<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                                     Ingekomen document - 110317

                                                                                                                                         Ingekomen stuk nr. 2015/026
                                                                                                                                         Raadsvergadering d.d. 19 februari 2015



                                                                                                                 Ministerie van SocialeZakenen
                                                                                                                 Werkgelegenheid



>   Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag


Gemeenteraad
                                                                                                                                                                     „
                                                                                 M
                                                                                      fiff-
                                                                                 fïf«<*                           1./
                                                                                                                        ,„._,

                                                                                                                                         t
                                                                                                                                                 ,       „
                                                                                                                                                                 I



                                                                                                                                                                         ïatger
                                                                                                                                                                                                          Postbus 90801
                                                                                                                                                                                                          2509 LV Den Haag




                                                                                         <»~»„\~e.§š„,_„/`
                                                                                                                                                                                                         Anna van Hannoverstraat 4
                                                                                                                                                                                                         T O70 333 44 44
                                                                                                                                                     J('3§šê'^<i”§íf:`Vš"




                                                                                                                                                                                                 \gwf
                                                                             '




                                                                             díè
                                                                                                                                                                  r
                                                                                                                                                         g/ä,<fl{f„E"r                                   F 070 333 40 33




                                                                             .J
                                                                                                                                                                                       ›




                                                                                                                 ,I              f^~._               S
                                                                             je                                                                                                                     5    www.rijksoverheid.nl




                                                                                         ,
                                                                                                                               åei..                 .


                                                                                                                                                                                                         Contactpersoon
                                                                                                                                                                                                         dhr. drs. J.J. Diepenhorst




                                                                                                                                         f"“*»
                                                                                                                                                                                                         T 070 333 50 18




                                                                                                                            te si
                                                                                                                                                                                                         JDiepenhorst@minszw.ni




                                                                                                                               r*'\*`
                                                                                                             X
                                                                                     V                                        we




                                                                                                                      \r-
                                                                                                                                                                                                         Onze  referentie
Datum                     23 januari   2015                                                                                                                                                              2015-0000008299
                                                                                                                                                                             (yes
                                                                                                                 ,f§„


Betreft                   Rapportage De boete belicht
                                                                                                                                                                                                         Bijlagen
                                                                                                                                             i

                                                                                                                                                             '
                                                                                                                                                     “we


                                                                                                                                                                 ..„„„a._`
                                                                                                                                                                                                        grRapportage

                                                                                                                                                     CM
                                                                                                                                                                                                                       De boete belicht




                                                                                                                                                                         2




                                                                                                                                                                               „
                                                                                                                                                                    r\~\




                                                                                                                                                                                           „~»
                                                                                                                                                                                   A
                                                                                                                                                                     t




Geachte leden van de Gemeenteraad,

Hierbij ontvangt u het rapport `De boete belicht' van de Inspectie SZW. De
minister van SZW heeft het rapport naar de Eerste en de Tweede Kamer
gestuurd. Hiermee is het rapport openbaar geworden.

De Inspectie geeft in het rapport een oordeel over de uitvoering                                                                             van de Fraudewet
door gemeente, UWV en de SVB.

Het rapport is gebaseerd op het onderzoek `Sanctieopiegging door Gemeenten,
UWV en SVB na Invoering van de Fraudewet' die de inspectie in 2014 heeft
uitgevoerd.  De nota van bevindingen en het rapport zijn te vinden op de website
van de Inspectie SZW: (http://wwwlnspectieszw,ni/actueel/publicaties/)



Hoogachtend,
          ,If

                    „4,
                    É
                            .    ~.R
                                  ».
                                         „_„__„,_„
                                              e   M
                                                          „


                                                                       w"
            Ã Bos
                ï
                             w




rrir„J.„§›.«»va*nšfden
I¿spešteurjg
           eneraa/ SZW
  naagM/pr
     .wi
      r
                                                      f
                                                          VM.




                                                                                                                                                                                                        Pagina 1 van 1


                                                                Scan nummer 1 van 1 - Scanpagina 1 van 1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>De boete belicht
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




Colofon


Programma                          Inkomenszekerheid
Nummer                             R 14/05
ISSN                               1388-8733
ISBN                               978-90-5079-273-8
Datum                              November 2014




                                                       Pagina 2 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




Voorwoord


De Wet aanscherping handhaving en sanctiebeleid SZW-wetgeving, ook wel de
Fraudewet genoemd, is op 1 januari 2013 ingevoerd. De wet beoogt met het opleg-
gen van hoge(re) boetes de naleving van de SZW-wetten te bevorderen. Ruim een
jaar na invoering van de wet heeft de Inspectie onderzocht hoe de uitvoeringsinstel-
lingen die WWB-, WW- en AOW-uitkeringen verstrekken, deze wet uitvoeren.

De afgelopen periode is er een maatschappelijk debat gevoerd over de proportiona-
liteit van de opgelegde boetes. Ook tijdens haar onderzoek is de Inspectie door de
uitvoering hierop gewezen.

In het licht van bovengenoemde discussie vindt de Inspectie het opvallend dat ge-
meenten bij het opleggen van boetes weinig gebruik maken van de wettelijke moge-
lijkheid om deze te verzachten, vanwege verminderde verwijtbaarheid of dringende
reden. Veel gemeenten geven aan niet veel mogelijkheden te zien om hiervan ge-
bruik te maken. Zowel in hun beleid als in de uitvoering geven zij hier echter nau-
welijks invulling aan. De Inspectie is van mening dat gemeenten hier mogelijkheden
laten liggen. Het is opvallend dat UWV en de SVB deze ruimte meer benutten dan
het gros van de gemeenten. Zo past UWV verminderde verwijtbaarheid ruimer toe
voor mensen die te laat, maar wel uit eigen beweging met de voorgeschreven in-
formatie komen. Dit leidt tot lagere boetes en geeft daardoor minder aanleiding tot
discussie.


Mr. J.A. van den Bos
Inspecteur-generaal
Sociale Zaken en Werkgelegenheid




                                                                        Pagina 3 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




                                   Pagina 4 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>           De boete belicht | november 2014




           Inhoud


           Colofon—2
           Voorwoord—3

1          Oordeel en samenvatting—7

2          Inleiding—11

3          Beleid—13
3.1        Oordeel over het vaststellen van het benadelingsbedrag—13
3.2        Oordeel over het opleggen van de boete—15
3.2.1      De mate van verwijtbaarheid—16
3.2.2      Dringende redenen en bijzondere omstandigheden van de persoon—18
3.2.3      De ernst van de gedraging en evenredigheid—19
3.2.4      Boete of waarschuwing bij nulfraude—19

4          Uitvoering en proces—21
4.1        Oordeel over de inrichting van het proces—21
4.2        Oordeel over het aantal opgelegde boetes—22
4.3        Oordeel over de hoogte van de boetes—26

5          Bestuurlijke reactie en naschrift Inspectie—31

Bijlage 1 Begrippenlijst—35

Bijlage 2 Reacties VNG/Divosa, UWV en SVB—37




                                                                              Pagina 5 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




                                   Pagina 6 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>    De boete belicht | november 2014




1   Oordeel en samenvatting


    Op 1 januari 2013 is de Wet aanscherping handhaving en sanctiebeleid SZW-
    wetgeving van kracht geworden. Deze “Fraudewet” beoogt de naleving van de SZW-
    wetten te bevorderen.

    De rode draad van deze wet is dat fraude niet mag lonen. Voor de sociale uitkerin-
    gen geldt dat naast de volledige terugvordering van ten onrechte verstrekte uitke-
    ringen, de uitvoeringsorganisaties hogere boetes moeten opleggen.

    In een meerjarig programma onderzoekt de Inspectie de bijdrage van de gemeen-
    ten, het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) en de Sociale Verze-
    keringsbank (de SVB) aan de effectiviteit van de fraudewet. In 2012 heeft zij de
    situatie voor de invoering van deze wet in kaart gebracht. 1 Daaruit bleek dat er voor
    wat betreft het sanctioneren van vastgestelde fraude grote verschillen zijn tussen de
    uitvoeringsorganisaties. De destijds geconstateerde verschillen in zienswijze bij de
    aanpak van fraude acht de Inspectie een reëel risico en vormt de aanleiding voor dit
    onderzoek.

    In 2014 heeft de Inspectie een vervolgonderzoek uitgevoerd, dat de basis is voor
    deze rapportage.
    Het onderzoek heeft betrekking op de handhaving van de inlichtingenplicht en volgt
    het proces van handhaving tot en met het opleggen van boetes, zoals dat bij ge-
    meenten, UWV en de SVB wordt uitgevoerd.
    Met deze rapportage wil de Inspectie een oordeel geven of de uitvoeringsorganisa-
    ties er in zijn geslaagd om de in de fraudewet beoogde aanscherping te realiseren.

    Voor het onderzoek dat de basis vormt voor deze rapportage geldt als centrale
    vraag:

    In hoeverre passen gemeenten, UWV en de SVB de Wet aanscherping handhaving
    en sanctiebeleid vanaf 1-1-2013 toe en dragen zij bij aan een aanscherping van
    handhaving zoals beoogd in de wet?

    Het antwoord op deze onderzoeksvraag vat de Inspectie samen in het volgende
    oordeel.

    De Inspectie constateert dat de uitvoeringsorganisaties als gevolg van de Fraudewet
    beleid en uitvoering hebben ingericht om de aanscherping van handhaving en sanc-
    tiebeleid te realiseren.

    Uit het onderzoek blijkt echter dat veel gemeenten, naar het oordeel van de Inspec-
    tie, te weinig en te lage boetes opleggen. Voorts past de SVB bij de boetebereke-
    ning een werkwijze toe, die niet past binnen het kader van de wet.

    Ook constateert de Inspectie dat uitvoeringsinstellingen in de onderzoekperiode niet
    altijd een uniforme uitvoering binnen de eigen organisaties hebben.
    Hierdoor komt volgens de Inspectie de rechtsgelijkheid in het gedrang.




    1
        Over Signaal, Sanctie en Incasso; Inspectie SZW juni 2013 nr.R13/04
                                                                              Pagina 7 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




Fraude mag niet lonen
De aanscherping van handhaving houdt in dat de ten onrechte verstrekte uitkering
moet worden teruggevorderd en dat een boete wordt opgelegd die gelijk is aan het
benadelingsbedrag.
Handhaving is naast aanspreken op het nakomen van verplichtingen en controle op
naleving ook het vaststellen van overtredingen van de inlichtingenplicht. Hiervoor
dienen onderzoekswaardige signalen te worden onderzocht en moet in lijn met de
wet worden vastgesteld, wat de periode is waarover ten onrechte een uitkering is
verstrekt.

Veel gemeenten vinden ook na de invoering van de Fraudewet het aantonen van de
duur van zwarte fraude en de duur van een gezamenlijke huishouding te arbeidsin-
tensief. 2 Deze gemeenten onderzoeken dergelijke signalen vanaf de ontvangst van
het signaal en niet de daaraan voorafgaande periode. Een aantal gemeenten geeft
de prioriteit aan de directe beëindiging van de uitkering en verricht verder geen
inspanningen om te veel betaalde uitkeringen te incasseren. Bij beide handelswijzen
blijft het benadelingsbedrag achter bij hetgeen werkelijk te veel aan uitkering is
betaald.
Een aantal (grote) gemeenten vindt dat als de ten onrechte verstrekte uitkering
binnen drie maanden volledig verrekend kan worden met de lopende uitkering er
geen sprake is van een benadelingsbedrag. In die gevallen vorderen zij de teveel
betaalde uitkering wel terug, maar leggen zij geen boete op, terwijl wel sprake is
van schending van de inlichtingenplicht. Rechtsongelijkheid ontstaat bij de toepas-
sing van dit beleid voor mensen die eenzelfde overtreding hebben begaan,maar
waarvan de uitkering inmiddels is beëindigd. Verrekening is bij hen niet meer moge-
lijk en zij krijgen wel een boete.
De SVB heeft er voor gekozen om een deel van de inlichtingenplicht af te schaffen
voor de gegevens die zij zelf kan verzamelen met behulp van bestandsuitwisselin-
gen. Zij is van mening dat zij daarmee in lijn met de doelstelling van de Wet een-
malige uitvraag handelt en het risico beperkt is dat ten onrechte uitkeringen worden
verstrekt.
Door deze vrijstelling is het niet tijdig doorgeven van dit soort wijzigingen niet meer
een verwijtbare overtreding van de inlichtingenplicht. Bij gemeenten en UWV maken
de signalen over samenloop tussen uitkeringen en andere inkomsten het grootste
deel uit van signalen over mogelijke witte fraude.

