<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Katern RES-proces: RES 1.0 Noord-Holland Noord   1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>In dit katern leest u over de processtappen die georganiseerd zijn om te komen tot de
Regionale Energiestrategie 1.0 voor Energieregio Noord-Holland Noord.


Startnotitie
Na de presentatie van het Klimaatakkoord door het kabinet (juni 2019) zijn de gemeenten,
de provincie en het hoogheemraadschap in Noord-Holland Noord gestart met de
voorbereidingen voor de RES. Nadat de VNG, het IPO en de UvW het Klimaatakkoord
hadden ondertekend, is de Startnotitie RES NHN1 voor besluitvorming aan alle
gemeenteraden, Provinciale Staten en het algemeen bestuur van het hoogheemraadschap
voorgelegd (najaar 2019). In de startnotitie zijn de kaders en de aanpak voor het RES-proces
vastgelegd. De processtappen tot aan de concept-RES zijn in de bijlage van de startnotitie
beschreven. De landelijke handreiking RES2 vormde het vertrekpunt voor de startnotitie en
het RES-proces.


Het proces, alle producten die hieruit zijn voortgekomen, de achterliggende studies en
analyses zijn gepubliceerd via de website energieregionhn.nl. Deze website is voor iedereen
toegankelijk. Gedurende het proces tot nu toe is in de communicatie met
belanghebbenden, inwoners, volksvertegenwoordigers en de pers voortdurend naar deze
website verwezen.


Kaders voor proces: bottom-up ophalen
De VNG, het IPO en de UvW hebben gepleit om de RES te maken vanuit een bottomupbenadering. In Energieregio
NHN is daaraan volop gehoor gegeven. In NHN zijn in aanloop naar de concept-RES tien regionale bijeenkomsten
en 37 lokale bijeenkomsten in de gemeenten georganiseerd. Deze ‘werkateliers’ zijn bedoeld om betrokkenen
zonder een beleidsmatige of wettelijke taak al direct een plek te geven in het proces om te komen tot de RES. In
totaal hebben rond de 1.500 mensen deelgenomen en meegedacht. De concept-RES is daarmee het product van
een intensieve samenwerking met energiecoöperaties, (agrarische) ondernemers, maatschappelijke organisaties,
natuur- en milieupartijen, bewoners(organisaties), bedrijven(verenigingen), energiebedrijven, netbeheerders,
experts en andere belanghebbenden. Een groot aantal deelnemers was als vertegenwoordiger aanwezig namens
een grotere achterban. Denk hierbij aan energiecoöperaties, dorpsraden, Verenigingen van Eigenaren of natuur-
en milieuorganisaties. Het bereik van de ateliers is daarmee nog vele malen groter dan alleen de aanwezigen.


Ook in de stappen van concept-RES naar de RES 1.0 is samengewerkt met belanghebbenden, inwoners en
stakeholders. Voorbeelden hiervan zijn de online consultatie, waarbij men reactie kon geven op de concept-RES.
Ook zijn verschillende bijeenkomsten georganiseerd: thematafels, participatiebijeenkomsten voor de verdere
concretisering van de zoekgebieden, bestuurlijke bijeenkomsten met stakeholders en informatiebijeenkomsten.




1   Op de website van Energieregio NHN vindt u de startnotitie.
2   De landelijke handreiking RES vindt u op de website van het NPRES.



Katern RES-proces: RES 1.0 Noord-Holland Noord                                         2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Stap 1: Fotodocumenten per deelregio
Het proces om te komen tot de concept-RES in Noord-Holland Noord bestond uit vier
stappen (zie figuur). Om de korte tijd optimaal te benutten, startte Energieregio Noord-
Holland Noord al voordat het Klimaatakkoord was ondertekend met stap 1 van het
proces. Voor elk van de drie deelregio’s is een foto Energie & ruimte3 opgesteld, met daarin
een inventarisatie van de huidige energieopwekking, de energievraag (huidig en in 2030) en
ruimtelijke beperkingen voor wind- en zonne-energie (landschap, natuur, veiligheid en
geluid). Hierdoor werd het potentiële aanbod van de regio inzichtelijk. Voor de
fotodocumenten is gebruikgemaakt van de analysekaarten4 van het Nationaal Programma
RES (NP RES), versie februari 2019. In twee regionale ateliers hebben experts, ambtenaren
en regionale belanghebbenden de informatie in de fotodocumenten aangescherpt en
aangevuld5.


Stap 2: Scenario’s per deelregio
Vervolgens zijn in stap 2 per deelregio drie zogenoemde scenario’s ontwikkeld. Hiervoor zijn
per deelregio twee regionale bijeenkomsten georganiseerd. In deze bijeenkomsten hebben
uiteenlopende partners uit de gemeenten, regionale stakeholders en maatschappelijke
partners met elkaar de scenario’s ontwikkeld. Per bijeenkomst waren er vijftig tot zeventig
deelnemers. Meerdere raadsleden van verschillende gemeenten, Statenleden en leden van
het algemeen bestuur van het waterschap waren aanwezig bij deze regionale
bijeenkomsten.




3
  De documenten voor Noord-Holland Noord staan op de website van Energieregio NHN.
4
  Op de website van het NP RES vindt u de analysekaarten.
5
  De foto Energie & ruimte van de deelregio’s in NHN staat op de website van Energieregio NHN.



