<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                              REDENGEVENDE OMSCHRIJVING
            KONINKLIJKE DRUKINKTFABRIEKEN VAN SON B.V., KLEINE DRIFT 41
                                      HOOFDGEBOUW


Locatie                             Kleine Drift 41
Straat + huisnummer                 Kleine Drift 41
Postcode                            1221 JX Hilversum




Kadastrale aanduiding               R 1155
Naam object                         KONINKLIJKE DRUKINKTFABRIEKEN VAN SON B.V.
Architecten                         B.H. en C.M. Bakker
Bouwjaar                            eerste bouw 1920-1921
Opdrachtgever                       M. van Son (Van Son’s Inkt- en verffabriek N.V.)
Complex                             Complex gebouwen t.b.v. drukinktfabriek Van Son met
                                    woningen
Oorspronkelijke functie             Drukinkt- en verffabriek Van Son met 9 woningen
Bouwtype                            Drukinkt- en verffabriek Van Son met woningen
Bouwstijl                           Traditioneel-industrieel
Huidige functie                     Drukinkt- en verffabriek Van Son met woningen
Verbouwingen                        Div.
Datum foto’s                        2018
Datum Beschrijving                  Februari 2019
Datum Voorbescherming               27 februari 2018
De bescherming betreft het hoofdgebouw van het complex.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre> Locatie omgeven

 door arbeiders

 woningen



    Van Son

HOOFDGEBOUW

    2 rijtjes
    woningen

    Hoekwoning bij
    ingang
    (toezicht)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Oude situatie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Huidige situatie
Van Son Drukinkt- en verffabriek, 1872. Bouw 1920-1921
Van Son Drukinkt- en verffabriek werd opgericht in 1872 en was het eerste Nederlandse bedrijf dat
schrijfinkt maakte. Rond 1900 begon eigenaar Philip van Son met het ontwikkelen van drukinkt. Van
fabriekje voor zegellakken en schrijfinkten ontwikkelde Van Son zich tot een wereldwijd opererende
specialist op het gebied van drukinkten. Sinds 1872 kan de Koninklijke Drukinktfabrieken Van Son
bogen op een rijke ervaring op het gebied van ontwikkeling en fabricage van drukinkten. Toen reeds
produceerde Van Son boekdrukinkten die snel een uitstekende naam verwierven. En dat was vooral
te danken aan de ideeënrijkdom en inventiviteit van oprichter Philip van Son. Deze researchtraditie is
vanaf het eerste uur tot op de dag van vandaag, d.w.z. in de vierde generatie van Van Son
gehandhaafd. In 1918 werd Maurits Van Son aangesteld als directeur. De fabriek werd van Deventer
verplaatst naar Hilversum. Naast de ingang naar het fabrieksterrein werden woningen voor
werknemers gebouwd. Zij worden nog steeds bewoond door (oud)werknemers. Van Son groeide uit
tot wereldwijde specialist op het gebied van drukinkten en vernissen en de grootste producent van
drukinkten in Nederland, mede door innovaties en het vervaardigen van eigen grondstoffen en
pigmenten. Het bedrijf leverde ongeveer vanaf het moment dat het van Deventer naar Hilversum
verhuisde aan Nederlandse én buitenlandse bedrijven, wat bijzonder was in die tijd. Te beginnen aan
Portugal, maar later ook aan onder andere de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Japan. Het
bedrijf exporteert meer dan 1000 verschillende inkten.
Ondanks de internationale marktbenadering en de hightech innovaties blijft Van Son op menselijke
maat werken. Het familiebedrijf bestaat nog steeds, de vierde generatie Van Son heeft zich helemaal
gericht op het ontwikkelen van inkt; nu voor printers. In 2017 werd Van Son gekocht door T&K TOKA
CO., LTD, opgericht in 1947 en gespecialiseerd in drukinkt voor printers.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>De drukinkten worden uitsluitend voor de grafische industrie vervaardigd en dus niet voor het
bedrukken van textiel. Ongeveer 55 % van de productie wordt geëxporteerd. Dat in dit chemische
bedrijf de research een belangrijke plaats in neemt, blijkt al uit het ontwikkelen van een geheel
nieuwe drukinkt, welke bij het afdrukken op het papier droogt en niet op de walsen van de
drukmachine; bij het gebruik hiervan kunnen de persen veel sneller draaien dan bij het gebruik van
normale drukinkt. Bij het lezen van de krant krijgt men dan geen zwarte vingers. De kleurendrukken
met deze inkt zijn ook veel scherper en helderder. Op de uitvinding van deze inkt, die niet op
oliehoudende basis wordt vervaardigd, is octrooi aangevraagd.
Van Son’s Inkt- en verffabrieken en Hilversum zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het bedrijf is
bijna 100 jaar gevestigd in Hilversum en heeft de opkomst en neergang van de industriële sector
aldaar meegemaakt – en overleefd. Van Son is verweven met de lokale economie en cultuur.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Sinds 1921 staan de 'Inkt- en verffabrieken Van Son' in Hilversum aan de Kleine Drift 41, op de plek
waar eerst een boerderij stond. De eerste bebouwing is ontworpen door architect B.H. Bakker in
1920, met uitbreidingen in 1926, 1927, 1928 en samen met C.M. Bakker in 1934. Daarna volgden
uitbreidingen van het complex in 1951 door architect C.Wulfraat en in 1962 door architectenbureau
Sterenburg, Van Meer en Van der Pol. Het complex is zo in de loop van de tijd steeds uitgebreid en
veranderd. Vooral de bijbouw van opslagloodsen (die makkelijk te verwijderen zijn) heeft een
pannenkoekeffect veroorzaakt.