De Inspectie constateert dat deze keuze van gemeenten gevolgen heeft voor het
bepalen van de ten onrechte verstrekte uitkering en voor het bedrag waarop de
boete moet worden gebaseerd en daarmee voor het realiseren van de doelstelling
dat fraude niet mag lonen.

Opleggen van boetes
De Inspectie stelt vast dat er verschillen zijn tussen gemeenten, UWV en de SVB in
beleid en uitvoering. Deze verschillen hebben gevolgen voor het aantal opgelegde
boetes en de hoogte van de boetes.
Op grond van de landelijke cijfers van de door de gemeenten over 2013 opgelegde
boetes constateert de Inspectie dat het aantal door gemeenten opgelegde boetes te
laag is. Het CBS registreert dat bij 35 procent van de fraudevorderingen gemeenten
een boete opleggen.
Om recht te doen aan de uitgangspunten van de fraudewet zouden gemeenten voor
elke fraudevordering een boete moeten opleggen.
De Inspectie heeft geconstateerd dat UWV in bijna alle gevallen, waarbij sprake is
van schending van de inlichtingenplicht een boete oplegt.

2
    Zie voor verklaring van het begrip zwarte fraude de begrippenlijst in de bijlage.
                                                                                        Pagina 8 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




Het aantal boetes dat de SVB oplegt, wordt beïnvloed doordat zij het begrip witte
fraude sterk heeft ingeperkt. In de gevallen die de SVB wel aanmerkt als fraude legt
zij ook een boete op.
Van invloed op het aantal opgelegde boetes is ook de toepassing van het over-
gangsrecht, hetgeen bij alle uitvoeringsorganisaties tot de nodige vragen en ondui-
delijkheden heeft geleid.

De Inspectie constateert dat het verschil in het aantal opgelegde boetes bij gemeen-
ten veroorzaakt wordt door een aantal factoren.

Een aantal gemeenten heeft onvoldoende capaciteit beschikbaar gesteld, om frau-
designalen en boeteonderzoeken af te handelen. Voorts heeft de implementatie van
de wet de nodige tijd gekost. Beide factoren hebben geleid tot achterstanden in het
boeteproces.
Een deel van de gemeenten is pas vanaf medio 2013 gestart met de uitvoering.
Voorts bestaat bij sommige uitvoerders weerstand tegen de hoge boetes, vanwege
de in hun ogen bestaande disproportionaliteit tussen de hoogte van de boetes en de
overtreding.

Verschillen in de hoogte van de boetes worden volgens de Inspectie ook veroorzaakt
door de mate waarin de uitvoeringsorganisaties het beleid ten aanzien van het be-
oordelen van de verwijtbaarheid invullen en toepassen. Voor een deel gaat het ook
om het maken van keuzes. Zo leidt de benoeming van een afzonderlijke boeteamb-
tenaar tot meer uniformiteit in de uitvoering van het beleid. 3

De Inspectie constateert dat gemeenten weinig gebruik maken van de mogelijkhe-
den om de boete op grond van verminderde verwijtbaarheid of dringende redenen
te matigen. De Inspectie vindt dit opvallend, vanwege de weerstand die er bij een
aantal gemeenten bestaat tegen de hoge boetes.

UWV en SVB hebben door een concrete invulling meer mogelijkheden voor de uit-
voering gecreëerd. Daarnaast is van invloed op de hoogte van door de SVB opge-
legde boetes, dat zij het benadelingsbedrag op een andere wijze berekent dan UWV
en gemeenten. De SVB houdt bij het berekenen van het benadelingsbedrag geen
rekening met de ten onrechte ontvangen uitkering over de periode waarbinnen de
uitkeringsontvanger de gelegenheid krijgt om wijzigingen door te geven. De Inspec-
tie constateert dat de SVB in die gevallen lagere boetes oplegt dan gemeenten en
UWV. Ook laat de SVB de boete mede afhangen van de financiële situatie waarin de
uitkeringsontvanger verkeert.




3
    Brief minister SZW 26 mei 2014.
                                                                        Pagina 9 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




                                   Pagina 10 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>    De boete belicht | november 2014




2   Inleiding


    Op 1 januari 2013 is de ‘Wet aanscherping handhaving en sanctiebeleid SZW-
    wetgeving’ van kracht geworden (hierna de Fraudewet). Deze wet beoogt de nale-
    ving van de SZW-wetten te bevorderen.

    In een meerjarig programma onderzoekt de Inspectie de bijdrage van de uitvoering
    aan de effectiviteit van de Fraudewet. In 2012 heeft zij de situatie voor de invoering
    van deze wet in kaart gebracht. Met dit onderzoek en vervolgonderzoek in latere
    jaren wil de Inspectie laten zien of de uitvoering er in is geslaagd om de beoogde
    aanscherping van handhaving en boeteoplegging te realiseren.

    Het onderzoek in deze rapportage richt zich op een deel van de SZW-wetgeving dat
    betrekking heeft op het verstrekken van sociale uitkeringen, namelijk de WWB,
    AOW en WW. Bij deze wetten betekent het aanscherpen van handhaving en sanctie-
    oplegging vooral het volledig terugvorderen van ten onrechte verstrekte uitkeringen
    en het opleggen van boetes bij het niet nakomen van de inlichtingenplicht. De rap-
    portage concentreert zich op het beleid en de uitvoering van boeteoplegging door
    gemeenten, UWV en SVB. Hier is voor gekozen, omdat de gevolgen van de Fraude-
    wet voor dit deel van het handhavingdomein al goed zijn vast te stellen. Dit geldt
    veel minder voor de gevolgen voor bijvoorbeeld de incasso van fraudevorderingen.

    De reden dat de Inspectie de uitvoering in een meerjarig programma onderzoekt is
    dat zij risico’s ziet bij de implementatie en uitvoering van de wet. Het is de vraag of
    de uitvoering de beoogde aanscherping bij sanctieoplegging ook daadwerkelijk reali-
    seert. De onderzoeksresultaten uit eerder onderzoek van de Inspectie laten grote
    verschillen zien tussen gemeenten, UWV en SVB. 4 Deze verschillen komen onder
    meer voort uit de verschillende visies die bestaan over de wijze waarop met regelo-
    vertreders moet worden omgegaan.

    De Inspectie beoogt op basis van haar bevindingen en oordelen de effectiviteit van
    het handhavingsbeleid en de toepassing van de Fraudewet te bevorderen. Met de
    inzichten en de oordelen kunnen de bewindslieden vaststellen of de wijze waarop de
    uitvoeringsorganisaties de Fraudewet uitvoeren aansluit bij de bedoelingen van de
    wetgever. Zij krijgen inzicht in de knelpunten en belemmeringen die bij de uitvoe-
    ring een rol spelen.

    Het onderzoek beantwoordt de volgende centrale vraag:

    In hoeverre passen gemeenten, UWV en de SVB de Wet aanscherping handhaving
    en sanctiebeleid vanaf 1-1-2013 toe en dragen zij bij aan een aanscherping van
    handhaving zoals beoogd in de wet?

    Het toetsingskader waaraan de Inspectie conclusies en oordelen ontleent, wordt
    gevormd door de wetten zoals die vanaf 2013 gelden, Daarbij gaat het om de Frau-
    dewet, het Besluit Handhaving en sanctiebeleid SZW-wetgeving, de WWB, de WW
    en de AOW. Belangrijke toetselementen die daaruit voortkomen zijn:
    -   Fraude mag niet lonen. De ten onrechte verleende uitkering moet in zijn geheel
        worden terugbetaald;

    4
        Over Signaal, Sanctie en Incasso; Inspectie SZW juni 2013 nr.R13/04
                                                                              Pagina 11 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




-    De bestuurlijke boete is gelijk aan 100 procent van het benadelingsbedrag en
     minimaal 150 euro;
-    Bij schending van de inlichtingenplicht zonder benadelingsbedrag volgt een
     waarschuwing of de minimumboete van 150 euro;
-    Verminderde verwijtbaarheid op grond van criteria zoals die in het Boetebesluit
     en in aanvullende beleidsregels zijn vastgelegd.

Om de centrale vraag zo volledig mogelijk te beantwoorden bevat het onderzoek
een mix van zowel kwalitatieve als kwantitatieve onderzoeksmethoden.

Het kwalitatieve deel heeft betrekking op verzameling van gegevens over beleid en
uitvoering bij veertien gemeenten, UWV en de SVB. Daarvoor is vooraf documenta-
tie opgevraagd over de inrichting en uitvoering van het sanctiebeleid. Vervolgens
zijn interviews afgenomen en dossiers van uitkeringsgerechtigden ingezien. Met
deze mix van onderzoeksinstrumenten zijn de optredende patronen en onderliggen-
de mechanismen in het uitvoeringsproces zichtbaar geworden.

Om een landelijk representatief beeld te krijgen van het beleid van gemeenten heeft
de Inspectie een internetonderzoek verricht onder 84 aselect getrokken gemeenten.
Verder is inzicht gekregen in de uitvoering van het beleid door kwantitatieve gege-
vens te verzamelen over het aantal wel en niet opgelegde boetes, toepassing van
verminderde verwijtbaarheid, hoogte van de boetes en recidive. Deze gegevens zijn
opgevraagd bij de veertien onderzochte gemeenten, het CBS, UWV en de SVB.

Leeswijzer
Nadat onderzocht is of sprake is van schending van de inlichtingenplicht moet wor-
den bepaald of een boete moet worden opgelegd. De hoogte van een eventuele
boete wordt voor een belangrijk deel bepaald door het vastgestelde benadelingsbe-
drag, de mate van verwijtbaarheid en dringende redenen. In hoofdstuk 3 gaat de
Inspectie in op het beleid dat de uitvoeringsorganisaties hebben ontwikkeld voor het
onderzoeken van signalen en het vaststellen van het benadelingsbedrag. Daarnaast
wordt in dit hoofdstuk aandacht besteed aan het beleid dat zij hebben vastgesteld
om de juiste hoogte van de boete te kunnen bepalen.
Hoofdstuk 4 gaat over de wijze waarop de gemeenten, UWV en de SVB hun organi-
satie hebben ingericht om de fraudewet uit te voeren en over de resultaten van de
uitvoering van het beleid, voor wat betreft aantal en de hoogte van de opgelegde
boetes.
Per paragraaf geeft de Inspectie eerst een oordeel dat zij daarna aan de hand van
de bevindingen en conclusie van het onderzoek toelicht.




                                                                         Pagina 12 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>      De boete belicht | november 2014




3     Beleid


      In paragraaf 3.1 van dit hoofdstuk gaat de Inspectie in op het beleid van gemeen-
      ten, UWV en de SVB voor het vaststellen van het benadelingsbedrag. Een boete
      moet op grond van de Fraudewet worden opgelegd, als een verwijtbare schending
      van de inlichtingenplicht heeft geleid tot een onverschuldigde betaling van de uitke-
      ring. Deze onverschuldigde betaling wordt het benadelingsbedrag genoemd.

      Paragraaf 3.2 behandelt het beleid voor het opleggen van boetes. In de Fraudewet
      is tevens vastgelegd dat de boete gelijk is aan 100 procent van het benadelingsbe-
      drag.
      Dus hoe hoger het benadelingsbedrag, hoe hoger de boete. Dit geldt bij een eerste
      overtreding.
      Bij een tweede of volgende overtreding bedraagt de boete 150 procent. De boete
      kan verlaagd worden, dit is afhankelijk van de ernst van de gedraging, de mate van
      verwijtbaarheid, de omstandigheden van persoon en gezin en dringende redenen.



3.1   Oordeel over het vaststellen van het benadelingsbedrag

      De Inspectie is van oordeel dat een aantal gemeenten en de SVB in hun handha-
      vingbeleid onderdelen hebben opgenomen, die strijdig zijn met de uitgangspunten
      van de Fraudewet. Hierdoor worden te lage boetes opgelegd.

