<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                     Raadsinformatiebrief
 Van                   Burgemeester en                        Zaak nr.         620358
                       Wethouder/Burgemeester
 Aan                   Gemeenteraad                           RIB nr.          2020-32
 Portefeuillehouder    B. Heller                              Datum            4 juni 2020
 Informatie bij        Annet Krijgsman                        Tel. nr.         (035) 629 2842



Onderwerp
Jaarplan energietransitie 2020 / Rapportage Energietransitie 2019


Kernboodschap
Het Jaarplan energietransitie 2020 voorziet in de uitvoering van het laatste jaar van het programma
Duurzaam Hilversum 2016-2020. Dit is gericht op het behalen van de doelstelling van 100 kiloTon CO2-
reductie in 2020 en het voorbereiden van de energietransitie naar fossielvrij. In 2020 stellen we ook een
nieuw uitvoeringsprogramma op voor de energietransitie voor de periode 2021-2025.
De Rapportage energietransitie 2019 geeft een overzicht van de behaalde resultaten van het Jaarplan
energietransitie 2019. Daaruit blijkt dat de geplande CO2-reductie goed op schema ligt en de
voorbereidingen voor de energietransitie in gang zijn gezet. Dit komt mede door de extra investering van
€ 650.000 in 2019, gericht op effectieve maatregelen. De doelstelling van een reductie van 100 kiloton
eind 2020 is in zicht


Aanleiding
Het Jaarplan energietransitie 2020 bouwt voort op de prioriteiten van het college om het energieverbruik
terug te dringen door energiebesparing bij woningen en bedrijven en om de energietransitie naar fossielvrij
voor te bereiden. We werken samen met inwoners en ondernemers. We bundelen onze krachten met
andere overheden, zoals de regio Gooi en Vechtstreek. 2019 was een jaar met focus op energiebesparing.
Een periode van verleiding van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Maar ook
het jaar van het Klimaatakkoord, waarin een duidelijke opdracht is meegegeven aan alle gemeenten om te
werken aan 49% CO2-reductie in 2030 en 95 % in 2050.
Doelen 2020
• 100 kiloTon CO2 reductie t.o.v. 2015. Dit verwachten we in 2020 te halen door combinatie van:
o energiebesparing, door oa het regionaal energiedienstenbedrijf;
o opwekking van duurzame energie, vooral door meer zonnepanelen op daken;
o inkoop van duurzame energie.
• In stappen naar een CO₂-neutrale bedrijfsvoering van de gemeente in 2022.
• Voorbereiding van een nieuw uitvoeringsprogramma Energietransitie 2021-2025, inclusief
Transitievisie Warmte. Daarbij is het speelveld sterk in ontwikkeling; klimaatakkoord, Regionale Energie
Strategie Noord-Holland Zuid, aanvraag proeftuin aardgasvrije wijken de Hilversumse Meent,
Omgevingsvisie Hilversum, Sleutelgebied en de Woonvisie
1. Door middel van het Jaarplan energietransitie 2020 en de Rapportage 2019 geeft het college invulling
aan de uitvoering van het Programma Duurzaam Hilversum 2016-2020.
2. Als onderdeel van de uitvoering van het Programma Duurzaam Hilversum 2016-2020 vraagt het
college jaarlijks advies aan de commissie Duurzaamheid en Bereikbaarheid over het Jaarplan en de
Jaarrapportage.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Consequenties
Bij de uitvoering van het Jaarplan Energie 2020 hebben we te maken met effecten van Covid-19. We
verwachten dat alle projecten kunnen doorgaan, echter waar nodig hebben we de planning aangepast, zie
bijgevoegd Addendum op het Jaarplan Energietransitie 2020.


Financiën
Er is voldoende dekking voor de benodigde middelen ter grootte van € 1.272.911 voor de uitvoering van
het Jaarplan energietransitie 2020. De dekking is als volgt opgebouwd:

 Dekking                                                                                          Bedrag
 Meerjarig begroot programma “Duurzaam Hilversum 2016-2020”                                    € 778.000
 Rijkssubsidie 2019, Regeling reductie energie verbruik (SISA)                                  € 90.000
 Provinciale subsidie 2019, Warmte transitie Kerkelanden                                       € 130.000
 Rijksuitkering Klimaatakkoord decembercirculaire 2019                                         € 274.911
 Totaal                                                                                      € 1.272.911


Vervolgtraject
De raadsbehandeling van het Jaarplan Energie 2020 loopt vanwege Covid-19 anders dan u gewend bent.
Op 17 maart heeft het college het Jaarplan en de Rapportage Energietransitie vastgesteld met de bedoeling
deze ter advisering voor te leggen aan de Commissie Duurzaamheid & Bereikbaarheid. Dit kon echter niet
doorgaan, vanwege de herprioritering van de commissieagenda door Covid-19. Ook de
raadsklankbordgroepen energie van april en mei zijn vanwege Covid-19 niet doorgegaan. Er worden
nieuwe data gepland in juni en in september.
Om u toch in de gelegenheid te stellen om kennis te nemen van de stukken, ontvangt u deze via een
Raadsinformatiebrief. Het staat u uiteraard vrij om deze alsnog te agenderen ter bespreking in de
commissie.


Burgemeester en wethouders van Hilversum,
de gemeentesecretaris,                                      de burgemeester,




D. Emmer                                                    P.I. Broertjes




 Bijlage(n):
 1.        Jaarplan energietransitie 2020
 2.        Rapportage energietransitie 2019
 3.        Addendum raadsinformatiebrief

 Deze raadsinformatiebrief is digitaal beschikbaar op internet onder “Vergaderstukken”, B&W-vergadering van 2 juni 2020.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1. Inleiding ............................................................................................................................................ 2
2. Ambities voor 2020 .......................................................................................................................... 2
   2.1. Bedrijven ................................................................................................................................... 3
   2.2. Woningen .................................................................................................................................. 3
   2.3. Maatschappelijk vastgoed ........................................................................................................ 4
   2.4. Eigen organisatie als voorbeeld ................................................................................................ 6
3. Transitievisie Warmte ...................................................................................................................... 7
   3.1 Aardgasvrije Wijken ................................................................................................................... 7
4. Grootschalige opwek van duurzame energie .................................................................................. 9
5. Verbinding met de stad .................................................................................................................. 11
6. Communicatie ................................................................................................................................ 12
7. Organisatie ..................................................................................................................................... 13
   7.1. Planning................................................................................................................................... 13
8. Begroting ........................................................................................................................................ 15




                                                                                                                                                         1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>1. Inleiding
2019 was een jaar met focus op energiebesparing en daar gaan we komend jaar mee door. 2019 was ook
een periode van verleiding van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Maar ook
het jaar van het Klimaatakkoord, waarin een duidelijke opdracht is meegegeven aan alle gemeenten.

2020 is het jaar waarin een groot aantal kaders duidelijk wordt. Een kantelpunt, niet alleen omdat het
programma is afgelopen, maar ook omdat er nieuwe ontwikkelingen zijn met het gevolg dat er een ander
speelveld ontstaat. Deze nieuwe ontwikkelingen geven input en kaders voor het nieuwe programma.

Speelveld:
  -   Klimaatakkoord
  -   Regionale Energie Strategie (RES 1.0)
  -   Transitievisie warmte
  -   Omgevingsvisie
  -   Sleutelproject
  -   Woonvisie

2020 is het laatste jaar van het programma Duurzaam Hilversum 2016-2020. Dit jaar wordt gewerkt aan
een nieuw uitvoeringsprogramma Energietransitie 2021-2025. In het nieuwe programma besteden we
aandacht aan de rol van het programma energietransitie binnen de gemeentelijke organisatie: aanjagen en
ontwikkelen. Deze rol gaan we ontwikkelen in 2020 en krijgt een plek in het nieuwe programma.

Belangrijk is de relatie met de andere duurzaamheidsthema’s in kaart te brengen en te koppelen, denk
daarbij aan klimaatadaptatie, circulaire economie, mobiliteit en biodiversiteit.

