<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                               REDENGEVENDE OMSCHRIJVING

                                LARENSEWEG 123 HILVERSUM

   MAGAZIJN/EXPEDITIEGEBOUW, 1948-1950 Bureau Nic. Andriessen met interieuronderdelen

Onderdeel van WYBERTJESFABRIEK N.V. GABA, 1919 IN V/H PLATEELBAKKERIJ, 1902 F. Hamers

Met 12 ARBEIDERSWONINGEN GEUZENWEG behorende bij plateelbakkerij, 1907


Postcode + plaats    1221 CL HILVERSUM
Naam object          Magazijn/expeditiegebouw (1948-1950) behorende bij de Wybertjesfabriek
                     v/h Plateelbakkerij 1902-1919, Wybertjesfabriek 1919-1981 (Larenseweg
                     125-125A), Woningen 1907 (Geuzenweg 168-190)




Voorgevel aan de Larenseweg van magazijn/expeditieruimte links van het hoofdgebouw 1948-1950
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Complex               Ja, fabrieksgebouw en magazijn/expeditiegebouw en woningen Geuzenweg
Oorspr. functie       Kantoor, magazijn/expeditie
Huidige functie       Bedrijfsgebouw
Bouwjaar              1948-1950 bouw magazijn/expeditiegebouw Bureau Nic. Andriessen
                      1902 Plateelfabriek architect F. Hamers
                      1919 Gaba neemt vm plateelfabriek in gebruik
                      1907 bouw woningen voor plateelbakkerij
Verbouwingen          div
Architect             Bureau Nic. Andriessen
Opdrachtgever         Briegleb (plateelbakkerij) / Gaba, Goldene Apotheke Basel
Bouwstijl             Functionalistisch/industrieel uit 1948-1950 modernistisch met bakstenen
                      gevels
                      oorspronkelijk industrieel-traditioneel (hoofdgebouw),
Bouwtype              Magazijn/expeditiegebouw behorende bij Wybertjesfabriek
Kadastrale aanduiding R 2233
Datum foto’s          2018
Datum beschrijving    Februari 2019
Datum aanwijzing      :
De bescherming betreft het magazijn/expeditiegebouw uit 1948-1950 met interieuronderdelen



Inleiding

Plateelfabriek




Korte voorzijde plateelfabriek-Wybertjesfabriek 1902, 1919 aan de zijde van de Larenseweg
Van architect F. Hamers en verbouwd in 2006 tot huidige aanzicht
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>In 1902 werd aan de Larenseweg een plateelbakkerij voor tegels en aardewerk gebouwd naar
ontwerp van F. Hamers in opdracht van Briegleb. Briegleb was een bekende fabrikeur en filantroop
die in Huizen het vakantieoord voor kinderen zou bouwen, het Brieglebhuis. Otto W.G. Briegleb was
mede-eigenaar van de Ripolin verffabriek. In 1907 werden aan de straat achter de fabriek, de oude
Geuzenweg, woningen gebouwd voor enkele fabrieksarbeiders. In 1912 is het pand verkocht aan de
NV Plateelbakkerij Delft, gevestigd te Amsterdam, dat op zijn beurt het pand verkocht heeft aan
Gaba.

Het beroemde Wybertje van dokter Wybert, GABA fabriek




De ruitvormige dropjes in de blauwe blikken doosjes dragen de naam van de Zwitserse arts Emanuel
Wybert (1807-1884). Wybert haalde het idee voor de keelpastille meer dan 120 jaar geleden uit
Amerika. De Zwitserse arts zag daar hoe indianen op zoethout kauwden om keelpijn te verzachten. In
1846 ontwikkelde hij met een bevriende apotheker een keelpastille van zoethout en suiker. In eerste
instantie werden de dropjes bij de apothekersfamilie thuis gemaakt. Zo werden er van de
fijngestampte zoethout en suiker met een deegroller vellen gerold, deze vellen werden gedroogd en
vervolgens in kleine ruitjes geknipt. De Wybertjes werden verkocht door de Goldene Apotheke Basel,
afgekort Gaba. De loop kwam er pas echt in toen Bazel werd overvallen door een griepepidemie.
Penicilline bestond nog niet en de halve stad nam zijn toevlucht tot het 'nieuwe medicijn' van dokter
Wybert. De familie kon uiteindelijk de vraag niet meer aan en in 1862 werd een kleine
pharmaceutische fabriek gebouwd die ook de naam Gaba droeg.



