<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                                             Bezoekadres
                                                                             Straatnaam 25
                                                                             0000 AA Amsterdam

                                                                             Postbus 000
                                                                             0000 AA Amsterdam
                                                                             Telefoon 14 020
                                                                             amsterdam.nl



Retouradres: Postbus 000, 0000 AA Amsterdam



Aan de leden van de gemeenteraad van Amsterdam




Datum            5 juli 2021
Ons kenmerk
Uw kenmerk       -
Behandeld door   Pim Oosterlaken, Verkeer en Openbare Ruimte, 06 83644811,
                 p.oosterlaken@amsterdam.nl
Kopie aan        -
Bijlage(n)       -
Onderwerp        Toegezegde nadere informatie bij het voorstel een prioriteitsaandeel te creëren in
                 GVB Holding NV voor Vervoerregio Amsterdam



Geachte leden van de raad,

Voor de vergadering van uw raad van 7 en 8 juli aanstaande is een voordracht geagendeerd waarbij
het college uw instemming vraagt met het wijzigen van de Gemeenschappelijke Regeling
Vervoerregio Amsterdam (Vervoerregio) en u in de gelegenheid stelt tot het uiten van wensen en
bedenkingen ten aanzien van zijn voornemen om te besluiten tot een statutenwijziging van GVB
Holding NV en daarmee een aan de Vervoerregio uit te geven prioriteitsaandeel in GVB Holding
NV (GVB) te creëren. Het betreft agendapunt 54, met kenmerk VN2021-015313.

Tijdens de voorbereidende bespreking van deze voordracht in de commissie Mobiliteit,
Luchtkwaliteit, Water (MLW) heb ik u toegezegd een brief met nadere informatie te sturen over
het nut en de noodzaak van een aandeelhouderschap van de Vervoerregio in GVB in relatie tot het
verlenen van een concessie voor het openbaar vervoer en een opdracht voor het beheer van de
lokale spoorweginfrastrustuur.
Deze brief bevat die toegezegde nadere informatie alsmede enkele opmerkingen aangaande
deelnemingenbeleid van de Vervoerregio, scheiding van rollen, rekening en risico en een
exitstrategie.

Vooraf
Ik hecht er aan, alvorens in te gaan op enkele meer juridische onderwerpen, nog eens te
benadrukken dat een belangrijke reden waarom het college van plan is om samen met de
Vervoerregio en GVB wijzigingen aan te brengen in de OV-governance, gelegen is in de wens om



Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Gemeente Amsterdam                                                             Datum 5 juli 2021
                                                                               Kenmerk
                                                                               Pagina 2 van 6




binnen de OV-governance de samenwerking, transparantie en de uitwisseling van informatie te
versterken. Dit omdat de opgave m.b.t. bereikbaarheid en mobiliteit in de Amsterdamse regio
zodanig groot is dat gemeente, Vervoerregio en GVB een stabiele en langjarige samenwerking
met elkaar wensen aan te gaan. Het is van belang dat we een robuust OV-systeem voor stad en
regio krijgen, met heldere taken en verantwoordelijkheden. Zoals u weet hebben het college,
Vervoerregio en GVB de heer Peters gevraagd hierover te adviseren, en zijn de adviezen
onderschreven. Het nu voorliggende voorgenomen besluit is de logische vervolgstap in de
implementatie daarvan.

Om e.e.a. te bereiken is een herschikking van taken nodig, in combinatie met een mede-
aandeelhouderschap van Vervoerregio in GVB. Op die manier wordt de onderlinge samenwerking,
transparantie en informatie-uitwisseling versterkt.

