<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                  MUSSENSTRAAT 55 HILVERSUM

                          VOORMALIG GALVANISATIEBEDRIJF BRANDSMA



Gemeente                : Hilversum
Straat + huisnummer     : Mussenstraat 55




Postcode + plaats       : 1223 RB HILVERSUM
Naam object             : VM. BRANDSMA
Complex                 : Ja
Oorspr. functie         : Kantoorgebouw/fabriek, Fabriek/bedrijfsgebouw
Huidige functie         : Bedrijfsgebouw
Bouwjaar                : 1948-1950, hal jaren 1950
Verbouwingen            : div.
Architect               : W.M. Weerkamp, hal?
Opdrachtgever           : Brandsma
Bouwstijl               : Traditioneel-Industrieel en Modern-Industrieel
Bouwtype                : Fabriek/bedrijf en kantoor
Kadastrale aanduiding   : C 4779
Datum foto’s            : 2018
Datum beschrijving      : Februari en september 2019
Datum aanwijzing        :
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inleiding

Tussen de Arendstraat en de Anthony Fokkerweg ligt aan de Mussenstraat een complex
fabrieks/bedrijfsgebouwen. Mussenstraat 55, de voormalig Brandsmafabriek, ontwikkeld vanaf 1916
en in 1948 uitgebreid met een hal naar ontwerp van de Hilversumse architect W.M. Weerkamp,
maakt deel uit van een ‘fabrieksomgeving’. Dit gebied ligt niet in de eerste schil ten oosten van de
spoorlijn, maar verder naar het oosten. De locatie maakt evident deel uit van het gebied langs het
spoor waarvan het karakter wordt bepaald door fabriekslocaties en omringende woningbouw. Dit
beeld en karakter van het gebied waar wonen en werken worden gecombineerd is wezenlijk voor
Hilversum Oost.
Het gaat hier dan ook om meer dan één gebouw/monument, nl. mede om de positionering en relatie
met de omgeving. Ook bestaat deze locatie uit meer objecten dan de Mussenstraat 55, namelijk
Mussenstraat 49-55. Het gebouwencomplex maakt tevens deel uit van een gebied met een aantal
gebouwen en complexen met industriële functie zoals de farmaceutische fabriek/Werf 35 en Roter.
Het samenhangende gebouwencomplex Mussenstraat 49-55 bestaat uit:
    drie elementen met zadeldak uit 1916,
    het gebouw van Weerkamp uit 1948-1950,
    een grote aangebouwde hal uit de jaren 1950.

In het linker deel met de zadeldaken (49-53) hebben ook een weverij van meubelbekledings- en
gordijnstoffen Hilwijck’s 1 en een metaliseerindustrie en plasticspuiterij ABG Baron gezeten.
In 1948 kwam het bedrijf voor galvanisatie Teepe-Brandsma NV naar deze plek en stichtte een nieuw
gebouw in 1948-1950 naar het ontwerp van architect W.M. Weerkamp (kantoor, lab, tekenkamer,
werkplaats, vulafdeling, galvaniseerafdeling, expeditie). Dit galvaniseerbedrijf van Douwe Brandsma
zat voorheen, vanaf 1917, aan de Groest 82 + 84, in een voormalige tapijtfabriek. Het gebouw aan de
Mussenstraat werd in de jaren ‘50 uitgebreid met de grote loods.

De gebouwen laten op kleinere schaal de ontwikkeling van Hilversum-Oost zien na de aanleg van de
spoorlijn (1874), toen industrie zich hier vestigde en arbeiders aantrok. De eerste gebouwen links van
complex Mussenstraat 55 werden in een traditionele stijl gebouwd in 1916. Het kantoorgebouw van
architect Weerkamp uit 1948 is, ondanks wijzigingen, representatieve na-oorlogse
fabrieksarchitectuur. De later aangebouwde hal is gaaf bewaard in exterieur en interieur met zijn
zichtbare constructie en bijzondere ruimtewerking. Er zijn nog (on)roerende cultuurhistorische
onderdelen aanwezig.