Een Wybertjesfabriek in Hilversum

In 1919 opende een vestiging van de Gaba Fabriek in Hilversum aan de Larenseweg (kantoor, fabriek,
magazijn). De Wybertjesfabriek was gevestigd in 125-125A.

Nummer 123 is het magazijn/expeditiegebouw en werd in 1948-1950 gebouwd door Bureau Nic.
Andriessen.

Voordat Gaba de fabriek opende in Hilversum kon je al wel Wybert tabletten en Wybert siroop kopen
in het Gooi. Wybert tabletten waren populair in heel Nederland, wat onder andere blijkt uit de grote
hoeveelheid advertenties die te vinden zijn in dagbladen verspreid over het land. De fabriek in
Hilversum bediende geheel Nederland. De opmars van de Wybertjes leek niet te stuiten; werden er
in 1941 vier machines aangevraagd ter uitbreiding van de fabriek, in 1949 verzocht de directeur om
het bijplaatsen van maar liefst 30 machines en werktuigen. De Fabriek N.V. Gaba bleef tot juli 1981 in
Hilversum gevestigd, toen het naar Almere verhuisde. Door de vele decennia die het bedrijf in
Hilversum gezeten heeft, was de band met de stad sterk, wat ook blijkt uit de cultuurhistorische
objecten in de Hilversumse collectie die naast de gebouwen het verhaal illustreren.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Het oorspronkelijke fabrieksgebouw is verbouwd, gepleisterd en de optopping is gewijzigd. Het
interieur is gewijzigd. Het magazijn/expeditiegebouw is gaaf bewaard gebleven, en bevat in het
interieur ook nog de indeling en de onderdelen die duidelijk de oorspronkelijke functie tot
uitdrukking brengen.

De ‘Wybertjesfabriek’ stamt uit 1902 toen deze werd gebouwd als plateelbakkerij naar het ontwerp
van de Hilversumse architect F. Hamers. In 1919 nam Gaba Wybertjesfabriek het gebouw in gebruik
tot 1981. In 1907 werden woningen gebouwd voor werknemers aan de Geuzenweg. In 1949-1950
werd het magazijn/ expeditiegebouw gebouwd door het bureau van Nic. Andriessen uit Hilversum.
Het hoofdgebouw is vergaand gewijzigd, zowel qua afwerking, gevelarchitectuur, gevelopeningen en
interieur. Het magazijn/expeditiegebouw is, ondanks kleurwijziging, vrijwel gaaf bewaard gebleven in
exterieur én interieur. De werknemerswoningen aan de Geuzenweg geven uitdrukking aan de
gewoonte om werknemerswoningen te bouwen in de nabijheid van het bedrijf.


