met het verzoek. Bij
       geen reactie binnen de termijn wordt een partij geacht in te stemmen met de wijziging.
   7. Als het verzoek tot wijziging van dit convenant gaat over een wijziging van artikel 2 dan wordt dit
       verzoek geagendeerd in de Taskforce SEB, bedoeld in artikel 6, eerste lid.
   8. De wijziging wordt gepubliceerd in de Staatscourant en op www.opwegnaarseb.nl
11 Staatscourant 2023 nr. 31167  23 november 2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>   9. De wijziging geldt als bijlage bij dit convenant.
   10. Een wijziging in dit convenant wordt ook doorgevoerd in de Routekaart SEB.
   Artikel 16: Bijlage bij convenant
   De bijlagen bij dit convenant maken integraal onderdeel uit van dit convenant.
   Artikel 17: Toetreding tot het convenant
   1. Nieuwe partijen kunnen toetreden gedurende de looptijd van dit convenant via een schriftelijk
       verzoek aan het secretariaat zoals bedoeld in artikel 6, tweede lid.
   2. Toetreding van een partij bij dit convenant is alleen mogelijk indien alle Partijen instemmen met
       een verzoek tot toetreding. Partijen zullen deze instemming niet op onredelijke gronden onthou-
       den.
   3. Het secretariaat van de Taskforce SEB houdt een actuele lijst van Partijen bij in bijlage 2 bij dit
       convenant. Deze bijlage wordt – indien deze wijzigt – elk half jaar gepubliceerd in de Staatscourant.
   Artikel 18: Opzegging en beëindiging
   1. Elke Partij kan haar deelname aan dit convenant te allen tijde met een opzegtermijn van twee
       maanden schriftelijk opzeggen. De betreffende Partij draagt in overleg met de overige Partijen zorg
       voor afhechting van de op het moment van opzegging op grond van dit convenant bestaande
       verplichtingen, afspraken en toezeggingen.
   2. Dit convenant kan voor het einde van de looptijd, bedoeld in artikel 19, worden beëindigd indien
       alle Partijen dit schriftelijk overeen komen.
   Artikel 19: Looptijd en inwerkingtreding
   1. Dit convenant treedt in werking na ondertekening door alle Partijen en wordt aangegaan voor een
       periode van de datum van inwerkingtreding tot en met 31 december 2030.
   2. Partijen nemen de uitvoering van alle in dit convenant genoemde afspraken na inwerkingtreding
       zo spoedig mogelijk maar uiterlijk binnen zes maanden ter hand.
   3. Verlenging van de looptijd van dit convenant is mogelijk. Partijen treden uiterlijk 6 maanden voor
       31 december 2030 in overleg over voortzetting van dit convenant.
   Artikel 20: Openbaarmaking
   Na ondertekening van dit convenant wordt de tekst daarvan openbaar gemaakt in de Staatscourant en
   op www.opwegnaarseb.nl.
   Artikel 21: Ondertekening in verschillende exemplaren
   Dit convenant kan worden ondertekend in verschillende exemplaren, die samengevoegd hetzelfde
   rechtsgevolg hebben als wanneer deze afspraken zouden zijn ondertekend door alle ondertekenaars in
   één exemplaar.
   Artikel 22: Citeertitel
   Dit convenant kan worden aangehaald als “Convenant Schoon en Emissieloos Bouwen”.
