<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                           CENTRAAL AFVALVERWIJDERING.BEDRIJF
                                                      S
                                                         WESTFRJi SLAND




 Aan: de colleges van burgemeester en wethouders van Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland




                                                                              VERZONDEN I 9 M 2014
 Datum:     14 augustus 2014                      ons kenmerk: 20140814/caw
 Onderwerp: rekenkameronderzoek naar HVC          bljlage(n):  3




 Geacht college,

Op 7 mei jl. heeft de rekenkamercommissie Stede Broec, Enkhuizen, Drechterland ("Rkc SED") de
gemeenteraden van Stede Broec, Drechterland en Enkhuizen geïnformeerd (zie bijlage 1) over de
uitkomsten van het gezamenlijke rekenkameronderzoek van 17 rekenkamer(commissie)s van in totaal
19 gemeenten naar HVC. Alleen de Rkc SED heeft deelgenomen aan het onderzoek, dat is bedoeld
om de raden van de participerende gemeenten te ondersteunen bij hun kaderstellende en
controlerende taak. De Rkc SED heeft de gemeenteraden in kennis gesteld van haar conclusies en
aanbevelingen ten aanzien van de rapportage, die volgens de Rkc SED de meest relevante punten
zijn voor Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland.

Ten behoeve van het opstellen van een bestuurlijke reactie heeft u aangegeven vooraf te willen
afstemmen met het bestuur van de gemeenschappelijke regeling Centraal Afvalverwijderingsbedrijf
West-Friesland ("CAW"). Deze notitie beoogt hiervoor een handvat te bieden. De conclusies en
aanbevelingen van de Rkc SED op basis van de rapportage worden hieronder puntsgewijs
behandeld. Aanvullend verwijzen wij naar de reactie van HVC op het rekenkameronderzoek, die
opgenomen is als bijlage 2 van de rapportage.

Conclusie 1. Kritisch over het functioneren van het besturingsmodel
Het besturingsmodel functioneert zoals afgesproken en formeel vastgelegd. Een deel van de aandeelhouders in
HVC c.q. de wethouders is daar tevreden over. Een ander deel van de aandeelhouders ervaart het
besturingsmodel als complex. Ook hebben ze vragen en vinden ze dat ze weinig invloed en zeggenschap hebben
gezien derisico'sdie de gemeente hopt.

Reactie 1:
Zoals het rapport vaststelt: het besturingsmodel functioneert zoals afgesproken en formeel vastgelegd.
Als bestuur van het CAW zijn wij, mede daarom, tevreden. Wij menen dat dit geldt voor het merendeel
van de aandeelhouders. Het door de rapportage aangehaalde gedeelte van de aandeelhouders dat
niet tevreden zou zijn, is ons inziens van beperkte omvang. Wij herkennen ons in de reactie van HVC
op dit punt. Met 54 aandeelhouders kan niet altijd iedereen tevreden zijn, maar in de praktijk is dit wel
bijna zo. De in de onderzoeksrapportage aangehaalde casuïstiek van besluitvorming spreekt in dit
opzicht voor zich.




                                                                                               Pagina 1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                          CENTRAAL AFVALVERWIJDERINGS
                                                   .BEDRIJF
                                                       WESTFRIESLAND


 Conclusie 2. Verandering van strategie enrisicoprofielvan HVC

  HVC heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld van afvalverwerker tot energie-, duurzaamheids-, en
  grondstoffenbedrijf. Het bedrijf pakt duurzaamheidsprojecten op buiten hef verzorgingsgebied van de
  deelnemende gemeenten. Deze transitie is confonn de besluitvorming door de aandeelhouders en HVC heeft de
  gemeenteraden hierover geïnformeerd. Dat neemt niet weg dat er bij verschillende gemeenteraden - bijvoorbeeld
  in Enkhuizenl - vragen zijn gerezen over de strategische herpositionering. HVC is steeds meer commercieel
  actief en dat houdt ook in dat het commerciëlerisicois toegenomen. De gemeenten zijn financieel risicodragend,
  niet alleen voor het vermogen dat ze geïnvesteerd hebben, maar ook voor een negatief exploitatieresultaat. Dat
  risico is reëel aangezien HVC zowel in 2011 als in 2012 verliesgevend was. In 2011 bedroeg het verlies €11,2
 min., in 2012 € 19,5 min. Ook in 2013 en 2014 verwacht HVC verliesgevend te zijn. Het weerstandsvermogen van
 HVC is relatief klein. Als de verliezen verder toenemen, dan zal HVC een beroep doen op de financiële middelen
  van de aandeelhoudende gemeenten. Dit heeft ook gevolgen voor Stede Broec, Enkhuizen en Drechteriand
 Daamaast staan de deelnemende gemeenten garant voor rente en aflossing van leningen van HVC van circa €
 625 min. De omvang van ditrisicois voor:
           Stede Broec     € 7,0 min.;
           Enkhuizen      €5,9 min.;
           Drechteriand €6,3 min.
 Resumerend: Door de veranderde strategie en het daarmee toegenomen commerciëlerisicovan HVC Is ook het
 financiëlerisicovoorstede Broec, Enkhuizen en Drechteriand toegenomen.

Reactie 2:
De stelling dat HVC zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld tot energie-, duurzaamheids- en
grondstoffenbedrijf, voor zover daarmee wordt bedoeld dat HVC van zijn oorspronkelijke missie op het
gebied van afvalbeheer is afgedreven, gaat ons tamelijk ver. Wat vroeger afvalverbranding en
compostering/vergisting heette, noemt HVC nu Energie. Wat vroeger afvalinzameling heette, heet nu
Grondstoffen. Afval wordt grondstof waar dat mogelijk is, en wordt energie voor stromen die niet
kunnen worden hergebruikt. Van een energiebedrijf in de traditionele betekenis van het woord, is bij
HVC geen sprake. Uit hel jaarverslag 2013 van HVC komt naar voren dat activiteiten op het gebied
van duurzame energie die niet-afval gerelateerd zijn minder dan 4% van de omzet vormen. In de
reactie van HVC op het rekenkameronderzoek wordt aangegeven dat deze investeringen ongeveer
10% van het balanstotaal uitmaken. Opwekking van elektriciteit en toepassing van warmte die vrijkomt
bij afvalverbranding hoort bij een verantwoord afvalbeheer, in overeenstemming met de opdracht van
de aandeelhouders aan HVC.

 De door de onderzoekers betoogde substantiële wijziging van het risicoprofiel van HVC de afgelopen
jaren, zien wij niet in de getallen terug. HVC heefl in 2011, 2012 en 2013 weliswaar verliezen in de
jaarrekeningen gepresenteerd, maar bedacht dient te worden dat de verliezen over deze jaren per
saldo worden veroorzaakt door extra afschrijvingen door overgang van annuïtaire naar lineaire
afschrijving. Deze extra afschrijvingslasten worden nu genomen, in plaats van in de toekomst, om
binnen enkele jaren op relatief lagere afschrijvingslasten uit te komen. De keuze voor de overgang
naar deze afschrijvingsmethodiek achten wij verstandig financieel beleid, ongeacht de negatieve
beeldvorming van verliezen door extra afschrijvingslasten die hiervan het gevolg is. Het financieel
meerjarenperspectief van HVC is positief.

De Rkc SED concludeert dat het financiële risico voor Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland is
toegenomen. Ook deze conclusie moet ons inziens worden genuanceerd. Het bedrag waarvoor de
gemeentelijke aandeelhouders garant staan, bedraagt - omgerekend per aandeel - in euro's:




                                                                                           Pagina 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                         CENTRAAL AFVALVERWIJDERINGSBEDRIJF
                                                      WESTFRli SLAHD


 Jaartal                                            Omvang gegarandeerde leningen per aandeel

 2010                                               215.538

 2011                                               202.818

 2012                                               194.291

 2013                                               193.940



HVC importeert afval uit landen waar (nog) geen goede afvalverwerkingsstructuur aanwezig is, met
name Engeland. Met deze maatregel kunnen de afvalverbrandingsinstallaties in Nederland volledig
worden benut. Geen commerciële activiteit ons inziens, maar een maatregel geïnitieerd vanuit het
belang van de aandeelhouders, aangezien deze de exploitatie van de installaties ten goede komt.

 Hieronder volgen enkele relevante kengetallen, zoals wij die naar voren zien komen in de (openbare)
jaarverslagen van HVC. 1996 was het eerste jaar dat de nieuwe afvalenergiecentrale van HVC
volledig in bedrijf was. Over 2013 is het meest recente jaarverslag verschenen. 2004 ligt vanaf 1996
tot eind 2013 ongeveer halverwege.

Omzet
1996 EUR 62 miljoen
2004 EUR 97 miljoen
2013 EUR 299 miljoen

Ontwikkeling van het verbrandinastarief voor de verwerking van huishoudelijk restafval/ton:
1996: EUR 94
2004: EUR 95
2013: EUR 76
De afvalverwerkingstarieven van HVC bevinden zich op een realistisch niveau en in het onderste deel
van de 'markt'.