Speerpunten voor 2020 zijn:
  -   energiebesparing (voortzetting en intensivering, regionaal energiedienstenbedrijf)
  -   uitwerking energietransitievisie incl. uitvoeringsprogramma 2021-2025
  -   transitievisie warmte / aardgasvrije wijken
  -   Proeftuin aardgasvrije wijken, aanvraag De Meent
  -   Participatietraject lokale verrijking RES
  -   CO₂-neutrale bedrijfsvoering
  -   Minimaal 100 kton CO₂-reductie bereiken




                                                                                                         2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>2. Ambities voor 2020
2.1. Bedrijven
Doel: Koplopende bedrijven hebben betere marktkansen gekregen dankzij professionele ondersteuning bij
het besparen van energiegebruik. De overige Hilversumse bedrijven voldoen aan de minimale eisen voor
energieprestatie.

In de Green Deal Media hebben de mediabedrijven de intentie uitgesproken om voor de periode 2016 tot
en met 2020 tenminste 70% van hun stroomverbruik te verduurzamen. Inmiddels wordt de stroom
duurzaam ingekocht en gebruiken de interne studio’s bijna allemaal ledverlichting. In dit laatste jaar van de
Green Deal zal er een beroep gedaan worden op de mediabedrijven om nog net dat beetje extra te geven
om 2020 met een mooi eindresultaat af te sluiten en perspectief te bieden voor een Aardgasvrije
Mediastad. Zo wordt de Groene Lunch weer georganiseerd en gaan er vanuit de mediabedrijven
werkgroepen aan de slag met verschillende thema’s.

Vanuit de Green Deal Kantoren en Bedrijfsmatig Vastgoed wordt met een aantal duurzame sleutelspelers
uit het Hilversumse bedrijfsleven opgetrokken om te komen tot een volgende stap in de ambitie om 100
kton CO₂ te besparen in 2020. De belangrijkste activiteiten uit de Green Deal:
     - Het ad hoc ondersteunen van derde partijen in de CO₂-transitie
     - Het geven van duurzaamheidsadvies inclusief business case
     - Het organiseren van een SDE+-regeling 1e tranche 2020
     - Het organiseren van CoP’s, kennissessies en Hilversums Duurzaam Vastgoed Netwerk
     - Het opstellen van formats voor PV-/LED-inkoop

De koplopers worden al goed ondersteund in ons programma. De voorbeelden van energiebesparing bij de
koplopers kunnen als lerend effect dienen voor andere bedrijven die hier nog niet mee aan de slag zijn, om
zo ook deze groep in beweging te krijgen. In 2020 proberen we het aantal bedrijven dat we bereiken te
vergroten. Sinds 2019 geldt de wettelijke informatieplicht energiebesparing bedrijven in het kader van wet
milieubeheer. De Gemeente voert proactief haar taken hierop uit.

Er wordt door de ondernemingsvereniging Hilversum Zuidwest gewerkt aan een energiepositief
bedrijventerrein. Op de Gijsbrecht wordt door een aantal ondernemers en vastgoed eigenaren gewerkt aan
een toekomstbestendige Gijsbrecht, o.a. met aandacht voor verduurzaming.

Dit gaan we doen door:
    - Voortzetten van de Green Deal Coach Media.
    - Voortzetten van de Green Deal Coach Kantoren en Bedrijfsmatig Vastgoed.
    - Voortzetten van de Green deal Gijsbrecht

2.2. Woningen
Doel: het versnellen van energiebesparing bij woningen door bewoners te ontlasten bij het nemen van
energiebesparende maatregelen en door het bieden van handelingsperspectief.

                                          In 2019 hebben wij in regionaal verband een schaalbare aanpak
                                          voor het isoleren van woningen ontwikkeld. In 2020 gaan wij,
                                          tevens in regionaal verband, het energiedienstenbedrijf
                                          oprichten dat deze aanpak uit gaat voeren. Zo gaan wij bewoners
                                          voorzien van heldere, objectieve en eenduidige informatie en
                                          bieden wij hulp en ondersteuning in het proces om te komen tot
                                          een woning die goed geïsoleerd of zelfs aardgasvrij-klaar is. Dit
                                          doen wij in samenwerking met professionele partijen en met
                                          lokale initiatieven vanuit de bewoners. We doen met koplopers in
                                                                                                            3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>de Hilversumse Meent ervaring op hoe we bewoners het beste kunnen ondersteunen in het proces naar
het aardgasvrij(-klaar) maken van de woning. Om woningen aardgasvrij(-klaar) te maken beginnen we met
het verduurzamen van woningen. Woningen worden substantieel energiezuiniger en dus duurzamer door
middel van isolatie. De ‘lessons learned’ nemen wij mee in het opstellen van de transitievisie warmte.

Daarnaast bieden de energiecoöperaties HilverZon en HET in 2020, met de RRE-uitkering van het Rijk,
energiecoachgesprekken aan 1000 bewoners aan. Deze bewoners inzicht in hun energieverbruik en
ontvangen daarbij ook praktische handvaten om het energieverbruik direct te verlagen.

Tevens gaan we door met de lopende samenwerking met HilverZon en HET. In 2020 houdt HilverZon zich
wederom bezig met het stimuleren van het energiebewustzijn en energiebesparing onder bewoners van
Hilversum door het organiseren van activiteiten op het gebied voorlichting, advies, en collectieve energie-
opwek projecten.
Om de energiebesparing en –transitie betaalbaar te maken gaat HET in 2020 door met het ontwikkelen van
een financieringsconstructie voor particuliere huiseigenaren. Daarbij wordt ook de ontwikkeling van de
processtappen in de ontzorging van de particuliere eigenaar in de verduurzaming van de woning doorgezet,
in samenwerking met bouw- en installatiebedrijven.
De gemeente heeft een duurzaamheidslening voor inwoners. Deze zetten we voort en breiden de
mogelijkheden uit voor dit revolverende fonds in samenwerking met de BNG.

Het regionale project om specifiek VvE’s te begeleiden bij het verduurzamen van hun gebouw wordt
doorgezet. De aanpak, die inmiddels een paar jaar loopt vanuit de VNG Innovatieve Aanpakken, wordt
verder geïntegreerd in de regionale samenwerking en het energiedienstenbedrijf. Verder wordt onderzocht
of de gemeente nog een rol kan spelen in de ondersteuning van deze projecten, bijvoorbeeld door het
geven van een garantiestelling.

Dit gaan we doen door:
    - Start regionaal energiedienstenbedrijf
    - 1000 energiecoachgesprekken en kleine energiebesparende maatregelen
    - Energiecoöperaties in staat stellen om bewoners te informeren over en te stimuleren tot energie
        besparen en -opwekken.
    - De duurzaamheidslening uitbreiden
    - Het lopende VvE-verduurzamingsproject wordt geïntegreerd in het regionaal
        energiedienstenbedrijf.
    - Go/no-go op garantiestelling verduurzaming VVE projecten door de gemeente al dan niet in
        regioverband.

2.3. Maatschappelijk vastgoed
Team Onderwijs legt in 2020 de raad een besluit voor het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2020-2035 voor
alle scholen in Hilversum. Voor het jaarplan energietransitie betekent het IHP de markering van een nieuw
begin, om samen met de schoolbesturen aan de energietransitie van de schoolgebouwen en gymzalen te
werken. Daarom is het belangrijk dat het IHP de lijnen uitzet om in stappen toe te werken naar aardgasvrije
scholen in 2040 en zo snel mogelijk naar frisse scholen met een goed binnenklimaat. Onderdelen daarvan
zijn:
     - Bij grootschalige renovatie en/of nieuwbouw een aardgasvrij en bij voorkeur een energieneutraal
         gebouw
     - Door middel van regulier onderhoud de schoolgebouwen in stappen steeds energiezuiniger en
         aardgasvrij-klaar maken via een duurzaam meerjarenonderhoudsplan, waar isolatie en
         zonnepanelen in opgenomen zijn.




