<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Wonen in de Metropoolregio 2023
                                  Onderzoek en Statistiek
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Colofon                                                                       Auteurs
                                                                              Laura de Graaff            O&S Amsterdam
                                                                              Feiko de Grip              O&S Amsterdam
                                                                              Michiel van Dartel         O&S Amsterdam
                                                                              Hester Booi                O&S Amsterdam
                                                                              Natalie Runtuwene          O&S Amsterdam
                                                                              Bart Sleutjes              O&S Amsterdam
                                                                              Nina Vos                   O&S Amsterdam
                                                                              Sjoerdje van Heerden       O&S Amsterdam
Het onderzoek is uitgevoerd door Onderzoek en Statistiek, gemeente
Amsterdam in opdracht van de Metropoolregio Amsterdam en Platform             Onderzoek en Statistiek (O&S)
Corporaties Metropoolregio Amsterdam. Het onderzoek is begeleid door de       President Kennedylaan 923
deelnemende gemeenten en corporaties.                                         1079 MZ Amsterdam
                                                                              020-2510333
Begeleidingscommissie                                                         onderzoek.amsterdam.nl
Lisan Wilkens            Metropoolregio Amsterdam                             laura.de.graaff@amsterdam.nl
Steven Kromhout          Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties          f.de.grip@amsterdam.nl
Tobias Dobbe             Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties
Renée Kuit               gemeente Zaanstad
Monique van Diest        gemeente Purmerend                                   Alle WiMRA publicaties zijn te vinden op:
Betty Boerman            regio Gooi en Vechtstreek                            • onderzoek.amsterdam.nl/dossier/wimra
Martine de Graaf         gemeente Haarlem                                     • Dashboard Metropoolregio | Website Onderzoek en Statistiek (amsterdam.nl)
Els van der Schans       gemeente Haarlemmermeer                              • www.metropoolregioamsterdam.nl/wimra-2023
Marco Poppelier          gemeente Lelystad
Iwan van der Meer        gemeente Lelystad                                    Amsterdam, 11 juli 2024
Willem Pije              gemeente Amstelveen
Xandra van Ginkel        gemeente Haarlemmermeer                              Vormgeving      Daan Dirk de Jonge
Yassin El Ouardani       gemeente Almere                                      Foto voorzijde: Het Sluishuis op IJburg, Steigereiland, Edwin van Eis (2023)
Joost Bos                gemeente Amsterdam                                   Fotografie:     Gemeente Amsterdam, MRA,
Tessie Dijkers           provincie Noord-Holland                                              Gemeente Amstelveen, Gemeente Haarlem




                                                                          2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Inhoud



                                                                  Digitaal rapport
Inleiding                                                6
Wonen in Metropoolregio Amsterdam 2023 in perspectief   10
                                                                  In dit rapport kunnen lezers bij een aantal MRA-figuren doorklikken naar
Deel l Woningvoorraad en bewoning                       22
Deel ll Verhuisdynamiek en woonwensen                   56        uitsplitsingen op deelregionaal niveau of naar data in het Dashboard MRA.
Deel lll Prettig wonen en duurzaamheid                  94
                                                                             Een klik op dit pictogram brengt de lezer naar
Eindnoot                                                118                  het figuur met een uitsplitsing op deelregionaal niveau
Uitsplitsing naar Deelregio                             119
                                                                             Een klik op dit pictogram brengt de lezer naar
                                                                             het figuur op MRA-niveau.

                                                                             Een klik op dit pictogram brengt de lezer naar
                                                                             downloadbare cijfers en visualisaties in het Dashboard MRA




                                                              4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Inleiding


Het onderzoek ‘Wonen in de Metropoolregio Amsterdam’ (WiMRA) 2023 geeft de                                Zaanstreek-Waterland
ontwikkelingen weer in de betaalbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit van het                                                                                                                  Almere-Lelystad
                                                                                                                                                Purmerend
wonen in de Metropoolregio Amsterdam (MRA). Het onderzoek gaat hierbij in op             Zuid-
                                                                                         Kennemerland/                                                               Edam-Volendam
de verschillende deelregio’s binnen de MRA en op de verschillen die er zijn tussen       IJmond                      Uitgeest

bijvoorbeeld woonsegmenten, inkomensgroepen en huishoudenstypen. Naast                                Heemskerk
                                                                                                                                    Wormerland
                                                                                                      Beverwijk
deze rapportage zijn er factsheets per gemeente en een samenvattende factsheet                                                                                                                                              Lelystad


over de ontwikkelingen in de MRA. Ook worden de cijfers weergegeven in het                                                                 Oostzaan         Waterland
                                                                                                      Velsen             Zaanstad
Dashboard MRA. Alle publicaties, ook van voorgaande edities, zijn te vinden op:                                                                 Landsmeer


onderzoek.amsterdam.nl/dossier/wimra.                                                         Bloemendaal


                                                                                                      Haarlem                                                                               Almere
De MRA is een samenwerkingsverband van 30 gemeenten, de provincies Noord-                 Zandvoort
                                                                                                                                       Amsterdam
Holland en Flevoland en de Vervoerregio Amsterdam. Met de MRA Agenda als                         Heemstede
                                                                                                                                                            Diemen

basis wordt samengewerkt op het gebied van Ruimte, Economie en Mobiliteit, en                                  Haarlemmermeer
                                                                                                                                                                             Gooise Meren
                                                                                                                                    Amstelveen
ook op het gebied van Wonen. Het WiMRA is onderdeel van het programma                                                                                                                        Huizen
                                                                                                                                             Ouder-Amstel
Bouwen en Wonen. Het onderzoek is uitgevoerd in alle gemeenten van de MRA,                                               Aalsmeer                                                                     Blaricum

met uitzondering van Uitgeest. Deze gemeente maakt geen onderdeel uit van de                                                    Uithoorn
                                                                                                                                                                                            Laren

woningmarktregio MRA.                                                                                                                                          Wijdemeren
                                                                                                                                                                                     Hilversum

                                                                                                         Amstelland-Meerlanden                                                                        Gooi en Vechtstreek
Gezamenlijk onderzoek en kennisdeling is één van de pijlers onder de
samenwerking op het gebied van bouwen en wonen in de MRA. Het WiMRA is een
belangrijke bron voor regionaal inzicht in de werking van en samenhang op de
woningmarkt en voor het gesprek over de woningbouwopgave en de
betaalbaarheid van het wonen. Het WiMRA wordt uitgevoerd in opdracht van de
Metropoolregio Amsterdam en de corporaties vertegenwoordigd in de MRA,
waaronder leden van het Platform Corporaties Metropoolregio Amsterdam.




                                                                                     6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Leeswijzer inkomensgroepen en woonsegmenten

In de hoofdstukken zijn inkomensgrenzen en huur- en koopklassen een                    Huur- en koopklassen
terugkerend element. Hiervoor wordt een vaste indeling gehanteerd                      Op basis van de huurprijs wordt bepaald of een huurwoning een vrije sector
(Tabel 1.1 ). Voor elke inkomensgroep is bepaald welke huur- en koopklasse             woning of een sociale huurwoning is. Ligt de kale huurprijs boven de
bereikbaar en/of passend is. De huurgrenzen volgen uit het huurbeleid. De              liberalisatiegrens (€808) dan wordt een woning in dit rapport ingedeeld bij de vrije
koopklassen zijn bepaald op basis van de leennormen per inkomensgroep. De              sector.
hypotheeklasten zijn daar weer een afgeleide van. In de grafieken in dit rapport
krijgen de corresponderende inkomens-, huur- en koopklassen steeds gelijke             De koopvoorraad wordt ingedeeld in WOZ-klassen. Dit zijn de WOZ-waarden van
kleuren.                                                                               1/1/2023, met het prijspeil van 2022.

Sinds 2022 zijn er twee inkomensgrenzen voor de toegang tot sociale huur. Voor
eenpersoonshuishoudens (eph) is deze in 2023 vastgesteld op €44.035 en voor
meerpersoonshuishoudens (mph) op €48.625. Het Rijk heeft deze grens voor
meerpersoonshuishoudens verhoogd zodat ook meerpersoonshuishoudens met
een middeninkomen in aanmerking komen voor sociale huur. Voor de analyses
wordt de doelgroep sociale huur gebruikt om het aandeel lage inkomens te
definiëren. Bij bepaalde analyses, zoals voor inkomensontwikkeling, wordt de
eenpersoonsinkomensgrens gehanteerd (zie paragraaf 1.2
Inkomensontwikkelingen ).

Binnen de sociale huur geldt er een norm voor passend toewijzen van
huurwoningen, om te voorkomen dat woningzoekenden met lage inkomens een
woning krijgen toegewezen die ze niet kunnen betalen. Dit geldt in 2023 voor
eenpersoonshuishoudens met een inkomen tot €25.475 en voor
meerpersoonshuishoudens met een inkomen tot €34.575. Bij tenminste 95% van
de woningen die corporaties toewijzen aan huishoudens onder deze
inkomensgrenzen, moet de huur onder de aftoppingsgrens (grens waarop
huurtoeslag wordt verlaagd) liggen.




                                                                                   7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Tabel 1.1         Woonsegmenten koop en huur en bijbehorende inkomensgroepen, 2023

                                                                                                bruto
                                                     € kale huur                                                     inkomensgroep
 €                                                                     WOZ waarde koop          hypotheek/                                                                                 € netto/maand
                                                     per maand                                                        (€ bruto per jaar)
                                                                                                maand

 doelgroep tot grens passend toewijzen 1             tot €647           €98.000                  tot €468            lage inkomens tot grens passend toewijzen 1 €25.475         groep 1   tot €1.873


                                                                                                                     lage inkomens tot grens passend toewijzen 2
 doelgroep tot passend toewijzen 2                   €647- €694         €147.000                €468 - €702                                                                      groep 1   €1.873 - €2.293
                                                                                                                     (€25.475 - €34.575)
                                                                                                €702 -                                                                                     €2.293 -
                                                                       tot €188.000 (eph)                            lage inkomens grens passend toewijzen tot sociale
 doelgroep tot sociale huurgrens                     €694 - €808                                €898 (ehp)                                                                       groep 2   €2.776 (ehp)
                                                                       en € 209.000 (mph)                            huurgrens (eph: €44.035, mph: €48.625)
                                                                                                €998 (mhp)                                                                                 €3.042 (mph)
 extra grens 10% sociale huur (gold t/m 2022*) € 808                   € 209.000                €898 - €998          lage middeninkomens: €44.035 tot €48.625                    groep 3   €2.776 - €3.042
                                                                                                                     lage middeninkomens: sociale huurgrens
 middelduur 1                                        €808 - €1.010     €209.000-€237.000        €998 - €1.123                                                                    groep 4   €3.042-€3.312
                                                                                                                     (eph: €44.035, mph: €48.625) tot €55.044

 middelduur 2                                        €1.010 - €1.123   €237.000 - €296.000      €1.123 - €1.413      middeninkomens: €55.044 tot €66.053                         groep 5   €3.312- €3.774


 duur 1                                              €1.123- €1.504    €296.000 - €438.000      €1.413 - €2.091      hoge inkomens: €66.053 tot €88.070                          groep 6   €3.774 - €4.621

 duur 2                                              vanaf €1.504      vanaf €438.000           vanaf €2.091         hoogste inkomens: €88.070 en meer                           groep 7   €4.621 en meer


* t/m 2022 mochten corporaties tot 10% van de woningen toewijzen aan de laagste middeninkomens (2021: sociale huurgrens - €44.655). In 2023 bestaat deze extra inkomensgrens niet meer.




                                                                                                          8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Onderzoeksverantwoording
                                                                                Weging van het bestand
Het onderzoek “Wonen in de Metropoolregio Amsterdam” (WiMRA) bestaat uit
                                                                                Het enquêtebestand wordt gewogen naar het totaal aantal bewoonde woningen
een grootschalige enquête waaraan in totaal ruim 47.000 respondenten uit de
                                                                                in de gemeente (of deelgebied daarbinnen). Er wordt gewogen naar de volgende
MRA hun medewerking hebben verleend. Huishoudens zijn bevraagd over hun
                                                                                kenmerken: eigendomsverhouding van de woning, huishoudenstype, leeftijd van
huidige en vorige woonsituatie, hun woonlasten en woonwensen. Het veldwerk
                                                                                de hoofdbewoner en opleidingsniveau van de hoofdbewoner. De antwoorden op
is, net als de voorgaande edities, uitgevoerd in de periode april-juni.
                                                                                de vragen die in de enquête zijn gesteld, zijn daarmee representatief voor alle
Daarnaast bevat het onderzoek een verhuizingenbestand, opgebouwd uit
                                                                                zelfstandig wonende huishoudens in de MRA.
registratiedata van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dit bestand
bevat gegevens over alle verhuizingen in de MRA in de periode 2021-2022,
                                                                                Er wordt gewerkt met twee wegingen: één die opweegt naar de bewoonde
aangevuld met kenmerken (huishoudenssamenstelling, leeftijd, inkomen,
                                                                                woningen en één die opweegt naar de woningvoorraad (inclusief leegstand).
opleiding, etc.) van alle huishoudens. De data uit het hoofdstuk
                                                                                In de meeste gemeenten is het aantal bewoonde adressen gelijk aan het aantal
‘Verhuisdynamiek’ zijn hierop gebaseerd. Het WiMRA-onderzoek wordt sinds
                                                                                huishoudens en gelijk aan het aantal woningen. In grotere gemeenten loopt dit
2017 tweejaarlijks uitgevoerd. In 2013 en 2015 is het onderzoek ook regionaal
                                                                                echter niet altijd gelijk op. Met name in Amsterdam is hier sprake van, maar ook
uitgevoerd, in de voormalige Stadsregio plus Haarlem en Almere. In Amsterdam
                                                                                in andere grote plaatsen met een oudere woningvoorraad. Hier wonen vaker
wordt het onderzoek ‘Wonen in Amsterdam’ (WiA) sinds 1995 tweejaarlijks
                                                                                meerdere huishoudens op één adres en wonen huishoudens vaker buiten de
uitgevoerd. Het WiMRA-onderzoek sluit aan op dit Amsterdamse onderzoek.
                                                                                woningvoorraad (bijvoorbeeld in woonboten of bedrijfsgebouwen), waarmee het
                                                                                aantal huishoudens groter is dan de woningvoorraad.
Steekproeven en steekproefkader
De steekproeven voor dit onderzoek zijn aangeleverd door de gemeenten. Hen is
                                                                                Rapportage en weergaven van de resultaten
gevraagd een steekproef te leveren van personen, met maximaal één persoon per
                                                                                In het rapport wordt steeds gerapporteerd op afgeronde percentages (zonder
adres, niet zijnde een inwonend kind. De aanlevering en verwerking van de
                                                                                decimalen). De figuren in dit rapport zijn gemaakt op basis van de niet afgeronde
persoonsgegevens zijn gedaan volgens de richtlijnen die de Algemene
                                                                                percentages. Het kan daarom voorkomen dat de staven in de figuur een verschil
Verordening Gegevensverwerking (AVG) stelt.
                                                                                laten zien, terwijl dit in de (afgeronde) percentages niet het geval is. In dat geval
Tehuisbewoners en bewoners ouder dan 85 jaar vallen buiten de steekproef.
                                                                                zijn de verschillen dus kleiner dan 1%.
Studenten in zelfstandige studentenwoningen maken wel deel uit van de
                                                                                Er wordt een ondergrens aangehouden van minimaal 50 respondenten om over
steekproef. Studenten in onzelfstandige eenheden vallen er grotendeels buiten
                                                                                een groep te kunnen rapporteren.
omdat zij geen eigen adres hebben.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Wonen in Metropoolregio Amsterdam 2023 in perspectief


                                                     Woningvoorraad:
De resultaten uit ‘Wonen in de Metropoolregio        15.000 woningen erbij, groei van particuliere huursector zet door
Amsterdam 2023’ laten zien dat de druk op de         Gelijk aan het groeitempo sinds 2018, kwamen er in 2022 ongeveer 15.000
woningmarkt verder is toegenomen. Koop- en           woningen bij in de MRA. Op 1 januari 2023 telt de woningvoorraad 1.205.000
                                                     woningen. Binnen de woningvoorraad zet de groei van de vrije sector huur van
huurprijzen zijn opnieuw gestegen en de              particulieren door (van 12% naar 14%). De sociale huurvoorraad van corporaties
mogelijkheden om een betaalbare woning te            blijft met 30% stabiel, terwijl het aandeel sociale huurwoningen van particulieren
                                                     verder afneemt (van 7% naar 6%). Ook het aandeel koopwoningen daalt iets (van
vinden, zijn verder afgenomen. Ook in delen van de   48% naar 47%). De vrije huursector van corporaties blijft met 3% relatief stabiel.
MRA waar in eerdere metingen nog substantiële
aantallen betaalbare woningen waren, zijn deze nu
zeer schaars. Veel trends die in de metingen van
2019 en 2021 zijn waargenomen, hebben zich           Figuur 2.2       Woningvoorraad naar segmenten, MRA, 2017-2023 (%)
                                                                   Figuur 2.2B
voortgezet. Andere zijn licht gewijzigd. In dit
hoofdstuk worden de voornaamste resultaten
                                                       2017            31                   9           4    8                       48

                                                       2019            30                   8       3       11                       48
verenigd en waar van toepassing in bredere context
                                                       2021            30               7       4           12                       48
gepresenteerd.                                         2023            30               6       3           14                        47                      %

                                                              0              20                     40                  60                  80          100

                                                       sociale huur,        sociale huur,                vrije sector        vrije sector        koopwoning
                                                        corporatie           particulier                 huur, corp.         huur, part.
                                                                                                                                                   bron: WiMRA 2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Meer jonge huishoudens, alleenwonenden en oudere huishoudens                            Figuur 1.4       Meest voorkomende huishoudenstype per gebied, 2023
Het aantal huishoudens in de MRA groeide in 2022 met 2,2% tot 1.248.000. Dit              alleenwonend, tot 35 jaar        eenoudergezin                           stel zonder kinderen, tot 35 jaar
                                                                                          alleenwonend, 35-54 jaar         stel met jonge kinderen (basisschool)   stel zonder kinderen, 55-74 jaar
was de grootste groei in één jaar sinds 2000. De groei volgt op een stagnatie in          alleenwonend, 55-74 jaar         stel met tiener of volwassen kinderen   stel zonder kinderen, >75 jaar
                                                                                          alleenwonend, 75 jaar en ouder
coronajaar 2020. Sinds het einde van de pandemie komen er met name meer
jonge huishoudens (tot 35 jaar) bij, waaronder relatief veel buitenlandse
huishoudens ten opzichte van eerdere metingen. Woningzoekenden vanuit het
buitenland zijn dan ook grotendeels verantwoordelijk voor de toegenomen
woningvraag. In lijn met de langjarige ontwikkeling neemt ook het aandeel
alleenwonenden en oudere huishoudens verder toe. Alleenwonenden
vertegenwoordigen inmiddels ongeveer 40% van de huishoudens. Alleenwonende
huishoudens vestigen zich met name in de stedelijke gebieden, en gezinnen en
oudere stellen daarbuiten. Voor 12% van de huishoudens geldt dat de
hoofdbewoner 75 jaar of ouder is. Daarmee is deze leeftijdsgroep het afgelopen
decennium het hardst gegroeid.




                                                                                                                                                                                   bron: WiMRA 2023




                                                                                   11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Groeiend aandeel hoge inkomens en middeninkomens                                         Het aandeel huishoudens met de laagste inkomens (tot grens voor passend
De MRA is een relatief welvarend gebied, met een gemiddeld inkomen en                    toewijzen: €25.475 voor eenpersoonshuishoudens, €34.575 voor
vermogen dat boven het landelijk gemiddelde ligt (O&S, 2022). Ook de afgelopen           meerpersoonshuishoudens) is de afgelopen twee jaar gedaald van 24% naar 23%.
twee jaar heeft de groei van het aandeel hoge inkomens doorgezet: het aandeel            Tussen 2019 en 2021 groeide deze groep nog als gevolg van de coronacrisis. Dit
hoge inkomens (> €66.053) groeit verder van 41% naar 42% en het aandeel                  heeft zich nu hersteld doordat meer mensen weer werk vonden en de stijging van
hoogste inkomens (> €88.070) groeit van 28% naar 30%. Dit heeft naast een                de (minimum)lonen (zie ook Economische verkenningen MRA, 2023).
verbeterde inkomenspositie van zittende huishoudens te maken met de
toegenomen instroom van (goed verdienende) huishoudens uit het buitenland, die           Het aandeel huishoudens met een middeninkomen (sociale huurgrens tot €66.053)
weer is aangetrokken na de dip van de coronapandemie (van 35.000 naar bijna              is met de verruiming van de sociale huurgrens gedaald, van 16% naar 13%.
50.000 huishoudens). Van de huishoudens die in de afgelopen 2 jaar vanuit het            Wanneer de oude inkomensgrenzen worden gehanteerd is er echter sprake van
buitenland naar de MRA verhuisden, heeft 44% een huishoudinkomen boven de                groei, van 16% naar 18%.
€88.070 en 60% een inkomen boven €66.053. Voor vestigers in de MRA vanuit de
rest van Nederland is dit respectievelijk 30% en 43%, dit lijkt meer op de totale
inkomensverdeling in de MRA. Ook is het aandeel buitenlandse huishoudens dat
terechtkomt in de deelregio’s buiten Amsterdam gestegen. Kortom, de MRA blijft           Figuur 1.5           Inkomensgroepen, MRA, 2017-2023 (%)
                                                                                                           (bruto jaarinkomen per huishouden, incl. studenten)
een aantrekkelijke plek om te wonen en te werken, ook voor universitair opgeleide
                                                                                                           Figuur 1.5B
kennismigranten. Deze observaties sluiten aan bij een meer langdurige trend
                                                                                                           2017        25         15        7     4         12         10         27
waarbij het aantal MRA-inwoners dat in het buitenland geboren is en korter dan 10
                                                                                                           2019        23        18         6     3     9         11             30
jaar in Nederland woont, sterker groeit dan de gemiddelde bevolkingsgroei in de
                                                                                                           2021        24         18        4 3         9         13             28
MRA (zie de O&S Migratiemonitor 2023).
                                                                                                           2023        23        18         8       4   6         12             30


Het aandeel huishoudens dat in aanmerking komt voor sociale huur is 44% (sociale          2023 - nieuwe indeling
                                                                                            sociale huurgrens**        23         22            8       6         12             30          %
huurgrens: eenpersoonshuishoudens €44.035 en meerpersoonshuishoudens
                                                                                                                   0        20         40                    60             80             100
€48.625). Dat is meer dan in 2021 (42%). Deze groei komt door een wijziging in de               1|      2| inkomens     3| extra       4| lage      5|      6| hogere        7|
inkomensgrens: de grens voor toegang tot sociale huur is sinds 2022 voor                   inkomens      vanaf grens doelgroep        midden-     midden- inkomens hoogste
                                                                                            tot grens      passend       sociale     inkomens inkomens (€66.053- inkomens
meerpersoonshuishoudens hoger dan de grens voor eenpersoonshuishoudens.                     passend     toewijzen tot huur t/m        (sociale   (€55.044- €88.070) (>€88.070)
Door deze grensverhoging vallen er dus meer meerpersoonshuishoudens onder de              toewijzen*        sociale     2022***     huurgrens- €66.053)
                                                                                                        huurgrens**                   €55.044)
doelgroep van sociale huur dan toen deze verruiming nog niet gold. Als de oude
                                                                                         * grens passend toewijzen: eenpersoonshuishoudens €25.475,
indeling van de inkomensgrens wordt gehanteerd, waarbij er geen onderscheid is           meerpersoonshuishoudens €34.575
naar huishoudenstype, dan is de doelgroep voor sociale huur gedaald, van 42%             ** sociale huurgrens: eenpersoonshuishoudens €44.035, meerpersoonshuishoudens €48.625
                                                                                         ***        t/m 2022 mochten corporaties tot 10% van de woningen toewijzen aan de laagste
naar 41%.                                                                                middeninkomens (2021: sociale huurgrens tot €44.655)
                                                                                                                                                                                       bron: WiMRA 2023



                                                                                    12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Prijzen koopwoningen en vrije sector huur verder gestegen                                    hypotheekquote voor zowel recent verhuisden als voor de totale groep eigenaar-
De woningmarkt in de MRA wordt krapper en dat wordt weerspiegeld in de                       bewoners een stuk lager dan voor recente huurders en de totale groep huurders
woningprijzen. In 2023 zijn koopwoningen weer flink in prijs gestegen ten opzichte           (respectievelijk 22% en 17%, tegenover 32% en 28%).
van 2021. Zo’n drie op de vijf koopwoningen in de MRA hebben inmiddels een
WOZ-waarde boven de €438.000, in 2021 ging het om iets meer dan één op de                    Ondanks de gestegen huurprijzen is de huurquote (het deel van het nettoinkomen
drie. De categorie koopwoningen met een WOZ-waarde onder €188.000 is in alle                 dat huishoudens kwijt zijn aan huur na aftrek van eventuele huurtoeslag) over het
deelregio’s van de MRA nagenoeg verdwenen. In 2021 ging het nog om 3%. Het is                algemeen in 2023 iets gedaald, ook voor recent verhuisden. De gedaalde
aannemelijk dat aanhoudende schaarste en de lage hypotheekrente tot aan 2022,                huurquotes lijken haaks te staan op de prijsstijgingen. Waarschijnlijk valt dit te
de prijzen steeds verder hebben doen oplopen. De gemiddelde verkoopprijs lag in              verklaren door hogere besteedbare inkomens, onder meer door toegenomen
het vierde kwartaal van 2023 op €546.640, ruim een ton boven het landelijk                   arbeidsparticipatie, loonsverhogingen en maatregelen ter bevordering van de
gemiddelde van €422.679 (Kadaster, 2024). Sinds 1995 zijn de verkoopprijzen                  koopkracht (zoals hogere huurtoeslag).
binnen de MRA meer dan vervijfvoudigd (Economische verkenningen MRA, 2023).

Ten opzichte van 2021 betalen huurders in 2023 gemiddeld 9% meer aan kale
huurlasten (niet gecorrigeerd voor inflatie). Tussen 2019 en 2023 is de sterkste             Figuur 2.3      Woningvoorraad naar huur- en koopklassen, MRA,
                                                                                                          2017-2023 (%)
stijging zichtbaar in de particuliere vrije sector. In 2023 bedraagt voor dit segment
                                                                                                          Figuur 2.3B
de gemiddelde huur €1.420 per maand, voor recent verhuisden €1.534. Ook
huishoudens met een middeninkomen die bot vangen op de koopmarkt en geen                       2017             39                    7    5       5         19              12              12
toegang hebben tot sociale huur zijn vaak (tijdelijk) aangewezen op vrije sector
                                                                                               2019            38                    7     7     5          16          14               13
huurwoningen. Om huurders in de vrije sector langer te beschermen tegen te hoge
huurverhogingen en meer zekerheid te geven over hun woonlasten moeten                          2021            37                7        9    1       12          17                   17

verhuurders zich sinds 2021 houden aan een maximum huurverhoging per jaar.                     2023            36                7        10       3        16                    28                %

                                                                                                      0         20               40                    60               80                        100

Tussen 2021 en 2023 zijn de hypotheeklasten                                                  huur:                                   koop:

sterker gestegen dan in eerdere jaren.                                                        tot €808     €808-
                                                                                                           €1.123
                                                                                                                     €1.123 en
                                                                                                                       meer
                                                                                                                                         tot
                                                                                                                                      €188.000
                                                                                                                                                       €188.000-
                                                                                                                                                       €296.000
                                                                                                                                                                    €296.000-
                                                                                                                                                                    €438.000
                                                                                                                                                                                        €438.000
                                                                                                                                                                                        en meer
                                                                                                                                                                                       bron: WiMRA 2023
Daarnaast laat de hypotheekquote voor recent verhuisden voor het eerst sinds
2017 een lichte stijging zien na jaren van stabiele percentages. Dit houdt in dat
deze huishoudens een groter aandeel van hun inkomen kwijt zijn aan
hypotheeklasten. De gemiddelde hypotheekquote in 2023 van de totale groep
eigenaar-bewoners steeg licht. Zoals voorgaande jaren ligt de gemiddelde



                                                                                        13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Toegankelijkheid woningmarkt verder afgenomen                                             Figuur 3.1         Inkomensverdeling huishoudens en segmentverdeling
                                                                                                             woningvoorraad, MRA, 2017-2023 (%)
‘Wonen in Metropoolregio Amsterdam 2021’ liet zien dat de ruimte op de
woningmarkt voor lage en middeninkomens steeds verder afnam. Ook in 2023 zet                  2017 - inkomen                   41                  22                     37
                                                                                                     segment                    45                          26                 29
deze trend zich voort. Prijzen stijgen en huur – en koopwoningen voor
huishoudens met lage en middeninkomens zijn steeds schaarser. Lage inkomens                   2019 - inkomen                   42                 18                    40
vormen 40% van de huishoudens in de MRA, maar slechts 36% van de                                     segment                   43                      24                     34

woningvoorraad is voor hen betaalbaar. Dit is een groter verschil dan in 2021. Ook            2021 - inkomen                   42                 16                    42
de betaalbare woningvoorraad voor middeninkomens (18% van de huishoudens)                            segment                  38                19                      43

schiet tekort, waarbij de middeldure voorraad is gekrompen van 19% naar 10%. De               2023 - inkomen*                  40                18                     42
woningvoorraad die geschikt is voor hoge inkomens kent een ‘overschot’: waarbij                        segment                36           10                     54
het aantal huishoudens (42%) lager ligt dan de voorraad (54%).
                                                                                          2023 - inkomen**                      44                13                    42                 %
                                                                                                                 0             20          40                60          80              100
Een maatregel die mogelijk de komende jaren effect zal laten zien met betrekking                                     inkomens tot en met    middeninkomens             hogere inkomens
                                                                                                   inkomen
tot betere betaalbaarheid van het middenhuursegment is de Wet betaalbare huur                                          sociale huurgrens   (sociale huurgrens -         (vanaf €66.053)
                                                                                                                                                 €66.053)
die is ingegaan op 1 juli 2024. Met deze wet gaat het woningwaarderingsstelsel
ook gelden voor middenhuurwoningen. Daarnaast krijgen huurders met deze wet                                           huur tot €808 –      huur €808-€1.123 –      huur vanaf €1.123 –
                                                                                                   segment
een betere huurbescherming en kunnen gemeenten ingrijpen als verhuurders te                                          koop tot €188.000       koop €188.000-        koop vanaf €296.000
                                                                                                                                                €296.000
veel huur vragen (Zie: Wet betaalbare huur | Home | Volkshuisvesting Nederland).          *             Tot 2022 was er één sociale huurgrens voor eenpersoons- en
Evengoed, aangezien de regulering van de huur grotendeels zal plaatsvinden bij                          meerpersoonshuishoudens. Hier is bij 2023 als inkomensgrens €44.035 genomen
                                                                                          **            Nieuwe indeling sociale huurgrens: eenpersoonshuishoudens €44.035,
nieuwe verhuringen, zal verandering waarschijnlijk niet heel rap gaan (Amsterdam
                                                                                                        meerpersoonshuishoudens €48.625
loopt uit de pas | NUL20).
                                                                                                                                                                                    bron: WiMRA 2023




                                                                                     14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Energiearmoede voor een deel van de huishoudens                                            aanwezigheid van zonnepanelen als energiebron is tussen 2021 en 2023 sterk
De energiecrisis had met name tussen 2021 en 2023 veel invloed op de                       toegenomen (van 14% naar 20%). Het aandeel woningen dat verwarmd wordt
Nederlandse huishoudens. In 2021 begonnen de energieprijzen al snel te stijgen             door een warmtepomp of een warmteterugwininstallatie is nog zeer gering. Maar
ten gevolge van het snelle economische herstel van de pandemie (energievoorraad            dit verdubbelde wel: van 3% in 2021 naar 6% in 2023. Bij koopwoningen met een
was lager dan de vraag), maar na de aanval van Rusland op Oekraïne begin 2022              lagere WOZ-waarde ligt het aandeel met deze duurzame energie- en
werd de situatie nog nijpender (Energiecrisis heeft ontwrichtend effect op de              verwarmingsbronnen veel lager.
industrie - ABN AMRO Bank). Bijna de helft van de huishoudens in de MRA geeft
aan dat de energierekening veel hoger is geworden vanaf de prijsstijging in 2022.          Net als in eerdere jaren is er een duidelijk verschil tussen kopers en huurders in de
Niettemin is de stijging van de energiequote beperkt (van 5% naar 6%). Mogelijk            bereidheid om te investeren in het verduurzamen van de woning of hiervoor een
heeft dit te maken met een meer algemene stijging van inkomens. Echter, voor               hogere huur te betalen. Bij huurders is 47% hiertoe niet bereid en bij kopers geldt
15% van de huishoudens leidde de hogere energierekening tot problemen en                   dat voor 13%. Kopers geven in 2023 wat vaker dan in 2019 en 2021 aan dat zij
onder de laagste inkomens gold dat voor 31%.                                               zeker bereid zijn om te investeren in verduurzaming. Uiteraard speelt niet alleen
                                                                                           de bereidheid mee, maar ook de financiële mogelijkheid om te investeren en het
Veel huishoudens (en bedrijven) hebben maatregelen genomen om een hogere                   algehele rendement. Woningeigenaren zullen bij eventuele verkoop van de
energierekening te voorkomen, zoals het lager zetten van de verwarming.                    woning zeer waarschijnlijk een deel van hun investering terugzien. Huurders zijn
Inmiddels lijkt de situatie meer gestabiliseerd. Maar sowieso heeft deze crisis een        met name afhankelijk van de bereidheid van de verhuurders om te verduurzamen.
verdere discussie over de noodzaak voor verduurzaming en de mate van
energieafhankelijkheid in gang gezet. Zo lijkt het erop dat door de energiecrisis
meer huishoudens het belang van verduurzamingsmaatregelen zijn gaan inzien:                Figuur 5.6        Gemiddelde energiequote naar segment, MRA, 2017-2023 (%)
het aandeel dat wil verduurzamen door het aanbrengen van dubbel glas, HR-glas                    %                spreiding energiequotes                                % gemiddelde energiequote
                                                                                            80                                                                      20
of vacuümglas is gestegen van 13% naar 21%. Rond een vijfde wil overstappen van
gas naar elektriciteit en de interesse in een warmtepomp is gestegen van 12% naar                           72

16%. Een klein deel van de huishoudens zegt overigens geen behoefte te hebben                             61 60
                                                                                                                                                                                            87
                                                                                                                                                                            76
aan verduurzamingsmaatregelen.                                                                                                                                                 4 4 4             5 4 5
                                                                                                                                                                     0
                                                                                                      43          42                                                            2021          2023
                                                                                                                    38
Verduurzaming vordert gestaag, vooral in het duurdere koopsegment
                                                                                                     30                 30 31
In 2023 geeft een grotere groep huishoudens aan de eigen woning voldoende                                                23
duurzaam te vinden dan in 2021, maar nog altijd gaat het om slechts een op de vijf                                              17
                                                                                                                                  12            10 7 2 2 3
huishoudens (21%). Verduurzaming van de woningen gaat niet gelijk op in de                                                             6 4 6
                                                                                             0
verschillende woningmarktsegmenten. De toename van zonnepanelen,                                          0-5%      5-10%          10-15%            >15%

warmtepompen en warmteterugwininstallaties is het meest zichtbaar bij                        sociale huur, corporatie    sociale huur, particulier   vrije sector, corporatie    vrije sector, particulier   koop
koopwoningen met een WOZ-waarde van meer dan €296.000. Vooral de                                                                                                                    bron: WiMRA 2023



                                                                                      15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Meer verhuizingen binnen en naar de MRA, veel buitenlandse huishoudens                                        Klein maar groeiend vertrekoverschot naar de rest van Nederland
Het aantal verhuizingen binnen en naar de MRA stijgt sinds 2017. Tussen 2021 en                               De instroom vanuit de rest van Nederland naar de MRA is toegenomen ten
2022 is 24% van de huishoudens in de afgelopen twee jaar verhuisd. In 2017-2018                               opzichte van 2019-2020, maar de uitstroom naar de rest van Nederland nam
was dit 22%. De toegenomen verhuisdynamiek is voornamelijk toe te schrijven aan                               sterker toe. Het vertrekoverschot bedraagt 4.000 huishoudens; er verhuisden
huishoudens die direct vanuit het buitenland naar de MRA verhuisd zijn (17%). Het                             42.000 huishoudens vanuit de rest van Nederland naar de MRA en 46.000
grootste gedeelte van deze huishoudens vestigt zich in Amsterdam. Inmiddels                                   huishoudens vanuit de MRA naar de rest van Nederland. Gezinnen verruilen de
slinkt dat aandeel, en gaat ook een steeds groter aandeel in een ander deel van de                            MRA relatief vaak voor een woonplek elders in Nederland en dit vertrekoverschot
MRA wonen. In Gooi en Vechtstreek bedroeg de toename 61% en in Zaanstreek-                                    is groter geworden (4.300 naar 5.100). Dit zorgt echter niet voor een afname van
Waterland ging het om 60%. In Zuid-Kennemerland/IJmond, waar de totale                                        het aantal gezinnen in de MRA, er worden ook nieuwe gezinnen gevormd en er
buitenlandse instroom na Amsterdam en Amstelland-Meerlanden het grootst is,                                   vestigden zich 6.000 gezinnen uit het buitenland. Uit recent onderzoek blijkt dat
was de groei relatief beperkt (32%). Van alle huishoudens die in de afgelopen 2,5                             het aantal gezinnen in specifiek Amsterdam (excl. Weesp) sinds 2020 wel daalt als
jaar verhuisd zijn, betrok 34% een particuliere vrije sector-huurwoning en                                    gevolg van een toegenomen vertrek. De belangrijkste reden om te vertrekken is de
verhuisde 31% naar een koopwoning. Dit is de eerste meting waarin recent                                      behoefte aan een grotere woning. (In de stad blijven of verhuizen naar de regio).
verhuisden vaker in de particuliere vrije sector terecht komen dan in een                                     Het vestigingsoverschot van buitenlandse huishoudens groeit van 11.000 naar
koopwoning.                                                                                                   40.000. Hiermee is er een totaal vestigingsoverschot van 36.000 huishoudens.

                                                                                                              Figuur 6.13 In- en uitstroom MRA en migratiesaldo met overig Nederland en het
                                                                                                              buitenland, 2019-2020 en 2021-2022 (duizendtallen)
                                                                                                                     x 1.000
                                                                                                              150
                                                                                                                                                                             123

                                                                                                                                                              98
                                                                                                              100

                                                                                                                                                  81
Figuur 6.2   Verhuisdynamiek naar herkomst, MRA,
                                                                                                               50                        60
             2017-2018, 2019-2020, 2021-2022 (%)                                                                                                  40                         36
                                                                                                                        39       42
                                                                                                                                         14                   11
 2017-2018                                 78                                     12      4 3 3                 0       -3       -4

 2019-2020                                77                                      13      4 3 3                         -42      -46     -45      -42
                                                                                                               -50
 2021-2022                                76                                     13      4 3 4       %

                                                                                                                                                              -87            -87
             niet verhuisd                                binnen de eigen deelregio verhuisd                  -100
                                                                                                                       2019-    2021-   2019-    2021-       2019-       2021-
             binnen de MRA verhuisd, andere deelregio     vanuit elders in NL naar de MRA verhuisd
                                                                                                                       2020     2022    2020     2022        2020        2022
             vanuit het buitenland naar de MRA verhuisd
                                                                                                                         binnenland       buitenland                totaal
                                                                             bron: CBS, bewerking O&S                                                                              bron: CBS, bewerking O&S



                                                                                                         16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Meeste verhuizingen binnen de MRA, meer hoge inkomens verruilen Amsterdam
voor andere deelregio’s
De meeste verhuizingen vinden plaats binnen de MRA, ongeveer 70%. De
patronen in de verhuisstromen tussen deelregio’s blijven in grote lijnen hetzelfde.
Per saldo verliezen Amsterdam en in mindere mate Amstelland-Meerlanden
huishoudens aan de rest van de MRA. Voor Amstelland-Meerlanden was dat in
2019 en 2020 nog niet het geval. De andere deelregio’s hebben allemaal een
vestigingsoverschot met de rest van de MRA, vooral door instroom uit
Amsterdam. Van de huishoudens die Amsterdam verruilen voor een andere
deelregio heeft een relatief groot deel kinderen (35%), ongeveer evenveel als in
2019 en 2020. Ook hebben ze vaak een hoger inkomen. Hoge inkomens verruilen
Amsterdam vooral en in toenemende mate voor Amstelland-Meerlanden, Gooi- en                Figuur 6.15    In- en uitgaande verhuisstromen tussen deelregio’s MRA, 2021-2022*
                                                                                                                                 Zaanstreek-Waterland
Vechtstreek en Zuid-Kennemerland/IJmond. Lage inkomens verhuizen vanuit
Amsterdam het vaakst naar Zaanstreek-Waterland, en dan vooral naar de delen
                                                                                                                                                                      Almere-Lelystad
waar al veel lage inkomens wonen en relatief veel corporatiebezit is. Mede
hierdoor blijft de ruimtelijke spreiding van inkomensgroepen binnen de regio               Zuid-
grotendeels in stand.                                                                      Kennemerland
                                                                                           / IJmond


Wel zien we in alle deelregio’s behalve in Amsterdam verhoudingsgewijs meer
hoge inkomens in de vestiging vanuit andere delen van de MRA, en minder lagere
inkomens en starters.. Waarschijnlijk spelen de meer beperkte
                                                                                                                                                d
                                                                                                                                          Amsterdam
verhuismogelijkheden van de lagere inkomensgroepen en starters hier een rol.
Vooral in Gooi en Vechtstreek zijn hoge inkomens dominant in de verhuizingen uit
andere delen van de MRA (47%). In Almere-Lelystad was de instroom van hoge
inkomens nog relatief beperkt, maar deze is ook gestegen van 22% naar 27%. In
Almere/Lelystad en Zaanstreek-Waterland vestigen zich nog relatief veel
middeninkomens uit andere delen van de MRA, maar dit aandeel neemt wel af.
                                                                                              Amstelland-Meerlanden


                                                                                                                                                        Gooi en Vechtstreek

                                                                                           * De dikte van de pijlen geeft het aantal verhuizingen weer, de aantallen staan in tabel 6.16
                                                                                                                                                                       bron: CBS, bewerking O&S




                                                                                      17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Krapte neemt weer verder toe                                                             Overstap van huur naar koop blijft financieel lastig
Ondanks een groeiende woningvoorraad (ongeveer + 15.000) en de toegenomen                Net zoals in 2021 is de wens om te kopen onder verhuisgeneigden sterker dan om
dynamiek, is de krapte op de woningmarkt verder opgelopen in 2023, evenals in            te huren, waarbij het aandeel woningzoekenden in het duurste segment het meest
2021. Het aanbod neemt toe, maar de vraag groeit sterker. Net als in 2021 geeft          is gestegen. Voor huurders is de overstap naar koop financieel vaak een stuk
27% van de zelfstandige huishoudens aan binnen twee jaar te willen verhuizen.            lastiger dan voor koopdoorstromers. Deze laatste groep kan namelijk vaak gebruik
Hiermee lijkt de groei van dit aandeel verhuisgeneigden gestabiliseerd (2017:22%,        maken van de overwaarde op hun huidige woning. Daarnaast gelden er voor
2019:25%, en 2021:27%). Binnen de particuliere vrije sector huur is de                   koopstarters steeds strengere regels voor het afsluiten van een hypotheek en kan
verhuisgeneigdheid het grootst. Huurders in de vrije sector hebben als                   het rentepercentage ongunstig zijn. Acht van de tien woonstarters zouden voor
voornaamste verhuisreden dat ze liever willen kopen (46%). Daarnaast willen ze           vrijwel het gehele bedrag een hypotheek moeten afsluiten, tegenover twee op de
vaak groter wonen (40%) en goedkoper wonen (39%). Dat laatste is niet                    tien koopdoorstromers.
opmerkelijk aangezien huurders in de vrije sector vaak hoge lasten hebben.




                                                   Het aanbod sociale huur is lager dan de vraag en daarmee zullen sommige van
                                                   deze huishoudens terecht komen in een duurder segment, of zij zullen hun
                                                   wens moeten uitstellen/afstellen.




                                                                                    18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Groeiende vraag naar sociale huur, afname voor middenhuur                                   Het is maar zeer de vraag of huishoudens
Opvallend ten opzichte van voorgaande jaren is dat ook de vraag naar sociale huur
is toegenomen. Van de zelfstandige huishoudens die binnen de MRA willen                     daadwerkelijk minder voorkeur hebben voor
doorstromen, is een derde op zoek naar een sociale huurwoning en onder de groep             betaalbare koopwoningen en middenhuur.
die de MRA wil verlaten gaat het om 21%. Het aanbod sociale huur is lager dan de
vraag en daarmee zullen sommige van deze huishoudens terecht komen in een
duurder segment, of zij zullen hun wens moeten uitstellen/afstellen. Voor alle MRA
deelregio’s geldt dat de vraag naar sociale huur het aanbod overtreft. Dit geldt ook
voor de middeldure huur (€808-€1.123), maar hier ontlopen vraag en aanbod
elkaar in de meeste deelregio’s maar in beperkte mate.

De vraag naar dure huur blijft beperkt, maar is licht toegenomen onder de
verhuisgeneigden binnen de MRA (4%). Juist in dit segment is er meer aanbod dan
vraag, maar over het algemeen is de vraag wel nog toegenomen dankzij de
vermogende huishoudens uit het buitenland.
                                                                                            Figuur 7.20A        Woningaanbod (recent betrokken woningen) en woningvraag van
                                                                                                             doorstromers, vestigers, starters en woningzoekenden uit het buitenland,
Het is maar zeer de vraag of huishoudens daadwerkelijk minder voorkeur hebben                                2023 (aantallen)
voor betaalbare koopwoningen en middenhuur. Waarschijnlijk beschouwt men dit                                 Figuur 7.20
simpelweg geen realistische optie meer. In die zin, zijn de gegroeide voorkeuren
                                                                                            160000
voor sociale huur en het duurdere koopsegment illustratief voor een dualisering
van de woningmarkt, waarbij de verdeling naar prijssegmenten en de                          140000                                                                                           buitenland

bijbehorende inkomensverdeling uit elkaar gaan lopen.                                       120000

                                                                                            100000                                                                                             starter
                                                                                            80000                                                                                                            woningvraag
                                                                                            60000                                                                                              vestiger
                                                                                            40000

                                                                                            20000                                                                                            doorstromer
                                                                                                 0
                                                                                                        tot   €188.000 - €296.000 - meer dan tot en met    €808 -     €1.123 -   meer dan
                                                                                                     €188.000 €296.000 €438.000 €438.000        €808       €1.123     €1.504      €1.504    aanbod (recent
                                                                                                              koop in WOZ-klassen                          huur in huurklassen                betrokken)
                                                                                                        buitenland    starter   vestigers    doorstromer       aanbod (recent betrokken)

                                                                                                                                                 bron: WiMRA 2023/CBS microdata, bewerking O&S



                                                                                       19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Woonwensen: vaker behoefte aan ruimere woning en werkruimte                                                                                    Drie op de tien ouderen hebben interesse in een woonvorm voor ouderen
Er bestaat een steeds grotere wens voor ruimer wonen. Van de verhuisgeneigde                                                                   Met een 8,0 gemiddeld is de tevredenheid met de woning na een lichte daling in
huishoudens heeft 27% interesse in een woning van meer dan 120 m2. In 2019 was                                                                 2021 (7,9) weer terug op het niveau van 2019. In grote delen van de MRA is de
dat 18%. Daarnaast heeft 23% interesse in een woning tussen de 60 m2 en 80 m2                                                                  tevredenheid hoog. In 2023 vindt 9% van de huishoudens de woning te klein en 3%
en 19% zoekt een woning van tussen de 80 m2 en 100 m2. Huishoudens die buiten                                                                  de woning te groot. Deze aandelen blijven stabiel over de tijd. Ouderen vinden de
de MRA naar een woning op zoek zijn, hebben echter vaker een woning van meer                                                                   woning vaker te groot.
dan 120 m2 op het oog dan degenen die in de MRA willen blijven wonen. Qua type
woning, zoekt een derde een appartement, 29% een eengezinswoning en 37%                                                                        Vijftien procent van de 65-plushuishoudens vindt de woning ongeschikt om er oud
oriënteert zich op beide woningtypes.                                                                                                          in te worden. Nog eens 32% denkt dat hun woning alleen geschikt is om oud in de
                                                                                                                                               te worden na de nodige aanpassingen. Met een toenemende vergrijzing is de
Net als in 2019 en 2021 vinden verhuisgeneigden het aantal kamers en een tuin de                                                               toekomstbestendigheid van woningen een steeds urgenter probleem. Momenteel
belangrijkste aspecten van de gewenste woning. Daarna volgen een balkon of                                                                     woont in ruim een kwart van de huishoudens in de MRA in ieder geval één 65-
dakterras en bergruimte. De trend dat huishoudens vaker een woning met een                                                                     plusser, en dit aandeel zal de komende jaren toenemen.
werkruimte of een praktijkruimte willen, zet door. Een teken dat niet alleen
tijdens, maar ook na de coronapandemie, de behoefte aan een geschikte                                                                          Drie op tien 65-plushuishoudens in de MRA hebben interesse in een woonvorm die
thuiswerkplek vaker op de woonwensenlijst terecht is gekomen. Daarnaast geven                                                                  speciaal geschikt is voor ouderen, zoals een woongroep, zelfstandige woning in
steeds meer verhuisgeneigden aan gelijkvloers te willen wonen (38%).                                                                           een ouderenhofje, gezamenlijke zorginkoop, aanleunwoning of verpleeghuis.
                                                                                                                                               Onder 65-plussers met interesse in woonvorm voor ouderen, is een zelfstandige
Figuur 7.10       Belangrijke ruimten bij gewenste woning, MRA, 2019-2023 (%)                                                                  woning in een hofje voor ouderen het populairst. Ruim de helft is hierin
                                 2019-2023                                 gewenst woningtype 2023                                             geïnteresseerd. Bewoners tussen de 65 en 75 jaar noemen deze woonvorm vaak.
                                                           76                                            85
          aantal slaapkamers                               75
                                                           76
                                                                                                    69
                                                                                                      78
                                                                                                                                               Een derde van de 65-plussers (34%) denkt aan een aanleunwoning. Dit geldt iets
                         tuin
                                                    58
                                                     62                             30
                                                                                                         86                                    vaker voor 75-plussers. Een kwart heeft interesse in een woongroep van
                                                     58                                         65
                                               45                              13
                                                                                                                                               gelijkgestemden. Interesse in gezamenlijke inkoop van zorg loopt op met het
          balkon of dakterras                  44                                               64
                                               46                                              57                                              inkomen en is hoger onder kopers dan onder huurders en hoger onder stellen dan
                                               46                                          50
              schuur/berging                   46                                     36                                                       alleenstaanden. Alleenstaanden denken als woonvorm wat vaker dan gemiddeld
                                               44                                          49

gelijkvloers/lift/geen trappen
                                          33                               11
                                                                                               56
                                                                                                                                               aan een verpleeghuis.
                                          32
                                           38                                             44
                                     16                                              33
  werkruimte/praktijkruimte           23                                       17
                                      25                                         25
                                     16                                             32
                       garage        18                                    11
                                     18                                %    16                                  %
                                 0        20    40        60    80 100     0        20     40       60     80 100
                                      2019           2021       2023           eengezins             meergezins     beide

                                                                                                                       bron: WiMRA 2023



                                                                                                                                          20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Buurttevredenheid over het algemeen stabiel of licht gedaald                                 Figuur 8.2       Tevredenheid met de buurt, MRA, 2023
                                                                                                              (rapportcijfer)
De tevredenheid met de buurt blijft in de MRA stabiel op gemiddeld een 7,7
                                                                                                              Dashboard Metropoolregio
liggen. In grote delen van de MRA ligt de buurttevredenheid boven een 7,0 en
                                                                                                             min:   5,5 6,0 6,5 7,0 7,5 8,0    max:
geen enkele wijk scoort een onvoldoende. De verwachting van de ontwikkeling                    onvoldoende
                                                                                                              .                                 .
                                                                                                                       5,9                    8,7
van de buurt is wel iets getemperd en komt in 2023 uit op een 7,0. Eerder was dat                  data

een 7,2 (2021) en daarvoor een 7,1 (2017 en 2019).

