<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Strategie klimaatadaptatie Westfriesland



Geëxporteerde versie 18 december 2020

Deze versie van de strategie is een geëxporteerde versie van de
originele online rapportage. Deze versie is bedoeld ten behoeve van
besluitvorming en ter archivering. Voor een prettige leeservaring van de
teksten en kaarten adviseren wij u om de klimaatstresstest te bekijken
via de volgende link:

https://sway.office.com/1dAuxjKlGHU2Fqa9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Strategie Klimaatadaptatie
Westfriesland 2050


Naar een klimaatbestendige regio in 2050
Het klimaat verandert. Het wordt gemiddeld warmer in Nederland. De gevolgen? Vaker extremere
weersomstandigheden zoals hevige neerslag en langere periodes van hitte en droogte. Maar ook
bodemdaling, achteruitgang van de waterkwaliteit en een toenemende kans op overstromingen.
Hierdoor zal het risico op schade toenemen. Ook in Westfriesland. Actie is nodig. In het nationale
Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie zijn de stappen beschreven om tot een adaptatiestrategie te komen.
De zeven gemeenten in regio Westfriesland en het hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier
spraken in 2018 af om dit proces gezamenlijk uit te voeren.

De gemeenten Medemblik, Koggenland, Stede Broec, Opmeer, Hoorn, Drechterland en Enkhuizen
en het hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier werken samen aan een veilige en
aantrekkelijke regio. De gemeenten hebben in 2018 uitgesproken tot de top 10 van meest
aantrekkelijke regio’s te gaan behoren, waar welvaart en welzijn, een florerende duurzame
economie en een rechtvaardig sociaal beleid de belangrijkste prioriteiten zijn. Wij zien
klimaatadaptatie als een belangrijke voorwaarde én kans om deze ambitie te realiseren.

In deze Strategie Klimaatadaptatie Westfriesland 2050 stellen wij onze ambitie vast voor een
klimaatbestendig Westfriesland in 2050. Daarmee zetten wij een stip op de horizon: waar willen we
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>uitkomen? Daaraan gekoppeld beschrijven wij in de strategie hoe hier te komen. Zo voeren we aan
de hand van de strategie de regie om in 2050 klimaatbestendig te zijn. Waar in deze strategie in ‘wij’
vorm wordt gesproken bedoelen we de 7 samenwerkende gemeenten van de regio Westfriesland en
het hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier.

Aanpassingen zijn nodig. Directe maatregelen om de grootste risico’s aan te pakken, maar ook met
beleid en afspraken over een manier van werken en communicatie. Zo groeit de regio stap voor stap
mee met veranderingen richting 2050. Om risico’s te beheersen, maar juist ook om de kansen te
benutten die zich bij aanpassing van onze leefomgeving voordoen.

Dit in het volste besef dat meerdere partijen nodig zijn om de aanpassingen te realiseren. Soms
kunnen wij risico’s zelf aanpakken. Vaak is samenwerking en steun van diverse regionale partners en
de bewoners en bedrijven van Westfriesland nodig. Met het proces dat heeft geleid tot deze
strategie is daarom ingezet op een strategie met draagvlak.

In dit document worden drie ambitieniveaus met daarbij horende strategieën beschreven. Het is aan
de zeven gemeenteraden om elk voor hun grondgebied een ambitieniveau te kie zen. Deze keuzes
samen vormen de gemeenschappelijke Strategie Klimaatadaptatie Westfriesland 2050.

Na vaststellen van ambitie en strategie worden de acties voor de komende jaren uitgewerkt in de
Uitvoeringsagenda Ruimtelijke Adaptatie. Afhankelijk van de door elke gemeente gekozen ambitie
wordt in deze agenda vastgelegd waar gemeenten en Hoogheemraadschap samen en waar
individueel actie oppakken. Wij voeren daarbij samen de regie maar zullen waar nodig ook
samenwerken met andere partijen.

Het proces van het uitvoeren van stresstest, bijstellen van de strategie en het opstellen van een
uitvoeringsagenda kent een cyclus van 6 jaar. De achterliggende gedachte is dat dan rekening kan
worden gehouden met veranderende omstandigheden en met nieuwe inzichten. Het tempo waarin
Westfriesland klimaatbestendig wordt, wordt dan ook sterk bepaald door de acties die in de agenda
worden opgenomen.

In deze Sway presenteren we achtereenvolgens het proces dat heeft geleid tot de gezamenlijke
strategie; de drie ambitieniveaus (ambitie A, B en C) en de uitgewerkte strategieën die horen bij
deze drie ambitieniveaus. Tenslotte is voor elk van deze strategieën een vertaling gemaakt naar de
specifieke situatie van elke gemeenten. Ook is een toelichting op de rol van het hoogheemraad schap
gegeven.




                         1 - Start van proces naar een klimaatbestendig Westfriesland.

Gebruik van de website
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Om resultaten te rapporteren en makkelijk te kunnen delen, maken we gebruik van Sway. Een paar
tips voor het gebruik van Sway:

    •   Scroll naar beneden om de teksten te bekijken.

    •   Klik op een afbeelding om deze te vergroten.

    •   Wanneer op een afbeelding is geklikt om deze te vergroten, kan door CTRL ingedrukt te
        houden en te scrollen op de afbeelding ingezoomd worden.


Proces naar een gezamenlijke strategie
Het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie stelt dat in 2050 iedere gemeente in Nederland
klimaatbestendig moet zijn. Eind 2020 moet elke gemeente klimaatadaptatie in zijn beleid hebben
verankerd. Om dit gestructureerd te bereiken, zijn drie stappen voorgeschreven: weten, willen en
werken. In het gezamenlijk plan van aanpak ruimtelijke adaptatie Westfriesland zette de regio in
2019 uit hoe de regio hier invulling aan geeft.

De eerste stap, weten, is afgerond. De regio voerde een stresstest uit en verkreeg per klimaatthema
(droogte, hitte, wateroverlast, overstromingen, bodemdaling en waterkwaliteit) inzicht waar
klimaatverandering tot problemen kan leiden. Een belangrijke uitkomst is dat er in de toekomst
meer klimaatschade zal zijn wanneer de ruimtelijke inrichting en organisatie hetzelfde blijft. Voor
heel Westfriesland is op basis van analyses en kaartmateriaal, samen met betrokken stakeholders
een inschatting van de belangrijkste klimaatrisico’s gemaakt. Klik hier voor de uitkomsten van de
stresstest voor Westfriesland.

Daarna is samen met stakeholders gewerkt aan de tweede stap, willen. Deze stap ging over de
vragen “Hoe ver willen we gaan in het verminderen van deze risico’s?” en “Hoe gaan we onze
ambities bereiken?”. In het kader van de risicodialoog zijn op onderstaande wijzen inzicht
verkregen:

    •   Input vanuit projectgroep Ruimtelijke Adaptatie Westfriesland, bestaande uit gemeente
        Hoorn, Koggenland, Opmeer, Medemblik, Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland, het
        Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en Omgevingsdienst Noord-Holland Noord;

    •   Acht risicodialoogsessies met ambtenaren van alle Westfriese gemeenten het
        Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier;

    •   Een enquête onder ambtelijke en externe stakeholders zoals GGD, Rijkswaterstaat, Provincie
        Noord-Holland, Westfriese Bedrijvengroep, Recreatieschap Westfriesland;

    •   Vier digitale risicodialoogsessies met ambtelijke en externe stakeholders.

Dit proces leverde veel inzichten en ideeën op. Ter voorbereiding van besluitvorming zijn deze
uitgewerkt tot drie ambitieniveaus met bijbehorende strategieën.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                    2 - Plan van aanpak richting een klimaatbestendig Westfriesland in 2050.



Ambitieniveaus
Ook in de huidige situatie zijn er risico’s bij extreme weersomstandigheden. Niet elk risico kan
worden afgedekt. Door klimaatverandering nemen risico’s richting 2050 toe. Aanpassing van onze
inrichting is echt nodig, anders gaat de kwaliteit van onze ope nbare ruimte achteruit, ondervinden
onze inwoners overlast en wordt de vestigingsplaats voor bedrijven minder aantrekkelijk.

De mate van aanpassing is een keuze. Klimaatrisico’s kunnen worden verminderd met maatregelen
of worden geaccepteerd. Dit geldt voor de klimaatrisico’s binnen de bebouwde kom, voor risico’s
voor landbouw en natuur op het platteland, voor risico’s het op vlak van gezondheid en recreatie en
voor risico’s rond vitale infrastructuur.

Het is aan gemeenten hier een balans in te kiezen. Ter besluitvorming worden drie ambitieniveaus (A,
B en C) voorgelegd aan de gemeenteraden. De ambitieniveaus bestrijken de volle breedte van
klimaatadaptatie. Ze gaan dus in op ambities met betrekking tot wateroverlast, hitte, droogte,
wateroverlast, waterveiligheid en waterkwaliteit.

Belangrijke risico’s uit de stresstest bevinden zich in de bebouwde kom. De aanpak van
wateroverlast, hitte en droogte binnen de bebouwde kom hangt sterk met elkaar samen. Voor alle
drie geldt op hoofdlijnen dat een grotere beperking van risico’s vraagt om een grotere aanpassing in
de ruimtelijke inrichting. Zeker waar ingezet wordt op vergroening. Groene maatregelen hebben
vaak effect op alle drie: meer groen in plaats van verharding betekent meer ruimte voor
waterberging na regen, meer infiltratie voor droge tijden en ruimte voor bomen zorgen voor
schaduw en verkoeling.

Per ambitie is ook een verbeelding opgesteld. Deze geeft een impressie van de mate van aanpassing
van de openbare ruimte die hoort bij elk van de ambities. Klik op de afbeelding om deze te vergroten.
De hoofdlijn voor de ambitieniveaus A, B en C is als volgt:

Ambitieniveau A gaat ervan uit dat in 2050 meer risico wordt geaccepteerd. We richten ons op het
oplossen van de grootste knelpunten. Dat betekent dat we in de toekomst vaker hinder of schade
ervaren door wateroverlast, hitte, droogte en een verslechterende waterkwaliteit dan nu. De
overheid pakt alleen de grootste risico’s aan. Bewoners, bedrijven en andere stakeholders zullen dit
ondervinden en worden geacht zelf te acteren waar zij dit nodig vinden. Er wordt dus uitgegaan van
een grotere eigen verantwoordelijkheid. Met klimaatverandering zullen overlast en schade
toenemen ten opzichte van de situatie in 2020.

Met Ambitieniveau B zetten we actief in op het meegroeien met de klimaatverandering. We richten
ons op een beschermingsniveau dat vergelijkbaar is dat van nu. In 2050 zullen we, ondanks de
klimaatverandering die we nu verwachten, even vaak hinder of schade ervaren door wateroverlast,
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>hitte, droogte en waterkwaliteit als nu. Zo bieden we onze inwoners, ondernemers en bezoekers een
even goede bescherming als nu. We benutten klimaatadaptatie actief om waarde toe te voegen aan
onze stedelijke leefomgeving.

Ambitieniveau C is vooruitstrevend. Bij ambitieniveau C staat waarde-creatie en het verhogen van
de kwaliteit van de leefomgeving centraal bij de uitvoering van maatregelen. In de toekomst willen
we beter beschermd zijn tegen extreme weersomstandigheden dan in 2020 het geval is. Dus minder
hinder of schade door wateroverlast, hitte, droogte, overstromingen, waterkwaliteit. Omdat het
klimaat verandert betekent dit dat we stevige maatregelen moeten nemen. Dit doen we samen met
inwoners, ondernemers en andere partners.




                            3 - Tik of klik op de afbeelding om deze te vergroten.




                            4 - Tik of klik op de afbeelding om deze te vergroten.




                            5 - Tik of klik op de afbeelding om deze te vergroten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                             6 - Tik of klik op de afbeelding om deze te vergroten.



Strategieën
Met de ambitie zetten we een stip op de horizon. De strategie is de weg daar naartoe. Bij elke
ambitie hoort dus een strategie. Deze zijn hieronder uitgewerkt.

Elke strategie is opgebouwd uit vier bouwstenen waarin de strategische keuzes zijn verwoord. Deze
bouwstenen vormen een samenhangende aanpak om de gekozen ambitie te realiseren.

De bouwsteen ‘risicogestuurd prioriteren’ geeft aan hoe met de verschillende in de stresstest
geïdentificeerde risico’s wordt omgegaan en welke we aanpakken om het gewenste ambitie- en
beschermingsniveau te realiseren.

De bouwsteen ‘eenduidige aanpak’ geeft invulling aan de wijze waarop de gemeenten zowel
gezamenlijk als individueel de aanpak borgen in beleid en organisatie. Klimaatadaptatie vraagt
immers om een lange adem en dus is een goede borging noodzakelijk.