Ontwikkeling van het eigen vermogen (na verwerking resultaat):
1996: EUR 50 miljoen (exclusief herwaarderingsreserve van EUR 24 miljoen)
2004: EUR 62 miljoen
2013: EUR 63 miljoen

Ontwikkeling van de garantstelling: bedrag aan gegarandeerde leningen per aandeel (gemeenten):
1996: EUR 202.000
2004: EUR 226.000
2013: EUR 193.000

Omzet verwerking bedrijfsafval als percentage van de totale omzet van HVC:
1996: 32%
2004: 17%
2013: 13%




                                                                                           Pagina 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                             CENTRAAL AFVALVERWIJDERINGS
                                                      _BEDRIJF
                                                           WESTFRLI SLAHD

 Nettoresultaten:

 1996:    EUR 530.000 (-/-) (exclusief een incidentele bate van EUR 40 miljoen uit een cross border
          lease transactie);

 2004:    EUR 5,4 miljoen;

 2013:   EUR 4,9 miljoen (-/-) (inclusief de uitkering van een garantstellingsprovisie van circa
         EUR 6 miljoen en een extra afschrijvingslast van EUR 10 miljoen vanwege overgang naar
         systeem van lineaire afschrijving, deze extra lasten dalen de komende jaren).

 2014:   EUR 0 (meerjarenraming; inclusief de uitkering van een garantstellingsprovisie van circa
         EUR 6 miljoen);

 2015    EUR 3 miljoen (meerjarenraming; inclusief de uitkering van een garantstellingsprovisie van
         circa EUR 6 miljoen);

 2016    EUR 7 miljoen (meerjarenraming; inclusief de uitkering van een garantstellingsprovisie van
         circa 5-6 miljoen).




 Conclusie 3. Weinig invloed gemeenteraden), maar wel groot belang

 Er is een disbalans tussen het huidigerisicoprofielvan HVC en de volledigrisicodragendeml van de gemeenten
 enerzijds, en de invloed en betrokkenheid van de aandeelhoudende gemeenten op hun bedrijf anderzijds.

Er zijn twee 'categorieën' aandeelhouders:

         afzonderlijk aandeelhoudende gemeenten;

         gemeenten die het aandeelhouderschap hebben belegd in een gemeenschappelijke regeling.

 Stede Broec. Drechteriand en Enkhuizen behoren tot de tweede categorie. Samen met de andere West-Friese
gemeenten nemen de SED-gemeenten via de Gemeenschappelijke Regeling Centraal Afvalverwijderingsbedrijf
 West-Friesland (GR CAW) deel in HVC. De GR CAW is dus aandeelhouder, niet de individuele gemeenten. Het
voordeel is dat de West-Friese gemeenten in de GR CAW een gezamenlijk standpunt kunnen bepalen en
daarmee sterker staan als aandeelhouder met 10,6% van de aandelen. Het nadeel is dat de West-Friese
gemeenteraden op nog grotere afstand van HVC staan, dan gemeenteraden van rechtstreeks deelnemende
gemeenten. De gemeenteraden van Stede Broec, Enkhuizen en Drechteriand kunnen hun controlerende en
toezichthoudende taak op HVC uitoefenen door zienswijzen te geven op de begroting en jaarrekening van de GR
CAW.

Resumerend: De gemeenteraden van Stede Broec, Enkhuizen en Drechteriand hebben geen rechtstreekse
invloed op het beleid van HVC. Zowel sturing als toezicht en controle loopt via de GR CAW. Al met al hebben de
raden weinig formele invloed.

Reactie 3:
De stelling dat de raden van de CAW-gemeenten geen grote formele invloed hebben, is op zich juist.
De keuze uit het verleden voor samenwerking in GR-verband teneinde schaalvoordelen te bereiken
die op gemeentelijk niveau niet realiseerbaar zijn, impliceert dat bevoegdheden op regionaal
(= West-Fiies)niveau worden uitgeoefend.




                                                                                                  Pagina 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                          CENTRAAL AFVALVERWIJDERINGSBEDRIJF
                                                        WESTFRJiSLA H O


Zoals wij hiervoor toelichtten is er bij HVC geen sprake van een disproportioneel risico voor de
aandeelhouders vanwege 'commerciële' activiteiten. Ook voor besluitvorming over duurzame-energie-
activiteiten is de juiste balans gevonden. Ten behoeve van aandeelhouders die zich niet willen of
kunnen binden aan nieuwe duurzame energie-activiteiten is door HVC een specifiek
besluitvormingsmodel ontwikkeld dat door de aandeelhouders recentelijk is vastgesteld. Dit model
leidt ertoe dat de exploitatie van eventueel nieuwe duurzame-energieprojecten die ter goedkeuring
aan de algemene vergadering worden voorgelegd, uitsluitend ten laste komt van aandeelhouders die
vóór een dergelijk investeringsvoorstel stemmen.
Uit de onderzochte besluitvormingscasuïstiek in het gemeenschappelijke Rekenkameronderzoek komt
naar voren dat HVC streeft naar unanimiteit. Onze ervaringen komen hiermee overeen. Van een
disbalans van enige omvang is tot dusverre geen sprake, het nieuwe besluitvormingsmodel verhindert
dat zo'n disbalans in de toekomst ontstaat.

Conclusie 4. Informatievoorziening: meer is niet altijd beter

De huidige informatievoorziening is transparant, maar onvoldoende op maat gesneden. Het bestuur van HVC
informeert de aandeelhouders proactief en intensief. Er is sprake van grote transparantie richting
aandeelhouders-wethouders en ambtelijk adviseurs. Maar de stukken zijn te uitgebreid en zijn onvoldoende
toegespitst op de informatiebehoefte van raadsleden.

Reactie 4:
Het past niet bij de rol van HVC om raadsleden rechtstreeks te informeren over voorstellen aan de
aandeelhouders. Aangezien een adequate informatievoorziening cruciaal is voor onder meerde juiste
beeldvorming en het op juiste wijze vervullen van ieders rol, adviseren wij de colleges om met
regelmaat, tenminste één keer per twee jaar, de strategie en kaders rond HVC met de raad af te
stemmen.

Conclusie 5. Doelomschrijving GR niet in lijn strategie HVC
Het doel van de GR CAW waar Stede Broec, Enkhuizen en Drechteriand deel van uitmaken luidt "het vaststellen
en (doen) uitvoeren van het beleid ten aanzien van huishoudelijke en andere afvalstoffen".4 Dit terwijl het
strategisch profiel van HVC in de afgelopen jaren verder is verbreedrichtingduurzaamheidsprojecten en
commerciële activiteiten. Dit betekent dat de strategie en koers van HVC en de (statutaire) doelomschrijving
breder zijn dan de doelomschrijving van de GR CAW die - namens de gemeenten - aandeelhouder van HVC is.

Het is aan de gemeenteraden van om de portefeuillehouders erop aan te spreken dat de GR CAW zich beperkl
lol het overeengekomen doel.

Reactie 5:
Hiervoor is toegelicht dat (i) de niet-afval gerelateerde duurzame-energie-activiteiten van HVC relatief
beperkt zijn en (ii) de exploitatie van eventuele nieuwe projecten op het gebied van duurzame energie,
uitsluitend ten laste komen van aandeelhouders die daarvoor kiezen. Indien sprake is van een
voorstel lot participatie in een dergelijk project, zullen wij dit ter afstemming voorleggen aan de
deelnemende gemeenten in het CAW. Wij gaan ervan uil dal bij de verdere structurering van een
dergelijk project, ingeval niet alle CAW-gemeenten unaniem met een dergelijk investeringsvoorstel
instemmen, uilsluitend individuele gemeenten in zo'n project zullen participeren.

Conclusie 6. Complexiteit vergt kennis en competenties
De complexiteit van de onderwerpen en hel speelveld vergt financiële, technische, juridische en
seclordeskundigheid van de aandeelhouder. Deze deskundigheid Is in een gemeenschappelijke regeling - zoals
in geval van Slede Broec, Enkhuizen en Drechteriand - beter le organiseren door specialisatie en de inzet van
een bestuurder die thuis is in het werkveld. Maar de standpuntbepaling richting HVC verloopt veetal builen de
gemeenteraad om. In de praktijk blijkt het tijdig betrekken van gemeenteraden bij standpuntbepaling niet mogelijk



                                                                                              Pagina 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                           CENTRAAL AFVALVERWIJDERINGSBEDRIJF
                                                                     SLAND

  binnen de beschikbare tijd. In vrijwel alle situaties staan raadsleden meer op afstand, waardoor hier ook meer
  beboette is aan kennis en inzicht in het besturingsmodel.

  Reactie 6:
  Wij begrijpen deze conclusie. Wij achten het wenselijk de raden meer te betrekken bij ontwikkelingen
  rond HVC, zie ook onze reactie onder 4.

  Conclusie 7. Toezichthoudende taak Raad van Commissarissen (RvC)

 De toezichthoudende rol op HVC is grotendeels belegd bij de RvC. De onderzoekers constateren dat er
 verwevenheid kan zijn tussen toezicht houden op, het adviseren van het bestuur van HVC en het behartigen van
 de belangen van (clusters) aandeelhouders. Ook directie en RvC van HVC constateren zelf dat de aldus
 benoemde leden van de RvC niet onafhankelijk zijn volgens de Nederlandse corporate governance code.

 Reactie 7:
 Volgens de Nederlandse corporate governance code is een commissaris onder meer niet
 onafhankelijk indien hij/zij bestuurder, commissaris of anderszins vertegenwoordiger is van een
 rechtspersoon die tenminste tien procent van de aandelen in de vennootschap houdt. Wij achten het
 voor de positie van de aandeelhouders van belang dat zij de meerderheid van de leden van de raad
 van commissarissen rechtstreeks benoemen, een gebruikelijke structuur bij
 overheidsvennootschappen. Dat overheidscommissarissen werkzaam zijn bij de overheid die hen als
 commissaris benoemt, zien wij niet als bezwaar. Het belang van de aandeelhoudende overheden
 hoort voorop te staan. Overigens is de laatstelijk benoemde commissaris door CAW en AIJZ, de heer
 J.C. Dekker, onafhankelijk in de zin van de corporate governance code.