12 Staatscourant 2023 nr. 31167   23 november 2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>   BIJLAGE 1 EMISSIE-EISEN BOUWMATERIEEL
   Tabel 1 Basisniveau mobiele werktuigen
                                       Periode 1               Periode 2                 Periode 3                 Periode 4
                                       1 jan. 2023– 31 dec.    1 jan. 2025–31 dec.       1 jan. 2028–31 dec.       1 jan. 2030– en verder
                                       2024                    2027                      2029
    Licht (‘minimaterieel’ <19 kW)    Geen eis                Geen eis                  100% ZE                   100% ZE
    Licht (19-37 kW)                  Stage IIIa              Stage IIIa                100% ZE                   100% ZE
    Licht (37-56 kW)                  Stage IIIb              Stage IIIb                100% ZE                   100% ZE
    Middelzwaar (56-130 kW)           Stage IIIb              Stage IV met roetfilter1 Stage IV met roetfilter1 Stage IV met roetfilter1
                                                                                                                  (2030)
                                                                                                                  100% ZE (2035)
    Zwaar (130-560kW)                 Stage IIIb              Stage IV met roetfilter1 Stage IV met roetfilter1 Stage IV met roetfilter1
                                                                                                                  (2030)
                                                                                                                  100% ZE (2035)
    Specialistisch (levensduur >15    Geen eis                Geen eis                  Katalysator en            Katalysator en roetfilter1
    jaar)                                                                               roetfilter1               100% ZE (2035-2040)
    Zeer zwaar (>560kW)
    Stationair (generatoren, pompen, Gelijk aan eisen         Gelijk aan eisen          100% ZE                   100% ZE
    torenkranen)                      niet-stationair         niet-stationair           <560 kW                   <560 kW
                                                                                        >560 kW gelijk aan        >560 kW gelijk aan eisen
                                                                                        eisen niet-stationair     niet-stationair
   1
      Met ’katalysator’ wordt bedoeld een effectieve SCR-katalysator. Met ’roetfilter’ wordt bedoeld een werkend, gesloten roetfilter.
   Tabel 2 Ambitieuze niveau mobiele werktuigen
                                          Periode 1            Periode 2                Periode 3                 Periode 4
                                          1 jan.               1 jan. 2025–31 dec.      1 jan. 2028–31 dec.       1 jan. 2030– en verder
                                          2023–31 dec. 2024    2027                     2029
    Aandeel koploperprojecten1          5-25%                 25-50%                   50-80%                    75-95%
    Ingroei emissie materieel
    (Percentage ZE verricht arbeid in   10-30%                30-70%                   70-90%                    90-100%
    een project, draaiuren x vermogen)
   1
      Percentage van het projectenportfolio van een opdrachtgever
   Tabel 3 Basisniveau bouwtransport
                                          Periode 1               Periode 2                  Periode 3                Periode 4
                                          1 jan. 2023–31 dec.     1 jan. 2025–31 dec.        1 jan. 2028–31 dec.      1 jan. 2030– en
                                          2024                    2027                       2029                     verder
    N1-Bestelauto’s                     Euro 5                  Euro 6                      100% ZE                  100% ZE
    N2-Lichte vrachtwagens              Euro V                  Euro VI                     Euro VI                  100% ZE
    N3-Zware vrachtwagens               Euro V                  Euro VI                     Euro VI                  Euro VI
   Tabel 4 Ambitieuze niveau bouwtransport
                                          Periode 1               Periode 2                  Periode 3               Periode 4
                                          1 jan. 2023–31 dec.     1 jan. 2025–31 dec.        1 jan. 2028–31 dec.     1 jan. 2030– en verder
                                          2024                    2027                       2029
    Aandeel koploperprojecten1          5-25%                   25-50%                      50-80%                  75-95%
    Ingroei emissieloos materieel
    N1 -Bestelauto’s                    50% ZE                  100% ZE                     100% ZE                 100% ZE
    N2-Lichte vrachtwagens              10% ZE                  50% ZE                      100% ZE                 100% ZE
    N3-Zware vrachtwagens               1% ZE                   10% ZE                      30% ZE                  100% ZE
   1
      Percentage van het projectenportfolio van een opdrachtgever
13 Staatscourant 2023 nr. 31167       23 november 2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>   Tabel 5 Emissie-eisen aan specialistisch spoormaterieel
                            Periode 1                           Periode 2                    Periode 3                  Periode 4
                            1 jan. 2023–31 dec. 2024            1 jan. 2025–31 dec.          1 jan. 2028–31 dec.        1 jan. 2030– en verder
                                                                2027                         2029
    Minimumeisen aan het ingezette materieel
    Licht spoormateri-     Autonome ontwikkeling              Ambitie: 80% ZE               100% ZE                    100% ZE