Bouwsteen ‘iedereen doet mee’ gaat over hoe we de rolverdeling zien tussen overheid, partners en
bewoners en bedrijven in Westfriesland en hoe zij actief sturen op deze betrokkenheid.

‘Aanhaken maatschappelijke thema’s’ is de vierde bouwsteen. Klimaatadaptatie is vaak een
onderdeel van een bredere aanpak binnen een gebied of beleidsveld. Hoe klimaatadaptatie en de
uitdagingen en ontwikkelingen binnen andere maatschappelijke thema’s zijn gekoppeld wordt hier
toegelicht.




                        7 - De vier hoofdthema's van de klimaatadaptatie strategieën.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Link naar strategieën




                             8 - Tik of klik op de afbeelding om deze te vergroten.

Hiernaast is een samenvattingstabel te vinden. Deze geeft een puntsgewijs overzicht van de drie
strategieën op hoofdlijnen. Een gedetailleerde beschrijving van strategie A, B en C is te vinden als u
klikt op de onderstaande links. Ook is er een gedetailleerde overzichtstabel te vinden als u op de
onderstaande link klikt.

    1. Klik HIER voor strategie A

    2. Klik HIER voor strategie B.

    3. Klik HIER voor strategie C.

    4. Klik HIER voor de gedetailleerde overzichtstabel van strategie A, B en C.


Invulling strategie per gemeente
De strategieën A, B en C geven de insteek op hoofdlijnen weer en zijn voor heel Westfriesland gelijk.
Risico’s en uitgangssituatie verschillen echter per gemeente. Per gemeente is een lokale vertaling
gemaakt van de strategieën bij elk ambitieniveau. Deze geeft aan wat binnen elke gemeente moet
worden gedaan om het ambitieniveau te realiseren. Dit brengt ook kosten met zich mee. Voor
wateroverlast is een inschatting van gemaakt wat de keuze in ambitieniveau A, B en C kost. Een
uitleg van de inschatting van de kosten is te lezen als u klikt op de volgende link: kosten en baten
klimaatadaptatie. Deze informatie dient als ondersteuning bij de afweging tussen de drie
ambitieniveaus voor elke gemeente en vormt geen onderdeel van de strategie.

Hieronder vindt u de links met een beschrijving, overzichtstabel en kostentabel per gemeente. Het
Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier is een belangrijke partner richting een
klimaatbestendig Westfriesland. Het hoogheemraadschap stelt deze strategie niet bestuurlijk vast
maar neemt wel een bestuurlijke beslissing over haar rol binnen het uitvoeringsprogramma.
Hieronder ook een toelichting op de rol van het hoogheemraadschap.


                                Voor gemeente Medemblik: Klik hier
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                 Voor gemeente Hoorn: Klik hier

                              Voor gemeente Stede Broec: Klik hier

                               Voor gemeente Enkhuizen: Klik hier

                              Voor gemeente Drechterland: Klik hier

                                Voor gemeente Opmeer: klik hier

                              Voor gemeente Koggenland: Klik hier

                                       Voor HHNK: Klik hier



En hoe nu verder?
De ambitieniveaus met bijbehorende strategieën worden ter besluitvorming voorgelegd aan de
gemeenteraden. Elke gemeente beslist met welke ambitie de gemeente invulling wil geven aan
klimaatadaptatie.

De gekozen ambitieniveaus, met bijbehorende strategieën, worden vastgelegd in de definitieve
versie van dit stuk, en vormen zo samen de klimaatadaptatiestrategie Westfriesland.

De klimaatadaptatiestrategie wordt begin 2021 uitgewerkt in een Uitvoeringsagenda Ruimtelijke
Adaptatie voor de periode 2021-2025. In jaarplannen worden de acties nader gespecificeerd met
planning en budget. Met vaststelling van de uitvoeringsagenda wordt gestart met de derde stap in
het proces naar een klimaatbestendig Westfriesland: werken.


Meer informatie
Voor vragen over de strategie kunt u verder contact opnemen met Koos Brouwer, co ördinator
ruimtelijke adaptatie voor Westfriesland. U kunt hem bereiken via 06 52 56 76 95 en
koos.brouwer@medemblik.nl.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Klimaatadaptatie strategie A
Ambitieniveau A

 Ambitieniveau A gaat ervan uit dat in 2050 meer risico wordt geaccepteerd. We richten ons op het
  oplossen van de grootste knelpunten. Dat betekent dat we in de toekomst vaker hinder of schade
    ervaren door wateroverlast, hitte, droogte en een verslechterende waterkwaliteit dan nu. De
 overheid pakt alleen de grootste risico’s aan. Bewoners, bedrijven en andere stakeholders zullen dit
ondervinden en worden geacht zelf te acteren waar zij dit nodig vinden. Er wordt dus uitgegaan van
een grotere eigen verantwoordelijkheid. Met klimaatverandering zullen overlast en schade toenemen
                                ten opzichte van de situatie in 2020.




                 1 - Klik op de afbeelding om deze te vergroten of te openen op een nieuwe pagina.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>De strategie is opgedeeld in vier bouwstenen:

    •   Risicogestuurd prioriteren

We richten ons in eerste instantie op de grootste risico’s uit de klimaatstresstest. Overige, minder
urgente klimaatrisico’s nemen we mee wanneer zich kansen voordoen in projecten. We organiseren
hier geen aparte acties voor. Waar risico’s nog onvoldoende helder zijn doen we onderzoek deze te
verduidelijken.

    •   Eenduidige aanpak

We pakken klimaatadaptatie als regio én als gemeente op een eenduidige manier aan waarbij
regionaal actief wordt samengewerkt. Hier geven we aan hoe we ons beleid aanpassen en afspraken
maken over het uitvoeren van maatregelen.

    •   Iedereen doet mee

 Naast de gemeente hebben ook andere partijen een rol in het nemen van klimaatbestendige
maatregelen. Onder de bouwsteen Iedereen doet mee beschrijven we hoe we samenwerking en
inzet door bewoners en ondernemers bevorderen.

    •   Aanhaken maatschappelijke thema’s

We verhogen de kwaliteit van onze strategie door over de grenzen van klimaatadaptatie heen te
kijken. We leggen ook linkjes met andere beleidsvelden en duurzaamheidsuitdagingen zoals de
energietransitie. Hoe we dat doen omschrijven we in deze bouwsteen.




              2 - Klik of tik op de afbeelding om deze te vergroten of te openen op een nieuwe pagina.



Risicogestuurd prioriteren

Het klimaat verandert en de gemeenten en het hoogheemraadschap nemen maatregelen om mee te
 bewegen. De prioriteit ligt bij de aanpak van de grootste knelpunten in wateroverlast, hittestress,
   droogte, bodemdaling, overstromingen en waterkwaliteit. Kwetsbare en vitale functies zullen
   hierdoor ook in de toekomst beschermd zijn tegen hittestress, droogte en overstromingen. We
 pakken deze knelpunten bij voorkeur op logische momenten aan, bijvoorbeeld wanneer er toch al
                              onderhoud of herinrichting staat gepland.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Hierna volgt een toelichting op de grootste knelpunten die voor Westfriesland in de
klimaatstresstest zijn gevonden.

Wateroverlast
In deze strategie zetten we in op een beschermingsniveau waarbij bij heftige regenbuien van 50 mm
in een uur geen schade optreedt. Volgens de huidige inzichten valt deze bui in 2050 gemiddeld eens
in de 25 jaar. Het grootste deel van het stedelijk gebied van Westfriesland voldoet al aan deze norm.

We zetten in strategie A vooral in op de aanpak van wateroverlast in wijken waar deze norm nog
niet wordt gehaald en aanwijsbare knelpunten optreden. Deze wijken worden aangepakt om schade
te voorkomen en bereikbaarheid voor nood- en hulpdiensten in de toekomst te kunnen waarborgen.
Het betreft voornamelijk de historische centrumwijken, woonwijken gebouwd tussen 1960 en 1980
en bedrijventerreinen. Deze gebieden kennen relatief veel verhard oppervlak en weinig groen om
water te laten infiltreren. Soms is nog een gemengd rioolstelsel aanwezig.


    In de praktijk betekent dit dat er meer ruimte voor groen en oppervlaktewater moet worden
                                              gevonden.


De maatregelen tegen wateroverlast kunnen met beperkte aanpassingen zowel boven als
ondergrond worden gerealiseerd, bij voorkeur op het moment dat al groot onderhoud
plaatsvindt. Dit vereist dat bij het formuleren van projecten, klimaatbestendigheid standaard wordt
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>meegenomen. Als in een gemeente veel wijken nog niet voldoen, is een meer proactieve
programmering noodzakelijk.

Naast het aanpakken van de bestaande situatie is het bij alle strategieën belangrijk om normen op te
nemen voor nieuwbouw. Niet alleen voor berging in het watersysteem en met betrekking tot de
riolering, maar ook minimumvoorwaarden aan de inrichting van de openbare ruimte bij hevige
neerslag. Eisen worden opgesteld gebaseerd op het basisveiligheidsniveau zoals die voor de
Metropool Regio Amsterdam in ontwikkeling is. In de praktijk betekent dit dat er meer ruimte voor
groen en oppervlaktewater moet worden gevonden. Mogelijk gaat dit ten koste van uitgeefbare
grond.

Hitte
De maatregelen om hitte te beperken blijven bij Strategie A beperkt tot de grootste risico’s. We
richten ons met name op bescherming van de kwetsbaren in de samenleving. Voor hitte zijn dit met
name jonge kinderen en ouderen: hitte kan leiden tot gezondheidsproblemen bij kinderen en
ouderen. Binnen de laatste groep treedt ook oversterfte op tijdens hete perioden.

Binnen- én buitenruimte van basisscholen en verzorgingshuizen zijn vaak nog niet ingericht op hoge
temperaturen. In heel Westfriesland bestaat er daarom een opgave om deze verblijfsplekken
hittebestendig te maken. Gemeenten zijn echter niet altijd eigenaar of beheerder van deze plekken:
dit vergt samenwerking. In sommige gemeenten zijn al ontwikkelingen om scholen en
zorginstellingen te vernieuwen of renoveren.

Niet alleen kwetsbare groepen hebben last van de hitte. Elke inwoner kan daar op warme dagen
mee te maken krijgen. Vooral op warme plekken als pleinen en centra met veel verharding. Meer
schaduw en groen (plantsoenen, verticaal groen, groene daken) draagt bij aan het verkoelen van
gebouwen en openbare ruimte. Bij Strategie A wordt de openbare ruimte maar beperkt aangepakt
waarbij waar mogelijk wel wordt gekeken meer bomen voor schaduw aan te planten. Er moet
daarom bij Strategie A rekening gehouden worden met een afnemend comfort bij extreme hitte in
de toekomst.


 Landbouwbedrijven spelen al in op deze risico’s maar zullen in de toekomst vaker te maken krijgen
                                             met hitte.


Ook bewustwording en gedrag spelen een grote rol bij aanpassing aan een heter klimaat. Op dit vlak
stemmen gemeenten af met de GGD voor nadere invulling. In Strategie A zetten we ons hierbij
vooral in op het informeren en stimuleren van bewustwording (zie ook Ie dereen doet mee).

Vanaf 1 juli 2020 gelden landelijk vanuit bouwregelgeving al nieuwe eisen om hittestress binnen te
voorkomen voor nieuwe gebouwen. Voor de buitenruimte in nieuwbouwplannen is de gemeente
aan zet en stelt zij eisen op gebaseerd op het basisveiligheidsniveau zoals die voor de Metropool
Regio Amsterdam in ontwikkeling is.

Ook voor vee zijn er in Westfriesland in de toekomst mogelijk risico’s door hittestress. Door hitte
ervaren dieren overlast en produceert melkvee minder melk. Landbouwbedrij ven spelen al in op
deze risico’s maar zullen in de toekomst vaker te maken krijgen met hitte. Onderzocht wordt op
welke wijze voorlichting het beste vorm kan krijgen, daarbij speelt het Landbouw portaal van HHNK
mogelijk een rol.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Droogte
Met de ligging aan Markermeer en IJsselmeer is de wateraanvoer in Westfriesland goed geregeld en
zijn risico’s in tijden van droogte beperkt. Tot nu toe is er in Westfriesland nog geen sproeiverbod
voor de landbouw ingesteld in droge zomers, waar dit elders in Noord-Holland wel is voorgekomen.
Gevolgen van droogte zijn vooralsnog dus beperkt in Westfriesland. Als droge periodes langer
aanhouden of de zoetwatervoorraad van het IJsselmeer in het geding komt zijn gevolgen mogelijk
(veel) groter. Over de gevolgen van droogte in de landbouw en de mogelijkheden om deze te
beperken communiceert het waterschap met de sector via het landbouwportaal.