Tijdens de coronaperiode nam de overlast van vervuiling toe. In 2023 is het cijfer
hiervoor licht verbeterd maar de mate van overlast is nog wel sterker dan in 2019.
In stedelijke gebieden en rond de hoogovens in IJmond van Tata Steel ervaren
bewoners de meeste overlast van vervuiling. De beoordeling van het aanbod aan
verschillende voorzieningen in de buurt is redelijk stabiel. Wat betreft de culturele
voorzieningen in de buurt zien we dat het oordeel na een dip weer op het niveau is
van voor de coronapandemie (6,3). Bewoners voelen zich over het algemeen thuis
in hun buurt (7,8). In vergelijking met 2021 worden alle sociale buurtaspecten
gelijk of net iets lager beoordeeld. De betrokkenheid van buurtbewoners bij de
buurt werd tijdens de coronaperiode iets hoger gewaardeerd, maar is nu weer
terug op het niveau van 2019. In vergelijking met 2021 geven bewoners in de MRA
beduidend vaker aan dat het openbaar vervoer een verbeterpunt is.
                                                                                             bron: WiMRA 2023




                                                                                        21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>     Deel l
     Woningvoorraad en bewoning


     1     Demografische en inkomensontwikkeling           23
     1.1   Huishoudensontwikkelingen                       24
     1.2   Inkomensontwikkelingen                          26
     2     Woningvoorraad en segmenten                     29
     2.1   Groei woningvoorraad                            30
     2.2   Ontwikkeling woningmarktsegmenten               31
     2.3   Woonsituatie per huishoudenstype                35
     3     Vergelijking inkomensgroepen en
           woningmarktsegmenten                            36
     3.1   Vergelijking inkomens en woningmarktsegmenten   37
     3.2   Bewoning woningvoorraad                         38
     3.3   Woonsituatie per inkomensgroep                  43
     4     Woningaanbod en recent verhuisden               45
     4.1   Woonsituatie recent verhuisden                  46
     4.2   Verhuisstappen tussen segmenten                 47
     5     Woonlasten en betaalbaarheid                    48
     5.1   Ontwikkeling woonlasten en betaalbaarheid       49
     5.2   Energieprijsstijging: ervaring en gedrag        54




22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>1 Demografische en                                                                      Minder lage inkomens, maar doelgroep sociale huur groeit door
                                                                                        beleidswijziging

  inkomensontwikkeling                                                                     De inkomenssituatie van huishoudens in de MRA is in de afgelopen twee
                                                                                            jaar verbeterd. Het aandeel van de groep laagste inkomens nam af van
                                                                                            24% naar 23%. Tussen 2019 en 2021 groeide deze groep nog als gevolg
Kernpunten                                                                                  van de coronacrisis. Dit heeft zich nu hersteld doordat meer mensen weer
                                                                                            werk vonden en de stijging van de (minimum)lonen.
  Aantal huishoudens relatief sterk gegroeid                                               Hoewel er minder lage inkomens zijn, groeit het aandeel huishoudens
                                                                                            met een inkomen tot de sociale huurgrens. De oorzaak is een
     Op 1 januari 2023 telt de MRA 1.248.000 huishoudens.
                                                                                            beleidswijziging: de sociale huurgrens is in 2022 verhoogd voor
     Na een tempering tijdens de coronacrisis groeide het aantal huishoudens               meerpersoonshuishoudens (naar €48.625). Daardoor groeit de doelgroep
      in 2022 weer sterk (met 2,2%). Dit was de grootste groei in één jaar sinds            voor sociale huur van 42% in 2021 naar 44% in 2023. Met de oude
      2000. De groei was relatief sterk in Amsterdam, Amstelland-Meerlanden                 inkomensgrenzen was het aandeel afgenomen van 42% naar 41%.
      en Almere-Lelystad. In die laatste deelregio groeit het aantal huishoudens
      al jaren het hardst.                                                              13% van de huishoudens heeft een middeninkomen, aandeel hoge
     In lijn met de langjarige ontwikkeling neemt het aandeel alleenwonende            inkomens groeit verder naar 42%
      en oudere huishoudens toe. Ook komen er na een dip tijdens corona weer               In 2023 heeft 13% van de huishoudens in de MRA een middeninkomen
      meer jonge huishoudens (tot 35 jaar) bij.                                             (tussen de sociale huurgrens en €66.053). In 2021 ging het nog om 16%,
                                                                                            maar toen gold er dus nog één sociale huurgrens voor een- en
                                                                                            meerpersoonshuishoudens. Met deze oude inkomensgrens was het
                                                                                            aandeel middeninkomens toegenomen, van 16% naar 18%.

                                                                                           De groei van het aandeel hoge inkomens (€66.053 of meer) die we al
                                                                                            langere tijd zien zet door. In 2023 gaat het om 42% van de huishoudens.

                                                                                           De afgelopen twee jaar is vooral het aandeel hoogste inkomens (€88.070
                                                                                            of meer) gegroeid, van 28% tot 30%. Dit heeft naast inkomensstijging van
                                                                                            zittende huishoudens te maken met de weer toegenomen instroom van
                                                                                            (goed verdienende) huishoudens uit het buitenland.




                                                                                   23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>1.1 Huishoudensontwikkelingen

2022: Grootste groei aantal huishoudens MRA sinds 2000                                                           Vooral aantal alleenwonenden neemt toe
Op 1 januari 2023 telt de Metropoolregio Amsterdam (MRA) 1.248.000                                               Al langere tijd groeit het aantal alleenwonende huishoudens. Alleen coronajaar
huishoudens. Dat is 45.000 (+3,7%) meer dan op 1 januari 2021 en 26.000 meer                                     2020 vormde een uitzondering, toen was er een lichte daling. In 2021 (+2,8%) en
dan op 1 januari 2022 (+2,2%). Daarmee is het aantal huishoudens in 2022 sneller                                 2022 (+3,5%) steeg het aantal alleenwonende huishoudens juist sterk, tot 553.000
gegroeid dan in elk ander jaar sinds 2000. De groei volgt op een stagnatie in                                    begin 2023. Het aantal jonge alleenwonenden (tot 35 jaar) en oude
coronajaar 2020, toen de instroom uit binnen- en buitenland afnam. In Amsterdam                                  alleenwonenden (75 of ouder) groeide in beide jaren het sterkst, met ongeveer
nam het aantal huishoudens destijds als enige deelregio af. De afgelopen twee jaar                               6%. Van alle huishoudens woont 40% alleen, 26% is een stel zonder kinderen, 25%
groeide Amsterdam relatief sterk (+4,4% t.o.v. 2021), net als Amstelland-                                        is een stel met kinderen en 9% is een eenoudergezin. In 2017 was het aandeel
Meerlanden (+4,3%). Het aantal huishoudens in Almere-Lelystad groeit al jaren                                    alleenwonenden iets kleiner (39%) en het aandeel stellen met kinderen iets groter
het hardst, de afgelopen twee jaar ging het om +4,9%.                                                            (26%) (bron: WiMRA data).
Ook het aantal inwoners groeide in 2022 harder dan in eerdere jaren (+1,7%). Op 1
januari 2023 telt de MRA 2.568.000 inwoners.

Figuur 1.1       bevolkingsontwikkeling MRA, 2013-2023
             aantal huishoudens                    index (2013 = 100%)
1.400.000                                   120

1.200.000                                                                                                        Figuur 1.2          Aantal huishoudens naar huishoudenstype, MRA, 2013-2023
                                            115
1.000.000                                                                                                        600.000

                                            110
  800.000                                                                                                        500.000

  600.000                                                                                                        400.000
                                            105

  400.000                                                                                                        300.000
                                            100
  200.000
                                                                                                                 200.000

       0                                     95
                                                  '13 '14 '15 '16 '17 '18 '19 '20 '21 '22 '23                    100.000
             2013
             2014
             2015
             2016
             2017
             2018
             2019
             2020
             2021
             2022
             2023




               Gooi en Vechtstreek     Almere/Lelystad                   Zaanstreek-Waterland                         0
                                                                                                                           2013
                                                                                                                                  2015
                                                                                                                                         2017
                                                                                                                                                2019
                                                                                                                                                       2021
                                                                                                                                                              2023
                                                                                                                                                                     2013
                                                                                                                                                                            2015
                                                                                                                                                                                   2017
                                                                                                                                                                                          2019
                                                                                                                                                                                                 2021
                                                                                                                                                                                                        2023
                                                                                                                                                                                                               2013
                                                                                                                                                                                                                      2015
                                                                                                                                                                                                                             2017
                                                                                                                                                                                                                                    2019
                                                                                                                                                                                                                                           2021
                                                                                                                                                                                                                                                  2023
                                                                                                                                                                                                                                                         2013
                                                                                                                                                                                                                                                                2015
                                                                                                                                                                                                                                                                       2017
                                                                                                                                                                                                                                                                              2019
                                                                                                                                                                                                                                                                                     2021
                                                                                                                                                                                                                                                                                            2023
               Amstelland-Meerlanden   Zuid-Kennemerland/IJmond          Amsterdam
               MRA                                                                                                                alleenwonend                        stel zonder kinderen                        stel met kinderen                             eenoudergezin
                                                                                                bron: CBS
                                                                                                                                                                                                                                                                                            bron: CBS



                                                                                                            24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Aantal jongere én oudere huishoudens neemt toe                                                                                                                                              Alleenwonenden dominant in stedelijk gebied, gezinnen en oudere stellen
Zowel het aantal jongere huishoudens als het aantal oudere huishoudens nam de                                                                                                               daarbuiten
afgelopen tien jaar toe. In 2023 zijn er 292.700 huishoudens met een                                                                                                                        Figuur 1.4 geeft per gebied in de MRA het meest voorkomende huishoudenstype
hoofdbewoner jonger dan 35 jaar, 16% meer dan in 2013. Het gaat om 20% van                                                                                                                  weer. In grote delen van Amsterdam zijn dat alleenwonenden. Dat geldt ook voor
alle huishoudens. Het aantal jonge huishoudens groeide de afgelopen twee jaar                                                                                                               gebieden in Amstelveen, Haarlem, Hilversum, Laren, Zaanstad, Purmerend,
relatief sterk, na een lichte afname tijdens corona. Dat kwam destijds vooral door                                                                                                          Heemskerk en Beverwijk. In Amsterdam, Amstelveen en daarnaast extra in de
minder instroom van jonge huishoudens uit het buitenland. Bij 143.700                                                                                                                       centra van Haarlem, Hilversum en Purmerend gaat het om jonge alleenwonenden
huishoudens is de hoofdbewoner 75 jaar of ouder. Dat is 32% meer dan tien jaar                                                                                                              (tot 35 jaar), in de andere gemeenten vooral om 55-plussers. In de meeste andere
geleden, waarmee deze leeftijdsgroep het hardst groeit. Het gaat inmiddels om                                                                                                               delen van de MRA zijn stellen met kinderen of oudere stellen zonder kinderen het
11% van de huishoudens. Ook de leeftijdsgroep daaronder groeit: naar 383.900 in                                                                                                             meest voorkomende huishoudenstype.
2023 (+22% t.o.v. 2013). De laatste jaren vlakt de groei van deze groep wel af
doordat de generatie uit de naoorlogse geboortegolf (babyboomers) opschuift
naar de oudste leeftijdsgroep. Het aantal huishoudens tussen de 35-55 jaar neemt
af, naar 422.400 in 2023 (-3% t.o.v. 2013). Dit is nog wel de grootste leeftijdsgroep                                                                                                       Figuur 1.4       Meest voorkomende huishoudenstype per gebied, 2023
(36% van alle huishoudens).                                                                                                                                                                   alleenwonend, tot 35 jaar        eenoudergezin                           stel zonder kinderen, tot 35 jaar
                                                                                                                                                                                              alleenwonend, 35-54 jaar         stel met jonge kinderen (basisschool)   stel zonder kinderen, 55-74 jaar
                                                                                                                                                                                              alleenwonend, 55-74 jaar         stel met tiener of volwassen kinderen   stel zonder kinderen, >75 jaar
                                                                                                                                                                                              alleenwonend, 75 jaar en ouder




Figuur 1.3          Aantal huishoudens naar leeftijd hoofdbewoner, MRA, 2013-2023

500.000
450.000
400.000
350.000
300.000
250.000
200.000
150.000
100.000
 50.000
     0
          2013
                 2015
                        2017
                               2019
                                      2021
                                             2023
                                                    2013
                                                           2015
                                                                  2017
                                                                         2019
                                                                                2021
                                                                                       2023
                                                                                              2013
                                                                                                     2015
                                                                                                            2017
                                                                                                                   2019
                                                                                                                          2021
                                                                                                                                 2023
                                                                                                                                        2013
                                                                                                                                               2015
                                                                                                                                                      2017
                                                                                                                                                             2019
                                                                                                                                                                    2021
                                                                                                                                                                           2023




                        tot 35 jaar                               35-55 jaar                                55-75 jaar                           75 jaar e.o.
                                                                                                                                                                                                                                                                                       bron: WiMRA 2023
                                                                                                                                                                           bron: CBS


                                                                                                                                                                                       25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>1.2 Inkomensontwikkelingen                                                                meerpersoonshuishoudens. Met deze oude inkomensgrens was het aandeel
                                                                                          middeninkomens toegenomen, van 16% naar 18%.
Minder huishoudens met een laag inkomen, maar doelgroep sociale huur groeit
door beleidswijziging                                                                     De groei van het aandeel hoge inkomens (groep 6 en 7) die we al langere tijd zien
Gemiddeld genomen is de inkomenssituatie van huishoudens in de MRA in de                  zet door. De afgelopen twee jaar is vooral het aandeel hoogste inkomens
afgelopen twee jaar verbeterd. Het aandeel huishoudens in de laagste                      toegenomen (groep 7). Ook hier ligt de verklaring in de aantrekkende economie en
inkomensgroep, met een inkomen tot de eerste grens voor passend toewijzen van             de gestegen lonen. Daarnaast speelt een toegenomen instroom van goed
sociale huurwoningen (groep 1), daalde van 24% naar 23%. Tussen 2019 en 2021              verdienende huishoudens uit het buitenland een rol (zie hoofdstuk 2). Van de
groeide deze laagste inkomensgroep nog, vooral als gevolg van de coronacrisis.            huishoudens die in de afgelopen 2 jaar vanuit het buitenland naar de MRA
Dit heeft zich nu hersteld doordat meer mensen weer werk vonden en de stijging            verhuisden behoort 44% tot de hoogste inkomensgroep (inkomen boven €88.070).
van Cao-lonen, het minimumloon en de daaraan gerelateerde uitkeringen
(Beschikbaar inkomen huishoudens 1,4 procent hoger in 2023 | CBS).

Het aandeel van de inkomensgroep daarboven (groep 2 – tot de inkomensgrens
voor sociale huur) bleef gelijk als we uitgaan van één grens voor een- en                 Figuur 1.5           Inkomensgroepen, MRA, 2017-2023 (%)
                                                                                                            (bruto jaarinkomen per huishouden, incl. studenten)
meerpersoonshuishoudens, de situatie tot 2022 (18%). De inkomensgrens voor                                  Figuur 1.5B
sociale huurwoningen is in 2022 echter gewijzigd, waarbij een onderscheid tussen
                                                                                                            2017        25         15        7     4         12         10         27
eenpersoons- en meerpersoonshuishoudens is aangebracht. Voor
                                                                                                            2019        23        18         6     3     9         11             30
eenpersoonshuishoudens ligt de grens nog ongeveer op het oude niveau
                                                                                                            2021        24         18        4 3         9         13             28
(€44.035), voor meerpersoonshuishoudens is deze verhoogd naar €48.625 (zie
                                                                                                            2023        23        18         8       4   6         12             30
legenda bij figuur 1.2.1). Door deze verhoging komen meer huishoudens in
aanmerking voor een sociale huurwoning. Het totale aandeel huishoudens dat in              2023 - nieuwe indeling
                                                                                                                        23         22            8       6         12             30          %
                                                                                             sociale huurgrens**
aanmerking komt voor sociale huur groeit daardoor van 42% in 2021 naar 44% in
                                                                                                                    0        20         40                    60             80             100
2023. In de groep meerpersoonshuishoudens die door de beleidswijziging ook in                    1|      2| inkomens     3| extra       4| lage      5|      6| hogere        7|
de doelgroep voor een sociale huurwoning vallen zijn eenoudergezinnen en stellen            inkomens      vanaf grens doelgroep        midden-     midden- inkomens hoogste
                                                                                             tot grens      passend       sociale     inkomens inkomens (€66.053- inkomens
boven de 55 jaar relatief sterk vertegenwoordigd.                                            passend     toewijzen tot huur t/m        (sociale   (€55.044- €88.070) (>€88.070)
                                                                                           toewijzen*        sociale     2022***     huurgrens- €66.053)
                                                                                                         huurgrens**                   €55.044)
Meer huishoudens in de hoogste inkomensgroep                                              * grens passend toewijzen: eenpersoonshuishoudens €25.475,
In 2023 heeft 13% van de huishoudens in de MRA een middeninkomen. Dat is een              meerpersoonshuishoudens €34.575
inkomen tussen de sociale huurgrens en €66.053 (groep 3, 4 en 5). In 2021 ging het        ** sociale huurgrens: eenpersoonshuishoudens €44.035, meerpersoonshuishoudens €48.625
                                                                                          ***        t/m 2022 mochten corporaties tot 10% van de woningen toewijzen aan de laagste
nog om 16%, maar toen gold er dus nog één sociale huurgrens voor een- en                  middeninkomens (2021: sociale huurgrens tot €44.655)
                                                                                                                                                                                        bron: WiMRA 2023



                                                                                     26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Doelgroep sociale huur het sterkst vertegenwoordigd in stedelijke gebieden                      Middeninkomens wonen verspreid over de MRA
Figuur 1.6 laat het aandeel huishoudens met een inkomen tot de nieuwe grens                     Middeninkomens (inkomen tussen de sociale huurgrens en €66.053) vormen
voor sociale huur per gebied zien. Dit aandeel ligt gemiddeld op 44%, maar                      gemiddeld 13% van de huishoudens en wonen relatief verspreid door de MRA. Zij
varieert sterk tussen gebieden. Vooral in delen van stedelijke gemeenten als                    zijn relatief veel te vinden in de IJmond en de Zaanstreek, maar ook in andere
Amsterdam (Zuidoost, Nieuw-West en Noord), Zaanstad, Haarlem, Velsen en                         delen van de MRA, zoals verschillende wijken in Haarlem, Amsterdam en
Purmerend is de doelgroep sterk vertegenwoordigd. De huishoudens die door de                    Hilversum-Centrum. Het gaat vaak om éénverdieners of om oudere stellen (55-
verhoging van de inkomensgrens voor meerpersoonshuishoudens nu ook in de                        plus). Stellen jonger dan 55 jaar horen minder vaak tot de middeninkomens en
doelgroep voor sociale huur vallen, zijn het sterkst vertegenwoordigd in                        hebben vaak een hoger inkomen. Dit geldt zowel voor stellen met als zonder
Landsmeer (9% ),Wormerland, Heemskerk en Velsen (allen 7%) en het minst                         kinderen.
vertegenwoordigd in Amsterdam, Diemen (3%) en Blaricum en Laren (2%). Het
gaat relatief vaak om eenoudergezinnen en oudere stellen.

                                                                                                Figuur 1.7      Huishoudens met een middeninkomen
Figuur 1.6      Huishoudens met inkomen tot de sociale huurgrens per gebied, 2023 (%)                           (sociale huurgrens tot €66.053) per gebied, 2023 (%)
                     Dashboard Metropoolregio                                                                   Dashboard Metropoolregio
                min: 35% 41% 47% 53% max:
                                                                                                                min:   8%   11% 14% 17%   max:
  onvoldoende   11%                   86%                                                         onvoldoende   3%                        33%
      data
                                                                                                      data




                                                                        bron: WiMRA 2023                                                                               bron: WiMRA 2023



                                                                                           27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Minder lage inkomens in alle huishoudenstypen behalve bij eenoudergezinnen              Figuur 1.8 Inkomensgroepen naar huishoudenstypen en leeftijd, MRA, 2021-2023 (%)
Bij alle huishoudenstypen is er gemiddeld genomen sprake van een verbeterde                          alleenwonend, tot 35 jaar 2021                                 70                         17         7 7
                                                                                                                               2023                            61                         23          7     9
inkomenssituatie. Alleenwonenden en gepensioneerden hebben het vaakst een
                                                                                                     alleenwonend, 35-54 jaar 2021                             63                         20         9      9
laag inkomen maar hun inkomenssituatie is wel relatief sterk verbeterd. Tussen                                                2023                            58                        23          10     10
2019 en 2021 verslechterde deze juist het meest voor alleenwonenden. De                              alleenwonend, 55-74 jaar 2021                                    78                             14    53
                                                                                                                              2023                                   75                             17     4 4
sterkere schommeling bij deze groep heeft te maken met het feit dat zij de enige
                                                                                               alleenwonend, 75 jaar en ouder 2021                                    80                             13    43
kostwinnaar in het huishouden zijn. Wanneer een alleenwonende te maken heeft                                                  2023                                   76                             16     53

met inkomensachteruitgang, leidt dit vaker tot een laag inkomen dan wanneer er                 stel zonder kinderen, tot 35 jaar 2021       9      10         20                         61
                                                                                                                                 2023       7     9      16                            69
nog een ander inkomen in het huishouden aanwezig is.                                           stel zonder kinderen, 35-54 jaar 2021        11  13              16                       60
                                                                                                                                2023        9 11              17                        63
                                                                                               stel zonder kinderen, 55-74 jaar 2021             26                  24           21                29
De afname van het aandeel lage inkomens onder huishoudens ouder dan 55 jaar                                                     2023            22                 25            22                 31
heeft vooral te maken met de stijging van de pensioenen. Een groot deel van deze         stel zonder kinderen, 75 jaar en ouder 2021                     43                      29            14         14
                                                                                                                                2023                    39                      32             14         14
huishoudens is boven de pensioenleeftijd. De afgelopen jaren bleven de
                                                                                                                eenoudergezin 2021                             63                         21           9 7
pensioenen juist achter bij de gemiddelde inkomensontwikkeling. Hierdoor nam                                                  2023                             63                         20          7 10
het aandeel lage inkomens onder ouderen destijds toe.                                     stel met jonge kinderen (basisschool) 2021         14      11            20                    56
                                                                                                                                2023        11     11         17                        62
                                                                                         stel met tiener of volwassen kinderen 2021          13 10              18                       59
                                                                                                                                                                                                                 %
Ook eenoudergezinnen hebben vaak een laag inkomen (63%) en dit is de                                                           2023         10 10             17                        63
                                                                                                                                        0               20               40       60           80              100
afgelopen twee jaar niet veranderd. Het aandeel eenoudergezinnen met een hoog
                                                                                                              lage inkomens              midden-                           hogere             hoogste
inkomen nam wel toe.                                                                                            tot €44.035             inkomens                         inkomens         inkomens (vanaf
                                                                                                                                        (€44.035-                        (€66.053 -           €88.070)
                                                                                                                                         €66.053)                         €88.070)
                                                                                                                                                                                                bron: WiMRA 2023




                                                                                   28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>2 Woningvoorraad en segmenten
Kernpunten                                                                              Vrije sector verhuur van particulieren groeit verder door naar 14% van de
                                                                                        woningvoorraad

  Woningvoorraad groeit met 15.000 woningen per jaar                                       De sociale huurvoorraad van corporaties (30%) is stabiel in omvang in de
                                                                                            MRA. Het aandeel sociale huurwoningen van particulieren nam af van 7%
     Er kwamen in 2022 ongeveer 15.000 woningen bij in de MRA. Ongeveer
                                                                                            naar 6%. Daarmee daalde het totale aandeel sociale huurwoningen van
      evenveel als het jaarlijkse groeitempo sinds 2018. Op 1 januari 2023 telde
                                                                                            37% naar 36% als gevolg van gestegen prijzen in het particuliere sociale
      de woningvoorraad in de MRA 1.205.000 woningen.                                       huursegment.
     In 2022 groeide de woningvoorraad verhoudingsgewijs het hardst in
                                                                                           Tegelijkertijd zet de groei van de vrijesectorhuur van particulieren door. In
      Almere/Lelystad (+1,9%) en Amsterdam (+1,5%). In de andere deelregio’s
                                                                                            2023 is 14% van de woningvoorraad een vrije sector huurwoning van een
      ging het om +0,8% of +0,9%.                                                           particulier (2021: 12% 2019: 11%).

                                                                                           Qua prijssegmenten zit de groei opnieuw in het aandeel dure
                                                                                            huurwoningen, dat toeneemt van 9% in 2021 naar 10% in 2023. De
                                                                                            middeldure huur (€808-€1.123) is en blijft met 7% een klein segment.


                                                                                        Betaalbare koopwoningen nagenoeg verdwenen

                                                                                           Het aandeel koopwoningen daalde van 48% naar 47%.

                                                                                           Met de gestegen woningprijzen verdwijnen betaalbare koopwoningen
                                                                                            snel uit de markt. Koopwoningen met een WOZ-waarde tot €188.000 zijn
                                                                                            er niet meer in 2023. Van alle koopwoningen heeft nog 7% een WOZ-
                                                                                            waarde tot €296.000, in 2021 ging het nog om 28%. Deze woningen zijn
                                                                                            betaalbaar voor middeninkomens (een inkomen tussen €44.035-€66.053).




                                                                                   29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>2.1 Groei woningvoorraad

Woningvoorraad groeit opnieuw met ongeveer 15.000 woningen
                                                                                                        Verschillende bronnen voor segmentale verdeling woningvoorraad
Op 1 januari 2023 telde de woningvoorraad in de MRA 1.205.000 woningen. De
                                                                                                        De volgende paragraaf gaat in op de verdeling van de woningvoorraad in
woningvoorraad groeide de afgelopen vijf jaar (sinds 2018) elk jaar met zo’n
                                                                                                        segmenten. Er zijn verschillende bronnen die op basis van verschillende methoden
15.000 woningen. Alleen 2020 was een uitzondering.
                                                                                                        iets zeggen over deze segmentale verdeling. De landelijke website datawonen.nl,
In 2022 groeide de woningvoorraad verhoudingsgewijs het hardst in
                                                                                                        ontwikkeld door het Ministerie van Binnenlandse Zaken, geeft een beeld van het
Almere/Lelystad (+1,9%) en Amsterdam (+1,5%). In de andere deelregio’s ging het
                                                                                                        aandeel sociale huurwoningen van corporaties per gemeente. De cijfers uit WiMRA
om +0,8% of +0,9%.
                                                                                                        komen daarmee niet geheel overeen. Dit heeft ermee te maken dat datawonen.nl
                                                                                                        uitgaat van het aandeel corporatiewoningen dat deel uitmaakt van de DAEB-
Bij overige toe- of afname gaat het om woningen die om andere redenen dan
                                                                                                        dienstverlening (Dienst van Algemeen Economisch Belang) van corporaties. Er zijn
nieuwbouw of sloop aan de voorraad zijn toegevoegd of onttrokken, zoals
                                                                                                        echter ook corporatiewoningen met een sociale huurprijs die niet aangemerkt zijn
splitsing dan wel samenvoeging, verbouw of verandering van gebruiksfunctie.
                                                                                                        als DAEB-woning. Dit rapport baseert het aandeel sociale huurwoningen op de
                                                                                                        hoogte van de huur zoals is geregistreerd bij woningcorporaties in de MRA of door
Figuur 2.1 Verandering van de woningvoorraad in de MRA, 2012-2022 (aantallen)
                                                                                                        bewoners is ingevuld in de enquête. Hierdoor zijn er (meestal kleine) verschillen in
20.000
                                                                                                        het aandeel sociale corporatiewoningen volgens WiMRA en datawonen.nl.

                                                                  overige toe- en afname
15.000



10.000                                                            sloop



 5.000                                                            nieuwbouw



    0                                                             toename



-5.000
         2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022


                                                                                       bron: CBS




                                                                                                   30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>2.2 Ontwikkeling woningmarktsegmenten                                                                                 Weinig middeldure huur en betaalbare koop in de woningvoorraad
                                                                                                                      In zowel de huur als de koopsector zet de verschuiving naar de duurdere
Toename vrije sector huur zet door tussen 2021 en 2023                                                                segmenten door. Met de gestegen koopprijzen verdwijnen vooral betaalbare
De sociale huurvoorraad van corporaties (30%) is stabiel in omvang in de MRA.                                         koopwoningen snel uit de markt. Koopwoningen met een WOZ-waarde tot
Binnen de particuliere huur zet de verschuiving van sociaal naar vrije sector, die we                                 €188.000 zijn er niet meer in 2023. Deze vormden in 2021 ook nog maar 1% van de
de afgelopen jaren hebben gezien, tussen 2021 en 2023 door. Het aandeel sociale                                       voorraad. Ook het segment daarboven, met een WOZ tussen €188.000-€296.000,
huurwoningen van particulieren nam tussen 2017 en 2023 af van 9% naar 6%,                                             is de afgelopen twee jaar voor een groot deel verdwenen. Dit ging van 12% naar
terwijl het aandeel particuliere vrije sectorwoningen toenam, van 8% naar 14%. De                                     3% van de voorraad.
vrije huursector van corporaties is relatief stabiel en vormt 4% van de
woningvoorraad. Ook het aandeel koopwoningen in de totale voorraad is redelijk                                        Het aandeel sociale huurwoningen daalde van 37% naar 36% als gevolg van
stabiel, maar dat nam tussen 2021 en 2023 wel licht af van 48% naar 47%.                                              gestegen prijzen in het particuliere segment. De middeldure huur (€808-€1.123) is
                                                                                                                      en blijft met 7% een klein segment, terwijl het aandeel dure huurwoningen
                                                                                                                      opnieuw groeit, van 9% in 2021 naar 10% in 2023.




                                                                                                                      Figuur 2.3      Woningvoorraad naar huur- en koopklassen, MRA,
                                                                                                                                   2017-2023 (%)
                                                                                                                                   Figuur 2.3B
Figuur 2.2       Woningvoorraad naar segmenten, MRA, 2017-2023 (%)
              Figuur 2.2B
                                                                                                                        2017             39                    7    5       5         19              12              12

  2017            31                   9           4    8                       48                                      2019            38                    7     7     5          16          14               13

  2019            30                   8       3       11                       48                                      2021            37                7        9    1       12          17                   17

  2021            30               7       4           12                       48                                      2023            36                7        10       3        16                    28                %

  2023            30               6       3           14                        47                      %
                                                                                                                               0         20               40                    60               80                        100

         0              20                     40                  60                  80          100                huur:                                   koop:
  sociale huur,        sociale huur,                vrije sector        vrije sector        koopwoning                 tot €808     €808-     €1.123 en           tot           €188.000-    €296.000-           €438.000
   corporatie           particulier                 huur, corp.         huur, part.                                                 €1.123      meer           €188.000         €296.000     €438.000            en meer
                                                                                              bron: WiMRA 2023                                                                                                  bron: WiMRA 2023



                                                                                                                 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Aandeel betaalbare huurwoningen neemt af                                                                                            Minder middeldure en meer dure huurwoningen
Als we de huursector in de MRA eruit lichten zien we dat de meeste huurwoningen                                                     Het aandeel middeldure huurwoningen (tussen €808 en €1.123) daalde de
(corporatiebezit en particulier bezit) een huur hebben tot €694 per maand. Dit is                                                   afgelopen twee jaar van 14% naar 13%, vooral ten gunste van duurdere huur. Het
volgens de regels voor het passend toewijzen van sociale huurwoningen                                                               aandeel dure huurwoningen (met een huur van €1.123 of hoger) is namelijk
betaalbaar voor de laagste inkomensgroep (eenpersoonshuishoudens €25.475;                                                           opnieuw gegroeid, van 17% naar 18%. Daarmee ging deze ontwikkeling wel
meerpersoonshuishoudens €34.575). Dit betaalbare segment wordt echter                                                               minder snel dan tussen 2019 en 2021, toen het aandeel huurwoningen in de
gestaag kleiner; het kromp van 65% in 2017 naar 56% in 2023. Dat komt aan de                                                        hoogste prijsklassen groeide van 12% naar 17%.
ene kant doordat woningen die voorheen in dit segment vielen, wanneer zij
opnieuw verhuurd worden, vaak sterk in prijs omhoog gaan. Aan de andere kant                                                        Met het ingaan van de Wet Betaalbare Huur op 1 juli 2024 wordt de huurhoogte in
komt dit door de groei van het aantal huurwoningen dat nieuw gebouwd is in de                                                       het middensegment gereguleerd, door deze woningen binnen het
hoogste prijsklassen.                                                                                                               woningwaarderingsstelsel (WWS; het puntenstelsel) te laten vallen. Een woning
                                                                                                                                    moet nu dan 187 punten of meer hebben om in de vrije sector verhuurd te mogen
                                                                                                                                    worden. Bij dit puntenaantal hoort dan een huur van €1.123. De bedoeling is dat er
                                                                                                                                    op deze manier meer huurwoningen beschikbaar komen die betaalbaar zijn voor
                                                                                                                                    huishoudens met een middeninkomen. Zij maken geen aanspraak op een sociale
                                                                                                                                    huurwoning en kunnen door de hoge prijzen steeds moeilijker een woning kopen.
                                                                                                                                    Het aandeel middeldure huurwoningen in de MRA bedraagt nu dus 13%, maar het
                                                                                                                                    is aannemelijk dat dit percentage groter wordt met het intreden van de nieuwe
                                                                                                                                    wet, omdat sommige woningen die nu boven de €1.123 verhuurd werden,
Figuur 2.4        Huurvoorraad naar huurklassen, MRA, 2017-2023 (%)                                                                 terugvallen naar deze groep. Een deel van de verhuurders zal echter ook proberen
               Figuur 2.4B
                                                                                                                                    zoveel in hun woning te investeren dat deze boven de liberalisatiegrens van €1.123
 2017                             65                                  11                10       4       6       4
                                                                                                                                    uitkomt, of zij zullen deze verkopen.

 2019                          63                                10                10        4       6           6

 2021                        59                             11                 9        5        8           9

 2023                     56                             12                9        4        9               9             %

        0           20                 40              60                           80                               100
sociale huur                      middeldure huur                     dure huur
                                                    €1.010 -               €1.123 -                  €1.504 en
   tot €694      €694-€808        €808-€1.010
                                                    €1.123                  €1.504                     meer
                                                                                                     bron: WiMRA 2023




                                                                                                                               32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Meer particuliere huurwoningen, maar steeds minder met een sociale of
middeldure huur                                                                             Zowel kleine als grotere particuliere huurwoningen hebben inmiddels in
In de MRA valt 20% van de woningvoorraad onder de particuliere huursector                   meerderheid een vrije sectorhuur. Het aandeel particuliere huurwoningen tot 60
(sociaal en vrije sector). Dit segment is de afgelopen jaren gegroeid en duurder            m² dat nog in het sociale segment wordt verhuurd, nam af van 62% in 2019 naar
geworden. Het aandeel woningen van particulieren dat in het sociale segment (t/m            44% in 2023. Dit type woningen wordt nu vaak in het middensegment (€808-
€808) verhuurd wordt, nam af van 43% in 2019 naar 32% in 2023. Het                          €1.123) of in het duurdere segment (€1.123-€1.504) verhuurd. Ook de particuliere
middensegment (€808-€1.123) kromp ook: van 26% naar 21%. De dure huur (>                    huurwoningen tussen 60 en 99 m² schoven bij nieuwe verhuringen vaak op naar de
€1.123) nam toe van 32% naar 47%. De prijsstijging in de particuliere huursector            hogere prijsklassen. Voor de grootste huurwoningen (>100 m²) is de groei van het
ging tussen 2021 en 2023 minder snel dan in de twee jaar daarvoor, maar zet dus             aandeel dure huurwoningen gestopt. Tussen 2021 en 2023 nam dit aandeel af van
wel door. Daarmee lijkt het erop dat de liberalisering in de particuliere huursector        53% naar 52%. Binnen deze categorie groeit het aandeel in het middensegment
vooral heeft bijgedragen aan een groeiend duur segment en weinig aan het                    wel iets.
middeldure huursegment.




                                                                                            Figuur 2.5       Particuliere huurwoningen naar oppervlakte en huurklasse, MRA,
                                                                                                             2019-2023 (%)

                                                                                                 tot 60 m² 2019                                        53                                        9                13             4     8           13
                                                                                                           2021                            39                                   10             14                8               16                14
                                                                                                           2023                       33                               11               14               7                  19                    15

                                                                                                 60-99 m² 2019                   27                          8                   20                  9                  18                       18
                                                                                                          2021              21                     8              13               10                    21                                 27
                                                                                                          2023         16                  10                12             8                    26                                        29

                                                                                            100 m² en meer 2019           21                       7              19                      14                           21                        20
                                                                                                           2021         17                     6            14              11                   22                                    31
                                                                                                           2023        15                  8                14              11                   22                                    30

                                                                                                     totaal 2019                      35                               8                 17                  9               15                   17
                                                                                                            2021              27                             8              14             9                      19                        23
                                                                                                            2023            22                         10          13                8                       23                             24            %
                                                                                                                   0                       20                           40                           60                           80                    100

                                                                                                                                                                                 €1.010 -                         €1.123-                   €1.504 en
                                                                                               tot €694            €694-€808                   €808-€1.010
                                                                                                                                                                                  €1.123                          €1.504                      meer
                                                                                                                                                                                                                                             bron: WiMRA 2023




                                                                                       33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Prijzen in de koopwoningvoorraad opnieuw sterk gestegen, betaalbare voorraad                                                  Van de koopwoningen is 93% duurder dan €296.000 en 81% duurder dan
verdwenen                                                                                                                     €355.000
In 2023 zijn koopwoningen tot €188.000 niet meer aanwezig in de MRA. Deze zijn                                                De meeste koopwoningen in de MRA hebben dus een WOZ-waarde boven
bereikbaar voor huishoudens met een inkomen tot de sociale huurgrens voor van                                                 €296.000, deze zijn bereikbaar voor hoge inkomens vanaf €66.053. Van de
€44.035 (op basis van volledige leencapaciteit, zonder eigen vermogen). In 2021                                               koopwoningen valt 93% in dit segment. Een derde (34%) valt in de WOZ-klasse
ging het nog om 3% van de koopwoningen.                                                                                       tussen €296.000 en €438.000 en een even groot deel valt in de klasse tussen
                                                                                                                              €438.000 en €648.000. Een kwart van alle koopwoningen heeft inmiddels een
Woningen bereikbaar voor middeninkomens (tot €66.053) met een WOZ-waarde                                                      WOZ-waarde van €648.000 of hoger. In 2021 was dit nog maar 14%.
tussen €188.000 en €296.000 zijn eveneens schaars. Deze middencategorie
beslaat 7% van de koopwoningvoorraad, in 2021 was dit nog 25%.                                                                Het Rijk is in de afgelopen periode sterker gaan sturen op betaalbaarheid. De grens
                                                                                                                              voor betaalbare koop heeft het Ministerie voor Binnenlandse Zaken in 2023
                                                                                                                              vastgesteld op €355.000 (voor 2024 is de grens geïndexeerd en ligt deze op
                                                                                                                              €390.000). Als we deze bovengrens van betaalbare koop hanteren, valt 19% van
                                                                                                                              de koopwoningen in de MRA onder betaalbare koop.

                                                                                                                              Het hier geschetste beeld gaat over de totale koopwoningvoorraad, waarvan het
                                                                                                                              grootste deel niet in de verkoop komt. Voor huishoudens die willen kopen is vooral
                                                                                                                              het beschikbare aanbod relevant. Hoofdstuk 4 gaat daar dieper op in, door te
                                                                                                                              kijken naar de woningen die recent verhuisde huishoudens betrokken hebben.
Figuur 2.6          Woningvoorraad naar WOZ-klassen koopwoningen, MRA,
                 2021-2023 (%, WOZ-prijspeil 2022)
                 Figuur 2.6B

 2017       11           10         8               21                     25               14           10

 2019       9        6        7             21                       29                16               11

 2021 3 4        6            15                           36                     22                   14

 2023 1 6                          34                                34                          25                 %

        0                     20                    40                60               80                     100
    tot          €188.000-              €209.000-        €237.000-    €296.000-   €438.000 -           €648.000
 €188.000        €209.000               €237.000         €296.000     €438.000     €648.000            en meer

                                                                                                      bron: WiMRA 2023




                                                                                                                         34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>2.3 Woonsituatie per huishoudenstype

Vooral jonge alleenwonenden en stellen huren in het duurste segment
Over het algemeen wonen alleenwonenden vaker in een huurwoning en stellen
vaker in een koopwoning. Oudere alleenwonenden (55-plus) huren meestal in het
sociale segment óf ze hebben een koopwoning. Alleenwonenden onder de 55 jaar
huren vaker in de duurdere segmenten, vooral de jongste groep (35 jaar en
jonger). Stellen zonder kinderen huren het vaakst in het dure segment (€1.123 of
meer). Het gaat om 45% van deze groep. Van de oudere stellen heeft het
merendeel een koopwoning.




Figuur 2.7        Woningvoorraad naar huishoudtype en leeftijd, 2023 (%)

            alleenwonend, tot 35 jaar                                  50                                  13                    19             5    8     5
            alleenwonend, 35-54 jaar                                   50                              7            9        6         15             13
            alleenwonend, 55-74 jaar                                         60                                     5 3 3             13              16
      alleenwonend, 75 jaar en ouder                                        58                                  5 2 2            12                  20

      stel zonder kinderen, tot 35 jaar       9             11                               45                              4        15              15
      stel zonder kinderen, 35-54 jaar            15             7            21             3         19                                  36
      stel zonder kinderen, 55-74 jaar                 22               6     4 2             22                                      43
stel zonder kinderen, 75 jaar en ouder                           38                      5    4 2              17                           33

                       eenoudergezin                                    53                                 6        6 4           14                 18
 stel met jonge kinderen (basisschool)            17              6     11         2          20                                      44
 stel met tiener of volwassen kinderen            15             5 4 2              20                                           53

                                totaal                           36                    7          10       3            16                      28             %
                                          0                       20                   40                       60                     80                  100
huur:                                                            koop:
 tot €808            €808-           €1.123 en                       tot                     €188.000-                   €296.000-                  €438.000
                     €1.123            meer                       €188.000                   €296.000                    €438.000                   en meer
                                                                                                                                             bron: WiMRA 2023



                                                                                                                                                                   35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>3 Vergelijking inkomensgroepen en
  woningmarktsegmenten
Kernpunten                                                                             In de middeldure huurvoorraad (huur €808- €1.123) heeft 35% van de
                                                                                        huurders een inkomen dat past bij een sociale huurwoning. Dit aandeel is
  Balans tussen inkomensverdeling en prijssegmenten woningvoorraad                      niet veranderd ten opzichte van 2021. In particuliere middeldure
  schever gegroeid                                                                      huurwoningen is de groep lage inkomen en lage middeninkomens
                                                                                        aanzienlijk groter dan bij middeldure huurwoningen van corporaties (58%
     De mogelijkheden voor lage inkomens zijn op de woningmarkt verder                 versus 46%).
      afgenomen. Van alle huishoudens heeft 40% een laag inkomen (tot
      €44.035) terwijl nog maar 36% van de woningvoorraad voor deze groep              Huishoudens met een inkomen tot de sociale huurgrens wonen even vaak
      betaalbaar is (2021: 42% versus 38%).                                             in een sociale huurwoning als in 2019. De afname die in 2021 zichtbaar
                                                                                        was, lijkt dus van tijdelijke aard geweest. Onder de lage inkomens neemt
     Ook middeninkomens (€44.035-€66.053) komen verder in de knel. Het                 het aandeel huishoudens met een koopwoning toe. Hier speelt vergrijzing
      aandeel huishoudens met een middeninkomen is gegroeid van 16% naar                een rol.
      18%, terwijl de middeldure voorraad (koop en huur samen) kromp van
      19% naar 10%.                                                                    Middeninkomens huren steeds vaker in de particuliere vrije sector en
                                                                                        hebben minder vaak een koopwoning. De middeninkomens met een
                                                                                        koopwoning zijn vaak 55-plus en jongere huishoudens zijn hier
  Middeninkomens en hoge inkomens hebben in afnemende mate een eigen
                                                                                        ondervertegenwoordigd.
  woning en huren vaker in de particuliere vrije sector
                                                                                       Ook onder hoge inkomens blijft het woningbezit dalen en is het aandeel
     In de sociale huurvoorraad is het aandeel huishoudens met een laag
                                                                                        dat in de particuliere vrije sector huurt toegenomen. Onder de hoge
      inkomen toegenomen van 80% in 2019 naar 85% in 2023.
                                                                                        inkomens met een koopwoning zijn verhoudingsgewijs veel huishoudens
     In de vrije sector huurvoorraad (huur> €808) heeft 23% van de huurders            tussen 35 en 55 jaar.
      een laag inkomen dat past bij een sociale huurwoning. Zij wonen ‘duur
      scheef’. Dat is een daling ten opzichte van 2021, toen het aandeel 25%
      bedroeg.