                                                                                                          4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Om hierin een constructieve rol vanuit de energietransitie te kunnen spelen, zetten we in op het sluiten van
een green deal onderwijs. Het vervolg is de inzet van een “green deal coach onderwijshuisvesting”. Deze
coach helpt de scholen om de energietransitie in stappen te doorlopen met hun gebouwen. De
werkzaamheden van deze coach zijn onder meer het opstellen van duurzaamheidsscans, ondersteuning bij
subsidieaanvragen of financieringsvormen voor het nemen van duurzaamheidsmaatregelen in het kader
van de energietransitie, inzet van een landelijk kennisnetwerk duurzaam onderwijs, delen van goede
voorbeelden en ondersteuning bij het opstellen van meerjarenonderhoudsplannen gericht op
verduurzaming en de energietransitie.




Momenteel doen ongeveer 10 scholen mee aan Eco-Schools Hilversum, waaronder het MBO. De stichting
Omgevingseducatie Gooi, Vechtstreek en Eemland verzorgt in opdracht van de gemeente het Eco-Schools
Hilversum programma in samenwerking met de landelijke stichting Eco-Schools. De gemeente verkent de
mogelijkheid om vanuit Eco-Schools Hilversum jongeren sterker te betrekken bij de Hilversum100, de link
met de arbeidsmarkt te versterken (werkgelegenheid MBO vakmensen) en de landelijke Eco-Schools
bijeenkomst dit jaar in Hilversum te organiseren.

We continueren de praktische ondersteuning voor buitensportverenigingen om te verduurzamen,
waaronder het aanvragen van subsidie bij het Rijk. In voorgaande jaren hebben vrijwel al deze verenigingen
een duurzaamheidsscan ontvangen en de meesten zijn aan de slag met de uitvoering. Het gaat onder meer
om energiezuinige verlichting en apparatuur in het clubgebouw, zonnepanelen op het dak en LED-
verlichting op de sportvelden.

De gemeente continueert in 2020 de duurzaamheidslening voor maatschappelijk vastgoed. Hiermee
kunnen instanties zoals scholen, musea, religieuze instellingen en sportverenigingen hun gebouw
verduurzamen met een lening tegen een lage rente. Dit fonds biedt momenteel nog circa 250.000 euro
ruimte om nieuwe leningen aan te gaan. Indien nodig breidden we ook dit fonds uit.

Dit gaan we doen door:
    - De energietransitie in het Integraal Huisvestingsplan scholen opnemen
    - Starten met een green deal coach energietransitie onderwijs
    - Voortzetten lesprogramma Eco-Schools Hilversum
    - Voortzetten praktische ondersteuning verduurzaming buitensportaccomodaties
    - Voortzetten duurzaamheidslening maatschappelijk vastgoed
    - Value case benadering onderzoeken




                                                                                                           5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>2.4. Eigen organisatie als voorbeeld
Doel: CO₂-neutrale bedrijfsvoering in 2022 realiseren, waardoor de gemeente mede als voorbeeld fungeert
en invulling geeft aan het doelstellingen vanuit het Klimaatakkoord.

De CO₂-neutrale bedrijfsvoering richt zich op het realiseren van CO₂-reductie. In 2019 is via de
Milieubarometer de CO₂-footprint van de gemeentelijke organisatie in kaart gebracht. Hiermee is
inzichtelijk gemaakt hoeveel CO₂ de gemeente Hilversum binnen de eigen bedrijfsvoering uitstoot en waar
de kansen liggen om deze CO₂-uitstoot te verminderen.
Hiertoe wordt in 2020 een CO₂-reductieplan inclusief routekaart bedrijfsvoering opgesteld, welke zich richt
op energiebesparing in de objecten, duurzame opwekking, inkoop van duurzame energie en duurzame
mobiliteit circulaire bedrijfsvoering. In 2020 communiceren we hierover actief naar de medewerkers van de
gemeente Hilversum.

In 2020 certificeren we de gemeente Hilversum volgens de CO₂-prestatieladder niveau 3. Hierin staat de
reeds opgestelde CO₂-footprint en het CO₂-reductieplan centraal. De CO₂-prestatieladder dient mede als
communicatie-instrument voor de interne en externe partijen en wordt verwerkt in de
inkoopvoorwaarden. Door middel van in en externe audits (onderdeel van de CO₂-prestatieladder) is
borging van deze opgave voorzien.

De circulaire inkoop van producten en diensten is een belangrijk instrument binnen de CO₂-neutrale
bedrijfsvoering. Het onderwerp circulaire inkoop wordt in MRA verband opgepakt. De MRA-overheden
kopen jaarlijks voor ongeveer € 4 miljard euro in. Deze inkoopkracht wordt ingezet om de markt te
veranderen. Als overheiden circulair inkopen, zal het bedrijfsleven bij wie die overheden inkopen, ook
circulair moeten gaan inkopen. Op deze wijze zijn de eigen bestedingen een katalysator. Gemeente
Hilversum werkt momenteel aan de implementatie van de Roadmap Circulair inkopen &
Opdrachtgeverschap welke in MRA verband is opgesteld. De ambitie is om in 2020 10% van de (relevante)
gemeentelijke inkoop circulair in te kopen. Dit als tussenstap richting 100% circulaire inkoop in 2030.

Binnen het domein Openbare Ruimte nemen we deel aan de regionale digitale marktplaats. Daarmee
stellen de regiogemeenten materialenpaspoorten van projecten op, die met behulp van de digitale
marktplaats inzichtelijk worden gemaakt. Op deze manier stimuleren we door kennisdeling en inzicht het
hergebruik van materialen.

Dit gaan we doen door:
    - Een CO₂-reductieplan inclusief routekaart duurzame bedrijfsvoering.
    - Certificering van de gemeente Hilversum volgens de CO₂-
        prestatieladder niveau 3
    - Start regionale kennisdeling op circulaire economie in de Openbare
        Ruimte
    - Het voorbereiden van inkoop van duurzame energie voor de
        contractperiode vanaf 2022
    - Borging van CO₂-reductie in de inkoopvoorwaarden
    - Projecten/aanbestedingen waarin CO₂-reductie en circulariteit is
        meegenomen
    - Actieve communicatie naar medewerker over de CO₂-neutrale
        bedrijfsvoering




                                                                                                          6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>3. Transitievisie Warmte
In 2020 werken we aan de transitievisie warmte voor de gemeente Hilversum. Deze gaat onderdeel
uitmaken van de energietransitievisie en het uitvoeringsprogramma 2021-2025.

Een transitievisie warmte is een beleidsdocument dat richting geeft aan de aanpak van het isoleren en
aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. De focus in de eerste transitievisie warmte ligt op de
periode tot en met 2030. Elke gemeente geeft aan hoeveel woningen en andere gebouwen in die
periode geïsoleerd en/of aardgasvrij worden gemaakt. De ambitie uit het Klimaatakkoord is om tot 2030
minimaal 1,5 miljoen woningen en andere gebouwen te verduurzamen. De gemeente maakt minimaal
eens per vijf jaar een update van de transitievisie warmte, waardoor er telkens nieuwe woningen en
gebouwen bij gepland worden.

Elke gemeente moet voor eind 2021 een transitievisie warmte vaststellen. Met deze transitievisie
maken gemeenten het tijdspad inzichtelijk: Wanneer kunnen welke wijken of buurten van het aardgas
worden afgekoppeld? Voor de wijken of buurten die voor 2030 gepland staan, maakt de gemeente ook
al de mogelijke warmte-alternatieven bekend.

In lijn met de landelijke aanpak, gaan we in Hilversum aan de slag met een wijk/buurtgerichte aanpak.
Hilversum kiest nadrukkelijk voor een aanpak waarin draagvlak en initiatief vanuit de samenleving een
belangrijk criterium is bij het bepalen welke initiatieven als kansrijk gezien kunnen worden. Naast
versnellingskansen, zoeken we ook naar leerkansen die ons op een later moment verder helpen bij het
aardgasvrij maken van de gehele stad. In de tweede helft van 2020 gaan we de buurten hierbij
betrekken.