Lang aanhoudende droogte heeft ook effect op de groenvoorziening. Deze herstelt zich in het
algemeen weer goed wanneer de droogte voorbij is. Belangrijk is in te zetten op het infiltreren en
vasthouden van water om zo meer water beschikbaar te hebben voor tijden van droogte. In
Strategie A wordt hier bij de beperkte maatregelen in de openbare ruimte op ingezet.

Bodemdaling door droogte speelt in Westfriesland slechts in zeer beperkte mate. Wel zijn er
mogelijk risico’s voor houten paalfunderingen. Op enkele plekken blijkt uit generieke data een daling
van grondwaterstand op plekken waar op basis van het bouwjaar ook panden met houten
paalfundering worden verwacht. Gemeenten in regio Westfriesland brengen dit risico met nader
onderzoek scherper in beeld.

Gevolgen van overstromingen
In sommige gebieden in Westfriesland kunnen overstromingsdiepten van meer dan anderhalve
meter optreden, nadat een primaire waterkering bezwijkt. Bepalende keringen zijn de
IJsselmeerdijken Medemblik-Enkhuizen, de dijk Enkhuizen-Hoorn en de binnendijk langs de
Wieringermeer. Als een regionale waterkering langs de polders bezwijkt, zorgt dit voor slechts
beperkte overstromingsdiepten in Westfriesland.

De kans dat een overstroming optreedt is minimaal, maar de gevolgen zijn desastreus. Om de risico’s
van overstromingen te beperken, werkt regio Westfriesland samen met Hoogheemraadschap
Hollands Noorderkwartier aan meerlaagsveiligheid. Dit houdt in dat we gezamenlijk op drie
manieren ons beschermen tegen overstromingsgevaar:

    1. Preventie: Voorkomen dat een overstroming plaatsvindt. Het Hoogheemraadschap heeft
       hierin de voornaamste taak door de dijken te versterken.

    2. Ruimtelijke inrichting: De ruimte zo inrichten dat de gevolgen van een overstroming worden
       beperkt. Hierin hebben Westfriese gemeenten een rol. Het Hoogheemraadschap draagt
       hieraan bij als kennispartner. Bij nieuwe ontwikkelingen en ruimtelijke plannen worden de
       gevolgen van overstromingen meegenomen in de afweging. Een belangrijk punt in
       ruimtelijke inrichting is de bereikbaarheid van het Dijklanderziekenhuis in Hoorn bij een
       overstroming. Op basis van de klimaatstresstest vermoeden we dat onder andere de
       onderdoorgang bij de A7 mogelijk onder water komt te staan bij een overstroming. Gezien
       de regionale functie van het ziekenhuis moet dit knelpunt als regio gezamenlijk met het
       Hoogheemraadschap nader worden onderzocht. De regio dringt bij partners aan op meer
       inzicht in risico’s voor vitale infrastructuur, inclusief cascade-effecten zodat gekeken kan
       worden naar welke locatie specifieke maatregelen bijdragen aan robuustere netwerken.

    3. Crisisbeheersing: Maatregelen die de gevolgen beperken bij een (dreigende) overstroming.
       Hier kan regio Westfriesland aan bij dragen door inwoners te informeren wat te doen bij een
       (dreigende) overstroming (zie ook Iedereen doet mee).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Waterkwaliteit
Door toenemende temperaturen is de verwachting dat de kwaliteit van oppervlaktewater
achteruitgaat. Blauwalg en botulisme treedt vaker op. Ook door extreme regenbuien kan de
kwaliteit van oppervlaktewater verslechteren. Dit is een gevolg van overstort van vuil rioolwater op
het oppervlaktewater.

Doordat in de toekomst vaker hogere temperaturen optreden, neemt de vraag naar mogelijkheden
voor waterrecreatie juist toe. Mensen zwemmen, varen of SUP’pen (Stand Up Paddling) ook op
sloten en meertjes die niet zijn aangemerkt als officiële zwemlocatie.

In Strategie A gaan we uit van de huidige mogelijkheden voor waterrecreatie op officiële
zwemlocaties. De provincie monitort op deze locaties de waterkwaliteit voor veilig gebruik.
Waterrecreatie op overige plekken is hierbij het risico van de recreant die hiertoe wel goed moet zijn
geïnformeerd. In samenwerking met partners wordt gekeken waar deze informatievoorziening beter
moet en kan.

Bodemdaling
In Westfriesland treedt niet veel bodemdaling op. Op enkele locaties vindt mogelijk bodemdaling
plaats langs waterkeringen. Het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier neemt dit risico
mee in de periodieke toetsing van waterkeringen.


Eenduidige aanpak

   Eenduidige aanpak omschrijft de manier waarop Westfriesland en de afzonderlijke gemeenten
                     klimaatadaptatie borgen in hun beleid en organisatie.


Organisatie
In Strategie A nemen gemeenten vooral individueel maatregelen. Binnen de gemeenten worden
deze acties door een klimaatcoördinator georganiseerd. Deze coördinator zorgt ook dat
klimaatadaptatie wordt geborgd in relevante beleidsstukken en in handelen. De coördinator
rapporteert voortgang op het voldoen aan ambities en normen in een jaarlijkse rapportage aan het
college. Wanneer dit nodig is of tot een effectievere of efficiëntere aanpak leidt, stemt de
gemeentelijk coördinator af met andere Westfriese gemeenten.

Hiermee houdt Strategie A de gemeentelijke organisatie om klimaatverandering te borgen
bescheiden. Het toevoegen van klimaatverandering aan projecten, te toetsen vergunningen en
grondexploitaties zorgt echter wel voor een toename in werkdruk op verschillende afdelingen. Hoe
groot deze impact is omschrijven we per gemeente op een aparte pagina.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Beleid
Strategie A zet in op aanpak van de grootste knelpunten waarbij met name de gemeente zelf aan zet
is voor het nemen van maatregelen in openbare ruimte. Gemeenten benutten meekoppelkansen
door deze vroeg in hun werkprocessen te identificeren.

De Omgevingsvisie is hierbij een belangrijk instrument. De voortgang op het opstellen van de
Omgevingsvisie verschilt per gemeente. Waar omgevingsvisies worden opgesteld is een proactieve
borging van ruimte voor klimaatadaptatie ook voor strategie A van belang. Ook is dit een plek om
verder vorm te geven aan de integratie van klimaatadaptie en andere thema’s als biodiversiteit,
mobiliteit, recreatie en energietransitie.

Bij de herinrichting op wijk en straatniveau is de Leidraad of Handreiking Inrichten Openbare Ruimte
een belangrijk instrument. Ook deze leidraad is een instrument voor integratie van thema’s. Hierin
staan uitgangspunten en standaarden voor inrichting beschreven. Aanpassing biedt gelegenheid om
nieuwe standaarden voor weginrichting, groen en water te verankeren stellen. Flexibiliteit om
nieuwe ideeën mogelijk te maken is hierbij belangrijk. In strategie A zetten gemeenten in op
aanpassen van deze leidraden en handreikingen en uitwisseling van kennis en ervaring op dit vlak.

Bestaand gebied
Klimaatadaptatie wordt meegenomen in onderhoud- en renovatieprojecten waar dat mogelijk en
nuttig is. Door klimaatadaptatie op deze manier mee te koppelen bl ijft de extra benodigde inzet in
het algemeen beperkt. Alleen de grootste risico's vormen aanleiding om de aanpak van gebieden of
locaties naar voren te trekken. Verder is een doelstelling dat de hoeveelheid groen in de gemeente
niet mag afnemen.

Nieuwbouw
Voor nieuwbouw stelt de gemeente hogere eisen dan aan het bestaand gebied. Zo wordt voldoende
ruimte geborgd voor groen en (oppervlakte)water. Deze eisen worden gebaseerd op het
basisveiligheidsniveau zoals die voor de Metropool Regio Amsterdam in ontwikkeling is. Door uit te
gaan van dezelfde eisen die elders in Noord-Holland worden gebruikt ontstaat duidelijkheid en een
gelijk speelveld voor nieuwe ontwikkelingen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Iedereen doet mee

    Niet alleen de gemeenten, maar ook bewoners, bedrijven, regionale en landelijke partners en
 kennisinstellingen kunnen een bijdrage kunnen leveren bij het behalen van de klimaatambities. Bij
 Strategie A zetten we in op bewustwording van bewoners en bedrijven, en zoeken alleen nauwere
samenwerking met partijen wanneer hier gericht aanleiding voor is. Daarmee houden gemeenten de
   verantwoordelijkheid vooral bij zichzelf. Dit heeft als voordeel dat de meeste acties zelfstandig
    uitgevoerd kunnen worden op eigen gebied en volgens eigen planning. Het nadeel is dat een
  vergroening van particulier terrein of het vergaren van bredere kennis met deze aanpak slechts
                                         beperkt mogelijk is.




Communicatie
De communicatie richt zich in Strategie A op het verhogen van het risicobewustzijn van bewoners en
bedrijven. Bewoners en bedrijven kunnen vervolgens zelf actie ondernemen om risico’s verder te
beperken of accepteren deze. We verwachten hierdoor een groter risicobewustzijn bij inwoners en
ondernemers.

Zonder aanvullende financiële stimulering, ontzorgen of acties verwachten we dat het aandeel
particulieren dat maatregelen neemt beperkt blijft. De hoeveelheid groen op particulier terrein
neemt daarmee niet af, maar ook niet toe.

De middelen hiervoor worden georganiseerd door de huidige communicatiemedewerkers, tenzij
gemeenten hebben aangegeven dat de huidige capaciteit hiervoor niet voldoet. Daarnaast benutten
we het samenwerkingsplatform Noorderkwartier om campagnes te starten.

    •   Messaging: De boodschap is algemeen van aard, behalve waar het gaat om voor de hand
        liggende meekoppelkansen (herinrichting wijk, aanleg nieuwbouwwijk). Daar wordt de
        communicatie-aanpak specifieker gemaakt, maar ook hier ligt de nadruk eerder op het
        kweken van begrip dan op activatie/participatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>    •   Doelgroepen: Inwoners in het algemeen en partijen die groen in eigendom hebbe n in het
        bijzonder: particuliere huizenbezitters en bedrijven.

    •   Middelen: Algemene, relatief laagwaardige bewustwordingsmiddelen, zoals een
        informerende publiekswebsite en persberichten en social media posts (betaald en
        onbetaald) rond gemeentelijke klimaatbestendige projecten. Partijen die actief zijn in de
        groen-blauwe keten houden open dagen voor meer begrip voor hun werk.

    •   Organisatie: Klimaatadaptatie is vooral een gemeentelijke aangelegenheid. Dat geldt ook
        voor de bijbehorende communicatie-inspanning. Op Westfries niveau houden we elkaar op
        de hoogte van acties en wisselen we best practices uit. Op Noorderkwartier niveau worden
        we ondersteund door een website die een algemeen beeld schetst van ruimtelijke
        klimaatadaptatie.

Participatie
Bij projecten in de openbare ruimte speelt bewonersparticipatie altijd een rol. In
participatietrajecten besteden we aandacht aan de acties die gemeenten, bewoners en bedrijven
kunnen nemen op gebied van wateroverlast, droogte en hitte. Op deze manier kan het
risicobewustzijn verder worden gestimuleerd. Het meenemen van klimaatbestendigheid in
participatietrajecten vereist dat de gemeente hier duidelijke (interne) afspraken over maakt. Een
Participatienota of -handreiking kan hiervoor een middel zijn.

Eigen rol bedrijventerreinen
Ut de stresstest blijkt dat diverse bedrijventerreinen gevoelig zijn voor wateroverlast en hittestress.
Oorzaak vaak een grote mate van verharding op particulier terrein en een relatief klein percentage
openbare ruimte waardoor mogelijkheden van gemeenten beperkt zijn.

Platte daken zorgen ervoor dat ook binnen de temperaturen kunnen oplopen.

Bedrijven hebben hierin een eigen verantwoordelijkheid. In Strategie A neemt de gemeente bij
herinrichting van de openbare ruimte maatregelen. Daarnaast gaan gemeenten het gesprek aan per
bedrijf en met bedrijvenverenigingen over mogelijkheden meer water te infiltreren en hoe te
vergroenen. Per gemeente verschilt het wat hiervoor de verwachte inzet is.