                                                                               36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>3.1 Vergelijking inkomens en woningmarktsegmenten

Ruimte voor lage en middeninkomens verder afgenomen
Figuur 1.18 geeft de inkomensverdeling weer van de huishoudens in de MRA én de
verdeling van de woningvoorraad naar segment. De overeenkomende kleuren
geven de segmenten aan die betaalbaar zijn voor de bijbehorende
inkomensklassen. Voor de koopsegmenten gaan we hierbij uit van de maximale
leencapaciteit van huishoudens met een bepaald inkomen. Wanneer zij geen eigen
vermogen kunnen inbrengen is dit het bedrag waarvoor zij een woning zouden
kunnen kopen. Duidelijk wordt dat de mismatch tussen de woningvoorraad en wat
huishoudens in de MRA kunnen betalen opnieuw groter wordt. Naast lage                 Figuur 3.1         Inkomensverdeling huishoudens en segmentverdeling
                                                                                                         woningvoorraad, MRA, 2017-2023 (%)
inkomens neemt ook de ruimte voor middeninkomens verder af.
                                                                                          2017 - inkomen                   41                  22                    37
Tot 2021 was de betaalbare voorraad voor lage inkomens iets groter dan het                       segment                    45                          26                29

aandeel lage inkomens. Vanaf 2021 is dit beeld omgedraaid, het aandeel lage               2019 - inkomen                   42                 18                    40
inkomens tot €44.035 was toen groter (42%) dan het aandeel van de betaalbare                     segment                   43                      24                    34

woningvoorraad (38%). Dit is in 2023 nog iets schever gegroeid: 40% heeft een             2021 - inkomen                   42                 16                   42
laag inkomen terwijl nog maar 36% van de woningvoorraad voor deze groep                          segment                  38                19                     43
betaalbaar is. De mogelijkheden voor lage inkomens op de woningmarkt zijn
                                                                                          2023 - inkomen*                 40                 18                    42
daarmee zeer beperkt. Daarbij komt dat meerpersoonshuishoudens met een                             segment               36            10                     54
inkomen tot €48.0625 nu ook aanspraak kunnen maken op een sociale
                                                                                      2023 - inkomen**                      44                13                   42                 %
huurwoning (zie de onderste balk voor 2023), terwijl dit segment juist is
                                                                                                             0             20          40                60         80              100
gekrompen.
                                                                                                                 inkomens tot en met    middeninkomens             hogere inkomens
                                                                                               inkomen
                                                                                                                   sociale huurgrens   (sociale huurgrens -         (vanaf €66.053)
Ook middeninkomens komen nog meer in de knel. Het aandeel huishoudens met                                                                    €66.053)

een middeninkomen (€44.035 – €66.053) is gegroeid van 16% naar 18%, terwijl de
                                                                                                                  huur tot €808 –      huur €808-€1.123 –      huur vanaf €1.123 –
middeldure voorraad kromp van 19% naar 10%. De ruimte op de woningmarkt is                     segment
                                                                                                                 koop tot €188.000       koop €188.000-        koop vanaf €296.000
voor hen blijvend krap. Tot 2021 was het aandeel hoge inkomens groter dan de                                                                €296.000
                                                                                      *             Tot 2022 was er één sociale huurgrens voor eenpersoons- en
dure woningvoorraad. In 2021 is het beeld omgedraaid en in 2023 loopt dit nog                       meerpersoonshuishoudens. Hier is bij 2023 als inkomensgrens €44.035 genomen
verder uiteen. Door de sterk gestegen woningprijzen is het aandeel hoge               **            Nieuwe indeling sociale huurgrens: eenpersoonshuishoudens €44.035,
                                                                                                    meerpersoonshuishoudens €48.625
inkomens met 42% veel kleiner dan de dure voorraad (54%).
                                                                                                                                                                               bron: WiMRA 2023



                                                                                 37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>3.2 Bewoning woningvoorraad                                                           Figuur 3.2        Bewoning sociale huur, corporatie en particulier, MRA,
                                                                                                        2017-2023 (%)

Meer huishoudens in de sociale huur met een inkomen tot de sociale huurgrens                                     totaal 2017             56               22      7 3 6 3 3

Tot 2022 was de inkomensgrens om in aanmerking te komen voor sociale huur (de                                           2019             53               27          6 2 5 4 4

sociale huurgrens) gelijk voor eenpersoons- en meerpersoonshuishoudens. Ook                                             2021             57                26         32 5 3 4

gold dat corporaties 10% van hun woningen mochten verhuren aan huishoudens              2023- oude indeling sociale huurgrens            53               28          7 23 4 3
met een inkomen net boven de sociale huurgrens. Sinds 2022 geldt deze extra           2023- nieuwe indeling sociale huurgrens            53                32           5 3 4 3
                                                                                                                                                                                  %
doelgroep niet meer. Er is een nieuwe indeling van de sociale huurgrens: de                                                     0   20        40     60          80           100
inkomensgrens voor meerpersoonshuishoudens is nu hoger dan die voor                          1|       2| inkomens     3| extra    4| lage      5|       6| hogere 7| hoogste
eenpersoonshuishoudens**. In 2023 heeft 85% van de bewoners in de sociale               inkomens      vanaf grens doelgroep      midden-     midden- inkomens inkomens
                                                                                         tot grens      passend        sociale  inkomens inkomens (€66.053- (>€88.070)
huurvoorraad een inkomen tot deze sociale huurgrens. Dat is een toename ten              passend       toewijzen     huur t/m    (sociale   (€55.044- €88.070)
opzichte van 2021, toen ging het om 83%. Stel dat in 2023 nog steeds de oude           toewijzen*      tot sociale    2022*** huurgrens- €66.053)
                                                                                                      huurgrens**                €55.044)
indeling gold, dan zou het aandeel bewoners in de sociale huur met een inkomen
                                                                                      * grens passend toewijzen: eenpersoonshuishoudens €25.475, meerpersoonshuishoudens €34.575
tot de sociale huurgrens zijn afgenomen naar 81%. Vijftien procent van de             ** sociale huurgrens: eenpersoonshuishoudens €44.035, meerpersoonshuishoudens €48.625
huishoudens in de sociale huur heeft een inkomen boven de sociale huurgrens.          *** t/m 2022 mochten corporaties tot 10% van de woningen toewijzen aan de laagste middeninkomens
                                                                                      (2021: sociale huurgrens tot €44.655)
                                                                                                                                                                      bron: WiMRA 2023




                                                                                 38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>In particuliere sociale huur aandeel inkomens tot sociale huurgrens niet gegroeid        Figuur 3.3          Bewoning sociale huur naar eigendom, MRA, 2017-2023 (%)
                                                                                                          Figuur 3.3B
Bewoners van sociale huurwoningen van corporaties hebben vaker een inkomen
tot de sociale huurgrens dan bewoners in de particuliere sociale huurvoorraad                                    corporatie 2017                58               21        7 3 6     33
                                                                                                                            2019               56                26         5 2 5    33
(87% versus 78%). In de particuliere sociale huurvoorraad is het aandeel bewoners                                           2021                60                 24        32 5    33
                                                                                           2023- oude indeling sociale huurgrens               56                27          6 23    4 3
met een inkomen tot de sociale huurgrens gelijk gebleven ten opzichte van 2021,          2023- nieuwe indeling sociale huurgrens               56                 30           4 3   4 3
terwijl in het de sociale huur van corporaties dit aandeel steeg (van 84% naar
                                                                                                                 particulier 2017         47               25           7 3 8 4      7
87%).Hier speelt mee dat in de sociale huur van particulieren minder                                                         2019        43               30             7 3 5 5     7
meerpersoonshuishoudens wonen. Daardoor heeft de verhoging van de sociale                                                    2021        44                 33            3 3 5 4    7
                                                                                           2023- oude indeling sociale huurgrens        40                35              9 34 5      4
huurgrens voor meerpersoonshuishoudens hier minder effect op de ontwikkeling             2023- nieuwe indeling sociale huurgrens        40                 37               9 4 5     4 %
van de omvang van de doelgroep voor sociale huur.                                                                                   0   20           40    60            80           100
                                                                                                1|       2| inkomens     3| extra    4| lage      5|       6| hogere 7| hoogste
                                                                                           inkomens      vanaf grens doelgroep      midden-     midden- inkomens inkomens
In de sociale huur van corporaties wonen niet alleen meer huishoudens met een               tot grens      passend        sociale  inkomens inkomens (€66.053- (>€88.070)
inkomen tot de sociale huurgrens dan in de particuliere sociale huurvoorraad, er            passend       toewijzen     huur t/m    (sociale   (€55.044- €88.070)
                                                                                          toewijzen*      tot sociale    2022*** huurgrens- €66.053)
wonen ook beduidend meer huishouden met een laag inkomen tot de grens voor                               huurgrens**                €55.044)
passend toewijzen (56% versus 40%). Ten opzichte van 2021 is de groep laagste            * grens passend toewijzen: eenpersoonshuishoudens €25.475, meerpersoonshuishoudens €34.575
inkomens in beide segmenten echter geslonken.                                            ** sociale huurgrens: eenpersoonshuishoudens €44.035, meerpersoonshuishoudens €48.625
                                                                                         *** t/m 2022 mochten corporaties tot 10% van de woningen toewijzen aan de laagste middeninkomens
                                                                                         (2021: sociale huurgrens tot €44.655)
                                                                                                                                                                              bron: WiMRA 2023




                                                                                    39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>In de vrije sector heeft 23% van de huurders een laag inkomen                                                                    In de dure huur heeft 15% een laag inkomen en in de middeldure huur 35%
Vrije sectorwoningen hebben een huur van meer dan €808. In de vrije sector                                                       De vrije sector bestaat uit middeldure huurwoningen (€808- €1.123) en dure
wonen relatief veel huishoudens jonger dan 35 jaar. Het gaat om 46%, terwijl in de                                               huurwoningen (> €1.123). In de middeldure huur heeft 35% van de huishoudens
MRA in totaal 20% een jong huishouden is. Ook wonen er verhoudingsgewijs veel                                                    een inkomen dat eigenlijk bij een sociale huurwoning past. Ook in 2021 ging het
stellen zonder kinderen (36% versus 26% in de MRA).                                                                              om 35%. De middeldure huur wordt in toenemende mate bewoond door lage
Ruim de helft (56%) van de huurwoningen in de vrije sector wordt bewoond door                                                    middeninkomens met een inkomen tussen de sociale huurgrens en €55.044. In
hogere inkomens (>€66.053). Het aandeel huishoudens in de vrije sector met een                                                   2023 gaat het om 18%, in 2021 was dit nog 14%. In de middeldure huur valt 37%
inkomen tot de sociale huurgrens is niet verder toegenomen zoals we in 2021                                                      van de huishoudens onder de hogere inkomens (>66.053). Hoewel ruim de helft
zagen, maar gedaald. In 2023 woont 23% van de huishoudens in de vrije sector                                                     van de huishoudens in de middeldure huur onder de hoogste inkomens valt, is dit
‘duur scheef’, in 2021 was dat 25%. Het gaat daarbij relatief vaak om                                                            aandeel wel gedaald in vergelijking met 2017 en 2019. In de dure huur heeft 15%
alleenwonenden, eenoudergezinnen en 55-plushuishoudens. Twaalf procent van                                                       een inkomen dat bij een sociale huurwoning past. In vergelijking met 2021 is dit
de huurders in de vrije sector heeft een laag middeninkomen.                                                                     aandeel wat gedaald en is het aandeel huishoudens met een laag middeninkomen
                                                                                                                                 toegenomen (8%).

Figuur 3.4       Bewoning vrije sector huur (>€ 808),                                                                            Figuur 3.5       Bewoning middeldure huur en dure huur, MRA,
                 corporatie en particulier, MRA, 2017-2023 (%)                                                                                    2017-2023 (%)

                            totaal 2017       10    12        8     5           16        13        36                                            middeldure huur 2017          13    17    11 5       20       15           20
                                                                                                                                                                   2019        9     23      10 5     15      17            22
                                  2019        7    15         7     4       12       16             39                                                             2021        10      25      8 6     14       18           18
                                                                                                                                   2023- oude indeling sociale huurgrens       10    19       16    8    9     17           20
                                  2021        9     17             5 4      12            19         35                          2023- nieuwe indeling sociale huurgrens       10      25        18      9     17           20

  2023- oude indeling sociale huurgrens       7    12         11        6   8        17             39                                                   dure huur 2017 5 5 5 4 11    12                      58
                                                                                                                                                                   2019 4 7 5 2 9    15                       59
2023- nieuwe indeling sociale huurgrens       7     16             12       8        17             39                                                             2021 7   10 3 3 9      19                     48
                                                                                                                 %
                                                                                                                                   2023- oude indeling sociale huurgrens 5 8 7 4 6      18                      52
                                          0              20                 40                 60   80         100               2023- nieuwe indeling sociale huurgrens 5 10   8  6    18                      52                  %

       1|       2| inkomens     3| extra    4| lage       5|      6| hogere 7| hoogste                                                                                     0         20       40         60           80          100
  inkomens      vanaf grens doelgroep      midden-     midden- inkomens inkomens                                                        1|       2| inkomens     3| extra    4| lage      5|       6| hogere 7| hoogste
   tot grens      passend        sociale  inkomens inkomens (€66.053- (>€88.070)                                                   inkomens      vanaf grens doelgroep      midden-     midden- inkomens inkomens
   passend       toewijzen     huur t/m    (sociale   (€55.044- €88.070)                                                            tot grens      passend        sociale  inkomens inkomens (€66.053- (>€88.070)
 toewijzen*      tot sociale    2022*** huurgrens- €66.053)                                                                         passend       toewijzen     huur t/m    (sociale   (€55.044- €88.070)
                huurgrens**                €55.044)                                                                               toewijzen*      tot sociale    2022*** huurgrens- €66.053)
* grens passend toewijzen: eenpersoonshuishoudens €25.475, meerpersoonshuishoudens €34.575                                                       huurgrens**                €55.044)
** sociale huurgrens: eenpersoonshuishoudens €44.035, meerpersoonshuishoudens €48.625                                            * grens passend toewijzen: eenpersoonshuishoudens €25.475, meerpersoonshuishoudens €34.575
*** t/m 2022 mochten corporaties tot 10% van de woningen toewijzen aan de laagste middeninkomens                                 ** sociale huurgrens: eenpersoonshuishoudens €44.035, meerpersoonshuishoudens €48.625
(2021: sociale huurgrens tot €44.655)                                                                                            *** t/m 2022 mochten corporaties tot 10% van de woningen toewijzen aan de laagste middeninkomens
                                                                                                         bron: WiMRA 2023        (2021: sociale huurgrens tot €44.655)
                                                                                                                                                                                                                           bron: WiMRA 2023



                                                                                                                            40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Relatief veel lagere inkomens in particuliere middeldure huur                            Figuur 3.6       Bewoning middeldure huur naar eigendom, MRA,
                                                                                                          2017-2023 (%)
In de voorgaande jaren nam in de middeldure huur van corporaties het aandeel
huishoudens met een inkomen tot de sociale huurgrens af. In 2023 is dat aandeel                                 corporatie 2017             15       17          9        5                 21             15           18
                                                                                                                           2019         9         18         9        6             18               19                21
toegenomen naar 32%. De toename hangt samen met de nieuwe indeling van de                                                  2021         7        18         8     7                19                 22                18
                                                                                           2023- oude indeling sociale huurgrens        9        14         16            7         12             19                 23
sociale huurgrens waarbij de inkomensgrens voor meerpersoonshuishoudens is               2023- nieuwe indeling sociale huurgrens        9           24               14             12             19                 23
verhoogd. In de oude indeling zouden deze huishouden tot de extra doelgroep van
                                                                                                                 particulier 2017       11         17        12           6             19           14               21
sociale huur zijn gerekend. In de middeldure huur van corporaties heeft 26% een                                              2019       9           25            10           5        13          16                23
middeninkomen. Het aandeel hogere inkomens neemt hier gestaag toe en                                                         2021       12             29                     8     5        11        16              19
                                                                                           2023- oude indeling sociale huurgrens        11          22                17                8      8       15              19
bedraagt 42% in 2023.                                                                    2023- nieuwe indeling sociale huurgrens        11           26                        21              8       15              19      %
                                                                                                                                    0              20                40                      60                 80           100
In de particuliere middeldure huur ligt het aandeel lage inkomens hoger (36%) dan               1|       2| inkomens     3| extra    4| lage      5|       6| hogere 7| hoogste
                                                                                           inkomens      vanaf grens doelgroep      midden-     midden- inkomens inkomens
bij corporaties. Er wonen ook meer inkomens die in de laagste inkomensgroep                 tot grens      passend        sociale  inkomens inkomens (€66.053- (>€88.070)
vallen (11%). Het aandeel huishoudens met een middeninkomen is hier gegroeid                passend       toewijzen     huur t/m    (sociale   (€55.044- €88.070)
                                                                                          toewijzen*      tot sociale    2022*** huurgrens- €66.053)
en is hoger (29%) dan bij corporaties. Het gaat hier veel vaker om lage midden-
                                                                                                         huurgrens**                €55.044)
inkomens dan in de middeldure huur van corporaties (21% versus 14%). Kortom, in          * grens passend toewijzen: eenpersoonshuishoudens €25.475, meerpersoonshuishoudens €34.575
de particuliere middeldure huur wonen relatief veel lagere inkomens.                     ** sociale huurgrens: eenpersoonshuishoudens €44.035, meerpersoonshuishoudens €48.625
                                                                                         *** t/m 2022 mochten corporaties tot 10% van de woningen toewijzen aan de laagste middeninkomens
                                                                                         (2021: sociale huurgrens tot €44.655)
                                                                                                                                                                                                                     bron: WiMRA 2023




                                                                                    41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Hoogste inkomens dominant in voorraad koopwoningen                                      Figuur 3.7         Bewoning koopwoningen, MRA, 2017-2023 (%)
                                                                                                        Figuur 3.7B
Het merendeel van de huishoudens met een koopwoning heeft een hoger
inkomen (>€66.053) en dit aandeel neemt geleidelijk toe. In 2023 gaat het om 61%                                          2017        7   12     6 5           15            14         41
van de huishoudens, in 2019 om 59%. Iets minder dan de helft (45%) van de                                                 2019        7   14         6 4      11        15             45
huishoudens heeft een hoog inkomen van meer dan €88.070. Na een kleine                                                    2021        7   14         4 3      11        18             43
afname in 2021 is dit aandeel weer hetzelfde als in 2019.                                 2023- oude indeling sociale huurgrens       7   13         8       4 7        16             45
Tegelijkertijd groeit de groep huishoudens met een lager inkomen of laag                2023- nieuwe indeling sociale huurgrens       7    17            8     7        16             45           %
middeninkomen. Bijna kwart (24%) heeft een inkomen tot de sociale huurgrens.
                                                                                                                                  0             20                 40             60    80        100
Het gaat hier vaak om alleenstaanden en eenoudergezinnen, mogelijk zijn zij na
                                                                                               1|       2| inkomens     3| extra    4| lage      5|       6| hogere 7| hoogste
een scheiding achteruitgegaan in inkomen. Daarnaast gaat het vaker om ouderen             inkomens      vanaf grens doelgroep      midden-     midden- inkomens inkomens
met een relatief lage hypotheek, zij kunnen na pensionering ook in inkomen zijn            tot grens      passend        sociale  inkomens inkomens (€66.053- (>€88.070)
                                                                                           passend       toewijzen     huur t/m    (sociale   (€55.044- €88.070)
teruggevallen.                                                                           toewijzen*      tot sociale    2022*** huurgrens- €66.053)
In de koopvoorraad neemt het aandeel huishoudens jonger dan 35 jaar langzaam                            huurgrens**                €55.044)
                                                                                        * grens passend toewijzen: eenpersoonshuishoudens €25.475, meerpersoonshuishoudens €34.575
af, van 15% in 2017 naar13% in 2023. In de totale MRA is in die periode het             ** sociale huurgrens: eenpersoonshuishoudens €44.035, meerpersoonshuishoudens €48.625
aandeel jonge huishoudens niet veranderd (20%).                                         *** t/m 2022 mochten corporaties tot 10% van de woningen toewijzen aan de laagste middeninkomens
                                                                                        (2021: sociale huurgrens tot €44.655)
                                                                                                                                                                                             bron: WiMRA 2023




                                                                                   42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>3.3 Woonsituatie per inkomensgroep                                                                             Middeninkomens huren steeds vaker in de particuliere vrije sector
                                                                                                               In de MRA heeft 13% van de huishoudens een middeninkomen. Iets meer dan de
65% van de lage inkomens woont in een sociale huurwoning                                                       helft (54%) van de middeninkomens woont in een koopwoning. De afname van het
In de voorgaande paragraaf werd gekeken hoe de verdeling van inkomens in elk                                   eigenwoningbezit onder deze groep lijkt door te zetten. In 2021 was er sprake van
woonsegment is. In deze paragraaf is het perspectief omgekeerd: hoe wonen de                                   een toename van het woningbezit in deze groep, maar nu ligt het woningbezit
verschillende inkomensgroepen?                                                                                 onder middeninkomens lager dan in 2019 (55%). Van deze woningbezitters heeft
In de MRA heeft 44% van de huishoudens een inkomen tot de sociale huurgrens. In                                de meerderheid bruto hypotheeklasten die onder de €998 liggen. Onder de
2021 zagen we dat de lage inkomens in afnemende mate in de sociale huur                                        middeninkomens met een koopwoning zijn relatief weinig jonge huishoudens en
woonden en dat zij vaker in de vrije sector huurden. Deze trend zet niet door. Als                             verhoudingsgewijs meer 55-plussers.
we de nieuwe indeling van de sociale huurgrens als uitgangspunt nemen, dan                                     Middeninkomens wonen steeds vaker in een huurwoning in de vrije sector (26%).
woont net als in 2021, 65% van de inkomens die in aanmerking komt voor sociale                                 Het gaat vaak om een particuliere vrije sector woning. In 2023 gaat het om 21%
huur in een sociale huurwoning.                                                                                van de middeninkomens, in 2021 was dit nog 15% en in 2019 ging het om 14%.
Van de lage inkomens huurt 9% in de vrije sector. Het aandeel lage inkomens met                                Het aandeel met een vrije sectorwoning van een corporatie schommelt en ligt in
een koopwoning neemt toe naar afgerond 26%. Het grootste deel heeft                                            2023 op 5%.
hypotheeklasten onder de €998. Dat zijn de maandelijkse hypotheeklasten die                                    Van de middeninkomens woont 20% in een sociale huurwoning, dat is minder dan
horen bij het maximale bedrag dat lage inkomens met hun inkomen kunnen lenen                                   in eerdere jaren. Als de indeling van de sociale huurgrens niet was veranderd en er
in 2023. In 2021 lagen deze lasten lager(€663). In deze groep vallen ook                                       dus geen onderscheid zou zijn naar huishoudenstype, dan zou het aandeel in een
huishoudens met een afbetaalde hypotheek. De toename van woningeigenaren                                       sociale huurwoning nauwelijks zijn afgenomen in vergelijking met 2021.
onder de lage inkomens hangt samen met vergrijzing. Het gaat dan om ouderen
met een koopwoning die na pensionering terugvallen in inkomen.
                                                                                                               Figuur 3.9          Woonsegmenten middeninkomens
Figuur 3.8        Woonsegmenten lage inkomens tot de sociale huurgrens, MRA,                                                    (sociale huurgrens tot €66.053), MRA, 2017-2023 (%)
                2017-2023 (%)      Figuur 3.8B                                                                                  Figuur 3.9B
                                                                                                                                                 2017         20       6       6   10          28                    31
                                  2017                56                14      34     17       8
                                                                                                                                                 2019         19       6       6    14              32                    23
                                  2019                54                14    2 6         18    6
                                                                                                                                                 2021        17    5       7       15                36                   19
                                  2021                53              12     2 8          20    4
  2023- oude indeling sociale huurgrens                                                                          2023- oude indeling sociale huurgrens       17     6 5            18                     46                   7
                                                      56                12 2 7             22       1
2023- nieuwe indeling sociale huurgrens               54               11 2 7             24        1%         2023- nieuwe indeling sociale huurgrens       14    6 5             21                     46                   8     %

                                          0      20           40       60            80             100                                                  0         20                   40          60          80                 100
   sociale        sociale       vrije sector   vrije sector     bruto hypo-          bruto hypo-
                                                                                                                sociale huur, sociale huur,       vrije sector      vrije sector             bruto hypo-         bruto hypo-
    huur,          huur,           huur,          huur,       theeklasten tot      theeklasten van
                                                                                                                 corporatie    particulier           huur,             huur,                 theeklasten       theeklasten van
 corporatie      particulier    corporatie     particulier         €998             €998 en meer
                                                                                                                                                  corporatie        particulier                tot €998         €998 en meer
                                                                                       bron: WiMRA 2023                                                                                                              bron: WiMRA 2023



                                                                                                          43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Woningbezit onder hoge inkomens verder afgenomen
42% van de huishoudens in de MRA heeft een hoger inkomen (>€66.053). Ook bij
de hoge inkomens neemt het woningbezit geleidelijk af. In 2023 is 71% van de
hoge inkomens eigenaar-bewoner, in 2021 ging het om 72% en in 2019 om 73%.
Van deze hoge inkomens heeft een 37% bruto hypotheeklasten die maximaal
€998 bedragen en 34% heeft hogere maandelijkse hypotheeklasten. Onder de
hoge inkomens met een koopwoning zijn relatief veel huishoudens tussen 35 en 55
jaar. Het gaat vaak om stellen met kinderen en stellen zonder kinderen.
Een toenemend aandeel van de hoge inkomens huurt een vrijesectorwoning. van
een particulier. Tussen 2019 en 2023 steeg dit aandeel van 17% naar 21%.
Huishoudens met een hoog inkomen hebben geen toegang tot sociale huur. Zij
wonen dan ook in beperkte mate in een sociale huurwoning: 4% huurt een sociale
huurwoning bij een corporatie en 1% huurt bij een particulier. Het gaat hierbij vaak
om stellen (met kinderen) die al langer in de woning wonen.




Figuur 3.10         Woonsegmenten hoge inkomens (>€66.053), MRA, 2017-2023 (%)
                 Figuur 3.10B

                                  2017 4 2 4       12         20                   58
                                  2019 4 2 4        17             23                   50
                                  2021 4 2 4        18             25                   47
  2023- oude indeling sociale huurgrens 4 1 3       21                  37                    34
2023- nieuwe indeling sociale huurgrens 4 1 4       21                  37                    34           %

                                       0            20             40        60              80       100
 sociale huur,    sociale huur,     vrije sector         vrije sector    bruto hypo-         bruto hypo-
  corporatie       particulier         huur,                huur,        theeklasten         theeklasten
                                    corporatie           particulier       tot €998          van €998 en
                                                                                                meer
                                                                                              bron: WiMRA 2023




                                                                                                                 44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>4 Woningaanbod en recent
  verhuisden
Kernpunten

  Particuliere vrije sector huurwoningen zijn het grootste segment onder
  recent verhuisden, in 2021 waren dat nog koopwoningen

     Van alle ongeveer 302.000 huishoudens die in de afgelopen 2,5 jaar
      verhuisd zijn, betrok 34% een particuliere vrije sector-huurwoning en
      verhuisde 32% naar een koopwoning. Dit is de eerste meting waarin
      recent verhuisden vaker in de particuliere vrije sector terecht komen dan
      in een koopwoning.

     Hoewel de particuliere huursector met 14% nog een relatief klein (maar
      groeiend) deel van de woningvoorraad is, is het in het aanbod waar
      woningzoekenden op zijn aangewezen een groot en groeiend deel.

     Vooral voor jonge stellen (57%) en jonge alleenwonenden (35%) is de
      particuliere vrije sector het belangrijkste verhuissegment. Ook
      huishoudens die naar de MRA toe verhuisd zijn, komen vaak in dit
      segment terecht (vanuit elders in Nederland : 31%; vanuit buitenland:
      69%).




                                                                                  45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>4.1 Woonsituatie recent verhuisden

Bijna een kwart (24%) van alle huishoudens die in 2023 in de MRA woonden is in de                                      Jonge stellen verhuizen het vaakst naar een particuliere vrijesectorwoning
twee jaar daarvoor verhuisd (zie deel 2). Dit is iets meer dan de twee jaar daarvoor                                   De particuliere vrije huursector is voor veel typen huishoudens een belangrijk
(23%). In deze paragraaf kijken we naar de woningen die deze recent verhuisden                                         verhuissegment. Onder recent verhuisde jonge alleenwonenden (36%) en jonge
betrokken. Dit geeft een beeld van het beschikbare woningaanbod.                                                       stellen zonder kinderen (58%) is dit ook het grootste segment. Over het algemeen
                                                                                                                       verhuizen alleenwonenden en jonge stellen zonder kinderen relatief vaak naar een
Particuliere vrije sector voor het eerst grootste segment onder recent verhuisden                                      huurwoning. Afhankelijk van hun inkomen en de beschikbaarheid kunnen zij soms
Van alle recent verhuisde huishoudens betrok 34% een particuliere vrije sector-                                        in een corporatiewoning terecht, maar een groot deel is aangewezen op de
huurwoning en verhuisde 32% naar een koopwoning. Dit is de eerste meting                                               particuliere (vooral vrije sector) verhuur. Stellen tussen 35 en 75 jaar zonder
waarin recent verhuisden vaker in de particuliere vrije sector terecht komen dan in                                    kinderen en stellen met kinderen verhuizen vaker naar een koopwoning.
een koopwoning. Verder betrok 1 op de 4 recent verhuisden (23%) een sociale
huurwoning van een corporatie, 8% kwam in sociale huur van particulieren terecht
en 3% in de vrije sector verhuur van corporaties. Koopwoningen en sociale
huurwoningen van corporaties zijn ondervertegenwoordigd in het recent
vrijgekomen aanbod, vergeleken met het aandeel in de totale woningvoorraad.
Doordat deze woningen minder vaak vrijkomen zijn woningzoekenden vaak                                                  Figuur 4.2          Huidig woonsegment recent verhuisden in de MRA
                                                                                                                                           naar huishoudtype en leeftijd, 2023 (%)
aangewezen op aanbod in de particuliere huur. Daar gaat het vooral en in
toenemende mate om vrije sector verhuur. Van de huishoudens die recent een                                                                              totaal              23             9     3              34                                  31

koopwoning betrokken betaalde 55% €438.000 of meer voor deze woning. In 2021                                                       alleenwonend, tot 35 jaar                  26                   22           3               36                            13
ging het nog om 39%.                                                                                                               alleenwonend, 35-54 jaar                    29                11 2                 31                            28
                                                                                                                                   alleenwonend, 55-74 jaar                                53                          6 1      18                       22
                                                                                                                             alleenwonend, 75 jaar en ouder                              48                         7 3         21                       20

                                                                                                                              stel zonder kinderen, tot 35 jaar       6 2 4                            58                                           30
Figuur 4.1    Huidig woonsegment recent verhuisden in de MRA, 2019-2023 (%)                                                   stel zonder kinderen, 35-54 jaar         8 12                     42                                        47
                                                                                                                              stel zonder kinderen, 55-74 jaar           19          15           21                                 55
                                                                                                                       stel zonder kinderen, 75 jaar en ouder                         45                    4           22                          30
 2019         24             11       4               25                           36

 2021        23          9        4                   30                               34                                                     eenoudergezin                                54                         32        19                       23
                                                                                                                        stel met jonge kinderen (basisschool)          13     15                28                                   54
 2023         23         9        3                   34                                31                %            stel met tiener of volwassen kinderen           13     15           19                                   62                                   %
                                                                                                                                                                  0                 20                 40                  60                  80                  100
        0          20                     40                  60                  80                 100
                                                                                                                          sociale huur,            sociale huur,                    vrije sector                vrije sector                   koopwoning
  sociale huur,    sociale huur,               vrije sector        vrije sector              koopwoning
                                                                                                                              corp.                    part.                        huur, corp.                 huur, part.
      corp.            part.                   huur, corp.         huur, part.
                                                                                                                                                                                                                                                    bron: WiMRA 2023
                                                                                               bron: WiMRA 2023



                                                                                                                  46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>4.2 Verhuisstappen tussen segmenten                                                                                                           Recent verhuisde huishoudens die voor de verhuizing nog thuis woonden,
                                                                                                                                              verhuizen vaak naar sociale huur. Dit geldt zowel voor degenen die binnen de MRA
Verhuisden binnen de MRA verhuizen relatief vaak naar een koopwoning                                                                          verhuizen (50%) als vanuit elders in Nederland (59%). Starters binnen de MRA
Figuur 1.21 geeft de woonsegmenten weer van recent verhuisden die binnen de                                                                   komen vaak in de sociale huur van corporaties terecht, terwijl starters van buiten
MRA verhuisden, vanuit elders in Nederland naar de MRA kwamen of vanuit het                                                                   de MRA vaker in de particuliere sociale huur terecht komen. Een kwart van de
buitenland naar de MRA verhuisden. Vergeleken met instromers vanuit elders in                                                                 starters binnen de MRA (24%) betrekt een koopwoning, meer dan de starters van
Nederland en het buitenland betrekken recent verhuisden binnen de MRA relatief                                                                buiten de MRA (17%). Huishoudens die doorstromen vanuit de sociale huur in de
vaak een koopwoning (36% tegenover 27% en 9%). Vooral recent verhuisden uit                                                                   MRA blijven relatief vaak in de sociale sector wonen (57%), maar dat aandeel is wel
het buitenland komen vaak in de vrije sector verhuur van particulieren terecht                                                                wat gedaald (was 61%) en de groep die doorstroomt naar de vrije sector groeit
(69%). Recent verhuisden uit de rest van Nederland komen relatief vaak in de                                                                  (van 25% naar 30%). Doorstromers die vanuit de vrije sector komen, verhuizen
sociale huur van particulieren terecht. Het gaat hier vaak om studenten.                                                                      relatief vaak door in dit segment of maken de overstap naar een koopwoning.
Als we ook kijken in welk segment recent verhuisde huishoudens voor hun                                                                       Eigenaar-bewoners verhuizen vaak door naar een volgende koopwoning
verhuizing woonden (figuur 4.4), wordt duidelijk welke verhuisstappen
huishoudens maken.

                                                                                                                                              Figuur 4.4  Huidig woonsegment van recent verhuisden naar vorige woonregio en -
                                                                                                                                              segment, 2023 (%)
Figuur 4.3                  Huidig woonsegment van recent verhuisden                                                                                                           MRA          thuiswonend                         39                           11        3            22                    24




                                                                                                                                             vorige woonregio en -segment
                            naar vorige woonregio, 2021-2023 (%)                                                                                                                            sociale huur                            41                            16            6          24                   13
                                                                                                                                                                                        vrije sector huur       6    3 3                           47                                           40
                                 MRA 2021                24             8   4        26                   38
        vorige woonregio




                                     2023                24             8   4        28                   36                                                                                koopwoning          8 11           14                                               76
                                                                                                                                                                                                  totaal               24                 8    4                  28                             36
                           elders in NL 2021             21             15   3            32                   29
                                        2023              24              16   3            31                  27
                                                                                                                                                                               elders in NL thuiswonend                24                               35                      3         21                   17
                           buitenland 2021         11          10 4                        65                         10                                                                    sociale huur               24                     17             3                      39                         16
                                      2023          13          7 2                        69                          9
                                                                                                                                                                                        vrije sector huur       11         7    3                            48                                      31

                                totaal 2021              23            9    4        30                    34                                                                               koopwoning          9     21             23                                              66
                                       2023              23            9    3         34                    31               %                                                                    totaal              24                      16         3                 31                         27               %
                                               0                20              40           60           80               100
                                                                                                                                                                                                            0                   20                      40                  60                  80                   100
                                                                      huidig woonsegment                                                                                                         huidig woonsegment

  sociale huur,                     sociale huur,                    vrije sector          vrije sector        koopwoning                                                   sociale huur,        sociale huur,                       vrije sector                      vrije sector
                                                                                                                                                                                                                                                                                                 koopwoning
   corporatie                        particulier                     huur, corp.           huur, part.                                                                       corporatie           particulier                        huur, corp.                       huur, part

                                                                                                                     bron: WiMRA 2023                                                                                                                                                                 bron: WiMRA 2023




                                                                                                                                        47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>5 Woonlasten en betaalbaarheid
Kernpunten                                                                            Bij drie op de tien lage inkomens leidde de hoge energierekening tot
                                                                                      problemen

  Huurquotes gedaald, maar energiearmoede toegenomen                                     Huishoudens in de MRA geven gemiddeld een 6,8 voor de betaalbaarheid
                                                                                          van de totale woonlasten. Huurders zijn minder te spreken over de
     De huurquote, het deel van het inkomen dat huishoudens uitgeven aan
                                                                                          betaalbaarheid en geven gemiddeld een 6,0. In de sociale huur van
      huur, is gedaald van 30% naar 28%. Hierin spelen de gestegen inkomens
                                                                                          corporaties en in de particuliere vrije sector zijn bewoners het minst te
      en de gematigde stijging van huren een rol.                                         spreken over de betaalbaarheid (5,9).
     In de particuliere vrije sector ligt de gemiddelde huurquote het hoogst
                                                                                         Bijna de helft van de huishoudens geeft aan dat de energierekening veel
      met 34% en in de sociale huur van corporaties het laagst (25%).
                                                                                          hoger is geworden sinds de prijsstijging in 2022. Bewoners met een zeer
     Recent verhuisde huishoudens die een koopwoning betrokken, hebben                   energiezuinige woning geven dit veel minder vaak aan (34%).
      gemiddeld veel hogere hypotheeklasten dan in 2021, de stijging bedraagt
                                                                                         Voor 15% van de huishoudens leidde de hogere energierekening tot
      22%, zonder inflatiecorrectie.
                                                                                          problemen, onder de laagste inkomens gold dat voor 31%.
     Ondanks de sterk gestegen energieprijzen in 2022 is de stijging van de
                                                                                         Veel huishoudens hebben maatregelen genomen om te voorkomen dat
      energiequote in de MRA beperkt; gemiddeld gaat 6% van het
                                                                                          de energierekening hoger zou worden. De meest genomen maatregelen
      maandinkomen naar energiekosten. Echter zijn er verschillen tussen
                                                                                          zijn het lager zetten van de verwarming en de verwarming minder snel
      huishoudens, zo is er bij 14% van de huishoudens sprake van                         aanzetten, zes op de tien huishoudens pasten deze maatregelen toe.
      energiearmoede, dat is vaker dan in 2021 (8%).

     Tussen 2021 en 2023 stegen de totale woonlasten (huur/hypotheek,
      energiekosten, servicekosten, VvE-bijdrage) gemiddeld met 16%. Deze
      lasten liggen het hoogst onder huurders in de particuliere vrije sector,
      maar bij recent verhuisde kopers stegen zij het sterkst.




                                                                                 48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>5.1 Ontwikkeling woonlasten en betaalbaarheid                                                    Gemiddelde huur in particuliere sociale huur ligt nu dichtbij die van corporaties
                                                                                                 De gemiddelde huren van sociale huurwoningen van particulieren en corporaties
Huurders in de particuliere vrije sector betalen gemiddeld €1420 per maand                       liggen dichter bij elkaar dan voorheen. De gemiddelde huren in de particuliere
Huurders betalen gemiddeld €823 aan kale huur per maand. Het gaat om de huur                     sociale huur lagen eerdere jaren verder onder die van sociale huurwoningen van
zonder aftrek van eventuele huurtoeslag. Huurders die in de afgelopen twee jaar                  corporaties. In de particuliere sociale huur stegen de huren tussen 2021 en 2023
zijn verhuisd, betalen gemiddeld €1085 (figuur 5.2). De gemiddeld huur is ten                    dan ook sterker dan tussen 2019 en 2021 (8% versus 6%).
opzichte van 2021 met 9% gestegen, dat is zonder inflatiecorrectie. De stijging is
minder sterk dan tussen 2019 en 2021 toen de gemiddelde huur met 11% toenam.                     Gemiddeld betalen huurders in de sociale huur van corporaties €595 en in de
In alle segmenten, met uitzondering van de particuliere sociale huur, stijgen de                 sociale huur van particulieren €588. Recent verhuisden betalen in de particuliere
huren gematigder dan in de periode 2019-2021.                                                    sociale huur voor het eerst gemiddeld meer dan bij corporaties (€611 versus €599).
In particuliere vrije sector zijn de huren tussen 2019 en 2023 met 20% het sterkst               Recent verhuisden in de particuliere sociale huur betrokken vaak een kleine
gestegen. In dit segment is de dynamiek hoog en ligt de gemiddelde huur het                      woning (<40m2), hiervoor betalen ze gemiddeld ruim honderd euro kale huur
hoogst met €1420 per maand. Hier betalen huishoudens die recent zijn verhuisd                    meer dan voor een vergelijkbare corporatiewoning.
gemiddeld €1534 per maand. De gemiddelde huur van vrije sectorwoningen van
corporaties ligt met €1012 een stuk lager. Ook in dit segment betalen onlangs
verhuisden gemiddeld meer (€1085), maar het verschil is niet zo groot als in de
particuliere vrije sector.                                                                       Figuur 5.2   Gemiddelde huur naar huursegment, recent verhuisden, MRA,
                                                                                                              2017-2023 (€)
Figuur 5.1     Gemiddelde huur naar huursegment, MRA, 2017-2023 (€)                               € 1.600
                                                                                                                                                        1534
€ 1.600                                                                                                                                                           huur totaal
                                                                                                  € 1.400                                  1403
                                                              huur totaal
€ 1.400                                            1420                                                                      1290                                 vrije sector, particulier
                                       1305                                                       € 1.200        1218
                                                              vrije sector, particulier                                                                1085
€ 1.200                    1183                                                                                                            1079
               1139                                                                                                                                    1084       vrije sector, corporatie
                                                                                                  € 1.000                    1005
                                                                                                                                           987
€ 1.000                                            1012       vrije sector, corporatie                           917
                                        969
                            910                                                                    € 800                     857                                  sociale huur, particulier
                870                                 823                                                          776
 € 800                                  756                   sociale huur, particulier
                           682                                                                                                             578         611
                632                                 595                                            € 600         536         543                       599        sociale huur, corporatie
 € 600                                  568                                                                                                566
                516         538                     588       sociale huur, corporatie                                       522
                                        543                                                                     494
               484          511                                                                    € 400
 € 400
                                                                                                   € 200
 € 200

                                                                                                      €0
    €0
                                                                                                              2017        2019          2021         2023
             2017        2019        2021        2023

                                                                                                                                                                    bron: WiMRA 2023
                                                                         bron: WiMRA 2023



                                                                                            49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Uitgaven voor huur gedaald naar gemiddeld 28% van het maandinkomen                                                          Hypotheeklasten van recent verhuisde kopers flink toegenomen
De gemiddelde huurquote in de MRA is na een stijging in 2021 weer gedaald. Na                                               In de MRA bedragen de gemiddelde bruto hypotheeklasten van huishoudens met
aftrek van eventuele huurtoeslag betalen huurders gemiddeld 28% van hun netto                                               een koopwoning €829. De hypotheeklasten zijn sterker gestegen dan in eerdere
maandinkomen aan huur, in 2021 was dat 30%. Ook bij recent verhuisden is de                                                 jaren. Gemiddeld stegen de hypotheeklasten met 8% tussen 2021 en 2023, zonder
gemiddelde huurquote gedaald en ligt nu op 32%.Hier speelt mee dat de huren                                                 inflatiecorrectie. Onder recent verhuisden stegen deze lasten het sterkst. Zij
minder sterk zijn gestegen. Tegelijkertijd zijn de inkomens gestegen, in paragraaf                                          hebben gemiddeld een bruto hypotheek van €1394. Huishoudens die niet langer
1.2 is hier meer over te lezen. Huurders in de vrije sector van particulieren hebben                                        dan 2,5 jaar geleden zijn verhuisd, betalen gemiddeld €250 per maand meer dan
de hoogste huurquotes (34%), gevolgd door huurders in de vrije sector van                                                   de huishoudens die in 2021 recent waren verhuisd. Een stijging van 22%, zonder
corporaties (29%). In bijna alle huursegmenten is de gemiddelde huurquote, ook                                              inflatiecorrectie. Het stijgen van de hypotheekrente sinds 2022 en de oplopende
die van recent verhuisden, kleiner geworden. Uitzondering is de sociale huur van                                            woningprijzen leiden ertoe dat huishoudens veel inkomen, overwaarde en/of
particulieren, hier bleef de gemiddelde huurquote gelijk (27%) en steeg die van                                             vermogen nodig hebben om zich een koopwoning te kunnen veroorloven. Onder
recent verhuisden. Eerder lag de gemiddelde huurquote in de sociale huur van                                                huishoudens die niet langer dan 2,5 jaar in hun woning wonen, heeft 60% een
particulieren en corporaties op gelijke hoogte, maar nu is de gemiddelde                                                    jaarinkomen van meer dan €80.070, dat is veel vaker dan onder huishoudens die al
huurquote van huurders van sociale corporatiehuurwoningen gedaald naar 25%.                                                 langer in hun woning wonen (43%).

                                                                                                                            Woningbezitters zijn na belastingaftrek gemiddeld 17% van hun inkomen kwijt
Figuur 5.3             Gemiddelde netto huurquote naar huursegment, MRA, 2017-2023 (%)                                      aan hypotheeklasten, net als in 2019. In 2021 was de gemiddelde hypotheekquote
40%
          sociale huur, corporatie
                                      40 %
                                               sociale huur, particulier                                                    16%. Bij recent verhuisden is de hypotheekquote gestegen van 21% naar 22%.
                                                                                         2017
                                                                                         2019
         302929                                30313132
                  26    282727                               27272727                    2021
                                 25
                                                                                         2023

                                                                                                                            Figuur 5.4        Gemiddelde bruto hypotheeklasten (€) en netto hypotheekquote (%),
 0                                     0                                                                                                      MRA, 2017-2023
          recent          totaal                recent          totaal
         verhuisd                              verhuisd
                                                                                                                                                  gemiddelde hypotheek            gemiddelde hypotheekquote
     %    vrije sector, corporatie         %   vrije sector, particulier        %      huurquote, totaal                          € 1.600                                     40%
40                                    40                                   40                                                                                                                                        2017
                                                      3735                                                                                                                                                           2019




                                                                                                                                                   1394
         32313231       323031
                                               3434          34333634               32 31 33 32
                                                                                                  29 29 30 28                                                                                                        2021




                                                                                                                                                1147
                                 29




                                                                                                                                               1062
                                                                                                                                               960
                                                                                                                                                                                   21 21 21 22                       2023




                                                                                                                                                                  829
                                                                                                                                                                 772

                                                                                                                                                                 771
                                                                                                                                                                 760
                                                                                                                                                                                                     18 17 16 17

 0                                     0                                    0
          recent          totaal                recent          totaal                recent        totaal                               €0                                    0
         verhuisd                              verhuisd                              verhuisd                                                  recent verhuisd    totaal           recent verhuisd      totaal

                                                                                                    bron: WiMRA 2023
                                                                                                                                                                                                          bron: WiMRA 2023



                                                                                                                       50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Energielasten per maand sterk gestegen voor huurders en kopers                                     Energiequote licht gestegen en is in 2023 gemiddeld 6%
Tussen de meting van 2021 en 2023 zijn de energieprijzen wereldwijd sterk                          Huishoudens in de MRA geven gemiddeld 6% van het maandinkomen uit aan
gestegen. De stijgingen zijn onder andere het gevolg van de toegenomen vraag                       energie, in 2021 was dat 5%. Over de periode 2017-2023 laat de energiequote een
naar energie tijdens het uitdoven van de coronacrisis en door de oorlog in                         kleine schommeling zien. De sterke stijging van de energieprijzen lijkt maar een
Oekraïne. In januari 2023 heeft de overheid een prijsplafond ingesteld om de hoge                  beperkt effect te hebben op de ontwikkeling van de gemiddelde energiequotes.
energielasten te verlichten. Ook in de MRA zijn de stijgingen echter, ondanks het                  Hier speelt waarschijnlijk mee dat de inkomens zijn gestegen tussen 2021 en 2023.
prijsplafond, substantieel. Huurders in de vrije sector hadden gemiddeld met de                    In de sociale huur waar relatief veel lage inkomens wonen, zijn de energiequotes
sterkste stijging van de energiekosten te maken (corporatie: 42% en particulier:                   het hoogst: bij corporaties zijn huurders gemiddeld 8% van hun inkomen kwijt aan
43% zonder inflatiecorrectie). In de sociale huur van particulieren bedroeg de                     energie en in de particuliere sociale huur gemiddeld 7%.
stijging gemiddeld 38%. Voor kopers en huurders in de sociale huur van
corporaties namen de energielasten gemiddeld met 36% toe. De hoogte van de                         Bij 14% van de huishoudens bedragen de uitgaven voor energie minstens een
energielasten hangt onder meer samen met de huishoudenssamenstelling, de                           tiende van het inkomen en is er sprake van energiearmoede, in 2021 ging het om
woninggrootte en de energieklasse van de woning. Ook het moment van afsluiten                      8% van de huishoudens. Dit is aanzienlijk vaker het geval bij huishoudens met een
van het energiecontract speelt hierin mee. Zo zijn koopwoningen vaak groot, rond                   inkomen tot de grens voor passend toewijzen: 47% van hen is meer dan een tiende
een derde is groter dan 100 m2. Sociale huurwoningen van particulieren zijn vaak                   van het inkomen kwijt aan energiekosten. In de sociale huur van corporaties is er
kleiner dan die van corporaties. Vrije sectorwoningen van particulieren hebben                     bij 27% van de huishoudens sprake van energiearmoede en in de sociale huur van
weer aanzienlijk vaker een laag energielabel (D-G) dan vrije sectorwoningen van                    particulieren bij 19%.
corporaties.
                                                                                                   Figuur 5.6        Gemiddelde energiequote naar segment, MRA, 2017-2023 (%)
Figuur 5.5   Gemiddelde energielasten per maand segment, MRA, 2017-2023 (€)                                               spreiding energiequotes
                                                                                                         %                                                                       % gemiddelde energiequote
                                                                                                    80                                                                      20
  € 240
                                                                  koop                                              72
  € 200                                                 207
                                                                                                                  61 60
                                                                  vrije sector, particulier                                                                                                         87
                                                        174
                                                                                                                                                                                    76
                                                                                                                                                                                       4 4 4             5 4 5
  € 160                                                 162       vrije sector, corporatie                                                                                   0
                             159          153           147
                143                       123                                                                 43          42                                                            2021          2023
                118          128                        133                                                                 38
  € 120                      119          113                     sociale huur, corporatie
                115
                103          113          109                                                                30                 30 31
                             105          96                      sociale huur, particulier
                98                                                                                                               23
   € 80
                                                                                                                                        17
                                                                                                                                          12            10 7 2 2 3
   € 40                                                                                                                                        6 4 6
                                                                                                     0
                                                                                                                  0-5%      5-10%          10-15%            >15%
    €0
             2017         2019          2021         2023                                            sociale huur, corporatie    sociale huur, particulier   vrije sector, corporatie    vrije sector, particulier   koop

                                                                  bron: WiMRA 2023                                                                                                          bron: WiMRA 2023



                                                                                              51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Totale woonlasten het hoogst onder huurders in de particuliere vrije sector                                                  Gemiddeld gaat 28% van het netto maandinkomen op aan woonlasten
De totale woonlasten van huishoudens in de MRA zijn tussen 2021 en 2023                                                      Net als in 2021 zijn huishoudens maandelijks gemiddeld 28% van hun netto-
gemiddeld met 15% gestegen. Bij huurders gaat het om de optelsom van de huur                                                 inkomen kwijt aan het betalen van de totale woonlasten. Huurders in de
(minus de huurtoeslag), de energielasten en de servicekosten. Bij kopers gaat het                                            particuliere vrije sector hebben met gemiddeld 39% de hoogste woonquote, in
om de optelsom van de netto hypotheek, de energielasten en een eventuele VvE-                                                andere huursegmenten gaat het om 34%. Waar in de sociale huur van corporaties
bijdrage. De stijging is het sterkst onder kopers die nog niet zo lang in hun woning                                         de woonquote van recente bewoners een daling laat zien, neemt de woonquote in
wonen (25%) en onder recent verhuisden in de sociale huur van particulieren                                                  de particuliere sociale huur juist toe. Kopers zijn met gemiddeld 21% een kleiner
(20%). Huurders in de particuliere vrije sector hebben gemiddeld de hoogste                                                  deel van hun inkomen kwijt aan woonlasten dan huurders. Voor recent verhuisde
maandelijkse woonlasten met €1603. Huishoudens die recent een woning in dit                                                  kopers ligt dit aandeel wel aanzienlijk hoger (27%). Net als in 2021 is 7% van de
segment betrokken, betalen gemiddeld €1726 aan woonlasten. Bij kopers is het                                                 huishoudens minstens de helft van het inkomen kwijt aan de totale woonlasten. Bij
verschil tussen de woonlasten van recent verhuisden en de gemiddelde                                                         huurders is dat veel vaker het geval dan bij kopers (13% versus 2%). Vooral bij
woonlasten binnen het segment echter het grootst. Huishoudens die recent een                                                 huurders in particuliere vrije sector komt dit relatief vaak voor: 19% is hier
woning hebben gekocht, betalen maandelijks gemiddeld €482 meer dan degenen                                                   minstens de helft van het inkomen kwijt aan woonlasten.
die hun woning langer geleden kochten.




