<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                GEMEENTE HILVERSUM
                                                                                                                                                POSTBUS 9900
                                                                                                                                                1201 GM HILVERSUM


                                                                                                                                                BEZOEKADRES:
                                                                                                                                                RAADHUIS
                                                                                                                                                DUDOKPARK 1
                  Aan de gemeenteraad
                                                                                                                                                TELEFOONNUMMER: 14 035
                  cc commissieleden                                                                                                             WWW.HILVERSUM.NL
                  cc pers




         DATUM     29 februari 2024
   ZAAKNUMM ER     1396107
BEHA NDELD DOOR    Cindy van Schaik
      TELEFOON     14035
   UW KENMERK      M23-148
       BIJLAGEN

        BETREFT    Reactie Motie Frisse scholen in Hilversum M23-148

                  Geachte raadsleden,


                  Tijdens de raadsvergadering op 8 november 2023 heeft de raad een motie (M23-148) aangenomen
                  waarin u vraagt om meer inzicht in de luchtkwaliteit in de Hilversumse klaslokalen. Met de motie heeft
                  u het college opgedragen om:
                  - met elke Hilversumse school een programma van eisen te maken inclusief een kostenberekening en
                      een voorstel per school te maken waarin rekening wordt gehouden met het programma van eisen
                      voor frisse scholen;
                  - een voorstel te maken waarin wordt uitgerekend wat de kosten zijn om alle schoolgebouwen in
                      klasse C (voldoende - voldoet aan wet- en regelgeving aangevuld met basisuitgangspunten) te
                      krijgen;
                  - een berekening te laten zien wat het kost om schoolgebouwen in klasse B (goed) te krijgen;
                  - voor de bespreking van het IHP bij de raad terug te komen met de uitkomsten;
                  Deze brief licht het onderwerp ventilatie op scholen en de rol van de gemeente hierin nader toe.

                  Frisse scholen
                  In het concept Frisse Scholen is aandacht voor energie, luchtkwaliteit, temperatuur, licht en geluid. Een
                  Frisse School is een schoolgebouw met een laag energieverbruik en een gezond binnenmilieu. Het gaat
                  dus verder dan alleen ventilatie. Het concept Frisse Scholen helpt schoolbesturen hun ambities te
                  formuleren wanneer zij voor een nieuwbouw- of renovatieopdracht staan. De ambities zijn in te delen
                  in 3 verschillende klassen:
                  - Klasse C (voldoende) is wat wettelijk minimaal moet worden uitgevoerd en wordt vaak toegepast
                       bij tijdelijke huisvesting. Het ventilatieniveau klasse C (6,0 dm3/s per persoon1) is hoger dan
                       minimale ventilatie eis gesteld vanuit het bouwbesluit bij bestaande bouw (3,44 dm3/s per
                       persoon)

                  1 Dm3/s per persoon staat voor kubieke decimeter per seconde per persoon en is een maat voor de ventilatiehoeveelheid per individu. Het geeft aan hoeveel kubieke
                  decimeter lucht per seconde beschikbaar is voor elke persoon in een bepaalde ruimte. Deze maat wordt vaak gebruikt om de ventilatiecapaciteit te meten en te specificeren in
                  het kader van bouw- en ventilatienormen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>-      Klasse B (goed) is het niveau dat de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland adviseert te
       gebruiken bij nieuwbouw of grootschalige renovaties. Het ventilatieniveau klasse B is gelijk aan de
       ventilatie-eis gesteld vanuit het bouwbesluit bij nieuwbouw en renovatie (8,5 dm3/s per persoon).
-      Klasse A (zeer goed) is het niveau wat vaak op specifieke onderdelen wordt toegepast wanneer dit
       om extra kwaliteit vraagt. Een voorbeeld daarvan is de akoestiek in het speciaal onderwijs of in een
       muzieklokaal. Het ventilatieniveau klasse A (12 dm3/s per persoon) is hoger dan de ventilatie eis
       gesteld vanuit het bouwbesluit bij nieuwbouw en renovatie (8,5 dm3/s per persoon).

Verantwoordelijkheden en wetgeving
Sinds 2015 zijn schoolbesturen verantwoordelijk voor alle vormen van onderhoud en aanpassing aan
een schoolgebouw, zowel aan de binnenzijde als de buitenzijde van hun schoolgebouwen.
Aanpassingen aan het binnenklimaat vallen onder de verantwoordelijkheid van schoolbesturen. Bij
nieuwbouw of renovatie van een schoolgebouw financiert de gemeente het project waarmee de
luchtkwaliteit conform bouwbesluit op het niveau Frisse Scholen B wordt gebracht.

Er ligt een voorstel van Wet tot wijziging dat tot stand gekomen is op basis van voorstellen vanuit de
VNG, PO-Raad en VO-Raad om te komen tot een meer planmatige en doelmatige aanpak van
onderwijshuisvesting. Met het wetsvoorstel wordt beoogd het stelsel van onderwijshuisvesting te
optimaliseren. Het wetsvoorstel zal vrijwel zeker worden aangenomen, want over de uitgangspunten
en de inhoud van het wetsvoorstel bestaat maar beperkt discussie.