Dit gaan we doen door:
    - Concept transitievisie warmte vaststellen
    - Start participatieproces met stakeholders vanaf de zomer
    - In 2020 de buurten te betrekken door het houden van een buurtenchallenge

3.1 Aardgasvrije Wijken
Medio 2017 is gestart met het ontwikkelen van een routekaart naar aardgasvrij voor een eerste
Hilversumse (pilot) wijk, namelijk de Hilversumse Meent. Dit onder het motto ‘leren door te doen’. Later
ontstond in Kerkelanden een initiatief om de haalbaarheid van een warmtenet te onderzoeken. De aanpak
in deze twee wijken wordt samengevlochten met de Transitievisie Warmte die momenteel wordt
opgesteld. In 2020 staan de onderstaande activiteiten en resultaten voor de Meent en Kerkelanden
gepland.

Hilversumse Meent
Volgende fase van de wijkaanpak wordt gemaakt en
uitgevoerd. Onderdeel is de aanvraag voor de Proeftuin
Aardgasvrije Wijken. Deze aanvraag moet voor 1 april
worden ingediend. Eind juni horen we of de aanvraag is
toegekend. Het al dan niet toekennen van de aanvraag
staat de aanpak niet in de weg, maar is beslissend voor het
tempo waarop de wijk aardgasvrij wordt. De toekenning
van de rijksbijdrage versneld de aanpak.




                                                                                                           7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                      Kerkelanden
                                      Energiecoöperatie HET, Firan (warmtenetbeheerder) en
                                      Waternet (waterschap) doen in 2020 een
                                      haalbaarheidsonderzoek voor een warmtenet in Kerkelanden. De
                                      gemeente en de provincie ondersteunen dit onderzoek met een
                                      subsidie. Op basis van de resultaten wordt al dan niet een plan
                                      van aanpak opgesteld waarin ook de rol van de gemeente wordt
                                      beschreven.




Dit gaan we doen door:
    - aanvraag indienen voor 1 april Proeftuin Aardgasvrije Wijken
    - Uitvoeren fase 2 wijkaanpak Hilversumse Meent Aardgasvrij
    - We volgen actief de uitkomsten van het haalbaarheidsonderzoek Kerkelanden.




                                                                                                    8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>4. Grootschalige opwek van duurzame energie
De gemeente is onderdeel van de RES regio Noord-Holland Zuid en daarbinnen van de deelregio Gooi en
Vechtstreek. Daarin maken we samen met betrokken organisaties zoals gemeenten, waterschap,
energiecoöperaties, netwerkbeheerders en kennispartijen een Regionale Energie Strategie (RES). Hierin
wordt aangegeven wat de mogelijkheden zijn voor het opwekken van zon- en windenergie en hoe we de
bijbehorende energie infrastructuur op een zorgvuldige manier ruimtelijk kunnen inpassen. We werken in
Hilversum met een adviesgroep van circa 50 Hilversummers, die hun advies geven in lokale ateliers. In
onderstaande figuur is het RES-proces Noord-Holland weergegeven. De gemeente is uiteraard in alle
stappen betrokken, maar is vooral aan zet bij de volgende drie stappen die specifiek per gemeente
georganiseerd worden;

   -   Stap 3, lokale werkateliers aan de hand van
       scenario’s. Dit is uitgevoerd met de adviesgroep van
       50 Hilversummers in 3 ateliers in de periode van
       november 2019 tot februari 2020. Het resultaat is
       hun advies over zon- en windenergie in Hilversum en
       omgeving (link opnemen). Onderdeel daarvan is de
       ambitie om in 2025 op alle daarvoor geschikte grote
       daken zonnepanelen te realiseren. Volgens de
       adviesgroep kan het percentage geschikte daken
       door strengere regelgeving, incentives voor
       vastgoedeigenaren en het verplichten van zon op
       nieuwe daken veel hoger zijn dan de 30% uit de
       scenario’s.
   -   Stap 4, concept-bod RES NHZ voor wensen en bedenkingen in de gemeenteraad op 1 juli.
   -   Stap 5b, lokale werkateliers over concretisering van het concept-bod RES, met name de
       zoekgebieden voor zon- en windenergie in het najaar.




                                                                                                         9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>De gemeente Hilversum stelt momenteel ook een Omgevingsvisie op en werkt tegelijkertijd het
sleutelproject MediaCentrum Hilversum uit. Dit loopt min of meer parallel met de RES. Het doel van de
Omgevingsvisie is om een samenhangende visie te bieden op de actuele opgaven op het gebied van
energie, klimaatadaptatie, biodiversiteit, wonen, werken en mobiliteit, inclusief aandacht voor
duurzaamheid en gezondheid. De RES zal vanaf 2021 ook in het wettelijk instrumentarium van de
Omgevingswet verankerd worden. Het indienen van een Sleutelproject is voor Hilversum een kans om
steun te krijgen van MRA en Rijk om in Hilversum grote en complexe vraagstukken in samenhang aan te
pakken, waaronder woningbouwopgaven, stijgende huizenprijzen, economische groei, het openhouden van
het landschap en toenemende mobiliteitsvragen. De energietransitie is niet de primaire reden geweest om
het Sleutelproject te starten, maar kan wel een belangrijke aanjager zijn in het slagen ervan.

Dit gaan we doen door:
    - Uitbrengen van advies door de lokale Adviesgroep Grootschalige Energieopwekking over de RES
        (februari)
    - Bespreken van de concept RES in de gemeenteraad. De raad kan wensen en bedenkingen bij de
        concept RES indienen (juli)
    - Concretisering van de concept RES samen met Hilversummers (november)
    - De relevante informatie uit de concept RES is opgenomen in de Omgevingsvisie en onderdeel van
        de MER Omgevingsvisie.




                                                                                                      10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>5. Verbinding met de stad
Doel: Alle Hilversumse inwoners en bedrijven in de gelegenheid stellen om mee te denken, te praten en te
doen met de Hilversumse energietransitie.

Ook in 2020 maken wij de verbinding met de stad door lopende initiatieven te ondersteunen in een
veranderende context van de energietransitie en door nieuwe initiatieven te (laten) ontplooien.
Waar de Hilversum100 voornamelijk gericht was op het versnellen van de energietransitie door het
organiseren van de ‘H100 Challenge’ en de ‘Dag van de Duurzaamheid’, ligt de focus van de versnelling in
2020 op de transformatie naar een platform voor duurzame denkers en doeners. Er wordt onderzocht wat
het platform H100 moet bieden waardoor initiatiefnemers en initiatieven kunnen bruisen en duurzame
impact kunnen hebben. Dit gebeurt door de ontmoetingen met bewoners, ondernemers en
initiatiefnemers. Kennis en netwerken worden toegankelijker om zo nieuwe acties tot stand te laten komen
en ondersteuning van onderaf te bieden. Ook start het platform nieuwe initiatieven op de thema’s Coalitie
energie, Natuur in en om de stad, Toekomstbestendig ondernemen, Groene Mobiliteit, No waste en Eerlijk
eten. Om een groter netwerk en meer impact te genereren wordt in 2020 door de Hilversum100 ook actief
gezocht naar verschillende financieringsmogelijkheden voor initiatieven.

In 2020 zetten wij de samenwerking met de energiecoöperaties HilverZon en HET voort en kijken wij naar
de beste manier om hier invulling aan te geven met het oog op de Transitievisie Warmte.

Het project ‘HET rijdt op Zon’ gaat in 2020 verder met fase 2 en 3. Er rijdt al een aantal elektrische
deelauto’s in Hilversum, waarbij buurtbewoners zorgdragen voor de auto’s en door middel van een app
een auto kunnen reserveren. Dit project wordt verder uitgerold in een of twee andere wijken. Hier wordt er
nog meer CO₂ bespaard, de parkeerdruk verlicht en de sociale cohesie in de buurt versterkt.

Dit gaan we doen door:
    - met Hilversum100 afspraken maken over de definiëring van hun positie en activiteiten,
        bijvoorbeeld de rechtspositie en het aantrekken van externe financiering
    - Ondersteunen van HET, HilverZon en Hilversum100 bij het uitvoeren van hun activiteiten
    - Herdefiniëring van de relatie met de energiecoöperaties HET en HilverZon (opdrachtgever/
        opdrachtnemer)




                                                                                                         11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>6. Communicatie
De energietransitie vraagt om concrete verandering in het gedrag van mensen. Een goede communicatie en
betrokkenheid van bewoners draagt hieraan bij en is daarom essentieel voor het slagen van de transitie.
Communiceren over aardgasvrij maken van woningen is echter nieuw. Dit geldt ook voor participatie op dit
onderwerp. We gaan, net als andere gemeenten, op zoek naar een effectieve invulling. De leefstijlen naar
het BSR model Energietransitie vormen hiervoor de basis. We sturen bij als dat nodig is.