Daarnaast gaan we het opdrachtgeverschap voor het beheer en onderhoud van de
railinfrastructuur vereenvoudigen. Daar loopt nu een lijn van de Vervoerregio als subsidieverlener
naar de gemeente als beheerder en vervolgens naar GVB als uitvoerder. Een rechtstreekse
opdrachtgevers- opdrachtnemersrelatie tussen Vervoerregio en GVB draagt bij aan meer
rolduidelijkheid en transparantie en aan lagere kosten en betere risico-beheersing. Vanwege de
complexiteit van het hoofdstedelijk OV-netwerk zijn er goede argumenten om die opdracht in te
besteden bij GVB en niet aan te besteden. Om zo’n opdracht te kunnen inbesteden heeft
Vervoerregio wel beslissende zeggenschap over GVB nodig. Via een prioriteitsaandeel kan die
benodigde beslissende zeggenschap worden gerealiseerd.

Concessieverlening en aanbestedingsverplichting
Openbaar vervoer mag alleen worden verricht door een partij die in het bezit is van een concessie.1
Het uitgangspunt in de Wet personenvervoer 2000 (Wp2000) is dat de bevoegdheid tot het
verlenen van concessies voor openbaar vervoer - anders dan per trein – berust bij Gedeputeerde
Staten.2 De wet bevat echter de mogelijkheid om bij Algemene maatregel van bestuur te bepalen
dat een bij gemeenschappelijke regeling ingesteld openbaar lichaam bevoegd is een concessie te
verlenen. 3 Van deze uitzonderingsmogelijkheid is gebruik gemaakt ten behoeve van (het
dagelijks bestuur van) de Vervoerregio Amsterdam en de Metropoolregio Rotterdam Den Haag. 4

Het Dagelijks Bestuur (DB) van de Vervoerregio is bevoegd OV-concessies te verlenen binnen het
gebied waar de deelnemende gemeenten van de VRA zijn gelegen.

De hoofdregel uit de Wp2000 is dat Ov-concessies openbaar worden aanbesteed.5 Er is echter een
uitzonderingsmogelijkheid in de wet op basis waarvan het DB van de Vervoerregio een concessie
onderhands – dus zonder voorafgaande openbare aanbesteding – kan verlenen aan een
vervoerder. Voorwaarde daarvoor is dat het een vervoerder is waarop Vervoerregio net als over

1
  Artikel 19, eerste lid van de Wet personenvervoer p2000 luidt: Het is verboden openbaar vervoer te
verrichten zonder daartoe verleende concessie.
2
  Artikel 20, tweede lid van de Wp2000
3
  Artikel 20, derde lid van de Wp2000
4
  Artikel 36b van het Besluit Personenvervoer.
5
  Artikel 61, eerste lid van de Wp2000



Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Gemeente Amsterdam                                                           Datum 5 juli 2021
                                                                             Kenmerk
                                                                             Pagina 3 van 6




haar eigen diensten zeggenschap uitoefent. Artikel 5 van de Europese verordening EG 1370/2007 (de
zogenaamde PSO-verordening) is daarop van toepassing.6 Zo’n vorm van onderhandse gunning
wordt ook wel inbesteden genoemd.

In artikel 5 van de PSO-verordening zijn onder meer de criteria benoemd aan de hand waarvan
moet worden beoordeeld of de (voor een inbesteding) vereiste zeggenschap door de bevoegde
plaatselijke overheid wordt uitgeoefend. Gekeken moet worden naar onder meer de mate van
vertegenwoordiging in de bestuurs-, beheers- of toezichtsorganen, de bepalingen ter zake in de
statuten, de eigendomsstructuur en de daadwerkelijke invloed op en de daadwerkelijke zeggenschap
over strategische en individuele beheersbeslissingen.7

Opdrachtgeverschap beheer railinfrastructuur en aanbestedingsverplichting
In de Wet lokaal spoor (Wls) is de zorg voor aanleg en beheer van lokale spoorweginfrastructuur
belegd bij het bestuursorgaan dat ook bevoegd is de concessie te verlenen. Dus wederom in
beginsel GS van de provincie, maar in de regio’s Amsterdam en Roterdam/Den Haag is dat het DB
van de gemeenschappelijke regeling.8 Tot de bevoegdheid van het DB behoort ook de aanwijzing
van een beheerder. De beheerder zal daarbij dan opdracht krijgen beheertaken uit te oefenen.