Figuur 5.7       Gemiddelde woonlasten naar segment, MRA, 2017-2023 (%)                                                      Figuur 5.8          Gemiddelde woonquote naar segment, MRA, 2017-2023 (%)
           sociale huur, corporatie               sociale huur, particulier                                                       % sociale huur, corporatie          % sociale huur, particulier
                                                                                                          2017               45                                  45
€ 1.800                                € 1.800                                                                                                                                                              2017
                                                                                                          2019                                                                                              2019
                                                                                                                                     383636
                                                                                                                                           34     35353434               36353637
                                                                                                          2021                                                                        33323334              2021
                                                                                                          2023                                                                                              2023
                                                   700




                                                                 690
                                 652
                  641




                                                               595
                                                  593
                        588




                                                  583



                                                               583
           575



                        570




                                                               547
                        540
          537




                                                 529
          524




                                                                                                                              0                                   0
    €0                                     €0                                                                                          recent       totaal                 recent       totaal
            recent         totaal
                                                                                                                                      verhuisd                            verhuisd
           verhuisd
          vrije sector, corporatie                vrije sector, particulier                      koop                          %      vrije sector, corporatie     % vrije sector, particulier                     koop
€ 1.800                                € 1.800                                € 1.800                                        45                                  45                                 45 %
               1726




                                                      1726
                            1603




                                                                   1603




                                                                                                                                                                             40       37383939
                                                                                                                                                                         3738 39
            1521




                                                                                                                                                  37363534
                                                   1521




                                                                                                                                    36353536
                                                                                             1444
                          1425




                                                                 1425
           1413




                                                  1413
          1330




                                                 1330
                         1308




                                                                1308
                        1250




                                                               1250




                                                                                         1159




                                                                                                                                                                                                           26262627
                                                                                        1044




                                                                                                             962
                                                                                        926




                                                                                                                                                                                                                      22212021
                                                                                                           829
                                                                                                          787
                                                                                                          753




    €0                                     €0                                     €0                                          0                                   0                                  0
            recent         totaal                  recent         totaal                recent verhuisd     totaal                    recent         totaal                recent       totaal              recent        totaal
           verhuisd                               verhuisd                                                                           verhuisd                             verhuisd                         verhuisd
                                                                                                     bron: WiMRA 2023                                                                                                         bron: WiMRA 2023



                                                                                                                        52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Hoogste gemiddelde woonquotes in delen van Amsterdam, Haarlem en Diemen              Oordeel betaalbaarheid woonlasten loopt in MRA uiteen van een 5,3 tot een 7,8
De gebieden waar huishoudens gemiddeld meer dan 35% van het maandinkomen             Gemiddeld geven huishoudens een 6,8 voor de betaalbaarheid van hun totale
aan woonlasten besteden, liggen allen in Amsterdam. Het hoogst liggen de             woonlasten, dus inclusief energielasten en eventuele servicekosten of VvE-
gemiddelde woonquotes in Amsterdam Zuidoost, in de Amsterdamse Poort (40%)           bijdrage. Een 1 betekent moeilijk betaalbaar en een 10 makkelijk betaalbaar. In
en de H-buurt, en ook in Burgwallen-Nieuwe Zijde (37%) in het centrum van de         2021 gaf men gemiddeld een 7,4 maar toen is gevraagd naar het oordeel van de
stad. Buiten Amsterdam ligt de gemiddelde woonquote het hoogst in Meerwijk in        betaalbaarheid van enkel huur of hypotheek. Huurders geven gemiddeld een 6,0.
Haarlem en in Holland Park in Diemen (32%).                                          In de sociale huur van corporaties en in de particuliere vrijesectorhuur zijn huurders
                                                                                     het minst te spreken over de betaalbaarheid (5,9). Kopers geven gemiddeld een
De laagste gemiddelde woonquote hebben de huishoudens in Broekpolder                 7,7. Recente kopers zijn wat minder positief over de betaalbaarheid (7,2). Bijna
(Heemskerk) en in Zeevang (Edam-Volendam). Hier gaat gemiddeld een vijfde van        een kwart van de huishoudens in de MRA beoordeelt de betaalbaarheid met een 5
het maandinkomen op aan woonlasten.                                                  of lager, huurders veel vaker dan kopers (36% versus 11%). De gebieden waar men
                                                                                     het meeste moeite heeft met de betaalbaarheid liggen in Amsterdam Zuidoost.

Figuur 5.9      Gemiddelde woonquote MRA, 2023, (%)                                  Figuur 5.10      Oordeel betaalbaarheid woonlasten, MRA, 2023 (rapportcijfer)
                Dashboard Metropoolregio                                                              Dashboard Metropoolregio
                min: 20% 25% 30% 35% max:                                                            min:    5,5 6,0 6,5 7,0 7,5 8,0   max:

  onvoldoende   20%                  40%                                               onvoldoende          5,3                7,8
      data                                                                                 data




                                                             bron: WiMRA 2023                                                                                 bron: WiMRA 2023


                                                                                53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>5.2 Energieprijsstijging: ervaring en gedrag                                                                              Bij 31% van de lage inkomens leidde hogere energierekening tot veel problemen
                                                                                                                          Van de MRA-bewoners die sinds 2022 een (veel) hogere energierekening ervaren,
Op de vraag wat bewoners merkten van de energieprijsstijging in 2022, geeft bijna                                         geeft ruim de helft (54%) aan dat de hogere energierekening niet (28%) of
de helft (48%) aan een veel hogere energierekening te hebben. Dit aandeel neemt                                           nauwelijks (26%) tot financiële problemen heeft geleid. Voor een derde (32%)
sterk af als de woning energiezuiniger is. Onder de bewoners van een woning met                                           leidde dit een beetje tot financiële problemen. Voor de overige bewoners leverde
een lage energetische waarde (label D t/m G) geeft 55% aan dat de                                                         de hogere energierekening redelijk veel (10%) of heel veel (5%) financiële
energierekening veel hoger is geworden. Voor bewoners met een woning met een                                              problemen op.
hoge energetische waarde (label A ++t/m A++++) gold dat voor 34% van de
bewoners.                                                                                                                 Bewoners van sociale huurwoningen van corporaties geven vaker dan gemiddeld
                                                                                                                          aan dat een hogere energierekening tot redelijk veel of heel veel financiële
Van alle huishoudens in de MRA geven drie op de tien (28%) aan dat hun                                                    problemen heeft geleid (26%). Ook de inkomensgroepen tot de grens voor
energierekening hoger is geworden, maar niet veel. Voor één op de vijf is de                                              passend toewijzen geven vaker aan door hogere energiekosten redelijk veel (19%)
energierekening ongeveer gelijk gebleven. Drie procent geeft aan juist een lagere                                         of heel veel (12%) financiële problemen te ervaren.
energierekening te hebben. Dit aandeel ligt hoger onder bewoners met een zeer
energiezuinige woning (11%).
                                                                                                                          Figuur 5.12       Heeft de hogere energierekening voor u tot problemen geleid?,
Figuur 5.11         Wat merkten huishoudens aan hun energierekening sinds de prijsstijging                                                  naar segment, MRA, 2023 (%)
                    van energie in 2022 naar energielabel, MRA, 2023 (%)
                                                                                                                               sociale huur, corporatie                  26                           39                              35
A++ t/m A++++                 34                           31                     23                   11

                                                                                                                               sociale huur, particulier            17                     39                                    45
     A t/m A+                       44                            32                         21             3


           B                            48                             28                     21            3              vrije sector huur, corporatie            15                34                                       51


           C                             52                             26                    19            3
                                                                                                                           vrije sector huur, particulier           15                34                                       51

      D t/m G                                55                              25                   17        3
                                                                                                                                           koopwoning           7             25                                        68
                                                                                                                                                                                                                                                   %
   totaal MRA                           48                             28                    20             3
                                                                                                                %                                           0                 20                40                60                80           100
                0                  20             40              60                   80                   100                                                     heel veel/redelijk veel          een beetje        niet of nauwelijks
  veel hoger geworden      hoger geworden maar niet veel    ongeveer gelijk gebleven        is lager geworden                                                                                                                              bron: WiMRA 2023
                                                                                                  bron: WiMRA 2023



                                                                                                                     54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Zes op tien huishoudens zetten de verwarming lager om kosten te besparen                   Figuur 5.13     Wat heeft u het afgelopen jaar gedaan om te voorkomen
                                                                                                           dat uw energierekening hoger zou worden?, MRA, 2023 (%)
Om een hogere energierekening te voorkomen, zetten huishoudens de
verwarming minder snel aan (59%) en/of lager (58%). De helft geeft aan dat zij             minder snel verwarming aangezet, ook bij lage temperaturen                       59
minder warm water hebben gebruikt en 41% verwarmde minder ruimten in de                                                        verwarming lager gezet                       58
woning. Eveneens vier op de tien maakten minder gebruik van verlichting en/of
                                                                                                      minder warm water gebruikt (bijv: met douchen)                    50
elektrische apparaten. Bijna een kwart verving oude lampen en/of elektrische
apparaten door meer duurzame. Ook aanpassingen aan de woning worden                                          minder ruimten in mijn woning verwarmd                    41

genoemd. Zo heeft 13% de woning beter geïsoleerd en heeft 10% zonnepanelen                      minder verlichting en/of elektrische apparaten gebruikt                40
geplaatst. Andere genoemde manieren om een verhoging van de energierekening                        lampen en/of elektrische apparaten vervangen door
                                                                                                                                                                  23
                                                                                                                      duurzamere
te voorkomen, zijn het plaatsen van (dikke) gordijnen, dubbel/triple glas, raam- of
                                                                                                                         mijn woning beter geïsoleerd         13
radiatorfolie, tochtstrips, nieuwe cv-ketel of slimme thermostaten. Daarnaast
                                                                                                                              zonnepanelen geplaatst          10
worden alternatieve manieren zoals een elektrische kachel, houtkachel, airco of
infraroodpanelen gebruikt om het huis te verwarmen. Anderen zijn elektrisch gaan                                               warmtepomp geplaatst           1

koken, warmere kleding gaan dragen of douchen minder vaak of stapten over naar                                                        anders, namelijk        8
een andere energieleverancier of een ander energiecontract.                                                                              niets gedaan         9                                    %

                                                                                                                                                          0            20        40   60   80    100

                                                                                                                                                                                           bron: WiMRA 2023




                                                                                      55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>     Deel ll
     Verhuisdynamiek en woonwensen



     6     Verhuisdynamiek                                      57
     6.1   Ontwikkeling verhuisdynamiek                         59
     6.2   Verhuizingen uit het buitenland                      63
     6.3   Verhuizingen vanuit en naar de rest van Nederland    66
     6.4   Conclusie binnenlands en buitenlands migratiesaldo   68
     6.5   Verhuizingen binnen de MRA                           69
     6.6   Verhuisde starters                                   75
     6.7   Naar nieuwbouw verhuisde huishoudens                 77
     7     Woonwensen                                           79
     7.1   Hebben huishoudens verhuisplannen?                   81
     7.2   Benodigde hypotheek                                  84
     7.3   Woningvoorkeuren                                     85
     7.4   Woonwensen thuiswonende kinderen                     87
           Verhouding woningvraag en vrijgekomen aanbod         90
     7.5   Woningzoekenden en vrijgekomen aanbod                91




56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>6 Verhuisdynamiek                                                                    Verhuisdynamiek MRA en de rest van Nederland

                                                                                        De instroom vanuit de rest van Nederland naar de MRA is toegenomen
                                                                                         ten opzichte van 2019-2020, maar minder sterk dan de uitstroom naar de
Kernpunten                                                                               rest van Nederland. Het vertrekoverschot bedraagt 4.000 huishoudens.

                                                                                        Het vertrekoverschot is het grootst bij gezinnen en dit is gegroeid (van -
     Het aantal verhuizingen binnen en naar de MRA is toegenomen. In 2021
                                                                                         4.300 naar -5.100). Dit zorgt niet voor een afname van het aantal
      en 2022 zijn er in totaal 302.000 huishoudens binnen en naar de MRA
                                                                                         gezinnen in de MRA, er vormen zich ook nieuwe gezinnen en er vestigden
      verhuisd. Het gaat om 24% van alle huishoudens die eind 2022 in de MRA
                                                                                         zich 6.000 gezinnen uit het buitenland.
      woonden. In 2019 en 2020 verhuisde 23% van alle huishoudens en in 2017
      en 2018 was dat 22%.                                                              Alleen bij jonge huishoudens zonder kinderen heeft de MRA een
                                                                                         vestigingsoverschot met de rest van Nederland. De uitstroom van hoge
  Verhuisdynamiek MRA en het buitenland                                                  inkomens (meer dan €80.048) naar de rest van Nederland is het grootst en
                                                                                         toegenomen. Het vertrekoverschot neemt toe.
     De toegenomen verhuisdynamiek komt vooral door meer verhuizingen
      uit het buitenland. Het totale aantal huishoudens dat vanuit het
                                                                                     Verhuisdynamiek binnen de MRA
      buitenland naar de MRA verhuisde nam toe van 60.000 naar 81.500.
                                                                                        De meeste verhuizingen vinden binnen de MRA plaats. Van de 302.000
     Er verhuisden 42.000 huishoudens vanuit de MRA naar het buitenland,
                                                                                         verhuisde huishoudens, verhuisde 70% binnen de MRA. Men verhuisde
      3.000 minder dan in 2019 en 2020. Er is daarmee een vestigingsoverschot
                                                                                         vooral binnen de gemeente of deelregio.
      vanuit het buitenland van 40.000 huishoudens. Dit was eerder 11.000.
                                                                                        De patronen in de verhuisstromen tussen deelregio’s blijven in grote lijnen
     Het grootste deel van de buitenlandse instroom vestigt zich in
                                                                                         hetzelfde. Per saldo verliezen Amsterdam en in mindere mate
      Amsterdam (58%). Dit aandeel is echter afgenomen (2019-2020: 62%),
                                                                                         Amstelland-Meerlanden huishoudens aan de rest van de MRA. De andere
      huishoudens vestigen zich dus vaker vanuit het buitenland in een ander
                                                                                         deelregio’s hebben allemaal een vestigingsoverschot met de rest van de
      deel van de MRA.
                                                                                         MRA, vooral door instroom uit Amsterdam.
     De instroom uit het buitenland bestaat voor een groot en groeiend deel
                                                                                        Van de huishoudens die Amsterdam verruilen voor een andere deelregio
      uit jonge alleenwonenden jonger dan 35 jaar (49%; was 46%).
                                                                                         heeft een relatief groot deel kinderen (35%), ongeveer evenveel als in
     Hoge inkomens zijn oververtegenwoordigd in de buitenlandse instroom:               2019 en 2020. Ook hebben ze vaak een hoger inkomen (€80.048 of meer).
      44% heeft een inkomen van €88.070 of hoger, gemiddeld in de MRA is dat             Dit aandeel groeide van 30% naar 34%. Hoge inkomens verruilen
      30%. Het aandeel van de laagste inkomensgroep in de buitenlandse                   Amsterdam vooral en in toenemende mate voor Amstelland-Meerlanden,
      instroom komt meer overeen met dat in de totale bevolking.                         Gooi en Vechtstreek en Zuid-Kennemerland/IJmond.




                                                                                57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>   Lagere inkomens verhuizen minder tussen de deelregio’s en deze
    dynamiek neemt ook licht af. Waarschijnlijk spelen de meer beperkte                 Toelichting op het verhuizingenbestand
    verhuismogelijkheden van de lagere inkomensgroepen hier een rol.                    De resultaten in dit hoofdstuk zijn gebaseerd op registraties van verhuizingen
                                                                                        die beschikbaar zijn via CBS microdata. Hiermee is een verhuizingenbestand
Verhuisdynamiek starters                                                                opgebouwd met daarin alle huishoudens woonachtig in de MRA op peildatum
                                                                                        31/12/2022. Vervolgens is gekeken wat de laatste verhuizing was van deze
   Ook starters hebben meer beperkte verhuismogelijkheden. Het aandeel
                                                                                        huishoudens. Van alle huishoudens die in de periode 2021-2022 zijn verhuisd,
    starters binnen alle recent verhuisden neemt af van 15% naar 13%. . De
                                                                                        zijn de kenmerken van deze verhuizing opgenomen in het verhuizingenbestand.
    meeste starters vestigen zich in de deelregio waar ze eerder nog thuis
    woonden (47%). Dit aandeel is iets gestegen, terwijl het aandeel starters           Ook alle huishoudens die in deze periode vertrokken uit de MRA zijn
    dat vanuit elders in Nederland naar de MRA kwam iets afnam (32%).                   toegevoegd. Deze huishoudens zijn verder verrijkt met data over onder andere
                                                                                        huishoudsamenstelling, leeftijd, woonplek en woningkenmerken (voor en na
   De gemiddelde leeftijd waarop starters uit huis gaan is 26,4 jaar. Starters         verhuizing).
    die binnen de eigen regio uit huis gaan, zijn het oudst met 27,3 jaar.              Veel verhuisgegevens in andere publicaties zijn op persoonsniveau. Dit geeft
                                                                                        soms een ander beeld, omdat de instroom in de MRA vooral uit
Verhuisdynamiek naar nieuwbouw                                                          eenpersoonshuishoudens bestaat, en de uitstroom vaak uit
                                                                                        meerpersoonshuishoudens. Een positief migratiesaldo geteld in huishoudens,
   Er verhuisden 22.000 huishoudens naar nieuwbouw. In de nieuwbouw zijn
                                                                                        kan geteld in personen negatief zijn.
    vrije sector huurwoningen het grootste segment (42%).

   Huishoudens die een nieuwbouwwoning betrekken, verhuizen vaak vanuit
    de eigen deelregio daar naartoe. Dit aandeel neemt wel wat af en komt in
    2021-2022 uit op 62%. Het aandeel huishoudens dat vanuit het
    buitenland naar een nieuwbouwwoning verhuisde, nam toe naar 8%.

   Er zijn aanzienlijke verschillen per deelregio wat betreft het oppervlak van
    de nieuwbouwwoning die huishoudens hebben betrokken. In Amsterdam
    heeft 26% van deze woningen een oppervlakte tot 40 vierkante meter,
    terwijl nieuwbouwwoningen van deze grootte in de meeste andere
    deelregio’s nauwelijks voorkomen. In Gooi en Vechtstreek zijn
    nieuwbouwwoningen het grootst.




                                                                                   58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>6.1 Ontwikkeling verhuisdynamiek                                                       Instroom vanuit rest van Nederland groeit, maar uitstroom groeit sneller
                                                                                       Ook het aantal huishoudens dat vanuit de rest van Nederland naar de MRA
                                                                                       verhuisde daalde in de vorige meting maar nam in 2021 en 2022 weer toe, van
Zie ter begeleiding van onderstaande tekst Figuur 6.1 op de volgende pagina
                                                                                       38.500 naar 42.000 (+8%). Deze huishoudens vormen wel nog steeds 14% van de
                                                                                       recent verhuisde huishoudens, net als in 2019-2020.
Bijna een kwart van de huishoudens in de MRA is in 2021 en 2022 verhuisd               Iets meer dan de helft van de instroom vanuit de rest van Nederland vestigde zich
In 2021 en 2022 zijn in totaal 302.000 huishoudens binnen of naar de MRA               in Amsterdam (24.000). Deze instroom nam ongeveer even sterk toe in
verhuisd. Het gaat om 24% van alle huishoudens die eind 2022 in de MRA                 Amsterdam (+8%) als in de andere deelregio’s (+7%).
woonden. De verhuisdynamiek is daarmee groter dan in 2019 en 2020, toen                De uitstroom van de MRA naar de rest van Nederland groeide sterker dan de
271.500 huishoudens binnen of naar de MRA verhuisden (23% van de                       instroom: van 42.000 naar 46.000. Daarmee heeft de MRA een vertrekoverschot
huishoudens) en 2017 en 2018 (22%; 265.000 huishoudens).                               van 4.000 huishoudens met de rest van Nederland. Net als in eerdere metingen
                                                                                       heeft alleen Amsterdam een positief migratiesaldo (+5.500) met de rest van
Buitenlandse instroom naar de MRA sterk gegroeid                                       Nederland. Vanuit de andere deelregio’s verhuizen er meer huishoudens naar
Vooral de instroom uit het buitenland groeide sterk tussen 2019-2020 en 2021-          andere delen van het land dan andersom (-9.000).
2022: van 35.000 naar bijna 50.000 huishoudens (+45%). Door de coronapandemie
nam de buitenlandse instroom in de periode 2019-2020 juist af, maar deze komt          Interne verhuisdynamiek: vooral meer verhuizingen in, naar en vanuit
nu ook een stuk hoger uit dan in de laatste meting voor corona (2017-2018).            Amsterdam
Destijds vormden huishoudens uit het buitenland 14% van alle verhuisde                 De meeste huishoudens verhuizen binnen de MRA en ook deze dynamiek nam de
huishoudens, nu is dat 17%.                                                            afgelopen twee jaar toe, met 6% tot 210.000. Het gaat om 70% van alle
                                                                                       huishoudens die in 2021 en 2022 verhuisd zijn. Dit was de vorige meting wel meer
De buitenlandse instroom naar Amsterdam groeide de afgelopen twee jaar met             (73%). Dit komt doordat de verhuizingen uit het buitenland nu een groter deel van
39% tot 30.000 huishoudens. De buitenlandse instroom naar andere delen van de          de verhuizingen vormen.
MRA groeide nog harder; met 55% tot 20.000. Daarmee kwam een groter deel van           Ongeveer de helft van alle verhuizingen vindt binnen de eigen gemeente plaats
de buitenlandse instroom in de deelregio’s buiten de hoofdstad terecht dan in          (47% van alle verhuizingen). Daarna lopen de grootste stromen van Amsterdam
2019 en 2020 (42% tegenover 38%). Het gaat hier alleen om huishoudens waarvan          naar een andere deelregio (7%) of andersom (5%). Vooral het aantal verhuizingen
de laatste verhuizing uit het buitenland kwam. De huishoudens die vanuit het           van andere deelregio’s naar Amsterdam nam toe, met 11% tot 16.000. De stroom
buitenland zijn verhuisd en daarna doorverhuisden binnen de MRA, zijn hier niet        andersom is groter maar groeide minder hard, met 8% tot 22.000. Ook binnen
meegeteld. Zie voor deze totale buitenlandse instroom paragraaf 6.2.                   Amsterdam zien we een toegenomen verhuisdynamiek (+11% naar 89.000).




                                                                                  59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>Figuur 6.1        Belangrijkste verhuisstromen naar, binnen en vanuit de MRA*, 2017-2018, 2019-2020 en 2021-2022




             naar                                               30.000
        Amsterdam                                                           50.000 vanuit buitenland
     naar de andere                                             20.000             naar MRA
         deelregio’s
             naar
        Amsterdam                                               24.000
                                                                            42.000 vanuitrest Nederland
     naar de andere                                             18.000             naar MRA
         deelregio’s




                                                                82.500

        binnen MRA
exclusief Amsterdam    83.000


                                                                16.000
 andere deelregio’s
   naar Amsterdam                                               22.000
                                                                          210.000 binnen MRA
   Amsterdam naar
  andere deelregio’s



                                                                89.000
 binnen Amsterdam




  vanuit Amsterdam                                              18.500
                                                                            46.000 vanuit MRA naar
      vanuit andere
        deelregio’s
                                                                27.000             rest Nederland

                       2017 - 2018   2019 - 2020        2021 - 2022
                                                                                                                                                                       Bron: CB S, b ewerking O&S



* In deze visualisatie wordt het aantal huishoudens dat vanuit de MRA naar het buitenland verhuisde
niet weergegeven. De reden hiervoor is dat de uitstroom naar het buitenland niet een-op-een
vergelijkbaar is met de instroom uit het buitenland zoals hier weergegeven.
Het weergeven van de uitstroom naar het buitenland in bovenstaande figuur zou de verhouding tussen          Zie voor dit beeld van in- en uitstroom   figuur 6.13.
in- en uitstroom daarom verkeerd weergeven.                                                                 Zie voor meer uitleg over dit verschil    paragraaf 6.2.




                                                                                                       60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Bijna een kwart van de huishoudens in de MRA is in 2021 en 2022 verhuisd                                      Verhuisdynamiek toegenomen in vier van de zes deelregio’s
In 2021 en 2022 zijn in totaal 302.000 huishoudens binnen of naar de MRA                                      Van de zes deelregio’s is de verhuisdynamiek het grootst in Amsterdam. Hier is
verhuisd. Het gaat om 24% van alle huishoudens die eind 2022 in de MRA                                        31% van de huishoudens die er eind 2022 woonden in de twee voorgaande jaren
woonden. De verhuisdynamiek is daarmee groter dan in 2019 en 2020, toen                                       verhuisd. In de andere deelregio’s ligt dit tussen de 22% (Amstelland-Meerlanden)
271.500 huishoudens binnen of naar de MRA verhuisden (23% van de                                              en 17% (Zaanstreek-Waterland). Dit verschil heeft te maken met de grote
huishoudens) en 2017 en 2018 (22%; 265.000 huishoudens). De toegenomen                                        verhuisdynamiek onder jonge huishoudens, die zich relatief vaak in Amsterdam
dynamiek komt vooral door meer verhuizingen vanuit het buitenland. Van alle                                   vestigen en daar ook relatief vaak weer doorverhuizen. Met uitzondering van Zuid-
huishoudens is 4% in de afgelopen twee jaar vanuit het buitenland naar de MRA                                 Kennemerland/IJmond en Gooi en Vechtstreek nam de verhuisdynamiek in alle
verhuisd. Dit was 3% in 2019-2020 en 2017-2018. De meeste verhuizingen vinden                                 deelregio’s toe. Dit komt in de meeste deelregio’s vooral door de toegenomen
binnen de deelregio plaats en deze dynamiek nam toe tussen 2017-2018 en 2019-                                 instroom uit het buitenland. Ook in Zuid-Kennemerland/IJmond en Gooi en
2020 (van 12% naar 13%). De afgelopen twee jaar bleef deze even groot. Vooral in                              Vechtstreek nam de buitenlandse instroom toe, maar hier werd er minder verhuisd
Amsterdam wordt vaker binnen de deelregio verhuisd. Het aandeel huishoudens                                   binnen de deelregio. Dit geldt ook voor Almere/Lelystad. In Amsterdam groeide
dat vanuit de rest van Nederland naar de MRA verhuisd is, is stabiel (3%).                                    het aandeel interne verhuizingen juist, van 17% naar 18%.




                                                                                                              Figuur 6.3        Verhuisdynamiek naar herkomst, deelregio’s, 2019-2020, 2021-2022 (%
                                                                                                                             Figuur 6.3B
                                                                                                                  Zaanstreek-Waterland 2019-2020                            85                                 9     4 11
                                                                                                                                       2021-2022                            83                                9     4 12

                                                                                                                       Almere/Lelystad 2019-2020                           80                            12         4 32
                                                                                                                                       2021-2022                           79                            11        4 33

                                                                                                                    Gooi en Vechtstreek 2019-2020                          82                                11     3 31
                                                                                                                                        2021-2022                          82                                10    3 32
Figuur 6.2   Verhuisdynamiek naar herkomst, MRA,
             2017-2018, 2019-2020, 2021-2022 (%)                                                                 Amstelland-Meerlanden 2019-2020                        80                               8     6 33
                                                                                                                                       2021-2022                        78                              8     6 3 5

 2017-2018                                 78                                     12      4 3 3               Zuid-Kennemerland/IJmond 2019-2020                           82                                11    3 22
                                                                                                                                       2021-2022                           82                                11    3 22
 2019-2020                                77                                      13      4 3 3                             Amsterdam 2019-2020                       71                           17          3 5 5
                                                                                                                                      2021-2022                      69                           18          3 5 6
 2021-2022                                76                                     13      4 3 4       %
                                                                                                                                  MRA 2019-2020                        77                              13          4 33
                                                                                                                                      2021-2022                        76                             13          4 3 4
             niet verhuisd                                binnen de eigen deelregio verhuisd
                                                                                                                        niet verhuisd                                 binnen de eigen deelregio verhuisd
             binnen de MRA verhuisd, andere deelregio     vanuit elders in NL naar de MRA verhuisd
                                                                                                                        binnen de MRA verhuisd, andere deelregio      vanuit elders in NL naar de MRA verhuisd
             vanuit het buitenland naar de MRA verhuisd                                                                 vanuit het buitenland naar de MRA verhuisd

                                                                             bron: CBS, bewerking O&S                                                                                      bron: CBS, bewerking O&S



                                                                                                         61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Hoogste aandeel verhuisde huishoudens in binnenstedelijke gebieden,                      Figuur 6.4          Percentage van alle huishoudens dat in 2021-2022 verhuisd is per wijk
nieuwbouwwijken en studentenwijken
Figuur 6.4 geeft de verhuisdynamiek per wijk in de MRA weer, op basis van het
percentage van alle huishoudens dat in de afgelopen twee jaar verhuisd is. Hierin
zien we terug dat de verhuisdynamiek in Amsterdam het grootst is, veel wijken
kleuren hier donkerblauw. Het gaat zowel om oudere wijken in de binnenstad
(waar veel particuliere huurwoningen zijn met een hoge doorstroom) als om
nieuwbouwwijken. In Sloterdijk Nieuw-West, IJburg-Oost en Coenhaven/
Minervahaven in de Houthavens betrokken veel huishoudens een
nieuwbouwwoning. Ook in delen van Almere en Lelystad en Amstelland-
Meerlanden zijn wijken waar meer dan 50% van de huishoudens recent is verhuisd.
In Almere geldt dit onder meer voor Randstad, Markerkant, De Vaart,
Europakwartier Oost en Gooisekant. In Lelystad is de verhuisdynamiek het hoogst
in De Warande. In Diemen is in Holland Park en Bergwijkpad een groot deel van de
huishoudens er pas komen wonen. In Amstelveen valt studentenwijk Uilenstede
op.
                                                                                         Percentage van alle huishoudens
                                                                                         dat in de afgelopen 2 jaar verhuisd is

                                                                                             15% 20% 25% 30% 35% 40%

                                                                                                                                                               bron: CBS, bewerking O&S




                                                                                    62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>6.2 Verhuizingen uit het buitenland                                                                               Van huishoudens die naar of uit het buitenland verhuizen is minder informatie
                                                                                                                  beschikbaar dan van binnenlandse verhuizingen. Van huishoudens die naar het
Totale buitenlandse instroom groeit van 59.600 op naar 81.500 huishoudens                                         buitenland verhuizen is de (nieuwe) huishoudenssamenstelling niet bekend in
De hiervoor beschreven instroom uit het buitenland betreft alleen huishoudens                                     Nederlandse registraties. Van huishoudens die uit het buitenland naar de MRA
van wie de meest recente verhuizing vanuit het buitenland naar de MRA was                                         verhuizen is het inkomen niet bekend. De meest recente inkomenscijfers zijn
(50.000). Maar veel huishoudens vestigen zich vanuit het buitenland en verhuizen                                  namelijk van begin 2021 en toen woonde deze groep nog niet in Nederland.
daarna al snel weer door binnen de MRA. Daarom kijken we ook naar de totale                                       Daarom wordt hier in deze paragraaf niet op in gegaan.
buitenlandse instroom: huishoudens van wie de meest recente verhuizing uit het
buitenland was plus de huishoudens die in de afgelopen twee jaar uit het                                          In Gooi en Vechtstreek en Zaanstreek-Waterland groeide totale buitenlandse
buitenland verhuisden en daarna binnen de MRA door verhuisden. Deze totale                                        instroom verhoudingsgewijs het hardst
buitenlandse instroom bestond in 2021-2022 uit 81.500 huishoudens, een sterke                                     Hoewel de totale buitenlandse instroom het grootst is in Amsterdam, nam deze in
toename ten opzichte van 2019-2020 (59.600). Het grootste deel (48.900) vestigt                                   de andere deelregio’s sterker toe in 2021 en 2022. In Gooi en Vechtstreek bedroeg
zich in Amsterdam, gevolgd door Amstelland-Meerlanden (12.400).                                                   de toename 61% (van 2.600 naar 4.100), in Zaanstreek-Waterland ging het om
                                                                                                                  60% (van 2.800 naar 4.500). In Zuid-Kennemerland/IJmond, waar de totale
                                                                                                                  buitenlandse instroom na Amsterdam en Amstelland-Meerlanden het grootst is,
Figuur 6.5       Totaal aantal verhuisde huishoudens van het buitenland naar de MRA                               was de groei ervan met 32% relatief beperkt (van 4.600 naar 6.000). Ook in
                 per deelregio, 2019-2020, 2021-2022 (duizendtallen)
                                                                                                                  Amsterdam was de groei relatief beperkt (+29%).
                                             x 1.000
        Zaanstreek-Waterland 2019-2020          2,8
                             2021-2022           4,5
                Almere/Lelystad 2019-2020        3,7
                                2021-2022         5,6
             Gooi en Vechtstreek 2019-2020       2,6                                                              Figuur 6.6       Ontwikkeling totale instroom uit het buitenland per deelregio (%)
                                 2021-2022        4,1
       Amstelland-Meerlanden 2019-2020              8,2                                                                        Zaanstreek-Waterland                                    +60
                             2021-2022                 12,4
                                                                                                                                    Almere/Lelystad                              +53
    Zuid-Kennemerland/IJmond 2019-2020            4,6                                                                           Gooi en Vechtstreek                                     +61
                             2021-2022             6,0
                                                                                                                          Amstelland-Meerlanden                                  +52
                    Amsterdam 2019-2020                               37,8                                             Zuid-Kennemerland/IJmond                     +32
                              2021-2022                                       48,9
                                                                                                                                        Amsterdam               +29
                           MRA 2019-2020                                              59,6
                               2021-2022                                                            81,5                                      MRA                     +37                                            %
                                             0     10    20    30    40      50      60   70   80      90
                                                                                                                                                      0   10   20     30    40     50     60   70   80    90   100
                                                  aantal huishoudens verhuisd uit het buitenland
                                                                                                                        ontwikkeling aantal huishoudens verhuisd uit het buitenland 2021-2022 t.o.v. 2019-2020
                                                                                  bron: CBS, bewerking O&S
                                                                                                                                                                                                         bron: CBS, bewerking O&S



                                                                                                             63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>Vooral meer jonge huishoudens vanuit het buitenland naar MRA verhuisd                                                                   Hoogste inkomens oververtegenwoordigd in buitenlandse instroom, aandeel
Huishoudens die vanuit het buitenland naar de MRA verhuizen zijn vaak jonge                                                             laagste inkomens in instroom redelijk in verhouding met bevolking MRA
alleenwonenden. Het gaat om bijna de helft in 2021-2022 (49%). Gemiddeld in de                                                          Vergeleken met alle huishoudens die in de MRA wonen is de hoogste
MRA vormt deze groep 14% van de huishoudens. Gezinnen zijn juist                                                                        inkomensgroep sterk oververtegenwoordigd onder huishoudens die zich vanuit
ondervertegenwoordigd in de buitenlandse instroom. De afgelopen twee jaar nam                                                           het buitenland gevestigd hebben. Van hen heeft 44% een inkomen van €88.070 of
de instroom van studenten uit het buitenland weer toe, van 7% naar 13% van de                                                           hoger, gemiddeld in de MRA is dat 30%. Het aandeel van de laagste
buitenlandse instroom.                                                                                                                  inkomensgroep in de buitenlandse instroom komt meer overeen met dat in de
In Amsterdam en Amstelland-Meerlanden is het aandeel van jonge                                                                          totale bevolking (20% tegenover 23%). Dit heeft ermee te maken dat studenten en
alleenwonenden in de buitenlandse instroom het grootst. In Gooi en Vechtstreek                                                          arbeidsmigranten, die vaak een lager inkomen hebben, een substantieel deel van
vestigen zich relatief veel stellen met kinderen vanuit het buitenland, maar dit                                                        de instroom vormen. Huishoudens met een inkomen tussen de grens voor passend
aandeel is wel afgenomen, ten gunste van jonge alleenwonenden.                                                                          toewijzen en de sociale huurgrens zijn juist ondervertegenwoordigd in de
                                                                                                                                        buitenlandse instroom (12% tegenover 22% onder alle huishoudens). Dit geldt ook
                                                                                                                                        voor middeninkomens (sociale huurgrens tot €66.053). Zij vormen 7% van de
                                                                                                                                        buitenlandse instroom, tegenover 13% van alle huishoudens.

Figuur 6.7       Verhuisde huishoudens van het buitenland naar de MRA naar
                 huishoudenstype per deelregio, 2019-2020, 2021-2022 (%)

              Zaanstreek-Waterland 2019-2020         34                     22           6       5         16        9 5 2
                                   2021-2022          38                      20             7       7       14       9 42              Figuur 6.8            Huishoudens naar inkomensgroep, vanuit het buitenland verhuisd en
                   Almere/Lelystad 2019-2020         35                    18        4 6                 18        10 5 2                                 alle huishoudens in de MRA, 2023 (%)
                                   2021-2022          37                    18        6 7                  17       10 4 2                                Figuur 6.8B
                Gooi en Vechtstreek 2019-2020        32               15         6 5                 25              9       6 3
                                    2021-2022         36                   15      7         9             18            8    43
                                                                                                                                             vanuit buitenland
                                                                                                                                                                        20        12    4 3      16                 44
             Amstelland-Meerlanden 2019-2020               44                    15      33               18         11       51           verhuisd naar de MRA
                                   2021-2022               46                     15      4 4              16         10      41
                                                                                                                                           alle huishoudens in de
       Zuid-Kennemerland/IJmond 2019-2020            34                 19          5 4              18           12         7 2                                        23             22        8    6        12         30              %
                                                                                                                                                    MRA
                                2021-2022            35                 17          6 6               15          12         6 2
                                                                                                                                                                    0        20             40            60         80             100
                        Amsterdam 2019-2020                 51                         14 2 2 7                   17         6 1
                                  2021-2022                  55                          12 3 2 6                  17        51          inkomens tot      inkomens     lage midden-    midden-         hogere        hoogste
                              MRA 2019-2020                46                      15        3 3 11               14         6 1             grens        vanaf grens     inkomens     inkomens       inkomens       inkomens
                                  2021-2022                 49                      14        4 4 10               14        51             passend         passend        (sociale    (€55.044-      (€66.053-     (>€88.070)
alleenwonend                          met kinderen               stel zonder kinderen                                                     toewijzen* toewijzen tot huurgrens-           €66.053)       €88.070)
                                                                                                                                                             sociale       €55.044)
 <35 jaar       35-55       ≥ 55      eenouder-   stel met        <35 jaar         35-55                 ≥ 55 jaar                                       huurgrens**
                 jaar       jaar        gezin     kinderen                          jaar                                                * grens passend toewijzen: eenpersoonshuishoudens €25.475, meerpersoonshuishoudens €34.575
                                                                                   bron: CBS, bewerking O&S                             ** sociale huurgrens: eenpersoonshuishoudens €44.035, meerpersoonshuishoudens €48.625
                                                                                                                                                                                                                               bron: WiMRA 2023



                                                                                                                                   64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>Wijken met veel instroom uit het buitenland liggen verspreid over de MRA                   Figuur 6.9          Aandeel verhuisde huishoudens uit het buitenland per wijk, 2021-2022
In een aantal wijken in de MRA is meer dan 40% van de verhuisde huishoudens
vanuit het buitenland naar de wijk toe verhuisd. In Lelystad is dat het geval in de
Zuiderzeewijk. In Amstelveen geldt dat voor Uilenstede, Kronenberg en voor
Amsterdamse Bos. In Aalsmeer voor Oosteinde. In Haarlemmermeer is het
aandeel verhuizingen uit het buitenland hoog in Aalsmeerderbrug/Oude Meer en
in Lijnden/Boesingheliede. Ook in Veilinggebied en het Glastuingebied in Uithoorn
is er relatief veel instroom vanuit het buitenland. In Diemen geldt dat voor
Centrum en Holland-Park en in Amsterdam voor de Zuidas, de Noordelijke IJ-
oevers Oost en de Coenhaven/Minervahaven.

Figuur 6.33B    toont de herkomst van verhuisde huishoudens per gemeente.




                                                                                           Percentage
                                                                                           vanuit het buitenland naar wijk verhuisd
                                                                                           van alle verhuizingen naar wijk

                                                                                              10% 15% 20% 25% 30% 35%

                                                                                                                                                                bron: CBS, bewerking O&S




                                                                                      65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>6.3 Verhuizingen vanuit en naar de rest van Nederland                                                                Vertrekoverschot van gezinnen groeit, vestigingsoverschot van jonge
                                                                                                                     alleenwonenden ook
Binnenlandse instroom bestaat vooral uit jonge huishoudens                                                           De uitstroom van de MRA naar de rest van Nederland nam sterker toe dan de
Aan het begin van dit hoofdstuk werd duidelijk dat 3% van alle huishoudens in de                                     instroom (van 42.000 naar 46.000; +9%). Er is een vertrekoverschot van 4.000
afgelopen twee jaar vanuit de rest van Nederland naar de MRA verhuisd is. In                                         huishoudens (was -3.000). Het vertrekoverschot is het grootst bij gezinnen en dit is
aantallen zien we een groei van 38.500 naar 42.000 (+8%).                                                            gegroeid (van -4.300 naar -5.100). Dit zorgt niet voor een afname van het aantal
Net als de buitenlandse instroom bestaat de binnenlandse instroom voor een                                           gezinnen in de MRA, er vormen zich ook nieuwe gezinnen en er vestigden zich
groot deel uit jonge alleenwonenden zonder kinderen (48%) en jonge stellen                                           6.000 gezinnen uit het buitenland. Na gezinnen is het vertrekoverschot het grootst
zonder kinderen (18%). Op MRA-niveau is dit de afgelopen jaren niet veranderd. In                                    bij oudere stellen zonder kinderen (-2.100). Alleen bij jonge huishoudens zonder
sommige deelregio’s zien we kleine verschuivingen. Zo neemt het aandeel jonge                                        kinderen heeft de MRA een vestigingsoverschot met de rest van Nederland. Voor
alleenwonenden in de binnenlandse instroom toe in Almere-Lelystad, Gooi en                                           alleenwonenden nam dit saldo de afgelopen twee jaar toe tot +6.000, voor stellen
Vechtstreek en Zaanstreek-Waterland, terwijl het licht afneemt in Amsterdam.                                         nam het iets af tot +800. Hier zien we een toegenomen vertrek.

Figuur 6.10     Vanuit overig Nederland naar de MRA verhuisde huishoudens
                naar huishoudenstype, 2019-2020 en 2021-2022 (percentages)


       Zaanstreek-Waterland 2019-2020            26           13        9 7 6      14            19        7         Figuur 6.11                In- en uitstroom MRA en migratiesaldo met overig Nederland
                            2021-2022            27            14        7 5 7     13            18        8
                                                                                                                                                per huishoudenstype, 2019-2020 en 2021-2022 (duizendtallen)
               Almere/Lelystad 2019-2020         24          13   7 7 7  12                   22           8               x 1.000
                               2021-2022          28           13  7 6 6 12                    20          7         25
                                                                                                                           5,4 6,0                                                                                                              uitstroom         instroom        saldo
                                                                                                                     20
            Gooi en Vechtstreek 2019-2020         29              11  11 5 6       15            16        9
                                2021-2022          31              11  11 4 4      13            17        8         15
                                                                                                                                                1,1 0,8
                                                                                                                     10    18,7 20,0
      Amstelland-Meerlanden 2019-2020                   48                 8   5 4 5     12           14   5
                            2021-2022                   48                 9   5 4 5     12           13   4          5
                                                                                                                                                6,8 7,4
                                                                                                                                                                      1         1        3,5 3,7              1,7 1,7              1,5 1,5              3,2 3,7               2,0 2,1
                                                                                                                      0                                              -2        -2
   Zuid-Kennemerland/IJmond 2019-2020                                                                                                                                                                        -2,5 -2,8            -3,4 -3,7            -4,2 -4,5             -3,1 -3,4
                                                   33              11    9 5 6         15         13       8                                    -5,7 -6,6                               -7,7 -8,7
                            2021-2022              33              12    9 5 5         15         14       7          -5
                                                                                                                           -13,4-14,0
                                                                                                                     -10
                   Amsterdam 2019-2020                       60                   7 32 3         20        41                                                       -0,4 -0,5           -4,3 -5,1            -0,8 -1,1            -1,9 -2,1            -1,0 -0,8            -1,2 -1,3
                             2021-2022                                                                               -15
                                                             58                  7 32 3          21        31
                                                                                                                     -20
                          MRA 2019-2020                 49                 8   5 3 4        18         9 4
                                                                                                                     -25
                              2021-2022                 48                 9   5 34         18         9 4 %
                                                                                                                            '19-'20

                                                                                                                                      '21-'22



                                                                                                                                                '19-'20

                                                                                                                                                          '21-'22



                                                                                                                                                                    '19-'20

                                                                                                                                                                              '21-'22



                                                                                                                                                                                         '19-'20

                                                                                                                                                                                                   '21-'22



                                                                                                                                                                                                              '19-'20

                                                                                                                                                                                                                        '21-'22



                                                                                                                                                                                                                                  '19-'20

                                                                                                                                                                                                                                            '21-'22



                                                                                                                                                                                                                                                        '19-'20

                                                                                                                                                                                                                                                                  '21-'22



                                                                                                                                                                                                                                                                             '19-'20

                                                                                                                                                                                                                                                                                       '21-'22
                                                                                                                             alleen-             stel                een-                 stel met             stel                stel                  alleen-              alleen-
alleenwonend                         met kinderen                  stel zonder kinderen                                      wonend              zonder              ouder-               kinderen             zonder              zonder                wonend               wonend
                                                                                                                             <35 jr              kinderen            gezin                                     kinderen            kinderen              35-55 jr             >55 jr
 <35 jaar       35-55       ≥ 55     eenouder-     stel met         <35 jaar     35-55           ≥ 55 jaar                                       <35 jr                                                        35-55 jr            >55 jr
                 jaar       jaar       gezin       kinderen                       jaar                                                                                                                                                                bron: CBS, bewerking O&S
                                                                               b bron: CBS, bewerking O&S


                                                                                                                66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>Meer huishoudens met een hoger inkomen verruilen de MRA voor de rest van                 Figuur 6.12                In- en uitstroom MRA en migratiesaldo met overig Nederland
                                                                                                                    per inkomensgroep, 2019-2020 en 2021-2022 (duizendtallen)
Nederland
Vooral bij de hogere inkomens heeft de MRA een negatief migratiesaldo met de             20
                                                                                               x 1.000

rest van Nederland en dit saldo is negatiever geworden. In 2021 en 2022                                                                                                               uitstroom              instroom         saldo
                                                                                                 5,0       4,5
                                                                                         15
verhuisden 11.100 huishoudens met een belastbaar jaarinkomen hoger dan
                                                                                                                          1,9       2,5
                                                                                         10
€80.048 (in de situatie voor de verhuizing) van de MRA naar andere delen van
                                                                                               13,4 12,9
Nederland en maakten 5.000 huishoudens de omgekeerde beweging; een                        5
                                                                                                                                     8
                                                                                                                          6,3                 4,5                                                                   4,8          5
                                                                                                                                                        3,9       3,8       3,9                    2,6
vertrekoverschot van 6.100. In 2019 en 2020 was dat nog - 4.300. Daarmee vertrok          0
                                                                                                                                                                                        2,5
                                                                                                                          -4,4      -5,5                 -5       -5,7                  -4,6       -4,9
4% van de hoogste inkomens naar de rest van Nederland, in 2019-2020 was dit               -5   -8,4        -8
                                                                                                                                              -5,9                          -5,9
                                                                                                                                                                                                                    -9,1 -11,1
nog 3%. In paragraaf 1.2 zagen we dat het aantal hoge inkomens in de MRA                                                                      -1,5 -1,1           -1,9      -2,0        -2,1       -2,3
                                                                                         -10
desondanks toeneemt. Huishoudens die in de MRA blijven treden door
                                                                                                                                                                                                                    -4,3       -6,1
inkomensstijging ook toe tot deze groep en daarnaast is er een grote instroom van        -15

hoge inkomens vanuit het buitenland (paragraaf 6.2).                                     -20




                                                                                                '19-'20

                                                                                                          '21-'22




                                                                                                                          '19-'20

                                                                                                                                    '21-'22




                                                                                                                                              '19-'20

                                                                                                                                                        '21-'22




                                                                                                                                                                  '19-'20

                                                                                                                                                                            '21-'22




                                                                                                                                                                                         '19-'20

                                                                                                                                                                                                   '21-'22




                                                                                                                                                                                                                    '19-'20

                                                                                                                                                                                                                                '21-'22
Er vertrekken ook meer middeninkomens uit MRA naar de rest van Nederland dan
                                                                                                 starter,                tot €23.725          €23.725 -           €40.024 -              €60.036 -                  €80.048 en
er instromen. Bij de middeninkomens is het vertrekoverschot ook gegroeid, maar                  inkomen                                        €40.024            €60.036                 €80.048                     meer
                                                                                               niet bekend
minder sterk dan bij de hoogste inkomens. Van alle middeninkomens vertrok 3%
naar de rest van Nederland, net als in 2019-2020.                                                                                                                                     bron: CBS, bewerking O&S


Alleen bij de laagste inkomensgroep (tot €23.725) is er een vestigingsoverschot.
Dit heeft voor een deel te maken met de instroom van studentenhuishoudens met
een lager inkomen. Van alle huishoudens in de laagste inkomensgroep vertrok 2%
naar de rest van Nederland, net als in 2019-2020. Dat is minder vaak dan midden-
(3%) en hogere inkomens (4%).