Afgelopen jaar hebben we de basis gelegd voor een communicatie aanpak, in 2020 bouwen we dit verder
uit. We gaan werken vanuit één positief frame. We rollen een campagne uit waarin de Hilversumse
verhalen centraal staan. Daarin adresseren we wat bewoners nu al zelf kunnen doen (zowel kleine als grote
ingrepen), wat dat oplevert en waar ze terecht kunnen voor informatie en ondersteunen en hoe ze kunnen
meedoen. Deze campagne sluit aan bij de campagne van het Rijk (Iedereendoetwat.nl).

Daarnaast vraagt een aantal projecten om goed ingerichte communicatie- en participatieprocessen. Denk
bijvoorbeeld aan de Transitie Visie Warmte, het project Meent Aardgasvrij en de Regionale Energie
Strategie.

We zoeken verbinding en bundelen krachten met initiatieven in de stad, zoals de energiecoöperaties en
Hilversum100. Op onderdelen werken we ook samen met de regio Gooi- en Vechtstreek en de energieregio
Noord Holland Zuid.

Dit gaan we doen door:
    - Aanschaf BSR Model voor de energietransitie.
    - Start Campagne met Hilversumse verhalen




                                                                                                        12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>7. Organisatie
Het programmateam heeft als doel de energietransitie op de agenda te krijgen en te houden.
Daarnaast zorgt het team ervoor dat de energietransitie deel uitmaakt van de standaard beleid en
planvorming cycli. De energietransitie moet breed in de organisatie gedragen worden. Het onderwerp
energietransitie dient integraal deel uit te maken van plannen en projecten.

2020 is het laatste jaar van het programma ‘Duurzaam Hilversum 2016-2020’. Dit programma wordt eind
2020 geëvalueerd. Deze evaluatie zal worden aangeboden aan de gemeenteraad. Tegelijkertijd met het
nieuwe programmaplan ‘energietransitie 2021-2025’ en het eerste uitvoeringsplan 2021.

Raadsklankbordgroep energietransitie
Het doel van deze groep is om in nauwe samenwerking met de raadsleden de sturende kaders te
ontwikkelen, waarbinnen de energietransitie zich in Hilversum moet gaan voltrekken. De klankbordgroep
fungeert hetzelfde als voor de invoering van de Omgevingswet. In overleg met de gemeenteraad wordt
bekeken of de raadsklankbordgroep wordt geëvalueerd en gecontinueerd.

7.1. Planning
Bestuurlijke planning energietransitie 2020
    Onderwerp                   College B&W               Commissie duurzaamheid                Raad
    CO₂-neutraal raadhuis       Is in 2019 behandeld      Is in commissie 20 november           29 januari 2020
                                                          2019 behandeld
    Aanmelden proeftuin         21 januari 2020           5 februari 2020                       4 maart 2020.
    aardgasvrije wijken
    Indienen aanvraag           Voor 1 April 2020
    proeftuin aardgasvrije
    wijken voor 1 april
    Jaarplan                    17 maart 2020             7 april, ter advisering aan           n.v.t.
    Energietransitie 2020                                 college
    Concept Regionale           Uiterlijk 19 mei 2020     17 juni 2020                          1 juli 2020
    Energiestrategie
    Noord-Holland Zuid
    Uitvoeringsprogramma        Juli                      Raadsklankbordgroep energie 6
    Energietransitie            Energietransitievisie     februari, 16 april en 14 mei.
    1
     Hilversum 2021-2025        versie 0.8                BVS en/of voorleggen aan
                                                          commissie ter advisering aan
                                                          college is een optie.
    Evaluatie Programma         December                  Januari 2021                          Februari 2021
    Duurzaam Hilversum
    2016-2020
    Uitvoeringsprogramma        December                  Januari 2021                          Februari 2021
    Energietransitie 2021-
    2025
    Jaarplan 2021               December                  Januari 2021                          Februari 2021

De raadsklankbordgroepen energietransitie staan gepland op:
     6 februari sessie 4, verkenning en doelen warmtetransitie
     16 april sessie 5, werktitel kansrijke alternatieven
     14 mei sessie 6, werktitel kansrijke gebieden en keuze alternatieven




1
    De transitievisie Warmte maakt onderdeel uit van het Programmaplan energietransitievisie.
                                                                                                                  13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Hoofdlijnen planning uitvoeringsprogramma Energietransitie Hilversum (inclusief transitievisie warmte
en programma 2021-2025)
     Q1 en Q2 opstellen uitvoeringsprogramma Energietransitie versie 0.8, inclusief
        raadsklankbordgroep en selectie 5-10 kansrijke gebieden Transitievisie Warmte met bewoners,
        ondernemers en partners. Voorbereiding buurtenchallenge.
     Q3 en Q4 opstellen uitvoeringsprogramma Energietransitie versie 1.0, inclusief uitvoering
        buurtenchallenge en uitwerken projecten met corporaties of andere partners. Beoogde uitkomst:
            o 3-10 initiatiefgroepen bewoners in kansrijke gebieden
            o 3 concrete projecten van bewoners en partners op buurtschaal te realiseren voor 2025
            o Fasering wijken op basis van kansrijkheid en bewonersinitiatief

Resultaten;
   - Evaluatie programmaplan 2016-2020
   - Nieuw uitvoeringsprogramma energietransitie 2021-2025
   - Jaarplan 2021
   - Evaluatie raadsklankbordgroep.




                                                                                                        14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>8. Begroting
College focus                Ambitie                                                        Begroting

Bedrijven en bedrijvigheid                                                                  €     110.000
                             Green deal media
         Activiteiten        Green deal Gijsbrecht
                             Green deal Kantoren

Woningen en
Maatschappelijk vastgoed                                                                    €     280.000
                             Energiedienstenbedrijf
                             VVE Projecten
         Activiteiten
                             RRE
                             Green Deal Scholen

Eigen organisatie                                                                           €      82.911
        Activiteiten         Co2 Neutrale bedrijfsvoering

Transitievisie Warmte /
Aardgasvrije wijken                                                                         €     310.000
                             Transitievisie warmte / RES
         Activiteiten        De Meent
                             Kerkelanden

Verbinding met de stad                                                                      €     320.000
                             Green Deal E. Auto
                             HET
         Activiteiten
                             Hilverzon
                             H100

Programma organisatie &
communicatie                                                                                €     170.000
                             Inhuur
                             Overige communicatie (flyers/poster etc)

Totaal                                                                                      €    1.272.911
                             saldo

Dekking                      Meerjarig begroot programma "Duurzaam Hilversum 2016-2020      €      778.000
                             Regeling reductie energie verbruik (SISA) Rijkssubsidie 2019   €       90.000
                             Warmte transitie Kerkelanden. Provinciale subsidie 2019        €      130.000
                             Decembercirculaire 2019                                        €      274.911
                                                                                            €    1.272.911




                                                                                                        15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Inhoud
1. Inleiding ............................................................................................................................................... 3
2. Resultaten 2019................................................................................................................................... 4
3. Focus op energiebesparing en voorbereiding op de energietransitie ................................................ 5
   3.1 Bedrijven........................................................................................................................................ 5
   3.2 Woningen ...................................................................................................................................... 6
   3.3 Gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed, bedrijfsvoering en andere opgaven ....................... 6
   3.4 Voorbereiding transitie fossielvrij Hilversum (2040)..................................................................... 7
4. Verbinding met de stad ....................................................................................................................... 9
5. Communicatie en Participatie ........................................................................................................... 10
Bijlage 1 ................................................................................................................................................. 11




                                                                                                                                                            2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>1. Inleiding

In het jaarplan 2019 heeft het college aangegeven dat er twee speerpunten centraal staan.
Energiebesparing bij woningen en bedrijven en voorbereiding op de energietransitie. Het college
heeft in 2019 € 650.000 extra geïnvesteerd in de energietransitie met een focus op effectieve
maatregelen, extra en gericht inzetten op terugdringen van energieverbruik.
Mede door de extra impuls ligt de geplande CO2-reductie goed op schema. De doelstelling van een
reductie van 100 kiloton eind 2020 is in zicht.