      De Inspectie onderbouwt haar oordeel op basis van bevindingen uit het onderzoek,
      die in het vervolg van deze paragraaf zijn uitgewerkt. Het gaat om de volgende on-
      derzoeksresultaten:
      •    Het onderzoek naar fraudesignalen.
      •    De vaststelling van de duur van de fraudeperiode.
      •    De verrekening van niet opgegeven inkomsten.
      •    Het verminderen van het benadelingsbedrag door aftrek van de inlichtingenter-
           mijn.

      Het onderzoek naar fraudesignalen
      Gemeenten, UWV en de SVB hebben in hun beleid vastgelegd dat zij voor alle on-
      derzoekswaardige signalen onderzoeken of sprake is van schending van de inlichtin-
      genplicht.

      De SVB heeft, in tegenstelling tot UWV en de onderzochte gemeenten, bepaald dat
      ontvangers van een uitkering wijzigingen over de burgerlijke staat, de nationaliteit
      en het inkomen niet hoeven te melden, als deze al aan een andere overheidsorgani-
      satie is doorgegeven. De reden is dat de SVB deze gegevens uit de gemeentelijke
      basisadministratie of de polisadministratie kan halen. Voor deze gegevens heeft de
      SVB vastgelegd dat zij niet meer vallen onder de inlichtingenplicht. De SVB baseert
      dit op de Wet eenmalige gegevens uitvraag (WEU). Door deze vrijstelling is het niet,
      of niet tijdig doorgeven van dit soort wijzigingen niet verwijtbaar. Volgens de SVB
      heeft zij in lijn met de doelstelling van de WEU haar processen ingericht. Gegevens
      worden geautomatiseerd aan de basis- en polisadministratie ontleend. Daardoor is
      volgens de SVB het risico beperkt dat uitkeringen ten onrechte worden verstrekt.
      De uitkeringsontvanger is echter wel gehouden deze wijzigingen door te geven. Als
      hierdoor een onverschuldigde betaling plaats vindt, is dit de klant te verwijten en
      valt dit onder het boeteregime van de Fraudewet. De Centrale Raad van Beroep
                                                                               Pagina 13 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




oordeelt in recente uitspraken over de WWB dat belanghebbende toch het college
spontaan had moeten inlichten over zijn verblijfsrechtelijke status, omdat de minis-
teriële regeling, waarin wordt bepaald voor welke gegevens het beginsel van een-
malige gegevensuitvraag geldt, tot op heden niet is vastgesteld (zie artikel 17, eer-
ste lid, laatste volzin, WWB). 5 Een ministeriële regeling op grond van de artikelen
49 AOW, 15 AKW en 35 Anw is tot op heden evenmin vastgesteld. De uitspraak van
de CRvB is derhalve naar analogie ook op de inlichtingenverplichting in deze wetten
van toepassing.

Het contrast met gemeenten en UWV is erg groot. Voor deze uitkeringsorganisaties
vormen de signalen over samenloop tussen uitkeringen en andere inkomsten juist
de meeste aanleiding voor een onderzoek naar witte fraude. Voor zowel UWV als
gemeenten is witte fraude de meest beboete fraudesoort.

De vaststelling van de duur van de fraudeperiode
UWV en de SVB hanteren als uitgangspunt dat zij voor alle onderzoekswaardige
signalen proberen om de volledige fraudeperiode vast te stellen.
Uit de interviews komt naar voren dat de meeste gemeenten bij signalen over ge-
zamenlijke huishouding en zwart werken niet de hele fraudeperiode onderzoeken.
Zij starten het onderzoek vanaf de ontvangst van het signaal. Bij dergelijke signalen
vergt het volgens de gemeenten veel menskracht om de bewijslast te leveren voor
de gehele fraudeperiode en dan is het nog maar de vraag of het bewijs rond is te
krijgen.
Een aantal gemeenten legt de prioriteit bij het direct beëindigen van de uitkering en
doet verder geen onderzoek met terugwerkende kracht.
Deze opvatting en de daaruit voortvloeiende handelswijze komt overeen met het
beeld uit het inspectieonderzoek uit 2012.
Deze zienswijze komt niet overeen met artikel 54, lid 3 van de WWB, waarin expli-
ciet is vastgelegd dat herziening of intrekking met terugwerkende kracht van het
recht op bijstand verplicht is bij fraude. 6

Het leggen van de prioriteit bij het beëindigen van de uitkering en niet bij het zo
goed mogelijk onderzoeken van de fraudeperiode, heeft tot gevolg dat deze ge-
meenten het ten onrechte genoten voordeel slechts gedeeltelijk, of in het geheel
niet kunnen terugvorderen.
Sinds de inwerkingtreding van de Fraudewet betekent dit bovendien dat de gemeen-
ten in die gevallen, ten onrechte, een lagere, of in het geheel geen boete opleggen.

Voor signalen over witte fraude kan de fraudeperiode en het fraudebedrag eenvou-
diger worden vastgesteld en speelt dit dilemma niet.

Een direct gevolg van voorgaande twee punten is dat er grote verschillen optreden
in de sanctionering van vergelijkbare overtredingen tussen de verschillende uitvoe-
ringsorganisaties.
Zoals hierboven is vermeld,beschouwt de SVB niet gemelde samenloop van inkom-
sten en uitkering niet meer als witte fraude en wordt deze dus, in tegenstelling tot
UWV en gemeenten, niet beboet. Hier staat tegenover dat zwarte fraude bij veel
gemeenten onbeboet blijft.




5
    CRvB 26-03-13, nrs. 11/2734 WWB e.a. en CRvB 01-10-2013, nr 12/2820 WWB.
6
    De wijziging van artikel 54, lid 3 van de WWB heeft niet plaatsgevonden op grond van de Fraudewet,
    maar na misverstanden bij de uitvoerders, in de Verzamelwet SZW 2013 (art. XXII).
                                                                                                 Pagina 14 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>      De boete belicht | november 2014




      De verrekening van niet opgegeven inkomsten
      Drie onderzochte gemeenten vinden dat, als de ten onrechte verstrekte uitkering
      binnen drie maanden volledig kan worden verrekend met een lopende uitkering, er
      geen sprake is van een benadelingsbedrag. Toepassing van dit uitgangspunt leidt
      ertoe dat zij bij gedeeltelijke verrekening het benadelingsbedrag lager vaststellen.
      Gevolg van het hanteren van het uitgangspunt betekent dat deze grote gemeenten
      de ten onrechte verstrekte bijstand wel terugvorderen en incasseren, maar geen
      boete opleggen, terwijl wel sprake is van schending van de inlichtingenplicht en een
      benadelingsbedrag. Dit staat in contrast met mensen die een zelfde overtreding
      hebben begaan, maar inmiddels de WWB hebben verlaten. Bij hen kan niet verre-
      kend worden en vindt op andere wijze terugvordering plaats. Zij krijgen wel een
      boete.

      De meeste van de andere onderzochte gemeenten houden bij het berekenen van de
      hoogte van het benadelingsbedrag geen rekening met eventueel verrekende inkom-
      sten.
      Hun opvatting is dat bij niet of niet tijdige opgave van inkomsten sprake is van
      schending van de inlichtingenplicht en dat de boete berekend moet worden over het
      gehele benadelingbedrag.

      Berekenen van het benadelingsbedrag
      De Inspectie heeft vastgesteld dat de SVB voor de vaststelling van de boete de ten
      onrechte ontvangen uitkering over de eerste vier weken van de fraudeperiode niet
      meetelt. Deze periode van vier weken (voor uitkeringsontvangers die buiten Neder-
      land wonen is dit zes) is gebaseerd op de termijn die de klant heeft om te voldoen
      aan de inlichtingenplicht. De SVB is van mening dat over die periode de inlichtin-
      genplicht nog niet is geschonden en de boete niet voor die periode moet gelden.
      Voor alle duidelijkheid: de SVB vordert wel de totale ten onrechte ontvangen uitke-
      ring terug. De handelwijze van de SVB is echter in strijd met de bedoeling van de
      Fraudewet. Uit de wet en de memorie van toelichting, bijlage 3, blz. 62, blijkt dat de
      boete moet worden berekend over de totale ten onrechte verstrekte uitkering.
      Daarbij wordt geen rekening gehouden met een eventuele meldingstermijn.

      UWV en de onderzochte gemeenten hebben ook vastgelegd in hun beleid binnen
      welke periode de uitkeringsontvanger wijzigingen of inkomsten moet doorgeven,
      maar brengen die periode niet in mindering op de boete.



3.2   Oordeel over het opleggen van de boete

      De bestuurlijke boete bedraagt maximaal 100 procent van het benadelingsbedrag
      als sprake is van een eerste overtreding. Bij een tweede of volgende overtreding
      bedraagt de boete 150 procent. Als omstandigheden daartoe aanleiding geven kan
      de boete worden verlaagd. Dit is afhankelijk van de ernst van de gedraging, de ma-
      te van verwijtbaarheid, de omstandigheden van persoon en gezin en dringende re-
      denen.

      De Inspectie constateert dat er verschillen bestaan tussen gemeenten, UWV en de
      SVB bij het toepassen van verminderde verwijtbaarheid en dringende reden. UWV
      en SVB hebben in hun beleid opgenomen met welk percentage de boete bij vermin-
      derde verwijtbaarheid moet worden verlaagd. De helft van de gemeenten heeft dat
      niet gedaan. De andere helft hanteert vaak een vast percentage van 50 procent.

                                                                               Pagina 15 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>        De boete belicht | november 2014




        Gemeenten hebben laten horen dat zij de hoge boete vaak niet in verhouding vin-
        den staan tot de overtreding. Dit geluid heeft de Inspectie ook vernomen bij de door
        haar onderzochte gemeenten. Aan de andere kant constateert de Inspectie dat de-
        zelfde gemeenten weinig gebruik maken van de mogelijkheden om de boete, op
        grond van verminderde verwijtbaarheid of dringende reden, te matigen. De Inspec-
        tie is dan ook van oordeel dat een deel van de ‘disproportionaliteit’ tussen boete en
        terugvordering kan worden ondervangen door gebruik te maken van de mogelijkhe-
        den die de Fraudewet en het Boetebesluit bieden.

        UWV en SVB kunnen hierbij als voorbeeld gelden. De Inspectie oordeelt positief over
        de mate waarin UWV en de SVB in hun beleid de mogelijkheden voor de beoordeling
        van verminderde verwijtbaarheid bij het bepalen van de hoogte van de boete heb-
        ben uitgewerkt.

        Bovendien leidt het ontbreken van een uitgewerkt kader voor de bepaling (van de
        boete) bij verminderde verwijtbaarheid of dringende reden ertoe dat de beoordeling
        van op zich identieke gevallen binnen gemeenten kan leiden tot verschillende uit-
        komsten. Vanuit het streven naar rechtsgelijkheid vindt de Inspectie dit ongewenst.

        Ten slotte blijkt uit het onderzoek dat de SVB de hoogte van de boete mede laat
        afhangen van de financiële situatie waarin de uitkeringsontvanger verkeert. De peri-
        ode waarbinnen de boete kan worden betaald, bepaalt mede de hoogte. Dit is strij-
        dig met de wet.

        Bovenstaande oordelen van de Inspectie zijn gebaseerd op de hierna volgende be-
        vindingen.

3.2.1   De mate van verwijtbaarheid
        In overeenstemming met de Fraudewet hebben de uitvoeringsorganisaties in hun
        beleid vastgelegd dat zij geen boete opleggen als ze hebben vastgesteld dat de
        schending van de inlichtingenplicht niet verwijtbaar is.
        Als er sprake is van verminderde verwijtbaarheid, dan kunnen gemeenten, UWV en
        de SVB de boete lager vaststellen.