 Conclusie 6. Er kleven mogelijk juridische en financiële risico's aan de aan- of inbestedingsrelatie met HVC

 Naast het hoofdonderzoek is aanvullend onderzoek verricht naar de huidige onderhandse gunning aan HVC.
 Mogelijk had er sprake moeten zijn van een Europese aanbesteding. Vrijstelling van Europese aanbesteding is
 mogelijk als de gemeente voldoet als er sprake is van de zogeheten "quasi-inbestedings-uitzondering" of van de
 "uitsluitend recht-ultzondering". Of dit het geval is In Stede Broec, Enkhuizen en Drechteriand, kon binnen de
 scope van dit onderzoek niet worden vastgesteld. De juridische beoordeling en duiding van het al dan niet op
juiste wijze aan- en inbesteden is juridisch complex en heeft om die reden geen onderdeel uitgemaakt van ons
onderzoek. Het onderzoek leidt tot de algemene conclusie dat er mogelijk juridische en financiëlerisico'skleven
aan de huidige aan- en inbestedingsrelatie met HVC.

Reactie 8:
Wij verwijzen naar de reactie van HVC (bijlage 3). Voor wat betreft het door het CAW c.q. de
deelnemende gemeenten verstrekte alleenrecht, is de tekst van de artikelen 2 en 3 van de
gemeenschappelijke regeling CAW in beginsel duidelijk.

Aanbevelingen

Wij verwijzen naar de genummerde aanbevelingen van Rkc SED (bijlage !):   -




Adl:
In 2013 heeft vanwege een focus op risicobeheer een herijking plaatsgevonden van de strategie HVC.
Wij constateren dat er op dit punt van strategische herijking mogelijk een informatie-achterstand is bij
de raden. Wij adviseren om periodiek, tenminste één keer per twee jaar, de ontwikkelingen rond het
CAW en rond HVC af te stemmen met de raden. Ten aanzien van de standpuntbepaling door het
CAW ten aanzien van HVC voorstellen inzake niet-wettelijke taken op het gebied van duurzame
energie, stellen wij voor deze standpuntbepaling vooraf af te stemmen met de deelnemende
gemeenten. Wij zullen hiertoe een nader voorstel ontwikkelen. De strategie van HVC geeft ons in




                                                                                               Pagina 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                          CENTRAAL AFVALVERWIJDERINGS
                                                        WESTFRUSLANO


 eerste instantie geen aanleiding een aanpassing van de doelomschrijving van het CAW voor te
 stellen, maar dil punt zal bij hel hiervoor bedoelde voorstel mede aan de orde komen.

 Ad 2:
 Wij stellen voor deze aanbeveling over te nemen. Ter uilwerking hiervan zullen wij u een notitie doen
 toekomen.

 Ad 3:
 Wij stellen voor het eersle punl van deze aanbeveling over te nemen. Ook hier zullen wij ter uitwerking
 hiervan u een notitie doen toekomen.

 Ten aanzien van het tweede punl verwijzen wij naar hel gestelde onder ad 1.

 Ad 4:
 Wij nemen deze aanbeveling over en zullen een en ander inbrengen in de algemene vergadering van
 HVC.

 Ad 5:
 Ons inziens is de informatievoorziening van HVC richting aandeelhouders ruimschoots voldoende.
 Aandacht verdient de wens van op maat gesneden informalie naar raadsleden. Wij zullen HVC vragen
 de deelnemende gemeenten i.e. de betrokken portefeuillehouders op dit punt naar wens le
 ondersteunen.

Ad 6:
De toezichthoudende rol van aandeelhouders wordt ons inziens passend ingevuld. De wet, de
statuten en de corporate governace code geven voldoende kader voor een adequaat toezicht. Dat
(clusters van) aandeelhouders direct leden van de raad van commissarissen benoemen sluit aan bij
het karakter van HVC als nutsbedrijf van en voor overheden.

Ad 7:
Deze aanbeveling achten wij overbodig, gelet op het feit dat reeds aan de aandeelhouders alle meer
zwaarwegende besluiten ter goedkeuring worden voorgelegd.

Ad 8:

Zie hiervoor onder Reactie 8.

Ten slotte
Wij verwachten u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Voor nadere informatie kunt u met ons
contact opnemen via de heer D. de Heer, voorzitter van hel ambtelijk contaclpersonenoverleg van het
CAW, telefoon 0229 - 252200 of de heer J. van Raaij, secretaris, telefoon 072-5411311.
Hoogachtend,
Het dagélijks bestuur van het Centraal Afvalvenwijderingsbedrijf West-Friesland,




C c : burgemeester en weihouders van de deelnemende gemeenten van hel CAW




                                                                                             Pagina 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                       CENTRAAL AFVALVERWIJDERINGS
                                                JEDRIJF
                                                   WESTFRLf SLAND



Bijlagen:

1. Brief Rekenkamercommissie SED d.d. 7 mei 2014 inzake 'Rekenkamerrapport HVC';
2. Reactie HVC op de conceptrapportage van IPR Normag inzake het 'Onderzoek naar de relatie
   tussen aandeelhoudende gemeenten en HVC' d.d. 7 februari 2014;
3. Reactie HVC aanvullend onderzoek vestiging uitsluitend recht.




                                                                                     Pagina 8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                      Gemeente                                                   ^ ''-^        Drechterland
                      Stede Broec                 2        -


Aan:

de gemeenteraden van Stede Broec, Drechterland en Enkhuizen

Betreft: Rekenkamerrapport HVC

EMBARGO TOT 15 MEI 2014,18.00 UUR.

Stede Broec, 7 mei 2014


Geachte gemeenteraad.

Door middel van deze brief willen wij u informeren over de uitkomsten van het gezamenlijke
rekenkameronderzoek van 17 rekenkamercommissies van in totaal 19 gemeenten naar HVC. Met dit
onderzoek willen de gezamenlijke rekenkamercommissies inzicht verschaffen in de verhouding tussen
gemeenten en de HVC wat betreft gemeentelijke taken en commerciële activiteiten, besluitvorming, risico's,
risicobeheersing en verantwoording. Het onderzoek is bedoeld om de raden van de participerende gemeenten
te ondersteunen bij hun kaderstellende en controlerende taak.

Procedure en tijdpad
U ontvangt dit rapport onder embargo tot donderdagmiddag 15 mei 2014,18.00u. Dit embargo houdt in dat
tot dat moment geen gegevens uit deze brief en bijlagen (rapportage en reactie HVC) gepubliceerd of op
andere wijze openbaargemaakt mogen worden. Op 15 mei 2014 om 18.00u wordt het rapport openbaar. U
ontvangt dit omvangrijke rapport al wat eerder zodat u het rapport kunt lezen en zich een oordeel kunt vormen
voordat het rapport breed beschikbaar komt.

 De colleges van Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland hebben vooraf gelegenheid gehad om een bestuurlijke
reactie te formuleren. De colleges van Enkhuizen en Drechterland hebben echter aangegeven met een
bestuurlijke reactie te willen komen na afstemming met het bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling
Centrale Afvalverwijderingsbedrijf West-Friesland (GR CAW). Stede Broec had nog enkele vragen voor de
rekenkamercommissie en zal mogelijk ook wachten tot afstemming in GR CAW-verband. We verwachten de
bestuurlijke reactie van de drie colleges begin juni 2014. Zodra deze bestuurlijke reactie er is, geven we als
rekenkamercommissie graag een toelichting aan de drie raden. Dit zal naar verwachting in de tweede helft van
juni plaatsvinden.

Het is vervolgens aan de gemeenteraden van Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland om door middel van een
raadsvoorstel de conclusies van de rekenkamercommissie over te nemen en de colleges te vragen de
aanbevelingen op te volgen. In overleg met de griffie zal dit naar verwachting in een raadsvergadering na de
zomervakantie plaatsvinden.


Conclusies Rkc SED (op basis van het rapport)

We vatten onderstaand de conclusies uit het rapport samen en geven daarbij aan wat volgens de
Rekenkamercommissie SED de meest relevante punten zijn voor Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. Voor
een uitgebreide beschouwing verwijzen we u naar het eindrapport zoals opgesteld door IPR Normag (hierna:
het rapport).


Conclusie 1. Kritisch over het functioneren van het besturingsmodel
Het besturingsmodel functioneert zoals afgesproken en formeel vastgelegd. Een deel van de aandeelhouders in
HVC c.q. de wethouders is daar tevreden over. Een ander deel van de aandeelhouders ervaart het



Rekenkamercommissie Stede Broec, Enkhulzen, Drechterland              Secretaris/onderzoeker: Martijn Mussche
Postbus 20                                                            email: rekenkamercommissieSED@stedebroec.nl
1610 AA Bovenkarspel                                                  telefoon: 06 15947001
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>    besturingsmodel als complex. Ook hebben ze vragen en vinden ze dat ze weinig invloed en zeggenschap
    hebben gezien de risico's die de gemeente loopt.