Samen met de regio, gemeenteraad, adviesgroep, betrokken Hilversummers en stakeholders is de
energietransitie verder gebracht. Het onderwerp leeft en de betrokkenheid is groot.
In 2019 is de intentieovereenkomst voor de oprichting van het regionale Energie Diensten Bedrijf
(EDB) getekend. Een belangrijke stap op weg naar het operationeel worden van het EDB in 2020.
In de regio Noord –Holland Zuid is het proces van de Regionale Energie Strategie (RES) van start
gegaan. Hilversum neemt daar actief aan deel en bewoners en stakeholders zijn betrokken bij het
proces. De concept RES wordt in 2020 aan de gemeenteraad aangeboden.
Tevens is gestart met de transitievisie warmte en de routekaart aardgasvrije wijken. Onderwerpen
die in 2020 worden afgerond.
In de samenwerking in De Meent zijn belangrijke stappen gezet met de stakeholders in de wijk.
Bewonersorganisaties zijn nauw betrokken. Concrete resultaten zijn geboekt in de begeleiding van de
koplopers en in onderzoeken naar de woningen. In 2020 wordt de aanvraag in het kader van het
project aardgasvrije wijken ingediend voor De Meent.
Voor zover zaken nog niet zijn afgerond in 2019 krijgen die een plek in het jaarplan 2020.




                                                                                                  3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>2. Resultaten 2019
De activiteiten uitgevoerd als geformuleerd in het jaarplan Duurzaam Hilversum 2019 hebben geleid
tot een CO2-reductie van bijna 24 Kton (zie bijlage 1), waardoor de CO2-reductie nu op 84 Kton staat.




                                                                                                        4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>3. Focus op energiebesparing en voorbereiding op de energietransitie


3.1 Bedrijven

Ambitie: Koplopende bedrijven hebben betere marktkansen gekregen dankzij professionele
ondersteuning bij het besparen van energiegebruik. De overige Hilversumse bedrijven voldoen aan
de minimale eisen voor energieprestatie.


Stimuleren
Vanuit de Green Deal Media is in 2019 ingezet op het stimuleren van duurzame innovatie op het
mediapark. Hiervoor zijn groene lunches georganiseerd om medewerkers van media bedrijven op het
gebied van duurzaamheid te inspireren. Op de dag van de duurzaamheid heeft er een ontbijtsessie
plaatsgevonden met de CEO’s van 10 deelnemers uit de Green Deal Media. Er is een werkgroep afval-
grondstof opgezet, mede door deelname aan de innovatieve challenge van de provincie Noord-
Holland, om tot een gezamenlijke aanpak voor vermindering van afval en collectieve afvalinzameling
te komen. Daadwerkelijke energiebesparing is gerealiseerd met duurzame inkoop van energie voor
de bedrijven op het mediapark.

Vanuit de Green Deal Kantoren en Bedrijfsmatig Vastgoed is ingezet op het creëren van duurzame
business cases voor kantoren en op het verduurzamen van cultureel vastgoed. Zo zijn er business
cases voor energiebesparing opgesteld voor o.a. De Vorstin, het Filmtheater, de Meldkamer en De
Alliantie. Het aanbod van hulp bij het aanvragen van de landelijke SDE subsidie heeft geleid tot 5
SDE+ aanvragen voor bedrijven, wat goed is voor circa 2000 zonnepanelen.

Vanuit het Koplopersproject hebben 8 MKB bedrijven uit het centrum gezamenlijk gewerkt aan het
verduurzamen van hun bedrijfsvoering. Daarbij hebben ze inzicht gekregen in hun CO2-footprint, een
actieplan voor besparing geformuleerd en (gedeeltelijk) uitgevoerd en kennis gedeeld in
groepssessies.

Ook op een aantal bedrijventerreinen is in 2019 gewerkt aan verduurzaming. Op de Gijsbrecht is het
bestuur van Stichting Ondernemersfonds Gijsbrecht proactief bezig met duurzaamheid. Eind
november heeft er een Future Festival plaatsgevonden, mede door ondersteuning van de
Hilversum100, waarbij er onder andere een duurzame pop-up store, een kinder-kookworkshop en
een inspiratiesessie duurzaam vastgoed beheer zijn georganiseerd. Het bestuur is tevens
ondersteund in het opzetten van een project voor verduurzaming in 2020. Op het bedrijventerrein
Hilversum Zuid-West is door de ondernemersvereniging een project voor de ontwikkeling van een
energiepositief bedrijventerrein gestart. Voor het Arenpark is de energietransitie een integraal
onderdeel geworden van het masterplan.

Handhaven
Er wordt proactief gehandhaafd in het kader van de informatieplicht energiebesparing. Voorafgaand
hieraan zijn 1470 bedrijven in Hilversum aangeschreven en is hen kenbaar gemaakt dat zij verplicht
zijn om de zogenaamde erkende energiebesparing maatregelen lijst (EML) moeten invullen, indien zij
boven een bepaalde hoeveelheid gas- en elektraverbruik uitkomen. Tijdens reguliere milieu controles
is energie(besparing) een standaard onderdeel.



                                                                                                     5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>3.2 Woningen

Ambitie: In Hilversum worden vanaf 2022 2000 woningen per jaar Aardgasvrijklaar opgeleverd.

Om de stap naar aardgasvrij te versnellen hebben wij in 2019 in regionaal verband een verkenning
gedaan naar een schaalbare aanpak voor het isoleren van woningen. De huidige aanpakken zijn
gefragmenteerd en hebben naar verwachting onvoldoende effect om de beoogde
verduurzamingsslag te bewerkstelligen. Daarom is er door de colleges in de regio aangegeven dat er
in regionaal verband een gebundelde dienstverlening geïnitieerd moest worden. Eind 2019 is er met
een aantal partijen voor deze ketensamenwerking een intentieovereenkomst getekend. Dit heeft
geleid tot een eerste stap in de oprichting van het energiedienstenbedrijf. In 2020 krijgt dit verder
vorm om in de zomer van 2020 gereed te zijn voor uitvoering.

De energiecoöperaties HilverZon en HET zijn in 2019 door de gemeente ondersteund in de uitvoering
van hun activiteiten om de betrokkenheid van bewoners en bedrijven bij de energietransitie in
Hilversum te vergroten en collectieve zonnedaken te realiseren.

In 2019 ius er besloten dat we een aanvraag voor de proeftuin Aardgasvrije Wijken voor een deel van
de Hilversumse Meent gaan indienen. Daarnaast is er een succesvolle subsidieaanvraag gedaan bij de
Provincie Noord-Holland om te kijken naar de haalbaarheid van een warmtenet in de wijk
Kerkelanden.

3.3 Gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed, bedrijfsvoering en andere opgaven

Ambitie: In 2022 is de organisatie van de gemeente Hilversum CO2-Neutraal en hebben scholen dit
doel vastgelegd in hun onderhoudsplanning.

CO2-footprint
In 2019 is via de Milieubarometer de CO2-footprint van de gemeentelijke organisatie in kaart
gebracht. Hiermee is inzichtelijk gemaakt hoeveel CO2 de gemeente Hilversum binnen de eigen
bedrijfsvoering uitstoot en waar de kansen liggen om deze CO2-uitstoot te verminderen. Deze CO2-
footprint dient als basis voor het nader op te stellen CO2-reductieplan bedrijfsvoering. De
toepasbaarheid van het instrument CO2-prestatieladder t.b.v. de eigen bedrijfsvoering is onderzocht.
Deze wordt zodoende in 2020 geïmplementeerd.