        In het Boetebesluit sociale zekerheidswetgeving is in artikel 2a lid 2 een aantal cri-
        teria opgenomen dat in ieder geval leiden tot verminderde verwijtbaarheid:
        a. De betrokkene verkeerde in onvoorziene en ongewenste omstandigheden, die
           niet tot het normale levenspatroon behoren en die hem weliswaar niet in de fei-
           telijke onmogelijkheid brachten om aan de inlichtingenverplichting te voldoen,
           maar die emotioneel zo ontwrichtend waren dat hem niet valt toe te rekenen dat
           de inlichtingen niet tijdig of volledig zijn verstrekt.
        b. De betrokkene verkeerde in een zodanige geestelijke toestand dat hem de over-
           treding niet volledig valt aan te rekenen.
        c. De betrokkene heeft wel inlichtingen verstrekt, die echter onjuist of onvolledig
           waren, of heeft anderszins een wijziging van omstandigheden niet onverwijld
           gemeld, maar uit eigen beweging alsnog de juiste inlichtingen verstrekt voordat
           de overtreding is geconstateerd, tenzij de betrokkene deze inlichtingen heeft
           verstrekt in het kader van toezicht op de naleving van een inlichtingenverplich-
           ting.




                                                                                  Pagina 16 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




Deze lijst in het Boetebesluit is niet limitatief en kan worden aangevuld met criteria
die worden opgenomen in beleidsregels of een verordening van de gemeente, UWV
of SVB. De uitvoeringsorganisaties kunnen er ook voor kiezen om de drie criteria
van het Boetebesluit nader uit te werken en daarmee richting te geven aan de uit-
voering.

Gemeenten
Uit de internetonderzoek en het kwalitatief onderzoek blijkt dat bijna alle gemeen-
ten voor het bepalen van de mate van verwijtbaarheid de drie criteria van het Boe-
tebesluit als uitgangspunt nemen.
De mate waarin de gemeenten dat hebben vastgelegd is verschillend:
-    50 procent heeft beleid vastgelegd in verordeningen of beleidsregels;
-    20 procent heeft uitgangspunten in werkinstructies of richtlijnen opgenomen;
-    30 procent heeft niets vastgelegd. Zij beoordelen de mate van verwijtbaarheid
     per geval.
Slechts een enkele gemeente heeft een nadere uitwerking gegeven aan één van de
criteria van het Boetebesluit.

Een deel van de gemeenten (22 procent) heeft twee andere criteria voor de beoor-
deling van verwijtbaarheid toegevoegd:
a) een samenstel van omstandigheden, die elk op zich niet, maar in onderlinge
    samenhang beschouwd, kunnen leiden tot het oordeel dat er sprake is van ver-
    minderde verwijtbaarheid;
b) Als er anderszins sprake is van omstandigheden, kunnen die leiden tot vermin-
    derde verwijtbaarheid.

Als de gemeente van oordeel is dat sprake is van verminderde verwijtbaarheid,
kunnen zij bepalen met welk percentage zij de boete verlagen. Minder dan de helft
van de gemeenten heeft vastgelegd dat de boete verlaagd kan worden met 50 pro-
cent. Hetgeen betekent dat het andere deel van de gemeenten dat per geval be-
paalt.

UWV en SVB
Bij het toepassen van verminderde verwijtbaarheid nemen UWV en SVB eveneens
de drie criteria van het Boetebesluit in acht. Zij hebben aanvullend daarop vastge-
legd dat verminderde verwijtbaarheid aanwezig is, als er sprake is van een samen-
stel van omstandigheden die elk op zich niet, maar in hun onderlinge samenhang
beschouwd wel, leiden tot het oordeel dat sprake is van verminderde verwijtbaar-
heid.
Uit het handboek van UWV blijkt dat het in de afweging onder meer betrekt:
-    de informatievoorziening van UWV aan de uitkeringsontvanger;
-    de argumenten van de uitkeringsontvanger; en
-    de mate waarin deze de mogelijkheid had om aan zijn inlichtingenplicht te vol-
     doen.

Afhankelijk van de mate van verwijtbaarheid vermenigvuldigt UWV het benadelings-
bedrag met een daarbij behorend percentage. Dat zijn:
    a. geringe mate van verwijtbaarheid (25 procent)
    b. standaard verminderde verwijtbaarheid (50 procent)
    c. grotere mate van verwijtbaarheid (75 procent)
    d. volledige verwijtbaarheid (100 procent)




                                                                          Pagina 17 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>        De boete belicht | november 2014




        De SVB heeft ook in haar Beleidsregels vastgelegd dat zij het benadelingsbedrag in
        beginsel met 50 procent verlaagt als er sprake is van verminderde verwijtbaarheid.
        SVB heeft daarnaast de mogelijkheid opgenomen om de boete te bepalen op 25 of
        75 procent van het benadelingsbedrag als de mate van verwijtbaarheid relatief ge-
        ring of juist groot is.

        UWV heeft bovendien nader beleid ontwikkeld voor het derde criterium uit het boe-
        tebesluit: indien de uitkeringsontvanger uit eigen beweging de gegevens doorgeeft
        voordat UWV de schending van de inlichtingenplicht heeft vastgesteld.
        Om de mate van verwijtbaarheid in die gevallen vast te stellen, zijn de hoogte van
        het benadelingsbedrag en de duur van de overtreding de bepalende factoren. Aan
        de hand daarvan kan UWV afleiden of de belanghebbende wist of had moeten weten
        dat hij iets niet heeft doorgegeven. Hoe lager het bedrag en hoe korter de duur van
        de overtreding, hoe lager de mate van verwijtbaarheid, omdat het de belangheb-
        bende minder snel redelijkerwijs duidelijk kon zijn. De tijdsduur en het benadelings-
        bedrag liggen binnen de invloedssfeer van belanghebbende en kunnen dus afgeba-
        kend worden om de mate van verwijtbaarheid te bepalen.

        UWV heeft ook dit onderdeel uitgewerkt in vier categorieën.
        De eerste heeft betrekking op overtredingen met een benadelingsbedrag tot 2.000
        euro. Als de overtreding binnen zes weken door de uitkeringsontvanger zelf is ge-
        meld legt UWV de minimumboete van 150 euro op.
        De boete kan oplopen tot maximaal 75 procent als het benadelingsbedrag gelijk of
        hoger is dan 5.000 euro en de overtreding gemeld wordt nadat die meer dan een
        jaar heeft voortgeduurd.
        Deze beleidsregel maakt het mogelijk om voor het grootste deel van de alsnog ge-
        melde wijzigingen of opgegeven (veelal witte) inkomsten aan de hand van de cate-
        gorieën verminderde verwijtbaarheid toe te passen.

3.2.2   Dringende redenen en bijzondere omstandigheden van de persoon
        In het beleid hebben de uitvoeringsorganisaties vastgelegd dat zij in meer of minde-
        re mate bij het opleggen van de boete in individuele gevallen rekening houden met
        dringende redenen of bijzondere omstandigheden.
        Voor zover de gemeenten en UWV in beleidsregels of instructies een uitwerking
        hebben opgenomen over de toepassing van dringende redenen, zijn die in overeen-
        stemming met de wetten die zij uitvoeren.

        Slechts een beperkt aantal gemeenten heeft beschreven wanneer zij in verband met
        ‘dringende redenen’ afzien van het opleggen van een boete. Uit de interviews blijkt
        dat gemeenten niet goed weten hoe ze inhoud moeten geven aan deze bepaling. De
        volgende invulling komt het meeste voor:
        “Van dringende redenen is sprake indien de boeteoplegging te ernstige gevolgen
        voor belanghebbende of zijn gezin heeft. Zowel financiële als niet-financiële om-
        standigheden worden hierin meegewogen.” Voorbeelden die gemeenten hierbij ge-
        ven zijn huisuitzetting en medische noodsituaties als iemand geen uitkering krijgt.
        Uit de interviews en onderzochte dossiers blijkt dat de begrippen ‘verminderde ver-
        wijtbaarheid’ en ‘dringende redenen’ soms door elkaar worden gebruikt.

        De SVB heeft vastgelegd dat zij afziet van het opleggen van een volledige boete als
        hiervoor dringende redenen aanwezig zijn. De SVB maakt van deze bevoegdheid
        gebruik, als er op het moment waarop over de oplegging van een boete moet wor-
        den besloten, sprake is van zo ernstige financiële en/of sociale omstandigheden dat


                                                                                Pagina 18 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>        De boete belicht | november 2014




        een oplegging van verdere lasten in redelijkheid niet aanvaardbaar kan worden ge-
        acht.
        Als een belanghebbende gelet op zijn financiële situatie en rekening houdend met
        zijn beslagvrije voet de boete niet binnen een bepaalde termijn kan betalen, ver-
        laagt de SVB de op te leggen boete. Deze termijn bedroeg een jaar en is nu ver-
        ruimd naar drie jaar.

        Voor de uitvoeringsorganisaties geldt eveneens als uitgangspunt dat zij zo nodig
        rekening houden met bijzondere omstandigheden bij het opleggen van de boetes.
        Dit onderwerp hebben zij in hun beleid niet verder uitgewerkt.

3.2.3   De ernst van de gedraging en evenredigheid
        In de aangescherpte fraudewet is opgenomen dat een boete van maximaal 100 pro-
        cent passend is bij overtreding van de inlichtingenplicht. In hun beleid hebben ge-
        meenten, UWV en de SVB als uitgangspunt opgenomen dat de boete evenredig
        moet zijn aan de overtreding.
        UWV heeft hierover in het Handboek nadere instructies opgenomen. Het evenredig-
        heidsbeginsel mag alleen worden toegepast bij volledige verwijtbaarheid. Bij de
        beoordeling kan van invloed zijn of de uitkeringsontvanger financieel voordeel heeft
        gehad, de historie van de uitkering en aard, intentie en duur van de overtreding. Bij
        UWV is bij de WW het evenredigheidscriterium tot en met maart 2014 circa 500
        keer toegepast.
        Ook op basis van de interviews blijkt dat toepassing niet veel voorkomt en het
        moeilijk is om daarvoor argumenten te vinden.
        In deze context is het belangrijk om kennis te nemen van verschillende uitspraken
        van de rechter die er op duiden dat deze in beroepszaken de evenredigheid tussen
                                                  7
        boete en overtreding ter discussie stelt.

3.2.4   Boete of waarschuwing bij nulfraude
        Het kan zijn dat het schenden van de inlichtingenplicht niet heeft geleid tot een be-
        nadelingsbedrag, de zogenaamde nulfraude. In dat geval kunnen de uitvoeringsor-
        ganisaties kiezen tussen het geven van een waarschuwing of het opleggen van een
        boete. Deze keuze moeten zij wel hebben vastgelegd in beleidsregels. Een waar-
        schuwing kan alleen worden opgelegd als betrokkene in de afgelopen twee jaar niet
        eerder een waarschuwing heeft gehad. Besluit men tot het opleggen van een boete,
        dan bedraagt deze bij nulfraude 150 euro.
        Uit het onderzoek van de Inspectie blijkt dat bijna alle gemeenten (97 procent) in
        het beleid hebben vastgelegd, dat zij een waarschuwing geven als er sprake is van
        nulfraude en betrokkene in de voorafgaande twee jaar geen waarschuwing heeft
        gehad.
        Ook UWV en de SVB volstaan dan met het geven van een waarschuwing.




        7
            Rechtbank Noord Brabant 6-5-2014, zaak nr AWB-13_5477. Rechtbank Midden-Nederland 30-7-2014,
            zaak nr Utr 14/243
                                                                                                   Pagina 19 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




                                   Pagina 20 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>      De boete belicht | november 2014




4     Uitvoering en proces


      Dit hoofdstuk beschrijft de uitvoering van de boeteoplegging door gemeenten, het
      UWV en de SVB. Daarbij wordt eerst gekeken naar de inrichting van het proces,
      daarna naar de resultaten van de uitvoering van het beleid voor wat betreft het
      aantal opgelegde boetes ten opzichte van het aantal fraudevorderingen en de hoog-
      te van de boetes ten opzichte van het benadelingsbedrag.
      Voor gemeenten is het opleggen van boetes een nieuwe opdracht, waarbij zij het
      uitvoeringsproces moeten inrichten in overeenstemming met de Algemene wet be-
      stuursrecht (Awb). Voor de invoering van de wet konden zij als sanctie alleen bij
      uitkeringsontvangers een korting op de uitkering opleggen. Personen die de uitke-
      ring hadden verlaten, bleven onbestraft.
      UWV en de SVB legden ook al voor de invoering van de Fraudewet boetes op. De
      Inspectie heeft vastgesteld op welke wijze de uitvoeringsorganisaties het boetepro-
      ces hebben ingericht.