    Conclusie 2. Verandering van strategie en risicoprofiel van HVC
    HVC heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld van afvalverwerker tot energie-, duurzaamheids-, en
    grondstoffenbedrijf. Het bedrijf pakt duurzaamheidsprojecten op buiten het verzorgingsgebied van de
    deelnemende gemeenten. Deze transitie is conform de besluitvorming door de aandeelhouders en HVC heeft
    de gemeenteraden hierover geïnformeerd. Dat neemt niet weg dat er bij verschillende gemeenteraden -
    bijvoorbeeld in Enkhuizen - vragen zijn gerezen over de strategische herpositionering. HVC is steeds meer
                               1




    commercieel actief en dat houdt ook in dat het commerciële risico is toegenomen. De gemeenten zijn
    financieel risicodragend, niet alleen voor het vermogen dat ze geïnvesteerd hebben, maar ook voor een
    negatief exploitatieresultaat. Dat risico is reëel aangezien HVC zowel in 2011 als in 2012 verliesgevend was. In
    2011 bedroeg het verlies € 11,2 min., in 2012 € 19,5 min. Ook in 2013 en 2014 verwacht HVC verliesgevend te
    zijn. Het weerstandsvermogen van HVC is relatief klein. Als de verliezen verder toenemen, dan zal HVC een
        2




    beroep doen op de financiële middelen van de aandeelhoudende gemeenten. Dit heeft ook gevolgen voor
    Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland.


    Daarnaast staan de deelnemende gemeenten garant voor rente en aflossing van leningen van HVC van circa
    € 625 min. De omvang van dit risico is voor:
        «   Stede Broec    € 7,0 min.;
        •   Enkhuizen      €5,9 min.;
        •   Drechterland €6,3 min. .     3




    Resumerend: Door de veranderde strategie en het daarmee toegenomen commerciële risico van HVC is ook
    het financiële risico voor Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland toegenomen.

Conclusie 3. Weinig Invloed gemeenteraden), maar wel groot belang
Er is een disbalans tussen het huidige risicoprofiel van HVC en de volledig risicodragende rol van de gemeenten
enerzijds, en de invloed en betrokkenheid van de aandeelhoudende gemeenten op hun bedrijf anderzijds.
Er zijn twee 'categorieën' aandeelhouders:
      •   afzonderlijk aandeelhoudende gemeenten ;
      •   gemeenten die het aandeelhouderschap hebben belegd in een gemeenschappelijke regeling.
Stede Broec, Drechterland en Enkhuizen behoren tot de tweede categorie. Samen met de andere West-Friese
gemeenten nemen de SED-gemeenten via de Gemeenschappelijke Regeling Centraal Afvalverwijderingsbedrijf
West-Friesland ( GR CAW) deel in HVC. De GR CAW is dus aandeelhouder, niet de individuele gemeenten. Het
voordeel is dat de West-Friese gemeenten in de GR CAW een gezamenlijk standpunt kunnen bepalen en
daarmee sterker staan als aandeelhouder met 10,8% van de aandelen. Het nadeel is dat de West-Friese
gemeenteraden op nog grotere afstand van HVC staan, dan gemeenteraden van rechtstreeks deelnemende
gemeenten. De gemeenteraden van Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland kunnen hun controlerende en
toezichthoudende taak op HVC uitoefenen door zienswijzen te geven op de begroting en jaarrekening van de
GR CAW.


Resumerend: De gemeenteraden van Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland hebben geen rechtstreekse
invloed op het beleid van HVC. Zowel sturing als toezicht en controle loopt via de GR CAW. Al met al hebben de
raden weinig formele invloed.

Conclusie 4. Informatievoorziening: meer is niet altijd beter
De huidige informatievoorziening is transparant, maar onvoldoende op maat gesneden. Het bestuur van HVC
informeert de aandeelhouders proactief en intensief. Er is sprake van grote transparantie richting
aandeelhouders-wethouders en ambtelijk adviseurs. Maar de stukken zijn te uitgebreid en zijn onvoldoende
toegespitst op de informatiebehoefte van raadsleden.



1
 Zie de beantwoording van raadsvragen van de CDA-fractie In Enkhuizen van 4 februari 2013.
1
 Bron: Brief HVC aan de aandeelhouders d.d. 5 juli 2013.
3
 Gemeenschappelijke Regeling Centraal Afvalverwijderingsorgaan West-Friesland, Artikel 25, lid 3: De deelnemende gemeenten zijn uit
hoofde van de garantie als bedoeld In dit artikel verbonden naar verhouding van hun respectievelijke inwoneraantallen per 1 januari van
het jaar waarin een verbintenis tot betaling onder de garantie verschuldigd en opeisbaar Is geworden.




                                                                                                                        Pagina 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Conclusie 5. Doelomschrijving GR niet in lijn strategie HVC
Het doel van de GR CAW waar Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland deel van uitmaken luidt "het vaststellen
en (doen) uitvoeren van het beleid ten aanzien van huishoudelijke en andere afvalstoffen". Dit terwijl het
                                                                                                      4



strategisch profiel van HVC in de afgelopen jaren verder is verbreed richting duurzaamheidsprojecten en
commerciële activiteiten. Dit betekent dat de strategie en koers van HVC en de (statutaire) doelomschrijving
breder zijn dan de doelomschrijving van de GR CAW die - namens de gemeenten - aandeelhouder van HVC is.
Het is aan de gemeenteraden van om de portefeuillehouders erop aan te spreken dat de GR CAW zich beperkt
tot het overeengekomen doel.

Conclusie 6. Complexiteit vergt kennis en competenties
De complexiteit van de onderwerpen en het speelveld vergt financiële, technische, juridische en
sectordeskundigheid van de aandeelhouder. Deze deskundigheid is in een gemeenschappelijke regeling - zoals
in geval van Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland - beter te organiseren door specialisatie en de inzet van
een bestuurder die thuis is in het werkveld. Maar de standpuntbepaling richting HVC verloopt veelal buiten de
gemeenteraad om. In de praktijk blijkt het tijdig betrekken van gemeenteraden bij standpuntbepaling niet
mogelijk binnen de beschikbare tijd. In vrijwel alle situaties staan raadsleden meer op afstand, waardoor hier
ook meer behoefte is aan kennis en inzicht in het besturingsmodel.


Conclusie 7. Toezichthoudende taak Raad van Commissarissen (RvC)
De toezichthoudende rol op HVC is grotendeels belegd bij de RvC. De onderzoekers constateren dat er
verwevenheid kan zijn tussen toezicht houden op, het adviseren van het bestuur van HVC en het behartigen
van de belangen van (clusters) aandeelhouders. Ook directie en RvC van HVC constateren zelf dat de aldus
benoemde leden van de RvC niet onafhankelijk zijn volgens de Nederlandse corporate governance code.


Conclusie 8. Er kleven mogelijk juridische en financiële risico's aan de aan- of inbestedingsrelatie met HVC
 Naast het hoofdonderzoek is aanvullend onderzoek verricht naar de huidige onderhandse gunning aan HVC.
 Mogelijk had er sprake moeten zijn van een Europese aanbesteding. Vrijstelling van Europese aanbesteding is
mogelijk als de gemeente voldoet als er sprake is van de zogeheten "quasi-inbestedings-uitzondering" of van de
"uitsluitend recht-uitzondering". Of dit het geval is in Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland, kon binnen de
scope van dit onderzoek niet worden vastgesteld. De juridische beoordeling en duiding van het al dan niet op
juiste wijze aan- en inbesteden is juridisch complex en heeft om die reden geen onderdeel uitgemaakt van ons
onderzoek. Het onderzoek leidt tot de algemene conclusie dat er mogelijk juridische en financiële risico's
kleven aan de huidige aan- en inbestedingsrelatie met HVC.


Aanbevelingen Rkc SED

Deze conclusies leiden tot een aantal aanbevelingen (in het rapport aangeduid als aandachtspunten, zie blz. 23
en verder). De Rkc SED raadt de gemeenteraden van Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland aan de
onderstaande aanbevelingen over te nemen en hun respectievelijke colleges te verzoeken deze in het bestuur
van de GR CAW in te brengen en hiervoor in het bestuur draagvlak te creëren. Het is vervolgens aan het GR
bestuur (als aandeelhouder van HVC) om deze punten in de aandeelhoudersvergadering in te brengen. Het is
daarmee een drietrapsraket:
    1) de raad neemt de aanbevelingen over en draagt het college op deze op te volgen;
    2) het college c.q. de portefeuillehouder brengt deze aanbevelingen in in het GR CAW-bestuur;
    3) het GR CAW-bestuur brengt de aanbevelingen in in de aandeelhoudersvergadering. Het is daarbij
         raadzaam dat het GR CAW-bestuur hiervoor vooraf contact zoekt met andere aandeelhouders om
         draagvlak voor de aanbevelingen te vinden.

Algemene aanbeveling: Samenwerking West-Friesland
    •  De voordelen van een gemeenschappelijke regeling zit in de bundeling van kennis, expertise en tijd.
       Bovendien kunnen de zeven West-Friese gemeenten als gezamenlijke aandeelhouder een grotere
       stem inbrengen (10,8% van de aandelen van HVC), dan elke gemeente afzonderlijk. Het nadeel van


4
    Gemeenschappelijke Regeling Centraal Afvalverwijderingsorgaan West-Friesland, Artikel 3, lid 1.




                                                                                                          Pagina 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>         zeggenschap via de GR CAW is dat de gemeenteraden echt op afstand staan, en getrapt c.q. indirect
         invloed kunnen uitoefenen op HVC. Het is voor de Rkc SED echter de vraag of de individuele
         gemeenteraden meer formele directe invloed in de vorm van direct aandeelhouderschap moeten
         willen. Met enerzijds het aanwenden van informele invloed en anderzijds het scherp formuleren van
         de doelen en kaders van de GR CAW kunnen de gemeenteraden van Stede Broec, Enkhuizen en
         Drechterland ook sturing en controle uitoefenen. Voorwaarde hiervoor is afstemming en
         samenwerking tussen de gemeenteraden van de zeven West-Friese gemeenten om zo tot een
         bundeling van invloed te komen.