De Wls bevat de mogelijkheid voor het DB van de Vervoerregio zijn bevoegdheden op basis van de
Wls, waaronder de bevoegdheid een beheerder aan te wijzen, te delegeren aan het college van
burgemeester en wethouders van Amsterdam. Het DB heeft tot op heden van die bevoegdheid
gebruik gemaakt en aan het college van Amsterdam bevoegdheden die volgen uit de Wls
gedelegeerd. Daarmee is de gemeente binnen de kaders van de delegatie zelfstandig bevoegd te
besluiten over het beheer en vergunningverlening in het kader van de Wet Lokaalspoor. Binnen
de gemeente zijn deze taken belegd/gemandateerd bij de directie Metro en Tram. Zij heeft,
namens de gemeente, opdracht aan GVB gegeven voor de uitvoering van werkzaamheden.

Opdrachten in het kader van het beheer en onderhoud aan de railinfrastructuur zijn ‘gewone’
opdrachten die vallen onder het reguliere aanbestedingsrecht. Dat brengt met zich mee dat deze
opdrachten in beginsel openbaar aanbesteed moeten worden. Een uitzondering daarop is
mogelijk wanneer een opdracht inbesteed wordt aan een andere partij waarover de opdrachtgever
doorslaggevende zeggenschap heeft. In de huidige situatie is dat de gemeente; straks de
Vervoerregio.

In de Aanbestedingswet is in artikel 2.24b een mogelijkheid gecreëerd om in afwijking van de
normale aanbestedingsplicht, een opdracht in te besteden aan een andere partij waarop de
aanbestedende dienst samen met (een) andere aanbestedende dienst(en) toezicht uitoefent zoals
op hun eigen diensten. De wet bepaalt dat van dergelijk toezicht sprake is, voor zover hier relevant,
indien de aanbestedende diensten bepalen wie er in de besluitvormingsorganen van de
controleerde rechtspersoon zitten en zij gezamenlijk in staat zijn beslissende invloed uit te



6
  Artikel 63a, eerste lid van de WP2000
7
  Artikel 5, tweede lid sub a van de verordening EG 1370/2007
8
  Artikel 4, eerste en tweede lid Wls



Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Gemeente Amsterdam                                                         Datum 5 juli 2021
                                                                           Kenmerk
                                                                           Pagina 4 van 6




oefenen op de strategische doelstellingen en belangrijke beslissingen van de gecontroleerde
rechtspersoon.9

Deze bepaling uit de Aanbestedingswet is een implementatie van bepalingen uit de Europese
aanbestedingsrichtlijnen.10 Die bepalingen op hun beurt vormen weer de weerslag van vaste
Europese jurisprudentie waarin de criteria waaronder het mogelijk is om in te besteden steeds
verder zijn verfijnd.11 In de door het Europese Hof van Justitie beoordeelde gevallen waarin
inbesteden is toegestaan is vrijwel steeds sprake van een aandeelhouderschap van de
opdrachtgever in de opdrachtnemer.

Het voornemen dat voorligt
In het voorgaande hebt u kunnen lezen dat de bevoegdheid een concessie voor OV te verlenen en
een beheerder voor de railinfrastructuur aan te wijzen en met die partij een beheer- en
onderhoudsovereenkomst af te sluiten, bevoegdheden zijn die krachtens de wet (Wp2000 en Wls)
bij het DB van de Vervoerregio liggen. Bevoegdheden op grond van de Wls worden tot op heden
uitgeoefend door (het college van) Amsterdam, hetgeen mogelijk is omdat het DB die
bevoegdheden aan het college heeft gedelegeerd. In de in de voornemens van het college
voorgestelde situatie is derhalve geen sprake van het ‘weggeven’ van gemeentelijke taken; het DB
van de Vervoerregio oefent in die nieuwe situatie haar wettelijke taken en bevoegdheden in de
nieuwe situatie zelf uit.