Studenten vormen ook het merendeel van de starters. Omdat starters voor hun
verhuizing naar de MRA nog bij hun ouders woonden, is er van deze starters geen
huishoudensinkomen van voor de verhuizing bekend.




                                                                                    67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>6.4 Conclusie binnenlands en buitenlands migratiesaldo

Binnenlands migratiesaldo daalt naar -4.000, buitenlands saldo stijgt naar              Figuur 6.13 In- en uitstroom MRA en migratiesaldo met overig Nederland en het
                                                                                        buitenland, 2019-2020 en 2021-2022 (duizendtallen)
+40.000
                                                                                               x 1.000
Per saldo leidde de totale binnenlandse en buitenlandse migratie in 2021 en 2022        150
tot een groei van 36.000 huishoudens in de MRA. In 2019 en 2020 was het                                                                                 123

positieve migratiesaldo maar 11.000. De toename komt vooral door een sterk              100
                                                                                                                                         98

toegenomen instroom uit het buitenland, maar ook door minder vertrek naar het
                                                                                                                             81
buitenland en een grotere instroom uit de rest van Nederland. Tegenover de               50                         60
                                                                                                                             40
toegenomen instroom vanuit andere delen van Nederland staat een nog sterker                       39       42                                           36

toegenomen uitstroom. Het binnenlands migratiesaldo daalt daardoor naar -                                           14                   11
                                                                                          0       -3       -4
4.000. Het buitenlands migratiesaldo is +40.000.
                                                                                                  -42      -46      -45      -42
                                                                                         -50
Zowel de binnenlandse als de buitenlandse instroom bestaat voor een groot deel
uit jonge huishoudens. Vanuit het buitenland komen er relatief veel hoge                                                                 -87            -87
                                                                                        -100
inkomens naar de MRA toe. De inkomensverdeling in de binnenlandse instroom                       2019-    2021-    2019-    2021-       2019-       2021-
                                                                                                 2020     2022     2020     2022        2020        2022
lijkt meer op die van de totale bevolking in de MRA. Als we kijken naar de
                                                                                                   binnenland        buitenland                totaal
toegenomen uitstroom naar de rest van Nederland, zien we vooral een toename in
het aantal vertrekkende stellen, zowel met als zonder kinderen. Vooral
huishoudens met een hoger inkomen verruilen de MRA vaker voor andere delen                                                                                    bron: CBS, bewerking O&S
van het land.




                                                                                   68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>6.5 Verhuizingen binnen de MRA                                                          Tabel 6.14    Verhuisde huishoudens binnen deelregio’s, vanuit en naar andere
                                                                                                      deelregio’s, 2021-2022 (aantallen) en ontwikkeling t.o.v.2019-2020
                                                                                                      (%)
Toename aantal verhuizingen binnen en tussen de MRA-deelregio’s
                                                                                                 2021-         2021-        2021-       2021-       ontw.     ontw.        ontw.
De meeste verhuizingen vinden binnen de MRA plaats. Het gaat om 70% (210.000                     2022          2022         2022        2022        t.o.v.    t.o.v.       t.o.v.
huishoudens) van de huishoudens die in 2021 en 2022 binnen of naar de MRA                                                                           2019-     2019-        2019-
verhuisd zijn. Van alle verhuisde huishoudens verhuisde 54% binnen de eigen                                                                         2020      2020         2020
                                                                                                                                                    (%)       (%)          (%)
deelregio en 47% binnen de eigen gemeente. De meeste verhuizingen vinden dus
                                                                                                 binnen        uit          naar        saldo       binnen    uit          naar
dicht bij huis plaats. Tussen de deelregio’s verhuisden 48.000 huishoudens (16%                  deelregio     overig       overig                  deel-     overig       overig
van alle verhuizingen). De dynamiek tussen de deelregio’s nam sterker toe (+9%)                                MRA          MRA                     regio     MRA          MRA
dan die binnen de deelregio’s (+5%).                                                     ZW           14.644       5.920        3.996      1.924          5         10              1
                                                                                         AL           14.920       5.246        3.322      1.924         -1         11          10
In Almere-Lelystad, Gooi en Vechtstreek en Zuid-Kennemerland/IJmond nam het              GV           10.746       3.872        3.117        755         -8            6            9
aantal verhuizingen binnen de deelregio af, terwijl de instroom uit andere delen         AM           13.452      10.519       10.711       -192          3            5        14
van de MRA toenam. In Zaanstreek-Waterland, Amstelland-Meerlanden en                     ZK/IJ        19.230       6.229        4.302      1.927         -4            8            2
Amsterdam nam zowel het aantal interne verhuizingen als de instroom uit de rest          A            88.921      15.864       22.202     -6.338         11         11              8
van de MRA toe. Per saldo verliezen Amsterdam en in mindere mate Amstelland-             MRA         161.913      47.650       47.650           -         5            9            9
Meerlanden huishoudens aan de rest van de MRA. De andere deelregio’s hebben                                                                             bron: CBS, bewerking O&S
allemaal een positief migratiesaldo, vooral door instroom uit Amsterdam.
                                                                                        Er zijn grote verschillen tussen gemeenten als het gaat om de herkomst van
                                                                                        verhuizingen. In sommige gemeenten wordt veel binnen de gemeente verhuisd.
                                                                                        Het gaat om meer stedelijke gemeenten als Amsterdam (56%), Purmerend (52%),
                                                                                        Almere (52%), Zaanstad (49%) en Lelystad (48%). In Edam-Volendam wordt
                                                                                        verhoudingsgewijs echter het meest binnen de gemeente verhuisd (58%). In
                                                                                        kleinere gemeenten als Diemen (16%), Blaricum (18%), Bloemendaal (21%) en
                                                                                        Ouder-Amstel (24%) wordt het minst binnen de gemeente verhusid. Hier is de
                                                                                        instroom vanuit andere delen van de MRA juist relatief groot.

                                                                                        Figuur 6.33B      toont de herkomst van verhuisde huishoudens per gemeente.




                                                                                   69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>Grootste verhuisstromen in de MRA lopen van en naar Amsterdam                                               Meer uitstroom dan instroom naar Amsterdam, maar instroom neemt wel wat
De 48.000 verhuizingen tussen deelregio’s zijn vooral verhuizingen van en naar                              sterker toe
Amsterdam (38.000). De grootste stromen lopen tussen Amsterdam en                                           Zowel van als naar Amsterdam waren er in alle deelregio’s meer verhuizingen dan
Amstelland-Meerlanden. Buiten de stromen van en naar Amsterdam lopen er                                     in 2019 en 2020 (zie tabel 6.17). In totaal groeide het aantal verhuizingen van
substantiële stromen (met 1.000 of meer verhuizingen) tussen Amstelland-                                    andere deelregio’s naar Amsterdam met 11% naar 15.900. Het aantal verhuizingen
Meerlanden (vooral Amstelveen) en Zuid-Kennemerland/IJmond (vooral Haarlem)                                 in omgekeerde richting groeide met 8% naar 22.200. De instroom uit Amsterdam
en van Amstelland-Meerlanden naar Almere-Lelystad.                                                          groeide het sterkst in Zuid-Kennemerland/IJmond (+13%) en Almere/Lelystad
                                                                                                            (+12%). Het aantal verhuizingen van Amstelland-Meerlanden naar Amsterdam
                                                                                                            nam sterk toe, met 16% tot 7.200.

                                                                                                            Tabel 6.16   Verhuizingen tussen deelregio’s MRA, 2021-2022 (duizendtallen)
Figuur 6.15    In- en uitgaande verhuisstromen tussen deelregio’s MRA, 2021-2022*
                                      Zaanstreek-Waterland
                                                                                                                    naar:                         ZW       AL        GV       AM       ZK/IJ   A         totaal
                                                                                                            van:    ZW                                      0,3       0,1      0,4       0,5       2,5     4,0
                                                                           Almere-Lelystad                          AL                               0,3              0,5      0,5       0,2       1,8     3,3
                                                                                                                    GV                               0,1    0,6                0,2       0,1       2,1     3,1
Zuid-
Kennemerland                                                                                                        AM                               0,6    1,0       0,4                1,6       7,2    10,7
/ IJmond
                                                                                                                    ZK/IJ                            0,5    0,2       0,1      1,2                 2,2     4,3
                                                                                                                    A                                4,4    3,1       2,7      8,2       3,8              22,2
                                                                                                                    totaal                           5,9    5,2       3,9 10,5           6,2   15,9       47,7
                                                     d
                                               Amsterdam
                                                                                                            Tabel 6.17   Verhuizingen tussen deelregio’s, ontwikkeling t.o.v. ‘19-‘20 (percentages)

                                                                                                                    naar:                         ZW       AL        GV       AM       ZK/IJ   A         totaal
                                                                                                            van:    ZW                                      -10       -11      -6         -8        7        1
                                                                                                                    AL                               42                   1    15         -8        9       10
                                                                                                                    GV                               11         2                  4      19       11        9
   Amstelland-Meerlanden
                                                                                                                    AM                               11         22        3                5       16       14
                                                                                                                    ZK/IJ                            28         10        8    -5                   1        2
                                                             Gooi en Vechtstreek
                                                                                                                    A                                  6        12        8        6      13                 8
* De dikte van de pijlen geeft het aantal verhuizingen weer, de aantallen staan in tabel 6.16                       totaal                           10         11        6        5       8       11        9
                                                                            bron: CBS, bewerking O&S                                                                           bron: CBS, bewerking O&S



                                                                                                       70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>Almere/Lelystad heeft vestigingsoverschot vanuit alle deelregio’s
De figuur hieronder laat het migratiesaldo tussen de deelregio’s zien. De richting                     In grote lijnen zijn deze patronen hetzelfde gebleven. Wel valt op dat er per saldo
van de pijl geeft weer in welke richting er een vertrekoverschot is en de dikte geeft                  meer huishoudens vertrekken uit Amstelland-Meerlanden dan in 2019 en 2020.
de grootte van dat vertrekoverschot weer. De tabellen rechts laten de grootte van                      Ook zien we een toegenomen vertrekoverschot van Amsterdam naar alle
het vertrekoverschot in aantallen zien in 2021-2022 en 2019-2020. De                                   deelregio’s behalve Amstelland-Meerlanden. Almere-Lelystad is de enige
verhuisstromen tussen de meeste deelregio’s zijn redelijk in balans. Alleen                            deelregio met een positief migratiesaldo met alle andere deelregio’s.
Amsterdam en Amstelland-Meerlanden hebben een duidelijk vertrekoverschot
richting de andere deelregio’s. Verder verliest Amsterdam per saldo 986
huishoudens aan Amstelland-Meerlanden.




Figuur 6.18    Migratiesaldo huishoudens (instroom minus uitstroom)                                    Figuur 6.19   Migratiesaldo huishoudens (vertrekoverschot) tussen deelregio’s MRA
               tussen deelregio’s MRA, 2021-2022
                                 Zaanstreek-Waterland                                                   2021-2022

                                                                      Almere-Lelystad



Zuid-
Kennemerland
/ IJmond




                                         Amsterdam
                                                                                                         2019-2020




   Amstelland-Meerlanden


                                                        Gooi en Vechtstreek

                                                                       bron: CBS, bewerking O&S                                                                      bron: CBS, bewerking O&S



                                                                                                  71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>Meer huishoudens met een hoog inkomen verhuisd tussen de deelregio’s                                                   Huishoudens met hoog inkomen verlaten in toenemende mate Amsterdam voor
Vergeleken met 2019 en 2020 zijn er in 2021 en 2022 meer huishoudens in de                                             andere delen van de MRA
hoogste inkomensgroep verhuisd tussen deelregio’s. Van de huishoudens die in                                           Als we kijken naar de inkomens van huishoudens die een deelregio verlaten voor
2021 en 2022 tussen de deelregio’s verhuisden, had 25% een inkomen van €80.048                                         een andere deelregio, dan zien we dat vooral uit Amsterdam relatief veel
of hoger (prijspeil 2021). In 2019 en 2020 was dat nog 23%. In alle deelregio’s                                        huishoudens met een hoog inkomen vertrekken. Dit aandeel is bovendien
behalve Amsterdam nam het aandeel hoge inkomens in de instroom uit andere                                              gestegen van 30% naar 34%. Ook middeninkomens vormen een relatief groot deel
delen van de MRA toe, terwijl het aandeel van de lagere inkomensgroepen en                                             van de uitstroom uit Amsterdam (28% ten opzichte van 25% onder alle
starters in de instroom afnam. Vooral in Gooi en Vechtstreek zijn hoge inkomens                                        huishoudens die tussen de deelregio’s verhuisden), maar dit aandeel neemt wel af.
dominant in de verhuizingen uit andere delen van de MRA (47%). In Almere-                                              Starters vormen een groot deel van de uitstroom binnen de MRA in alle regio’s
Lelystad was de instroom van hoge inkomens nog relatief beperkt, maar is deze                                          behalve in Amsterdam.Dit komt omdat het vaak om studenten gaat die van een
ook sterk gestegen (van 22% naar 27%). In Almere/Lelystad en Zaanstreek-                                               andere deelregio naar Amsterdam verhuizen voor studie. De omgekeerde weg
Waterland vestigen zich nog relatief veel middeninkomens uit andere delen van de                                       wordt minder vaak bewandeld. In Gooi en Vechtstreek vormen starters
MRA, maar dit aandeel neemt wel af.                                                                                    bijvoorbeeld het grootste deel van de vertrekkers (figuur 6.21) maar het kleinste
                                                                                                                       deel van de vestigers (6.20).

Figuur 6.20    Huishoudens gevestigd in een deelregio vanuit andere delen van de MRA,
               naar inkomensgroep, 2021-2022 en 2019-2020 (percentages)                                                Figuur 6.21 Huishoudens vertrokken naar andere delen van de MRA per deelregio, naar
                                                                                                                       inkomensgroep, 2021-2022 en 2019-2020 (%)
     Zaanstreek-Waterland 2019-2020             35                        33                     20         13
                          2021-2022            33                        31                     24          12
                                                                                                                               Zaanstreek-Waterland 2019-2020          29               20             13                  37
          Almere/Lelystad 2019-2020        28                           36                   22             13                                      2021-2022          28               22              14                  36
                          2021-2022       25                       35                       27              12
                                                                                                                                    Almere/Lelystad 2019-2020          31                    24              14              31
      Gooi en Vechtstreek 2019-2020      24                  26                         42                    8                                     2021-2022          32                     25              14              29
                          2021-2022     20              24                            47                      8
                                                                                                                                 Gooi en Vechtstreek 2019-2020    19              19              17                  45
   Amstelland-Meerlanden 2019-2020         31                       28                     26           15                                           2021-2022    18             19               18                  45
                         2021-2022         30                      27                      30           13
                                                                                                                             Amstelland-Meerlanden 2019-2020               33                21              18              29
Zuid-Kennemerland/IJmond 2019-2020        26                  26                     32                 17                                         2021-2022               34                 21              18              27
                         2021-2022        25                  26                      33                 15
                                                                                                                          Zuid-Kennemerland/IJmond 2019-2020          24               25               19                  32
              Amsterdam 2019-2020          29                16              13                  42                                                2021-2022          24               25               21                  31
                        2021-2022          31                 17              13                  39
                                                                                                                                          Amsterdam 2019-2020           30                    29                     30               11
                    MRA 2019-2020          29                      25                23                23                                           2021-2022          28                   28                      34                 9
                        2021-2022          29                     25                 25                21
                                                                                                                                               MRA 2019-2020           29                    25                23                23
                                                                                                                                                   2021-2022           29                   25                 25                21

     tot €40.024           €40.024 - €80.048         €80.048 en meer       starter, inkomen                                 tot €40.024           €40.024 - €80.048          €80.048 en meer      starter, inkomen
                                                                              onbekend*                                                                                                              onbekend*
* van starters is geen inkomen voor verhuizing bekend, omdat zij voor de verhuizing nog thuis woonden                  * van starters is geen inkomen voor verhuizing bekend, omdat zij voor de verhuizing nog thuis woonden
                                                                                   bron: CBS, bewerking O&S                                                                                            bron: CBS, bewerking O&S



                                                                                                                  72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>Vertrek van lagere inkomens uit Amsterdam afgenomen                                            Toegenomen vertrek hoge inkomens van Amsterdam naar Amstelland-
De tabel hieronder laat het migratiesaldo tussen deelregio’s zien voor huishoudens             Meerlanden, Gooi en Vechtstreek en Zuid-Kennemerland/IJmond
met een inkomen tot €40.024. De aantallen geven het vertrekoverschot weer. Het                 Huishoudens met een hoog inkomen (€80.048 of meer) verlaten per saldo vaak
gaat om kleine aantallen. Per saldo vertrekken huishoudens met een lager                       Amsterdam en vestigen zich met name in Amstelland-Meerlanden, Gooi en
inkomen vooral uit Amsterdam en Amstelland-Meerlanden naar andere                              Vechtstreek en Zuid-Kennemerland/IJmond. Dit patroon was in 2019 en 2020
deelregio’s. Het vertrekoverschot van Amsterdam naar Zaanstreek-Waterland is                   hetzelfde, maar de uitstroom van hoge inkomens uit Amsterdam is gegroeid,
het grootst (650 huishoudens). Dit is wel afgenomen (was 740), net als het                     waardoor het vertrekoverschot van hoge inkomens uit Amsterdam naar deze
vertrekoverschot van lage inkomens van Amsterdam naar andere deelregio’s. Het                  deelregio’s groter is dan in 2019 en 2020.
vertrek van lage inkomens vanuit Amsterdam neemt af, omdat er ook in de regio
minder betaalbaar woningaanbod is.




Figuur 6.22   Migratiesaldo (vertrekoverschot) tussen deelregio’s MRA,                         Figuur 6.23   Migratiesaldo (vertrekoverschot) tussen deelregio’s MRA,
              inkomen tot €40.024, 2021-2022 (aantallen)                                                     inkomen vanaf-€80.048, 2021-2022 (aantallen)




                                                               bron: CBS, bewerking O&S                                                                       bron: CBS, bewerking O&S




                                                                                          73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>Huishoudens met kinderen dominant in verhuizingen binnen de MRA naar Gooi                                           Ruim een op de drie uit Amsterdam naar elders in de MRA vertrekkende
en Vechtstreek en Almere-Lelystad                                                                                   huishoudens heeft kinderen
Huishoudens die binnen de MRA naar een andere deelregio verhuizen zijn vaak                                         Als we kijken naar de uitstroom naar andere deelregio’s in de MRA, valt vooral het
jonge huishoudens zonder kinderen (49%) of huishoudens met kinderen (26%). De                                       vertrek van huishoudens met kinderen uit Amsterdam op. Het gaat om 35% van de
eerste groep verhuist vaak naar Amsterdam en de laatste groep verhuist vaak naar                                    uit Amsterdam vertrekkende huishoudens. Dat is in de andere deelregio’s veel
de andere deelregio’s, vooral Gooi en Vechtstreek en Almere-Lelystad. Dit patroon                                   lager. Het aandeel gezinnen onder de vertrekkers uit Amsterdam is wel wat
is niet sterk veranderd ten opzichte van 2019 en 2020. Huishoudens met kinderen                                     afgenomen ten opzichte van 2019-2020. Het aandeel huishoudens zonder
worden wel wat dominanter in de instroom in Almere-Lelystad, terwijl zij juist                                      kinderen tussen de 35 en 55 jaar in de uitstroom uit Amsterdam groeit licht.
minder vaak naar Zaanstreek-Waterland verhuizen. In Gooi en Vechtstreek
vormen gezinnen de grootste groep in de instroom uit andere delen van de MRA.




Figuur 6.24    Huishoudens gevestigd in een deelregio vanuit andere delen van de MRA,                               Figuur 6.25    Huishoudens vertrokken naar andere delen van de MRA per deelregio,
               naar huishoudenstype, 2021-2022 en 2019-2020 (percentages)                                                          naar huishoudenstype, 2021-2022 en 2019-2020 (percentages)


    Zaanstreek-Waterland 2019-2020           34                    35                  19             13                Zaanstreek-Waterland 2019-2020                     57                       18          15        9
                         2021-2022           35                    32                  20             13                                     2021-2022                     56                      17          17        10
         Almere/Lelystad 2019-2020           34                     36                    19          11                     Almere/Lelystad 2019-2020                49                     21               18         13
                         2021-2022           35                      37                    18         10                                     2021-2022                49                      21               18        11
      Gooi en Vechtstreek 2019-2020      29                        42                     17          12                  Gooi en Vechtstreek 2019-2020                     62                       14         13       11
                          2021-2022      29                        42                     17          12                                      2021-2022                     62                       14         14       10
   Amstelland-Meerlanden 2019-2020                 44                      32                16        9               Amstelland-Meerlanden 2019-2020                      62                           16         14    8
                         2021-2022                42                      32                17         9                                     2021-2022                      62                           16         14    7
Zuid-Kennemerland/IJmond 2019-2020                42                      28              19          11            Zuid-Kennemerland/IJmond 2019-2020                   57                         19          16        9
                         2021-2022                43                      27              20          10                                     2021-2022                  55                         20           17        9
              Amsterdam 2019-2020                         70                         10          13        7                      Amsterdam 2019-2020
                        2021-2022                         70                         10          14        6                                                    37                      36                      17        9
                                                                                                                                            2021-2022           37                      35                      18        9
                    MRA 2019-2020                   49                         26           16         9
                        2021-2022                   49                         26           17         9                                MRA 2019-2020                 49                      26                16        9
                                                                                                                                            2021-2022                 49                      26                17        9
 huishouden zonder          huishouden met          huishouden zonder           huishouden zonder                    huishouden zonder         huishouden met        huishouden zonder        huishouden zonder
 kinderen, < 35 jaar            kinderen            kinderen, 35-54 jaar        kinderen, ≥55 jaar                   kinderen, < 35 jaar           kinderen          kinderen, 35-54 jaar     kinderen, ≥ 55 jaar
                                                                                bron: CBS, bewerking O&S                                                                                      bron: CBS, bewerking O&S




                                                                                                               74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>6.6 Verhuisde starters

Aandeel starters onder de recent verhuisden afgenomen naar 13%                                             Starters die thuis woonden in de MRA vestigen zich vaak in de eigen deelregio
Starters op de woningmarkt zijn in deze analyse huishoudens die voorafgaand aan                            Nu zoomen we in op de starters die voor ze uit huis gingen, in de MRA thuis
de verhuizing bij hun ouder(s) inwoonden. In 2021 en 2022 waren er 40.460                                  woonden. Waar gaan zij als starter wonen? Hierbij kijken we alleen naar starters
starters die zich in de MRA vestigden. Het gaat om 13% van alle recent verhuisde                           die in Nederland blijven. Over de afgelopen jaren is dit beeld weinig veranderd.
huishoudens. Hoewel het aantal starters in absolute zin vrijwel gelijk bleef, is hun                       Ruim de helft blijft in dezelfde deelregio wonen. Dit aandeel nam iets toe, van 52%
aandeel onder de recent verhuisde huishoudens afgenomen. In 2019-2020 ging                                 in 2019-2020 naar 53% in 2021-2022. Ongeveer een kwart (24%) blijft in de MRA
het nog om 15% en in 2017-2018 ging het om 14%. Tussen 2017-2018 en 2019-                                  wonen, maar wisselt van deelregio. 23% verlaat de MRA en gaat elders in
2020 nam de ruimte voor starters dus wat toe, vooral doordat er tijdens de                                 Nederland wonen.
coronacrisis minder instroom vanuit de rest van Nederland en het buitenland was.
De afgelopen twee jaar zien we dus weer een afnemend aandeel starters. De                                  Starters uit Amsterdam en Amstelland-Meerlanden verhuizen het vaakst binnen
grootste groep starters blijft binnen de eigen deelregio wonen en dit aandeel                              de eigen deelregio (67%), starters uit Gooi en Vechtstreek het minst vaak (35%).
neemt voor de tweede meting op rij toe (47%). Ongeveer een op de drie starters                             Zij vertrekken relatief vaak naar Amsterdam of andere delen van Nederland. Van
vestigt zich vanuit de rest van Nederland (32%) en een op de vijf verhuist binnen                          alle starters uit de MRA die binnen de MRA verhuisden, was Amsterdam na de
de MRA naar een andere deelregio (21%). De instroom van starters uit de rest van                           eigen deelregio de meest gekozen bestemming. De figuren op deze pagina zijn in
Nederland neemt verhoudingsgewijs af, terwijl het aandeel dat binnen de eigen                              de bijlage naar deelregio uitgesplitst.
deelregio verhuist toeneemt. Het aandeel starters dat binnen de MRA van
deelregio wisselt bij het uit huis gaan, is door de jaren heen redelijk stabiel.

Figuur 6.26           Waar woonden de starters die zich in de MRA vestigden eerst?                         Figuur 6.27         Waar gaan de starters wonen die in de MRA thuis woonden?
                   2017-2018 t/m 2021-2022 (%)                                                                              2017-2018 t/m 2021-2022 (%)
                   Figuur 6.26B                                                                                             Figuur 6.27B

 2017 - 2018                                                                                                  2017 - 2018
                              44                       21                     35                                                              52                               25               23
 (n=38.270)                                                                                                   (n=32.560)

 2019 - 2020                                                                                                  2019 - 2020
                               46                       22                       33                                                           52                               24               24
 (n=40.650)                                                                                                   (n=35.690)

 2021 - 2022                                                                                                  2021 - 2022
                                                                                              %                                               53                               24               23             %
                                  47                        21                   32                           (n=35.980)
 (n=40.460)
                                                                                                                            0            20               40              60              80            100
               0             20             40                60            80             100
  binnen deelregio verhuisd            vanuit elders in MRA        vanuit elders in NL verhuisd              binnen deelregio verhuisd             vanuit elders in MRA         vanuit elders in NL verhuisd
                                             verhuisd                                                                                                    verhuisd
                                                                           bron: CBS, bewerking O&S                                                                                     bron: CBS, bewerking O&S



                                                                                                      75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>Starters op latere leeftijd voor het eerst de woningmarkt op
Gemiddeld zijn de starters die in 2021 en 2022 binnen of naar de MRA zijn verhuisd
26,4 jaar. In 2019-2020 waren zij gemiddeld wat jonger: 26,3 jaar. Ook hierin zien
we terug dat het voor starters moeilijker wordt om een woning te vinden in de
MRA. Het verschil is het grootst onder starters die binnen de MRA naar een andere
deelregio verhuisden (26,2 versus 25,9).

Van de starters in de MRA is 42% student. Onder starters die zich vestigden vanuit
de rest van Nederland vormen zij de grootste groep (56%). Onder starters die
binnen de eigen deelregio zijn verhuisd, zijn studenten relatief het minst
vertegenwoordigd, met bijna een derde. In de gemeenten Amsterdam, Diemen en
Amstelveen komt een relatief groot deel van de zich vestigende starters vanuit
elders in Nederland (43%, 41% en 49%). Starters die zich vanuit elders in
Nederland in de MRA vestigen, hebben het vaakst een laag inkomen tot €23.725
(71%) en starters die binnen de deelregio verhuizen het minst vaak (54%). Starters
die tussen deelregio’s verhuizen zitten daar tussenin (62%).

Figuur 6.28        Gemiddelde leeftijd bij het uit huis gaan van starters
                   naar herkomstlocatie, 2021-2022 en 2019-2020
              28
                                                                     2019-2020     2021-2022


              27     27,2 27,3


                                                                                        26,4
   Leeftijd




              26                               26,2                              26,3
                                        25,9

              25                                            25,2 25,3



              24
                   binnen de eigen   binnen de MRA,     vanuit elders in NL        totaal
                      deelregio      andere deelregio     naar de MRA
                                                                              bron: CBS, bewerking O&S




                                                                                                         76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>6.7 Naar nieuwbouw verhuisde huishoudens

22.000 huishoudens naar nieuwbouw verhuisd, vaak naar vrije sector                                                          Nieuwbouw vaak betrokken door huishoudens die binnen de deelregio verhuizen
huurwoningen                                                                                                                Huishoudens die de nieuwbouw betrokken, woonden vaak al in dezelfde regio
In 2021-2022 verhuisden er iets minder dan 22.000 huishoudens naar een                                                      (62%), maar dat aandeel neemt wat af. 18% van de huishoudens die in de
nieuwbouwwoning (met het bouwjaar 2021 of 2022). Dit is een stijging ten                                                    nieuwbouw gingen wonen, wisselde van deelregio en 12% woonde hiervoor elders
opzichte van 2019-2020, toen er ruim 19.000 huishoudens naar een                                                            in de Nederland. Ten slotte woonde 8% hiervoor in het buitenland. Het aandeel
nieuwbouwwoning verhuisden.                                                                                                 dat vanuit het buitenland nieuwbouw betrok is gestegen ten opzichte van de
                                                                                                                            vorige periode. In veel deelregio’s gaat het echter nog maar om 1 of 2 procent. In
De nieuwbouw bestaat voor een relatief groot deel uit vrije sectorhuurwoningen                                              Amsterdam en Amstelland-Meerlanden is dit met 13% een grotere groep. Het
van particulieren. Van alle huishoudens die naar nieuwbouw verhuisden ging het in                                           aandeel dat binnen de eigen deelregio naar een nieuwbouwwoning is verhuisd, is
38% van de gevallen om een particuliere vrije sectorwoning. 30% betrok een                                                  het laagst in Amstelland-Meerlanden (46%) en het hoogst in Zaanstreek-
koopwoning en 26% een sociale huurwoning van een corporatie. Sociale                                                        Waterland (77%).
huurwoningen van particulieren vormen met 2% een zeer klein deel van de
nieuwbouw.




                                                                                                                            Figuur 6.30           Herkomst van de naar nieuwbouw verhuisde huishoudens, MRA,
                                                                                                                                               2017-2018, 2019-2020, 2020-2022 (%)
                                                                                                                                               Figuur 6.30B
Figuur 6.29     Recent verhuisde huishoudens naar nieuwbouw (bouwjaar 2021 of 2022)
                en oudbouw naar woningmarktsegmenten, 2023 (%)
                                                                                                                                 2017-2018                          63                                16             13        8
                                                                                                                                 (n= 19.820)
    verhuisd naar nieuwbouw        26               2 4                   38                        30
verhuisd naar bestaande bouw       23                9    3                35                       30                           2019-2020                          65                                     20             11       4
                                                                                                                                 (n= 19.280)

       totale woningvoorraad            30                6 3        14                   47                %                    2021-2022                         62                                 18             12        8       %
                                                                                                                                 (n=21.910)
                               0             20                 40              60             80         100                                  0           20              40              60                   80                 100
   sociale huur,       sociale huur,              vrije sector             vrije sector        koopwoning
                                                                                                                              binnen deelregio          vanuit elders in        vanuit elders in NL             vanuit het
    corporatie          particulier               huur, corp.              huur, part.
                                                                                                                                  verhuisd               MRA verhuisd               verhuisd               buitenland verhuisd
                                                                                                    bron: WiMRA 2023                                                                                       bron: CBS, bewerking O&S



                                                                                                                       77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>Stellen zonder kinderen boven de 55 jaar verhuizen het vaakst naar nieuwbouw                                                    Oppervlak nieuwbouwwoningen verschilt sterk tussen deelregio’s
Een aantal huishoudenstypen verhuist relatief vaak naar nieuwbouw. Zo verhuisde                                                 Er zijn aanzienlijke verschillen per deelregio wat betreft het oppervlak van de
14% van alle in 2021-2022 verhuisde stellen zonder kinderen van 55-plus naar een                                                woning van verhuisden naar nieuwbouw. In Amsterdam heeft 26% van deze
nieuwbouwwoning. En van alle stellen met kinderen verhuisde 10% naar                                                            woningen een oppervlakte tot 40 vierkante meter, terwijl woningen van deze
nieuwbouw, dat is wel minder dan in 2019-2020, toen het nog om 13% ging.                                                        grootte in Gooi en Vechtstreek (o%), Zuid-Kennemerland/IJmond (2%) en
Van het totale aantal verhuisden naar een nieuwbouwwoning in de periode 2021-                                                   Amstelland-Meerlanden (2%) nauwelijks voorkomen. Met name in Gooi en
2022 is 17% een starter. Dit aandeel ligt iets hoger in Zuid-Kennemerland/IJmond,                                               Vechtstreek is het woonoppervlak van nieuwbouwwoningen groot. Zes op de tien
waar deze groep 22% van het totaal vormt. In Amstelland-Meerlanden, en met                                                      nieuwbouwwoningen hebben daar een oppervlak van 120 vierkante meter of
name in Gooi en Vechtstreek is het aandeel dat deze groep vormt lager (13% en                                                   meer. In Amsterdam is dat slechts 10%.
7%).


Figuur 6.31                      Verhuizingen naar nieuwbouw als aandeel van totaal aantal verhuizingen,
                                 naar huishoudenstype, MRA, 2019-2020 en 2021-2022 (%)


                                 55+ jaar 2021-2022 7                                 93
                                          2019-2020 7
  alleenwonend




                                                                                      93
                               35-55 jaar 2021-2022 6                                94
                                          2019-2020 5                                95
                                < 35 jaar 2021-2022 6                                94
                                          2019-2020 5                                95                                         Figuur 6.32     Oppervlakte woning van verhuisden naar nieuwbouw, MRA, 2021-2022 (%)
                                 55+ jaar 2021-2022            14                      86
  stel zonder kinderen




                                          2019-2020            15                       85                                       Metropoolregio Amsterdam            15              19                      22          14           9             22
                               35-55 jaar 2021-2022        7                         93                                                                          7        10              28                       18        7                 32
                                                                                                                                      Zaanstreek-Waterland
                                          2019-2020        7                         93
                                < 35 jaar 2021-2022        7                         93                                                Gooi en Vechtstreek       8             17         7        6                             61
                                          2019-2020        7                         93                                                                          9         10             21                  14        15                     31
                                                                                                                                           Almere/Lelystad

                         stel met kinderen 2021-2022       10                         90                                            Amstelland-Meerlanden 2               18                  23                  15     12                    30
  met kinderen




                                           2019-2020        13                         87                                        Zuid-Kennemerland/IJmond 2               20                       26                   26                11             15
                            eenoudergezin 2021-2022        8                         92
                                                                                                                                                 Amsterdam                 26                           27               21               11        5    10     %
                                           2019-2020       7                         93                          %

                                                       0            20          40         60         80      100                                            0                  20                      40              60                80                  100
                                                               naar nieuwbouw         naar bestaande bouw
                                                                                                                                      < 40 m2      40 - 60 m2             60 - 80 m2           80 - 100 m2              100 - 120 m2            > 120 m2
                                                                                                bron: CBS, bewerking O&S
                                                                                                                                                                                                                                 bron: CBS, bewerking O&S



                                                                                                                           78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>7 Woonwensen                                                                              De verwachte huishoudenssamenstelling na de verhuizing is meestal
                                                                                           dezelfde als daarvoor. Zo gaat 81% van de alleenwonenden na de
                                                                                           verhuizing ook alleen wonen en vormt 13% van de alleenwonenden na de
                                                                                           verhuizing een stel zonder kinderen.
Kernpunten
                                                                                          Hoewel de meeste verhuisgeneigde huishoudens willen kopen, is deze
     Dit hoofdstuk bespreekt de woonwensen van huishoudens in de MRA. Het                 voorkeur wel licht afgenomen. Huishoudens zoeken minder vaak een
      gaat daarbij alleen om de woonwensen van zelfstandig wonende                         koopwoning in het goedkoopste segment, mogelijk vanuit de wetenschap
      huishoudens. De laatste paragraaf bespreekt kort de woonwensen van                   dat het aanbod zeer beperkt is. Het aandeel dat zich op een sociale
      thuiswonende jongeren.                                                               huurwoning oriënteert neemt toe.

                                                                                          De huishoudens die buiten de MRA op zoek zijn, richten zich vaak op
  Verhuisgeneigdheid gelijk aan die in 2021                                                koop, onder degenen die binnen de MRA zoeken is de voorkeur voor
                                                                                           sociale huur relatief groot.
     Meer dan de helft (56%) van de zelfstandige huishoudens in de MRA heeft
      verhuisplannen: 27% wil zeker binnen twee jaar verhuizen en 29%                     Van de zelfstandige huishoudens die nu huren en naar een koopwoning
      misschien. De verhuisgeneigdheid is hetzelfde als in 2021. In 2019 gaven             willen verhuizen, heeft 81% voor vrijwel het volledige aankoopbedrag
      huishoudens minder vaak aan zeker te willen verhuizen (25%).                         hypothecaire dekking nodig. Onder doorstromende kopers is dit slechts
                                                                                           20%.
     Huishoudens in een particuliere vrijesectorwoning willen het vaakst zeker
      of misschien verhuizen (84%), gevolgd door huurders in de particuliere
      sociale huur (73%). Woningeigenaren zijn het minst verhuisgeneigd                Vaker op zoek naar een groter woning en een werkruimte
      (46%).
                                                                                          Verhuisgeneigden zijn vergeleken met 2019 en 2021 minder uitgesproken
     Jonge alleenwonenden zijn het meest verhuisgeneigd. Stellen en                       in het gewenste woningtype: het aandeel dat zowel interesse heeft in een
      alleenwonenden boven de 65 jaar hebben het minst vaak verhuisplannen.                eengezinswoning als een meergezinswoning is gestegen van 25% naar
                                                                                           37%. Een op drie (34%) zoekt een meergezinswoning, 29% een
     De belangrijkste reden om te willen verhuizen blijft de wens om groter te            eengezinswoning.
      willen wonen (34%). De wens om meer buitenruimte te hebben (28%), om
      gelijkvloers te wonen (20%) en om goedkoper te wonen (17%) worden                   De trend dat huishoudens vaker een woning met een werkruimte of een
      vaker dan in 2021 als verhuisreden genoemd. De situatie op de                        praktijkruimte willen, zet door. In 2023 wil 25% van de verhuisgeneigden
      woningmarkt en de prijzen van koop- en huurwoningen zijn belangrijke                 dit. Ook is er meer vraag naar gelijkvloerse woningen: 38% van de
      redenen om niet te willen of te kunnen verhuizen.                                    verhuisgeneigden is hiernaar op zoek, in 2021 ging het om 32%.

     Van de huishoudens die willen verhuizen is 38% een alleenstaande jonger             De vraag verschuift naar grotere woningen. In 2019 gaf nog 18% aan een
      dan 65 jaar, 17% vormt een stel jonger dan 65 jaar, 31% is een gezin en              woning van meer dan 120 m2 te zoeken, in 2023 is dat 27%.
      13% is een 65+-huishouden.



                                                                                  79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>   Huishoudens die buiten de MRA naar een woning op zoek zijn, hebben
    vaker een ruime woning van meer dan 120 m2 op het oog dan degenen die
    in de MRA willen blijven wonen (34% versus 24%).Onder huishoudens die
    binnen de MRA zoeken is tussen de 60-100 m2 een populaire grootte
    (45%).


Woonwensen thuiswonende kinderen divers maar vaak voorkeur voor
huren

   Bij 8% van de huishoudens in de MRA zijn er kinderen die binnenkort uit
    huis willen. Het merendeel van de thuiswonende jongeren dat uit huis wil,
    is tussen de 18 en 22 jaar.

   De woonwensen van starters zijn divers: 27% zoekt een (sociale)
    huurwoning, 25% een kamer en 22% een koopwoning.

   De meeste thuiswonende jongeren (50%) willen in de eigen gemeente
    gaan wonen. De groep die in Amsterdam wil gaan wonen is in vergelijking
    met 2021 gegroeid.

   Thuiswonende jongeren die willen huren, willen vaak maximaal €808
    betalen. Thuiswonende jongeren die zoeken naar een onzelfstandige
    woonruimte geven dit vaker aan dan thuiswonende jongeren die zoeken
    naar een zelfstandige huurwoning (94% versus 84%).

   Thuiswonende jongeren die willen kopen, zijn veel vaker dan in 2021 op
    zoek naar een woning in het dure segment (55% versus 35%).




                                                                                80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>7.1 Hebben huishoudens verhuisplannen?

Meeste huurders in de particuliere vrije sector willen binnen 2 jaar verhuizen                                                           Hoogste verhuisgeneigdheid in delen van Amsterdam
Meer dan de helft (56%) van de zelfstandige huishoudens in de MRA heeft                                                                  De verhuisgeneigdheid is het hoogst in een aantal gebieden in Amsterdam. Hier
verhuisplannen: 27% wil zeker binnen twee jaar verhuizen en 29% misschien. In                                                            geeft ruim de helft van de huishoudens aan zeker te willen of moeten verhuizen
2021 was dit net zo, maar in 2019 gaven huishoudens minder vaak aan zeker te                                                             binnen twee jaar. In Amsterdam Zuidoost gaat het om Amstel III/ Bullewijk (62%),
willen verhuizen (25%). De verhuisgeneigdheid is het hoogst onder huurders in de                                                         Amsterdamse Poort (59%) en de H-buurt (57%). Daarnaast vallen Westlandgracht
particuliere vrije sector: 50% wil zeker verhuizen en 34% misschien. Daarna volgen                                                       (57%) en de Kolenkitbuurt (55%) en Omval/Overamstel (55%) op.
de huurders in de particuliere sociale huur, waarvan 73% van de huishoudens                                                              Bewoners van de Bloemendalerpolder in Weesp (7%), ’s Graveland (7%), Uithoorn-
verhuisplannen heeft. In dit segment komen tijdelijke huurcontracten relatief veel                                                       Zijdelwaard (10%), Purmerend-Beemster (10%) en Heemskerk-Van Acker tot
voor (24%). Woningeigenaren zijn het minst verhuisgeneigd (46%). Tussen 2019                                                             Burcht (10%) zijn het minst vaak zeker van plan om binnen twee jaar te verhuizen.
en 2021 groeide in alle segmenten de verhuisgeneigdheid. Hier speelde mee dat
sommige huishoudens door de corona-lockdowns in 2021 andere woonbehoeften                                                                Figuur 7.2      Verhuisgeneigdheid zelfstandige huishoudens (wil zeker verhuizen),
                                                                                                                                                         MRA, 2023 (%)
kregen. In 2023 is in een aantal segmenten de verhuisgeneigdheid weer wat                                                                                Dashboard Metropoolregio
afgezwakt, maar overal is de verhuisgeneigdheid hoger dan in 2019.                                                                                       min: 18% 29% 40% 51% max:

                                                                                                                                           onvoldoende   7%                    62%
                                                                                                                                               data

Figuur 7.1      Verhuisgeneigdheid zelfstandige huishoudens naar huidig segment,
                MRA, 2023 (%)

          sociale huur, corporatie 2019              30                     24                           46
                                   2021               32                     23                          44
                                   2023               32                     24                           44
          sociale huur, particulier 2019                   42                          28                         30
                                    2021                     48                          26                        26
                                    2023                    46                          27                         27
      vrije sector huur, corporatie 2019              38                          29                           33
                                    2021                42                             30                       29
                                    2023              36                          31                           32
      vrije sector huur, particulier 2019                       48                               34                     18
                                     2021                        51                               34                     15
                                     2023                       50                                34                    16
                     koopwoning 2019            14                    31                               55
                                2021            15                     32                               53
                                2023            15                     31                              54                       %

                                            0              20               40              60               80               100
     wil zeker binnen twee jaar verhuizen       wil misschien binnen twee jaar verhuizen                 wil niet verhuizen

                                                                                                             bron: WiMRA 2023                                                                                     bron: WiMRA 2023



                                                                                                                                    81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>Meer buitenruimte, gelijkvloers wonen en goedkoper wonen vaker genoemd als                                              De situatie op de woningmarkt is voor ruim een kwart een reden om niet te
verhuisreden                                                                                                            verhuizen
De meest genoemde redenen om te willen verhuizen zijn de wens om groter te                                              Aan alle huishoudens is gevraagd wat redenen zouden zijn om niet te verhuizen.
wonen (34%), een (grotere) tuin of balkon (28%) en mooier of beter te wonen                                             De belangrijkste redenen om niet te verhuizen zijn dat de huidige woning en buurt
(25%). Vergeleken met 2021 willen vooral meer huishoudens een (grotere) tuin of                                         goed bevallen. De situatie op de woningmarkt is de derde meest genoemde reden.
balkon (toen 18%). Ook willen meer huishoudens gelijkvloers wonen (20%                                                  Dit aandeel nam tussen 2019 en 2021 toe en blijft in 2023 op dat niveau (28%).
tegenover 15%) en goedkoper wonen (17% tegenover 10%). Van de                                                           Redenen die hiermee samenhangen, namelijk dat het aanbod aan koop- of
verhuisgeneigde huishoudens geeft 15% aan te willen verhuizen om                                                        huurwoningen te duur is, worden door ongeveer een op de vijf genoemd. Ten
energiezuiniger te wonen. Deze reden kon in 2021 nog niet worden aangekruist.                                           opzichte van 2021 wordt de nabijheid van werk, studie of school vaker als reden
De top vier verhuisredenen van huurders in het sociale segment en eigenaar-                                             genoemd om niet te verhuizen (25%).
bewoners komt overeen. Groter willen wonen wordt door sociale huurders wel
vaker genoemd. Huurders in de vrije sector hebben andere verhuisredenen, met
als grootste verschil dat hun belangrijkste verhuisreden is dat ze liever willen
kopen (46%). Ook deze huurders willen vaak groter wonen (40%) en de derde
meest genoemde verhuisreden is goedkoper wonen (39%).
                                                                                                                        Figuur 7.4       Redenen om niet te willen verhuizen, MRA, 2017-2023 (%)
Figuur 7.3            Redenen om wel te willen verhuizen naar huishoudens
                                                                                                                                      huidige woning is goed                                                                           2019
                      en huidige segment, MRA, 2019-2023 (%)                                                                                                                                                          59
                                                                                                                                          buurt bevalt goed                                                                            2021
                                sociale huur                                    vrije sector                                                                                                                     53
               groter wonen                36            kopen i.p.v. huren                46                                   situatie op de woningmarkt                                                                             2023
                                                                                                                                                                                                  28
    wil (grotere) tuin/balkon         26                      groter wonen               40
                                                                                                                          woon dichtbij werk/studie/school
       mooier/beter wonen                             wil goedkoper wonen                39                                                                                                  25
                                   23
 gelijkvloers/minder trappen      22               wil (grotere) tuin/balkon          35                                     woon dichtbij familie/vrienden
                                                                                                                                                                                            23
       gezondheidsredenen         19                  mooier/beter wonen            26                                     aanbod koopwoningen is te duur
                                                                                                                                                                                       20
       wil goedkoper wonen       15                verandering huishouden       21
                                                                                                                                                mijn leeftijd
    slechte kwaliteit woning    14                    wil duurzame woning       17                                                                                                 18
                                                                                                                           aanbod huurwoningen is te duur
                                                                                                                                                                                  17
                                koop                                           totaal MRA
                                                                                     34         2019                                 woon hier nog maar net
              groter wonen              29                    groter wonen           33                                                                                      14
                                                                                      34        2021
   wil (grotere) tuin/balkon            27                                      18
                                                                                                                        wachttijden sociale huur zijn te lang
                                                                                                2023                                                                         13
                                                   wil (grotere) tuin/balkon    18
      mooier/beter wonen               26                                            28                                   mijn (onzekere) financiële situatie
                                                                                      32                                                                                 13
gelijkvloers/minder trappen           23              mooier/beter wonen              33
                                                                                    25                                            kan niets geschikts vinden
                                                                                                                                                                        11
          wil kleiner wonen       17                                           15
                                                gelijkvloers/minder trappen    13
                                                                                20                                           kan mijn huis nu niet verkopen
   verandering huishouden         17                                                                                                                                1                                                              %
                                                                               12
                                                         goedkoper wonen       10
    dichter bij groen wonen      15                                             17                                                                              0        10             20             30   40   50        60    70

                                                                                                bron: WiMRA 2023                                                                                                                bron: WiMRA 2023



                                                                                                                   82
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>Van de verhuisgeneigden is 17% een 65-plushuishouden                                                                                            Jonge alleenwonenden meest verhuisgeneigd
Figuur 7.5 vergelijkt de samenstelling van de groep verhuisden met de                                                                           De huishoudens die het vaakst aangeven dat zij zeker of misschien willen
samenstelling van alle huishoudens in de MRA. Als we de totale groep                                                                            verhuizen binnen twee jaar zijn alleenwonenden jonger dan 65 jaar (70%) en
verhuisgeneigden (zeker+ misschien) vergelijken met de huishoudens-                                                                             stellen jonger dan 65 jaar (62%), gevolgd door eenoudergezinnen (61%). Van de
samenstelling in de MRA, dan lopen die op het eerste oog niet heel sterk uiteen.                                                                stellen met kinderen is 51% verhuisgeneigd. Stellen en alleenwonenden boven de
Onder de totale groep verhuisgeneigden zijn verhoudingsgewijs vooral meer                                                                       65 jaar hebben het minst vaak verhuisplannen (41% en 43%). Zie ook de factsheet
alleenstaanden jonger dan 65 jaar in vergelijking met alle huishoudens in de MRA                                                                Wonen in de MRA.
(33% versus 27%). Onder de groep die zeker wil verhuizen, zijn zij nog sterker                                                                  Aan MRA-bewoners die hebben aangegeven te willen verhuizen, is gevraagd hoe
oververtegenwoordigd (38% versus 27%). Verder valt op dat 65-plussers, zowel                                                                    hun huishouden er na de verhuizing uit zal zien. Meestal blijft de samenstelling
alleenstaanden als stellen, wat ondervertegenwoordigd zijn onder de totale groep                                                                ongewijzigd. Van de alleenwonenden gaat 81% na de verhuizing ook alleen wonen
verhuisgeneigden (17% versus 24%). Ze zijn met name ondervertegenwoordigd                                                                       en 13% vormt na de verhuizing een stel zonder kinderen. Van de stellen zonder
onder de verhuisgeneigden die zeker willen verhuizen (13% versus 24%). Onder de                                                                 kinderen wijzigt bij het overgrote deel (92%) de samenstelling van het huishouden
groep verhuisgeneigden die misschien wil verhuizen is hun                                                                                       niet. Eenoudergezinnen wisselen wat vaker van samenstelling na de verhuizing,
ondervertegenwoordiging beperkt (20% versus 24%). Voor gezinnen geldt dat zij                                                                   het grootste deel blijft een eenoudergezin (72%) of gaat alleen wonen (16%).Van
onder de verhuisgeneigden zo goed als even vaak vertegenwoordigd zijn als in de                                                                 de stellen met kinderen vormt de meerderheid na de verhuizing eenzelfde
totale huishoudenssamenstelling van de MRA (32% versus 33%).                                                                                    huishoudenstype (83%) en bij 13% zullen de kinderen niet meegaan.