Aanbeveling 1. Strategie en koers
   •   Verricht een heroriëntatie op het strategisch en risico profiel HVC.
   •   Besluit over aanpassing doelomschrijving gemeenschappelijke regeling. Het doel van de GR CAW, waar
       Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland deel van uitmaken, wijkt af van dat van HVC. In beginsel kiest
       HVC nu een bredere en meer commerciële strategie dan past bij het doel van de GR CAW. Het is aan
       de West-Friese gemeenteraden om te bepalen hoe zij hiermee om willen gaan.

Aanbeveling 2. Besluitvorming en bevoegdheidsverdeling
   •   Zorg voor duidelijkheid over de werkwijze van het besturingsmodel, met name over de bevoegdheden
       van de raden richting het bestuur van de GR CAW en de bevoegdheden van het bestuur van de GR
       CAW richting HVC.
   •   Stimuleer het delen van kennis tussen de diverse aandeelhouders voor meer actief
       aandeelhouderschap.
   •   Overweeg het aandeelhouderschap te differentiëren.

Aanbeveling 3. Rolvervulling
   •   Zorg voor voldoende waarborgen van de benodigde competenties van de vertegenwoordigende
       aandeelhouder en ambtelijke ondersteuning. Bijvoorbeeld door specialisatie, externe ondersteuning
       en/of het groeperen van aandeelhouders.
   •   Heroverweeg de inrichting en werking van de gemeenschappelijke regeling. De rol en betrokkenheid
       van de achterliggende colleges en gemeenteraden kan worden vergroot. Dit opdat de raden hun
       controlerende en kader stellende functie beter kunnen vervullen.



Aanbeveling 4. Beleid en risico
   •   Verzoek om een monitorsystematiek waarmee de beleidsrealisatie en ondernemingsdoelen kunnen
       worden gevolgd en besproken met de aandeelhoudende gemeenten.
   •   Verzoek erom dat het bestuur van HVC middellange en lange termijn prognoses verstrekt.

Aanbeveling 5. Informatievoorziening
   •   Stel een informatieprotocol op over de onderwerpen en wijze van informatievoorziening richting
       belanghebbenden {RvC, aandeelhouders, college en raad). Een aandachtspunt is gedoseerde en op
       maat gesneden informatie ten behoeve van raadsleden.
   •   Verlang verdere optimalisatie van de informatieverstrekking.

Aanbeveling 6. Toezicht
   •   Versterk de toezichthoudende rol van aandeelhouders en ontwikkel een toezichtkader waarbij
       gemeenten vastleggen op welke wijze zij hun aandeelhoudende rol vervullen richting HVC.
   •   Heroverweeg de wijze van directe benoeming van commissarissen door clusters aandeelhouders en
       de samenstelling van de RvC.

Aanbeveling 7. Interventie
   •   Vergroot de invloed van de aandeelhouders op de meer zwaarwegende besluiten, bijvoorbeeld door
       een (niet bindend) recht op voordracht of advies inzake de betreffende onderwerpen/ besluiten aan
       de AvA toe te kennen. Dit heeft tot gevolg dat structureel een dialoog ontstaat tussen de
       aandeelhouders en commissarissen, waarmee de aandeelhouders hun bedoelingen, wensen en
       bedenkingen kenbaar kunnen maken.




                                                                                                  Pagina 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Aanbeveling 8. Aanbestedingsrisico
   •   Breng - in HVC-verband- de risico's, de financiële gevolgen en de oplossingsrichtingen in kaart die
       samenhangen met de mogelijke aanbestedingsplicht. Onderzoek daarbij de zogeheten "quasi-
       inbestedings-uitzondering" en de "uitsluitend recht-uitzondering".


Voor een uitgebreide weergave van de aanbevelingen c.q. aandachtspunten voor de raad, verwijzen we naar
het rapport van IPR Normag.


Met vriendelijke groet.




Hans GerritsJans
Voorzitter Rekenkamercommissie SED




Bijlagen:
     •    Rapport Onderzoek naar de relatie tussen aandeelhoudende gemeenten en HVC, vastgesteld door de
          stuurgroep van 17 rekenkamer(commissie)s, IPR Normag, 7 mei 2014.
     •    Bijlagen Onderzoek naar de relatie tussen aandeelhoudende gemeenten en HVC, vastgesteld door de
          stuurgroep van 17 rekenkamer(commissie)s, IPR Normag, 7 mei 2014.
     •    Inventarisatie vestiging uitsluitend recht bij 19 betrokken gemeenten inclusief reactie van HVC d.d. 30
          april 2014.




                                                                                                       Pagina 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<i>Hr i
Reactie HVC op de conceptrapportage van IPR Normag Inzake het 'Onderzoek naar de relatie
tussen aandeelhoudende gemeenten en HVC' d.d. 7 februari 2014


Inleiding
Als directie en RvC van HVC maken wij graag van de ons geboden gelegenheid gebruik om te reageren
op de conceptrapportage inzake het 'Onderzoek naar de relatie tussen aandeelhoudende gemeenten en
HVC'. Deze reactie vangt aan met de voor ons relevante conclusies, vervolgens worden algemene
kanttekeningen bij het onderzoek geplaatst; ten slotte wordt de rapportage paginagewijs doorgenomen.

Conclusies
Directie en RvC komen op basis van de conceptrapportage tot de volgende conclusies:
    •    HVC vervult zijn rol jegens aandeelhouders in het algemeen goed;
    •    enkele aandeelhouders hebben moeite hebben zich te schikken in een bij meerderheid
         bevestigde koers;
    •    sommige aandeelhouders hebben moeite ingenomen standpunten van de Algemene
         Vergadering in hun gemeente(-raad) goed te verwoorden c.q. te onderbouwen;
    •    in het algemeen kan worden geconstateerd dat HVC een structuur heeft ontwikkeld waarin
         aandeelhouders en bedrijf beide hun belangen goed kunnen bevorderen;
    •    op enkele gebieden, niet van essentiële betekenis, kunnen de bevindingen uit deze rapportage
         worden gebruikt om verbeteringen in procedures en communicatie met aandeelhouders aan te
         brengen; HVC is daarvoor de onderzoekers erkentelijk.

Algemeen
De onderzoeksvraag (zie pagina 30) van dit gemeenschappelijk onderzoek gaat in op de betrokkenheid
van de aandeelhouders bij de besluitvorming omtrent visieontwikkeling en investeringsbeslissingen van
HVC. Tevens wordt een oordeel gevraagd over de formele en materiële (feitelijke en gerealiseerde)
invloed en zeggenschap door de aandeelhouders op de besluitvorming die het risicoprofiel van HVC
bepaalt dan wel wijzigt, in het licht van de verplichtingen en risico's welke zijn verbonden aan het
aandeelhouderschap en de daarmee verbonden rechten en plichten (balans) en in het licht van de
algemene principes van 'good governance', zoals dit in overheidsgedomineerde organisaties verwacht
mag worden. Deze hoofdvraagstelling is verder uitgewerkt in een groot aantal deelvragen.

Ter duiding van de bevindingen hanteert IPR Normag een 'normenkader'. De meeste normen lijken
vanuit rationeel perspectief 'common sense', maar evenzo zijn andere denkbaar. Het is niet duidelijk wat
de herkomst is van dit kader (wet, richtlijnen, en/of eigen advies). Een gefundeerd kader is van belang
om te kunnen komen tot afgewogen analyses, conclusies en aanbevelingen.

Er zijn met een groot aantal personen interviews gehouden. Naast niet-gemeentelijke functionarissen,
zijn uitsluitend functionarissen geïnterviewd die werkzaam zijn bij gemeenten waarvan de rekenkamers
participeren in de opdracht aan IPR Normag voor uitvoering van het gemeenschappelijk onderzoek. De
vraag is of deze specifieke selectie invloed heeft op de representativiteit van de onderzoeksresultaten.
Enkele uitspraken van geïnterviewde gemeentelijke functionarissen waaraan in het onderzoek veel
gewicht wordt toegekend, herkennen wij als afwijkend van de algemene lijn. Voor het vinden van de juiste
balans in het onderzoek is dit een aandachtspunt.

De afbakening van het onderzoek is een ander punt van aandacht. Op pagina 15 constateert IPR
Normag dat er enerzijds aandeelhouders zijn die door IPR Normag zijn gesproken die grotendeels
tevreden zijn met de inrichting en het functioneren van het besturingsmodel. IPR Normag constateert
anderzijds op basis van gesprekken en documentenonderzoek, dat er daarnaast functionarissen zijn,
waaronder raadsleden die het besturingsmodel als complex ervaren, die daar vragen bij hebben en
vinden dat zij te weinig invloed en zeggenschap hebben in relatie tot de door de gemeente te dragen
risico's, en stelt daarbij deze kritische houding te delen en te begrijpen. Het lijkt ons dat met het
inbrengen van oordelen van raadsleden en daarop te baseren conclusies en aanbevelingen de
afbakening van het gemeenschappelijk onderzoek dreigt te worden overschreden.