Om de concessie voor het OV en opdracht voor het beheer en onderhoud van de railinfrastructuur
te kunnen inbesteden bij GVB (Exploitatie BV respectievelijk Railinfra BV) is vereist dat de
Vervoerregio beschikt over beslissende zeggenschap binnen GVB zoals geformuleerd binnen
Nederlandse en Europese wetgeving en jurisprudentie. Zeggenschap via een aandeelhouderschap
van de Vervoerregio op de wijze zoals het college voornemens is dat via een statutenwijziging van
GVB Holding NV te creëren, is een in de praktijk en in de jurisprudentie beproefde en aanvaarde
manier om de vereiste zeggenschap te creëren. Ik meen dan ook dat daarmee een solide juridische
basis wordt gecreëerd op basis waarvan VRA bij GVB kan inbesteden.

Alternatieven
Ten tijde van de verlening van het concessiebesluit betreffende het openbaar vervoer in het
concessiegebied Amsterdam 2013-2024 is niet gekozen voor een aandeelhouderschap van de
Vervoerregio, maar voor een overeenkomst tussen de Vervoerregio en Amsterdam op basis
waarvan de Vervoerregio via de aandeelhouder gemeente Amsterdam beslissende zeggenschap
binnen GVB (in het bijzonder Exploitatie BV) kon uitoefenen. Een belangrijk vertrekpunt voor die
overeenkomst was echter artikel 115 van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). Op basis
van die bepaling, die gold voor de verplichte zogenaamde plusregio’s, kon het bestuur van een
plusregio medewerking van het bestuur van een inliggende gemeente afdwingen indien dat nodig


9
  Artikel 2.24b, tweede lid Aanbestedingswet
10
   Zie artikel 12 richtlijn 2004/24 en artikel 28 richtlijn 2004/25
11
   Gewezen kan onder meer worden op de arresten van het Europese Hof van Justitie bekend onder de
naam Coditel (HvJ-EG, 13 november 2008, C 324/07) en Econord (HvJ-EG, 19 november 2012, C182/11
en 183/11)



Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Gemeente Amsterdam                                                         Datum 5 juli 2021
                                                                           Kenmerk
                                                                           Pagina 5 van 6




was. Ten aanzien van het uitoefenen van zeggenschap binnen GVB lag de Vervoerregio in feite
voor twee ankers: contractuele afspraken met Amsterdam en de publiekrechtelijke mogelijkheid
medewerking van Amsterdam af te dwingen.

Met het afschaffen van de verplichte plusregio’s is ook artikel 115 geschrapt en daarmee is ook een
van de ankers die in 2013 nog wel bestond verdwenen.

Tijdens de behandeling van het voorstel van het college in de vergadering van de raadscommissie
MLW is gewezen op het bestaan van artikel 10a van de WGR en is de vraag opgeworpen of dat
artikel niet in dezelfde mogelijkheden als het geschrapte artikel 115 voorziet.
Artikel 10a van de WGR bevat net als het geschrapte artikel 115 Wgr een mogelijkheid voor het
bestuur van een gemeenschappelijke regeling om medewerking af te dwingen van de besturen
van deelnemende gemeenten. Er is echter een belangrijk verschil:
Artikel 115 had betrekking op de verplichte plusregio’s. Gemeenten die het betrof waren verplicht
daaraan deel te nemen. Artikel 10a heeft betrekking op de ‘gewone’ gemeenschappelijke regeling,
die op vrijwillige basis door deelnemende gemeenten (of andere overheden) in het leven wordt
geroepen. Deelnemende gemeenten kunnen hun deelname aan zo’n gemeenschappelijke regeling
ook weer beëindigen. Het bestuur van de gemeenschappelijke regeling kan hen dan niet meer via
artikel 10a dwingen tot het verlenen van medewerking. De vraag is dan hoe beslissend
zeggenschap langs die weg voor de Vervoerregio is.