Facilitair
In het vervolg op de acties in 2018, waarin o.a. duurzamere catering is ingevoerd, heeft Facilitair
verder gewerkt aan het stroomlijnen van de afvalscheiding en inkoop van duurzame producten en
diensten. De inkoop van kantoorartikelen is hier een voorbeeld van. Ook is in regionaal verband een
start gemaakt met de inkoop van de duurzame energie vanaf 2022.

Inkoop
Vanuit het programma Energietransitie is input geleverd aan de op te stellen huisvestingsvisie van de
gemeente Hilversum en is in afstemming met de afdeling Inkoop een meting verricht op het aandeel
duurzaamheid in de aanbestedingsprocedures.




                                                                                                        6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Circulariteit
Daarnaast is er verder gewerkt aan vergroten van de kennis over circulaire economie. Een belangrijk
instrumenten om CO2-reductie te realiseren. Zo heeft de gemeente Hilversum meegedaan aan een
Circulaire Challenge in EBU verband, is het regionale kennisnetwerk vergroot en is Blue City in
Rotterdam bezocht. Voor het onderdeel Openbare Ruimte is in samenwerking met de regio Gooi en
Vechtstreek is gestart met kennisdeling en is de toepasbaarheid van een regionale digitale
marktplaats onderzocht. Dit krijgt in 2020 een vervolg.

GPR stedenbouw
GPR stedenbouw is ingezet om duurzaamheid in beeld te brengen, ambities te bepalen én verbeter
voorstellen te doen bij de volgende stedenbouwkundige projecten: Stationsgebied, Arenapark,
Spoorzone en Philipshof. Bij het ontwerpen van het stedenbouwkundige plan Crailo is een
energievisie (gericht op locatie die energie positief is) en een integraal afwegingsinstrument voor
duurzaamheid (het rad van Crailo) ingezet om de duurzaamheidsambities te bepalen en af te wegen.

Scholen
De gemeente biedt de scholen in Hilversum de mogelijkheid om mee te doen aan het landelijke Eco-
Schools programma, ondersteund door stichting Omgevingseducatie Gooi, Vecht en Eemstreek. De
basis bestaat uit een ecoteam van leerlingen die de maatregelen uitvoeren en de rest van de school
betrekken. De school wordt hierbij ondersteund d.m.v. een coach, lessen en materialen. In 2019
hebben de volgende scholen hieraan deelgenomen: het MBO-college, de Kindercampus, het
Comenius College, de Lorenzschool, de Van Hasseltschool, de Jan van Rijckenborghschool, de
Savornin Lohman Mavo, het Fabritiuscollege en de Hilversumse School Vereniging.
Verder is vanuit het programma energietransitie meegewerkt aan de voorbereiding van het Integraal
Huisvestingsprogramma Onderwijs 2020-2035 (IHP), dat in 2020 aan de raad zal worden voorgelegd.
De eerder verleende energiescans voor 17 schoolgebouwen zijn daar ook in meegenomen. De
gemeente stelt het IHP samen met de schoolbesturen op. Het IHP is een mooie kans om de
energietransitie gestructureerd samen met de schoolbesturen aan te pakken voor de
schoolgebouwen.

Sportverenigingen
De gemeente ondersteunt buitensportverenigingen met advies en begeleiding om te verduurzamen.
Zo is onder meer voetbalvereniging Altius ondersteund om succesvol landelijke subsidie voor
zonnepanelen op het clubgebouw aan te vragen en is hen een duurzaamheidslening voor LED-
veldverlichting verstrekt.

3.4 Voorbereiding transitie fossielvrij Hilversum (2040)

Ambitie: In 2040 worden alle gebouwen in Hilversum alleen nog voorzien van duurzaam opgewekte
energie.

Startnotitie Energietransitie en raadsklankbordgroep
Het college heeft eerst als aanzet de kaders geschetst in de Startnotitie energietransitie Hilversum.
Vervolgens is de raadsklankbordgroep “samenwerken aan de energietransitie; de Routekaart”
gestart. Het doel van deze groep is om in nauwe samenwerking met de raadsleden de sturende
kaders te ontwikkelen, waarbinnen de energietransitie zich in Hilversum moet gaan voltrekken. De
klankbordgroep fungeert hetzelfde als voor de invoering van de Omgevingswet. Tevens heeft de


                                                                                                        7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>gemeente een adviesbureau opdracht verleend voor de ontwikkeling van het nieuwe programma
voor de energietransitie in 2019 en 2020, waaronder de warmtetransitie naar fossielvrij.

De energietransitie is een speerpunt in de nieuwe RSA regio Gooi en Vechtstreek
Alle gemeenteraden in de regio hebben de energietransitie als speerpunt ingebracht bij het opstellen
van de nieuwe Regionale Samenwerkingsagenda 2019-2022. De gemeenten willen aansluiten bij de
landelijke CO2-reductiedoelstelling en zien de regio Gooi en Vechtstreek als gewenst schaalniveau om
ambities te realiseren. Deze samenwerking richt zich op:
 1. het versnellen van het verduurzamen van de gebouwde omgeving ( zie ook paragraaf 3.1.2 over
     o.a. het energiedienstenbedrijf )
 2. transitie naar een aardgasvrije regio met hernieuwbare energie.

Startnotitie Regionale Energie Strategie Noord-Holland Zuid
De strategie voor hernieuwbare energie is omschreven in de startnotitie Regionale Energiestrategie
Noord-Holland Zuid (RES NHZ). De gemeenteraad van Hilversum heeft de startnotitie RES NHZ in het
najaar vastgesteld. De RES is een regionale opgave waaraan gemeenten, de Provincie en
Waterschappen samenwerken. De werkzaamheden worden uitgevoerd door het “consortium RES
NHZ”, dat deze overheden samen hebben gevormd. De RES is tevens inbreng voor de
Omgevingsvisie Hilversum, die min of meer parallel wordt ontwikkeld.

Toekomstateliers met adviesgroep duurzame energieopwekking Hilversum
Voor de RES is in het najaar een Adviesgroep Duurzame Energieopwekking met circa 50
Hilversummers gevormd. Zij hebben deelgenomen aan Toekomstateliers over duurzame
energieopwekking, aan de hand van materiaal dat consortium RES NHZ heeft ontwikkeld. De
adviesgroep brengt begin 2020 hun advies uit.

Voorbereiding energietransitie naar aardgasvrije regio
In Gooi en Vechtstreek werken overheden, energiecoöperaties, waterschap, water- en
elektriciteitsnetbeheerders, huurdersverenigingen en woningcorporaties sinds november 2017
samen aan de regionale energietransitie. Dit heeft in 2019 geleid tot de voorbereiding van
energiekansenkaarten, waarin deze partijen data met elkaar uitwisselen en combineren die relevant
zijn voor de energietransitie.

Kaders voor de transitie naar fossielvrij Hilversum vastgesteld.
Het college heeft deze kaders voor de zomer geschetst in de Startnotitie energietransitie Hilversum.
Vervolgens is een raadsklankbordgroep energietransitie gestart om deze kaders samen verder te
ontwikkelen. De gemeente is verplicht om uiterlijk eind 2021 een Transitievisie Warmte vast te
stellen.

Definitief ontwerp zonneproject Anna’s Hoeve fase 2.
De gemeente heeft een haalbaarheidsonderzoek opgesteld voor dit zonneproject. Dit is opgeleverd
in december en besluitvorming hierover volgt in 2020.




                                                                                                       8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>4. Verbinding met de stad

Ambitie: Alle Hilversumse inwoners en bedrijven zijn in de gelegenheid geweest om mee te denken,
te praten en te doen met de Hilversumse energietransitie.

Hilversum100
De Hilversum100 heeft in 2019 verschillende bijeenkomsten georganiseerd om inwoners en
bedrijven in de gelegenheid te stellen om mee te denken, te praten en te doen met de Hilversumse
energietransitie. Zo heeft er een stadsgesprek plaatsgevonden, zijn er i.s.m. de RES werkgroep twee
RES adviesgroep avonden georganiseerd, en heeft de H100 Challenge weer plaatsgevonden. Ook is er
met behulp van de H100 een Pecha Kucha avond, Children Designathon en Impact days
georganiseerd in Hilversum. Ook heeft de H100 actief gewerkt aan de ontwikkeling van het platform
en aan een andere aanpak voor 2020.