Uit de casuïstiek komt naar voren dat de aandeelhouders unaniem hebben ingestemd met de strategie
en de inhoudelijke investeringen in wind op zee en in vergisting. Besluitvorming daaromtrent vond plaats
binnen langdurige en zorgvuldige processen, waarbij alle aandeelhouders betrokken waren en maximale
invloed en zeggenschap konden uitoefenen, illustratief voor de wijze waarop HVC op basis van eigen


====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>keuzes door de aandeelhouders tot zijn huidige omvang is gekomen. Inmiddels zijn de economische
omstandigheden gewijzigd, zowel voor HVC als voor de gemeenten. Mede vanwege die ontwikkeling is
op verzoek van enkele aandeelhouders een traject van strategische herijking gestart, waarbij de
inhoudelijke strategie en de financiële robuustheid van HVC door de aandeelhouders extern zijn getoetst,
en dat in het voorjaar van 2013 op voorstel van directie en RvC heeft geleid tot vrijwel unanieme
besluitvorming. Het is jammer, maar wellicht onvermijdelijk, dat enkele aandeelhouders niet met de
uitkomsten kon instemmen. Dat IPR Normag stelt de aangetroffen kritische houding te delen, roept
vragen op over vooringenomenheden die (in elk onderzoek) een rol spelen, maar waarover in de
rapportage niet wordt gereflecteerd. Begrip voor geïnterviewden die aangeven dat zij te weinig invloed en
zeggenschap hebben op HVC, komt niet overeen met de feitelijke bevindingen.

Een aantal conclusies en aanbevelingen lijkt niet consistent. Een voorbeeld is het oordeel over de
kwaliteit van de informatievoorziening. Zo wordt op pagina 74 gesteld: "De stukken die ter besluitvorming
aan de Algemene Vergadering worden voorgelegd, zijn overzichtelijk en inhoudelijk concreet en duidelijk.
De omvang van de bijlagen (ter toelichting van de context, nadere inhoudelijke duiding, et cetera) is
groter. De complexiteit is realiteit, en vereist daarom aandacht van betrokkenen." Op andere plaatsen in
het onderzoek, zoals op pagina 20, 26 en 73, wordt de informatie van HVC aangemerkt als onvoldoende
duidelijk en onvoldoende op maat gesneden, met name als het gaat om de doelgroep raden en
raadsleden. Vraag is dan wel of het past bij de rol van HVC om raden en raadsleden te informeren, waar
ook IPR Normag vaststelt (pagina 72) dat het in principe de wethouder-aandeelhouder is die zorg moet
dragen voor de gemeente-interne afstemming en communicatie. Het lijkt ons dat alleen desgevraagd
HVC die rol kan vervuilen, zie ook onze opmerking hieronder bij pagina 21.

Paginagewijs

NB: enkele reacties hebben betrekking op achtereenvolgende citaten.

6
 "In lijn met de daama gekozen en aangepaste strategie van HVC zijn in de afgelopen jaren diverse
initiatieven ontplooid, zoals de bouw en exploitatie van een biovergistingsinstallatie, sorteerinstallaties,
slibverwerkingsinstallaties, deelnemingen in projecten en organisaties op het gebied van zonne- en
windenergie. Daardoor is de verhouding tussen taken in het publiek domein en taken in de markt
gewijzigd en daarmee ook het risicoprofiel van de onderneming. De gemeenten staan daarbij garant voor
vediezen en door HVC aangegane leningen."
Reactie:
Reeds begin jaren negentig is door de aandeelhouders gekozen voor het vormgeven van integraal
ketenbeheer binnen HVC: het voeren van regie over alle schakels van het gemeentelijk afvalbeheer.
Vrijwel alle aandeelhouders zijn op basis van deze strategie toegetreden. Alleen de genoemde
participaties in specifieke duurzame-energie-projecten zijn van recentere datum. Deze activiteiten vloeien
voort uit de wens van aandeelhouders om via HVC ook duurzame-energie-activiteiten te ontplooien. De
feitelijke omvang van deze investeringen is relatief beperkt en bedraagt minder dan 10% van de balans.

6
"Tegelijkertijd staan de gemeenten op relatief grote afstand van de onderneming wat betreft invloed en
zeggenschap".

Reactie:
Deze conclusie verhoudt zich niet tot de bevindingen op basis van casuïstiek. Gemeenten (en
waterschappen) hebben binnen HVC een grote invloed en zeggenschap, zie ook hierna onder
'paginagewijs' 15. Tegelijkertijd kan er in een aantal gevallen materieel sprake zijn van beperkte
beïnvloedingsmogelijkheden, omdat keuzes in het verleden soms een beperking van keuzevrijheid
opleveren in het heden. Dit zijn twee verschillende aspecten.

10
"De beleidsvrijheid van (directie en management van) HVC ten aanzien van het starten en continueren
van bedrijfsactiviteiten zoals afval be- en verwerking, grondstoffen en energieproductie is zo ruim als dat
de aandeelhouders zelf hebben bepaald. Deze was ruim door het (door de aandeelhouders) vaststellen
van de strategie 'van afval naar grondstoffen, energie en duurzaamheid' maar is naderhand verder
ingeperkt. Met name door het invoeren van vier investeringstypen waarvoor verschillende regimes en
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>mw/c
voorwaarden gelden ten aanzien van besluitvorming, gemeentelijke garantstelling en albakening van
risico's."

Reactie:
De beleidsvrijheid van de directie is vanwege het vaststellen door aandeelhouders van een andere
strategie verruimd noch ingeperkt. De invoering van bijvoorbeeld het typologiemodel heeft vooral effect
op de beleidsvrijheid van de Algemene Vergadering zelf: type-2-activiteiten (niet-wettelijke taken) kunnen
uitsluitend worden ondernomen door aandeelhouders die daarvoor opteren, i.e. niet meer door het
collectief bij meerderheid van stemmen.

10
"In de afgelopen jaren is sprake van een verschuiving van 'primair op de wettelijke of zorgtaken van de
gemeente gerichte activiteiten' naar activiteiten die op indirecte wijze bijdragen aan gemeentelijke
duurzaamheidsdoelstellingen, zoals het participeren in ondernemingen voor zonne- of windenergie".

Reactie:
Het woord 'verschuiving' geeft een onjuist beeld, als gekeken wordt naar de feitelijke omzet van HVC op
het gebied van duurzame energie die niet is verbonden aan het afvalbeheer (over 2013 4%)." Meer
correct zou zijn:"(..) worden aanvullend op de 'primair op de wettelijke of zorgtaken van de gemeenten
gerichte investeringen, activiteiten ontplooit die op (..)".

11
"Ten aanzien van commerciële activiteiten c.q. het aanwenden van beschikbare installaties voor
commerciële activiteiten zijn geen nadere afspraken gemaakt met en door de aandeelhouders."

Reactie:
Als basis voor de bouw van de AEC in Alkmaar, de 'Huisvuilcentrale', gold het door de provincie met
instemming van de gemeenten vastgestelde Tweede Provinciaal Afvalstoffenplan. In dit plan werd de
capaciteit van de nieuw te bouwen installaties vastgesteld op basis van het totale aanbod te verbranden
afval uit het betreffende verzorgingsgebied, zowel huishoudelijk als bedrijfsafval. Ook bij de
capaciteitsbepaling van nieuwe afvalverbrandingslijnen is de verhouding huishoudelijk afval/bedrijfsafval
zoals dat in de praktijk vrijkomt uitgangspunt geweest.

11
"Het is niet duidelijk of bij vervangingsinvesteringen - waarmee bestaande installaties zoals
afvalverbrandingslijnen in stand worden gehouden - vooraf de mogelijkheid of wenselijkheid van niet
vervangen wordt onderzocht. Dit kan - met het oog op huidige of te verwachten overcapaciteit - wel
gewenst zijn."

Reactie:
Er vindt geen vervanging van verbrandingslijnen plaats. Een en ander is besproken in het onderzoek van
FFact naar risico's rond HVC aan de hand van door de aandeelhouders vastgestelde
afvalaanbodscenario's en in dat kader geadresseerd (Herijking strategie 2013). De aanbevelingen op
basis van dit onderzoek zijn integraal door de Algemene Vergadering overgenomen.

Na de uitbreiding van de installatie in Alkmaar met een vierde lijn, is in 2007 besloten tot renovatie en
uitbreiding van de AEC Dordrecht met een vijfde lijn. In dat kader is afgewogen welke verbrandingslijnen
in aanmerking kwamen voor vervanging, renovatie en/of sluiting. Concreet is besloten de twee oude
lijnen 2 en 3 le sluiten en te vervangen door een nieuwe lijn 5. Voor hel overige heeft zich ten aanzien
van hel beheer van de verbrandingsinstallaties geen situatie voorgedaan waar een dergelijke afweging
aan de orde zou kunnen zijn.

De term 'vervangingsinvesteringen' heeft voor het overige uitsluilend betrekking op vervanging van
componenten of het uitvoeren van werkzaamheden in het kader van het reguliere onderhoud, waarvan
de investeringsomvang in relatie tot de boekwaarde van de installatie gering is. Dergelijk onderhoud heeft
vanuit bedrijfseconomisch perspectief in alle gevallen een positieve waarde. De daarmee gemoeide
investeringsomvang wordt in het kader van de meerjareninvesteringsraming jaarlijks besproken met de
Algemene Vergadering.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>11
"Met betrekking tot de (financiële) risico's rond afvalverbranding als gevolg van de te verwachten afname
van het aanbod van huishoudelijk restafval, zijn aandeelhouders minder expliciet geïnformeerd. Het
(meer) acquireren van restafval van bedrijven is voor HVC een belangrijke beheersmaatregel. In enkele
gesprekken met aandeelhouders is behoefte geuit aan (financiële) meerjarenprojecties waarbij rekening
wordt gehouden met de afname van het restafval en de mogelijkheden om bijvoorbeeld
verwerkingscapaciteit te reduceren."