Eigen rol overige particulieren
Westfriesland vindt het belangrijk om bewoners aan te haken om klimaatadaptatie. Zo ontstaat
meer bewustzijn en draagvlak. Inzet is op termijn een verandering in houding en gedrag, waardoor
bewoners eerder bereid zijn maatregelen te nemen zoals het plaatsen van e en regenton of het
vergroenen van hun tuin. Door tuinen te vergroenen wordt lokaal meer water vastgehouden. Zo
dragen particulieren bij aan het verminderen van overlast bij extreme buien of extreme droogte.

In Strategie A zetten we hierop in door het goede voorbeeld te geven in eigen openbaar gebied, en
bewoners te informeren over de maatregelen die zij zelf kunnen nemen (zie Communicatie).


Aanhaken maatschappelijke thema’s

    Strategie A zet in op meer samenwerking tussen beleidsvelden zodat in projecten een betere
afstemming tussen opgaven op vlak van klimaatadaptatie, energietransitie, biodiversiteit en sociaal
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre> domein tot stand komt. De Omgevingsvisie is in Strategie A het voornaamste instrument om dit te
 borgen. Op deze manier wordt gewaarborgd dat investeringen in verschillende beleidsvelden niet
                                     met elkaar botsen.




Daarnaast is het belangrijk dat op afdelingsniveau regelmatig afstemming plaatsvindt over de
lopende en kansrijke ontwikkelingen. Zo kunnen linkjes worden gelegd. Voorbeelden van kansrijke
koppelingen:

   •   Meenemen van onderwerp klimaatadaptatie in al lopende acties om met bewoners
       schoolpleinen te vergroenen;

   •   Bij het klimaatbestendig maken van wijken de warmtetransitie meekoppelen;

   •   Bij aanpak van recreatiegebieden en aanpak stadsranden kansen benutten voor
       waterberging.

Voor verschillende gemeenten zijn er al concrete voorbeelden van manieren om klimaatadaptatie en
andere thema’s te combineren. Deze worden benoemd op de specifieke gemeentepagina.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Klimaatadaptatie strategie B
Ambitieniveau B

Met Ambitieniveau B zetten we actief in op het meegroeien met de klimaatverandering. We richten
   ons op een beschermingsniveau dat vergelijkbaar is dat van nu. In 2050 zullen we, ondanks de
klimaatverandering die we nu verwachten, even vaak hinder of schade ervaren door wateroverlast,
hitte, droogte en waterkwaliteit als nu. Zo bieden we onze inwoners, ondernemers en bezoekers een
even goede bescherming als nu. We benutten klimaatadaptatie actief om waarde toe te voegen aan
                                    onze stedelijke leefomgeving.




                1 - Klik op de afbeelding om deze te vergroten of te openen op een nieuwe pagina.

De strategie is opgedeeld in vier bouwstenen:
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>   •     Risicogestuurd prioriteren We richten ons in eerste instantie op de grootste risico’s uit de
         klimaatstresstest. Daarnaast passen we in Strategie B stap voor stap de openbare ruimte in
         de gehele gemeente aan waar deze aan vervanging toe is. Zo groeien we mee met het
         veranderende klimaat. Waar risico’s nog onvoldoende helder zijn doen we onderzoek.

   •     Eenduidige aanpak We pakken klimaatadaptatie als regio én als gemeente op een
         eenduidige manier aan waarbij regionaal actief wordt samengewerkt. Hier geven we aan
         hoe we ons beleid aanpassen en afspraken maken over het uitvoeren van maatregelen.

   •     Iedereen doet mee Zowel gemeente als andere partijen hebben een rol in het nemen van
         klimaatbestendige maatregelen. In Strategie B stimuleren we bewoners en ondernemers om
         ook maatregelen te nemen. Onder de bouwsteen Iedereen doet mee beschrijven we hoe we
         dit doen.

   •     Aanhaken maatschappelijke thema’s Het aanpakken van klimaatadaptatie heeft veel
         raakvlakken met andere uitdagingen en beleidsvelden. Hoe we verbanden leggen en
         hiermee de kwaliteit van de aanpak vergroten omschrijven we in deze bouwsteen.




               2 - Klik of tik op de afbeelding om deze te vergroten of te openen op een nieuwe pagina.



Risicogestuurd prioriteren

Het klimaat verandert. De regio Westfriesland groeit mee met deze verandering zodat de inwoners,
ondernemers en bezoekers in 2050 nog even goed beschermd zijn tegen wateroverlast, hittestress,
droogte, de gevolgen van overstromingen en een slechte waterkwaliteit als dat in 2020 het geval is.
 Dat vraagt een flinke inzet. Tijdens een flinke zomerse bui van een uur bijvoorbeeld valt in 2050 bij
   benadering wel 25% meer neerslag. Een toekomstgerichte aanpak is dus nodig om eenzelfde
                         beschermingsniveau als nu te kunnen garanderen.

       Hierna volgt een toelichting op de grootste aandachtspunten die voor Westfriesland in de
                                    klimaatstresstest zijn gevonden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Wateroverlast
In strategie B zetten we in op een beschermingsniveau waarbij bij heftige regenbuien van 60 mm in
een uur geen schade optreedt. Volgens de huidige inzichten valt deze bui in 2050 gemiddeld eens in
de 50 jaar. Dit betekent dat in een groot deel van het stedelijk gebied van Westfriesland
aanpassingen nodig zullen zijn. We zetten met Strategie B in op het oplossen van knelpunten en het
stap voor stap aanpassen van de leefomgeving aan het nieuwe ambitieniveau.

In Strategie B worden de wijken waar het risico op wateroverlast groter is met meer urgentie
aangepakt. Deze wijken worden aangepakt om schade te voorkomen en bereikbaarheid voor nood -
en hulpdiensten in de toekomst te kunnen waarborgen. Het betreft voornamelijk de historische
centrumwijken, woonwijken gebouwd tussen 1960 en 1980, en bedrijventerreinen. Deze gebieden
kennen relatief veel verhard oppervlak en weinig groen om water te laten infiltreren. Vaak is nog
een gemengd rioolstelsel aanwezig.


              Deze maatregelen worden grotendeels gezocht in de openbare ruimte.


We richten ons op een combinatie van grijze (riool, tijdelijke ondergrondse opslag) en groene
(bomen, plantsoenen en oppervlaktewater) maatregelen. Daarbij hebben groene maatregelen de
voorkeur. Deze maatregelen hebben namelijk een dempend effect op het vlak van hittestress en
droogte. Ook dragen ze bij aan de belevingswaarde van een gebied. Tenslotte draagt groen ook bij
aan andere maatschappelijke opgaves zoals het vergroten van de biodiversiteit en het verlagen van
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>de CO2-afdruk. De keuze voor strategie B heeft invloed op de inrichting van het gehele stedelijke
gebied en vraagt ruimte en een echt andere prioritering bij de inrichting van de openbare ruimte.
Deze maatregelen worden grotendeels gezocht in de openbare ruimte. We verwachten echter ook
een bijdrage van particulieren en stimuleren hen hun perceel te vergroenen.

Naast het aanpakken van de bestaande situatie is het bij alle strategieën belangrijk om normen op te
nemen voor nieuwbouw. Niet alleen voor berging in het watersysteem en met betrekking tot de
riolering, maar ook minimumvoorwaarden aan de inrichting van de openbare ruimte bij hevige
neerslag. Eisen worden opgesteld gebaseerd op het basisveiligheidsniveau zoals die voor de
Metropool Regio Amsterdam in ontwikkeling is. In de praktijk betekent dit dat er meer ruimte voor
groen en oppervlaktewater moet worden gevonden. Mogelijk gaat dit ten koste van uitgeefbare
grond.

Hittestress
We richten ons in de aanpak van hittestress onder andere op de bescherming van de kwetsbaren in
de samenleving. Voor hitte zijn dit met name jonge kinderen en ouderen: hitte kan leiden tot
gezondheidsproblemen bij kinderen en ouderen. Binnen de laatste groep treedt ook oversterfte op
tijdens hete perioden.

Binnen- én buitenruimte van basisscholen en verzorgingshuizen zijn vaak nog niet ingericht op hoge
temperaturen. In heel Westfriesland bestaat er daarom een opgave om deze verblijfsplekken
hittebestendig te maken.

Gemeenten zijn echter niet altijd eigenaar of beheerder van deze plekken. Om hittestress voor
kinderen en ouderen tegen te gaan zoekt de gemeente actief de samenwerking met scholen en
verzorgingsinstellingen. In Strategie B stellen de gemeenten zich op als procesfacilitator om
problemen. Zij beoordelen hun eigen verantwoordelijkheid voor het nemen van maatregelen en
stimuleren scholen en verzorgingstehuizen problemen per gebouw in beeld te brengen en
maatregelen te nemen. In enkele gemeenten zijn al ontwikkelingen om scholen en zorginstellingen
te vernieuwen of renoveren.

Niet alleen kwetsbare groepen hebben last van de hitte. Elke inwoner kan daar op warme dagen
mee te maken krijgen. Vooral op warme plekken als pleinen en centra met veel verharding. Meer
schaduw en groen (plantsoenen, verticaal groen, groene daken) draagt bij aan het verkoelen van
gebouwen en openbare ruimte. Strategie B zet in op een integrale vergroening. Zo draagt deze
strategie bij aan het behouden van comfort van inwoners op verblijfsplekken in de openbare ruimte,
ook op zeer hete dagen.


Voor hitte zijn dit met name jonge kinderen en ouderen: hitte kan leiden tot gezondheidsproblemen
                                      bij kinderen en ouderen.


Ook bewustwording en gedrag spelen een grote rol bij aanpassing aan een heter kl imaat. Op dit vlak
stemmen gemeenten af met de GGD voor nadere invulling. We kunnen op dit gebied veel leren van
andere landen in Europa met een warmer klimaat. In Strategie B gaan we verder in het stimuleren
van bewustwording en gedragsverandering bij inwoners en ondernemers dan in strategie A.

Vanaf 1 juli 2020 gelden landelijk vanuit bouwregelgeving al nieuwe eisen om hittestress binnen te
voorkomen voor nieuwe gebouwen. Voor de buitenruimte in nieuwbouwplannen is de gemeente
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>aan zet en stelt zij eisen gebaseerd op het basisveiligheidsniveau zoals dat voor de Metropool Regio
Amsterdam in ontwikkeling is.

Ook voor vee zijn er in Westfriesland in de toekomst mogelijk risico’s door hittestress. Door hitte
ervaren dieren overlast en produceert melkvee minder melk. Landbouwbedrijven spelen al in op
deze risico’s maar zullen in de toekomst vaker te maken krijgen met hitte. Onderzocht wordt op
welke wijze nadere voorlichting het beste vorm kan krijgen, daarbij speelt het Landbouw portaal van
HHNKL mogelijk een rol. In Strategie B onderhouden we nauwe contacten met het
Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en Provincie Noord-Holland om waar nodig
gesprekken aan te gaan over de toekomst van de landbouw.

Droogte
Met de ligging aan Markermeer en IJsselmeer is de wateraanvoer in Westfriesland goed geregeld en
zijn risico’s in tijden van droogte beperkt. Tot nu toe is er in Westfriesland nog geen sproeiverbod
voor de landbouw ingesteld in droge zomers, waar dit elders in Noord-Holland wel is voorgekomen.
Gevolgen van droogte zijn vooralsnog dus beperkt in Westfriesland. Als perioden van droogte langer
aanhouden of de zoetwatervoorraad van het IJsselmeer onder het minimum komt zijn gevolgen
mogelijk (veel) groter. Over de gevolgen van droogte in de landbouw en de mogelijkheden om deze
te beperken communiceert het waterschap met de sector via het landbouwportaal.

Bodemdaling door droogte speelt in Westfriesland slechts in zeer beperkte mate. Wel zijn er
mogelijk risico’s voor houten paalfunderingen. Op enkele plekken blijkt uit generieke data een daling
van grondwaterstand op plekken waar op basis van het bouwjaar ook panden met houten
paalfundering worden verwacht. Gemeenten in regio Westfriesland brengen dit risico met nader
onderzoek scherper in beeld.

Lang aanhoudende droogte heeft ook effect op de groenvoorziening. Deze lijkt zich in het algemeen
weer goed te herstellen wanneer de droogte voorbij is. Belangrijk is om bij de aanpak van wijken in
te zetten op het infiltreren en vasthouden van water om zo meer water be schikbaar te hebben voor
tijden van droogte. In Strategie B wordt bij het aanpakken van wijken maatregelen genomen om
water langer vast te houden en de inrichting droogtebestendig te maken. Strategie B zet specifiek in
op vergroenen. Bij aanleg en beheer van groen zal rekening worden gehouden met de
droogtebestendigheid van de gekozen soorten, de gemeentelijke kaders worden hierop aangepast.