De grote hal is zeer gaaf in materialisering, ruimtewerking (open hal met stalen spantconstructie) en
inrichting (vaste en losse onderdelen, kunstwerken).
Het linker gebouwdeel (kantoor) van Weerkamp is gewijzigd. De ingangspartij daarvan is een zeer
herkenbaar onderdeel, met gevelsteen en brievenbus. In het interieur zijn objecten aanwezig zoals
tegeltableau, glas-in-loodvenster en muurornament.




1   Pelgrim, Industrie, 102.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Op de luchtfoto (1924) zien we centraal de farmaceutische fabriek (1), die vanaf 1916 een eigen aftakking van
de spoorlijn had (verdwenen). De woningen langs de Oosterengweg (2) zijn van de werknemers van deze
fabriek (1916; Werf 35 behoort tot het complex). Links boven (3) ligt de Veneta tapijtfabriek (1913; gesloopt).
Op de voorgrond ligt Hilwijcks/Baron met de zadeldaken, gebouwd 1916-1920 (4). Aan de oostzijde van de
Oosterengweg Ritsema stofzuigerfabriek (5, gesloopt). Het gebouw van architect Weerkamp wordt in 1948
toegevoegd. De hal daarna.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Omschrijving

Het kantoorgebouw, met de lange gevel waarin de ingangspartij evenwijdig aan de weg en
verbinding aan de achterzijde naar de achtergelegen fabrieks-/bedrijfsgedeelte, opgetrokken in (nu
witgeschilderde) baksteen. Aan de rechterzijde werd de hal aangebouwd en de rechter zijgevel
opengewerkt. Tussen de drie gebouwen met zadeldak links en het kantoor met fabrieks-
/bedrijfsgedeelte is de ruimte later ingevuld. De gevelopeningen in de voorgevel zijn gewijzigd. De
ritmiek is wel herkenbaar. De achtergevel bevat oorspronkelijke stalen ramen. De ingangspartij heeft
de oorspronkelijke luifel, brievenbus en gevelsteen.
“Eerste steen gelegd door Jan Brandsma oud 17 jaar en Douwe Brandsma oud 3 jaar december
1948”.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Zicht vanuit de hal naar de linkerzijde, links voorzijde. Met lichtstraat boven in linkergevel.




Naar de achter het kantoorgebouw gelegen fabrieks-/bedrijfsgedeelte. De sheds voor
lichttoetredeing waartussen casettes zijn zichtbaar.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>De hal met oorspronkelijke industriële inrichting en afwerking is iets naar voren geplaatst met in de
linker zijgevel de ingang, twee lagen hoog met een flauw zadeldak. De forse glasgevel met
roedenverdeling heeft een puntvormige bovenzijde. In het zadeldak is een lantaarn geplaatst. De
betonnen vloer, de betonnen en stalen spantconstructie zijn in het zicht. De hal is onverdeeld geheel
in stand gebleven. Langs de voorzijde en de rechterzijde is een omloop aanwezig. Op de verdieping
bevinden zich ruimtes achter de binnenwanden aan de voorzijde en de rechterzijde. De rechter
zijgevel heeft een vensterreeks op de begane grond en de verdieping.




De hal in de richting van de hoek achtergevel-rechter zijgevel. In het betonnen dak de lichtstraat. In
de rechter zijgevel de vensterreeks. Zichtbaar de betonnen vloer en betonnen en stalen
spantconstructie. Rechts achterwand voorzijde met balkon op verdieping.




De hal naar de voorzijde. De toegangsdeur zit rechts in de wand.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Interieur begane grond naar voorgevel hal. Rechts interieur verdieping naar voorgevel hal.




Omloop op de verdieping. Ruimte langs de rechter zijgevel op de verdieping




Zicht vanaf de omloop naar ruimte fabrieks-/bedrijfsgedeelte achter kantoorgedeelte.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Rechter zijgevel met ramenreeksen op begane grond en verdieping.