4.1   Oordeel over de inrichting van het proces

      De Inspectie constateert dat de uitvoeringsorganisaties in overeenstemming met de
      Awb bij de inrichting van het uitvoeringsproces onderscheid maken tussen het on-
      derzoeken van fraudesignalen en het opleggen van boetes.
      UWV en de SVB hebben bij het opleggen van boetes ervoor gekozen dat een collega
      met dezelfde functie de boete oplegt. Bij gemeenten is sprake van meerdere varian-
      ten.

      Op grond van eerdere onderzoeken is geconcludeerd dat de uniformiteit in boeteop-
      leggingen wordt bevorderd, als het proces van boeteoplegging en de bepaling van
      de mate van verwijtbaarheid bij een klein aantal personen wordt neergelegd. Het
      bevorderen van uniformiteit is een goede zaak en voorkomt willekeur. 8 Het onder-
      zoek van de Inspectie bevestigt dit, maar zij constateert daarnaast dat dit op zich
      nog geen volledige garantie biedt voor een vlekkeloos boeteproces. De Inspectie is
      van oordeel dat bij een aantal uitvoeringsinstellingen controlemechanismen ontbre-
      ken, die er voor moeten zorgen dat het boeteproces ook daadwerkelijk volgens het
      vastgestelde beleid wordt uitgevoerd. Voorts is sturing nodig op de voortgang van
      het proces.

      Inrichting van het proces
      De Awb onderscheidt een lichte en een zware boeteprocedure. De uitvoeringsorga-
      nisaties dienen de zware procedure toe te passen bij gedragingen waarvoor een
      boete van meer dan 340 euro kan worden opgelegd. Een van de vereisten van de
      zware procedure is dat de boete wordt opgelegd door een andere persoon dan de-
      gene die de schending van de inlichtingenplicht heeft geconstateerd (art. 10:3 lid 4
      Awb).
      Dit kan ingevuld worden door een scheiding in persoon (boeteoplegging door een
      directe collega) of door een scheiding in functie (boeteoplegging door een boete-
      ambtenaar).
      De SVB en het UWV hebben bij het opleggen van boetes ervoor gekozen dat een
      andere persoon met dezelfde functie de boete oplegt.



      8
          Brief minister SZW aan de Tweede Kamer van 26 mei 2014; 2014-0000074057
                                                                                    Pagina 21 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>      De boete belicht | november 2014




      Gemeenten hebben de door de Awb vereiste scheiding (zeer) verschillend ingevuld.
      Grofweg heeft de Inspectie drie verschillende varianten aangetroffen:
      -   Boeteambtenaar afzonderlijke functie
         Een deel van de gemeenten heeft gekozen om één of meer personen fulltime
         vanaf 2013 te belasten met de functie van boeteambtenaar. Zij voeren alle boe-
         teonderzoeken uit en nemen de beslissing om al dan niet een boete op te leg-
         gen. De Inspectie heeft bij een aantal gemeenten geconstateerd dat er achter-
         standen ontstaan, omdat een beperkt aantal boeteambtenaren de werkstroom
         niet kunnen verwerken.
      -   Boete beslissing collegiaal
           Een collega van de afdeling handhaving of een collega klantmanager voert het
           boeteonderzoek uit en neemt de beslissing om al dan niet een boete op te leg-
           gen. Hierbij is sprake van een scheiding in persoon, maar niet in functie. Dege-
           ne die de boete beslissing neemt, heeft in die gevallen niet zelf het onderzoek
           ingesteld naar het fraudesignaal of schending van de inlichtingenplicht. Bij deze
           variant komt het ook voor dat een persoon twee functies moet combineren (bij-
           voorbeeld boeteambtenaar en kwaliteitsmedewerker).
      -    Rol voor de klantmanager in het boeteproces
           Sommige onderzochte gemeenten hebben er voor gekozen om de klantmanager
           een belangrijke rol te geven in de afweging om een boete op te leggen. De
           klantmanager bepaalt in die gevallen of het handhavingsonderzoek doorgezet
           moet worden naar de boeteambtenaar. Vervolgens voert de boeteambtenaar
           onafhankelijk een onderzoek uit en neemt hij/zij ook de beslissing om een boete
           al dan niet op te leggen.
           In deze variant komt het ook voor dat de klantmanager zelfstandig bepaalt of de
           boete moet worden opgelegd.
           De invloed van de klantmanager is zodanig dat er geen zekerheid is dat het boe-
           teproces ook daadwerkelijk wordt uitgevoerd. De betreffende gemeenten heb-
           ben geen maatregelen getroffen om de daadwerkelijke uitvoering van het boe-
           teproces te bewaken.

      Een instrument dat bij het opleggen van boetes een rol is toebedacht, is het fraude-
      register. Dit instrument is ontwikkeld om gemeenten informatie te geven in het ge-
      val een eerdere overtreding in een andere gemeenten is gepleegd. Gemeenten kun-
      nen in het frauderegister zien of een boete is opgelegd voor een eerdere overtreding
      en of er ook een fraudevordering is geregistreerd. Op een snelle manier kan de
      beambte zo achterhalen of er sprake is van recidive. Het merendeel van de onder-
      zochte gemeenten zegt dat zij het frauderegister niet raadplegen. De geïnterviewde
      medewerkers die het register niet gebruiken zijn niet op de hoogte van het bestaan
      van deze faciliteit, of achten het onbruikbaar. Degenen die het register wel raadple-
      gen zetten vraagtekens bij de actualiteit van de gegevens.
      Overigens nemen de gemeenten bij onderzoek van fraudesignalen meestal contact
      op met de gemeente die eerder bijstand heeft verstrekt aan degene naar wie een
      onderzoek wordt ingesteld. Maar een operationeel en actueel frauderegister leidt tot
      een efficiëntere werkwijze.



4.2   Oordeel over het aantal opgelegde boetes

      Uitvoering van de Fraudewet en het beleid van de uitvoeringsorganisaties moet er
      toe leiden dat zij een boete opleggen als sprake is van schending van de inlichtin-
      genplicht, waarbij ten onrechte een uitkering is ontvangen.




                                                                                Pagina 22 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




De mate waarin gemeenten, UWV en de SVB deze wet en het beleid uitvoeren heeft
de Inspectie vastgesteld op basis van het aantal opgelegde boetes ten opzichte van
de fraudevorderingen.

Op grond van de landelijke cijfers van gemeenten over 2013 en haar eigen onder-
zoek oordeelt de Inspectie dat het aantal door gemeenten opgelegde boetes te laag
is. Om recht te doen aan de Fraudewet moeten gemeenten bij een fraudevordering
daadwerkelijk een boete opleggen. Dit is zeer vaak niet het geval.
UWV legt in bijna alle gevallen, waarbij sprake is van een schending van de inlich-
tingenplicht met een benadelingsbedrag, wel een boete op. De resultaten van UWV
hebben in hoofdzaak betrekking op witte fraude.

Over het aantal door de SVB opgelegde boetes kan de Inspectie beperkt oordelen
omdat er geen exacte cijfers beschikbaar zijn. De Inspectie neemt aan dat het aan-
tal boetes dat de SVB oplegt wordt beïnvloed doordat zij geen onderzoek doet naar
witte fraude en niet opgegeven wijzigingen van de burgerlijke staat. Op basis van de
beschikbare gegevens stelt de Inspectie vast dat de SVB in absolute zin weinig boe-
tes oplegt. Bij het beperkte aantal gevallen dat de SVB aanmerkt als fraude, legt zij
wel een boete op.

Het aantal opgelegde boetes door gemeenten
Op basis van de gegevens van het CBS over 2013 heeft de Inspectie berekend hoe
gemeenten landelijk vanaf 2013 de Fraudewet hebben toegepast. Gemeenten moe-
ten via de Bijstand Debiteuren en Fraudestatistiek melden welke fraudevorderingen
zij hebben gesteld en of en welke boetes zij hebben opgelegd.

Uit de gegevens van het CBS blijkt dat de gemeenten in 2013 binnen de WWB bijna
14.000 terugvorderingen als gevolg van overtreding van de inlichtingenplicht heb-
ben vastgesteld, die vallen onder het nieuwe frauderegime.
Het aantal geregistreerde boetes ten opzichte van de fraudevorderingen bedraagt
met 4.800 boetes circa 35 procent.
Het totale bedrag aan opgelegde en geregistreerde boetes is met ruim 7 miljoen
euro ongeveer 40 procent van het totaal bedrag aan nieuwe vorderingen die in 2013
onder de Fraudewet zijn opgekomen.
Bij de Inspectie is bekend is dat vanaf 2013 een nieuwe fraudestatistiek is inge-
voerd. Daarom is nog niet volledig duidelijk hoe accuraat de vastlegging van fraude-
en boetevorderingen is.
De registratie van de opgelegde boetes moet nog verbeterd worden om een exact
beeld te krijgen.

Bij het aantal opgelegde boetes speelt een rol dat gemeenten in vergelijking met
UWV en de SVB met meerdere fraudesoorten worden geconfronteerd.
In 2013 zijn landelijk 13.800 fraudevorderingen geregistreerd. Daarvan heeft 43
procent betrekking op het verzwijgen van witte inkomsten. Daarnaast gaat het on-
der meer om zwarte fraude, verzwijgen van leefvorm, van vermogen en woonadres
waarbij het voor gemeenten complexer is om de fraude vast te stellen en boetes op
te leggen.

Uit het kwalitatieve onderzoek blijkt dat de belangrijkste reden die gemeenten ga-
ven voor de uitblijvende resultaten betrekking heeft op het beschikbaar stellen van
capaciteit voor boeteafhandeling.
Niet alle gemeenten hebben voldoende capaciteit beschikbaar gesteld voor de uit-
voering van de nieuwe taak.


                                                                        Pagina 23 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




Bij een aantal onderzochte gemeenten blijkt dat zij feitelijk pas halverwege 2013
boeteambtenaren hebben aangesteld en vanaf dat moment zijn gestart met de uit-
voering. Zo gaven vijf van de veertien onderzochte gemeenten aan een behoorlijk
grote achterstand te hebben bij het afhandelen van fraudesignalen en boeteonder-
zoeken.
Daarom handelen zij veelal eerst de gemakkelijke gevallen (nulfraude of kleine
fraudebedragen) af, hetgeen meestal leidt tot het geven van waarschuwingen.
De grotere fraudezaken (gevallen met boetebedragen boven de 340 euro) blijven
hierdoor langer liggen.

Daarnaast heeft de Inspectie bij één van de onderzochte gemeenten geconstateerd
dat zij relatief zeer weinig boetes oplegt, omdat de meeste klantmanagers een grote
weerstand koesteren tegen het opleggen van (hoge) boetes. Uit een oogpunt van
re-integratie geven zij prioriteit aan een goede relatie met de uitkeringsgerechtigde.
Een standpunt dat bij het management en de politieke leiding bekend is. Mogelijk
speelt dit ook bij andere gemeenten die niet door de Inspectie onderzocht zijn.
Weerzin tegen het opleggen van boetes en het gedogen hiervan door de leiding is
dus ook een verklarende factor voor het lage aantal boetes in verhouding tot het
aantal fraudevorderingen.

Een derde factor is gelegen in de toepassing van het overgangsrecht. De toepassing
van het overgangsrecht heeft volgens veel gemeenten tot de nodige vragen en on-
duidelijkheden geleid. Uit de interviews en de dossiers is gebleken dat een deel van
de gemeenten deze regel niet toepast zoals het Ministerie van SZW heeft aangege-
ven in de Verzamelbrief van juli 2013.
Alleen over het benadelingsbedrag dat betrekking heeft op de periode vanaf 2013
hebben deze gemeenten een boete opgelegd. Voor het deel van de fraude die voor
1 januari 2013 is gepleegd hebben zij de betrokkene een maatregel opgelegd. 9 Dit
kan de resultaten over 2013 sterk vertekend hebben waardoor niet duidelijk is of
een groot deel van de fraudevorderingen simpelweg (nog) niet afgehandeld is of dat
dit (onterecht) afgehandeld is onder het oude regime.