12
"Een aantal aandeelhouders (individueel participerende gemeenten) geeft aan dat te weinig inzicht wordt
geboden in met name de financiële consequenties en risico's van verschillende (nieuwe) projecten en
voorstellen voor de gemeente(n). Niet alleen op de korte termijn, maar ook op een langere termijn waarbij
rekening wordt gehouden met relevante ontwikkelingen zoals de afnemende hoeveelheid restafval.
Interview wethouder: "De huidige financiële projecties zijn te veel gebaseerd op extrapolatie"."

Reactie:
Ten behoeve van de herijking van de strategie is met de aandeelhouders een intensief proces doorlopen,
waarin elke aandeelhouder gelegenheid heeft gekregen zijn inbreng te leveren. In de betreffende casus
wordt dit proces uitgebreid beschreven. Ter begeleiding van het onderzoek is door de aandeelhouders
een uitgebreide klankbordgroep ingesteld, die de onderzoeksbureaus heeft geselecteerd en de
onderzoeken heeft begeleid. In dat kader heeft de klankbordgroep meerdere afvalaanbodscenario's
(waaronder worst-case-scenario's en de reductie van verwerkingscapaciteit) geformuleerd, waarbij is
onderzocht welke financiële effecten deze scenario's zouden hebben op de exploitatie van HVC. Een van
de conclusies van het onderzoek is dat HVC financieel robuust is.

12
"Naar aanleiding van onder andere de slechte economische situatie vindt in 2013 door de
aandeelhouders een interventie plaats en wordt de beoogde deelneming in Gemini teruggebracht naar
10%."

Reactie:
De reductie van het aandeel van HVC in Gemini is voor het eerst ter sprake gebracht door de directie. Op
voorstel van directie en RvC is de overeengekomen participatie van HVC in Gemini teruggebracht van 15
naar 10%.

14
"De jaarrekening en het jaarverslag geven onvoldoende inzicht in de doelmatigheid en doeltreffendheid
van de activiteiten".

Reactie:
Indien de aandeelhouders van oordeel mochten zijn dat de jaarrekening en het jaarverslag onvoldoende
inzicht bieden in de efficiency en doeltreffendheid van de activiteiten, dan betreuren wij dat.
Vanzelfsprekend is het mogelijk onze rapportages op dit punt te verbeteren. Vanuit het belang dat wij
hechten aan communicatie met onze omgeving wordt hieraan voortdurend gewerkt.

15
"Voorts constateren wij een tegenstrijdigheid in de tevredenheid over het besturingsmodel. Er zijn
enerzijds aandeelhouders die door IPR Normag zijn gesproken (wethouders van afzonderlijk
deelnemende gemeenten en voorzitters van een gemeenschappelijke regeling), die grotendeels tevreden
zijn met de inrichting en functioneren van dit besturingsmodel. Anderzijds zijn er functionarissen zoals
wethouders, ambtelijke adviseurs en raadsleden - zo blijkt uit gesprekken en documentenonderzoek -
die het besturingsmodel als complex ervaren, daar vragen bij hebben, en vinden dat zij te weinig invloed
en zeggenschap hebben in relatie tot de door de gemeente te dragen risico's. IPR Normag kan deze
kritische houding begrijpen en deelt deze."

Reactie:

Zie hiervoor onder 'Algemeen' en 'paginagewijs' 6.

15
"In het besturingsmodel sturen de aandeelhouders op relatief grote afstand."
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>         m/c
"Naast de bevoegdheid van de aandeelhouders tot vaststelling van de jaarrekening (en daarmee het
gevoerde beleid) worden de aandeelhoudende gemeenten c.q. de hen vertegenwoordigende
functionarissen of gemeenschappelijke regeling actief betrokken bij (de voorbereiding van) belangrijke
besluiten. Ook waar dit formeel niet hoeft."

Reactie:
Kennelijk kan er onderscheid worden gemaakt tussen een formeel besturingsmodel en een feitelijk
besturingsmodel zoals dat in de praktijk functioneert. Voor begrip van de reële invloed van
aandeelhouders op het beleid van HVC is het goed dit onderscheid aan te brengen.

16
"In de afgelopen jaren heeft HVC zich ontwikkeld van afvalverwerker op het gebied van
restafvalverbranding en gft verwerking tot energie, duurzaamheid en grondstoffenbedrijf."

Reactie:
Zie ook onder 'paginagewijs' 10. Onder de noemer 'energie, duurzaamheid en grondstoffenbedrijf' vallen
bij HVC voor het merendeel de activiteiten ter uitvoering van wettelijk taken (afvalinzameling en afvalbe-
en verwerking).

Een belangrijk deel van de conclusies en aanbevelingen houdt verband met de onjuiste vooronderstelling
dat sprake is van een substantiële wijziging van activiteiten, en - in samenhang daarmee - van het
risicoprofiel. Het anders benoemen van activiteiten (zoals 'grondstoffen' in plaats van 'afval') houdt
'slechts' een wijziging in van het doel van deze activiteiten: afvalinzameling, niet langer alleen in het
kader van de volksgezondheid ter verwijdering van afval uit de openbare ruimte, maar met veel
nadrukkelijker oog voor en benutting van hergebruiksmogelijkheden. Zo vallen onder 'Energie' onder
meer de afvalverbrandings- en vergistingsinstallaties, waarin duurzame energie wordt geproduceerd die
door aandeelhouders wordt afgenomen.

16
"Voorheen was sprake van een evidente en duidelijke betrokkenheid van de gemeenten en de
taakuitvoering van HVC voor grotendeels diezelfde gemeenten."

Reactie:
Het aantal gemeenten is in de loop van de jaren toegenomen, maar wij herkennen geen afname van
betrokkenheid.

16
"Als gevolg van besluiten - ook door de aandeelhouders - over de strategie en positionering heeft HVC
een transitie doorgemaakt 'van afval naar grondstoffen, energie en duurzaamheid'.

Reactie:
Alleen de aandeelhouders besluiten over de strategie en positionering van HVC. Ten aanzien van de
veronderstelde transitie verwijzen wij naar het hiervoor gestelde.

16
"Dit betekent dat in de huidige situatie voor diverse bedrijfsactiviteiten van HVC geen sprake meer is van
(directe) levering van activiteiten aan aandeelhoudende gemeenten. Diverse vraagstukken rond
investeringen en het functioneren van HVC hebben in de huidige situatie betrekking op een veel breder
spectrum in een dynamische markt- omgeving. Deze situatie heeft geleid tot vragen bij gemeenteraden
over het functioneren van het besturingsmodel én over de verbrede strategische positionering van HVC.
De recente strategische herpositionering heeft dit niet volledig ondervangen."

Reactie:
De tekst suggereert, mede in relatie tot het gestelde onder 'paginagewijs' 15, dat de recente strategische
herijking onvoldoende gelegenheid zou hebben geboden aan de aandeelhouders om hun wensen ten
aanzien van de strategie van HVC in te brengen. De feitelijke gang van zaken blijkens de bevindingen
van het casusonderzoek, weerspreekt die suggestie. Dat een klein deel van de aandeelhouders
ongelukkig is met het resultaat is een ander punt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre> 18.
'Deze garantstelling is gemaximeerd op een omvang van circa € 670 miljoen. Het merendeel van de
betreffende leningen (€ 625 miljoen) houdt verband met leningen ter financiering van
afvaienergiecentrales voor de verwerking van (rest)afval en de levering van energie. Het overig deel
betreft de slibverbrandingsinstallatie en stadsverwarming in Dordrecht en het warmtenet in Alkmaar."

Reactie:
Garantstelling voor financiering van de slibverbrandingsinstallatie vindt plaats door de waterschappen.
Levering van energie is geen afzonderlijke activiteit die investeringen vergt, waarvoor derhalve ook geen
garantstelling geldt.

18
"Voorheen had de garantstelling betrekking op investeringen in installaties die grotendeels (70%) voor
eigen gebruik door de gemeenten werden aangewend. Een rendabele exploitatie was daardoor goed
gewaarborgd. In de huidige situatie is het 'voor eigen gebruik' aanwenden van de installaties gedaald tot
45%. Bij realisatie van de (Rijks) overheidsdoelstellingen op het gebied van afscheiding en
grondstofhergebruik zal dit verder afnemen. Mogelijk halveren."

Reactie:
De verschillende afvalaanbodscenario's zijn met hun financiële effecten uitgebreid aan de orde gekomen
in het kader van de strategische herijking.

20
"Verder is behoefte aan meer op maat gesneden informatie richting de gemeenteraden en meer tijd om
deze informatie te behandelen. De door ons bestudeerde AvA- stukken zijn daarvoor te uitgebreid en
onvoldoende toegespitst op de informatiebehoefte van raadsleden. Uit de interviews komt naar voren dat
aandeelhouders een gebrek ervaren aan geschikte documenten om de raden mee te informeren. Positief
is dat - indien daarom wordt verzocht - directie en/of commissarissen HVC een onder- steunende rol
vervullen."

21
"De complexiteit van de onderwerpen en het speelveld vergt financiële, technische, juridische en
sectordeskundigheid van de aandeelhouder."