                                                                                                                                                Figuur 7.6       Huishoudenstype na de verhuizing, naar huidig huishoudenstype,
Figuur 7.5       Huishoudenstype na de verhuizing, naar huidig huishoudenstype,                                                                                  MRA, 2023 (%)
                 MRA, 2023 (%)
                                                                                                                                                      alleenwonend                                    81                                    13     13 2
                     zeker                     38                          17                     31                   7        6 2
                                                                                                                                                 stel zonder kinderen 2                                     92                                       5
                 misschien                29                     17                     32                    11            9     1

         zeker + misschien                    33                      17                     32                    9        8     1                   eenoudergezin       16          4                          72                                7 2


                                                                                                                                                   stel met kinderen 1    13      1                               83                                     2
 samenstelling huishoudens
                                         27                 15                     33                     13               11     2 %
            MRA
                                                                                                                                                              overig      16              11   2 4                       68
                              0                    20              40                60                  80                      100                                                                                                                         %


    alleenstaanden <65 jaar       stellen <65 jaar      gezinnen        alleenstaanden >65 jaar        stellen >65 jaar           overig                            0                  20             40             60              80                100
                                                                                                                                                          alleenwonend         stel zonder kinderen    eenoudergezin    stel met kinderen        overig
                                                                                                                       bron: WiMRA 2023
                                                                                                                                                                                                                                                    bron: WiMRA 2023



                                                                                                                                           83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>Vraag naar koop het grootst, tegelijkertijd stijging van vraag naar sociale huur                                                7.2 Benodigde hypotheek
Onder zelfstandige huishoudens die willen verhuizen (zeker/misschien) is de
voorkeur voor kopen groter dan voor huren, ongeacht de gewenste woonlocatie.                                                    Acht van de tien koopstarters hebben bijna volledige hypotheek nodig
Deze voorkeur is echter afgenomen ten opzichte van 2021. Dit geldt zowel onder                                                  Van alle zelfstandige huishoudens die naar een koopwoning willen verhuizen,
huishoudens die binnen de MRA willen verhuizen als daarbuiten. Huishoudens                                                      heeft 64% voor minstens de helft van het beoogde aankoopbedrag hypothecaire
zoeken minder vaak een koopwoning in het goedkoopste segment, mogelijk                                                          dekking nodig. In 2021 ging het om 68%. De verschillen tussen de huishoudens die
vanuit de gedachte dat het aanbod zeer beperkt is. Ook in het segment erboven                                                   nu huren (koopstarters) en de huishoudens die al in een koopwoning wonen
(€296.000-€438.000) neemt de vraag af, terwijl de vraag naar het duurste                                                        (koopdoorstromers), zijn echter aanzienlijk. Acht van de tien huurders moeten
koopsegment blijft stijgen. Tegelijkertijd is er een toename van de vraag naar                                                  vrijwel het volledige bedrag met een hypotheek financieren. Voor de huurders die
sociale huurwoningen, ongeacht de gewenste woonlocatie. Van de zelfstandige                                                     in het segment tot €296.000 zoeken, geldt dat voor een nog grotere groep (86%)
huishoudens die binnen de MRA willen doorstromen, is een derde op zoek naar                                                     en die groep is ook groter geworden in vergelijking met 2021 (84%). Van de kopers
een sociale huurwoning en onder de groep die de MRA wil verlaten, gaat het om                                                   hebben twee van de tien huishoudens voor bijna het volledige bedrag een
21%. De vraag naar middeldure huur slinkt, zowel onder de huishoudens met een                                                   hypotheek nodig. In 2023 hebben kopers echter bij alle gewenste koopsegmenten
verhuiswens binnen de MRA als daarbuiten (6% en 4%). De vraag naar dure huur                                                    minder hypothecaire dekking nodig om de aankoopsom te financieren dan in
blijft beperkt, maar is licht toegenomen onder de verhuisgeneigden binnen de                                                    2021.
MRA (4%). In WiMRA 2021 is onderzocht hoe realistisch woonwensen zijn.
          Zie:    Kader A: Hoe realistisch zijn woonwensen? (WiMRA 2021)
                                                                                                                                Figuur 7.8  Benodigde hypotheek als aandeel van de gewenste aankoopprijs, per gewenst
Figuur 7.7        Gewenst woonsegment per gewenste woonlocatie,                                                                 segment naar koopstarters en koopdoorstromers, 2023 (%)
               doorstromers MRA, 2019-2023 (%)      Figuur 7.7B                                                                                             koopstarter (huurder)             koopdoorstromer
                                                                                                                                        tot €296.000 2021 32 9             77         9           24      17 20         34     5
        totaal 2019            30                   8 2              16               23                    20
               2021
                                                                                                                                                     2023 4 7              80         9           26       21 15        31     8
                              26               7     3  10                     23                  30
               2023            30                  5 4 6                     21                   34
                                                                                                                                  €296.000 - €438.000 2021 23 13           76         7            25      25     25   22 3
binnen de MRA 2019                 32                  9       2        15             22                   20                                       2023 23 13            76         5             31       28     22 17 2
              2021                30               7       3       9            22                     29
              2023                  34                 6       4    5         19                      33
                                                                                                                                    €438.000 en meer 2021 4 7 14             74        2          20      27      32         20 1
 buiten de MRA 2019        18         6 2              21                       29                      24                                           2023 4 6 13             74        3          24       29      28        18 1
               2021       15        5 3    13                          28                         37
               2023          21         4 2 7                        26                          40                %                           totaal 2021 34 12            75        6           22      25      29         22 2
                      0                  20                 40                  60               80              100                                  2023 34 12            76        5%          26       28      26        18 2 %
     huur:                                                          koop:
                                                                                                                                                           0     20   40     60   80 100      0      20    40     60     80    100
   tot €808      €808-€1.123             €1.123 en                 €296.000          €296.000-         >€438.000
                                           meer                                      €438.000                                             minder dan 25%         25% - 50%        50% - 75%       75% - 100%           100% - 125%
                                                                                                        bron: WiMRA 2023                                                                                        bron: WiMRA 2023



                                                                                                                           84
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>7.3 Woningvoorkeuren                                                                                                     Behoefte aan werkruimte in de woning verder toegenomen
                                                                                                                         Net als in 2019 en 2021 vinden verhuisgeneigden het aantal kamers en een tuin de
Huishoudens oriënteren zich vaker op zowel eengezins- als meergezinswoningen                                             belangrijkste aspecten van de gewenste woning. Daarna volgen een balkon of
Van de verhuisgeneigde huishoudens zoekt 29% een eengezinswoning, wil 34%                                                dakterras en bergruimte.
een meergezinswoning en richt 37% zich op beide woningtypen. De huishoudens                                              Vergeleken met de eerdere jaren zijn er geen heel grote verschillen in wat
die buiten de MRA zoeken, willen echter veel vaker een eengezinswoning (42%).                                            huishoudens belangrijk vinden aan nieuwe woning. Wat wel opvalt, is dat er meer
Huishoudens die binnen de MRA willen verhuizen, zoeken vaak naar een meer-                                               vraag is naar gelijkvloerse woningen: 38% van de huishoudens die zeker of
gezinswoning. Dit jaar is er ook gevraagd naar de interesse in gemeenschappelijk                                         misschien willen verhuizen, is hiernaar op zoek; in 2021 ging het om 32%. De trend
wonen. Die interesse is er, zij het in beperkte mate. Zo heeft 6% van de                                                 dat huishoudens vaker een woning met een werkruimte of een praktijkruimte
zelfstandige huishoudens interesse in een woning in een wooncomplex met                                                  willen, zet door. Een teken dat niet alleen tijdens, maar ook na de
gedeelde voorzieningen. Drie procent is geïnteresseerd in een woongroep en 11%                                           coronapandemie, de behoefte aan een geschikte thuiswerkplek vaker op de
in een ouderenhofje. Naar een (studenten) kamer is maar 2% van de zelfstandige                                           woonwensenlijst terecht is gekomen.
huishoudens op zoek. Ten opzichte van 2019 en 2021 is men minder uitgesproken                                            Huishoudens die op zoek zijn naar een eengezinswoning hechten meer belang aan
in het gewenste woningtype: het aandeel dat zowel interesse heeft in een                                                 het aantal slaapkamers dan huishoudens die een meergezinswoning zoeken. Bij de
eengezinswoning als een meergezinswoning is gestegen van 25% naar 37%. De                                                huishoudens met een voorkeur voor een meergezinswoning, is er relatief veel
stijging komt deels doordat respondenten nu ook gemeenschappelijke                                                       vraag naar een gelijkvloerse woning en een lift.
woonvormen konden kiezen. Maar ook als we die voorkeuren niet meenemen,
oriënteren huishoudens zich vaker op beide woningtypen.                                                                  Figuur 7.10    Belangrijke ruimten bij gewenste woning, MRA, 2019-2023 (%)
                                                                                                                                                                  2019-2023                                 gewenst woningtype 2023
                                                                                                                                                                                            76                                            85
Figuur 7.9   Gewenst woningtype per gewenste deelregio, MRA, 2023 (%)                                                                      aantal slaapkamers                               75                                       69
                                                                                                                                                                                            76                                         78
                     totaal 2019            33                         42                   25                                                                                       58                                                   86
                                                                                                                                                          tuin                        62                             30
                           2021                35                      40                   25                                                                                        58                                         65
                           2023            29                    34                   37                                                                                        45                              13
                                                                                                                                           balkon of dakterras                  44                                               64
                                                                                                                                                                                46                                              57
                                                                                                                                                                                46                                          50
             binnen de MRA 2019            29                         44                   26                                                  schuur/berging                   46                                     36
                                                                                                                                                                                44                                          49
                           2021             31                        44                   26
                                                                                                                                                                           33                               11
                           2023           25                 38                       37                                         gelijkvloers/lift/geen trappen            32                                                   56
                                                                                                                                                                            38                                             44
                                                                                                                                                                      16                                              33
             buiten de MRA 2019                       49                     27             24                                     werkruimte/praktijkruimte           23                                       17
                                                                                                                                                                       25                                         25
                           2021                        54                        23         23                                                                        16                                             32
                                                                                                                                                        garage        18                                    11
                           2023                  42                    25              33             %                                                               18                                %    16                                  %
                                   0             20         40              60        80            100                                                           0        20    40        60    80 100     0        20     40       60     80 100

             eengezinswoning           meergezinswoning          eengezins- of meergezinswoning                                                                        2019           2021       2023           eengezins             meergezins     beide

                                                                                                 bron: WiMRA 2023
                                                                                                                                                                                                                                               bron: WiMRA 2023



                                                                                                                    85
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>Vraag naar ruimere woningen toegenomen                                                                                                     Stellen met kinderen zoeken gemiddeld 122 m2, alleenwonenden 71 m2
Naar woningen kleiner dan 40 m2 is er onder doorstromende huishoudens                                                                      Over het algemeen willen huishoudens die op zoek zijn naar een koopwoning een
nauwelijks vraag (2%). De woningen tussen 60-80 m2 zijn populairder: hier heeft                                                            groter woonoppervlakte dan huishoudens die een huurwoning zoeken.
23% interesse in. Verder zoekt 19% een woning tussen 80-100 m2, 18% zoekt een                                                              Bij degenen die een sociale huurwoning willen, ligt het accent op woningen tussen
woning tussen 100-120 m2 en 27% wil een woning van meer dan 120 m2. De vraag                                                               60-80 m2. Dat geldt eveneens voor huishoudens die zich op middeldure huur
verschuift naar deze grotere woningen: in 2019 gaf nog 18% aan een woning van                                                              richten, al zoeken zij ook vaak een oppervlak van 80-100 m2. Degenen die zich
meer dan 120 m2 te zoeken. Met name voor woningen tussen 40-60 m2 en tussen                                                                oriënteren op dure huur, zijn vaker op zoek naar meer dan 100 m2 (31%). Bij de
80-100 m2 is de belangstelling afgenomen. Huishoudens die buiten de MRA naar                                                               interesse in koop is onder de huishoudens die in de duurdere segmenten zoeken
een woning op zoek zijn, hebben vaker een ruime woning van meer dan 120 m2 op                                                              (>€296.000) de voorkeur voor een woning van meer dan 100 m2 veel groter. Onder
het oog dan degenen die in de MRA willen blijven wonen (34% versus 24%). Maar                                                              huishoudens die zoeken in het duurste segment, wil bijna de helft (46%) een
ook bij de huishoudens die binnen de MRA willen verhuizen, is de vraag naar                                                                woning van meer dan 120 m2. Ook als men op zoek is naar een eengezinswoning,
grotere woonoppervlakten gestegen. Onder deze huishoudens blijft de vraag naar                                                             gaat het vaak om een woning van meer dan 120 m2 (53%). Hoe groot de woning is
woningen tussen 60-80 m2 stabiel (25%), terwijl er minder interesse is in woningen                                                         die men zoekt, hangt samen met de huishoudenssamenstelling. Gemiddeld
tussen 40-60 m2 en tussen 80-100 m2 .                                                                                                      zoeken degenen die alleen gaan wonen 71 m2 en eenoudergezinnen 87 m2. Stellen
                                                                                                                                           zonder kinderen zoeken gemiddeld 95 m2 en stellen met kinderen 122 m2.




Figuur 7.11     Gewenste minimale woninggrootte naar gewenste woonlocatie,                                                                 Figuur 7.12     Gewenste woninggrootte naar gewenst segment en woningtype,
                MRA, 2019-2023 (%)                                                                                                                         MRA, 2023 (%)

binnen de Metropoolregio 2019 3      15               25                    24               17             11     42                                         sociale huur 5             20                            40                     20            7 3 4
                         2021 2      14             25                     24                17             11     42                       middeldure huur (€808- €1.123) 4          15                     35                      26                  12           3 4
                         2023 2     12           25                   20               17              14        3 6                          dure huur (meer dan €1.123) 1         16                  27                   24                16           9          6

          buiten de MRA 2019 3 11              18               22                    20               16         5 4                           koopwoning (tot €296.000) 5              22                       28                21              13            8       3
                        2021 2 11           18                  23                    21               16         5 4                      koopwoning (€296.000- €438.000) 1 10                    24                   25                23                13            3
                        2023 2 8          17               18               20                   20         2     11                              koopwoning (>€438.000) 2 10                 17                  25                     34                   5       8

                  totaal 2019 3      14              24                    23               17              12     42
                                                                                                                                                          eengezinswoning 2 8       13                       23                     34                  5         13
                         2021 2     13              23                 24                   18              12     4 3
                                                                                                                                                          meergezinwoning 5      17                           33                    22              12          6      5
                         2023 2     11         23                19                   18              16         4 7     %                          eengezins of meergezins 2 13                        30                   24                17             9 15            %
                              0           20                40                   60                   80               100
                                                                                                                                                                              0               20                  40          60                   80                   100
  tot 40 m2   40-60 m2   60-80 m2    80-100 m2       100-120 m2       120 -160 m2           160-200 m2           groter dan 200 m2          tot 40 m2   40-60 m2   60-80 m2       80-100 m2        100-120 m2          120-160 m2    160-200 m2             200 m2 of groter

                                                                                                                   bron: WiMRA 2023                                                                                                                             bron: WiMRA 2023



                                                                                                                                      86
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>7.4 Woonwensen thuiswonende kinderen
                                                                                                Er is gekozen om thuiswonende jongeren (vanaf 18 jaar) die uit huis willen mee te
Bij 8% van de huishoudens zijn er kinderen die binnenkort uit huis willen
                                                                                                nemen in dit deel van het onderzoek. Bij twee of meer thuiswonende jongeren per
Ongeveer 8% van de huishoudens in de Metropoolregio Amsterdam heeft
                                                                                                huishouden die uit huis willen, is de respondent gevraagd te antwoorden namens
thuiswonende kinderen die binnen twee jaar het huis uit willen. In 2021 was dit
                                                                                                de jongere die het snelst uit huis wil.
aandeel eveneens 8%. Binnen de groep huishoudens met kinderen ligt dit aandeel
op 23%. Ook dit is vergelijkbaar met 2021, toen was dit 22%.
In 71% van de huishoudens met kinderen die het huis uit willen, gaat het om één                 Merendeel thuiswonende jongeren dat uit huis wil is tussen de 18 en 22 jaar
thuiswonende jongere die uit huis wil. Een kwart (24%) van deze huishoudens                     In de MRA is de grootste groep thuiswonende jongeren die uit huis willen tussen
geeft aan twee thuiswonende jongeren te hebben die binnenkort uit huis willen.                  de 18 en 22 jaar (51%). Voor een derde van de huishoudens (35%) geldt dat de nu
Het overige deel geeft aan drie of meer thuiswonende jongeren te hebben die uit                 nog thuiswonende jongere tussen de 23 en 27 jaar is en 15% is 28 jaar of ouder.
huis willen binnen twee jaar.                                                                   Deze aandelen zijn vergelijkbaar met die in 2021.
                                                                                                De voornaamste bezigheid van deze thuiswonende jongeren die binnenkort uit
                                                                                                huis willen, is divers. Eén op de tien (11%) gaat nog naar de middelbare school. Dit
                                                                                                aandeel ligt een stuk hoger dan in 2021 (toen 3%). Ongeveer vier op de tien (42%)
Figuur 7.13   Huishoudens met thuiswonende jongeren die binnen twee jaar                        studeren, in 2019 was dit 48%. Ongeveer vier op de tien (39%) werken.
              uit huis willen, MRA, 2021-2023 (%)
  30
                                                                              2023
                                                                                                Figuur 7.14         Leeftijdsklassen en voornaamste bezigheid thuiswonende jongeren
  25                                                                          2021                              die binnen twee jaar uit huis willen, MRA, 2021-2023 (%)
                                                                                                                Figuur 7.14B
                                                               23
                                                22
  20                                                                                                                                                                              18-22
                                                                                                2021                    52                       33             15
                                                                                                                                                                                   23-27
  15                                                                                                                                                                              28+
                                                                                                2023                    51                       35             15
                                                                                                                                                                           %

  10                                                                                                   0           20              40       60             80            100

                 8              8                                                                                                                                                 scholier
   5                                                                                            2021 3                   48                           43             6
                                                                                                                                                                                  student
                                                                                                                                                                                  werkend
                                                                          %                     2023       11                 42                      39             7
   0                                                                                                                                                                       %      anders
                 alle huishoudens            huishoudens met kinderen
                                                                                                       0           20              40       60             80            100
                                                                        bron: WiMRA 2023                                                                                       bron: WiMRA 2023




                                                                                           87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>Wat meer thuiswonende jongeren willen in Amsterdam gaan wonen                                                        Meeste starters willen zelfstandig huren of woningdelen
Thuiswonende jongeren zoeken vaak een woning in hun eigen gemeente (50%).                                            De gewenste woonvormen van de thuiswonende starters lopen sterk uiteen. Een
Dit aandeel is wel wat afgenomen ten opzichte van 2021 (53%). Thuiswonende                                           vijfde (22%) van de thuiswonende jongeren wil een kamer huren of een woning
jongeren geven in 2023 vaker dan in 2021 aan dat zij in Amsterdam willen gaan                                        delen met anderen. Bijna de helft (49%) is uitsluitend gericht op een zelfstandige
wonen (8% naar 12%).                                                                                                 woning. In totaal geeft ruim een kwart (27%) aan bij voorkeur een zelfstandige
                                                                                                                     woning te willen kopen. Dit aandeel ligt lager dan in 2021 (30%). Een vijfde (22%)
Amsterdamse thuiswonende jongeren willen het vaakst in hun eigen gemeente                                            richt zich op een zelfstandige huurwoning. Dit aandeel ligt iets hoger dan in 2021
blijven (70%), jongeren in Gooi en Vechtstreek het minst vaak (36%). In deze regio                                   (19%). De overige groep, 29%, heeft geen duidelijke voorkeur voor een kamer of
wil een grote groep thuiswonende jongeren elders in Nederland buiten de MRA                                          een zelfstandige woning, of denkt aan een andere woonvorm. Enkele voorbeelden
gaan wonen. Gemiddeld in de MRA is dat 16%.                                                                          van andere woonvormen die worden opgegeven zijn begeleid wonen vanwege een
                                                                                                                     handicap, of op een campus wonen.
                                                                                                                     Als het inkomen van de ouders minder dan €44.035 per jaar is, geven jongeren
                                                                                                                     vaker aan een zelfstandige huurwoning te willen. Als het inkomen van de ouders
                                                                                                                     hoger dan €88.070 per jaar is, willen de thuiswonende jongeren vaker een kamer
                                                                                                                     huren of woningdelen, of een zelfstandige woning kopen.


                                                                                                                     Figuur 7.16       Gewenste woonvorm van thuiswonende jongeren die binnen twee jaar
                                                                                                                                   uit huis willen, MRA, 2021-2023(%)
                                                                                                                                   Figuur 7.16B

Figuur 7.15           Gewenste woonregio thuiswonende jongeren die binnen twee jaar
                  uit huis willen, MRA, 2021 -2023 (%)
                                                                                                                     2021           25                    19                  30             26
                  Figuur 7.15B


 2021                          53                           8         4       16         1     19
                                                                                                                     2023          22                   22                   27             29

                                                                                                                                                                                                          %
 2023                          50                           12            6        16           16
                                                                                                                            0              20                  40                 60   80               100
                                                                                                         %
                                                                                                                                   kamer huren of woningdelen
        0                 20               40                    60                     80             100
                                                                                                                                   zelfstandige woning, bij voorkeur huren
                                                                                                                                   zelfstandige woning, bij voorkeur kopen
        eigen gemeente   Amsterdam   elders in de MRA   elders in Nederland    buitenland    geen voorkeur
                                                                                                                                   geen specifieke voorkeur
                                                                                             bron: WiMRA 2023
                                                                                                                                                                                                  bron: WiMRA 2023



                                                                                                                88
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>Thuiswonende jongeren die willen huren, willen vaak maximaal €808 betalen                                            Thuiswonende jongeren die willen kopen vaker op zoek naar duurdere woning
Jongeren die de voorkeur geven aan kamerhuur of woningdelen zijn nagenoeg                                            Bij de jongeren die graag willen kopen is in vergelijking met 2021 een veel groter
even vaak als in 2021 op zoek naar een huur tot €808 (94%). Wel geven ze minder                                      deel op zoek naar een woning van meer dan €296.000 (55% versus 35%).
vaak aan zich te richten op een lage huur tot €452: in 2023 zoekt 22% zo’n lage                                      Waarschijnlijk is de nadruk verschoven naar het segment boven de €296.000
huur, terwijl dat in 2021 nog 29% was. Het grootste deel (72%) zoekt in het                                          vanuit de gedachte dat er weinig aanbod is van koopwoningen onder dit bedrag.
segment tussen de €452 en €808. Een klein deel van 6% is bereid om meer dan                                          Het vaakst denken de jongeren aan een maximale koopprijs tussen €296.000 en
€808 aan huur voor de onzelfstandige woonruimte te betalen.                                                          €438.000, het gaat om de helft (48%). Ook richten jongeren zich toch nog vaak op
                                                                                                                     een maximale koopprijs tussen €188.000 en €296.000 (38%). Het deel dat naar een
Ook de jongeren die op zoek zijn naar een zelfstandige huurwoning geven                                              koopwoning van maximaal €188.000 op zoek is, bedraagt 7%. Een even groot
ongeveer even vaak als in 2021 de voorkeur aan een huur tot de sociale huurgrens                                     aandeel denkt juist aan een koopwoning waarvan de prijs boven de €438.000 ligt.
(84%). Het deel dat een zelfstandige woning met een lage huur tot €452 zoekt,
bedraagt 8%. In 2021 was dat 10%. De meerderheid (76%) is bereid om maximaal
een huur tussen €452 en €808 te betalen. Zestien procent van de jongeren die op
zoek zijn naar een zelfstandige huurwoning denkt aan een maximale huur die
hoger is dan €808.




Figuur 7.17       Gewenste woonvorm van thuiswonende jongeren die binnen twee jaar
                  uit huis willen naar maximale huurprijs, MRA, 2021-2023 (%)                                        Figuur 7.18         Wat zijn thuiswonende jongeren die binnen twee jaar uit huis willen
                                                                                                                                         en op zoek zijn naar koop maximaal bereid te betalen?
          kamer huren of woningdelen 2021                 29                       64                   7                                MRA, 2021-2023 (%)

                                       2023             22                        72                    6
                                                                                                                     2021           12                        53                            31            4

zelfstandige woning, bij voorkeur huren 2021       10                    75                        15

                                                                                                                     2023       7                   38                               48                   7
                                       2023        8                     76                       16
                                                                                                            %                                                                                                   %
                                               0               20   40             60      80           100                 0                  20              40            60             80                100

                                                        tot €452    €452 - €808         meer dan €808
                                                                                                                        tot €188.000           €188.000- €296.000    €296.000- €438.000    meer dan €438.000

                                                                                             bron: WiMRA 2023                                                                                       bron: WiMRA 2023



                                                                                                                89
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>                                                                                       De grootste vraag en tekorten zijn er in de sociale huur en koop tussen
Verhouding woningvraag en                                                               €296.000-€438.000.

vrijgekomen aanbod                                                                     In het middeldure huursegment (€808 - €1.123) is de vraag ook groter dan
                                                                                        het aanbod. Het aanbod aan middenhuur is klein, slechts 9% van de
                                                                                        recent verhuisden betrok een woning in dit segment.

                                                                                       In de dure huur (>€1.123) is er meer aanbod dan vraag. Veel recent
                                                                                        verhuisden kwamen in een dure huurwoning terecht (29%).
     In voorgaande hoofdstukken stonden de woonwensen van zelfstandig                  Woningzoekenden die geen andere keus hebben, wijken uit naar dit
      wonende huishoudens in de MRA centraal. Ook is er gekeken naar de                 segment en wonen er vaak maar kort. Door de snelle doorstroming is het
      woonwensen van thuiswonende jongeren in de MRA. Zij                               aanbod relatief groot.
      vertegenwoordigen echter niet de totale vraag naar woningen in de MRA.           In het duurste huursegment (>€1.504) is er met name in Amsterdam en
      Daarvoor is ook een beeld nodig van de woningvraag van starters en van            Amstelland-Meerlanden een groot theoretisch overschot in aanbod. Door
      vestigers van buiten de MRA. In deze paragraaf wordt een inschatting              de toegenomen instroom van hoge inkomens uit het buitenland is ook het
      gemaakt van de totale woningvraag en het totale beschikbare aanbod. De            aantal huishoudens dat in dit segment gaat wonen gegroeid.
      vraag is bepaald op basis van het aantal woningzoekenden en het aanbod
      is bepaald aan de hand van waar recent verhuisde huishoudens zijn gaan           In het koopsegment verlegt de vraag zich naar de duurdere segmenten
      wonen.                                                                            omdat er onder €296.000 nauwelijks aanbod meer is. Woningzoekenden
                                                                                        passen hun wensen aan op de markt; huishoudens met een laag inkomen
                                                                                        zien het kopen van een woning niet als een optie. Dit laatste geldt ook
Kernpunten                                                                              steeds vaker voor middeninkomens.

     Het woningaanbod in de MRA, gemeten in het aantal recent betrokken
      woningen, is in 2023 groter dan in 2021, 2019 en 2017. De totale vraag
      naar woningen is ook toegenomen, maar minder sterk dan tussen 2019 en
      2021. Desondanks is de vraag naar woningen nog altijd veel groter dan
      het aanbod.

     Dat de vraag minder sterk toeneemt dan eerdere metingen hangt samen
      met een afname van het aantal woningzoekende starters. De vraag van
      doorstromende huishoudens binnen de MRA bleef op hetzelfde niveau.
      Alleen de vraag van woningzoekenden vanuit het buitenland nam toe.




                                                                               90
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>7.5 Woningzoekenden en vrijgekomen aanbod

Woningtekort blijft groot, vooral meer vraagdruk vanuit het buitenland
                                                                                           Over de methode
Het woningaanbod in de MRA, gemeten in het aantal recent betrokken woningen,
                                                                                           Om het woningaanbod in de MRA te schatten, wordt uitgegaan van het aantal
is in 2023 groter dan in 2021, 2019 en 2017. De totale vraag naar woningen is ook
                                                                                           recent betrokken woningen (periode 2021-2022). De woningvraag van
toegenomen, maar minder sterk dan tussen 2019 en 2021. Dit komt vooral
                                                                                           doorstromers wordt bepaald op basis van het aantal huishoudens uit de MRA die
doordat de vraag van doorstromende huishoudens binnen de MRA stabiliseerde en
                                                                                           hebben aangegeven zeker te willen verhuizen binnen de MRA. De woningvraag
de vraag van Nederlandse starters van binnen en buiten de MRA afnam.
                                                                                           van starters en vestigers uit binnen- en buitenland is bijgeschat met behulp van
Desondanks is de totale vraag naar woningen nog altijd veel groter dan het
                                                                                           het landelijke onderzoek ‘WoON 2021’ (de meest recente editie).
aanbod, dit komt vooral doordat er meer woningenzoekenden vanuit het
                                                                                           De WOZ-waardes van deze woningen zijn gecorrigeerd voor de prijsstijging tussen
buitenland zijn.
                                                                                           de bepaling van de WOZ-waarde (1/1/2022, op basis van verkoopwaardes in 2021)
                                                                                           en het peilmoment van de woningvraag (voorjaar 2023).
Figuur 7.19        Woningaanbod (recent betrokken woningen) en woningvraag
               van doorstromers, vestigers, starters en woningzoekenden
               uit het buitenland, 2017-2023
               Figuur 7.19B

400000
                                                            buitenland
350000

300000                                                       starter

250000                                                                       woningvraag
                                                             vestiger
200000

150000                                                     doorstromer

100000
                                                             aanbod
 50000                                                  (recent betrokken)

     0
              2017      2019       2021      2023

                                            WiMRA 2023/CBS microdata, bewerking O&S




                                                                                      91
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>Tekorten in sociale huur en (middel)dure koop, overschot dure huur                          De vraag naar sociale huurwoningen is
Figuur 7.20 op de volgende bladzijde geeft een inschatting van hoe de totale vraag
naar woningen per segment zich ontwikkelt, afgezet tegen het aanbod.                        toegenomen tussen 2021 en 2023, terwijl het
                                                                                            aanbod maar beperkt groeit.
De vraag naar woningen is groter dan het aanbod en dit zien we vooral terug in het
sociale huursegment (< €808) en de duurdere koopsegmenten. Uitzonderingen
zijn de dure huursegmenten: hierin overstijgt het aanbod de vraag.

De vraag naar sociale huurwoningen is toegenomen tussen 2021 en 2023, terwijl
het aanbod maar beperkt groeit. Een grote groep starters zoekt in dit segment. In
het middeldure huursegment (€808 - €1.123) is de vraag ook groter dan het
aanbod. Het aanbod aan middenhuur is klein, slechts 9% van de recent verhuisden             Minder betaalbaar aanbod dan vraag in alle deelregio’s
betrok een woning in dit segment terwijl 29% een dure huurwoning betrok. In dat             In de deelregio’s zien we in grote lijnen dezelfde patronen (Figuur 7.19B ).Wel
segment is het aanbod veel groter dan de vraag. Woningzoekenden die geen                    zijn er accentverschillen. Binnen de koopsector zien we overal dat het aanbod
andere keus hebben, wijken uit naar dit segment en wonen er vaak maar kort.                 richting het duurste segment van €438.000 is opgeschoven. Almere/Lelystad is de
Door de snelle doorstroming is het aanbod relatief groot. De vraag neemt ook toe,           enige deelregio waarin het meeste koopaanbod in de afgelopen twee jaar nog in
bij gebrek aan betaalbaarder woningen zoeken meer huishoudens in dit segment.               het segment tussen €296.000 en €438.000 viel, in de andere deelregio’s is het
In het duurste huursegment (€1.504 per maand of meer) komt de vraag vooral en               segment duurder dan €438.000 het grootst. In Almere/Lelystad en Zaanstreek-
in toenemende mate vanuit het buitenland.                                                   Waterland is er (binnen de koopsector) de meeste vraag naar woningen tussen
                                                                                            €296.000 en €438.000, terwijl de vraag zich in de andere deelregio’s net als het
In het koopsegment zijn er tekorten in alle prijsklassen. De vraag verlegt zich naar        aanbod naar het duurste segment heeft verlegd.
de duurdere segmenten omdat er onder €296.000 nauwelijks aanbod is.
Woningzoekenden passen hun wensen aan op de markt; huishoudens met een                      In alle deelregio’s is er meer vraag naar sociale huur dan er aanbod is. Dit geldt ook
laag inkomen zien het kopen van een woning niet als een optie. Dit geldt ook                voor de middeldure huur (€808-€1.123), maar hier ontlopen vraag en aanbod
steeds vaker voor middeninkomens. Het aantal huishoudens dat zich nog                       elkaar in de meeste deelregio’s maar in beperkte mate. Vooral in Zuid-
oriënteert op een koopwoning (in de MRA) neemt dan ook af, van ongeveer                     Kennemerland/IJmond en Zaanstreek-Waterland is er meer vraag naar middeldure
181.000 naar 160.000, terwijl de vraag naar huurwoningen toeneemt van ongeveer              huur dan er aanbod is. In Amsterdam en Amstelland-Meerlanden is er veel aanbod
190.000 naar 216.000. In 2021 zochten veel starters nog een koopwoning in het               in het duurste huursegment van €1.504 of duurder, veel meer dan er vraag naar is.
segment tussen €188.000 en €296.000, maar dit aandeel neemt af. Starters die het            In de andere deelregio’s is het segment tussen €1.123 en €1.504 groter dan het
zich kunnen veroorloven, zoeken nu in de duurdere koopsegmenten.                            duurste huursegment en is er in dit segment een overschot aan huurwoningen.




                                                                                       92
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>Figuur 7.20      Woningaanbod (recent betrokken woningen) en woningvraag van doorstromers, vestigers, starters en woningzoekenden uit het buitenland, 2021-2023
              Figuur 7.20A

160000

                                                                                                                                                           buitenland
140000

120000
                                                                                                                                                              starter

100000                                                                                                                                                                        woningvraag

                                                                                                                                                             vestiger
 80000

 60000
                                                                                                                                                          doorstromer

 40000

                                                                                                                                                            aanbod
 20000                                                                                                                                                 (recent betrokken)

        0
              2021 2023 2021 2023 2021 2023 2021 2023 2021 2023 2021 2023 2021 2023 2021 2023
              tot €188.000 €188.000 -           €296.000 -        meer dan        tot en met €808 - €1.123           €1.123 -        meer dan
                           €296.000              €438.000         €438.000           €808                            €1.504           €1.504
                                 koop in WOZ-klassen                                                  huur in huurklassen
                      buitenland            starter           vestigers           doorstromer              aanbod (recent betrokken)
                                                                                                                                               WiMRA 2023/CBS microdata, bewerking O&S




                                                                                            93
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>     Deel lll
     Prettig wonen en duurzaamheid



     8     Prettig wonen                                           95
     8.1   Buurttevredenheid stabiel, wel afname in
           positieve verwachtingen over de buurtontwikkeling        97
     8.2   Grote verschillen in ervaren leefbaarheid in de MRA      98
     8.3   Woningtevredenheid weer even hoog als in 2019           104
     8.4   Aandeel dat woning te klein of groot vindt is stabiel   105
     8.5   Mate waarin ouderen de buurt geschikt vinden
           om oud in te worden niet veranderd                      105
     8.6   Helft ouderen vindt de huidige woning geschikt
           om oud in te worden                                     108
     8.7   Drie op de tien ouderen heeft interesse in een
           aangepaste woonvorm                                     109
     9     Duurzaamheid                                            111
     9.1   Aanwezigheid van duurzame voorzieningen                 112
     9.2   Hoe wil men in de toekomst de woning verduurzamen?      114
     9.3   Bereidheid of mogelijkheid om te investeren in
           verduurzaming                                           116




94
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>8 Prettig wonen
Kernpunten
                                                                                            Tijdens de coronaperiode nam de overlast van vervuiling toe. In 2023 is
  Tevredenheid met de buurt                                                                  het cijfer hiervoor licht verbeterd maar de mate van overlast is nog wel
                                                                                             sterker dan in 2019. In stedelijke gebieden en rond de hoogovens in
     De tevredenheid met de buurt blijft in de MRA stabiel op gemiddeld een                 IJmond ervaren bewoners de meeste overlast van vervuiling.
      7,7 liggen. Gemiddeld is de verwachting van de ontwikkeling van de buurt
      iets getemperd en komt in 2023 uit op een 7,0. Eerder was dat een 7,2                 Het vaakst genoemde verbeterpunt in de woonomgeving is het
      (2021) en daarvoor een 7,1 (2017 en 2019). In grote delen van de MRA ligt              schoonhouden van de straten en stoepen, gevolgd door het onderhoud
      de buurttevredenheid boven een 7,0. De laagste cijfers worden gegeven                  daarvan, rond een derde noemt dit. In vergelijking met 2021 geven
      in Amsterdam Nieuw-West en Burgwallen-Oude Zijde. In deze gebieden                     bewoners in de MRA beduidend vaker aan dat het openbaar vervoer een
      en in Zaanstad Zuidoost en in Purmerend Purmer Noord verwachten                        verbeterpunt is. In onder andere Muiden, Nederhorst den Berg, landelijk
      bewoners een negatieve ontwikkeling van de buurt.                                      Noord, IJburg en delen van de Haarlemmermeer noemt een betrekkelijk
                                                                                             groot deel het ov als verbeterpunt.
     De beoordelingen van de staat van onderhoud en het schoonhouden van
      het groen, de bestrating en de speelvoorzieningen zijn niet veel veranderd            Het gevoel van veiligheid ’s avond wordt met een 7,4 beoordeeld, dat is
      in vergelijking met 2019 en 2021.Het onderhoud van de straten en                       iets lager dan in 2019 en 2021 (7,5). Het gevoel van veiligheid overdag
      stoepen scoort met gemiddeld een 6,5 het laagst, en dat is een daling is               krijgt gemiddeld een 8,3, in 2021 was dit een 8,4 maar in 2019 bedroeg
      ten opzichte van de twee eerdere metingen (6,7). De matige tevredenheid                het rapportcijfer ook een 8,3.
      hiermee speelt in alle regio’s in de MRA.                                             Bewoners voelen zich over het algemeen thuis in hun buurt (7,8). In
      Ook de beoordeling van het aanbod aan verschillende voorzieningen in                  vergelijking met 2021 worden alle sociale buurtaspecten gelijk of net iets
      de buurt is redelijk stabiel. Het minst tevreden is men met                            lager beoordeeld. De mate waarin buurtbewoners elkaar helpen en de
      fietsparkeervoorzieningen (6,0). Daarna volgen de culturele                            betrokkenheid van buurtbewoners bij de buurt werden tijdens de
      voorzieningen in de buurt (6,3), hierbij zien we wel dat het oordeel na een            coronaperiode iets hoger gewaardeerd, maar zijn nu weer terug op het
      dip, weer op het niveau is van voor corona.                                            niveau van 2019.




                                                                                    95
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>Tevredenheid met woning                                                                  Ruim de helft van de 65-plussers in de MRA vindt de huidige woning
                                                                                          geschikt om oud in te worden. Vijftien procent vindt de woning
   De tevredenheid met de woning steeg tussen 2021 en 2023 van een 7,9
                                                                                          ongeschikt. Drie op de tien ouderen vinden dat er aanpassingen nodig zijn
    naar een 8,0. De hoogste rapportcijfers worden gevonden in Almere-
                                                                                          om de woning geschikt te maken. Ouderen in een particuliere
    Lelystad en Gooi en Vechtstreek (beide 8,2) en de laagste in Amsterdam
                                                                                          huurwoningen vinden deze relatief vaak ongeschikt (22%).
    (7,7). Huiseigenaren zijn meer tevreden dan huurders.
                                                                                         65-plussers die hun woning ongeschikt vinden om er oud in te worden,
   Met de staat van onderhoud van de woning zijn eigenaren van een
                                                                                          zouden zelden de woning willen (laten) aanpassen om er te kunnen blijven
    nieuwbouwwoning het meest tevreden (9,1). Bewoners van een
                                                                                          wonen (5%). De meesten verhuizen liever naar een woning die hiervoor
    vooroorlogse sociale huurwoning van een particulier zijn het minst
                                                                                          wel geschikt is (72%). Ouderen die de huidige woning ongeschikt vinden,
    tevreden met het onderhoud (5,8). Bewoners vinden vooral dat in hun
                                                                                          noemen vooral de trap als aandachtspunt. Ook de aanpak van de
    woning maatregelen nodig zijn tegen warmteverlies en tegen hitte. Ook
                                                                                          badkamer en het toilet zou volgens veel ouderen de woning geschikter
    de badkamer, douche en toilet moeten volgens een relatief grote groep
                                                                                          maken op lange termijn.
    huishoudens verbeterd worden.
                                                                                         Drie op tien 65-plus bewoners in de MRA hebben interesse in een
   Net als in 2021, vindt in 2023 9% van de huishoudens de woning te klein
                                                                                          woonvorm die speciaal geschikt is voor ouderen, zoals een woongroep,
    en 3% de woning te groot. Vooral in Amsterdam vinden huishoudens hun
                                                                                          zelfstandige woning in een ouderenhofje, gezamenlijke zorginkoop,
    woning te klein. Hetzelfde geldt voor relatief veel bewoners van een
                                                                                          aanleunwoning of verpleeghuis. Ruim de helft van deze geïnteresseerden
    sociale huurwoning, eenoudergezinnen, stellen met drie of meer kinderen
                                                                                          denkt hierbij aan een zelfstandige woning in een hofje voor ouderen,
    en bewoners tot 55 jaar.
                                                                                          daarna is de aanleunwoning het populairst (34%).

Ouder worden in de woning

   De 65-plussers in de MRA geven in 2023 gemiddeld een 7,5 voor de mate
    waarin hun buurt geschikt is om oud in te worden, gelijk aan het cijfer in
    2021. In Gooi en Vechtstreek wordt geschiktheid van de buurt om oud in
    te worden het hoogst beoordeeld (7,7). Dit is tevens de regio waar naar
    verhouding de meeste ouderen wonen. Inwoners van Amsterdam geven
    een relatief laag rapportcijfer aan de geschiktheid van de woning om oud
    in te worden (7,3). Geschiktheid van de buurt om oud in te worden hangt
    vooral samen met de mate waarin men zich er thuis voelt. Ook het
    aanbod van zorgvoorzieningen en groen, frequent contact en
    behulpzaamheid tussen buurtgenoten, de verwachte buurtontwikkeling,
    het veiligheidsgevoel en de afwezigheid van burenoverlast zijn factoren
    die meespelen.