Eerste ontwerpen 1920
De eerste bebouwing werd in 1920 ontworpen door de voor Hilversum zeer belangrijke architect B.H.
Bakker. In 1921 werd de fabriek in gebruik genomen. De fabriek werd meerdere keren uitgebreid en
gewijzigd.
Ontwerpen B.H. Bakker in 1920, 1926, 1927 en 1928.
In 1934 werd de uitbreiding met een gebouw met lijnolie- en kookinstallatie ontworpen door B.H.
Bakker in samenwerking met zijn broer/compagnon C.M. Bakker.
De hoofdarchitecten die daarna aan het complex werkten waren C. Wulffraat (1950); D.L.
Sterenberg, H.J. Meer, G. van der Pol uit Rotterdam (1962); M. de Zeeuw (1996).




Gevelsteen bouw Van Son, 1920
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>In 1920-1921 werden opgericht voor ten hoogste 61 personen:
1. een gebouw voor de drukinktfabricage met een gedeelte voor zwarte en een gedeelte voor
    gekleurde drukinktfabricage,
2. een verfbereidingsgebouw dat in twee delen werd gedeeld door een trappenhuis, met in het
    ene deel drie boven elkaar gelegen werklokalen voor fabricatie langs de natte weg, en in de
    andere vleugel drie droogkamers, laboratoria, kantoren, magazijnen,
3. een ketelhuis met twee stoomketels en een ijzeren luchtkap erboven en met machinekamer met
    twee stoommachines en een licht- en ventilatiekap erboven,
4. een molengebouw voor het malen van gedroogde verven,
5. een harsdestillatiegebouw met twee ketels,
6. een kuiperij- en smederijgebouw,
7. een bergloods.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                            Molengebouw   Hoofdgebouw 2
      Fabricagegebouw 1      Bergloods
                                            4
                             7


                              Smederij/kuiperij 6
Harsd. 5       Ketelhuis 3                                       1934
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                          1   3       2   7-4
                      5