Reactie:
De behoefte die hier wordt geuit, is verklaarbaar. HVC richt zich qua informatievoorziening van
aandeelhouders primair op de colleges en dagelijkse besturen van de aandeelhouders. Gelet op de
rolverdeling tussen de verschillende gemeentelijke bestuursorganen ligt dit voor de hand. Het opstellen
van informatiemateriaal dat is toegespitst op vragen van raadsleden, vraagt maatwerk dat vooral kan
worden geleverd door de colleges en de ambtelijk apparaten, op basis van hun expertise en gevoel voor
politieke verhoudingen, waarbij HVC op verzoek inhoudelijke bijdragen levert.

22
"Bij de werving, selectie en (directe) benoeming van 5 (van de 9) commissarissen door de clusters van
aandeelhouders is geen sprake van een (onderling afgestemde) profielschets en functieprofielen."

Reactie:
Voor alle commissarissen geldt een profielschets. Deze is voor het laatst besproken in de Algemene
Vergadering van december 2013.

23
"Geconstateerd wordt dat er bij diverse betrokkenen nog wel vragen zijn en behoefte aan nader inzicht.
Of dat dit inzicht er wel is, maar men het niet eens met de strategische positionering en de (risico)
betrokkenheid van de gemeente.
In deze uitgevoerde heroriëntatie is niet de principiële vraag beantwoord waarom op termijn HVC als
overheidsbedrijf nodig is. Aanbevolen wordt om de noodzaak voor het handhaven van een
overheidsbedrijf in deze vorm (in relatie tot de marktontwikkelingen, risico's en het aandeel van
marktactiviteiten) te heroverwegen."
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>  «ïf c
Reactie:
In de opdracht voor het herijken van de strategie is door de aandeelhouders gesteld dat deze vraag op
dat moment niet opportuun was. De missie/visie is vervolgens opnieuw bevestigd. Dit laat uiteraard
onverlet dat door de aandeelhouders kan worden geoordeeld dat zo'n discussie nu wel opportuun is.

24
"Hebben gemeenten voldoende politiek en financieel draagkracht om de financiële risico's van HVC te
kunnen dragen? Is een afvalverwerkingstarief- dat aan de gemeenten in rekening wordt gebracht en
bekostigd door middel van de afvalstoffenheffing - het beste instrument om algemene
duurzaamheidsdoelstellingen mee te financieren?"

Reactie:
De veronderstelling dat de risico's van investeringen in duurzame energie worden afgewenteld op de
afvalstoffenheffing is niet juist en wettelijk ook niet toegestaan. Indien de gemeente zelf een windmolen
exploiteert, zullen de kosten en opbrengsten niet via de afvalstoffenheffing worden verrekend.

26

"Stel een profielschets op voorde RvC (..)"

Reactie:

Er is een profielschets, zie hiervoor ook onze reactie onder 'paginagewijs' 22.

26
"Vergroot de invloed van de aandeelhouders op de meer zwaarwegende besluiten van de directie van
HVC. Bijvoorbeeld ten aanzien van financiën en financiering, tarieven en bedrijfsstrategie."
Reactie:

De aandeelhouders stellen de strategie vast, ook ten aanzien van financiering en tarieven.

45
"Investeringen waarmee een bedrag van meer dan € 5 miljoen is gemoeid, die niet in het jaarlijkse
investeringsplan zijn opgenomen. Dit bedrag is bij besluit van de RvC verhoogd tot € 10 miljoen."
Reactie:

Het betreffende bedrag van € 5 miljoen is verlaagd naar€ 1 miljoen.

45
"Allereerst is van belang te melden dat alleen publiekrechtelijke organen (gemeente, gemeenschappelijke
regeling, waterschap) aandeelhouder kunnen zijn van de vennootschap. Hiermee is een basis gelegd
voor een beroep op de uitzonderingsgrond voor verplichte aanbesteding, te weten 'quasi inbesteding'
zodat de deelnemende gemeenten zonder verplichte aanbesteding taken kunnen overdragen aan HVC."
Reactie:
Een tweede uitzonderingsgrond voor verplichte openbare aanbesteding betreft de vestiging van een
exclusief recht.
49

'Planning en control cyclus (..)

Reactie:
Als aanvulling op de genoemde overleggen: er vindt een plenair ambtelijk en bestuurlijk vooroverleg per
cluster van aandeelhouders plaats, alsmede een plenair vooroverleg voor financiële ambtenaren.
52,59

"De verwerking van het restafval geschiedt tegen tarieven welke door de RvC worden vastgesteld."

Reactie:
Het tarievenöe/e/d wordt de facto door de Algemene Vergadering vastgesteld.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre> n>HC
54

"Financiering van type 1 projecten vallen (altijd) onder de garantstelling (art. 9)."

Reactie;
Financiering van type 1 projecten vindt plaats op basis van garantstelling indien daartoe door de
Algemene Vergadering wordt besloten, afwegende de specifieke voor- en nadelen daarvan.
57
"Met levering van energie genereerde HVC in 2012 circa €50 miljoen aan omzet, waarvan 36% bij
aandeelhoudende gemeenten."

Reactie:
Het restant van de geproduceerde energie wordt vrijwel geheel geleverd aan de aandeelhoudende
waterschappen. Daarmee wordt vrijwel 100% van de door HVC geproduceerde energie terug geleverd
aan de gezamenlijke aandeelhouders (gemeenten en waterschappen).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>         Ill c
Verzonden per e-mail                                                                  NV HVC Jaclestraal 1
                                                                                      1812 RD Alkmaar
                                                                                      Poslbi.is9199
                                                                                      1800 GD Alkmaar

Aan:                                                                                  Teleloon (072) 5411 311
De voorzitter van de stuurgroep van de                                                Fax: (072) 5411344
gezamenlijke rekenkamer(commissie)s                                                   www hvcgroep nl
De heer R.M.C. Strijker
                                                                                      ING 65.10.04.500
                                                                                      Rabobank 37.64 .50 010
                                                                                      K.V.K. nr. 37061260
                                                                                      BTW nr NL 8106.96.459.B.01



datum      : 30 april 2014                          uw kenmerk                     ons kenmerk : JZD
onderwerp : aanbesteding                            uw brief van                   bijlage(n)




Geachte heer Strijker,

Bij bericht van 17 april 2014 heeft u namens de stuurgroep van de gezamenlijke rekenkamer(commissie)s
HVC verzocht haar visie te geven omtrent de aanbestedingsrechtelijke houdbaarheid van de wijze waarop
de deelnemende gemeenten opdrachten tot afvalverwerking aan HVC gunnen. HVC geeft hierbij gevolg
aan dat verzoek.

In voornoemd bericht verwijst de stuurgroep naar een door IPR Normag opgesteld memorandum van 16
april 2014. Daarin wordt aangegeven dat, op basis van een door IPR Normag uitgevoerde inventarisatie,
bij een aantal gemeenten geen besluit is gevonden waarbij expliciet een uitsluitend recht aan HVC is
verleend voor het verwerken van afval. Ingevolge art. 2.24 aanhef en sub a van de Aanbestedingswet
(voorheen: art. 17 Bao) vormt een uitsluitend recht evenwel een van de gronden voor het aannemen van
een uitzondering op de aanbestedingsplicht, die voor het gunnen van dergelijke opdrachten in beginsel op
de gemeenten rust.

HVC merkt in dat verband allereerst op dat, naast de hierboven aangehaalde "uitsluitend recht-
uitzondering", onderhandse gunning (dus zonder aanbesteding) van opdrachten tot afvalverwerking ook
mogelijk is wanneer een beroep kan worden gedaan op de zgn. "quasi-inbestedings-uitzondering". Die
uitzonderingsgrond is ontwikkeld in de rechtspraak van het Hof van Justitie van de EU en is thans
gecodificeerd in art. 12 van de nieuwe aanbestedingsrichtlijn (Richtlijn 2014/24/EU). Het gerechtshof Den
Haag heeft in een arrest van 15 december 2009 geoordeeld dat de Gemeente Westland, voor de
onderhandse gunning van opdracht tot afvalverwerking aan HVC, in de omstandigheden van dat geval
een beroep op laatstgenoemde uitzonderingsgrond toekwam. Dat oordeel is ook door de Hoge Raad
bevestigd bij arrest van 18 november 2011. Ondanks deze uitspraken valt echter niet uit te sluiten dat de
quasi-inbestedings-uitzondering in andere gevallen mogelijk geen soelaas biedt.

Omdat zowel de gemeenten als HVC er belang bij hebben dat de afvalverwerkingsrelatie tussen de
gemeenten en HVC zo robuust mogelijk is, heeft HVC het dan ook steeds als zeer wenselijk beschouwd
dat de deelnemende gemeenten (in ieder geval mede) een beroep toekomt op de "uitsluitend recht-
uitzondering". Daarvoor dienen zij, zoals gezegd, een uitsluitend recht aan HVC te verlenen. Voor zover
(een of enkele van de) deelnemende gemeenten nog niet zouden hebben voorzien in de (expliciete)
verlening van een dergelijk uitsluitend recht, heeft het naar de mening van HVC sterk de voorkeur dat de
betreffende gemeenten daar zo spoedig mogelijk alsnog toe overgaan. Dit zou eventueel kunnen
geschieden gelijktijdig met de toekenning van het uitsluitend recht voor de verwerking van

                                                   1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>kunststofverpakkingsafval, dat veel van de deelnemende gemeenten voornemens zijn te verlenen met het
oog op de veranderde regelgeving op dat punt per 1 januari 2015. Op die wijze wordt de
afvalverwerkingsrelatie tussen de desbetreffende gemeenten en HVC vanuit aanbestedingsrechtelijk
oogpunt verder versterkt.

Wij verwachten u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet,
NV HVC




Ir. W.C.H. van Lieshout MBA
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>