Overzicht ventilatie op scholen
De gemeente heeft op dit moment geen totaaloverzicht van de huidige staat van ventilatie in de
scholen, omdat zij daar niet verantwoordelijk voor is. Op grond van contact met scholen en bij de
gemeente bekende informatie is bijgaand overzicht gerealiseerd. Aandacht voor ventilatie verschilt per
school. Verschillende scholen hebben wel een investering gedaan waarmee zij de ventilatie op school in
orde hebben gemaakt. Andere scholen hebben dat (nog) niet gedaan.
                                    Gebouwen   Verbeterd    Aanname
                                                                         % van
    Gebouwstatus                      excl.    met SUVIS     status               Toelichting
                                                                         totaal
                                    gymzalen    subsidie    ventilatie
    Ventilatie wordt opgepakt
                                                           Goed binnen            na aanpak is het ventilatie
    binnen 4 jaar volgens IHP 24-      12         2                      19%
                                                              4 jr.               niveau klasse B
    39
    In orde of mee bezig volgens                                                  klasse onbekend, oordeel op
                                       16         4           Goed       25%
    schoolbestuur                                                                 basis mening schoolbestuur

                                                                                  verantwoordelijkheid ligt bij de
    Aangehuurd                         7                      Goed       11%
                                                                                  verhuurder, klasse onbekend
    In laatste 10 jaar
                                                                                  de ventilatie is voldoende
    gerenoveerd of nieuw               7                      Goed       11%
                                                                                  verbeterd
    gebouwd
                                                                                  geen inhoudelijke reactie
    Onbekend                           15                   Onbekend     24%
                                                                                  school ontvangen
                                                                                  staan in de IHP planning na
    Niet in orde                       6                    Niet goed    10%
                                                                                  2027
    TOTAAL                             63         6                      100%


Kosten en subsidieregelingen verbetering ventilatie
Het verbeteren van de ventilatie op school is een verantwoordelijkheid van het schoolbestuur. Om hen
daarin te ondersteunen zijn er subsidieregelingen vanuit het Rijk waar scholen gebruik van kunnen
maken. Een voorbeeld daarvan was de Specifieke Uitkering Ventilatie In Scholen (SUVIS). Dit was een
rijkssubsidieregeling uit de coronaperiode voor gemeenten en schoolbesturen om het binnenklimaat
van bestaande schoolgebouwen te verbeteren. Het ging vooral om de financiering van de bouw- en
                                                                                                                     2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>installatiekosten. De overheid zou dan 30% van de totale kosten vergoeden. De regeling is inmiddels
gesloten. Ongeveer 10% van de scholen in Hilversum heeft aan deze regeling deelgenomen. Op basis
van de ingediende SUVIS-aanvragen blijkt dat de gemiddelde kostprijs voor het aanbrengen van goede
ventilatie €207,- per m2 Bruto-vloeroppervlakte (“BVO”) bedraagt (prijspeil 2023). In dit bedrag zijn
zowel de kosten voor het aanbrengen van de installatie als de kosten voor de noodzakelijke
bouwkundige aanpassingen aan het schoolgebouw opgenomen. De kosten voor de bouwkundige
aanpassingen kunnen oplopen tot bijna 50% van de totale kosten. De uitvoeringsperiode van de
regeling is verlengd tot einde 2026, omdat is gebleken dat er weinig beschikbare installateurs zijn die
het werk in de schoolvakanties kunnen uitvoeren. Een andere toekomstige subsidieregeling waar
scholen gebruik van kunnen maken is de Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed regeling (DuMaVa). Naar
verwachting opent deze regeling weer in april 2024.
Op basis van de beschikbare gegevens uit de SUVIS-regeling is het niet mogelijk een analyse te maken
van het prijsverschil tussen klasse B en C.

Het resultaat waar de raad om vraagt kan u niet worden gepresenteerd. Het is geen de taak van de
gemeente om het binnenklimaat van scholen te verbeteren. Daar is geen toereikend budget voor
gereserveerd.
Ingeschat wordt dat een budget €2.000,- per school nodig is om deskundig onderzoek te laten
uitvoeren. Wij hebben 21 scholen geselecteerd waarvan het ventilatieniveau ons onbekend is of niet op
orde is. Daarnaast zijn er 12 scholen die aangeven dat het ventilatieniveau voldoende is zonder dat dit
is gemeten. Dit vraag om een onderzoeksbudget van ca. €66.000,-. In deze berekening worden 30
schoolgebouwen buiten beschouwing gelaten omdat aangenomen wordt dat deze nu of in de nabije
toekomst hun ventilatieniveau op orde hebben.

Conclusie
Er ligt geen wettelijke taak voor de gemeente Hilversum om enkel de ventilatie in klaslokalen te
verbeteren of hiervoor een programma van eisen op te stellen. In principe zijn schoolbesturen aan zet,
eventueel ondersteund door subsidie vanuit het rijk, om maatregelen te treffen voor het binnenklimaat
wanneer dit niet gepaard gaat met renovatie of nieuwbouw.