                                  6       1934


Fabricagegebouw (1)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Hoofdgebouw (2) De bescherming betreft het hoofdgebouw
Verfbereidingsgebouw dat in twee delen werd gedeeld door een trappenhuis, met in het ene deel
drie boven elkaar gelegen werklokalen voor fabricatie langs de natte weg, en in de andere vleugel
drie droogkamers, laboratoria, kantoren en magazijnen. Opgetrokken in schoon metselwerk, de
pijlers, vloeren en trappen van gewapend beton. Ramen met overvallende bovenlichten voor de
ventilatie. De kappen van de harsdestillatie- en verfbereidingsgebouw zijn van ijzer en afgedekt door
gewapend beton. Het gebouw wordt nu gebruikt als kantoor en laboratorium. De dakhuizen zijn
verdwenen, het metselwerk is inmiddels geschilderd, de ramen zijn vervangen (1961)
Het gebouw bestaat uit drie delen, een met noord-zuid oriëntatie, een trappenhuis en een oost-west
georiënteerd. Het gebouw is drie bouwlagen hoog onder zadeldak. Trappenhuis vier lagen onder plat
dak. De stalen dakspantconstructie met schokbetonnen cassetedak is bijzonder en vernieuwend voor
de bouwtijd. De gevels van het gebouw kenmerken zich door een indeling in traveeën door middel
van brede en smalle muurdammen waartussen vensterreeksen. Daarmee hebben de gevels van het
gebouw een regelmatige indeling gekregen. De gevel van het trappenhuis aan de zuidzijde is voorzien
van samengestelde vensters op de eerste twee bouwlagen en een serie van vier enkelvoudige op de
derde en vierde laag. De noordgevel bevat de ingangspartij (gewijzigd) met vensters op twee
bouwlagen daarboven. Aan deze zijde wordt het bouwelement afgesloten door een dakschild naast
het hoger opgetrokken smallere deel. In het hoofdgebouw in het trappenhuis hangt een kunstwerk
aangeboden door het personeel: 13 oktober 1872-1972.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Het hoofdgebouw werd in het ontwerp direct al met een travee uitgebreid, 1920
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Molengebouw (4)




Uitgevoerd:
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Ketelhuis, Harsdestillatiegebouw




Smederij en kuiperij (6)




Smederij en kuiperij, 1920




Uitbreiding kuiperij en smederij, ook al direct tijdens ontwerp en bouw 1920-1921
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Uitbreidingen en verbouwingen na 1921

1926
Uitbreiding met ijzeren loods voor lab. Vac. Droogkast met luchtpomp met verwarmingselement voor
lage drukstroom. 15 meter van hoofdgebouw en 10 meter van verfbereidingsgebouw geplaatst.
1927
Een tweede harssmeltketel plaatsen in bestaande harssmeltgebouw.
1928
Een derde harssmeltketel en autoclaaf plaatsen.
1934
Uitbreiding complex met gebouw met lijnolie- en kookinstallatie door G.H. en C.M. Bakker




1949 Plaatsen hekwerk.
1950 Wijziging fabriek en kantoorruimte door C. Wulffraat.
1958 Interne wijzigingen en uitbreiding met opslag collodiumwol (nitrocellulose).
1960 Wijzigen hal, aanbouw door D.L. Sterenberg, H.J. Meer, G. van der Pol uit Rotterdam.
1962 Wijzigingen herstel, vernieuwen ramen, aanbrengen nieuwe ingangspui kantoorpand.
1963 Wijzigen ketelhuis tot expeditieruimte, Uitbreiden aftapruimte voor vernissen, verbouw
ketelhuis door D.L. Sterenberg, H.J. Meer, G. van der Pol uit Rotterdam.
1968 Bouw opslag (hout en golfplaten).
1970 Brand en herbouw/uitbreiding aanbouw aan fabriekshal, plaatsen Romneyloods en nissenhut
(vervangen door loods in 1976).
1971 Bouw drie loodsen.
1973
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>1951, verbouwingen aan hoofdgebouw
1961, wijzigen entree en ramen hoofdgebouw




De sheddaken op het voorste deel van de fabriekshal zijn hier nog aanwezig. Zicht op het hoge
hoofdgebouw (drukkerij, lab, hoofdmagazijn). De woningen links zijn in 1921 ontworpen door B.H.
Bakker en H. Bunders.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>1976, Bouw expeditie ruimte aan oorspronkelijk de harsdestilleerderij