Bovengenoemde factoren leiden er ook (mede) toe dat de verhouding van het aan-
tal geregistreerde boetes ten opzichte van het aantal fraudevorderingen tussen de
verschillende onderzochte gemeenten nogal uiteenloopt. Voor acht van de veertien
onderzochte gemeenten heeft de Inspectie deze verhouding kunnen berekenen.

Tabel 1 illustreert dat binnen de populatie onderzochte gemeenten zeer verschillend
wordt omgegaan met de uitvoering van de Fraudewet. Zo zijn er gemeenten die
sterk onder het landelijk gemiddelde scoren, maar zijn er ook gemeenten die daar
ver boven zitten.




9
    Inmiddels is er een uitspraak van de rechtbank Rotterdam, 27-3-2014, ROT13/4948, waarbij de rechter heeft
    uitgesproken dat de uitleg van het overgangsrecht in strijd is met het EVRM en IVBPR nu de strafmaat, zonder
    dat dit eerder was voorzien, per 1-1-2013 met terugwerkende kracht is verhoogd.
    Er is een tweede uitspraak van de rechtbank Oost-Brabant van 6-5-2014, zaaknr AWB-13_5477. De rechter heeft
    over de periode van voor 2013 de maximale boete opgelegd van € 2.269,- (betreft Toeslagenwet) en heeft over
    2013 de boete gematigd i.v.m. (on)evenredigheid (niet is gebleken dat opzettelijk onjuiste informatie is ver-
    strekt; eenmalige fout die nadien niet is rechtgezet( CRVB 27-5-2010). Totaal leidt dat tot een boete van €
    2.000,- i.p.v. van ruim € 8.000,-
                                                                                                 Pagina 24 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




Tabel 1 Aantal geregistreerde boetes ten opzichte van het aantal fraudevorderingen
bij steekproefgemeenten in procenten
                                   Aantal boetes t.o.v. aantal fraudevorderingen


 Lager dan landelijk
 gemiddeld:

   A                                                      12%

   B                                                      14%

 Landelijk gemiddelde                                     35%

 Hoger dan landelijk
 gemiddeld:

   C                                                      37%

   D                                                      37%

   E                                                      47%

   F                                                      53%

   G                                                      79%

   H                                                     100%

Bron: Bijstandsdebiteuren en Fraudestatistiek CBS 2013

Het aantal opgelegde boetes door UWV
Door UWV zijn er in de periode tot en met maart 2014 onder het nieuwe fraudere-
gime bijna 33.000 overtredingen van de inlichtingenplicht afgedaan binnen de WW.
In het overgrote deel (90 procent) heeft dit geleid tot een boete. In de overige 10
procent van de gevallen leidde de overtreding van de inlichtingenplicht tot een
waarschuwing. Daarbij moet worden opgemerkt dat het UWV de prioriteit geeft aan
onderzoek van signalen over witte fraude (in 99% van de gevallen).
Het aandeel zwarte fraude is ten opzichte van de bevindingen van het onderzoek
van de Inspectie over de periode 2008-2011 bij UWV gedaald van circa drie procent
naar 1 procent in 2013.
Bovendien legt UWV ook al voor 2013 boetes op in gevallen van fraude.
Het aandeel boetes en het aandeel waarschuwingen bij het UWV zijn vergelijkbaar
met de bevindingen uit de nulmeting, waarbij de Inspectie de periode 2008-2011
heeft onderzocht (waarbij in 88% van de geconstateerde overtredingen een boete
werd opgelegd).

Het aantal opgelegde boetes door de SVB
Over het aantal opgelegde boetes ten opzichte van de fraudevorderingen die vallen
onder de toepassing van de nieuwe Fraudewet kan de SVB geen exacte cijfers leve-
ren. De SVB heeft niet vastgelegd welke fraudevorderingen in 2013 onder het oude
en welke onder het nieuwe frauderegime vallen. Voor de Inspectie is het daarom in
beperkte mate mogelijk resultaten van de SVB te vergelijken met die van gemeen-
ten en UWV.
De Inspectie heeft vastgesteld dat de SVB in absolute zin weinig boetes oplegt,
maar dat zij voor de overtreding van de inlichtingenplicht die zij als fraude aanmerkt
wel een boete oplegt.
                                                                                   Pagina 25 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>      De boete belicht | november 2014




      Daarbij neemt de Inspectie aan dat het aantal door de SVB opgelegde boetes in
      verhouding tot gemeenten en UWV lager is omdat de SVB geen onderzoeken instelt
      naar niet bij haar bekende witte inkomsten en wijzigingen in de burgerlijke staat. In
      die gevallen vordert de SVB wel de ten onrechte verstrekte uitkering terug, maar
      legt zij geen boete op omdat volgens de SVB geen sprake is van schending van de
      inlichtingenplicht.

      De Inspectie heeft verder vastgesteld dat ook bij de SVB het overgangsrecht niet
      altijd juist is toegepast
      Uit de interviews blijkt dat bij het implementeren van de Fraudewet opleidingen zijn
      aangeboden aan bepaalde regiokantoren in verband met fouten die zijn gemaakt bij
      de toepassing van het overgangsrecht. Daarbij zijn gevallen onterecht onder het
      nieuwe boeteregime afgehandeld en andersom. Naar aanleiding daarvan is een ver-
      betertraject opgestart.


4.3   Oordeel over de hoogte van de boetes

      De uitvoeringsorganisaties beoordelen naar aanleiding van de vastgestelde schen-
      ding van de inlichtingenplicht of en tot welke hoogte een boete opgelegd moet wor-
      den. Hierbij speelt vooral de mate van verwijtbaarheid een belangrijke rol.

      De Inspectie constateert dat voor de uitvoeringsinstellingen de toepassing van de
      criteria voor verminderde verwijtbaarheid een moeizaam proces is. Die conclusie
      baseert de Inspectie op de verschillen in de mate waarin de onderzochte gemeenten
      verminderde verwijtbaarheid hebben toegepast. De Inspectie leidt dit ook af uit de
      verschillen in uitvoering tussen de regionale vestigingen van UWV, terwijl UWV het
      beleid centraal heeft vastgesteld.

      De Inspectie is van oordeel dat het raadzaam is, om de criteria voor de toepassing
      van verminderde verwijtbaarheid verder uit te werken of aan te vullen.
      Het uitgangspunt van de Fraudewet is, dat elk geval individueel beoordeeld moet
      worden en de boete afgestemd moet worden op de omstandigheden van de uitke-
      ringsontvanger. Echter, een verdere uitwerking is van belang om een gelijke behan-
      deling van identieke gevallen binnen de uitvoeringsinstelling te bewerkstelligen.

      Bij de afweging om een boete op te leggen en wat de hoogte moet zijn, beoordelen
      de uitvoeringsorganisaties in het individuele geval of er redenen zijn om de boete te
      matigen of om af te zien van het opleggen. Uit de gegevens per uitvoeringsorgani-
      satie komen de verschillen in de toepassing van het beleid naar voren.

      De hoogte van de boetes bij gemeenten
      Uit de landelijke cijfers, die in tabel twee zijn weergegeven blijkt dat gemeenten in
      bijna 80 procent van de gevallen een boete opleggen gelijk aan 100 procent van het
      benadelingsbedrag.




                                                                               Pagina 26 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




Tabel 2 Sanctionering
                                                    Aantal      Percentage
 Volledig verwijtbaar                                3.750            79%
 Verminderd verwijtbaar                                750            16%
 Recidive (minimumboete of 150%)                       150             3%
 Onbekend                                              100             2%
 Totaal                                              4.800           100%
Bron: Bijstandsdebiteuren en Fraudestatistiek CBS 2013


Op basis van CBS cijfers heeft Inspectie de boeteratio berekend (boetebedrag als
percentage van het benadelingsbedrag). De ratio bedraagt voor de boetes boven de
minimumboete gemiddeld ruim 90%.

Uit het kwalitatief onderzoek bij de veertien gemeenten blijkt eveneens dat verla-
ging van de boete vanwege verminderde verwijtbaarheid niet vaak wordt toegepast.
In de interviews gaven boeteambtenaren aan dat zij niet veel ruimte zien om de
boete te matigen in individuele gevallen. In de gevallen die zij hebben beoordeeld,
is volgens hen geen sprake van omstandigheden die overeenkomen met één van de
criteria van het Boetebesluit. Zij zien daarom geen mogelijkheden om de boete te
verlagen vanwege verminderde verwijtbaarheid, ook al vinden ze dat de boete niet
altijd in verhouding staat tot de ernst van de overtreding. Voor de uitkeringsontvan-
ger betekent dit dat niet duidelijk is in welke gevallen verlaging van de boete moge-
lijk is. Uit het onderzoek is gebleken dat slechts de helft van de uitkeringsontvan-
gers aan wie is meegedeeld dat de gemeente voornemens is om een boete op te
leggen, gebruik maakt van de mogelijkheid om gehoord te worden. Het is mogelijk
dat daardoor niet alle gegevens beschikbaar zijn voor de gemeente om de mate van
verwijtbaarheid te beoordelen.

De verschillen tussen gemeenten heeft de Inspectie kunnen berekenen voor acht
van de veertien gemeenten die in het kwalitatief onderzoek zijn betrokken. Deze
zijn weergegeven in tabel drie.



Tabel 3 Toegepaste verminderde verwijtbaarheid bij steekproefgemeenten in
        procenten
 Percentage
 verminder-
 de verwijt-
 baarheid
  B                                             5%
  D                                             6%
  C                                             8%
  F                                             9%
  H                                             15%
  Landelijk                                     16%
  E                                             18%
  G                                             18%
  A                                             36%
Bron: Bijstandsdebiteuren en Fraudestatistiek CBS 2013




De hoogte van de boetes bij UWV


                                                                        Pagina 27 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




Zoals in de vorige paragraaf over het aantal opgelegde boetes is weergegeven heeft
UWV tot en met maart 2014 33.000 overtredingen van WW’ers afgehandeld en in
90 procent daarvan is een boete opgelegd.
Op basis van de gegevens van UWV heeft de Inspectie een verdeling gemaakt naar
de hoogte van de boetes.
Daaruit blijkt dat de grootste categorie, ruim 40 procent, oftewel 13.000 boetes
betrekking heeft op de minimumboete van 150 euro. Het aantal minimumboetes dat
UWV oplegt is daarmee zowel in absolute als in relatieve zin hoog in vergelijking
met gemeenten (850 minimumboetes, dat is 18 procent van alle boetes die aan
bijstandsontvangers zijn opgelegd) en de SVB ( enkele tientallen minimumboetes,
nog geen tien procent van alle boetes die aan mensen met een AOW-uitkering zijn
opgelegd. Tabel vier geeft aan hoe de verminderde verwijtbaarheid is verdeeld over
de boetes boven de minimumboete.

Tabel 4 Sanctionering door UWV, boetes boven de minimumboete
  Verwijtbaarheid                                                                                                                            Aantal                         Percentage
  Volledig verwijtbaar                                                                                                                        10.700                              64%
  Boete 75% benadelingsbedrag                                                                                                                  2.400                              14%
  Boete 50% benadelingsbedrag                                                                                                                  1.600                              10%
  Boete 25% benadelingsbedrag                                                                                                                  2.000                              12%
  Totaal                                                                                                                                     16.800                              100%



De Inspectie heeft ook berekend wat de verhouding is tussen de boetes en de bena-
delingsbedragen. Oftewel hoe hoog is de boeteratio (totale boetes gedeeld door het
totale benadelingsbedrag). Het blijkt dat voor de boetes boven de minimumboete
van 150 euro de boeteratio bij UWV 83 procent bedraagt.

Uit zowel het kwalitatieve onderzoek als de analyse van de gegevens van UWV bleek
dat er sprake is van sterke regionale verschillen in de uitvoering binnen het UWV
(zie figuur 1).

