<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                           SECTOR EN AFDELING         ADVISEUR
                                           SBOO STAF/JZ               M. BERKENBOSCH/Y. AMMERDORFFER
                                                                      TELEFOON
                                                                      072 535 798/647
RAADSVOORSTEL
onderwerp                      Referendumverordening Heiloo 2016
bijlagen                       1
datum raadsvoorstel            vrijdag 22 april 2016
datum collegebesluit           dinsdag 26 april 2016
bevoegdheid                    raad
raadscommissie                 bestuurlijke zaken, ter bespreking
commissievergadering           dinsdag 19 april 2016
raadsvergadering               maandag 9 mei 2016
nummer agendapunt              10
Situatieschets
Het afgelopen jaar zijn er meerdere moties ingediend met de vraag om een
referendumverordening op te stellen. Deze moties kregen geen meerderheid, maar het college
heeft toegezegd om het referendum als één van de participatie-instrumenten te bezien in het licht
van het project Samenspel. In de commissievergadering Bestuurlijke Zaken (BZ) op 16 februari jl.
is over de wenselijkheid van een referendumverordening gesproken vanuit dit bredere perspectief.
De commissie heeft daarop het college gevraagd een referendumverordening op te stellen. Op 15
maart en 19 april heeft de commissie BZ verschillende concept referendumverordeningen
besproken. Voorliggende verordening is het resultaat van deze besprekingen.
Voorstel aan de raad
Voorgesteld wordt:
1. De referendumverordening Heiloo 2016 vast te stellen.
PAGINA 1 van 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                            Raadsvoorstel: Referendumverordening Heiloo 2016
sector en afdeling                  SBOO staf/jz
Adviseur                            Martine Berkenbosch/Yvette Ammerdorffer
telefoon griffie                    072 535 67 92
e-mailadres griffie                 griffie@heiloo.nl
onderwerp                           Referendumverordening Heiloo 2016
datum raadsvoorstel                 21 maart 2016
verklarende woordenlijst            Geen
bijlagen                            Bijlage 1      Referendumverordening Heiloo 2016
1              AANLEIDING
In het collegeprogramma ‘Samen krachtig verder’ staat aangegeven te onderzoeken hoe inwoners
betrokken kunnen worden bij ingrijpende voorstellen van gemeentelijke zijde (bijv. via een
referendum). De wens om een referendumverordening te hebben leeft sterk bij een aantal politieke
partijen. Zij hebben hiertoe moties ingediend. Het college heeft toegezegd om de wenselijkheid
van een referendumverordening mee te nemen in het project “Samenspel”. Hierin staat de relatie
met inwoners, instellingen en bedrijven centraal. Er wordt daarbij gekeken welke participatie-
instrumenten ingezet kunnen worden om hen te betrekken bij de producten en diensten van de
gemeente. In de besprekingen van de commissie BZ op 16 februari, 15 maart en 19 april is
ingezoomd op de wenselijkheid van een referendumverordening en het soort van referendum;
raadgevend en/of raadplegend.
2              HET BELEIDSKADER
2.1            Toekomstvisie Heiloo 2030
Dit voorstel heeft betrekking op het (de) volgende speerpunt(en) uit de toekomstvisie:
2.1.1 Rollen gemeente Heiloo
         a.      De gemeente regisseert een aantal basistaken vanuit het oogpunt van het
                 algemeen belang en de zorg om het kwetsbare (basistaken zoals veiligheid,
                 gezondheid, zorg voor mensen en dieren, natuur en cultuurhistorie).
2.2            Collegeprogramma
Dit voorstel heeft betrekking op de volgende doelstelling(en) uit het collegeprogramma
2014 - 2018:
1.1.1. Heiloo is een zelfstandige gemeente die er is voor de burgers.
1.1.2. Samenwerkingsverbanden met buurgemeenten in de regio worden zo veel mogelijk benut
met als doel kostenbesparing en verhogen kwaliteit van de dienstverlening. Uitgangspunt hierbij is
‘lokaal waar mogelijk, centraal waar nodig met behoud van het open en democratische niveau’.