Situatie, 1976
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Waardering
Cultuurhistorische waarde
 Het hoofdgebouw is cultuurhistorisch van belang als onderdeel van een fabrieks/bedrijfscomplex
    uit de eerste decennia van de twintigste eeuw waartoe ook werknemerswoningen horen, en
    vormt als monument een ankerpunt voor de herinnering aan de lange geschiedenis van Van Sons
    Inkt en Verffabrieken in Hilversum ‘over het spoor’.
 De locatie laat alle thema’s zien van de ontwikkeling van het gebied over het spoor: fabriek,
    woningen voor werknemers, gebruik, traditioneel en functioneel bouwen. Het is
 onderdeel van de ontwikkelingsgeschiedenis van het gebied, en uiting van de economisch-
    functionele ontwikkeling van Hilversum na de aanleg van de spoorlijn.
 Van Sons Inkt- en verffabrieken en Hilversum zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het
    bedrijf is bijna 100 jaar gevestigd in Hilversum en heeft de opkomst en neergang van de
    industriële sector aldaar meegemaakt – en overleefd. Als zodanig is het verweven met de lokale
    economie en cultuur.

Architectuurhistorische waarde
 Als herkenbaar fabrieksgebouw in baksteen architectuur met Hennebique constructie en
    schokbeton-plafonds.
 Als werk van de voor Hilversum belangrijke architecten B.H. en C.M. Bakker.

Situationele waarde
 Het gebouw is door zijn hoogte herkenbaar en beeldbepalend onderdeel van het
    fabriekscomplex in het gemengde industrie-woongebied in de wijk Over het Spoor.

Gaafheid en herkenbaarheid
 Qua typologie, materialisatie en ligging getuigt het gebouw van zijn (oorspronkelijke) functie. Het
   is herkenbaar als hoofdgebouw.
 Het gebouw heeft toekomstwaarde en kan daarmee een belangrijke bijdrage leveren aan de
   blijvende herkenbaarheid van het gemengde functioneren van het gebied Over het Spoor.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                  Krantenartikel over de sloop van de schoorsteen, mei 1964. Sheddaken zijn nog
aanwezig. De vervlakking en het toevoegen van loodsen hebben plaats gevonden in en vanaf de jaren
’80.




Vier industriële locaties Over het Spoor: Ripolin, Van Son, Gasfabriek en Veneta. Alleen Van Son
bestaat nog, de andere zijn gesloopt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                   Professorenbuurt



Huidige situatie




Vanaf de Kleine Drift. De sheddaken van de fabriekshal (1) zijn verdwenen. Het complex is wit
geschilderd. Het hoofdgebouw (2) grijs. Hier direct bij de ingang de eerste steen plaquette. Het
hoofdgebouw is beeldbepalend.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Ingang, zicht naar achteren naar Kleine Drift en monumentale beschermde complex
Professorenbuurt (Amsterdamse School).




Personeelswoningen in twee blokken woningen Kleine drift bij Van Son. Bakker en Bunders.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Ingang hoofdgebouw noordzijde gebouw.




Hoofdgebouw, deel links van ingang noordzijde
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Zicht naar fabriekshal (nu drukinktgebouw). Gebouw C is voormalige smederij en kuiperij.




Detaillering gebouwen Bakker




                                                                C
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Achterzijde, ketelhuis en rechts achterzijde fabricagegebouw. Foto blauwe lijn.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>vernisstokerij
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Fabricagehal (1)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Loodsen vanaf de jaren 1980




Oorspronkelijke elementen:
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>INTERIEUR




Collectie Van Son in hoofdgebouw




13 oktober 1872-1972. Kunstwerk aangeboden door het personeel. Hal hoofdgebouw.




125-jarig bestaan, hal hoofdgebouw.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Beton Constructie




Staalconstructie en betonnen casetteplafond
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>