Figuur 1 Regionale verschillen in mate van verwijtbaarheid van boetes boven de
         minimumboete


  100%
   90%
   80%
   70%                                                                                                                                                                   25% benadelingsbedrag
   60%
   50%
   40%
   30%                                                                                                                                                                   50% benadelingsbedrag
   20%
   10%
    0%                                                                                                                                                                   75% benadelingsbedrag
                                                  Overijssel/N-…


                                                                              W-Brabant/…




                                                                                                                                                               Limburg
                                                                                                                               M+O Brabant
                                       Rijnmond
           Noord




                                                                                                             N-Holland-Noord
                                                                   Den Haag
                   Utrecht/Flevoland




                                                                                            M+Z Gelderland



                                                                                                                                             Groot Amsterdam




                                                                                                                                                                         Geen verminderde
                                                                                                                                                                         verwijtbaarheid



Bron: UWV



Uit deze figuur blijkt dat er regio’s zijn waar relatief hoger wordt gesanctioneerd.
                                                                                                                                                                                                 Pagina 28 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




Zij leggen in het overgrote deel van de overtredingen een boete die gelijk is aan
100 procent van het benadelingsbedrag. Ook zijn er bij UWV regio’s waar duidelijk
minder streng gesanctioneerd wordt en juist relatief vaak is afgeweken van de 100
procent boete.
Daarbij lijken er eveneens aanwijzingen te zijn voor verschillen tussen regio’s voor
wat betreft het verlagingspercentage dat het meest wordt toegepast, indien sprake
is van verminderde verwijtbaarheid (25 procent, 50 procent dan wel 75 procent).
Tot slot laten ook het aandeel waarschuwingen en minimumboetes opvallende ver-
schillen zien tussen regio’s.
De Inspectie heeft geen factoren kunnen identificeren die deze regionale verschillen
kunnen verklaren en beschouwt deze als mogelijke risico’s van rechtsongelijkheid in
de uitvoering.

De hoogte van de boetes bij de SVB
In de paragraaf over het aantal opgelegde boetes is opgemerkt dat de SVB geen
exacte gegevens kan leveren over het aantal in 2013 opgelegde boetes onder het
nieuwe frauderegime.
Niettemin heeft de SVB wel gegevens verstrekt op grond waarvan een indicatie kan
worden gekregen over de hoogte van de boetes die vanaf de invoering van de Frau-
dewet zijn opgelegd.

Uit de analyse die de Inspectie heeft uitgevoerd blijkt dat zo’n 70 procent van de
opgelegde boetes boven de minimumboete duidelijk lager zijn dan de bijbehorende
benadelingsbedragen.

Dit percentage is waarschijnlijk sterk beïnvloed omdat de SVB, zoals in hoofdstuk
drie is beschreven, de eerste 4 (of 6) weken van de fraudeperiode in mindering
brengt op het benadelingsbedrag.
Daardoor kan tevens niet worden afgeleid in hoeveel gevallen de SVB het instru-
ment verminderde verwijtbaarheid heeft toegepast, omdat de boetes nooit 100 pro-
cent van het benadelingsbedrag zijn. Op grond van de beschikbare gegevens van de
SVB blijkt dat de boeteratio (totale boetes gedeeld door het totale benadelingsbe-
drag) bij de boetes boven de minimumboete van 150 euro gemiddeld ongeveer 60
procent bedraagt.

Op grond van het kwalitatief onderzoek en de analyse van de gegevens van de SVB
heeft de Inspectie geen regionale verschillen in de uitvoering vastgesteld.




                                                                        Pagina 29 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




                                   Pagina 30 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>    De boete belicht | november 2014




5   Bestuurlijke reactie en naschrift Inspectie


    Reactie UWV, SVB, Divosa/VNG en nawoord Inspectie SZW

    De Inspectie heeft het conceptrapport op 19 september 2014 voorgelegd aan de
    uitvoeringsorganisaties die zijn betrokken bij deze programmarapportage. De In-
    spectie heeft op 2, 3 en 14 oktober reacties ontvangen van respectievelijk Divo-
    sa/VNG, de SVB en UWV. Hieronder volgt een samenvatting van de reacties en een
    nawoord van de Inspectie. In de bijlagen zijn de schriftelijke reacties van de uitvoe-
    ringsorganisaties integraal opgenomen.

    Reactie van VNG en Divosa

    VNG en Divosa hebben een gezamenlijke reactie afgegeven.
    Zij herkennen de uitvoeringsproblematiek rondom het opleggen van boetes.
    Volgens Divosa en de VNG zijn de in het rapport gesignaleerde capaciteitsproblemen
    bij het invoeren van de Fraudewet van tijdelijke aard.
    Daarnaast vinden zij dat het niet eenvoudig is om de wet met de dagelijkse praktijk
    te rijmen: “Gemeenten maken praktische keuzes. Het is jammer dat de Inspectie
    daarvoor in haar oordeel weinig oog heeft en uitsluitend kijkt naar de letter van de
    wet”.

    Divosa en de VNG vinden dat de rapportage een aantal aangrijpingspunten geeft
    voor verbetering.
    Graag zouden zij meer willen weten over de controle- en sturingsmechanismen die
    er volgens de Inspectie toe moeten leiden dat de uniformiteit bij de uitvoering van
    het boeteproces beter wordt gewaarborgd.

    Divosa en de VNG ondersteunen het advies van de Inspectie om de criteria voor de
    toepassing van verminderde verwijtbaarheid nader uit te werken:
    “Divosa en de VNG ondersteunen dat advies mits gemeenten de vrijheid behouden
    om daarin keuzes te maken en maatwerk toe te passen als het nodig is”.

    Nawoord Inspectie bij commentaar VNG en Divosa

    De taak van de Inspectie is om een oordeel te geven over de effectiviteit van de
    uitvoering van de Fraudewet. De wet is daarbij het uitgangspunt voor de Inspectie.

    Op grond van het onderzoek heeft de Inspectie geconcludeerd dat bij de vormge-
    ving van het boeteproces het voor de uniformiteit van de uitvoering van belang is
    om de functie van het opleggen van boetes bij zo min mogelijk mensen neer te leg-
    gen.
    Ook een onafhankelijke positie ten opzichte van het primaire proces biedt daarvoor
    meer waarborgen. Evenwel moeten er volgens de Inspectie ook sturings- en contro-
    lemechanismen in de organisatie zijn opgenomen, die ervoor zorgen dat nagegaan
    wordt of het boeteproces ook daadwerkelijk conform de wet en het door de ge-
    meenten vastgestelde beleid wordt uitgevoerd. Dit zijn maatregelen die gemeenten
    ook voor andere onderdelen van de uitvoering hebben getroffen. Uiteraard is de
    Inspectie bereid om haar zienswijze op dit aspect van de uitvoering toe te lichten.




                                                                             Pagina 31 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




Reactie UWV

UWV kan zich vinden in de oordelen van de Inspectie. Het constateert wel dat UWV
en SVB verschillend omgaan met de regelgeving. Dit betreft de termijn waarbinnen
de uitkeringsgerechtigde wijzigingen in de omstandigheden moet melden. Ook zijn
er verschillen met betrekking tot de Wet eenmalige gegevensuitvraag. UWV zal con-
tact opnemen met het ministerie van SZW om deze verschillen te bespreken.

UWV bestrijdt de suggestie van de Inspectie dat UWV minder boetes voor zwarte
fraude oplegt. Het onderzoek van de Inspectie richt zich op het nieuwe sanctiebe-
leid, hierdoor blijft een deel van de boetes buiten de scope van het onderzoek.

UWV is van mening dat de presentatie van alleen de opgelegde boetes boven de
minimumboete in Tabel 4 het grote aantal minimumboetes onderbelicht. 40 procent
van het aantal opgelegde boetes betreft een minimumboete.

Nawoord Inspectie bij commentaar UWV

De Inspectie neemt kennis van de constatering van UWV dat de uitvoeringspraktijk
afwijkt van die van de SVB en dat het hierover in gesprek gaat met het ministerie
van SZW. De Inspectie zal het verloop en de uitkomsten van dit gesprek met be-
langstelling volgen.

De Inspectie heeft alleen het sanctioneren van overtredingen van de inlichtingen-
plicht bij de WW onderzocht. De Inspectie is er niet van overtuigd dat het relatieve
lage aantal boetes voor zwarte fraude wordt verklaard, doordat zij geen rekening
houdt met boetes opgelegd onder het oude boeteregime.
Op basis van de haar ter beschikking gestelde bestanden heeft zij onderzocht, of het
relatieve aantal boetes voor zwarte fraude toeneemt in de tijd, onder de veronder-
stelling dat de invloed van het oude regime vermindert. Uit de gegevens blijkt dat
dit niet het geval is. De verhouding blijkt in de eerste maanden van 2014 lager te
liggen dan dezelfde periode in 2013 (0,6% versus 1,1%).

De zorg van UWV dat het grote aantal minimumboetes onderbelicht blijft, deelt de
Inspectie niet. In de alinea boven de tabel staat expliciet dat 40% van de boetes
een minimumboete betreft.

Reactie SVB

De SVB geeft een uitgebreide reactie op onderhavig rapport (zie bijlage). De kritiek
concentreert zich op drie uitvoeringsaspecten, waarvan de Inspectie vindt dat deze
niet in lijn met de wet plaatsvinden. De SVB bestrijdt deze zienswijze. Het betreft de
volgende punten.
    •     De wijzigingen waarvan de SVB-klanten melding moeten maken aan de
          SVB. De Wet Eenmalige Gegevensuitvraag werk en inkomen (WEU) dwingt
          de SVB dubbele gegevensuitvraag te voorkomen. SVB is van mening dat in-
          komensgegevens die via bestandskoppelingen tot haar komen niet meer
          door de uitkeringsgerechtigde aangeleverd hoeven te worden.
    •     De wijze waarop de SVB de duur van de fraudeperiode en het benadelings-
          bedrag vaststelt. De SVB stelt dat de uitkeringsgerechtigde pas in gebreke
          is, wanneer de meldingstermijn is overschreden. De fraudeperiode gaat in
          vanaf het moment dat iemand in gebreke is gebleven, ergo wanneer de
          termijn is verstreken dat iemand aan de inlichtingenplicht had kunnen vol-
          doen. Bij de berekening van de boete wordt hiermee rekening gehouden.

                                                                         Pagina 32 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




     •    De wijze waarop de SVB de hoogte van de boete bepaalt. Bij de berekening
          van de boete houdt de SVB rekening met de draagkracht van de uitkerings-
          gerechtigde.

Nawoord Inspectie bij commentaar SVB

De Inspectie constateert dat de SVB met haar verwijzing naar de WEU zegt te han-
delen naar de geest van die wet, maar dat een wettelijke grondslag voor deze be-
nadering hier ontbreekt. Voorts constateert de inspectie dat de SVB bij de vaststel-
ling van de fraudeperiode zegt te handelen naar de letter van de wet en zodoende
handelt in afwijking van de in de memorie van toelichting van de wet gegeven be-
doeling van de wetgever. Daarnaast stelt de Inspectie vast dat de SVB bij de bere-
kening van de hoogte van de boete de facto kiest voor een categoriaal matigingsbe-
leid en daarmee treedt buiten het kader van de wet.

De Inspectie is van mening dat de SVB bij de uitvoering van haar taken dient te
handelen naar de wet en de daarbij gegeven toelichting. Zij kan alleen andere (be-
leids)keuzes maken indien de wet daarvoor de ruimte biedt. Op die wijze komt een
eenduidige beleidsvorming en uitvoering tot stand. Gelet daarop ziet de Inspectie in
de reactie van de SVB geen grond om af te wijken van haar oordeel over de ge-
noemde aspecten.