Gevolgen van overstromingen
In sommige gebieden in Westfriesland kunnen overstromingsdiepten van meer dan anderhalve
meter optreden, nadat een primaire waterkering bezwijkt. Bepalende keringen zijn de
IJsselmeerdijken Medemblik-Enkhuizen, de dijk Enkhuizen-Hoorn en de binnendijk langs de
Wieringermeer. Als een regionale waterkering langs de polders bezwijkt, zorgt dit voor slechts
beperkte overstromingsdiepten in Westfriesland.

De kans dat een overstroming optreedt is minimaal, maar de gevolgen zijn desastreus. Om de risico’s
van overstromingen te beperken, werkt regio Westfriesland samen met Hoogheemraadschap
Hollands Noorderkwartier aan meerlaagsveiligheid. Dit houdt in dat we gezamenlijk op drie
manieren ons beschermen tegen overstromingsgevaar:


In sommige gebieden in Westfriesland kunnen overstromingsdiepten van meer dan anderhalve meter
                       optreden, nadat een primaire waterkering bezwijkt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>    1. Preventie: Voorkomen dat een overstroming plaatsvindt. Het Hoogheemraadschap heeft
       hierin de voornaamste taak door de dijken te versterken.

    2. Ruimtelijke inrichting: De ruimte zo inrichten dat de gevolgen van een overstroming worden
       beperkt. Hierin hebben Westfriese gemeenten een rol. Het Hoogheemraadschap draagt
       hieraan bij als kennispartner. Bij nieuwe ontwikkelingen en ruimtelijke plannen worden de
       gevolgen van overstromingen meegenomen in de afweging. Een belangrijk punt in
       ruimtelijke inrichting is de bereikbaarheid van het Dijklanderziekenhuis in Hoorn bij een
       overstroming. Op basis van de klimaatstresstest vermoeden we dat onder andere de
       onderdoorgang bij de A7 mogelijk onder water komt te staan bij een overstroming. Gezien
       de regionale functie van het ziekenhuis moet dit knelpunt als regio gezamenlijk met het
       Hoogheemraadschap nader worden onderzocht. De regio dringt bij partners aan op meer
       inzicht in risico’s voor vitale infrastructuur, inclusief cascade-effecten zodat gekeken kan
       worden naar welke locatie specifieke maatregelen bijdragen aan robuustere netwerken.

    3. Crisisbeheersing: Maatregelen die de gevolgen beperken bij een (dreigende) overstroming.
       Hier kan regio Westfriesland aan bij dragen door inwoners te informeren wat te doen bij een
       (dreigende) overstroming (zie ook Iedereen doet mee).

Waterkwaliteit
Door toenemende temperaturen is de verwachting dat de kwaliteit van oppervlaktewater
achteruitgaat. Blauwalg en botulisme treedt vaker op. Ook door extreme regenbuien kan de
kwaliteit van oppervlaktewater verslechteren. Dit is een gevolg van overstort van vuil rioolwater op
het oppervlaktewater.

Doordat in de toekomst vaker hogere temperaturen optreden, neemt de vraag naar mogelijkheden
voor waterrecreatie juist toe. Mensen zwemmen, varen of SUP’pen (Stand Up Paddling) ook op
sloten en meertjes die niet zijn aangemerkt als officiële zwemlocatie.

De provincie monitort de waterkwaliteit op de huidige officiële zwemlocaties voor veilig gebruik.
Waterrecreatie op overige plekken is hierbij het risico van de recreant die hiertoe wel goed moet zijn
geïnformeerd. In samenwerking met partners wordt gekeken waar deze informatievoorziening beter
moet en kan.

Daarnaast zetten we in Strategie B in op het beperken van gezondheidsrisico’s door verslechtering
van de kwaliteit van het oppervlaktewater te voorkomen. Voor probleemlocaties stellen gemeenten
in samenwerking met het Hoogheemraadschap plannen op om de waterkwaliteit te verbeteren.

Westfriese gemeenten bekijken samen met het Hoogheemraadschap, het Recreatieschap en de
provincie hoe in de toekomst op een veilige manier kan worden voldaan aan de groeiende vraag
naar verkoeling en waterrecreatie. Hierbij worden mogelijk nieuwe zwemlocaties toegevoegd.

Bodemdaling
In Westfriesland treedt niet veel bodemdaling op. Op enkele locaties vindt mogelijk bodemdaling
plaats langs waterkeringen. Het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier neemt dit risico
mee in de periodieke toetsing van waterkeringen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Eenduidige aanpak

   Eenduidige aanpak omschrijft de manier waarop Westfriesland en de afzonderlijke gemeenten
                     klimaatadaptatie borgen in hun beleid en organisatie.


Organisatie
De uitvoering van Strategie B bestaat uit een breed pakket aan acties die diverse afdelingen binnen
een gemeente raken. Onderdeel van de strategie zijn het doen van onderzoek, het aanpassen van
beleid, bijdragen aan projecten, het opstarten van communicatiecampagnes en het stimuleren van
klimaatbestendig handelen binnen de organisatie. Om dit brede pallet op te pakken en uitvoering te
monitoren is een programmatische of projectaanpak nodig met voldoende capaciteit en budget om
acties op te pakken.

Een vaste programma/projectleider coördineert de gemeenteactiviteiten en rapporteert periodiek
de voortgang op ambities en het behalen van de ambities aan het college.

Dit programmateam werkt samen met coördinatoren/programmamanagers van andere Westfriese
gemeenten en het Hoogheemraadschap. Doel hiervan is om gezamenlijk grootschaligere projecten
efficiënt op te pakken, kennis uit te wisselen en gezamenlijke campagnes op te stellen. Dit heeft in
elk geval betrekking op de volgende maatregelen:

    •   Communicatie- en participatietrajecten voor heel Westfriesland;

    •   Nader verkennen impact van droogte op houten paalfunderingen;

    •   Oplossingen voor gezonde waterrecreatie in de toekomst.

Daarnaast zijn er tal van mogelijkheden, zoals het opstellen van een gezamenlijke aanpak om
bedrijventerreinen klimaatbestendig te maken. Provincie Noord-Holland is hiervoor met het oog op
de huidige HIRB-regeling een logische samenwerkingspartner.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Beleid
De Omgevingsvisie is een belangrijk instrument voor de borging van de ruimtelijke aspecten van
klimaatadaptatie. De voortgang op het opstellen van de Omgevingsvisie verschilt per gemeente.
Waar omgevingsvisies worden opgesteld is een proactieve borging van ruimte voor klimaatadaptatie
ook voor strategie B van belang. Ook is dit een plek om verder vorm te geven aan de integratie van
klimaatadaptie en andere thema’s als biodiversiteit, mobiliteit, recreatie en energietransitie.

Bij de herinrichting op wijk en straatniveau is de Leidraad of Handreiking Inrichten Openbare Ruimte
een belangrijk instrument. Ook deze leidraad is een instrument voor integratie van thema’s. Hierin
staan uitgangspunten en standaarden voor inrichting beschreven. herinrichtingen bieden de
gelegenheid om nieuwe standaarden voor weginrichting, groen en water te verankeren. Flexibiliteit
om nieuwe ideeën mogelijk te maken is hierbij belangrijk. In strategie B zetten gemeenten in op
aanpassen van deze leidraden en handreikingen en uitwisseling van kennis en ervaring op dit vlak.
De benodigde ruimte voor maatregelen in strategie B vraagt daarbij om een herziening van
prioriteiten tussen functies in de openbare ruimte.

Bestaand gebied
Naast de knelpunten die worden aangepakt, zijn er ook concrete plannen voor de gehele gemeente.
Klimaatadaptatie vormt in Strategie B vaker de aanleiding om de aanpak van wijken hoger te
prioriteren. De gemeenten stellen een klimaatkansenkaart op als onderlegger voor het integraal
programmeren binnen de gemeente. De kansenkaart is erop gericht ruimtelijk in beeld te brengen
waar bijvoorbeeld wateroverlast en hittelocaties overlappen met andere ontwikkelingen. Denk aan
ruimtelijke plannen, herontwikkelingen of problemen op andere vlakken. Hier kunnen koppelkansen
ontstaan.

Nieuwbouw
Voor nieuwbouw stelt de gemeente hogere eisen dan aan het bestaand gebied. Zo wordt voldoende
ruimte geborgd voor groen en (oppervlakte)water. Deze eisen worden gebaseerd op het
basisveiligheidsniveau zoals die voor de Metropool Regio Amsterdam in ontwikkeling is. Door uit te
gaan van dezelfde eisen die elders in Noord-Holland worden gebruikt ontstaat duidelijkheid en een
gelijk speelveld voor nieuwe ontwikkelingen.


Iedereen doet mee

 Omdat meer bovengrondse (groene) maatregelen nodig zijn, wordt verwacht dat bewoners actief
  meedoen. Bewoners worden daarom gestimuleerd zelf actie te ondernemen. In deze paragraaf
onderscheiden we communicatie en participatie. Communicatie is hierbij gericht naar doelgroepen in
  geheel Westfriesland via diverse middelen, en participatie is gericht op het in samenwerking en
                     afstemming gebiedsgericht oppakken van uitdagingen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Communicatie
In Strategie B richt communicatie zich behalve op informeren en bewustmaken ook op stimuleren,
met als doel het groenniveau in het publieke en private domein uit te breiden. We willen
nadrukkelijk meer vergroening en andere klimaatbestendige maatregelen op private terreinen.

   •   Messaging: De boodschap is specifieker van aard, uitgesplitst naar diverse doelgroepen, en
       bevat een duidelijk handelingsperspectief. De overheid staat aan de lat bij klimaatadaptieve
       maatregelen, maar ook van de samenleving wordt een bijdrage verwacht.

   •   Doelgroepen: Burgers, bedrijven, zorginstellingen, scholen. Elke partij of stakeholder die in
       staat is om klimaatadaptieve maatregelen zelf door te voeren of anderen daartoe aan te
       moedigen.

   •   Middelen: Naast de algemene communicatiemiddelen wordt gekozen voor een meer
       campagnematige aanpak waarbij specifieke doelgroepen worden ‘getarget’ en opgeroepen
       tot het nemen van actie. Denk aan Operatie Steenbreek (voor particuliere huizenbezitters).
       Of aan campagnes met scholen en verzorgingshuizen voor de aanpak van hittestress. Bij dit
       ambitieniveau passen financiële ‘incentives’. Communicatie verkleurt naar marketing en
       wordt gelaagder en meer cross- en multimediaal met promotievideo’s, infographics et
       cetera. Het vereist meer creatief vernuft. Ook een ‘Westfriese Dag van Klimaatadaptatie’ is
       een goed vehikel om focus te ontwikkelen en mensen in beweging te brengen. Uiteindelijk is
       de doelstelling dat de doelgroepen één klimaatadaptieve maatregel of actie méér
       doorvoeren dan wat ze nu doen.

   •   Organisatie: Communicatie is verankerd in het programma klimaatadaptatie van de
       gemeente. Onder verantwoordelijkheid van de programmaleider wordt een
       communicatieplan opgezet en budget gereserveerd. Op Westfries niveau worden acties en
       campagnes ook gezamenlijk afgestemd en vormgegeven om maximale impact te bereiken.
       Op Noorderkwartier niveau is de website meer dan een algemene informatiebron. Het laat
       bewoners zien welke klimaatbestendige projecten in hun buurt al worden uitgev oerd.
       Animaties vergroten de overtuigingskracht. De website bevat ook een beperkt toegankelijk
       gedeelte met tools en een overlegforum voor professionals.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Participatie
Waar projecten in de openbare ruimte worden opgepakt, speelt bewonersparticipatie altijd een rol.
In participatietrajecten besteden we aandacht aan de acties die gemeenten, bewoners en bedrijven
kunnen nemen op gebied van wateroverlast, droogte en hitte. Op deze manier kan het
risicobewustzijn verder worden gestimuleerd.

Het meenemen van klimaatbestendigheid in participatietrajecten vereist dat de gemeente hier
duidelijke (interne) afspraken over maakt. Een Participatienota of -handreiking kan hiervoor een
middel zijn.

Eigen rol bedrijventerreinen
Uit de stresstest blijkt dat diverse bedrijventerreinen gevoelig zijn voor wateroverlast en hittestress.
De oorzaak hiervan is vaak een grote mate van verharding op particulier terrein en een relatief klein
percentage openbare ruimte waardoor mogelijkheden van gemeenten beperkt zijn. Platte daken
zorgen ervoor dat ook binnen de temperaturen kunnen oplopen.