De gemeenteraad kan ervoor kiezen om scholen, buiten hun wettelijke verantwoordelijkheid, te
ondersteunen bij de kosten voor het op orde brengen van de ventilatie. Wanneer blijkt dat scholen niet
voldoen aan de ventilatie-eisen dan kost de verbetering hiervan gemiddeld €207,- per m2. Wanneer de
raad besluit scholen financieel te ondersteunen bij de verbetering van hun binnenklimaat dan dient zij
rekening te houden met een compensatie voor scholen die zelf hebben geïnvesteerd in de ventilatie
middels de Verordening voor materiele en financiële gelijkstelling Hilversum 2012.

Een eerste inventarisatie maakt duidelijk dat voor 21 schoolgebouwen de ventilatie mogelijk niet op
orde is. Maar ook 12 schoolgebouwen waarvan het schoolbestuur heeft aangegeven dat de ventilatie in
orde is kunnen alsnog een onvoldoende ventilatiekwaliteit hebben. Dat vraagt om extern onderzoek en
vergt een onderzoeksbudget van €66.000,-. Indien de ventilatie in de eerstgenoemde 21
schoolgebouwen moet worden verbeterd kost dit naar schatting 44.120m2 BVO x €207,- = €9.132.840,-
. Hierin is niet meegenomen dat scholen die zelf aan de slag gegaan zijn worden gecompenseerd2. Dit
zijn in potentie 16 schoolgebouwen die gezamenlijk naar schatting 58.520m2 BVO x €207,- =
€12.113.640,- hebben uitgegeven aan de verbetering van de ventilatie.
Gezien de wettelijk vastgelegde verantwoordelijkheden investeert de gemeente in het binnenklimaat
wanneer er nieuwbouw of renovatie aan de orde is. Binnen de gemeente Hilversum gebeurt dit via het
IHP. Het geactualiseerde IHP wordt in april 2024 aangeboden ter besluitvorming door de


2 Op grond van de Verordening materiele en financiële gelijkstelling Hilversum 2012 dient de gemeente de scholen die reeds vanuit hun eigen exploitatiebudget wel de
investering hebben gedaan om de ventilatie te verbeteren te compenseren.

                                                                                                                                                                       3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>gemeenteraad. In dit ambitieuze plan worden onze voornemens op het gebied van
onderwijshuisvesting uiteengezet.
Wij beschouwen Motie M23-148 Frisse scholen in Hilversum hiermee te hebben afgedaan.

Hoogachtend,

Burgemeester en wethouders van Hilversum,
de gemeentesecretaris,                         de burgemeester,




mr. C.P. Torres Barrera                        dr. ir. G.M. van den Top




                                                                                       4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                                                                   M23-148
Frisse scholen in Hilversum

De gemeenteraad van Hilversum, bijeen in de raadsvergadering op 8 november 2023,
behandelend agendapunt 3, programmabegroting 2024,

constaterende dat:
   ● uit een onderzoek van de Universiteit van Maastricht1 blijkt dat kinderen gemiddeld
        driekwart van de tijd in een klaslokaal zitten waar de maximale CO2 norm wordt
        overschreden;
   ● leerlingen daardoor lager scoren bij toetsen en hun CITO eindtoets (tegenwoordig
        doorstroomtoets);
   ● leerlingen daardoor 13 % minder kans hebben op een havo- of vwo-advies;
   ● er ook in Hilversum scholen zijn die een slechte luchtkwaliteit hebben en niet voldoen aan de
        minimale wettelijke eisen voor klasse C;
   ● klaslokalen zo snel mogelijk minimaal in klasse C moeten komen;

overwegende dat:
   ● het college 500.000 euro heeft opgenomen in de begroting voor frisse scholen;
   ● dit bedrag niet is gebaseerd op een programma van eisen2 per school en ook niet op een
      beleidsdoelstelling van de gemeente;
   ● het geld dat we in de begroting zetten voor frisse scholen reëel moet zijn;

draagt het college op:
    ● met elke Hilversumse school een programma van eisen te maken inclusief een
        kostenberekening en een voorstel per school te maken waarin rekening wordt gehouden met
        het programma van eisen voor frisse scholen;
    ● een voorstel te maken waarin wordt uitgerekend wat de kosten zijn om alle schoolgebouwen
        in klasse C (voldoende - voldoet aan wet- en regelgeving aangevuld met
        basisuitgangspunten) te krijgen;
    ● daarnaast een berekening te laten zien wat het kost om schoolgebouwen in klasse B (goed)
        te krijgen;
    ● voor de bespreking van het IHP bij de raad terug te komen met de uitkomsten;

en gaat over tot de orde van de dag.

SP                         PvdA
Paul Vonk                  Joop Lahaise




1https://eenvandaag.avrotros.nl/item/luchtkwaliteit-op-basisscholen-zo-slecht-dat-leerlingen-driekwart-van-
de-tijd-in-te-weinig-zuurstof-zitten-waardoor-ze-minder-presteren/

2   https://www.arbocatalogus-vo.nl/media/1149/programma-van-eisen-frisse-scholen-2021.pdf
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>