                                                                        Pagina 33 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




                                   Pagina 34 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




Bijlage 1 Begrippenlijst


•    Bestuurlijke boete: Onvoorwaardelijke verplichting tot betaling van een geldsom
     die niet door de strafrechter wordt opgelegd, maar door een bestuursorgaan.
     (5:40 lid 1 AWB).
•    Boeteratio: Opgelegde boete gedeeld door de fraudevordering.
•    Incasso: De inning van de vordering.
•    Inlichtingenbureau: het Inlichtingenbureau is opgericht in 2001 door het Minis-
     terie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, mede op initiatief van VNG en Di-
     vosa. Het Inlichtingenbureau is een organisatie voor gemeenten en andere
     overheden. Het werk is er voornamelijk op gericht gemeenten te helpen bepalen
     op welke ondersteuning burgers recht hebben: o.a. door na te gaan of mensen
     die geld van de gemeente ontvangen daar ook daadwerkelijk recht op hebben
     (rechtmatigheidscontrole). Gegevens die bij gemeenten bekend zijn, worden
     vergelijken met de gegevens van tal van andere organisaties, zoals de Belas-
     tingdienst, het UWV en de SVB.
•    Inlichtingenplicht: de verplichting van uitkeringsgerechtigden om op verzoek
     van de uitvoeringsorganisatie of uit eigen beweging mededeling te doen van alle
     feiten en omstandigheden waarvan redelijkerwijs duidelijk moet zijn, dat zij van
     invloed kunnen zijn op zijn arbeidsinschakeling of het recht op uitkering.
•    Leefvormfraude: Hiervan is sprake als iemand met een bijstand of AOW-
     uitkering een gezamenlijke huishouding voert met een partner zonder dat te
     melden aan de uitkeringsinstantie.
•    LKC (Landelijk Kenniscentrum Handhaving): fungeert – per 1 januari 2012 – als
     ‘BackOffice’ voor de RCF’s. (o.a. door: het ontwikkelen handhavingskennis en –
     producten en het uitwisselen van informatie, ervaringen, producten en kennis).
•    RCF’s - Kenniscentra Handhaving (voorheen Regionale Coördinatiepunten Frau-
     debestrijding): De 9 RCF Kenniscentra Handhaving zijn een initiatief van het mi-
     nisterie van SZW om gemeenten en handhavingspartners in het WIZ-domein
     (Werk, Inkomen en Zorg) te verbinden en te versterken. De RCF’s vormen hier-
     toe een landelijk dekkend netwerk, van waaruit ze gemeenten en partners kop-
     pelen, adviseren en ondersteunen.
•    Robuuste incasso: Het maximaal drie maanden buiten werking stellen van de
     beslagvrije voet bij verrekening van de bestuurlijke boeten bij recidive.
•    RPF: Regionaal Platform Fraudebestrijding. Dit platform bestaat uit bestuurlijke
     vertegenwoordigers van gemeenten in de regio en vertegenwoordigers van de
     ketenorganisaties (belastingdienst, UWV, ect.). Op regionaal niveau vormt elk
     RCF het uitvoerend orgaan van het Regionale Platform Fraudebestrijding (RPF).
     Het RPF stelt het jaarplan van het RCF vast en stuurt op de uitvoering ervan.
•    Signaal: Een signaal kan een (anonieme) tip zijn, een vermoeden van fraude
     door een medewerker van de eigen organisatie of van een andere instantie, zo-
     als het inlichtingenbureau.
•    Sociale Recherche: Deze instantie is gespecialiseerd in het opsporen van fraude-
     zaken, zoals zwartwerken, werken zonder inkomsten te melden, het verzwijgen
     van vermogen en woonfraude. Bij een vermoeden van fraude mag de Sociale
     Recherche naast de administratieve controle (het vergelijken van gegevens) ook
     andere wettelijke opsporingsmethoden gebruiken zonder dat betrokkene daar-
     van op de hoogte moet worden gesteld.


     Het horen van getuigen en het instellen van een buurtonderzoek kunnen daar
     deel van uit maken. Naast opsporing van fraude op verzoek van de samenwer-

                                                                        Pagina 35 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




     kende regiogemeenten, is de sociale recherche een aantal gemeenten ook van
     dienst bij fraudepreventie.
•    Strafrechtelijke sanctie: Een door de rechter opgelegde straf.
•    Suwinet-Inkijk: Biedt overheidsorganisaties de mogelijkheid om gegevens van
     burgers, die bij andere overheidsorganisaties of basisregistraties zijn opgesla-
     gen, te raadplegen in een webtoepassing.
•    Vermogensfraude: Hiervan is sprake als iemand met een bijstandsuitkering (een
     deel van) zijn vermogen niet opgeeft.
•    Vordering: Het recht om de teruggave van een bedrag te eisen.
•    Uitkeringsfraude: Er is sprake van uitkeringsfraude als een verwijtbare overtre-
     ding van de inlichtingenplicht resulteert in onverschuldigde betaling van de uit-
     kering. (memorie van toelichting Fraudewet).
•    Witte fraude: Hieronder wordt verstaan, het verrichten van arbeid waarover wel
     belasting en premies zijn betaald maar die niet is gemeld bij de uitkeringsin-
     stantie. (Handhavingsprogramma 2011- 2014)
•    Woonadresfraude: Hiervan is sprake als een uitkeringsontvanger een ander
     adres opgeeft, dan waar hij of zij verblijft. Ook het niet melden van verblijf in
     detentie valt hieronder.
•    Zwarte fraude: Hieronder wordt verstaan het verrichten van arbeid waarover
     geen belasting en premies zijn betaald en die niet is gemeld bij de uitkeringsin-
     stantie.




                                                                         Pagina 36 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




Bijlage 2 Reacties VNG/Divosa, UWV en SVB




                                            Pagina 37 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




                                   Pagina 38 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>     Divosa
                                                                                    Vereniging van
                                                                                    Nederlandse Gemeenten
 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid(SZW)
 Dhr. mr. J.A. van den Bos
 Postbus 90801
2509 LV 'S-GRAVENHAGE




                                            uw kenm€rk                      bijlage(n)

(070) 373 8825                              2014-00001 34149
betrsft                                     ons ksnmerk                     datum

bestuurlijke reactie                        ECSD/U201401861                 02 oktober 2014
conceptrapportage




Geachte heer Van den Bos,

Hartelijk dank voor het toezenden van de programmarapportage 'Boete Belicht' dat is opgesteld door
de lnspectie SZW. De lnspectie constateert dat gemeenten naar het oordeel van de lnspectie te weinig
en te lage boetes opleggen. VNG en Divosa herkennen de uitvoeringsproblematiek rondom het
opleggen van de boetes.

Uit een rapportage van het CBS bleek ook al dat er relatief weinig boetes door gemeenten waren
opgelegd in relatie tot het aantal vorderingen. Na onderzoek van het CBS destijds blijkt hiervoor een
aantal oorzaken te zijn. De belangrijkste oorzaak is het overgangsrecht. Het gaat hierbij om
vorderingen na 1 januari 2013, maar waarbi¡ de overtreding voor 2013 is begaan of overtredingen
waarbij door veruvarring rond het overgangsrecht het oude regime is gehanteerd. Een andere oorzaak
is dat gemeenten pas in de loop van 2013 zijn gestart met het opleggen van boetes door
                                                                    1
opstartproblemen, onder andere door softwareproblemen.
VNG en Divosa hebben altijd kanttekeningen geplaatst bij de uitvoering van de Fraudewet en hebben
op 13 februari 2014 een signaal naar buiten gebracht waarbij de knelpunten van de Fraudewet op een
rij staan Zie hiervoor beide websites.

      ¡      Divosa: http://wr,rwv.divosa.nl/actueel/nieuws/fraudewet-leidt-tot-knelpunten-in-de-uitvoerinq
      .      VNG:
             hand havino/nieuws/de-ervari nqen-met-een-iaar-fraudewet

Bekende knelpunten Fraudewet
1             Diverse gemeenten lopen aan tegen het niet werkbare verplichte boetebeleid. Belangrijk
          knelpunt is de proportionaliteit van de boete in relatie tot de zwaarte van het vergrijp Daarnaast is
          het opleggen van een boete verplicht, ook als er geen uitkering meer verstrekt wordt.
2.            Een harde aanpak en (hoge) boetes zorgen ervoor dat belanghebbenden sneller in de
          financiele problemen komen. Gemeenten stellen dat (grote) schulden en een harde aanpak een
          negatieve invloed hebben op de re-integratie: problematische schulden leiden vaker tot herhaling
          van fraude en een harde aanpak leidt vaak tot een lagere motivatie voor het zoeken naar werk.




VNG Postbus 30435, 2500 GK Den Haag Tel 070-373 83 93 wvvw.vnq.nl                                             01
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>3.       Gemeenten ervaren geregeld problemen met klanten die onder beschermingsbewind staan.
      Bewindvoerders kunnen de oorzaak zijn van het schenden van de inlichtingenplicht. Juridisch blijft
      de klant verantwoordelijk en zal hij de bewindvoerder moeten aanspreken. Hoewel
      bewindvoerders expliciet zijn geïnformeerd over het tijdig verstrekken van inlichtingen, blijkt in de
      praktijk dat bijstandsgerechtigden hierdoor met regelmaat in de problemen komen.

De lnspectie concludeert dat een deel van het probleem is ontstaan doordat sommige gemeenten
capaciteitsproblemen hadden en pas halvenruege het jaar echt zijn begonnen met het uitvoeren van de
Fraudewet. Daarmee is het probleem van tijdelijke aard.
Een ander deel van het probleem komt doordat het niet eenvoudig is om de wet met de dagelijkse
praktijk te rijmen. Gemeenten maken daarin pragmatische keuzes. Het is jammer dat de lnspectie
daarvoor in haar oordeel weinig oog heeft en uitsluitend kijkt naar de letter van de wet.

Verbeterpunten
De rapportage geeft een aantal aangrijpingspunten voor verbetering.
1.      De lnspectie onderscheidt drie varianten in de manier waarop gemeenten het
    uitvoeringsproces vormgeven. De lnspectie stelt dat het de uniformiteit ten goede komt als de
    functie van het opleggen van boetes bij zo min mogelijk personen wordt neergelegd. Maar zelfs
    datzou niet per se leiden tot een vlekkeloos proces, stelt de lnspectie. Wij horen graag meer van
    de lnspectie over de controle- en sturingsmechanismen waaraan de rapportage refereert en die
    gemeenten zouden kunnen toepassen om dit te verbeteren.
2       De lnspectie stelt dat gemeenten nauwelijks gebruik maken van de geboden beleidsruimte om
    de boete te verlagen dan wel af te zien van boete Juist die ruimte zou een aantal van de door
    gemeenten genoemde knelpunten kunnen wegnemen. Tegelijkertijd hoort de lnspectie bij
    gemeenten dat zij niet goed weten hoe zij inhoud moeten geven aan deze bepaling. De lnspectie
    adviseert daarom de criteria nader uit te werken voor verminderde ven¡vijtbaarheid of wel het
    afzien van boete vanwege bijzondere omstandigheden. Divosa en VNG ondersteunen dat advies,
    mits gemeenten de vrijheid blijven houden om daarin hun eigen keuzes te maken en maatwerk
    toe te passen als het nodig is. Begin oktober komt het RCF met een update van de werkwijzer
    'Matigen boete ten gevolge van verminderde venruijtbaarheid'. Wij zullen deze werkwijzer,
    waarmee gemeenten die criteria nader kunnen uitwerken, onder de aandacht van gemeenten
    brengen


Hoogachtend,

Divosa                                                             VNG

 1




René Paas                                                          drs      JGM deVet
Voorzitter                                                         Lid di




VNG Postbus 30435, 2500 GK Den Haag Tel 070-373 83 93 www.vnq.nl                                         02
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




                                   Pagina 50 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>De boete belicht | november 2014




Publicaties van de Inspectie SZW, directie werk en inkomen


2014

R14/01           Handhaving tijdens de Dienstverlening
R14/02           Kansen voor oudere Ww-ers (45+)!
R14/03           Afspraken en resultaten regionaal arbeidsmarktbeleid
R14/04           Ken uw klanten
R14/05           De boete belicht


2013

R13/01           De Sociale Verzekeringsbank; Veranderprogramma SVB Tien
R13/02           De invloed van ontheffingen op de arbeidsparticipatie van WWB’ers
R13/03           Regierol gemeenten bij regionaal arbeidsmarktbeleid
R13/04           Over signaal, sanctie en incasso
R13/05           Dienstverlening aan oudere (45+) bijstandsgerechtigden
R13/06           Van schoolgaand kind tot zelfstandig jongere ACTIEF OP WEG NAAR
                 WERK
R13/07           Verordeningsplicht gemeenten maatschappelijke participatie kinderen
R13/08           De burger bediend in 2013
R13/09           Voor wat hoort wat; Een beschrijving van de uitvoering van de tegen-
                 prestatie naar vermogen door gemeenten




                                                                         Pagina 51 van 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>