In Strategie B nemen we het voortouw door gericht in gesprek te gaan met bedrijven en/of met
bedrijvenverenigingen om de mogelijkheden voor het tegengaan van wateroverlast en hittestress op
particulierterrein te onderzoeken. Per gemeente verschilt het wat hiervoor de verwachte inzet is. De
gemeente geeft zelf het goede voorbeeld en vult het openbaar gebied op bedrijventerreinen groen
in en maakt expliciet voldoende ruimte voor groen en water bij nieuwe ontwikkelingen.

Naast bedrijventerreinen, waar we ons op de lokale ondernemers richten, kunnen ook nationale
banken en verzekeraars een rol spelen in klimaatadaptatie. We gaan daarom als regio in gesprek
met verzekeraars en banken. Zij kunnen een rol spelen in het versleutelen van klimaatadaptatie in
hun verzekeringsproducten en (groen)financieringen en hiermee klimaatbestendigheid promoten.

Eigen rol overige particulieren
Het vergroenen van tuinen is bij Strategie B nodig om de doelstellingen te behalen. Daarnaast vindt
Westfriesland het belangrijk om bewoners aan te haken om klimaatadaptatie. Naast de bredere
campagnes (zie communicatie) zetten we in strategie B daarom ook in op participatie in wijkgerichte
projecten. Als de gemeente een wijk aanpakt koppelen we daaraan participatie van bewoners. De
gemeente pakt openbaar gebied aan, van bewoners vragen we ook actie te nemen en we helpen en
stimuleren daarbij.


Aanhaken maatschappelijke thema’s

    Strategie B zet in op meer samenwerking tussen beleidsvelden zodat in projecten een betere
afstemming tussen opgaven op vlak van klimaatadaptatie, energietransitie, biodiversiteit en sociaal
  domein tot stand komt. De Omgevingsvisie is in Strategie B een belangrijk instrument om dit te
 borgen. Op deze manier wordt gewaarborgd dat investeringen in verschillende beleidsvelden niet
                                       met elkaar botsen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Daarnaast organiseert de gemeente in Strategie B dat binnen projecten actief naar
meekoppelkansen wordt gezocht. Dit wordt ondersteunt door samen met andere beleidsvelden een
klimaatkansenkaart op te stellen. Binnen de organisatie wordt ingezet op meer samenwerking
tussen beleidsvelden zodat in projecten een betere afstemming tussen opgaven op vlak van
klimaatadaptatie, energietransitie, biodiversiteit en sociaal domein tot stand komt. Dat vergt ook
een grotere inspanning op het gebied van interne communicatie (interne nieuwsbrieven, memo ’s et
cetera).

Voorbeelden van kansrijke koppelingen:

   •   Meenemen van onderwerp klimaatadaptatie in al lopende acties om met bewoners
       schoolpleinen te vergroenen;

   •   Het klimaatbestendig maken van wijken en de warmtetransitie met elkaar meekoppelen;

   •   Bij aanpak van recreatiegebieden en aanpak stadsranden kansen benutten voor
       waterberging.

Voor verschillende gemeenten zijn er al concrete voorbeelden van manieren om kli maatadaptatie en
andere thema’s te combineren. Deze worden benoemd op de specifieke gemeentepagina.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Klimaatadaptatie strategie C
Ambitieniveau C

Ambitieniveau C is vooruitstrevend. Bij ambitieniveau C staat waarde-creatie en het verhogen van de
 kwaliteit van de leefomgeving centraal bij de uitvoering van maatregelen. In de toekomst willen we
  beter beschermd zijn tegen extreme weersomstandigheden dan in 2020 het geval is. Dus minder
  hinder of schade door wateroverlast, hitte, droogte, overstromingen, waterkwaliteit. Omdat het
klimaat verandert betekent dit dat we stevige maatregelen moeten nemen. Dit doen we samen met
                            inwoners, ondernemers en andere partners.




                1 - Klik op de afbeelding om deze te vergroten of te openen op een nieuwe pagina.

De strategie is opgedeeld in vier bouwstenen:
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>   •   Risicogestuurd prioriteren We richten ons op de grootste risico’s uit de klimaatstresstest.
       Daarnaast passen we in Strategie C stap voor stap de openbare ruimte in de gehele
       gemeente aan. Vergroening en klimaatadaptatie is echt prioriteit. Zo groeien we niet allen
       mee met het veranderend klimaat, we zijn in 2050 beter beschermd dan nu. Waar risi co’s
       nog onvoldoende helder zijn doen we onderzoek.

   •   Eenduidige aanpak We pakken klimaatadaptatie als regio én als gemeente op een
       eenduidige manier aan waarbij regionaal actief wordt samengewerkt. Hier geven we aan
       hoe we ons beleid aanpassen en afspraken maken over het uitvoeren van maatregelen.

   •   Iedereen doet mee Naast de gemeente hebben ook andere partijen een rol in het nemen
       van klimaatbestendige maatregelen. Bij Strategie C zetten we volop in op stimuleren en
       samenwerking, voor het grootste effect op bewustwording en gedrag. Onder de bouwsteen
       Iedereen doet mee bespreken we hoe we samenwerking en inzet door bewoners en
       ondernemers bevorderen.

   •   Aanhaken maatschappelijke thema’s Het aanpakken van klimaatadaptatie heeft veel
       raakvlakken met andere uitdagingen en beleidsvelden. Hoe we verbanden leggen en
       hiermee de kwaliteit van de aanpak vergroten omschrijven we in deze bouwsteen.




              2 - Klik of tik op de afbeelding om deze te vergroten of te openen op een nieuwe pagina.



Risicogestuurd prioriteren

Het klimaat verandert. De regio Westfriesland past zich aan, zet in op een hoger beschermingsniveau
    dan anno 2020 het geval is en geeft met enkele toonaangevende projecten haar visitekaartje
  af. Klimaatadaptatie is een integraal onderdeel geworden van de werkwijze van gemeenten. De
  gemeente is koploper op klimaatadaptatie in een nauwe samenwerking met kennisinstellingen,
 partners en inwoners. Klimaatadaptieve maatregelen worden zo uitgevoerd dat ze een aanzienlijke
         waarde toevoegen aan de leefomgeving. Hinder en schade ten gevolge van extreme
                            weersomstandigheden is in 2050 minimaal.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Hierna volgt een toelichting op de grootste knelpunten die voor Westfriesland in de
klimaatstresstest zijn gevonden.

Wateroverlast
Gemeenten zetten in Strategie C in op het oplossen van knelpunten en het drastisch verhogen van
het beschermingsniveau. Ambitie is dat in de gemeenten in 2050 ook bij heftige regenbuien van 70
mm in een uur geen schade optreedt ten gevolge van wateroverlast. Volgens de huidige inzichten
valt deze bui in 2050 gemiddeld ongeveer eens in de 100 jaar. Deze ambitie vereist een aanpassing
van nagenoeg alle openbare ruimte tot 2050 waarbij naast ondergrondse maatregelen met name
ook vergaande bovengrondse maatregelen nodig zijn.

In Strategie C worden de wijken waar het risico op wateroverlast groter is met meer urgentie
aangepakt. Deze wijken worden aangepakt om schade te voorkomen en bereikbaarheid voor nood -
en hulpdiensten in de toekomst te kunnen waarborgen. Het betreft voornamelijk de h istorische
centrumwijken, woonwijken gebouwd tussen 1960 en 1980, en bedrijventerreinen. Deze gebieden
kennen relatief veel verhard oppervlak en weinig groen om water te laten infiltreren. Vaak is nog
een gemengd rioolstelsel aanwezig.


                 Deze maatregelen worden deels gezocht in het openbare domein.


We richten ons op een combinatie van grijze (riool, tijdelijke ondergrondse opslag) en groene
(bomen, plantsoenen en oppervlaktewater) maatregelen. Daarbij hebben groene maatregelen de
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>voorkeur. Deze maatregelen hebben namelijk een dempend effect op het vlak van hittestress en
droogte. Ook dragen ze bij aan de belevingswaarde van een gebied. Tenslotte draagt groen ook bij
aan andere maatschappelijke opgaves zoals het vergroten van de biodiversiteit en het verlagen v an
de CO2-afdruk. De keuze voor strategie C heeft een flinke invloed op de inrichting van het gehele
stedelijke gebied en vraagt ruimte en een echt andere prioriteit bij de inrichting van de openbare
ruimte. Deze maatregelen worden deels gezocht in het openbare domein. Om de ambitie te halen
zullen particulieren ook echt maatregelen moeten nemen. We stimuleren en faciliteren particulieren
sterk bij het nemen van maatregelen op hun perceel.

Naast het aanpakken van de bestaande situatie is het bij alle strate gieën belangrijk om normen op te
nemen voor nieuwbouw. Niet alleen voor berging in het watersysteem en met betrekking tot de
riolering, maar ook minimumvoorwaarden aan de inrichting van de openbare ruimte bij hevige
neerslag. Eisen worden opgesteld gebaseerd op het basisveiligheidsniveau zoals die voor de
Metropool Regio Amsterdam in ontwikkeling is. In de praktijk betekent dit dat er meer ruimte voor
groen en oppervlaktewater moet worden gevonden. Mogelijk gaat dit ten koste van uitgeefbare
grond.

Hittestress
Tijdens hitte biedt Westfriesland een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving. Daarnaast wordt
inzet op een aantrekkelijke en gezonde leefomgeving met eisen vergelijkbaar met die voor
nieuwbouwgebieden.

Dit betekend onder andere dat we de kwetsbaren in de samenleving beschermen tegen hittestress.
Voor hitte zijn dit met name jonge kinderen en ouderen: hitte kan leiden tot gezondheidsproblemen
bij kinderen en ouderen. Binnen de laatste groep treedt ook oversterfte op tijdens hete perioden.

Binnen- én buitenruimte van basisscholen en verzorgingshuizen zijn vaak nog niet ingericht op hoge
temperaturen. In heel Westfriesland bestaat er daarom een opgave om deze verblijfsplekken
hittebestendig te maken.

Gemeenten zijn echter niet altijd eigenaar of beheerder van deze plekken. Om hittestress voor
kinderen en ouderen tegen te gaan zoekt de gemeente actief de samenwerking met scholen en
verzorgingsinstellingen. In Strategie C stellen de gemeenten zich op als procesfacilitator om
problemen. Zij beoordelen hun eigen verantwoordelijkheid voor het nemen van maatregelen en
stimuleren scholen en verzorgingstehuizen problemen per gebouw in beeld te brengen en
maatregelen te nemen. In enkele gemeenten zijn al ontwikkelingen om scholen en zorginstellingen
te vernieuwen of renoveren.

Niet alleen kwetsbare groepen hebben last van de hitte. Elke inwoner kan daar op warme dagen
mee te maken krijgen. Vooral op warme plekken als pleinen en centra met veel verharding. Meer
schaduw en groen (plantsoenen, verticaal groen, groene daken) draagt bij aan het verkoelen van
gebouwen en openbare ruimte. Strategie C zet in op een integrale vergroening in zoveel publieke als
private ruimte. Zo draagt deze strategie bij aan het behouden van comfort van inwoners op
verblijfsplekken in de openbare ruimte, ook op zeer hete dagen.


           Tijdens hitte biedt Westfriesland een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Ook bewustwording en gedrag spelen een grote rol bij aanpassing aan een heter klimaat. Op dit vlak
stemmen gemeenten af met de GGD voor nadere invulling. We kunnen op dit gebied veel leren van
andere landen in Europa met een warmer klimaat. In Strategie B gaan we verder in het stimuleren
van bewustwording en gedragsverandering bij inwoners en ondernemers dan in strategie A.

Vanaf 1 juli 2020 gelden landelijk vanuit bouwregelgeving al nieuwe eisen om hittestress binnen te
voorkomen voor nieuwe gebouwen. Voor de buitenruimte in nieuwbouwplannen is de gemeente
aan zet en stelt zij eisen gebaseerd op het basisveiligheidsniveau zoals dat voor de Metropool Regio
Amsterdam in ontwikkeling is.

Ook voor vee zijn er in Westfriesland in de toekomst mogelijk risico’s door hittestress. Door hitte
ervaren dieren overlast en produceert melkvee minder melk. Landbouwbedrijven spelen al in op
deze risico’s maar zullen in de toekomst vaker te maken krijgen met hitte. Onderzocht wordt op
welke wijze nadere voorlichting het beste vorm kan krijgen, daarbij speelt het Landbouw portaal van
HHNKL mogelijk een rol. In Strategie C onderhouden we nauwe contacten met het
Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en Provincie Noord-Holland om waar nodig
gesprekken aan te gaan over de toekomst van de landbouw.