    eel (<56 kW) (met      (ambitie 20% ZE)
    name klein
    mechanisch
    gereedschap)
    Middelzwaar            Stage IIIb                         Stage IV + roetfilter         Stage IV + roetfilter      Ingroei naar 100% ZE
    spoormaterieel         Stimuleren ZE                      Ambitie: 20% ZE               Ambitie: 50% ZE            (uiterlijk 2035)
    (56- 130kW;
    waaronder krollen)
    Specialistisch /       Onderzoek / ontwikkeling           Start toepassing SCR +        Eis: minimaal SCR +        Eis: minimaal SCR +
    zwaar spoormateri- verduurzamingsopties (retrofit/ roetfilter                           roetfilter                 roetfilter
    eel                    ZE/hybride)                        Ambitie ZE: min. 1            Ingroei ZE: ambitie        Doorgroeien naar
                                                              ZE-stopmachine                10-20% ZE                  50-100% ZE (2035-2040)
    Rail-wegvoertuigen en bouwtransport1
    Middelzware            Euro 5                             Minimaal Euro 6, hybride Eis: 100% ZE                    Eis: 100% ZE
    rail-wegbussen         Stimuleren ingroei ZE of           of ZE 1+eisen voor
    (N1; <3.500 kg)        hybride                            ZE-stadzones
    Middelzwaar            Euro V                             Minimaal Euro VI,             Minimaal Euro VI,          N2: 100% ZE
    rail-weg materieel     Stimuleren ingroei ZE of           hybride of ZE                 hybride of ZE              N3: Euro VI (ZE in
    (N2/3; >3.500 kg)      hybride                                                                                     uiterlijk 2035)
    Transport van          Onderzoek / ontwikkeling           Start toepassing SCR +        Toepassing SCR +           Toepassing SCR +
    materialen naar de     verduurzamingsopties (retrofit/    roetfilter                    roetfilter                 roetfilter
    bouwlocatie m.b.v.     ZE/hybride)                        Ingroei hybride / ZE          Ambitie: 20% ZE            Ambitie: >50% ZE
    diesellocs             Procesmaatregelen                  Procesmaatregelen             Procesmaatregelen          Procesmaatregelen
   1
      Percentage van het projectenportfolio van een opdrachtgever
   Tabel 6 Basisniveau varend bouwmaterieel
                                            Periode 1                  Periode 2                Periode 3                 Periode 4
                                            1 jan. 2023– 31 dec.       1 jan. 2025– 31 dec.     1 jan. 2028–31 dec.       1 jan. 2030– en verder
                                            2024                       2027                     2029
    Transitiepad Kustlijnzorg en           Minimaal emissies         Minimaal emissies         Minimaal emissies         Minimaal emissies
    vaargeulonderhoud-zout                 conform tier klasse I1,2  conform tier klasse I1, conform tier klasse II1, 2  conform tier klasse III1,
                                                                     2                                                   2
    Sleephopperzuigers, kraanschip,        Minimaal 10%                                        Minimaal 40%
    cutter zuiger, hopperzuiger, water     duurzame energiedra-      Minimaal 20%              duurzame                  Minimaal 60%
    injectie baggeren                      gers                      duurzame                  energiedragers            duurzame
                                                                     energiedragers                                      energiedragers
    Transitiepad Kustlijnzorg en           Geen eis emissienorm      Geen eis emissie-         Minimaal emissies         Minimaal emissies
    vaargeulonderhoud-zoet                 Minimaal 20%              norm                      conform                   conform
    Transportschip, sleep-, duw- en        duurzame energiedra-      Minimaal 35%              CCR II4                   CCR II4
    peilboten, schuifboten, survey         gers                      duurzame energiedra-      Minimaal 60%              Minimaal 75%
    schepen, kleine cutterzuigers3,                                  gers                      duurzame energiedra-      duurzame
    overig klein varend materieel                                                              gers                      energiedragers
    Transitiepad Kustlijnzorg en           Geen eis emissienorm      Geen eis emissie-         Minimaal emissies         Minimaal emissies
    vaargeulonderhoud-zoet                 Minimaal 20%              norm                      conform                   conform stage V
    Kraanschip, cutterzuiger,              duurzame energiedra-      Minimaal 35%              CCR II4                   (IWP-IWA)4
    bakkenzuigers, beunschepen,            gers                      duurzame energiedra-      Minimaal 60%              Minimaal 75%
    heischepen, werkschepen                                          gers                      duurzame                  duurzame
    hopperzuiger                                                                               energiedragers            energiedragers
   1
      Gecertificeerd tier I t/m III, zoals vastgesteld door de International Maritime Organization (IMO MARPOL Annex VI Regulation 13,
      2005) of retrofit die voldoet aan de emissienormen conform tier I t/m III
   2
      Uitgezonderd zijn schepen met een beuninhoud >15.000m2 waarbij aantoonbaar is gemaakt dat deze noodzakelijk zijn voor de
      uitvoer van de werkzaamheden
   3
      Kleine cutterzuigers zijn zuigers die uitsluitend op zone 4 wateren worden ingezet
   4
      Gecertificeerd CCR I t/m CCR II zoals vastgesteld door de Centrale Commissie voor de Rijnvaart, of retrofit die voldoet aan de
      emissienormen CCR I t/m CCR II.