                                              Detail venster rechter zijgevel




Achter de hal.                                 Fabrieks-/Bedrijfsgedeelte
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Situatie. Nummer 55 (groen) heeft linker deel uit 1950 van Weerkamp en aangebouwd de hal.




                                                                                     Sheds: licht


                                                                                     kantoordeel




Historische foto met de drie elementen met zadeldaken (vm Hilwijck’s/Baron). Het eerste gebouw
nog zonder de hal. Baksteenarchitectuur. Invloeden van B.H. en C.M. Bakker. Geheel rechts
woningen.




Zicht op dak fabrieks-/bedrijfsgedeelte vanuit kantoorgedeelte
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Kleine wijziging uit 1961                    Nummer 55 achteraan, kantoor en hal




                                                                6




Luchtfoto met gewijzigd plan vanwege aanbouw loods/hal. Links Pharmaceutische industrie, later
gemeentewerf, nu Werf 35. Erachter vm ROTER (6)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Huidige situatie




                   Rechter zijgevel loods/hal.




                   Hal begane grond, voorzijde
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>De hal richting rechter zijgevel. Ontluchtingselement in de hal




Werkputten linkerzijde achter pijlers betonconstructie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>In het interieur zijn geschenken aanwezig, een tegeltableau “1949 De directie aangeboden ter
gelegenheid van de ingebruikname v/d nieuwe fabriek. Het gezamenlijk personeel.” En
muurornament “1915-1965 Personeel Brandsma.”




Stokhof de Jong fec 1915-1955 St Eloy Metaalbewerker. Herkomst onbekend
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                               Hijsarmatuur



Waardering

Cultuurhistorische waarde
     De gebouwen zijn cultuurhistorisch van belang als fabrieks-/bedrijfsgebouwen uit de eerste
       helft van de twintigste eeuw, eerst Hilwijck’s/Baron (1916) en in 1948-1950 het bedrijf
       Teepe-Brandsma
     De gebouwen hebben een ruimtelijk-functionele herkenbaarheid als industrieel complex aan
       het spoor rond de Mussenstraat.
     Het complex is onderdeel van het gebied dat alle thema’s toont van de ontwikkeling van
       deze fabrieks-/ambachts-/arbeiderswoningenbuurt in Hilversum Oost langs de spoorlijn dat
       tot versnelde ontwikkeling kwam vanaf 1900.
     Als onderdeel van de ontwikkelingsgeschiedenis van het gebied ten oosten van de spoorlijn
       (1874) en als uiting van de industriële ontwikkeling van Hilversum in de 20e eeuw.

Architectuurhistorische waarde
     Herkenbaar fabriekscomplex met onderdelen, ontwikkeld vanaf 1948 naast het
        fabrieks/bedrijfsgebouw uit 1916, in traditionele baksteenarchitectuur tot en met de hal in
        modern-industriële stijl met beton- en staalconstructie uit de wederopbouwperiode.
     als onderdeel van het oeuvre van architect W.M. Weerkamp.

Situationele waarde
     De gebouwen liggen aan de rand van het gemengde industrie-woongebied in de wijk Oost
     Vanwege de beeldbepalende ligging aan de Mussenstraat als onderdeel van een gebied met
        verschillende fabrieks- en bedrijfsgebouwen.
     vanwege de beeldbepalende ligging aan het spoor

Gaafheid en herkenbaarheid
    Qua typologie, ligging en vormgeving getuigt het gebouwencomplex van de functie en
       ontwikkeling als fabriekscomplex in de loop van de 20e eeuw.
    De loods is gaaf bewaard gebleven, inclusief interieur en interieuronderdelen.
    de gebouwen vormen een herkenbare industriestrook aan het spoor.
    De gebouwen hebben toekomstwaarde en kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de
       herkenbaarheid en het gemengde functioneren van het karakteristieke gebied ‘over het
       spoor’.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>