Droogte
Met de ligging aan Markermeer en IJsselmeer is de wateraanvoer in Westfriesland goed geregeld en
zijn risico’s in tijden van droogte beperkt. Tot nu toe is er in Westfriesland nog geen sproeiverbod
voor de landbouw ingesteld in droge zomers, waar dit elders in Noord-Holland wel is voorgekomen.
Gevolgen van droogte zijn vooralsnog dus beperkt in Westfri esland. Als perioden van droogte langer
aanhouden of de zoetwatervoorraad van het IJsselmeer onder het minimum komt zijn gevolgen
mogelijk (veel) groter. Over de gevolgen van droogte in de landbouw en de mogelijkheden om deze
te beperken communiceert het waterschap met de sector via het landbouwportaal.

Bodemdaling door droogte speelt in Westfriesland slechts in zeer beperkte mate. Wel zijn er
mogelijk risico’s voor houten paalfunderingen. Op enkele plekken blijkt uit generieke data een daling
van grondwaterstand op plekken waar op basis van het bouwjaar ook panden met houten
paalfundering worden verwacht. Gemeenten in regio Westfriesland brengen dit risico met nader
onderzoek scherper in beeld.

Lang aanhoudende droogte heeft ook effect op de groenvoorziening. Deze herstelt zich in het
algemeen weer goed wanneer de droogte voorbij is. Belangrijk is om bij de aanpak van wijken in te
zetten op het infiltreren en vasthouden van water om zo meer water beschikbaar te hebben voor
tijden van droogte. In Strategie C wordt bij het aanpakken van wijken maatregelen genomen om
water langer vast te houden en de inrichting droogtebestendig te maken. Strategie C zet specifiek in
vergroenen. Bij aanleg en beheer van groen zal rekening worden gehouden met de
droogtebestendigheid van de gekozen soorten, de gemeentelijke kaders worden hierop aangepast.

Gevolgen van overstromingen
In sommige gebieden in Westfriesland kunnen overstromingsdiepten van meer dan anderhalve
meter optreden, nadat een primaire waterkering bezwijkt. Bepalende keringen zijn de
IJsselmeerdijken Medemblik-Enkhuizen, de dijk Enkhuizen-Hoorn en de binnendijk langs de
Wieringermeer. Als een regionale waterkering langs de polders bezwijkt, zorgt dit voor slechts
beperkte overstromingsdiepten in Westfriesland.

De kans dat een overstroming optreedt is minimaal, maar de gevolgen zijn desastreus. Om de risico’s
van overstromingen te beperken, werkt regio Westfriesland samen met Hoogheemraadschap
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Hollands Noorderkwartier aan meerlaagsveiligheid. Dit houdt in dat we gezamenlijk op drie
manieren ons beschermen tegen overstromingsgevaar:

    1. Preventie: Voorkomen dat een overstroming plaatsvindt. Het Hoogheemraadschap heeft
       hierin de voornaamste taak door de dijken te versterken.

    2. Ruimtelijke inrichting: De ruimte zo inrichten dat de gevolgen van een overstroming worden
       beperkt. Hierin hebben Westfriese gemeenten een rol. Het Hoogheemraadschap draagt
       hieraan bij als kennispartner. Bij nieuwe ontwikkelingen en ruimtelijke plannen worden de
       gevolgen van overstromingen meegenomen in de afweging. Een belangrijk punt in
       ruimtelijke inrichting is de bereikbaarheid van het Dijklanderziekenhuis in Hoorn bij een
       overstroming. Op basis van de klimaatstresstest vermoeden we dat onder andere de
       onderdoorgang bij de A7 mogelijk onder water komt te staan bij een overstroming. Gezien
       de regionale functie van het ziekenhuis moet dit knelpunt als regio gezamenlijk met het
       Hoogheemraadschap nader worden onderzocht. De regio dringt bij partners aan op meer
       inzicht in risico’s voor vitale infrastructuur, inclusief cascade-effecten zodat gekeken kan
       worden naar welke locatie specifieke maatregelen bijdragen aan robuustere netwerken.

    3. Crisisbeheersing: Maatregelen die de gevolgen beperken bij een (dreigende) overstroming.
       Hier kan regio Westfriesland aan bij dragen door inwoners te informeren wat te doen bij een
       (dreigende) overstroming (zie ook Iedereen doet mee).

Waterkwaliteit
Door toenemende temperaturen is de verwachting dat de kwaliteit van oppervlaktewater
achteruitgaat. Blauwalg en botulisme treedt vaker op. Ook door extreme regenbuien kan de
kwaliteit van oppervlaktewater verslechteren. Dit is een gevolg van overstort van vuil rioolwater op
het oppervlaktewater.

Doordat in de toekomst vaker hogere temperaturen optreden, neemt de vraag naar mogelijkheden
voor waterrecreatie juist toe. Mensen zwemmen, varen of SUP’pen (Stand Up Paddling) ook op
sloten en meertjes die niet zijn aangemerkt als officiële zwemlocatie.

De provincie monitort de waterkwaliteit op de huidige officiële zwemlocaties voor veilig gebruik.
Waterrecreatie op overige plekken is hierbij het risico van de recreant die hiertoe wel goed moet zijn
geïnformeerd. In samenwerking met partners wordt gekeken waar deze informatievoorziening beter
moet en kan.

Daarnaast zetten we in Strategie C in op het beperken van gezondheidsrisico’s door verslechtering
van de kwaliteit van het oppervlaktewater te voorkomen. Voor probleemlocaties stellen gemeenten
in samenwerking met het Hoogheemraadschap plannen op om de waterkwaliteit te verbeteren.

Westfriese gemeenten bekijken samen met het Hoogheemraadschap, het Recreatieschap en de
provincie hoe in de toekomst op een veilige manier kan worden voldaan aan de groeiende vraag
naar verkoeling en waterrecreatie. Hierbij worden mogelijk nieuwe zwemlocaties toegevoegd.

Bodemdaling
In Westfriesland treedt niet veel bodemdaling op. Op enkele locaties vindt mogelijk bodemdaling
plaats langs waterkeringen. Het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier neemt dit risico
mee in de periodieke toetsing van waterkeringen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Eenduidige aanpak

   Eenduidige aanpak omschrijft de manier waarop Westfriesland en de afzonderlijke gemeenten
                     klimaatadaptatie borgen in hun beleid en organisatie.


Organisatie
De uitvoering van Strategie C bestaat uit een breed pakket aan acties die diverse afdelingen binnen
een gemeente raken. Onderdeel van de strategie zijn het doen van onderzoek, het aanpassen van
beleid, bijdragen aan projecten, het opstarten van communicatiecampagnes en het stimuleren van
klimaatbestendig handelen binnen de organisatie. Om dit brede pallet op te pakken en uitvoering te
monitoren is een programmatische aanpak is een programmatische of projectaanpak nodig met
voldoende capaciteit en budget om acties op te pakken.

Een vaste programma/projectleider coördineert de gemeenteactiviteiten en rapporteert periodiek
de voortgang op ambities en het behalen van de ambities aan het college. Naast de
programma/projectleider zijn verschillende expertises in een afstemmingsteam vertegenwoordigd.

Dit programmateam werkt samen met coördinatoren/programmamanagers van andere Westfriese
gemeenten en het Hoogheemraadschap. Doel hiervan is om gezamenlijk grootschaligere projecten
efficiënt op te pakken, kennis uit te wisselen en gezamenlijke campagnes op te stellen. Dit heeft in
elk geval betrekking op de volgende maatregelen:

    •   Communicatie- en participatietrajecten voor heel Westfriesland;

    •   Nader verkennen impact van droogte op houten paalfunderingen;

    •   Oplossingen voor gezonde waterrecreatie in de toekomst.

Daarnaast zijn er tal van mogelijkheden, zoals het opstellen van een gezamenlijke aanpak om
bedrijventerreinen klimaatbestendig te maken. Provincie Noord-Holland is hiervoor met het oog op
de huidige HIRB-regeling een logische samenwerkingspartner.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Beleid
De Omgevingsvisie is een belangrijk instrument voor de borging van de ruimtelijke aspecten van
klimaatadaptatie. De voortgang op het opstellen van de Omgevingsvisie verschilt per gemeente.
Waar omgevingsvisies worden opgesteld is een proactieve borging van ruimte voor klimaatadaptatie
ook voor strategie B van belang. Ook is dit een plek om verder vorm te geven aan de integratie van
klimaatadaptie en andere thema’s als biodiversiteit, mobiliteit, recreatie en energietransitie.

Bij de herinrichting op wijk en straatniveau is de Leidraad of Handreiking Inrichten Openbare Ruimte
een belangrijk instrument. Ook deze leidraad is een instrument voor integratie van thema’s. Hierin
staan uitgangspunten en standaarden voor inrichting beschreven. Aanpassing biedt gelegenheid om
nieuwe standaarden voor weginrichting, groen en water te verankeren stellen. Flexibiliteit om
nieuwe ideeën mogelijk te maken is hierbij belangrijk. In strategie C zetten gemeenten in op
aanpassen van deze leidraden en handreikingen en uitwisseling van kennis en ervaring op dit vlak.
De benodigde ruimte voor maatregelen in strategie C vraagt daarbij om een herziening van
prioriteiten tussen functies in de openbare ruimte.

Bestaand gebied
Klimaatadaptatie vormt in Strategie C dikwijls de aanleiding om de aanpak van wijken hoger te
prioriteren. De gemeenten stellen een klimaatkansenkaart op als onderlegger voor het integraal
programmeren binnen de gemeente. De kansenkaart is erop gericht ruimtelijk in beeld te b rengen
waar bijvoorbeeld wateroverlast en hittelocaties overlappen met andere ontwikkelingen. Denk aan
ruimtelijke plannen, herontwikkelingen of problemen op andere vlakken. Hier kunnen koppelkansen
ontstaan.

Ook voor de uitgifte van nieuwe vergunningen in bestaand gebied stelt de gemeente voorwaarden
op om te voorkomen dat groen verdwijnt ten koste van verhardingen. Daarnaast zet de
gemeentemiddelen in om particulieren te betrekken bij het behalen van de ambities. Dit staat nader
omschreven onder Iedereen doet mee.

Nieuwbouw
Voor nieuwbouw stelt de gemeente hogere eisen dan aan het bestaand gebied. Zo wordt voldoende
ruimte geborgd voor groen en (oppervlakte)water. Deze eisen worden gebaseerd op het
basisveiligheidsniveau zoals die voor de Metropool Regio Amsterdam in ontwikkeling is. De
gemeente stimuleert daarnaast verder te gaan dan de eis en gunt opdrachten en kavels aan partijen
die op vlak van duurzaamheid en klimaatbestendigheid duidelijk meerwaarde bieden. Zo realiseren
we enkele icoonprojecten op vlak van klimaatadaptatie in de Westfriese gemeenten.


Iedereen doet mee

De gemeente werkt nauw samen met bewoners en bedrijven. Ook van bewoners en bedrijven wordt
verwacht dat zij maatregelen nemen op eigen terrein en daartoe worden zij maximaal gefaciliteerd.
Communicatie is hierbij gericht naar doelgroepen in de geheel Westfriesland via diverse middelen, en
    participatie is gericht op het in samenwerking en afstemming gebiedsgericht oppakken van
                                            uitdagingen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Communicatie
We streven in Strategie C in 2050 naar een hoger beschermingsniveau dan in 2020. De regio geeft
met toonaangevende projecten haar visitekaartje af. Communicatie richt zich behalve op informeren
en stimuleren op samenwerken, aangejaagd door concreet overheidsbeleid, met als doel om
ruimtelijke klimaatadaptatie te integreren in ons totale duurzame handelen.

Messaging: We staan voor realisatie van een bijzondere opgave, zowel overheid als samenleving.
Het is alle hens aan dek. Om onze regio op dit niveau klimaatbestendig te maken, zal het karakter
van de openbare en private ruimte (moeten) veranderen. Communicatie wordt indringender en
krijgt meer urgentie.

   •   Doelgroepen: Burgers, bedrijven, zorginstellingen, scholen. Elke partij die in staat is om
       Klimaatadaptieve maatregelen zelf door te voeren of anderen daartoe aan te moedigen. Ook
       kennisinstellingen en branche- en koepelorganisaties worden betrokken bij de ontwikkeling
       van innovatieve oplossingen. Dat legt nog meer het accent op stakeholdercommunicatie.

   •   Middelen: De overheid grijpt in in ons landschap met (grootschalige) klimaatadaptieve
       projecten. Publieke campagnes moeten nog meer opvallen en impact hebben (met een
       abricampagne, radio- en televisiespots et cetera). Dat vraagt om creatieve bureaus met een
       bewezen trackrecord, om een rijke middelenmix en om een lange adem. Daar hangt een
       prijskaartje aan vast. In combinatie met participatietrajecten schiet communicatie door van
       marketing naar ‘sales’. Er is een duidelijke noodzaak tot conversie: bedrijven en bewoners
       gaan over tot actie. Een intensieve inspanning moet ertoe leiden dat de doelgroepen
       beduidend meer klimaatadaptieve maatregelen of acties doorvoeren dan wat ze nu doen
       (inclusief inhoudelijke participatie).