Het creëren van een prioriteitsaandeel in GVB voor de Vervoerregio biedt de juridisch meest solide
basis om inbesteding van de OV-concessie en de overeenkomst voor het beheer en onderhoud van
de railinfrastructuur door de Vervoerregio bij GVB mogelijk te maken. Dit staat nog los van de
door de heer Pedro Peters in zijn advies geadresseerde voordelen van een aandeelhouderschap
van Vervoerregio in GVB, op het gebied van transparantie, samenwerking en informatie-
uitwisseling.

Overig
Tijdens de vergadering van de commissie MLW heb ik toegezegd ook op enkele andere punten in
te gaan.

De vraag is gesteld welk lid van het DB van de Vervoerregio het aandeelhouderschap in zijn
portefeuille zal nemen. Zoals ik tijdens de vergadering al vertelde is er binnen het DB van de
Vervoerregio voor gekozen om het aandeelhouderschap onder te brengen in de portefeuille van
een DB-lid dat niet uit Amsterdam komt. Op dit moment is dat mevrouw Ruigrok uit de gemeente
Haarlemmermeer. Op deze wijze wordt ook een mogelijke schijn van belangenverstrengeling
voorkomen.

De vraag is gesteld welke afspraken er op het gebied van rekening en risico, eigen vermogen,
dividend en rendement gemaakt worden. Zoals ik tijdens de vergadering vertelde is er in de
voorgestelde constructie geen financieel risico voor de Vervoerregio (anders dan het moeten
betalen van de (nominale) waarde van het prioriteitsaandeel. Verder zijn VRA, de gemeente en
GVB op dit moment bezig met het opstellen van een aandeelhoudersovereenkomst waarin
verschillende onderwerp aan bod (kunnen) komen die zich minder goed lenen voor regeling in de



Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Gemeente Amsterdam                                                       Datum 5 juli 2021
                                                                         Kenmerk
                                                                         Pagina 6 van 6




statuten. Een overzicht van bij die overeenkomst te adresseren onderwerpen bevindt zich bij de
aan uw raad gezonden stukken. Het college zal zich uiteraard inspannen afspraken te maken die
stroken met de belangen van alle drie de partijen en het belang van een goede OV-voorziening in
Amsterdam in het bijzonder. Uiteraard zal het college eventuele wensen (en/of bedenkingen) die
hieromtrent bij uw raad leven, zoveel als mogelijk meenemen bij de verdere uitwerking.

Er is geïnformeerd naar het deelnemingenbeleid van de Vervoerregio. Ik kan u vertellen dat de
Vervoerregio daar op dit moment druk doende is met het opstellen daarvan. Dat doet zij in nauwe
samenwerking met het team Deelnemingen binnen de gemeente Amsterdam, waarbij zij zich
tevens laat bijstaan door externe adviseurs.

Verder is nog gevraagd naar de exit-strategie. Ook die zal worden opgenomen in de eerder
genoemde aandeelhoudersovereenkomst. Het ligt daarbij voor de hand dat die strategie als
uitgangspunt heeft dat het aandeelhouderschap van de Vervoerregio wijzigt dan wel eindigt op
het moment dat de OV-concessie en/of de opdracht voor het beheer en onderhoud van de
railinfrastructuur wordt of worden aanbesteed.

Ten slotte
Concluderend is het volgens het college gewenst dat de Vervoerregio via een mede-
aandeelhouderschap beschikt over beslissende zeggenschap binnen GVB om de OV concessie en
tevens de opdracht voor het beheer en onderhoud van de railinfrastructuur te kunnen inbesteden
bij GVB (Exploitatie BV respectievelijk Railinfra BV). Zeggenschap via een aandeelhouderschap
van de Vervoerregio in GVB is een in de praktijk en in de jurisprudentie beproefde en aanvaarde
manier.

Naar ik hoop voorziet het bovenstaande in de informatiebehoefte die er blijkens de bespreking in
commissie nog bestond bij leden van uw raad. Ik zie uit naar de bespreking van de voornemens van
het college omtrent de OV-governance tijdens de vergadering van uw raad op 7 en 8 juli
aanstaande.

Met vriendelijke groet,




Egbert J. de Vries
Wethouder Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit.




Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>