      Gecertificeerd Stage V (IWP-IWA), zoals vastgesteld in Verordening (EU) 2016/1628 of retrofit die voldoet aan de emissienormen
      conform Stage V (IWP-IWA)
   Onder ‘duurzame energiedragers’ worden vanuit SEB de volgende opties toegestaan:
   − Biobrandstoffen: Biobrandstoffen voortkomend van grondstoffen op bijlage IX lijst A of B uit de
         meest recente Europese RED richtlijn;
   − Conventionele biobrandstoffen;
   − RFNBO’s: hernieuwbare brandstoffen, zoals hernieuwbare waterstof en synthetische brandstof-
14 Staatscourant 2023 nr. 31167            23 november 2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>        fen14. Ook wel bekend als RFNBO’s; renewable fuels of non-biological origin;
   −    HE: Hernieuwbare elektriciteit.
   Tabel 7 Ambitieuze niveau varend bouwmaterieel
                                             Periode 1            Periode 2                    Periode 3                Periode 4
                                             1 jan.               1 jan. 2025–31 dec. 2027     1 jan. 2028–31 dec.      1 jan. 2030– en
                                             2023–31 dec. 2024                                 2029                     verder
    Transitiepad Kustlijnzorg en            Ambitie 20% Tier     Ambitie 50% Tier klasse III 100% Tier klasse III 1    100% Tier klasse III 1
                                                                 1
    vaargeulonderhoud-zout                  klasse III1                                      Ambitie 60%               Ambitie 90%
    Sleephopperzuigers, kraanschip,         Ambitie 20%          Ambitie 40%                 biobrandstoffen           biobrandstoffen
    cutter zuiger, hopperzuiger, water      biobrandstoffen      biobrandstoffen             Ambitie 5% RFNBO’s of     Ambitie 10% RFNBO’s
    injectie baggeren                       Ambitie 1%           Ambitie 2% RFNBO’s of       HE                        of HE
                                            RFNBO’s of HE        HE
    Transitiepad Kustlijnzorg en            Ambitie 20%          Ambitie 10% stage V         Ambitie 40% stage V       Ambitie 70% stage V
    vaargeulonderhoud-zoet                  biobrandstoffen      (IWP-IWA-NRE)3              (IWP-IWA-NRE)3            (IWP-IWA-NRE)3
    Transportschip, sleep-, duw- en         Ambitie 1%           Ambitie 40% biobrand-       Ambitie 60%               Ambitie 85%
    peilboten, schuifboten, survey          RFNBO’s of HE        stoffen                     biobrandstoffen           biobrandstoffen
    schepen, kleine cutterzuigers2,                              Ambitie 2% RFNBO’s of       Ambitie 5% RFNBO’s of     Ambitie 15% RFNBO’s
    overig klein varend materieel                                HE                          HE                        of HE
    Transitiepad kustlijnzorg en            Ambitie 20%          Ambitie 25% stage V         Ambitie 60% stage V       Ambitie 100% stage V
    vaargeulonderhoud- zoet                 biobrandstoffen      (IWP-IWA-NRE)3              (IWP-IWA-NRE)3            (IWP-IWA-NRE)3
    Kraanschip, cutterzuiger,               Ambitie 1%           Ambitie 40%                 Ambitie 60%               Ambitie 85%
    bakkenzuigers, beunschepen,             RFNBO’s of HE        biobrandstoffen             biobrandstoffen           biobrandstoffen
    heischepen, werkschepen                                      Ambitie 2% RFNBO’s of       Ambitie 5% RFNBO’s of     Ambitie 15% RFNBO’s
    hopperzuiger                                                 HE                          HE                        of HE
   1
      Gecertificeerd tier I t/m III, zoals vastgesteld door de International Maritime organization (IMO MARPOL Annex VI Regulation 13,
      2005) of retrofit die voldoet aan de emissienormen conform tier I t/m III
   2
      Kleine cutterzuigers zijn zuigers die uitsluitend op zone 4 wateren worden ingezet
   3
      Gecertificeerd CCR I t/m CCR II zoals vastgesteld door de Centrale Commissie voor de Rijnvaart, of retrofit die voldoet aan de
      emissienormen CCR I t/m CCR II.