Energiecoöperaties
De energiecoöperaties HilverZon en HET zijn in 2019 door de gemeente ondersteund in de uitvoering
van hun activiteiten om de betrokkenheid van bewoners en bedrijven bij de energietransitie in
Hilversum te vergroten en collectieve zonnedaken te realiseren.
In het kader van de Green Deal HET rijdt op Zon heeft HET verder gewerkt aan de implementatie van
het elektrisch autodelen in Hilversum. In 2019 heeft dit geleid tot een zestal rondrijdende elektrische
deelauto’s met een poule van 30 betalende deelnemers.




                                                                                                      9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>5. Communicatie en Participatie

Ambitie: In Hilversum vertellen we duidelijk wat we doen en verantwoorden we transparant over
onze inspanningen en resultaten.

Subsidiekamers
De subsidiekamers zijn geëvalueerd en het college heeft besloten geen subsidiekamer voor
duurzaamheid in te richten en niet verder te gaan met aantal andere subsidiekamers.

Klimaatbegroting
De klimaatbegroting heeft een andere vorm gekregen en is dit jaar een onderdeel geworden van de
jaarlijkse eindrapportage, te weten een overzicht van behaalde resultaten en investeringen. Dit moet
onderdeel worden van de gemeentelijke begrotingscyclus.




                                                                                                  10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Bijlage 1

 Omschrijving maatregel                    Kiloton CO2-
                                           reductie
 Verduurzaming particuliere woningen: PV   1,374
 collectief, individueel, WKO
 Green Deal HET: elektrische auto’s        0,160
 Elektrische auto’s                        0,900
 Koploper project deel 2                   0,500
 Green Deal kantoren                       0,510
 Woningen corporaties                      0,595
 Afvalscheiding PMD                        2,844
 Verduurzamen sportclubs                   0,040
 Verduurzamen particuliere woningen:       4,180
 isolatiemaatregelen 2018
 Green Deal media                          12,520
 Totaal                                    23,623




                                                          11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Addendum Raadsinformatiebrief
Vanwege Covid-19 verwachten we dat een aantal werkzaamheden vertraging zal oplopen ten opzichte van de planning in het Jaarplan Energietransitie 2020
Hierbij een overzicht:

    Onderwerp                       College B&W                Commissie                   Raad          Consequenties Coronacrisis
                                                               duurzaamheid
    CO₂-neutraal raadhuis en        Is in 2019 behandeld       Is in commissie 20          29 januari    We zijn bezig vorm te geven aan de uitvoering van het raadsbesluit. Momenteel
    een duurzamere                                             november 2019               2020          wordt een digitale aanpak uitgewerkt, maar de combinatie met fysiek contact
    bedrijfsvoering                                            behandeld                                 heeft hiertoe echt de voorkeur. Wanneer het weer kan worden de beoogde
                                                                                                         fysieke bijeenkomsten gepland.
                                                                                                         Raadsinformatiebrief (2020-23) Haalbaarheidsonderzoek zonnepark retentieveld
                                                                                                         Anna’s Hoeve is op 15 april naar de Raad verzonden.
    Aanmelden Programma             21 januari 2020            5 februari 2020             4 maart       Geen vertraging. Uitgevoerd.
    Aardgasvrije Wijken                                                                    2020.
    Indienen aanvraag               Voor 1 April 2020                                                    Uitgevoerd. Het Rijk heeft de aanvraag termijn met 1 maand verlengd. Op 21 april
    Programma Aardgasvrije                                                                               is het college akkoord gegaan met de uitgangspunten voor de aanvraag. Op 30-
    Wijken voor 1 april                                                                                  04-2020 is de aanvraag ingediend. Op 4 mei zijn de stukken naar de raad gestuurd
                                                                                                         en gepubliceerd. De uitslag wordt nu rond 1 oktober verwacht (dit was 1 juli),
                                                                                                         waardoor ook de start van de uitvoering vertraging oploopt.
    Jaarplan Energietransitie       17 maart 2020              7 april, ter advisering     n.v.t.        Het jaarplan is niet naar de commissie duurzaamheid gegaan ter advisering
    2020                                                       aan college                               vanwege herprioritering commissieagenda. Dit is een Raadsinformatiebrief
                                                                                                         geworden.
    Concept Regionale               Uiterlijk 19 mei 2020      17 juni 2020                1 juli 2020   Uitvoering comform planning. De concept RES is door het college vastgesteld op
    Energiestrategie Noord-                                                                              21 april. Het Nationaal Programma RES heeft besloten om het tijdschema voor
    Holland Zuid                                                                                         het opleveren van de RES te verruimen i.v.m. de Coronacrisis. In de regio Gooi en
                                                                                                         Vechtstreek is afgesproken de oorspronkelijke planning aan te houden, omdat de
                                                                                                         Concept RES NHZ gereed is en dit ons meer tijd geeft voor de uitwerking van
                                                                                                         Concept RES naar RES 1.0.
    Uitvoeringsprogramma            Juli                       Raadsklankbordgroep                       We verwachten een vertraging van een half jaar
    Energietransitie 1Hilversum     Energietransitievisie      energie 6 februari, 16                    De raadsklankbordgroepen energie van april en mei zijn niet doorgegaan. Er
    2021-2025                       versie 0.8                 april en 14 mei. BVS                      worden nieuwe data gepland in juni en in september.
                                                               en/of voorleggen aan                      Door de coronamaatregelen is bewonersparticipatie maar beperkt mogelijk. Na
                                                               commissie ter                             de zomer hopen we dit weer op te kunnen pakken.
                                                               advisering aan college
                                                               is een optie.



1
    De transitievisie Warmte maakt onderdeel uit van het Programmaplan energietransitievisie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Evaluatie Programma          December   Januari 2021   Februari   We verwachten een vertraging van ca 1 kwartaal
Duurzaam Hilversum 2016-                               2021
2020
Uitvoeringsprogramma         December   januari 2021   februari    De verwachting is dat het programma voor de zomer van 2021 gereed is. Het kan
Energietransitie 2021-2025                             2021       zijn dat hierdoor ook het jaarplan 2021 vertraging oploopt.
Inzet greendeal coaches                                           De fysieke bijeenkomsten van de Green Deals worden verplaatst. Er wordt
                                                                  gezocht naar alternatieve oplossingen, zoals digitale sessies, maar vanwege
                                                                  interactieve aspecten is dat niet altijd mogelijk.
Energiecoachgesprekken                                            De uitvoering van de RRE (landelijke regeling reductie energiegebruik) d.m.v.
                                                                  energiecoachgesprekken heeft even stilgestaan. Inmiddels is dit weer opgepakt
                                                                  en worden de gesprekken digitaal gevoerd. Het Rijk heeft aangegeven de
                                                                  einddatum te verlengen van 31 decemeber 2020 naar 31 maart 2021.
Transitievisie Warmte                                             De transitievisie warmte maakt onderdeel uit van het nieuwe programma.
                                                                  Participatie is niet mogelijk. Ook geeft het PBL aan vertraging te hebben
                                                                  opgelopen bij het verwerken van gegevens die als input dienen voor de diverse
                                                                  gemeentelijke visies.
                                                                  De komende maanden gaan we wel met stakeholders (digitaal) in gesprek
Buurtenchallenge                                                  Door de coronamaatregelen is het niet mogelijk om een goede start te maken
                                                                  met de buurtenchallenge. Deze stellen we daarom uit.
Haalbaarheidsonderzoek                                            Afronding dient voor 15 juni 2020 plaats te vinden. Het is nog maar de vraag of
Kerkelanden                                                       dat haalbaar is. Er is door de gemeente en het consortium uitstel aangevraagd bij
                                                                  de Provincie Noord-Holland tot 31-12-2020. Op 4 juni was er nog geen uitsluitsel.
Campagne Hilversumse                                              We verwachten hier in het najaar mee te kunnen beginnen. Dit is later dan
verhalen                                                          gepland.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>