                                                                                 96
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>8.1 Buurttevredenheid stabiel, wel afname in positieve
    verwachtingen over de buurtontwikkeling
                                                                                                   Buurttevredenheid in de MRA scoort tussen een 5,9 en een 8,7
De tevredenheid met de buurt is in 2023 niet veranderd ten opzichte van eerdere                    Er zijn grote verschillen in buurttevredenheid binnen de MRA, hoewel alle
metingen. Gemiddeld beoordelen bewoners van de MRA hun buurt met een 7,7,                          gebieden een voldoende scoren. De hoogste beoordelingen worden gegeven in
dat is gelijk aan het gemiddelde cijfer in 2021, 2019 en 2017. Bewoners is                         Gooi en Vechtstreek, Waterland, Bloemendaal, Ouder-Amstel en in delen van
daarnaast gevraagd hoe zij verwachten dat de buurt zich zal ontwikkelen de                         Amsterdam: Zuid, Oostelijk Havengebied, Watergraafsmeer en Houthavens. De
komende jaren, waarbij een 1 staat voor een zeer negatieve ontwikkeling een 10                     laagste scores zijn gegeven in Amsterdam Nieuw-West, Burgwallen-Oude Zijde,
voor een zeer positieve ontwikkeling. De verwachte ontwikkeling van de buurt                       Amsterdam Zuidoost en Haarlem Schalkwijk.
krijgt in de MRA gemiddeld een 7,0. Bewoners zijn dus iets minder positief
geworden over de verwachte ontwikkeling van de buurt. In 2021 was dit
gemiddeld nog 7,2 en in 2019 en 2017 een 7,1.
                                                                                                   Figuur 8.2       Tevredenheid met de buurt, MRA, 2023
                                                                                                                    (rapportcijfer)
                                                                                                                    Dashboard Metropoolregio
                                                                                                                   min:   5,5 6,0 6,5 7,0 7,5 8,0     max:
                                                                                                                    .                                   .
                                                                                                     onvoldoende             5,9                    8,7
                                                                                                         data




Figuur 8.1   Tevredenheid met de buurt en verwachte buurtontwikkeling, MRA,
             2017-2023 (rapportcijfer)
10,0
 9,0
 8,0
 7,0         7,7      7,7      7,7     7,7
                                                     7,1      7,1    7,2       7,0
 6,0
 5,0
 4,0
 3,0
 2,0
 1,0
                   buurttevredenheid                       buurtontwikkeling
                            2017       2019   2021           2023
                                                                           bron: WiMRA 2023                                                                     bron: WiMRA 2023

                                                                                              97
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>Positieve verwachtingen over de buurtontwikkeling in onder andere                               8.2 Grote verschillen in ervaren leefbaarheid in de MRA
nieuwbouwwijken en welgestelde gebieden
Bewoners van Weesp-Bloemendalerpolder zijn het positiefst gestemd over hoe                      De MRA-bewoners is ook gevraagd naar hun oordeel over de leefbaarheid van de
hun buurt zich zal ontwikkelen (8,2). Ook in Bloemendaal, Haarlem, Wijk aan Zee,                buurt. Leefbaarheid is een verzamelterm voor het oordeel over een aantal
Volendam, Diemen, grote delen van Gooi en Vechtstreek en de Amsterdamse                         verschillende buurtkenmerken: fysieke buurtkenmerken, het
wijken Houthavens, Oostelijk Havengebied, IJburg en De Omval verwachten                         voorzieningenaanbod, sociale buurtkenmerken en overlast.
bewoners dat de buurt zich positief zal ontwikkelen. In een aantal gevallen gaat
het om nieuwbouwwijken of om relatief welgestelde gebieden. In Amsterdam                        Onderhoud en schoonhouden buurtvoorzieningen matig beoordeeld
Burgwallen-Oude Zijde is men het negatiefst over de verwachte ontwikkeling van                  Fysieke buurtkenmerken worden gemiddeld beoordeeld met een cijfer lager dan
de buurt (5,2). In Amsterdam Nieuw-West, Zaanstad Zuidoost en Purmerend                         7,0. Ook scoren vrijwel alle fysieke kenmerken in 2023 iets lager dan in 2021. Dat
Purmer-Noord verwachten bewoners ook een negatieve ontwikkeling.                                geldt het sterkst voor de staat van onderhoud van straten en stoepen. Bewoners
                                                                                                beoordelen dit in 2023 met een 6,5 tegenover een 6,7 in 2021 en 2019. De staat
Figuur 8.3       Verwachte ontwikkeling van de buurt, MRA, 2023                                 van onderhoud van groenvoorzieningen wordt van alle fysieke kenmerken het
                 (rapportcijfer, 1= zeer negatief, 10= zeer positief)
                 Dashboard Metropoolregio                                                       hoogst beoordeeld (6,8). De staat van speelvoorzieningen (6,7) en het
                min:     5,5 6,0 6,5 7,0 7,5 8,0    max:
                                                                                                schoonhouden van speelvoorzieningen (6,6) zijn na een lichte stijging in 2021 weer
  onvoldoende
                 .
                       5,2                    8,2
                                                     .
                                                                                                terug op het niveau van 2019
      data




                                                                                                Figuur 8.4       Oordeel over fysieke buurtkenmerken, MRA, 2019-2023 (rapportcijfer)
                                                                                                                                                                    6,9
                                                                                                          staat van groenvoorzieningen                              6,9
                                                                                                                                                                 6,8
                                                                                                                                                                 6,8
                                                                                                     schoonhouden groenvoorzieningen                             6,8
                                                                                                                                                                 6,7
                                                                                                                                                                 6,7                       2019
                                                                                                             staat van speelvoorzieningen                        6,8
                                                                                                                                                                6,7                        2021
                                                                                                                                                                6,6                        2023
                                                                                                     schoonhouden speelvoorzieningen                            6,7
                                                                                                                                                                6,6
                                                                                                                                                                6,7
                                                                                                      schoonhouden straten en stoepen                           6,6
                                                                                                                                                                6,6
                                                                                                                                                                6,7
                                                                                                             staat van straten en stoepen                       6,7
                                                                                                                                                                6,5

                                                                                                                                            1   2   3   4   5   6         7   8   9   10
                                                                        bron: WiMRA 2023                                                                                              bron: WiMRA 2023

                                                                                           98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>Staat van onderhoud straten en stoepen scoort tussen een 5,3 en 8,1                              (Fiets-)parkeervoorzieningen en culturele voorzieningen minst goed beoordeeld,
Van enkele aspecten met een opvallende ontwikkeling sinds 2021 wordt een kaart                   wel verbeterd
getoond, zoals de staat van het onderhoud van straten en stoepen. Meer kaartjes                  Het voorzieningenaanbod in de buurt wordt wisselend beoordeeld. Het aanbod
worden gepubliceerd in het Dashboard MRA. In iets minder dan de helft van de                     winkels voor dagelijkse boodschappen (7,5) en het aanbod basisscholen (7,4)
gebieden wordt de staat van onderhoud van straten en stoepen lager dan                           worden het hoogst beoordeeld. Het aanbod culturele voorzieningen (6,3) en het
gemiddeld (6,5) beoordeeld en deze gebieden liggen verspreid over de MRA. De                     aanbod fietsparkeervoorzieningen (6,0) worden het laagst beoordeeld. Ten
hoogste beoordeelding is in Weesp-Bloemendalerpolder en in delen van                             opzichte van 2021 zien we een redelijk stabiel beeld. Opvallend is dat het oordeel
Amsterdam (Houthavens, Zuidas, Venserpolder). De laagste scores worden                           over culturele voorzieningen en sportvoorzieningen, na een afname in 2021, weer
gevonden in Amsterdam (Burgwallen-Oude Zijde, Noord, Osdorp), Haarlem-                           terug is op het niveau van 2019. Hier kan sprake zijn van een corona-effect,
Schalkwijk en Loosdrecht.                                                                        aangezien deze voorzieningen langdurig gesloten zijn geweest tijdens de
                                                                                                 coronajaren.

Figuur 8.5       Oordeel over de staat van onderhoud van straten en stoepen,
                 MRA, 2023 (rapportcijfer)                                                       Figuur 8.6     Oordeel over voorzieningenaanbod in de buurt, MRA, 2019-2023
                 Dashboard Metropoolregio                                                                       (rapportcijfer)
                min:    5,5 6,0 6,5 7,0 7,5 8,0   max:
                 .                                 .                                                                              7,5                                              6,6
  onvoldoende          5,3                  8,1                                                    winkels dagelijkse
      data                                                                                                                        7,6                speelvoorzieningen            6,7
                                                                                                    boodschappen
                                                                                                                                  7,5                                              6,7
                                                                                                                                  7,4                                              6,6
                                                                                                        basisscholen              7,4           buurthuizen / wijkcentra           6,4
                                                                                                                                  7,4                                              6,5            2019

                                                                                                                                  7,1                                              6,6            2021
                                                                                                   openbaar vervoer               7,3                            horeca            6,5
                                                                                                                                  7,2                                              6,5
                                                                                                                                                                                                  2023

                                                                                                                                 7,0                                               6,4
                                                                                                 groenvoorzieningen              7,0               parkeervoorzieningen            6,5
                                                                                                                                 7,1                                               6,4
                                                                                                                                 6,8                                               6,3
                                                                                                  sportvoorzieningen             6,7             culturele voorzieningen          6,1
                                                                                                                                 6,8                                              6,3
                                                                                                                                 6,8                                              5,9
                                                                                                  zorgvoorzieningen              6,8           fietsparkeervoorzieningen          6,0
                                                                                                                                 6,7                                              6,0

                                                                                                                        1 2 3 4 5 6 7 8 9 10                               1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
                                                                         bron: WiMRA 2023                                                                                         bron: WiMRA 2023

                                                                                            99
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>Het aanbod aan culturele voorzieningen scoort tussen een 3,5 en 8,8                              MRA-bewoners voelen zich thuis in hun buurt
Het aanbod aan culturele voorzieningen wordt het hoogste gewaardeerd in de                       Ook de sociale buurtkenmerken worden wisselend gewaardeerd. Bewoners voelen
centrale delen van Amsterdam en Haarlem en in de gemeente Laren. Dit komt                        zich in sterke mate thuis in hun buurt (7,8) en men vindt ook- in iets mindere mate-
doordat culturele voorzieningen zoals musea en theaters vaak gevestigd zijn in de                dat verschillende groepen prettig met elkaar omgaan (7,3). Deze twee aspecten
centra van grote steden. Ook Laren heeft een kunstmuseum. Landelijke gebieden,                   hangen sterk samen met de buurttevredenheid en verwachte buurtontwikkeling.
maar ook delen van Almere en Amsterdam-Nieuw-West scoren laag.                                   Het contact met buurtbewoners (6,6) en de betrokkenheid van buurtbewoners bij
                                                                                                 de buurt (6,6) worden het laagst gewaardeerd. Ten opzichte van 2021 worden alle
                                                                                                 aspecten gelijk of iets lager beoordeeld. De mate waarin buurtbewoners elkaar
                                                                                                 helpen en de betrokkenheid van buurtbewoners bij de buurt werden tijdens de
                                                                                                 coronaperiode iets hoger gewaardeerd, maar zijn nu weer terug op het niveau van
                                                                                                 2019.

Figuur 8.7     Oordeel over aanbod culturele voorzieningen, MRA, 2023
               (rapportcijfer)
               Dashboard Metropoolregio
                                                                                                 Figuur 8.8   Oordeel over sociale buurtkenmerken, MRA, 2019-2023
              min:   5,5 6,0 6,5 7,0 7,5 8,0    max:
               .                                   .
                                                                                                              (rapportcijfer)
  onvoldoende 3,5                              8,8
      data
                                                                                                                                                                  7,9
                                                                                                    Voelt u zich thuis in uw buurt?                               7,9
                                                                                                                                                                  7,8
                                                                                                  Hoe gaan verschillende groepen                                7,2
                                                                                                  mensen in uw buurt met elkaar                                 7,3
                                                                                                               om?                                              7,3
                                                                                                                                                                                      2019
                                                                                                                                                          6,7
                                                                                                      Helpen mensen elkaar in uw                                                      2021
                                                                                                                                                           6,9
                                                                                                               buurt?
                                                                                                                                                          6,8
                                                                                                                                                                                      2023
                                                                                                         Hoe beoordeelt u de                              6,6
                                                                                                         betrokkenheid van de                             6,7
                                                                                                      buurtbewoners bij de buurt?                         6,6
                                                                                                                                                          6,5
                                                                                                     In welke mate heeft u contact
                                                                                                                                                          6,6
                                                                                                         met buurtbewoners?
                                                                                                                                                          6,6

                                                                                                                                      1   2   3   4   5   6      7      8    9 10
                                                                        bron: WiMRA 2023                                                                                    bron: WiMRA 2023

                                                                                           100
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>Cijfer voor zich thuisvoelen in de buurt liggen tussen een 6,2 en 8,7                                 Gevoel van veiligheid is licht afgenomen
Op Marken, op de dijken in Amsterdam-Noord, in Haarlem-Duinwijk en in                                 Gevoelens van veiligheid zijn in lichte mate gedaald. MRA-bewoners beoordelen
Beemster voelen bewoners zich het meest thuis in hun buurt. En ook in de kleine                       de veiligheid overdag met een 8,3, in 2021 was dat 8,4 en in 2019 eveneens een
kernen van Waterland, in Bloemendaal, de binnenstad van Weesp, in Wijk aan Zee                        8,3. Voor het veiligheidsgevoel ’s avonds geven bewoners gemiddeld een 7,4, in
en in de villaparken in Hilversum is de beoordeling gemiddeld een 8,5 of hoger.                       2021 en 2019 was dat een 7,5.
Ook enkele andere gebieden binnen Amsterdam vallen in positieve zin op, zoals                         In de MRA lopen de gemiddelde rapportcijfers voor de veiligheid ’s avonds uiteen
het gebied van de Grachtengordel tot aan de Zuidas, het Oostelijk Havengebied,                        van een 5,6 tot een 9,1. In Amsterdam Osdorp en Burgwallen Oude-Zijde geven
Watergraafsmeer, landelijk Noord en Weesp-Bloemendalerpolder. In Amsterdam                            bewoners de laagste cijfers voor het veiligheidsgevoel ’s avonds. In
Nieuw-West en Zuidoost geven bewoners een lager rapportcijfer voor het zich                           laatstgenoemde gebied zakte dit veiligheidsgevoel zeer sterk tussen 2019 en
thuis voelen in de buurt.                                                                             2021, van een 7,1 naar een 5,7. Buiten Amsterdam is het veiligheidsgevoel ’s
                                                                                                      avonds het laagst in Haarlem Meerwijk (6,1). Bewoners van de
                                                                                                      Bloemendalerpolder in Weesp voelen zich juist erg veilig ’s avonds in hun buurt
                                                                                                      (9,1), net als in Marken (8,6). Ook de sterkste verbetering van het
Figuur 8.9       Voelt u zich thuis in uw buurt? MRA, 2023 (rapportcijfer)                            veiligheidsgevoel in de avond zien we in Amsterdam, vooral in twee gebieden in
                 Dashboard Metropoolregio
                                                                                                      Zuidoost: Amsterdamse Poort (+0,6; 6,0) en Ganzenhoef (+0,7; 6,7).
                min:   5,5 6,0 6,5 7,0 7,5 8,0    max:
                 .                                 .
  onvoldoende               6,2                  8,7
      data



                                                                                                      Figuur 8.10   Gevoel van veiligheid overdag en ’s avonds, MRA, 2019-2023
                                                                                                                    (rapportcijfer)
                                                                                                      10,0
                                                                                                       9,0
                                                                                                       8,0           8,3     8,4      8,3
                                                                                                       7,0                                               7,5       7,5       7,4
                                                                                                       6,0
                                                                                                       5,0
                                                                                                       4,0
                                                                                                       3,0
                                                                                                       2,0
                                                                                                       1,0
                                                                                                                           overdag                               's avonds
                                                                                                                                     2019      2021       2023

                                                                             bron: WiMRA 2023                                                                                      bron: WiMRA 2023

                                                                                                101
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>Overlast van vervuiling afgenomen, meeste overlast in Amsterdam                                         In stedelijke gebieden en rond hoogovens meeste overlast van vervuiling Overlast
Bewoners van de MRA denken wisselend over overlast. Een laag cijfer staat hier                          door vervuiling wordt vooral veel ervaren in delen van Amsterdam, zoals
voor veel ervaren overlast en een hoog cijfer staat hierbij voor weinig ervaren                         Burgwallen-Oude en Nieuwe Zijde, Nieuw-West en Zuidoost. Maar in meer delen
overlast. Overlast wordt vooral ervaren door vervuiling (6,4), geparkeerde auto’s                       van de MRA geven bewoners aan dat zij overlast hebben van vervuiling, zoals in
(6,6) en verkeerslawaai (6,8). Er wordt minder overlast ervaren van horeca (8,1),                       delen van Zaanstad en Beverwijk. En ook in Wijk aan Zee, waar de hoogovens
buren (7,6) en andere mensen in de buurt (7,3). De verschillen ten opzichte van                         staan, ervaren bewoners relatief veel overlast van vervuiling. In Haarlem speelt
2021 zijn minimaal. Hoewel er in 2023 minder overlast wordt ervaren door                                deze vorm van overlast het sterkst in Meerwijk. In Bloemendaal, Heemstede,
vervuiling dan in 2021 is het gemiddelde rapportcijfer wel nog steeds lager dan in                      Heemskerk, Waterland, Amstelveen, Aalsmeer, Ouder-Amstel en Het Gooi wordt
2019 (6,6).                                                                                             de minste overlast door vervuiling ervaren.

Figuur 8.11   In welke mate ervaart u overlast van de onderstaande categorieën?
              MRA, 2019-2023
              (rapportcijfer, 1=ernstige overlast, 10=geen overlast)
                                                                                                        Figuur 8.12    Oordeel over overlast door vervuiling, MRA, 2023
                                                                           8,1                                         (rapportcijfer,1=ernstige overlast, 10=geen overlast)
        horeca (hotels, restaurants, cafés)                                 8,2                                        Dashboard Metropoolregio
                                                                            8,1
                                                                         7,6                                          min:   5,5 6,0 6,5 7,0 7,5 8,0   max:
                                    buren                                7,5                                           .                                .
                                                                         7,6                              onvoldoende 3,4
                                                                                                              data
                                                                                                                                                 8,1

                                                                        7,5
               andere mensen in de buurt                                7,4
                                                                        7,3
                                                                                          2019
                             bouwoverlast
                                                                      7,2                 2021
                                                                     7,1
                              criminaliteit                          7,1                  2023
                                                                     7,1
                                                                    7,0
                           verkeersdrukte                           7,0
                                                                    6,9
dierplagen buiten (ratten/muizen/vogels)
                                                                    6,9
                                                                     6,9
                           verkeerslawaai                           6,8
                                                                    6,8
                                                                   6,6
                           parkeren auto's                         6,6
                                                                   6,6
                                                                   6,6
                                 vervuiling                       6,3
                                                                  6,4
                                              1   2   3   4   5     6      7    8 9 10
                                                                               bron: WiMRA 2023                                                                                bron: WiMRA 2023

                                                                                                  102
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>Met name straten en stoepen een verbeterpunt in de woonomgeving, openbaar                                    Openbaar vervoer vooral verbeterpunt in Nederhorst den Berg, Muiden en
vervoer vaker genoemd dan in 2021                                                                            landelijk Amsterdam-Noord
Een overgrote meerderheid van de MRA-bewoners (92%) geeft aan dat er zaken in                                Het openbaar vervoer wordt in Nederhorst den Berg, Muiden en in landelijk
hun woonomgeving verbeterd zouden kunnen worden. Het meest genoemd                                           Amsterdam-Noord door minstens de helft van de bewoners als verbeterpunt voor
worden het schoonhouden van straten en stoepen (35%), het onderhoud van                                      de woonomgeving genoemd. Ook aan de randen van de Haarlemmermeer, in
straten en stoepen (32%) en meer parkeergelegenheid voor de auto (27%). Ten                                  Aalsmeer en in IJburg vindt een relatief groot deel van de bewoners dat de
opzichte van 2021 wordt meer groen minder vaak genoemd: 25% tegenover 30%                                    bereikbaarheid per openbaar vervoer beter zou kunnen. In hoogstedelijke
in 2021. Het openbaar vervoer wordt vaker als verbeterpunt genoemd: 17%,                                     gebieden als Burgwallen-Oude Zijde, De Weteringschans en Almere Stad
tegenover 13% in 2021. Bij de categorie anders noemt men onder meer dat de                                   (Centrum en Oost) wordt het openbaar vervoer weinig genoemd als verbeterpunt.
afvalinzameling beter kan en verkeersmaatregelen (30 km/u, meer of juist minder
betaald parkeren). Acht procent geeft aan dat er niets te verbeteren valt.


Figuur 8.13    Op welke zaken zou de woonomgeving verbeterd kunnen worden?                                   Figuur 8.14     Aandeel dat openbaar vervoer noemt als verbeterpunt
               MRA, 2023 (%)                                                                                                 voor de woonomgeving, MRA, 2023 (%)

         schoonhouden straten en stoepen                                       36                                            min: 15% 28% 40% 53% max:
                                                                               35                              onvoldoende   2%                   66%
              onderhoud straten en stoepen                                32                                       data
                                                                          32
              meer parkeergelegenheid auto                             28
                                                                      27
              meer parkeergelegenheid fiets                           27
                                                                    25                   2021
                                meer groen                               30
                                                                    25
                                                                    24                   2023
                      schoonhouden groen                          24
                                  veiligheid                     22
                                                                  23
                          onderhoud groen                      21
                                                                 22
onderhoud/verbeteren bestaande woningen                         21
                                                                21
          inrichting van de verkeerssituatie                  19
                                                              19
meer winkels voor dagelijkse boodschappen                   16
                                                             17
                         openbaar vervoer              13
                                                          17
                                     anders             14
                                                       13
                        niets te verbeteren        8
                                                   8                                 %
                                               0                  20                40
                                                                                    bron: WiMRA 2023                                                                               bron: WiMRA 2023

                                                                                                       103
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>8.3 Woningtevredenheid weer even hoog als in 2019

Met een 8,0 gemiddeld is de woningtevredenheid met de woning na een lichte                        Staat van onderhoud laagst beoordeeld in particuliere sociale verhuur
daling in 2021 (7,9) weer terug op het niveau van 2019. In grote delen van de MRA                 Bewoners van een eigen koopwoning zijn vaker dan huurders tevreden met de
is de tevredenheid hoog. De laagste beoordelingen komen uit Amsterdam                             staat van onderhoud van hun woning. Dit verschil bestond ook in eerdere jaren.
Venserpolder (6,9) en de H-buurt (6,8) en ook de hoogste scores zijn te vinden in                 Huurders van een particuliere sociale huurwoning zijn het minst tevreden over de
Amsterdam: Nieuwendammerdijk/ Buiksloterdijk (8,8) en Waterland (8,7). Buiten                     staat van onderhoud (6,3) en hun tevredenheid daalde iets ten opzichte van
Amsterdam worden vooral woningen in Blaricum en Laren (beide 8,6) en in delen                     2021.Verder loopt de tevredenheid met het onderhoud van naoorlogse woningen
van Purmerend, Hilversum, Wijdemeren, Beverwijk, Edam-Volendam en                                 op met het bouwjaar van de woning. Bewoners van een vooroorlogse sociale
Heemskerk (allen 8,5 of hoger) goed beoordeeld. De woningtevredenheid ligt al                     huurwoning van een particulier zijn het minst tevreden met het onderhoud (5,8) en
jaren hoger onder kopers (8,4) dan onder vrije sector huurders (7,5) en sociale                   eigenaren van een nieuwbouwwoning het meest tevreden (9,1).
huurders (7,2)

Figuur 8.15      Tevredenheid met de eigen woning, MRA, 2023 (rapportcijfer)                      Figuur 8.16   Tevredenheid met de staat van onderhoud van de woning,
                 Dashboard Metropoolregio                                                                       naar eigendomsvorm, 2017-2023 (rapportcijfer)
                min:   5,5 6,0 6,5 7,0 7,5 8,0   max:

  onvoldoende
                 .                                .                                                                                                     6,6
      data
                                 6,8             8,8                                                            sociale huur,                            6,7
                                                                                                                 corporatie                             6,5
                                                                                                                                                         6,6                         2017

                                                                                                                                                       6,4                           2019
                                                                                                                sociale huur,                          6,4
                                                                                                                 particulier                            6,4                          2021
                                                                                                                                                       6,3
                                                                                                                                                                                     2023
                                                                                                                                                               7,1
                                                                                                           vrije sector huur,                                  7,1
                                                                                                               corporatie                                     7,0
                                                                                                                                                              7,0

                                                                                                                                                              7,0
                                                                                                           vrije sector huur,                                  7,2
                                                                                                               particulier                                    7,1
                                                                                                                                                               7,2

                                                                                                                                                                     8,0
                                                                                                                koopwoning                                           8,1
                                                                                                                                                                     8,0
                                                                                                                                                                     8,1

                                                                                                                                0    2         4         6             8        10
                                                                                                                                                                           bron: WiMRA 2023
                                                                         bron: WiMRA 2023

                                                                                            104
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>Maatregelen tegen warmteverlies meest genoemde aandachtspunt                                                          8.4 Aandeel dat woning te klein of groot vindt is stabiel
Bewoners vinden vooral dat in hun woning maatregelen nodig zijn tegen
warmteverlies, zoals dubbelglas. Ook maatregelen tegen hitte worden vaak                                              In 2023 vindt 9% van de huishoudens de woning te klein en 3% de woning te groot.
genoemd als aandachtspunt, net het sanitair. Bij particuliere huur zijn                                               Deze aandelen blijven stabiel over de tijd. De helft (52%) vindt de woning niet (te)
warmteverlies, hitte en de geluidsisolatie tussen woningen de meest genoemde                                          groot en niet (te) klein, 20% vindt de woning klein maar passend en 16% vindt de
verbeterpunten. Bij corporatie huur zijn dat geluidsisolatie tussen woningen, het                                     woning groot maar passend. Amsterdamse huishoudens vinden hun woning vaker
sanitair en warmteverlies. Van bewoners van een vooroorlogse woning vindt bijna                                       te klein dan huishoudens elders in de MRA. Hetzelfde geldt voor bewoners van een
de helft (45%) dat hun woning beter beschermd moet worden tegen                                                       sociale huurwoning, eenoudergezinnen, stellen met drie of meer kinderen en
warmteverlies. Een op de vijf heeft geen aanmerkingen op de woning. Deze groep                                        bewoners tot 55 jaar. 55-plushuishoudens vinden de woning vaker te groot. Dit
is groter onder bewoners van nieuwbouw (36%) en koopwoningen (25%).                                                   geldt vooral voor de ouderen in een koopwoning.


Figuur 8.17 Top tien aandachtspunten woningonderhoud, meerdere
antwoorden mogelijk, naar eigendomsverhouding en totaal, MRA, 2023 (%)
                                     corporatie huur                                        particuliere huur         Figuur 8.18   Mate waarin huishoudens vinden dat zij te klein of te groot wonen,
geluidsisolatie tus. woningen                 34                         warmteverlies                36                            naar peiljaar, segment, huishoudenstype en leeftijd (%)
    badkamer, douche, toilet                  33                                  hitte             30
                  warmteverlies              31        geluidsisolatie tus. woningen                29
                           hitte             30            badkamer, douche, toilet                27
            vocht en schimmel               28                     vocht en schimmel               27
         keuken / keukenblok                27          geluidsisolatie lawaai buiten             25
 geluidsisolatie lawaai buiten             24                   keuken / keukenblok               23
            buitenschilderwerk           21                        buitenschilderwerk            21
 coll. installatie (trappen, lift)      16              coll. installatie (trappen, lift)      17
    beveiliging tegen inbraak           16                 beveiliging tegen inbraak           16
   brandveiligheid algemeen           9                   brandveiligheid algemeen           10
                                     koop                                                   totaal MRA
           buitenschilderwerk              27                          warmteverlies                28
                warmteverlies             24              badkamer, douche, toilet                 26
   badkamer, douche, toilet              22                                     hitte             25
                         hitte          20                        buitenschilderwerk              24
        keuken / keukenblok            16              geluidsisolatie tus. woningen              24
geluidsisolatie tus. woningen          14                      keuken / keukenblok               21
  gevel, dak(goot), fundering         14                          vocht en schimmel             19
 geluidsisolatie lawaai buiten       11                 geluidsisolatie lawaai buiten           18
           vocht en schimmel         10                  gevel, dak(goot), fundering          13
    beveiliging tegen inbraak        8                     beveiliging tegen inbraak          12
          geen aanmerkingen               25                     geen aanmerkingen              19
                                                                                                                                                                                              bron: WiMRA 2023
                                                                                            bron: WiMRA 2023


                                                                                                                105
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>8.5 Mate waarin ouderen de buurt geschikt vinden om oud                                  Figuur 8.19     Aandeel huishoudens van 65 jaar en ouder, MRA, 2023 (%)

    in te worden niet veranderd                                                            onvoldoende
                                                                                                         min: 22% 28% 34% 40% max:

                                                                                                         3%                    42%
                                                                                               data

Ruim een kwart van de huishoudens in de MRA is 65 jaar of ouder (26%). Deze
groep is relatief groot in Gooi en Vechtstreek (32%). Het aandeel ouderen is het
hoogst in de Laren, maar ook in Bloemendaal, Wijdemeren, Hilversum en Edam-
Volendam wonen relatief veel 65-plussers. In Amsterdam is de groep het kleinst
(22%), hoewel in enkele gebieden, zoals Weesp, Betondorp en Reigersbos, het
aandeel 65-plussers juist weer relatief groot is. De 65-plussers in de MRA geven
gemiddeld een 7,5 voor de mate waarin hun buurt geschikt is om oud in te worden,
net als in 2021. De gebieden waar relatief veel ouderen wonen, zijn vaak ook de
gebieden waar 65-plussers vaker aangeven dat zij hun buurt geschikt vinden om
oud in te worden.




                                                                                                                                                                   bron: WiMRA 2023




                                                                                   106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>In delen Amsterdam en Haarlem vinden ouderen de buurt minder geschikt                      Figuur 8.20      Is de buurt geschikt om oud in te worden volgens 65-plussers,
                                                                                                            MRA,2023 (rapportcijfer)
De mate waarin 65-plussers hun buurt geschikt vinden om oud in te worden hangt
                                                                                                            Dashboard Metropoolregio
vooral samen met de mate waarin zij zich er thuis voelen.1 Daarnaast is het aanbod                         min:   5,5 6,0 6,5 7,0 7,5 8,0     max:
van zorgvoorzieningen, frequent contact met buurtgenoten, de mate waarin                     onvoldoende               6,3              8,3
                                                                                                 data
bewoners elkaar helpen, de buurttevredenheid en de verwachte buurtontwikkeling
bepalend. Ook dragen het veiligheidsgevoel, groenvoorzieningen en afwezigheid
van burenoverlast hieraan bij. Vooral in Geuzenveld/Sloterdijk (6,3), Osdorp-
Midden en Slotermeer-Noordoost (6,5) vinden ouderen hun buurt minder geschikt
om oud in te worden. Buiten Amsterdam geven ouderen in delen van Haarlem
hiervoor rapportcijfers lager dan een 7,0. In andere delen van Haarlem, Gooi en
Vechtstreek, Amstelveen, Bloemendaal en Heemstede vindt men de buurt juist
vaker wel geschikt om oud in te worden. Ook in enkele meer welvarende delen van
Amsterdam is dat zo, zoals in Watergraafsmeer en Oud-Zuid.




                                                                                                                                                                      bron: WiMRA 2023




                                                                                     107
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>8.6 Helft ouderen vindt de huidige woning geschikt om oud                                            Een derde van de ouderen die nog niet geschikt wonen, wil verhuizen
    in te worden                                                                                     Vooral 65-plussers met een appartement met lift of een benedenwoning vinden
                                                                                                     hun woning geschikt om oud in te worden. Ook ouderen in een relatief nieuwe
Ruim de helft (53%) van de 65-plussers in de MRA vindt de woning geschikt om                         woning of in woningen met een relatief zuinig energielabel, zien het ouder worden
oud in te worden, in 2019 was dit 54%. Een deel van de ouderen (31%) geeft aan                       in de woning positiever tegemoet. Bewoners die hun woning te klein of te groot
dat er aanpassingen nodig zijn om de woning geschikt te maken. 75-plussers zien                      vinden, geen buitenruimte hebben of de trap moeten nemen om bij de voordeur te
hun woning vaker als geschikt om oud in te worden dan bewoners tussen de 65 en                       komen vinden hun woning relatief vaak ongeschikt. Bewoners die hun woning
75 jaar. De 75-plussers wonen dan ook vaker in een gelijkvloerse woning,                             ongeschikt vinden om er oud in te worden, zouden zelden de woning willen (laten)
appartement met lift of in een woongroep. Ouderen in corporatiehuurwoningen                          aanpassen om er te kunnen blijven wonen (5%). De meesten verhuizen liever naar
geven vaker aan dat zij de woning geschikt vinden om oud in te worden (59%), dan                     een woning die hiervoor wel geschikt is (72%). Dit geldt nog iets vaker voor
bewoners van particuliere huurwoningen (55%) of koopwoningen (48%).                                  particuliere huurders (76%). Ouderen die de woning na enkele aanpassingen wel
Particuliere huurders vinden de woning relatief vaak ongeschikt om oud in te                         geschikt zouden vinden, zijn vaker bereid om de huidige woning aan te passen
worden (22%). Kopers geven vaak aan dat de woning eerst aangepast zal moeten                         (37%). Toch geeft ook de helft (49%) aan, in ieder geval op dit moment, niks aan te
worden.                                                                                              willen doen. Vooral de 65-plussers met een ruime woning (>100 m2) en grote tuin
                                                                                                     (>25 m2) vinden dat de woning aanpassingen nodig heeft om op langere termijn
                                                                                                     geschikt te blijven

Figuur 8.21   Aandeel ouderen dat woning geschikt vindt om oud in te worden,
              naar leeftijd en eigendomsvorm, MRA, 2017-2023 (%)                                     Figuur 8.22   Wanneer uw woning nu niet geschikt is om oud in te worden,
                                                                                                                   wat wilt u daar aan (laten) doen? 65-plussers, MRA,
        65-74 jaar                  49                      33               18                                    2023 (%)
  75 jaar en ouder                       60                       29           10
                                                                                                     woning geschikt na enige
   corporatiehuur                     59                         24          16                                                                 49                         37           14
                                                                                                          aanpassingen
  particuliere huur                  55                     23              22
eigenaar-bewoner                   48                        40                12                      woning ongeschikt om
                                                                                                                                      23         5                        72
                                                                                                         oud in te worden
              2017                    52                     34              14
              2019                    54                     31              16
              2023                    53                     32              15       %                               totaal               40                   26               33
                                                                                                                                                                                               %
                      0          20           40       60              80           100
                                                                                                                                0           20           40          60         80           100
                          ja   ja, na enige aanpassingen aan de woning        nee                                                   wil (nog) niets doen
                                                                                                                                    wil huidige woning (laten) aanpassen
                                                                            bron: WiMRA 2023                                        wil verhuizen naar een passende woning
                                                                                                                                                                                     bron: WiMRA 2023

                                                                                               108
</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>Vooral aanpassingen aan de trap nodig om woning geschikt te maken                                         8.7 Drie op de tien ouderen heeft interesse in een
Volgens bewoners van 65-plus die de huidige woning ongeschikt vinden om oud in                                aangepaste woonvorm
te worden, moet vooral de trap aangepast worden om de woning op termijn
geschikt te maken. Bijvoorbeeld door leuningen aan te brengen. Ook zou het                                Drie op tien (32%) 65-plushuishoudens in de MRA hebben interesse in een
aanpakken van de badkamer en het toilet (bijvoorbeeld met beugels, een                                    woonvorm die speciaal geschikt is voor ouderen, zoals een woongroep,
douchezitje of verhoogd toilet) volgens veel ouderen de woning geschikter maken                           zelfstandige woning in een ouderenhofje, gezamenlijke zorginkoop,
om oud in te worden. Relatief weinig ouderen willen de woning anders indelen, de                          aanleunwoning of verpleeghuis. Dit aandeel ligt iets lager in Gooi en Vechtstreek
keuken aanpassen of de deuren en gangen verbreden. Overige gewenste                                       (29%). In Amstelland-Meerlanden is de interesse het hoogst (35%), met name in
aanpassingen die worden genoemd zijn het aanbrengen van een lift, het                                     Hoofddorp, Aalsmeer, Duivendrecht en Diemen Zuid. Ook in delen van Haarlem,
aanpassen van drempels, het inruilen van een bad voor een douche, meer toiletten                          Zaanstad, Edam-Volendam, Heemskerk en in de Amsterdamse Scheldebuurt en
en verduurzaming van de woning.                                                                           delen van Amsterdam Zuidoost, Noord en Nieuw-West is er verhoudingsgewijs
                                                                                                          veel interesse in een woonvorm voor ouderen.

                                                                                                          Figuur 8.24     Aandeel met interesse in een woonvorm speciaal geschikt voor
                                                                                                                          ouderen, 65-plussers, MRA, 2023 (%)     Dashboard Metropoolregio
                                                                                                                          min: 20% 25% 30% 35% max:

                                                                                                            onvoldoende   17%                  53%
                                                                                                                data

Figuur 8.23    Gewenste aanpassingen aan de woning, 65-plussers, MRA, 2023
               (%)


                  trap (traplift, leuningen)                                76

   badkamer (beugels, douchezitje, etc.)                      45

toilet (beugels, verhoogde toiletpot, etc.)                  39

                   woning anders indelen           8

                                    keuken 6

              verbreden deuren en gangen 3

                                    anders         11
                                                                                         %
                                               0        20        40   60        80   100

                                                                                 bron: WiMRA 2023
                                                                                                                                                                               bron: WiMRA 2023

                                                                                                    109
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>Meeste interesse in een zelfstandige woning in een ouderenhofje                         Figuur 8.25    Bij interesse in een aangepaste woonvorm, aan wat voor
                                                                                                       woonvorm denkt u dan? Meerdere antwoorden mogelijk,
Onder 65-plussers met interesse in woonvorm voor ouderen, is een zelfstandige
                                                                                                       65-plussers, MRA, 2023 (%)
woning in een hofje voor ouderen het populairst. Ruim de helft is hierin
geïnteresseerd. Bewoners tussen de 65 en 75 jaar noemen deze woonvorm vaak                 zelfstandige woning in een hofje voor ouderen                           56

(60%). Een derde van de 65-plussers (34%) denkt aan een aanleunwoning. Dit                                               aanleunwoning                   34
geldt vaker voor 75-plussers (39%). Een kwart heeft interesse in een woongroep                                              woongroep               25
van gelijkgestemden. Interesse in gezamenlijke inkoop van zorg loopt op met het
                                                                                                           gezamenlijke inkoop van zorg        13
inkomen en is hoger onder kopers dan onder huurders en hoger onder stellen dan
alleenwonenden. Vijftien procent denkt aan een andere woonvorm, hier noemen                 mantelzorgwoning in tuin van huidige woning 4

ouderen onder andere een seniorenwoning, zelfstandig of in een complex, een                                                verpleeghuis 3
nultredenwoning, een woning met een (trap)lift of met een badkamer beneden.                                                      anders        15
Ook noemt men een betaalbaar appartement, een woning met tuin, een
                                                                                                              weet niet, geen antwoord 2
woonvorm samen met familieleden, een woning in een gemengd wooncomplex                                                                                                               %
met jong en oud, een kleinere woning, een grotere woning en een vakantiehuisje,                                                            0        20        40        60   80    100

tinyhouse of bungalow.                                                                                                                                                       bron: WiMRA 2023




                                                                                  110
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>9 Duurzaamheid                                                                            Het lijkt erop dat door de energiecrisis meer huishoudens het belang van
                                                                                           verduurzamingsmaatregelen zijn gaan inzien. Zo zegt een kleiner deel
                                                                                           geen behoefte te hebben aan dit soort maatregelen en is het aandeel dat
                                                                                           wil verduurzamen door het aanbrengen van dubbel glas, HR-glas of
Kernpunten                                                                                 vacuümglas gestegen van 13% naar 21%. Rond een vijfde wil overstappen
                                                                                           van gas naar elektriciteit en de interesse in een waterpomp is gestegen
     Vooral de aanwezigheid van zonnepanelen als energiebron is tussen 2021               van 12% naar 16%.
      en 2023 sterk toegenomen (van 14% naar 20%). Het aandeel woningen
      dat verwarmd wordt door een warmtepomp of een                                       Huishoudens geven vaker aan dat de woning al voldoende duurzaam is.
      warmteterugwininstallaties is nog zeer gering maar verdubbelde wel van               Net als in eerdere jaren is er een duidelijk verschil tussen kopers en
      3% in 2021 naar 6% in 2023.                                                          huurders in de bereidheid om te investeren in het verduurzamen van de
                                                                                           woning of hiervoor een hogere huur te betalen. Bij huurders is 47%
     De toename van zonnepanelen, warmtepompen en warmte-                                 hiertoe niet bereid en bij kopers geldt dat voor 13%. Kopers geven in 2023
      terugwininstallaties is het meest zichtbaar bij koopwoningen met een                 vaker dan in 2019 en 2021 aan dat zij zeker bereid zijn om te investeren in
      WOZ-waarde van meer dan €296.000. Bij koopwoningen met een lagere                    verduurzaming (26% versus 23%).
      WOZ-waarde ligt het aandeel woningen met deze duurzame energie- en
      verwarmingsbronnen veel lager (15% versus 36%) en is er geen toename                Huurders die geen hogere huur willen betalen voor het verduurzamen
      hiervan.                                                                             geven het meest als reden hiervoor (46%) dat zij woningverduurzaming
                                                                                           een zaak voor de eigenaar vinden. Daarna worden een gebrek aan
     In de sociale huur van particulieren komt verduurzaming met                          financiële ruimte en het al betalen van een hoge huur veel genoemd.
      zonnepanelen, warmteterugwininstallaties en warmtepompen nog steeds
      weinig voor (5%). Wel is er in dit segment een duidelijke afname van het            Kopers die niet willen investeren in woningverduurzaming worden, net als
      aandeel woningen met slechts een kachel of geiser als                                in eerdere metingen, het meest tegengehouden door de kosten (27%) en
      verwarmingsvoorziening.                                                              de lange terugverdientermijn (21%). De lange terugverdientermijn wordt
                                                                                           echter wat minder vaak als reden genoemd dan voorheen.
     Onder huishoudens die hun woning zouden willen (laten) verduurzamen
      zijn zonnepanelen nog steeds de populairste verduurzamingsmaatregel,
      30% heeft interesse hierin.




                                                                                 111
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre>9.1 Aanwezigheid van duurzame voorzieningen                                                      Aanwezigheid zonnepanelen sterk toegenomen
                                                                                                 Het aandeel woningen waarbij duurzame energie- of verwarmingsvoorzieningen
In negen procent van alle woningen in de MRA is (overwegend) enkel glas                          aanwezig zijn, is gegroeid. De aanwezigheid van zonnepanelen nam het sterkt toe.
aanwezig. Dat is het vaakst het geval in de centrale delen van Amsterdam (vooral                 In 2023 gaat het om 20%, in 2021 was dit nog 14% en 9% in 2019. Vier procent van
Grachtengordel-Zuid, Grachtengordel-West en Burgwallen-Nieuwe Zijde) en                          alle woningen beschikt over een warmtepomp en twee procent over een
Haarlem, maar ook in naoorlogse wijken zoals Nellestein in Amsterdam. Dit is ook                 warmteterugwininstallatie (WTW). In 2021 waren deze categorieën nog niet
in mindere mate het geval in delen van Gooi en Vechtstreek, namelijk Hilversum-                  uitgesplitst in de enquête en samen nog maar 3%.
Centrumzone en ’s-Graveland. Zeker in de binnenstedelijke gebieden is vaak
sprake van monumentaal glas, dat niet zonder meer vervangen kan worden.




Figuur 9.1      Aanwezigheid van overwegend enkel glas, MRA, 2023 (%)                            Figuur 9.2     Aanwezigheid van energie- en verwarmingsvoorzieningen, MRA,
                min: 14% 28% 41% 55% max:
                                                                                                                2019-2023 (%)
  onvoldoende   0%                   69%
      data                                                                                       CV-ketel (HR-ketel,                            74                               5
                                                                                                     VR-ketel)
                                                                                                                                               71         blokverwarming         4
                                                                                                                                              67                                 5
                                                                                                                                         56
                                                                                                     gasaansluiting                     55                  warmtepomp
                                                                                                                                        54                                       4
                                                                                                                                                                                                         2019
                                                                                                     aansluiting op                    48                                        4
                                                                                                                                      46                            geiser       4                       2021
                                                                                                        elektra                      42                                          3
                                                                                                                                                                                                         2023
                                                                                                                           9
                                                                                                     zonnepanelen          14                             WTW-installatie
                                                                                                                             20                                                  2
                                                                                                                           13                                                    2
                                                                                                                                                          warmtepomp/
                                                                                                  stadsverwarming          13                                                    3
                                                                                                                           13                             WTW-installatie

                                                                                                                           8                                                     1
                                                                                                  elektrische boiler 8                                        zonneboiler        1
                                                                                                                           8                                                     1
                                                                                                                           8                                                     2
                                                                                                  kachel (hout, gas) 8                                    anders, namelijk       2
                                                                                                                           8                          %                          2                   %

                                                                                                                       0        20    40      60     80                      0       20   40   60   80
                                                                        bron: WiMRA 2023                                                                                                        bron: WiMRA 2023


                                                                                           112
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>Verduurzaming gaat niet gelijk op in de verschillende segmenten                                                     Woningen met alleen kachel of geiser als verwarming zijn vooral in Amsterdam
Zonnepanelen, een warmtepomp of een warmteterugwininstallatie zijn het vaakst                                       te vinden
aanwezig bij koopwoningen met een WOZ-waarde vanaf €296.000 (36%). In 2021                                          Vooral in de oudere wijken in Amsterdam, zoals De Baarsjes en De Pijp, maar ook
was dit nog bij 27% van dit segment het geval. Bijkoopwoningen met een lagere                                       landelijk Noord, zijn relatief veel woningen met alleen een kachel of geiser en geen
WOZ-waarde bleef het aandeel met zonnepanelen, een warmtepomp of                                                    centrale verwarming, stadsverwarming of blokverwarming. Het gaat daar om
warmteterugwinning nagenoeg gelijk (15%). Bij particuliere sociale huur zijn deze                                   meer dan vijf procent van de woningvoorraad. Buiten Amsterdam zien we dit
voorzieningen het minst vaak aanwezig (5%). Het aandeel sociale huurwoningen                                        relatief het vaakst in delen van Haarlem, IJmond, Hilversum en Amstelveen. In
van corporaties met zonnepanelen, een warmtepomp of warmteterugwinning                                              gebieden met veel naoorlogse bouw komt het juist weinig voor dat woningen
nam toe van 8% in 2021 naar 12% in 2023. Ook in de vrije sector van corporaties                                     alleen een kachel of geiser hebben.
en particulieren was er sprake van een toename. In totaal heeft 3% van de
woningen in de MRA alleen een kachel of geiser en geen centrale verwarming,
stadsverwarming of blokverwarming. In 2021 was dit nog 4%. Dit komt het vaakst
voor bij particuliere sociale huur (10%). Wel is er bij dit segment sprake van een
afname: in 2021 had 18% van dit segment alleen een kachel of geiser.                                                Figuur 9.4      Aanwezigheid van alleen een kachel of geiser, MRA, 2023
                                                                                                                                    (%)
                                                                                                                                    min:   5%   7%   9%   11% max:

                                                                                                                      onvoldoende   0%                        13%
                                                                                                                          data

Figuur 9.3      Mate van verduurzaming van woningen naar segment, MRA,
                2021-2023 (%)
           sociale huur, corporatie 2021     4                                                       8
                                     2023   2                                                      12
           sociale huur, particulier 2021         18                                                  5
                                     2023       10                                                    5
      vrije sector huur, corporatie 2021    1                                                     15
                                     2023   1                                                    19
      vrije sector huur, particulier 2021     7                                                      9
                                     2023    4                                                     14
   koopwoning, WOZ tot €296.000 2021        2                                                     16
                                     2023   2                                                     15
 koopwoning, WOZ vanaf €296.000 2021        1                                               27
                                     2023   2                                          36
                             totaal 2021     4                                                 16
                                     2023   3                                                23           %

                                        0              20        40         60        80        100
   alleen kachel of geiser   gemiddeld duurzaam         zonnepanelen, warmtepomp, warmteterugwinning

                                                                                        bron: WiMRA 2023                                                                                      bron: WiMRA 2023

                                                                                                              113
</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>Veel duurzame woningen in de Bloemendalerpolder in Weesp                                9.2 Hoe wil men in de toekomst de woning verduurzamen?
Zonnepanelen, een warmtepomp of warmteterugwinning komen het vaakst voor
in Weesp-Bloemendalerpolder, en delen van Aalsmeer en Beverwijk.                        Op de vraag hoe men in de toekomst de woning wil (laten) verduurzamen, geven
Zonnepanelen, warmtepompen en warmteterugwininstallaties zijn het minst vaak            MRA-bewoners het vaakst aan te willen verduurzamen via zonnepanelen (30 %),
te vinden in de meeste delen van Amsterdam en in Haarlem-Centrum, maar ook in           dubbel glas (21 %) en een overstap van gas naar elektriciteit (19 %). Ten opzichte
Zandvoort en delen van Purmerend komen ze relatief weinig voor. In gebieden             van 2021 is er minder vaak interesse in zonnepanelen, dit kan mogelijk verklaard
met stadsverwarming zal wellicht meespelen dat een overstap naar een andere             worden doordat meer bewoners als zonnepanelen hebben. Ook de interesse in
verwarmingsvoorziening minder voor de hand ligt.                                        vloerisolatie, gevelisolatie, een warmteterugwininstallatie of een groen dak is
                                                                                        minder dan in 2021. Daar staat tegenover dat er juist vaker interesse is in het
                                                                                        aanbrengen van dubbel glas, een warmtepomp, radiatorfolie en tochtstrips. De
                                                                                        groep die geen behoefte heeft aan verduurzaming van de woning, kromp van 28%
                                                                                        in 2021 naar 10% in 2023. Mogelijk houdt deze forse daling verband met de
Figuur 9.5      Aanwezigheid van zonnepanelen, warmtepomp of                            energiecrisis, waardoor meer mensen het belang van energiebesparende
                warmteterugwinning, MRA, 2023 (%)
                Dashboard Metropoolregio                                                maatregelen zijn gaan inzien.
                min: 15% 30% 45% 60% max:

  onvoldoende   0%                   91%
      data                                                                              Figuur 9.6     Op welke manier zou u in de toekomst uw woning willen (laten)
                                                                                                       verduurzamen, MRA, 2021-2023 (%)

                                                                                              zonnepanelen                           33             zonwering
                                                                                                                                    30                                 11                    2021
                                                                                           dubbel glas/ HR/         13                                                 8                     2023
                                                                                                                                                  radiatorfolie
                                                                                                vacuüm                     21                                          10
                                                                                        overstappen van gas                                                                11
                                                                                                                          19                         groen dak
                                                                                          naar elektriciteit                                                               9
                                                                                                                        20                     warmteterugwin              12
                                                                                                vloerisolatie
                                                                                                                      17                         -installatie          7
                                                                                              warmtepomp            12                                HR-ketel         6
                                                                                                                      16                                               6
                                                                                               gevelisolatie          17                           zonneboiler         7
                                                                                                                     15                                                6
                                                                                                 tochtstrips        12                           leidingisolatie       6
                                                                                                                     14                                                5
                                                                                                 dakisolatie        13                                                           28
                                                                                                                    12                          geen behoefte                            %
                                                                                                                                           %                           10
                                                                                                                0              20         40                       0            20     40
                                                                                                                                                                                      bron: WiMRA 2023
                                                               bron: WiMRA 2023

                                                                                  114
</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre>Huishoudens met financiële problemen door een gestegen energierekening
hebben relatief vaak interesse in zonnepanelen
Bewoners die aangeven dat de gestegen energierekening tot (redelijk) veel
financiële problemen heeft geleid, hebben vaker dan gemiddeld interesse in
zonnepanelen: 35% versus 30% (zie fig.9.6). Dit geldt het meest voor kopers
(41%), maar ook voor huurders (33%). Ook is deze groep bewoners veel vaker
geïnteresseerd in dubbel glas (30% versus 21%). Voor verduurzaming door het
aanbrengen van vloerisolatie (24% versus 17%).en gevelisolatie (20% versus 15%)
hebben deze bewoners ook relatief veel interesse De groep met financiële
problemen is heeft ook meer interesse in kleinere maatregelen als het aanbrengen
van tochtstrips en radiatorfolie.