PAGINA 2 van 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                  Raadsvoorstel: Referendumverordening Heiloo 2016
3              RAADSVOORSTEL
Met een referendum wordt een door de overheid te nemen of genomen besluit aan een
volksstemming onderworpen. Een referendum wordt ingezet (al dan niet door inwoners of de
gemeente) om te zien hoeveel draagvlak er is voor een bepaalde beslissing. Het is daarmee een
kwantitatief instrument waarbij gewerkt wordt met een gesloten vraagstelling. Een referendum is
een geschikt instrument op het moment dat er een duidelijke ja of nee wordt gevraagd over een
onderwerp. Het wordt al lastiger op het moment als zich meerdere scenario’s aandienen voor
bijvoorbeeld een grote woningbouwlocatie van een gemeente of het verkrijgen van een bepaalde
voorziening, bijvoorbeeld het ontwerp van een nieuw gemeentehuis. Dan willen mensen veelal
toelichten waarom ze wel of niet kiezen voor een bepaald scenario. Het geven van de juiste
hoeveelheid informatie bij een referendum luistert nauw. Te veel is niet goed maar te weinig ook
niet.
Referenda in Nederland 2010-2014
Vanaf 2010 is het referendum ongeveer 15 x ingezet, waarvan 13 x voor gemeentelijke herindeling. Het ging daarbij
over de indeling zelf en vaak ook de naamgeving van de nieuwe gemeente. De andere 2 betroffen de bouw van een
gemeentehuis en een “kunstencluster”1.
In Nederland is er alleen sprake van een adviserend referendum. Een bindend referendum is niet
toegestaan omdat de Grondwet dit niet toelaat. Dit in tegenstelling tot andere Europese landen
zoals Zwitserland waar dit wel mogelijk is.
De bevoegdheid van de raad om een referendumverordening vast te stellen, vloeit voort uit artikel
149 van de Gemeentewet. Deze bepaling geeft de raad een autonome verordenende
bevoegdheid om een referendum te organiseren over een te nemen of genomen besluit. Binnen
de randvoorwaarden die de Grondwet en Gemeentewet stellen, staat het gemeenten vrij om
hieraan een invulling te geven.
In de discussies in de drie commissievergaderingen BZ speelden twee verschillende soorten
referenda een hoofdrol:
       Een raadgevend referendum is een door inwoners aangevraagd referendum.
       Een raadplegend referendum is een door de politiek aangevraagd referendum.
Na de vergadering van 16 februari is het college verzocht een raadplegende
referendumverordening op te stellen. In maart bleek dat de meerderheid in de commissie toch
liever een verordening wilde waarin beide mogelijkheden werden geboden. Voor de behandeling
op 19 april is de voorzitter van de commissie verzocht om naast deze variant ook de
referendumverordening van Bloemendaal (2009) mee te sturen. In deze verordening wordt alleen
de mogelijkheid geboden van een raadgevend referendum. De commissie heeft bij meerderheid
geadviseerd om dit model, omgebouwd voor Heiloo2, te gebruiken om ter besluitvorming voor te
leggen aan de raad van Heiloo.
Bij een raadgevend referendum aangevraagd door inwoner, worden er voorwaarden gesteld aan
het aantal handtekeningen van kiesgerechtigden dat nodig is om een inleidende en een definitief
verzoek te doen; 1% voor een inleidend verzoek en 10% van het aantal kiesgerechtigden voor het
definitieve verzoek. Dit is één van de gebruikelijke laagdrempelige methodes die ook door andere
1 Informatie op basis van een inventarisatie in 2014 door de VNG.
2 Voor wat betreft de naamgeving en het aantal benodigde handtekeningen voor een inleidend en definitief
verzoek.
PAGINA 3 van 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                  Raadsvoorstel: Referendumverordening Heiloo 2016
gemeenten3 van ongeveer dezelfde grootte als Heiloo, gehanteerd worden in hun verordeningen.
Voor een inleidend verzoek zijn dit in Heiloo 180 handtekeningen. Voor een definitief verzoek zijn
dit 1800 handtekeningen. Deze getallen zijn herleid van het aantal kiesgerechtigden in Heiloo. Dit
waren er op 22 februari 2016 17.803.
In de verordening kun je als gemeente zelf aangeven hoe hoog het opkomstpercentage moet zijn
i.v.m. geldigheid van het referendum. Naarmate de drempel hoger is zal er naar alle
waarschijnlijkheid ook meer communicatie (en dus middelen) ingezet moeten worden om de
bekendheid van het referendum te vergroten. In navolging van andere gemeenten (en ook de
landelijk gehanteerde norm) wordt geadviseerd om een opkomstpercentage op te nemen van 30%
van het aantal kiesgerechtigden.
In de voorliggende verordening die gestoeld is de verordening van Bloemendaal is een lijst met
uitzonderingen opgenomen waarover geen referendum gehouden kan worden De uitzonderingen
hebben onder meer betrekking op individuele benoemingsbesluiten, op de arbeidsvoorwaarden
van de griffie, op interpolitieke verhoudingen, op de financiële huishouding van de gemeente en op
besluiten die de raad uit oogpunt van bescherming van kwetsbare groepen dient te nemen.