Het magazijn/expeditiegebouw van Bureau Nic. Andriessen uit 1948-1950 heeft op rechthoekig
grondvlak twee bouwlagen onder plat dak en een kelderverdieping. De in baksteen opgetrokken
gevels om de betonconstructie, met siermetselwerk in wybert-vorm en uitgemetselde rand onder
dakrand, zijn inmiddels wit geschilderd. De voorgevel op hoge naar voren gemetselde plint heeft een
bordes, bereikbaar via stenen trap aan de rechterkant, en een grote betonnen luifel op de verdieping
scheiding. Op de eerste laag de dubbele deuren met bovenlicht die toegang geven tot de entree met
rechts de balieruimte. Rechts van de toegang een stalen zesruits venster, links twee. Op de tweede
laag een dubbel venster boven de deuren en ook rechts daarvan een en links twee zesruits vensters.
De luifel loopt door langs de rechter zijgevel en verbreed zich met een ronde bocht boven de ingang
naar de kelder. Een stenen trap, met gemetselde muur op grondniveau, leidt naar de stalen
kelderdeuren. De rechter zijgevel bevat op de plint, begane grond en verdieping een regelmatige
reeks samengestelde vensters van hout. Een vierdeling op kelderniveau. Twaalfruits vensters op de
twee bouwlagen waarvan de middelste twee kunnen worden geopend. Tussen de raampartijen op
de eerste (6) en tweede bouwlaag (7) het wybertjes patroon in het metselwerk. Geheel rechts de
dubbele ijzeren toegangsdeuren op de eerste bouwlaag met ronde kijkramen en dubbele
bovenlichten en schuif/hijsbalk. In de achtergevel veiligheidsdraadglas in de twaalfruits stalen
vensters, twee op elke bouwlaag. In linker zijgevel overeenkomstige vensterreeks.

In het interieur is de betonconstructie zichtbaar door de pijlers en balken. Achter de toegang direct
rechts de open balieruimte met stalen kozijnen. Twee openslaande stalen binnendeuren met vier
bovenlichten met veiligheidsdraadglas geven toegang tot de open ruimte. Aan de linkerzijde zijn
kamers. Aan de achterzijde van het magazijn is het open stijgpunt met de stalen trappen en –
balustrades, bordessen en vides. De installatie met pakhaken en schuif/hijsbalk is nog aanwezig. De
indeling op de verdieping vertoont wijzigingen in indeling.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Waardering

Cultuurhistorische waarde complex
 De locatie laat alle thema’s zien van de ontwikkeling van de fabrieksbuurt met
    arbeiderswoningen aan de oostzijde van het spoor die tot versnelde ontwikkeling kwam rond
    1900. Het complex van fabriek en arbeiderswoningen maakt hier deel van uit en is kenmerkend
    gelegen aan een historische uitvalsweg: de Larenseweg.
 vanwege de herinnering aan de specifieke industriële ontwikkeling ter plekke: de plateelfabriek
    gebouwd in 1902, in 1919 hergebruikt als Wybertjesfabriek (van de bekende wybertjes) met
    werknemerswoningen aan de Geuzenweg, en uitgebreid in 1948-1950 met een
    magazijn/expeditiegebouw .

Architectuurhistorische waarde magazijn/expeditiegebouw
 Herkenbaar en gaaf onderdeel van een fabriekscomplex met herkenbare typologie als
    magazijn/expeditiegebouw.
 Vanwege het zorgvuldige ontwerp en de esthetische kwaliteit van een naoorlogs
    magazijn/expeditiegebouw
 Als werk van het Hilversumse architectenbureau Nic. Andriessen.

Situationele waarde magazijn/expeditiegebouw
 Het gebouw is herkenbaar als onderdeel van het fabriekscomplex en past in voor het gemengde
    industrie-woongebied in de wijk Over het Spoor.
 Vanwege de beeldbepalende ligging – iets terug liggend vanwege de expeditiefunctie - aan de
    Larenseweg (uitvalsweg) met verschillende fabrieks- en bedrijfsgebouwen.
 Vanwege de ruimtelijk-functionele herkenbaarheid en samenhang met het fabriekscomplex aan
    de Larenseweg, en de werknemerswoningen aan de Geuzenweg.