      Gecertificeerd Stage V (IWP-IWA), zoals vastgesteld in Verordening (EU) 2016/1628 of retrofit die voldoet aan de emissienormen
      conform Stage V (IWP-IWA)
   Onder ‘duurzame energiedragers’ worden vanuit SEB de volgende opties toegestaan:
   – Biobrandstoffen zoals bedoeld in tabel 7: Biobrandstoffen voortkomend van grondstoffen op
        bijlage IX lijst A of B uit de meest recente Europese RED richtlijn;
   – Conventionele biobrandstoffen;
   – RFNBO’s: hernieuwbare brandstoffen, zoals hernieuwbare waterstof en synthetische brandstof-
        fen15. Ook wel bekend als RFNBO’s; renewable fuels of non-biological origin;
   – HE: Hernieuwbare elektriciteit.
   Tabel 8 Varend bouwmaterieel Energie (zout)
                                           Periode 1                   Periode 2              Periode 3                 Periode 4
                                           1 jan. 2023– 31 dec.        1 jan. 2025–31 dec.    1 jan. 2028–31 dec.       1 jan. 2030– en
                                           2024                        2027                   2029                      verder
    Kabellegschip, Baggerschip,           Gemiddeld 30% reductie      Gemiddeld 40%          Gemiddeld 45% reductie    Gemiddeld 50%
    Valpijpschip, Kraanschip, Crew        t.o.v. IMO NOx Tier II      reductie t.o.v. IMO    t.o.v. IMO NOxNOx Tier II reductie t.o.v. IMO
    Tender Vessel, en Wachtschip          voor alle schepen1,2        NOxNOx Tier II voor    voor alle schepen1, 2     NOxNOx Tier II voor
                                          Gemiddeld minimaal          alle schepen1, 2       Gemiddeld minimaal        alle schepen1, 2
                                          10% duurzame energie-       Gemiddeld minimaal     40% duurzame              Gemiddeld minimaal
                                          dragers3)                   20% duurzame           energiedragers3           60% duurzame
                                                                      energiedragers3                                  energiedragers3
   1
      Reductie in NOxNOx uitstoot is de gemiddelde (over alle schepen in een project, gewogen naar energieverbruik) reductie (in
      Nederlandse wateren) t.o.v. de situatie wanneer alle schepen Tier II schepen zijn. Met Tier II wordt de emissie-eis aan scheepsdie-
      selmotoren bedoeld, zoals vastgesteld door de International Maritime organization (IMO MARPOL Annex VI Regulation 13, 2005).
   2
      Uitgezonderd zijn heavy-lift schepen
   3
      Percentage duurzame energiedragers als percentage van het energieverbruik van alle schepen die voor het project worden
      ingezet in Nederlandse wateren
   Onder ‘duurzame energiedragers’ worden vanuit SEB de volgende opties toegestaan:
   − Biobrandstoffen: Biobrandstoffen voortkomend van grondstoffen op bijlage IX lijst A of B uit de
        meest recente Europese RED richtlijn;
   14
      De inzet van synthetische brandstoffen voor vaartuigen is op dit moment niet gedefinieerd in de Regeling Energievervoer,
      waardoor deze niet onder de jaarverplichting vallen en geen aanspraak gemaakt kan worden op HBE’s.
   15
      De inzet van synthetische brandstoffen voor vaartuigen is op dit moment niet gedefinieerd in de Regeling Energievervoer,
      waardoor deze niet onder de jaarverplichting vallen en geen aanspraak gemaakt kan worden op HBE’s.
15 Staatscourant 2023 nr. 31167            23 november 2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>   −   Conventionele biobrandstoffen;
   −   RFNBO’s: hernieuwbare brandstoffen, zoals hernieuwbare waterstof en synthetische brandstof-
       fen16. Ook wel bekend als RFNBO’s; renewable fuels of non-biological origin;
   −   HE: Hernieuwbare elektriciteit.
   16
      De inzet van synthetische brandstoffen voor vaartuigen is op dit moment niet gedefinieerd in de Regeling Energievervoer,
      waardoor deze niet onder de jaarverplichting vallen en geen aanspraak gemaakt kan worden op HBE’s.
16 Staatscourant 2023 nr. 31167      23 november 2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>