   •   Organisatie: Communicatie is verankerd in het programma klimaatadaptatie van de
       gemeente. Onder verantwoordelijkheid van de programmaleider wordt een
       communicatieplan opgezet en budget gereserveerd. Ook op Westfries niveau wordt
       communicatiebudget en -menskracht vrijgemaakt om te werken aan draagvlak voor de
       regionale projecten. Op Noorderkwartier niveau wordt een website gefaciliteerd waar de
       dialoog met de samenleving over klimaatadaptieve projecten voortgezet kan worden (on -
       going virtueel klimaatatelier). De website bevat ook een beperkt toegankelijk gedeelte met
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>        tools en een overlegforum voor professionals. Vanzelfsprekend moet de website goed
        gemodereerd en actueel gehouden worden.

Participatie
Waar projecten in de openbare ruimte worden opgepakt. Dat kan niet zonder inhoudelijke
participatie van de (lokale) bevolking. We zetten hiervoor intensieve communicatiemiddelen in zoals
dialoogsessies, ateliers en enquêtes. In participatietrajecten besteden we aandacht aan de acties die
gemeenten, bewoners en bedrijven kunnen nemen op gebied van wateroverlast, droogte en hitte.
Op deze manier kan het risicobewustzijn verder worden gestimuleerd.

Het meenemen van klimaatbestendigheid in participatietrajecten vereist dat de gemeente hier
duidelijke (interne) afspraken over maakt. Een Participatienota of -handreiking kan hiervoor een
middel zijn.

Naast participatie van bewoners in bedrijven bij herinrichting door de gemeente, zet de gemeente
ook actief in op samenwerking met particulieren om hun eigen terrein klimaatbestendig in te richten.
Samenwerken betekent als overheid ook financiële stimuli ontwikkelen zoals subsidies en die
promoten voor een maximaal effect. Het maakt de weg vrij voor ‘coaches in klimaatadaptatie’ die
burgers en bedrijven helpen om de transitie gedaan te krijgen.

Eigen rol bedrijventerreinen
Uit de stresstest blijkt dat diverse bedrijventerreinen gevoelig zijn voor wateroverlast en hittestress.
Oorzaak vaak een grote mate van verharding op particulier terrein en een relatief klein percentage
openbare ruimte waardoor mogelijkheden van gemeenten beperkt zijn. Platte daken zorgen ervoor
dat ook binnen de temperaturen kunnen oplopen.

In Strategie C nemen we ondernemers aan de hand mee door van advies- tot realisatie van
klimaatbestendige maatregelen betrokken te zijn. Per gemeente verschilt het wat hiervoor de
verwachte inzet is. De gemeente geeft zelf het goede voorbeeld en vult het openbaar gebied op
bedrijventerreinen groen in en maakt expliciet voldoende ruimte voor groen en water bij nieuwe
ontwikkelingen.

Naast bedrijventerreinen, waar we ons op de lokale ondernemers richten, kunnen ook nationale
banken en verzekeraars een rol spelen in klimaatadaptatie. We gaan daarom als regio in gesprek
met verzekeraars en banken. Zij kunnen een rol spelen in het versleutelen van klimaatadaptatie in
hun verzekeringsproducten en (groen)financieringen en hiermee klimaatbestendigheid promoten.

Eigen rol overige particulieren
Het vergroenen van tuinen is bij Strategie C van cruciaal belang om de doelstellingen te behalen.
Daarnaast vindt Westfriesland het belangrijk om bewoners aan te haken om klimaatadaptatie, om te
zorgen voor meer bewustzijn. Naast participatie in wijkgerichte projecten starten gemeenten in
Strategie C ook specifieke campagnes om samen met inwoners klimaatbestendige maatregelen te
initiëren. De gemeente zoekt hiervoor samenwerking met dorpsverenigingen, individuele bewoners
en andere stakeholders die (mogelijk) interesse hebben in het vergroenen en klimaatbestendig
maken van hun wijk, speeltuin, plein of tuinen. Door deze gezamenlijke inzet groeit de mogelijkheid
en bereidheid van particulieren om zelf actie te ondernemen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Aanhaken maatschappelijke thema’s

    Strategie C zet in op meer samenwerking tussen beleidsvelden zodat in projecten een betere
afstemming tussen opgaven op vlak van klimaatadaptatie, energietransitie, biodiversiteit en sociaal
   domein tot stand komt. De Omgevingsvisie is in Strategie C een belangrijk instrument om dit te
 borgen. Op deze manier wordt gewaarborgd dat investeringen in verschillende beleidsvelden niet
                                      met elkaar botsen.


Daarnaast organiseert de gemeente in Strategie C dat binnen projecten actief naar
meekoppelkansen wordt gezocht. Dit wordt ondersteunt met een samen met andere beleidsvelden
op te stellen klimaatkansenkaart. Binnen de organisatie wordt ingezet op meer samenwerking
tussen beleidsvelden zodat in projecten een betere afstemming tussen opgaven op vlak van
klimaatadaptatie, energietransitie, biodiversiteit en sociaal domein tot stand komt. Dat vergt ook
een grotere inspanning op het gebied van interne communicatie (interne nieuwsbrieven, memo ’s et
cetera). Afstemming wordt in Strategie C ook geborgd door het interdisciplinaire programmateam,
zoals omschreven onder Eenduidige aanpak.

Voorbeelden van kansrijke koppelingen:

   •   Meenemen van onderwerp klimaatadaptatie in al lopende acties om met bewoners
       schoolpleinen te vergroenen;

   •   Het klimaatbestendig maken van wijken en de warmtetransitie met elkaar meekoppelen;

   •   Bij aanpak van recreatiegebieden en aanpak stadsranden kansen benutten voor
       waterberging.

Voor verschillende gemeenten zijn er al concrete voorbeelden van manieren om klimaatadaptatie en
andere thema’s te combineren. Deze worden benoemd op de specifieke gemeentepagina.

Daarnaast definieert elke gemeente een of meerdere voorbeeldprojecten waarin gezamenlijke
ambities in de praktijk worden gecombineerd. Hierin speelt leren en onderzoeken een grote rol.
Daarmee manifesteert de gemeente (en de regio) zich als koploper op gebied van klimaatadaptatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Gedetailleerd overzicht: strategieën Klimaatadaptatie Westfriesland A,
B en C
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Kosten en baten klimaatadaptatie
Implementatie van de strategieën brengt kosten met zich mee maar levert ook maatschappelijke
baten op.

De strategie richt zich erop klimaatadaptatie te verankeren in beleid en handelen van de gemeente.
Klimaatadaptatie vraagt om een aanzienlijke inspanning om de openbare ruimte anders in te richten.
Dat vraagt dus een andere mindset bij het ontwerpen en inrichten van de openbare ruimte en
borging hiervan gaat niet vanzelf. Belangrijke consequentie van de strategie is daarom het
reserveren van capaciteit om dit te bereiken.

Klimaatadaptatie vergt aanpassing van de openbare ruimte en dat biedt kansen. Veel
klimaatadaptieve groene maatregelen hebben een meerwaarde die verder gaat dan alleen
schadereductie, denk aan baten op vlak van gezondheid, biodiversiteit, verhoogde
arbeidsproductiviteit en uitstraling van de openbare ruimte. Deze baten zijn lastig in geld uit te
drukken.

Ruimtelijke adaptatie vraagt letterlijk ruimte en prioriteit. Als geen ruimte wordt gereserveerd voor
andere inrichting van het stedelijk gebied lopen de kosten van maatregelen sterk op. Dan moeten
andere, meestal duurdere, ondergrondse alternatieven worden gekozen om een ambitie te
realiseren. De daadwerkelijke kosten zijn dus sterk afhankelijk van keuzes en prioriteiten in
projecten.

Voor een aantal onderwerpen wordt nader onderzoek voorgesteld. Denk hierbij aan onderzoeken
naar risico’s op paalrot, afname zwemwaterkwaliteit, vitale infrastructuur, hittestress
verzorgingstehuizen/scholen. De onderzoeken worden de komende jaren uitgevoerd. Daarmee ligt
de keuze voor maatregelen in de toekomst.


Investeringen richting 2050 per thema
• Wateroverlast: Bij wateroverlast zoeken we naar een balans tussen de baten (schade voorkomen
en waarde toevoegen in openbare ruimte) en de kosten (maatregelen nemen). In deze fase zijn
precieze ramingen niet te maken omdat daarvoor uitvoerige studie van overlastlocaties noodzakelijk
is. Om toch een afweging te kunnen maken zijn indicatieve berekeningen uitgevoerd op basis van
kengetallen voor schade en maatregelen tot en met 2050. De indicatieve kosten van maatregelen
per ambitieniveau is te vinden op de gemeentelijke pagina. De indicatieve restschade door
wateroverlast is weergegeven in de tabel hiernaast.




                              1 - Klik of tik op de afbeelding om deze te vergroten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>  De kosten van schades zijn berekend tot en met 2050. Vervolgens zijn deze teruggerekend naar het jaar 2020 om ze te
                                     kunnen vergelijken (netto contante waarde).

• Hittestress: De kosten zijn nog niet te berekenen. Om hittestress te voorkomen wordt bij
ambitieniveaus B en C ingezet op vergroening. De strategie bevat geen norm voor vergroening maar
zet een richting neer. Ook gaat het vaak om dingen anders doen en andere keuzes maken: 1 grote
boom geeft meer schaduw dan 4 kleine boompjes.

• Waterveiligheid: Dit thema vraagt aandacht in ruimtelijke plannen. Denk aan locatiekeuze en
locatie-inrichting om gevolgen van een overstroming te beperken. Op projectbasis kunnen hier extra
kosten aan verbonden zijn. De afweging wordt pas daar gemaakt.

• Droogte is geen groot probleem in het stedelijk gebied van Westfriesland. Hier zijn dus beperkt
kosten aan verbonden. Keuze voor andere plantensoorten helpt de droogtegevoeligheid tegen te
gaan. Dit wordt meegenomen in de gangbare vervanging. Bij oplopende ambitie ontstaan meer
kansen voor het vasthouden en bergen van water. Deze zijn direct gekoppeld aan de maatregelen
voor wateroverlast.

• Bodemdaling: Op dit vlak is er vooralsnog geen opgave en worden dus geen kosten voorzien.

• Waterkwaliteit: Focus in de strategie ligt op onderzoek naar zwemwaterbehoefte in relatie tot
waterkwaliteit. De uitkomsten van dit onderzoek zijn bepalend voor vervolgstappen en mogelijke
investeringen.


Sturen op financiën
Op de uitvoering en het tempo van de implementatie van de strategie wordt op een aantal manieren
gestuurd.

Allereerst wordt op basis van de strategie een uitvoeringsagenda opgesteld met daaraan gekoppeld
een budget voor implementatie. Met ambitie en strategie wordt de richting neergezet voor verdere
uitwerking in de uitvoeringsagenda 2021-2025. In deze agenda worden kosten voor de korte termijn
concreet.

Daarnaast vindt in elke gemeente sturing plaats via het meerjareninvesteringsprogramma. Veel
maatregelen op het vlak van klimaatadaptatie worden uiteindelijk in het kader van bredere
projecten uitgevoerd. Concrete investeringen zijn daarmee onderdeel van de
investeringsbeslissingen van deze bredere projecten.

De kostendekking voor klimaatbestendig inrichten zal deels gevonden moeten worden in het
meerjareninvesteringsprogramma en rekenen we deels toe aan de rioolheffing. Vanuit de
rioolheffingsinkomsten kunnen de kosten die gerelateerd zijn aan de zorgplichten voor afvalwater,
hemelwater en grondwater worden bekostigd. In de praktijk bekostigen we hier vooral maatregelen
voor wateroverlast en droogte uit.

Klimaatadaptatiemaatregelen kunnen de komende jaren in aanmerking komen voor een subsidie
vanuit het Rijk (Impulsregeling), de Provincie en Europa (LIFE).

Klimaatverandering vraagt om omgaan met onzekerheid. Daarom werken we in een cyclisch proces.
Het Deltaprogramma vraagt om in 2025 opnieuw een stresstest uit te voeren. Op dat moment zijn er
weer nieuwe klimaatscenario’s beschikbaar en zijn resultaten van onderzoeken die nu worden
ingezet bekend. Dit biedt dus ook mogelijkheden tot bijsturing.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>