3.1            Financiën
De kosten voor een referendum worden geschat rond de € 25.000. De raad wordt voorgesteld om
deze incidentele kosten niet structureel op de begroting te reserveren. Op het moment dat zich een
referendum aandient, kan deze meegenomen worden in de financiële rapportage als incidentele
post.
3.2            Risico’s
        Het blijkt in de praktijk lastig te zijn om de juiste vraagstelling te formuleren.
        Met een referendum krijg je een advies aan de raad. Bij een lage opkomst is het lastig om
         een juiste weging te kunnen maken.
        De kosten worden hoger naarmate er meer communicatiemiddelen ingezet worden.
3.3            Advies raadscommissie
Bespreking commissie
- NCPN is voor een raadgevend referendum, model Bloemendaal (wel “Bloemendaal” wijzigen in
    “Heiloo” en percentages aanpassen naar situatie in Heiloo.).
- Heiloo-2000 is voor een raadgevend referendum, model Bloemendaal (eveneens met
    aangepaste tekst) en wil, zodat de oppositie ook van zich kan laten horen, per amendement
    een regel toevoegen aan artikel 15: “In het geval de raad meent te moeten afwijken van de
    referendumuitslag, zal het raadsvoorstel moeten worden aangenomen door minimaal de coalitie
    en één oppositiepartij.” Het opkomstpercentage van 30% kan blijven staan.
- E.66 heeft voorkeur voor het VNG-model (raadgevend en raadplegend), vanwege de
    aangenomen referendumverordening in BUCH-gemeente Castricum. Verder dient de
    referendumcommissie uiterst zorgvuldig gekozen te worden. Als er een amendement wordt
3 Daarbij is gekeken naar gemeenten van vergelijkbare inwoneraantallen zoals Bloemendaal, Wassenaar,
Noordwijk.
PAGINA 4 van 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                            Raadsvoorstel: Referendumverordening Heiloo 2016
   ingediend over het feit dat referenda alleen over ingrijpende, zwaarwegende onderwerpen zal
   gaan, dan zal E.66 dit steunen.
-  CDA is geen groot voorstander van referenda. Als de raad het belangrijk vindt om een
   referendum als instrument te hebben, dient de raad dit zelf in te kunnen zetten. CDA is voor een
   raadplegend referendum, model Heiloo. CDA overweegt amendementen in te dienen over het
   tijdstip waarop het geld beschikbaar komt, de 75% en het feit dat het ook bij het raadgevende
   referendum alleen dient te gaan om ingrijpende, zwaarwegende besluiten.
-  VVD is geen voorstander van referenda, maar zal zich moeten schikken naar de meerderheid.
   De voorkeur gaat uit naar het VNG-model met raadplegend en raadgevend referendum.
-  PvdA kan instemmen met het model Heiloo. Het opkomstpercentage van 30% wordt nog binnen
   de fractie besproken.
-  D66 heeft voorkeur voor model Bloemendaal. Het opkomstpercentage zal nog besproken
   worden binnen de fractie.
Advies commissie
De commissie Bestuurlijke Zaken heeft in haar vergadering van dinsdag 19 april 2016 geadviseerd
het voorstel van B&W aan te passen aan het model van Bloemendaal en te agenderen voor de
raadsvergadering van 9 mei 2016 als bespreekstuk.
4              VOORSTEL AAN DE RAAD
Voorgesteld wordt:
1. De referendumverordening Heiloo 2016 vast te stellen
Hoogachtend,
burgemeester en wethouders van de gemeente Heiloo
De heer G.H.S. Heemskerk                         De heer T.J. Romeyn
secretaris                                       burgemeester
PAGINA 5 van 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                          Raadsvoorstel: Referendumverordening Heiloo 2016
BESLUIT VAN GEMEENTERAAD
onderwerp                   Referendumverordening Heiloo 2016
nummer agendapunt           10, in de raadsvergadering van maandag 9 mei 2016
nummer besluit              21
De raad van de gemeente Heiloo,
 Gelezen het voorstel van de burgemeester en wethouders van 29 april 2016
Besluit:
1. De referendumverordening Heiloo 2016 vast te stellen
Aldus besloten door de raad van de gemeente Heiloo in de openbare raadsvergadering van
maandag 9 mei 2016.
Mevrouw G. A. Beeksma                      De heer T.J. Romeyn
griffier                                   voorzitter
PAGINA 6 van 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>