Figuur 9.7      Op welke manier zou u in de toekomst uw woning willen (laten)
                verduurzamen, huishoudens met (redelijk) veel financiële
                problemen door een gestegen energierekening, MRA, 2023 (%)
                                              41                                  21
       zonnepanelen                      33                 warmtepomp         13                   koop
                                         35                                    15
                                     30                                        11
                                                               zonwering        14
          dubbel glas                30                                        13
                                     30                                                             huur
                                                         warmteterugwin- 10
                               20                                           12
         vloerisolatie           25                         installatie     12
                                24                                          12
                                                                  HR-ketel 11                       totaal hh
                                22                                          11                      met
        gevelisolatie          20
                               20                                           8                       financiële
                                                            leidingisolatie 12                      problemen
overstap van gas naar          20                                           11
                               20
     elektriciteit             20                                           11
                                                              zonneboiler 10
                             14                                             11
          tochtstrips          20                                           10
                              19                                groen dak 9
                                                                            9
                               19
          dakisolatie         17                                            6
                              17                                    anders 6
                                                                            6
                             12                                                7
        radiatorfolie         16                           geen behoefte       9
                              15                     %                         9                %
                         0          20         40   60                     0         20   40   60
                                                                                                bron: WiMRA 2023


                                                                                                                   115
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre>9.3 Bereidheid of mogelijkheid om te investeren in                                                                                Eigenaar-bewoners bij verduurzaming meest tegengehouden door kosten
    verduurzaming                                                                                                                 De meest genoemde reden onder huiseigenaren om niet bereid te zijn tot
                                                                                                                                  investeren in verduurzaming is dat de woning al voldoende duurzaam is (35%),
Van de MRA-bewoners geeft 21% aan dat de woning al voldoende duurzaam is,                                                         maar deze reden wordt minder vaak genoemd dan in voorgaande jaren.
dat is vaker dan in 2021 (15%) en 2019 (14%). Bewoners geven minder vaak aan                                                      Vervolgens geven bewoners het meest aan dat het verduurzamen te duur is (27%).
dat ze niet bereid zijn om een hogere huur te betalen of om te investeren met het                                                 De groep die het te duur vindt, is licht gestegen ten opzichte van 2021. Daarna
doel de woning te verduurzamen. In 2023 is 31% hier niet toe bereid, in 2021 gold                                                 volgen een te lange terugverdientijd en leeftijd, maar men noemt die minder vaak
dat voor 38%. Er zijn echter grote verschillen tussen kopers en huurders. Huurders                                                als argument om niet te willen verduurzamen dan in eerdere jaren (21%).
zijn veel vaker dan kopers niet bereid om te betalen voor verduurzaming: 47%                                                      Vergeleken met 2021 noemen minder eigenaar-bewoners verhuisplannen of geen
tegenover 13%. Bij kopers is er een toename van het aandeel dat zeker bereid is te                                                interesse als redenen om niet te willen investeren.
investeren, dat is bij huurders niet het geval.
                                                                                                                                  Figuur 9.9   Waarom bent u niet bereid om in uw woning te investeren om deze
                                                                                                                                  te verduurzamen? Eigenaar-bewoners, MRA, 2019-2023 (%)

                                                                                                                                                                                                   41
                                                                                                                                            woning is al voldoende duurzaam                         44
                                                                                                                                                                                                 35
                                                                                                                                                                                                                     2019
                                                                                                                                                                                            28
                                                                                                                                  te duur (heb onvoldoende financiële ruimte)              24
Figuur 9.8        Bent u bereid om een hogere huur te betalen of te investeren in uw                                                                                                        27                       2021
                  woning om deze te verduurzamen? MRA, 2023 (%)                                                                                                                            23
                                                                                                                                                     te lange terugverdientijd              25                       2023
     huur 2019           13          6                   29                                 51                                                                                            21
          2021              14       7                   27                                53                                                                                              21
                                                                                                                                                        vanwege mijn leeftijd              22
          2023         10        6                      31                                 53                                                                                             19
                                                                                                                                                                                     10
     koop 2019           14                   23                             44                          20                                                            anders        10
          2021
                                                                                                                                                                                     13
                            16                     23                         41                         20
          2023          9                     30                                    46                     15                                                                        11
                                                                                                                                                                te veel gedoe        12
                                                                                                                                                                                     12
    totaal 2019          14              14                        36                             36                                                                                 13
          2021              15            14                       34                             37                                                      heb verhuisplannen         11
                                                                                                                    %                                                                9
          2023         10            17                            38                              35
                                                                                                                                                                                     10
                  0                      20                   40               60                80             100                                            geen interesse        10
                                                                                                                                                                                     5                         %
                      woning is al voldoende duurzaam                   ja, zeker        ja, misschien        nee
                                                                                                                                                                                 0          20      40   60   80
                                                                                                                                                                                                                   bron: WiMRA 2023
                                                                                                         bron: WiMRA 2023

                                                                                                                            116
</pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre>Huurders zien vooral een rol voor de eigenaar bij verduurzaming
Huurders willen het vaakst geen hogere huur betalen voor verduurzaming omdat
zij vinden dat de eigenaar dat moet doen (46%). Daarnaast geven zij vaak aan
onvoldoende financiële ruimte hiervoor te hebben (41%). Vooral huurders in de
vrije sector geven zeer vaak als reden dat zij al een hoge huur betalen: zes op de
tien noemen deze reden. Voor huurders in de sociale huur is de leeftijd vaker dan
voor huurders in de vrije sector een reden om niet te willen bijdragen aan de
verduurzaming van de woning. Huurders in de particuliere huursector geven vaker
dan huurders in een corporatiewoning aan dat zij niet bereid zijn om financieel bij
te dragen vanwege verhuisplannen.

Figuur 9.10     Waarom bent u niet bereid een hogere huur te betalen om de
                woning te verduurzamen? huurders MRA, 2023 (%)

                              40                                           8                         sociale
    dat moet de                       55               heb verhuis-            15
                                   48                                      8                         huur,
   eigenaar doen                       59                plannen                16                   corporatie
                                   46                                          11
                                                                                                     sociale
                               41                                          7
     te duur                    41                                         7                         huur,
  (onvoldoende                37                            anders        6                          particulier
financiële ruimte)             39                                         4
                               41                                          6                         vrije sector
                                                                                                     huur,
                         27                                                6
        ik betaal        26                                                7                         corporatie
                                                            te veel
      al een hoge                        64                               3
                                        60                  gedoe         5                          vrije sector
          huur
                              37                                           6                         huur,
                    18                                                    5                          particulier
      woning is al 10                                    te lange         4
      voldoende 15                                    terugverdien-       6                          totaal
      duurzaam 15                                        termijn          5                          huurders
                    16                                                    5

                  17                                                       4
   vanwege mijn   18                                        geen           5
                11                                                        1
      leeftijd  6                                         interesse       2
                 14                                                        4                    %
                                                  %
                     0   20        40       60   80                   0        20    40   60   80

                                                                                                    bron: WiMRA 2023




                                                                                                                       117
</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>Eindnoot


1        Dit blijkt uit een lineaire regressie waarin de volgende indicatoren zijn
opgenomen: tevredenheid buurt, verwachting van buurtontwikkeling, beoordeling
aanbod groen, beoordeling schoonhouden straten, stoepen en groen, aanbod van
voorzieningen (sport, zorg, parkeren, OV, horeca, winkels, cultuur, buurthuizen),
betaalbaarheid woningen, beoordeling van mate waarin mensen in de buurt elkaar
helpen, gevoel van veranderende bevolkingssamenstelling in de buurt,
beoordeling van de manier waarop verschillende groepen met elkaar omgaan,
betrokkenheid van buurtbewoners, mate van contact tussen buurtbewoners, thuis
voelen in de buurt, veiligheidsbeleving overdag en ’s avonds en de mate van
overlast.          terug naar 8.5




                                                                                     118
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>Uitsplitsing naar Deelregio


Figuur 1.5B       Inkomensgroepen (bruto jaarinkomen huishoudens, incl. studenten),                                              Figuur 2.2B       Woningvoorraad naar segmenten, 2017-2023 (%)
               2017-2023 (%)                                                                                                                    Figuur 2.2 in de inleiding
               Figuur 1.5 in de inleiding             Figuur 1.5                                                                                Figuur 2.2
     Metropoolregio Amsterdam 2017           25                15             7 4 12    10               27                        Metropoolregio Amsterdam 2017            31             9 4 8                        48
                              2019          23                 18             6 3 9   11                30                                                  2019            30             8 3 11                       48
                              2021          24                 18             4 3 9   13                28                                                  2021            30            7 4 12                        48
                              2023          23                  22              8 6  12                 30                                                  2023            30            6 3 14                        47
         Zaanstreek-Waterland 2017         22                16          8 5    14            12         24                             Zaanstreek-Waterland 2017           30            434                      59
                              2019         21                18           7 3 10            14           26                                                  2019           30           23 5                      60
                              2021         20                20          4 4 11             17           25                                                  2021           30           23 5                      61
                              2023         21                 23            7 6            15           28                                                   2023           29           32 5                      60
               Almere/Lelystad 2017        22                14          8 4  13             13          25
                               2019        23                 17          6 4 10            13          27                                     Almere/Lelystad 2017       23           4 4 5                       63
                               2021       21                 16         4 4 12             17            26                                                    2019       24           43 6                        63
                               2023       19                  24           8 6            15            28                                                     2021       24           34 6                        64
                                                                                                                                                               2023       24           34 7                        62
           Gooi en Vechtstreek 2017        20                16        6 4 12          12            31
                               2019       18                19         6 4 9         11             34                                    Gooi en Vechtstreek 2017        23           7 4     8                   58
                               2021        21                 18        3 3 9         14             31                                                       2019        24           6 3    9                    59
                               2023       18                 22          8 6        13              34                                                        2021        24           43    9                     60
                                                                                                                                                              2023        24           53    9                     60
        Amstelland-Meerlanden 2017        17            13         8     3  13        12            33
                              2019        16             18            5 3 9        13             35                                 Amstelland-Meerlanden 2017          20           8 6 10                       56
                              2021         18             17           4 3 10       15              34                                                      2019          21           5 5 11                       58
                              2023        17              20             7 6       14              36                                                       2021          21           4 5 12                       58
                                                                                                                                                            2023           22          3 3 13                       57
     Zuid-Kennemerland/IJmond 2017         22               16           7 4   12        11              28
                              2019        19                19           6 3 10       11                31                         Zuid-Kennemerland/IJmond 2017            27            7 4     7                 55
                              2021        20                 20          4 3 9        13                30                                                  2019            27           6 3    7                   56
                              2023        19                 23            8  7       13                31                                                  2021            27           5 4    8                   57
                   Amsterdam 2017                 33                     16      6 4 10    7             25                                                 2023            28           42     9                   56
                             2019               29                     18       6 3 7   8               28
                             2021                30                     19      43 8    10              27                                         Amsterdam 2017                 39                  13 4 11                 33
                             2023               28                     21         8 5 10                28      %                                            2019                38                  13 3  15                 31
                                                                                                                                                             2021                37                 11 4   19                  29
                                      0                20               40           60            80         100                                            2023                36                11 3    21                  29      %
       1|      2| inkomens     3| extra       4| lage      5|      6| hogere        7|                                                                                0           20            40            60          80         100
  inkomens      vanaf grens doelgroep        midden-     midden- inkomens hoogste                                                  sociale huur,      sociale huur,       vrije sector              vrije sector        koopwoning
   tot grens      passend       sociale     inkomens inkomens (€66.053- inkomens                                                    corporatie         particulier        huur, corp.               huur, part.
   passend     toewijzen tot huur t/m        (sociale   (€55.044- €88.070) (>€88.070)
                                                                                                                                                                                                                             bron: WiMRA 2023
 toewijzen*        sociale     2022***     huurgrens- €66.053)
               huurgrens**                   €55.044)
* grens passend toewijzen: eenpersoonshuishoudens €25.475, meerpersoonshuishoudens €34.575
** sociale huurgrens: eenpersoonshuishoudens €44.035, meerpersoonshuishoudens €48.625
***        t/m 2022 mochten corporaties tot 10% van de woningen toewijzen aan de laagste
middeninkomens (2021: sociale huurgrens tot €44.655)
                                                                                                        bron: WiMRA 2023

                                                                                                                           119
</pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>Figuur 2.3B        Woningvoorraad naar huur- en koopklassen, 2017-2023 (%)                                                             Figuur 2.4B       Huurvoorraad naar huurklassen, 2017-2023 (%)
                Figuur 2.3 in de inleiding                                                                                                            Figuur 2.4
                Figuur 2.3
                                                                                                                                       Metropoolregio Amsterdam 2017                     65                  11    10 4 6 4
                                                                                                                                                                2019                    63                  10   10 4 6 6
  Metropoolregio Amsterdam 2017                  39                   7 5 5      19                  12              12                                         2021                   59                 11    9 5 8    9
                           2019                 38                   7 7 5      16                  14              13                                          2023                  56                 12    9 4 9     9
                           2021                 37                 7     9 1 12                17                  17
                           2023                 36                 7    10 3    16                            28                           Zaanstreek-Waterland 2017                        71                         13         9 43
      Zaanstreek-Waterland 2017             34                  51 8                     34                     11      6
                                                                                                                                                                2019                       66                       13          14 4 2
                           2019            32                  7 15                30                      19          7                                        2021                        71                        10         9 4 41
                           2021            32                 5 23        24                        25                10                                        2023                       66                       15          8 3 7 1
                           2023            32                 4 3 5                29                         25                                 Almere/Lelystad 2017                  60                    15            17           5 21
              Almere/Lelystad 2017        28              8 1   19                            33                    8 4                                          2019                   62                   12          14     6        51
                              2019        27              8 2    21                            32                    8 2                                         2021                  58                  15           12    7         7 1
                              2021        26             7 3 6                      38                          14     5                                         2023                 54                  17            16     5         7
                              2023        27              8 3 10                         35                        16                        Gooi en Vechtstreek 2017                 57                   16          14 5 6 3
        Gooi en Vechtstreek 2017           30                 8    4 5     18               16                  20                                               2019                 57                   15          14 5 6 3
                            2019          30                  8    4 3   15               18                   22                                                2021                 56                  14         11 6 9 5
                            2021          28              7       6 1 11            22                        26                                                 2023                 55                  16         11 4 10 5
                            2023          28              6       6 3    17                           40
                                                                                                                                          Amstelland-Meerlanden 2017                52                   12    17               5     11 3
     Amstelland-Meerlanden 2017            28              10 6 2              22                18                 13                                          2019               50                  13     15            6        12 4
                           2019           27              9   7 2         20                   21                  15                                           2021              47                  14    11 7             12         9
                           2021           25             7   9    5                 27                        25                                                2023              48                  13    11 6            11         12
                           2023           26             7   10 2        16                          40
                                                                                                                                       Zuid-Kennemerland/IJmond 2017                     64                    13         13 4 4 3
  Zuid-Kennemerland/IJmond 2017             34                  8 3 6      22                         14              13                                        2019                    63                     12        12 4 5 3
                           2019            33                  7 3 5    19                       17                  15                                         2021                    61                    13        9 5 8 4
                           2021            32                 6 5 2 13        20                                22                                              2023                   59                    15         8 4 10 4
                           2023            32                 5 6 4    16                                36
                                                                                                                                                      Amsterdam 2017                      69                        9
                                                                                                                                                                                                                 7 3 6 7
                  Amsterdam 2017                    53                         6     9 2 9   10    11                                                           2019                     65                     8
                                                                                                                                                                                                               7 3 7 10
                            2019                   51                         7     11 1 6 10     14                                                            2021                   59                  9 8 4 8    12 %
                            2021                  48                      8          15  4 9      16                                                            2023                  55                 10 7 4 10    13
                            2023                  47                     8          16  1 6     22                           %
                                                                                                                                                                        0        20              40     60              80                100
                                     0           20                40              60                80                    100
                                                                                                                                       sociale huur                     middeldure huur                dure huur
huur:                                     koop:
                                                                                                                                                                                           €1.010 -       €1.123 -                  €1.504 en
 tot €808        €808-        €1.123 en       tot                 €188.000-        €296.000-             €438.000                         tot €694      €694-€808       €808-€1.010
                                                                                                                                                                                           €1.123          €1.504                     meer
                 €1.123         meer       €188.000               €296.000         €438.000              en meer
                                                                                                    bron: WiMRA 2023                                                                                                            bron: WiMRA 2023




                                                                                                                                 120
</pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>Figuur 2.6B       Woningvoorraad naar WOZ-klassen koopwoningen, 2017-2023                                                                Figuur 3.3B       Bewoning sociale huur van corporaties, deelregio’s MRA, 2017-2023 (%)
               (%, WOZ-prijspeil 2022)                                                                                                                  Figuur 3.3
               Figuur 2.6
  Metropoolregio Amsterdam 2017   11  10    8                 21                           25             14          10
                           2019   9 6 7                 21                        29                     16           11
                           2021 3 4 6    15                            36                           22               14
                           2023 1 6        34                                         34                        25
       Zaanstreek-Waterland 2017   13       17               14                       27                 19             8 2
                            2019 8 5       13                     32                               31                   9 2
                            2021 4 3 7             29                                      41                      12      4
                            2023 1 8                    49                                         33                    10
              Almere/Lelystad 2017      30                        26                10             16          12  51
                              2019       33                       19               14               17          13 4
                              2021 10    13             22                        25                     22       7 1
                              2023 1 16                            57                                      20      6
        Gooi en Vechtstreek 2017 8 6 6         19                            27                     17           17
                            2019 6 3 6      16                         31                         19            19
                            2021 2 3 3 12                    37                                 23              21
                            2023 1 4      28                            31                                36
     Amstelland-Meerlanden 2017   4 5 6       28                                      32                   17             7
                           2019   33 5     26                                    37                       19             7
                           2021   2 7           47                                                 32                   11
                           2023   2     28                                       49                             21
  Zuid-Kennemerland/IJmond 2017   11  9      9                21                           26             12         11
                           2019   9 6 7                 21                        29                     16         11
                           2021 3 3 5  14                         36                              23               17
                           2023 1 6       29                                     35                           28
                 Amsterdam 2017 7 6 5            18                         29                      20            15
                           2019 2 2 3 14                     32                             25                  22
                           2021 112 9              33                                  29                      25
                           2023 3     22                          36                                     39                    %
                                  0        20                 40                      60                 80                100

    tot        €188.000-   €209.000-   €237.000-        €296.000-                 €438.000 -             €648.000
 €188.000      €209.000    €237.000    €296.000         €438.000                   €648.000              en meer
                                                                                                                                                1|       2| inkomens     3| extra    4| lage      5|       6| hogere 7| hoogste
                                                                                                                                           inkomens      vanaf grens doelgroep      midden-     midden- inkomens inkomens
                                                                                                                                            tot grens      passend        sociale  inkomens inkomens (€66.053- (>€88.070)
                                                                                                                                            passend       toewijzen     huur t/m    (sociale   (€55.044- €88.070)
                                                                                                                                          toewijzen*      tot sociale    2022*** huurgrens- €66.053)
                                                                                                                                                         huurgrens**                €55.044)
                                                                                                                                         * grens passend toewijzen: eenpersoonshuishoudens €25.475, meerpersoonshuishoudens €34.575
                                                                                                                                         ** sociale huurgrens: eenpersoonshuishoudens €44.035, meerpersoonshuishoudens €48.625
                                                                                                                                         *** t/m 2022 mochten corporaties tot 10% van de woningen toewijzen aan de laagste middeninkomens
                                                                                                                                         (2021: sociale huurgrens tot €44.655)
                                                                                                                                                                                                                     bron: WiMRA 2023


                                                                                                                                   121
</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>Figuur 3.7B       Bewoning koopwoningen, deelregio’s MRA, 2017-2023 (%)                                  Figuur 3.8B       Woonsegmenten lage inkomens tot de sociale huurgrens,
               Figuur 3.7                                                                                               deelregio’s MRA, 2017-2023 (%)
                                                                                                                        Figuur 3.8
                                                                                                         Metropoolregio Amsterdam 2017                         56                           14   3 4            17       8
                                                                                                                                  2019                        54                          14    2 6              18       6
                                                                                                                                  2021                        53                         12    2 8               20        4
                                                                                                                                  2023                        54                         11 2 7                   24            1

                                                                                                              Zaanstreek-Waterland 2017                        58                           5 22          23            9
                                                                                                                                   2019                        58                          4 2 4           25            7
                                                                                                                                   2021                       55                         414              31              5
                                                                                                                                   2023                      53                        4 2 4               36                   1

                                                                                                                   Almere/Lelystad 2017                  46                       7   5 2           29                 12
                                                                                                                                   2019                    50                        6 2 6               28                 7
                                                                                                                                   2021                   47                       5 2 4               33                   7
                                                                                                                                   2023                  45                       7 4 6                   37                    1

                                                                                                               Gooi en Vechtstreek 2017                  46                        11  4 7                24            9
                                                                                                                                   2019                   48                        11 2 8                  27              4
                                                                                                                                   2021                   49                         8 2 7                 30               4
                                                                                                                                   2023                  47                        8 2 7                   33                2

                                                                                                            Amstelland-Meerlanden 2017                   46                           12   5 6            21           10
                                                                                                                                  2019                    48                           10 3 6            22            11
                                                                                                                                  2021                   47                           10 3 8               25             7
                                                                                                                                  2023                    49                           6 2 9                 30                 2

                                                                                                         Zuid-Kennemerland/IJmond 2017                        52                         12   3 3          22           8
                                                                                                                                  2019                       51                         11 2 6              25              5
                                                                                                                                  2021                       50                        10 2 7               27              4
                                                                                                                                  2023                        52                         8 2 4              32                2

       1|       2| inkomens     3| extra    4| lage      5|       6| hogere 7| hoogste                                 Amsterdam 2017                            62                                18    2 3    9           6
  inkomens      vanaf grens doelgroep      midden-     midden- inkomens inkomens                                                 2019                           58                               21     2 6      9           4
   tot grens      passend        sociale  inkomens inkomens (€66.053- (>€88.070)                                                 2021                          57                              19     2 10       10          3
   passend       toewijzen     huur t/m    (sociale   (€55.044- €88.070)                                                         2023                         54                         11     2 7          24               1 %
 toewijzen*      tot sociale    2022*** huurgrens- €66.053)                                                                               0            20                40               60              80                    100
                huurgrens**                €55.044)
* grens passend toewijzen: eenpersoonshuishoudens €25.475, meerpersoonshuishoudens €34.575
                                                                                                          sociale huur, sociale huur,         vrije sector         vrije sector        bruto hypo-          bruto hypo-
** sociale huurgrens: eenpersoonshuishoudens €44.035, meerpersoonshuishoudens €48.625
                                                                                                           corporatie    particulier             huur,                huur,            theeklasten          theeklasten
*** t/m 2022 mochten corporaties tot 10% van de woningen toewijzen aan de laagste middeninkomens
                                                                                                                                              corporatie           particulier           tot €998           van €998 en
(2021: sociale huurgrens tot €44.655)
                                                                                                                                                                                                               meer
                                                                            bron: WiMRA 2023


                                                                                                   122
</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>Figuur 3.9B      Woonsegmenten middeninkomens (sociale huurgrens tot €66.053),                                                      Figuur 3.10B         Woonsegmenten hoge inkomens (>€66.053), deelregio’s MRA,
              deelregio’s MRA, 2017-2023 (%)                                                                                                              2017-2023 (%)
              Figuur 3.9                                                                                                                                  Figuur 3.10
Metropoolregio Amsterdam 2017           20        6       6   10               28                        31
                         2019           19        6       6    14                    32                       23                    Metropoolregio Amsterdam 2017          4 2 4       12               20                                       58
                         2021          17     5       7       15                      36                       19                                            2019          4 2 4         17                   23                                      50
                         2023         14     6 5              21                              46                    8                                        2021          4 2 4         18                    25                                      47
                                                                                                                                                             2023          414           21                                 37                                34
     Zaanstreek-Waterland 2017         17   33 5                     35                              37
                                                                                                                                        Zaanstreek-Waterland 2017 4 2 3 3                        29                                          60
                          2019         16  2 5 9                               43                          25
                                                                                                                                                             2019 5 1 4 5                              32                                         52
                          2021         18  0 7 6                               47                           22                                               2021 4 1 3 6                              36                                         51
                          2023        14 1 3 10                                     62                              9                                        2023 6 1 3 6                                         53                                             32

           Almere/Lelystad 2017       13 2 6 5                      35                              41                                        Almere/Lelystad 2017     303 6                     24                                         64
                           2019       11 2 6 9                            45                              28                                                  2019     212 8                      27                                         61
                           2021       11 2 6 8                             49                              24                                                 2021     21 4 8                           34                                        51
                           2023       12 3 7 8                                       62                             8                                         2023     211 9                                      56                                             31

                                                                                                                                          Gooi en Vechtstreek 2017     32 3 8                     23                                        62
       Gooi en Vechtstreek 2017        18      5 6 7                           35                         29
                                                                                                                                                              2019     3 2 2 10                        27                                     57
                           2019        17      6 6    13                             38                        20
                                                                                                                                                              2021     4 13 10                         26                                     57
                           2021       14     4 6   13                               43                         19                                             2023     4 12 10                               39                                         43
                           2023        18     2 6   13                                    53                        7
                                                                                                                                       Amstelland-Meerlanden 2017      30 5        8              19                                        64
   Amstelland-Meerlanden 2017         12   5 11    14                           28                       30                                                  2019      12 6            13                   24                                   55
                         2019           17   4 7    15                           30                       26                                                 2021      31 5            14                    26                                   51
                         2021          13 2 9     16                               41                          18                                            2023      21 4            17                              39                                    37
                         2023         9 3 5    18                                   54                           11
                                                                                                                                    Zuid-Kennemerland/IJmond 2017 3 1 3 7                         24                                         61
                                                                                                                                                             2019 5 1 4 9                               28                                        54
Zuid-Kennemerland/IJmond 2017           20      4 6 8                          32                        29
                                                                                                                                                             2021 4 1 4 9                               29                                        53
                         2019           20      4 6 10                              38                     22
                                                                                                                                                             2023 5 13 12                                         43                                        37
                         2021          18     3 5 10                                44                      20
                         2023          17     23   16                                     56                        6                                Amsterdam 2017        6 5 6                   22                  13                             48
                                                                                                                                                               2019        6 5 4                    30                           15                         40
               Amsterdam 2017             26       10 6                  13              18               28                                                   2021        5 4 5                     34                           15                         38
                         2019            23       12 5                    19                  20            20                                                 2023        5 2 5                     37                                21                         30       %
                         2021           20      10 7                      25                   21            17                                                        0                    20                    40                   60                   80         100
                         2023         14     12   6                      32                         29              7     %
                                  0           20                40                  60              80                  100          sociale huur,     sociale huur,        vrije sector               vrije sector               bruto hypo-                bruto hypo-
                                                                                                                                      corporatie        particulier            huur,                      huur,                   theeklasten                theeklasten
 sociale huur, sociale huur,   vrije sector           vrije sector         bruto hypo-                bruto hypo-                                                           corporatie                 particulier                  tot €998                 van €998 en
  corporatie    particulier       huur,                  huur,             theeklasten              theeklasten van                                                                                                                                             meer
                               corporatie             particulier            tot €998                €998 en meer
                                                                                                                                                                                                                                                                  bron: WiMRA 2023
                                                                                                          bron: WiMRA 2023

                                                                                                                              123
</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>Figuur 6.3B       Aantal verhuisde huishoudens in deelregio’s (x1.000),                                                       Figuur 6.8B           Huishoudens naar inkomensgroep per deelregio,
               2021-2022 / 2019-2020                                                                                                             vanuit het buitenland verhuisd en alle huishoudens, 2023 (%)
               Figuur 6.3                                                                                                                        Figuur 6.8

    Zaanstreek-Waterland 2019-2020        14 5 22 23                                                                               Zaanstreek-Waterland instroom buitenland               33                            23                   32         18                    22
                          2021-2022       15 6 23 26                                                                                           alle huishoudens in deelregio        21                   23                  7       6             15                       28

                                                                                                                                         Almere-Lelystad instroom buitenland             30                   10        10 1 17                                         32
         Almere/Lelystad 2019-2020        15 5 32 25                                                                                            alle huishoudens in deelregio       19                   24              8 6    15                                       28
                          2021-2022       15 5 4 3 27
                                                                                                                                     Gooi en Vechtstreek instroom buitenland        17             14        2 6            14                                46
                                                                                                                                                alle huishoudens in deelregio       18                  22              8        6           13                        34
      Gooi en Vechtstreek 2019-2020       12 4 32 20
                          2021-2022       11 4 33 21                                                                             Amstelland-Meerlanden instroom buitenland          18         9      5 4           13                                       52
                                                                                                                                               alle huishoudens in deelregio        17              20              7 6                  14                            36

   Amstelland-Meerlanden 2019-2020        13 10 4 5 32                                                                        Zuid-Kennemerland/IJmond instroom buitenland           23                 15          5 4               16                               37
                          2021-2022       13 11 4 8 36                                                                                         alle huishoudens in deelregio        19                  23            8              7            13                     31

                                                                                                                                             Amsterdam instroom buitenland          19             11        4 3   16                                         46
Zuid-Kennemerland/IJmond 2019-2020         20    6 43 32                                                                                       alle huishoudens in deelregio             28                     21                   8        5        10                   28
                          2021-2022        19    6 4 4 33
                                                                                                                                                    MRA instroom buitenland         20              12        4 3           16                                    44
                                                                                                                                                alle huishoudens in deelregio        23                      22              8           6        12                     30          %
              Amsterdam 2019-2020                       80                    14        22         22   139
                                                                                                                                                                                0             20                   40                        60                    80              100
                          2021-2022                        89                      16         24        31     159
                                                                                                                               inkomens tot      inkomens     lage midden-    midden-         hogere        hoogste
                                      0                 40               80                   120             160                  grens        vanaf grens     inkomens     inkomens       inkomens       inkomens
      binnen de eigen deelregio verhuisd                     binnen de MRA verhuisd, andere deelregio                             passend         passend        (sociale    (€55.044-      (€66.053-     (>€88.070)
      vanuit elders in NL naar de MRA verhuisd               vanuit het buitenland naar de MRA verhuisd                         toewijzen* toewijzen tot huurgrens-           €66.053)       €88.070)
                                                                                                                                                   sociale       €55.044)
                                                                                             bron: CBS, bewerking O&S                          huurgrens**
                                                                                                                              * grens passend toewijzen: eenpersoonshuishoudens €25.475, meerpersoonshuishoudens €34.575
                                                                                                                              ** sociale huurgrens: eenpersoonshuishoudens €44.035, meerpersoonshuishoudens €48.625
                                                                                                                                                                                                                                                       bron: CBS, bewerking O&S




                                                                                                                        124
</pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>Figuur 6.26B            Waar woonden de starters die zich in                                                                    Figuur 6.27B             Waar gaan de starters wonen die in een deelregio thuis woonden?
                     een deelregio vestigen eerst? 2021-2022 (procenten)                                                                              2021-2022 (%)
                     Figuur 6.26                                                                                                                      Figuur 6.27

    Zaanstreek-Waterland                             75                                     16             10                       Zaanstreek-Waterland                 58                            25                  18
         Almere/Lelystad                            71                                 15              14                                Almere/Lelystad                 57                       18                  26
      Gooi en Vechtstreek                      62                            12                  26                                   Gooi en Vechtstreek        35                     27                       38
   Amstelland-Meerlanden        32                            25                       43                                          Amstelland-Meerlanden                      67                            17              16
Zuid-Kennemerland/IJmond                        67                                16                  17                        Zuid-Kennemerland/IJmond                53                    20                      27

               Amsterdam              44                           24                        32                                               Amsterdam                       67                            17              16

Metropoolregio Amsterdam                  47                        21                       32                       %         Metropoolregio Amsterdam                53                        24                   23              %

                            0        20                  40             60              80                      100                                         0      20              40        60                  80              100
  binnen deelregio verhuisd       vanuit elders in MRA                   vanuit elders in NL verhuisd                             binnen deelregio verhuisd        vanuit elders in MRA       vanuit elders in NL verhuisd
                                        verhuisd                                                                                                                         verhuisd
                                                                                  bron: CBS, bewerking O&S                                                                                                  bron: CBS, bewerking O&S




                                                                                                                          125
</pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                   Figuur 6.33B      Verhuisde huishoudens per gemeente naar herkomst,
                                                                                                                                                       2021-2022 (%)
                                                                                                                                                  Terug naar paragraaf 6.2
                                                                                                                                                       Terug naar paragraaf 6.5

                                                                                                                                   tussen haakjes achtergemeentenaam het percentage huishoudens dat verhuisd is
                                                                                                                                    Edam-Volendam (12%)                             57                      24           9      9
                                                                                                                                         Amsterdam (31%)                           56                   10     15           19
Figuur 6.30B         Herkomst van de naar nieuwbouw verhuisde huishoudens                                                                Purmerend (18%)                          52                       31             9      8
                      per deelregio, 2019-2020, 2020-2022 (%)                                                                                 Almere (20%)                        52                     26           13       10
                      Figuur 6.30                                                                                                           Zaanstad (18%)                       49                     29            9       14
                                                                                                                                             Lelystad (21%)                     48                 20           16           17
    Zaanstreek-Waterland 2019-2020                                  80                               13          51                            Velsen (15%)                     46                      34              10 10
                         2021-2022                                 77                              14           6 3                          Haarlem (22%)                     44                    33              12        11
          Almere/Lelystad 2019-2020
                                                                                                                                         Heemskerk (14%)                      42                      37                 15       5
                                                             68                           19                11       1
                          2021-2022                          67                          18                13        2                    Waterland (14%)                     42                     35              8        15
                                                                                                                                            Oostzaan (12%)                    41                       43                 8      8
      Gooi en Vechtstreek 2019-2020                      62                          22                    14     2                        Hilversum (21%)                    41                 26              19           14
                          2021-2022                     60                            30                        8 1                           Huizen (14%)                    41                    36                14         9
   Amstelland-Meerlanden 2019-2020                43                      38                         11          8
                                                                                                                                   Haarlemmermeer (17%)                      38                   34              12         16
                         2021-2022                 46                     32                    9              13                          Zandvoort (19%)                   38                   35               13         14
                                                                                                                                           Beverwijk (17%)                  35                     43                 11       11
Zuid-Kennemerland/IJmond 2019-2020                             76                               13          10 1                      Gooise Meren (19%)                   34                     41                 13        12
                         2021-2022                            73                              14           11 2
                                                                                                                                        Wormerland (14%)                   33                       50                    10 7
              Amsterdam 2019-2020                             70                         12               13         4                      Uithoorn (18%)                 33                    42                11         14
                        2021-2022                       60                     14             14               13                           Aalsmeer (20%)                32                 30           8            30
                                                                                                                                        Wijdemeren (13%)                  31                    42                    19         7
Metropoolregio Amsterdam 2019-2020                       65                              20               11         4                   Amstelveen (28%)                28                 35              14           24
                         2021-2022                      62                          18               12          8       %
                                                                                                                                          Landsmeer (13%)                27                       56                      6 10
                                                                                                                                                Laren (18%)             25                   43                   18          14
    binnen deelregio           vanuit elders in         vanuit elders in NL              vanuit het                                      Heemstede (14%)                24                     53                     13       10
        verhuisd                MRA verhuisd                verhuisd                     buitenland                                   Ouder-Amstel (17%)               21                    54                    11         15
                                                                                          verhuisd                                     Bloemendaal (15%)               21                     56                     12        12
                                                                               bron: CBS, bewerking O&S                                     Blaricum (16%)            18                    55                       17         10
                                                                                                                                             Diemen (32%)            16                  45               12            27          %

                                                                                                                                                              0              20           40           60           80          100
                                                                                                                                     binnen gemeente              vanuit elders in       vanuit elders in NL    vanuit buitenland
                                                                                                                                         verhuisd                  MRA verhuisd              verhuisd               verhuisd

                                                                                                                                                                                                                bron: CBS, bewerking O&S




                                                                                                                             126
</pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre>Kader A: Hoe realistisch zijn woonwensen? (WiMRA 2021)                                   Figuur kader A Huidig inkomen verhuisgeneigde doorstromers naar gewenst
                                                                                         woonsegment, MRA, 2021 (%)
Zoeken verhuisgeneigde doorstromers een woning die bij hun budget past, of
hebben zij wat dit betreft onrealistische woonwensen? Hoe hoger het inkomen,                           lage inkomens tot huurtoeslaggrens                               49                            22             2 5    5     10         5

                                                                                              inkomens van huurtoeslaggrens tot €40.024
hoe vaker men in de duurdere segmenten zoekt en hoe lager het inkomen hoe                                                                               18                  17        5     12    13                   25               10

                                                                                              laagste middeninkomens (€40.024- €44.635)
vaker men in de betaalbare segmenten zoekt.                                                                                                         9         14        4        10        16                   33                     15

                                                                                               lagere middeninkomens (€44.635- €50.030)         8            10    2    10            16                   37                         17

                                                                                                 middeninkomens (€50.030-1,5x modaal)           6       8     2    10            13              36                              26
In figuur 6.7 is per inkomensgroep weergegeven welk deel van de verhuisgeneigde
                                                                                         hogere middeninkomens (1,5x modaal-2x modaal) 3 5 2 5                     9                       43                               34
huishoudens een woning zoekt in het woonsegment dat bij hun inkomen past. Dit
                                                                                                       hogere inkomens (vanaf 2x modaal) 1112 3                    23                                      70
aandeel is voor elke inkomensgroep  groen omkaderd. De groep met een                                                                                                                                                                            %
                                                                                                                                            0                      20                 40              60                   80                100
inkomen tussen de huurtoeslaggrens en de grens voor sociale huur (€40.024) en de
                                                                                           huur tot      huur €679-         koop            huur €752- huur €940-                                  huur                     huur meer
groep met een inkomen tussen €40.024 en €44.635 hebben beperkt toegang tot                   hoge        €752, koop       €188.000-         €940, koop   €1.053,                                  €1.053-                      dan
sociale huurwoningen. Het woonsegment dat het best bij hun inkomen past is               aftoppings         tot          €209.000              tot     koop tot                                  €1.400,                     €1.400,
                                                                                            -grens        €188.000                           €237.000   €296.000                                 koop tot                   koop meer
geel omkaderd. Voor deze groep huishoudens is een huur tot €752 een realistische            (€679)                                                                                               €438.000                      dan
woonwens.                                                                                                                                                                                                                    €438.000
Een deel van de verhuisgeneigden heeft echter woonwensen die niet aansluiten bij                                                                                                                                                bron: WiMRA 2021
hun inkomen. In figuur 9.7 is zichtbaar dat een deel van de huishoudens met een
inkomen boven de €44.635 toch op zoek is naar een sociale huurwoning. Het kan
zijn dat de onrealistische woonwens wordt veroorzaakt door onzekerheid over het
inkomen bijvoorbeeld door flexcontracten, zzp-schap, of naderend pensioen. Deze
groep komt vaak niet in aanmerking voor een hypotheek en is daarom op het
huursegment aangewezen. Ook onzekerheid over het inkomen door de
coronapandemie kan hier een rol spelen.
Woningen in het dure huur- en dure koopsegment vereisen een
huishoudensinkomen dat meer dan 1,5x modaal is (€60.036). Een deel van de
verhuisgeneigden met een inkomen onder deze grens, geeft toch aan op zoek te
zijn naar een dergelijke woning. Op het eerste gezicht lijken deze
verhuisgeneigden een woning boven hun budget te wensen. Mogelijk hebben deze             Terug naar paragraaf 7.1                .
huishoudens echter vanwege vermogen, overwaarde of omdat ze gaan
samenwonen, wel toereikende financiële ruimte om een duurdere woning te
bekostigen.



                                                                                   127
</pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre>Figuur 7.7B        Gewenst woonsegment per gewenste deelregio,                                                          Figuur 7.14B      Leeftijdsklassen thuiswonende jongeren die binnen twee jaar
                    doorstromers MRA, 2019-2023 (%)                                                                                         uit huis willen, MRA, 2021-2023 (%)
                    Figuur 7.7                                                                                                              Figuur 7.14
binnen de Metropoolregio Amsterdam 2019           32             9 2 15     22                    20
                                   2021           30            7 3 9    22                     29                         Metropoolregio Amsterdam 2021                  52                          33                15
                                   2023            34            6 4 5  19                     33                                                   2023                  51                          35                15
               Zaanstreek-Waterland 2019            37             7 0 19                24            13                       Zaanstreek-Waterland 2021             49                              38                14
                                    2021           34            6 1 13          24                  21                                              2023            45                              41                 15
                                    2023            38             51 7         23                  25
                                                                                                                                       Almere/Lelystad 2021          44                             38                 18
                    Almere/Lelystad 2019           32            9 0      27              23              8                                            2023          46                              39                 15
                                    2021          29           6 1 19               27               19
                                    2023            38             5 2 10           26               20                          Gooi en Vechtstreek 2021                         67                            23       10
                                                                                                                                                     2023                       61                         24           15
                 Gooi en Vechtstreek 2019         27            8 2 17          20                 26
                                     2021        22          7 2 9     24                  36                                 Amstelland-Meerlanden 2021                   52                          37                   11
                                     2023         29            42 6  18                  41                                                        2023                  50                          38                    13
              Amstelland-Meerlanden 2019          27           11 1 14       27                      19                    Zuid-Kennemerland/IJmond 2021                    56                             32           12
                                    2021         24           9 4 10      25                       28                                               2023                   53                             33            14
                                    2023           30           6 4 4  17                     38
                                                                                                                                           Amsterdam 2021                 50                         30                20
         Zuid-Kennemerland/IJmond 2019           25          7 1 17             27                  23                                               2023                 51                          32                17         %
                                  2021           24          62 9        24                    34
                                  2023            30           635       19                   38                                                              0     20                 40       60              80               100
                        Amsterdam 2019             35             9 3 12     19                   21                                                              18-22                     23-27                     28+
                                  2021             34            8 5 7    18                    29
                                  2023             35            6 6 4   17                    32
                      buiten de MRA 2019         18  62    21                  29                   24                                                                                                               bron: WiMRA 2023
                                    2021        15 5 3 13               28                 37
                                    2023          21  42 7             26                 40
                      geen voorkeur 2019          26        5 1 19       26                          22
                                    2021        19       6 2 15       28                           29
                                    2023         23           23   4 6   18                         25        %
                                            0           20        40           60             80            100
     huur:                                              koop:
   tot €808      €808-€1.123      €1.123 en            €296.000         €296.000-              >€438.000
                                    meer                                €438.000
                                                                                               bron: WiMRA 2023




                                                                                                                  128
</pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 130 ======================================================================

<pre>Figuur 7.15B        Gewenste woonregio thuiswonende jongeren die binnen                                                                               Figuur 7.16B      Gewenste woonvorm van thuiswonende jongeren die binnen
                      twee jaar uit huis willen, MRA, 2021 -2023 (%)                                                                                                     twee jaar uit huis willen, MRA, 2021-2023(%)
                     Figuur 7.15                                                                                                                                         Figuur 7.16

  Metropoolregio Amsterdam 2021                        53                           8       4          16                  19                              Metropoolregio Amsterdam 2021                25                       30                    19                    26
                           2023                       50                           12            5          16              16                                                      2023               22                      27                 22                        29
       Zaanstreek-Waterland 2021                      49                          12        4         13                   22                                  Zaanstreek/Waterland 2021 3                                   57                              21                19
                            2023                       52                              14            6   11                 18                                                      2023 7                                    51                            20                22
            Almere/Lelystad 2021                      48                        10 4                  18                   20                                        Almere/Lelystad 2021         11                         43                         24                    22
                            2023                      48                          14             4         15              19                                                        2023        7                 37                                 37                       19
         Gooi en Vechtstreek 2021              33                10     3                   32                            21                                     Gooi-en Vechtstreek 2021          15                          39                      19                    27
                             2023               36                     17          5                   29                      13                                                    2023         14                     35                      23                         29
     Amstelland-Meerlanden 2021                    44                        13         6             17                   20                                 Amstelland-Meerlanden 2021          13                               47                       17               22
                           2023                   41                        16          6             19                   18                                                       2023           16                               47                        20              18
  Zuid-Kennemerland/IJmond 2021                      46                     7     5              18                       24                               Zuid-Kennemerland/IJmond 2021               20                           40                      20               21
                           2023                       48                          15              9              18              10                                                 2023         9                      38                        27                        26
                 Amsterdam 2021                                  77                                                   9         12                                       Amsterdam 2021                     31                      16             27                       26
                           2023                             66                                       3 3        12             16           %
                                                                                                                                                                                   2023                      34                      13           26                        28
                                                                                                                                                                                                                                                                                      %
                                    0            20               40                    60                       80                   100                         elders in Nederland 2021                         47                            21               14           18
                                                                                                                                                                                      2023                    40                            23               15               22
   eigen gemeente    Amsterdam          elders in de MRA     elders in Nederland                 buitenland               geen voorkeur
                                                                                                                                                                                             0                20                    40            60                   80           100
                                                                                                                      bron: WiMRA 2023
                                                                                                                                                                kamer huren of woningdelen                                            zelfstandige woning, bij voorkeur kopen
                                                                                                                                                                zelfstandige woning, bij voorkeur huren                               geen voorkeur

                                                                                                                                                                                                                                                                  bron: WiMRA 2023




                                                                                                                                                129
</pre>

====================================================================== Einde pagina 130 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 131 ======================================================================

<pre>Figuur 7.19B     Woningaanbod (recent betrokken woningen) en woningvraag van doorstromers, vestigers, starters en woningzoekenden uit het buitenland, 2023
              Figuur 7.19
Zaanstreek-Waterland                                                   Gooi en Vechtstreek
12000                                                                                                    12000


10000                                                                                                    10000


8000                                                                                                     8000


6000                                                                                                     6000


4000                                                                                                     4000


2000                                                                                                     2000


   0                                                                                                        0
        tot €188.000 €188.000 -   €296.000 -   meer dan   tot en met   €808 -      €1.123 -   meer dan           tot €188.000 €188.000 -   €296.000 -   meer dan   tot en met €808 - €1.123   €1.123 -   meer dan
                     €296.000      €438.000    €438.000      €808      €1.123      €1.504      €1.504                         €296.000      €438.000    €438.000      €808                    €1.504      €1.504
                      koop in WOZ-klassen                              huur in huurklassen                                     koop in WOZ-klassen                               huur in huurklassen

Almere-Lelystad

14000

12000
                                                                                                                          buitenland

10000                                                                                                                        starter
8000                                                                                                                                                          woningvraag
                                                                                                                            vestiger
6000

4000                                                                                                                     doorstromer

2000
                                                                                                                 aanbod (recent betrokken)
   0
        tot €188.000 €188.000 -   €296.000 -   meer dan   tot en met   €808 -      €1.123 -   meer dan
                     €296.000      €438.000    €438.000      €808      €1.123      €1.504      €1.504
                      koop in WOZ-klassen                              huur in huurklassen



                                                                                                                                                                                  WiMRA 2023/CBS microdata, bewerking O&S
</pre>

====================================================================== Einde pagina 131 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 132 ======================================================================

<pre>Amstelland-Meerlanden                                                                                    Amsterdam

14000                                                                                                    90000

                                                                                                         80000
12000
                                                                                                         70000
10000
                                                                                                         60000

8000                                                                                                     50000

                                                                                                         40000
6000
                                                                                                         30000
4000
                                                                                                         20000
2000                                                                                                     10000

   0                                                                                                         0
        tot €188.000 €188.000 -   €296.000 -   meer dan   tot en met   €808 -      €1.123 -   meer dan            tot €188.000 €188.000 -   €296.000 -   meer dan   tot en met   €808 -      €1.123 -   meer dan
                     €296.000      €438.000    €438.000      €808      €1.123      €1.504      €1.504                          €296.000      €438.000    €438.000      €808      €1.123      €1.504      €1.504
                      koop in WOZ-klassen                              huur in huurklassen                                      koop in WOZ-klassen                              huur in huurklassen



Zuid-Kennemerland/IJmond

16000

14000                                                                                                                     buitenland

12000
                                                                                                                             starter
10000
                                                                                                                                                              woningvraag
8000                                                                                                                        vestiger
6000
                                                                                                                         doorstromer
4000

2000
                                                                                                                 aanbod (recent betrokken)
   0
        tot €188.000 €188.000 -   €296.000 -   meer dan   tot en met   €808 -      €1.123 -   meer dan
                     €296.000      €438.000    €438.000      €808      €1.123      €1.504      €1.504
                      koop in WOZ-klassen                              huur in huurklassen

                                                                                                                                                                                 WiMRA 2023/CBS microdata, bewerking O&S



                                                                                                             131
</pre>

====================================================================== Einde pagina 132 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 133 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 133 =================================================================

<br><br>