Gaafheid en herkenbaarheid
 Qua typologie, vormgeving, indeling en ligging getuigt het expeditie-gebouw van zijn
   (oorspronkelijke) functie en de tijd waarin het werd gebouwd.
 Het magazijn/ expeditiegebouw is gaaf bewaard gebleven, inclusief interieur en
   interieuronderdelen en herkenbaar naoorlogs.
 het gebouw heeft toekomstwaarde en kan een belangrijke bijdrage blijven leveren aan de
   herkenbaarheid en het gemengde functioneren van het bijzondere gebied Over het Spoor.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Magazijn/expeditie                  Fabrieksgebouw met kantoren
1948-1950

                     12 Woningen 1907
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre> 12 woningen                                Fabriek
                       Magazijn/expeditie




EERSTE PERIODE




Ontwerp van F. Hamers uit 1902.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Op het ontwerp en de situatietekening is het volgende te zien: De fabriek is een rechthoekig gebouw
met een smalle naar achteren gelegen aanbouw voor de schilders aan de rechterkant. Het vierkante
gebouw links is de slibberij. Ook hoort een schoorsteen tot het complex. In het hoofdgebouw aan de
straatzijde het kantoor, daarachter de pakruimte. In het lage overgangsgedeelte de vormerij en
tegelpers. In het hogere achtergedeelte van één laag en kap de ovens en glazuurderij. Het
voorgebouw had twee verdiepingen en een kap. Later is de kap vervangen door een open bouwlaag.




 1902? Zie sporen
 fabrieksramen en ontwerp in                   Voorbouw twee lagen en
 achtergevel en linker zijgevel.               kap 1902




                         In 1902 direct achter voorbouw plat dak of uitgevoerd met kapje?
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Na 1907 en waarschijnlijk in en na 1912 (overdracht aan Plateelbakkerij Delft) zijn er uitbreidingen
gerealiseerd. Het is niet duidelijk hoe dat precies in elkaar zit maar er lijkt een aanbouw aan de
rechterzijde te zijn gebouwd waardoor een haakvorm onstond, wellicht met een overkapping tussen
de ‘poten’ in. De woningen die in 1907 werden gebouwd staan op de tekeningen. Het gedeelte met
de sheddaken werd waarschijnlijk aangebouwd en het iets doorlopende rechterbouwdeel.




Vanuit het hoofdgebouw zicht op sheddaken achter aanbouw/tussenbouw rechtergevel
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>12 WONINGEN 1907
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>MAGAZIJN/EXPEDITIEGEBOUW




Nic. Andriessen en verbouw hoofdgebouw 1948 om daar expeditieruimte te maken voor de
nieuwbouw links van hoofdgebouw, met torenvolume. Geen bewijs dat dit is uitgevoerd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>MAGAZIJN/EXPEDITIELOODS Tijdens de bouw al uitgebreid. Tekening overeenkomstig huidige
situatie.




2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Jaren 1980
             Remiseterrein   melkfabriek
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>FOTO’S




Overgang naar aanbouw rechter zijgevel en deel met sheddaken
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Nieuwe trap in vernieuwd interieur Vernieuwd interieur, gang langs rechter buitengevel
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Vanuit binnenzijde is lichtstraat in sheddak nog zichtbaar
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Fabrieksramen in achtergevel achterbouw hoofdgebouw




Fabrieksramen linker zijgevel, achterbouw. Rechts hoofdgebouw
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>MAGAZIJN/EXPEDITIEGEBOUW




Voorgevel en rechter zijgevel




Vorm betonnen luifel rechter zijgevel boven ingang/trap naar beneden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Ingang rechter zijgevel achteraan




Wybertjesmotief in metselwerk
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                                             Entree naar magazijnruimte. Hiervoor
portaal met ruimte balie.




                            Magazijnruimte
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Magazijnruimte naar voorgevel (deuren, hal, links portierruimte)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Detail ramen en vensterbanken.




               Achterruimte expeditie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Interieur - exterieur




Achterruimte expeditie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Weesper Courant, 14 maart 1925   Bussumsche Courant, 14 januari 1930
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>14-05-1994 Gooi- en Eemlander
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>