Katern RES-proces: RES 1.0 Noord-Holland Noord                                   3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Scenario’s en bouwstenen
Voor elke deelregio zijn drie scenario’s ontwikkeld. Deze scenario’s hadden als doel om aan de hand van uitersten
te verkennen welke invulling van de duurzame energieopwekking past binnen de RES-(deel)regio en gemeenten.
De scenario’s zijn geen reële toekomstbeelden, maar zijn bedoeld om inzicht te geven in ontwikkelrichtingen en
effecten die samenhangen met die scenario’s. De scenario’s zijn dus geen inhoudelijke handelingsperspectieven
waartussen een keuze gemaakt moest worden, maar een hulpmiddel om het gesprek te voeren.


De scenario’s zijn opgebouwd uit zogenoemde bouwstenen. Een bouwsteen bestaat uit een vorm van
energieopwekking, een type locatie en eventueel aanvullende voorwaarden. Bijvoorbeeld: zonne-energie, op land,
langs infrastructuur. De bouwstenen hadden twee doelen. Enerzijds om te verkennen onder welke voorwaarden
draagvlak is voor de opwekking van wind- of zonne-energie. Anderzijds kon met behulp van de bouwstenen
worden bepaald hoeveel GWh de scenario’s opleverden en wat de effecten waren voor onder andere ruimte,
landschap en natuur.


Stap 3: Lokale ateliers per gemeente
In stap 3 zijn de scenario’s tijdens lokale bijeenkomsten voorgelegd aan de lokale
samenleving. Per gemeente zijn een of meerdere lokale bijeenkomsten georganiseerd (in
totaal 37). Per bijeenkomst waren vijftien tot zeventig personen aanwezig. Tijdens deze
lokale bijeenkomsten zijn de onderdelen (bouwstenen) van de scenario’s op draagvlak
getoetst en is besproken onder welke condities de opwekking van duurzame energie in de
betreffende gemeente passend is. Aanwezigen konden met stickers aangeven welke
bouwstenen passend zijn en welke niet. Ook raadsleden, Statenleden en leden van het
algemeen bestuur van het waterschap waren aanwezig bij de lokale ateliers.


Hoofdpunten uit de lokale ateliers:
•    De noodzaak van energietransitie wordt breed onderschreven. Niet alleen de overheid is aan zet maar er is
     ook grote bereidheid om zelf iets te doen.
•    Grootschalige opwek met zonnepanelen en windturbines kan onder voorwaarden. Houd rekening met
     leefbaarheid en plaats geen windturbines binnen afzienbare afstand van het huis. Daarvoor werd verwezen
     naar de afstandsgrens uit de huidige Provinciale Ruimtelijke Verordening (geldend voor
     herstructureringsgebieden).
•    Heb oog voor landschappelijke kwaliteiten.
•    Wees voorzichtig met de onomkeerbaarheid van inpassing in het landschap, omdat over een aantal jaar
     mogelijk nieuwe technieken voorhanden zijn.
•    Kijk naar dubbel ruimtegebruik en sluit waar mogelijk aan bij bestaande infrastructuur.
•    Geef jongeren een stem in de RES.
•    Zeker doen: zonnepanelen op daken en parkeerplaatsen.
•    Geen/weinig steun: zon op agrarische gronden, zon/wind in natuurgebieden (duinen, bos) en zon/wind in
     cultuurhistorisch landschap.
•    Verdeel de lusten en de lasten: opbrengsten uit wind- en zonne-energie moeten ook ten goede komen aan
     de gemeenschap.




Katern RES-proces: RES 1.0 Noord-Holland Noord                                        4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>•      Een zorgpunt dat werd onderschreven was de energie-infrastructuur. Kan het netwerk het aan en hoe lossen
       we de benodigde opslag van energie op?


In de lokale ateliers is beperkt stilgestaan bij de warmtevraagstukken. Enerzijds omdat deze
een minder grote ruimtelijke impact hebben, anderzijds omdat de gemeenten zelf
participatietrajecten doorlopen (hebben) in het kader van de Transitievisie Warmte. Wel is
voor het thema warmte, parallel aan het participatieproces, een aantal bijeenkomsten
georganiseerd met regionale (warmte)stakeholders. Enerzijds met als doel om input op
te halen voor de RSW, anderzijds om te verkennen of meer regionale samenwerking
rondom warmtevraagstukken nodig is en hoe deze eruit kan zien.


De lokale ateliers zijn afgerond vóór de covid-maatregelen van maart 2020.


Stap 4: Concept-RES NHN
In stap 4 zijn de resultaten uit voorgaande stappen verwerkt in de concept-RES6. Op kaarten
is aangegeven waar globale zoekgebieden liggen voor grootschalige opwek van wind- en
zonne-energie. Deze kaarten zijn bestuurlijk besproken en beoordeeld op haalbaarheid. Op
basis daarvan is het aanbod van de energieregio vastgesteld: de ambitie qua opwek van
duurzame elektriciteit (in TWh). Naast de globale zoekgebieden is in de concept-RES
aandacht besteed aan bestaande en potentiële warmtebronnen, de warmtevraag, huidige
projecten en plannen, effecten voor kosten en opbrengsten, natuur, landschap en hinder.
Ook de effecten op de energie-infrastructuur zijn onderzocht door de netbeheerder.


Concept-RES-kaart met zoekgebieden
De uitkomsten van de lokale bijeenkomsten vormden de basis voor de concept-RES-kaart. Tijdens de lokale
bijeenkomsten spraken de deelnemers met groene en oranje stickers hun voorkeur voor bouwstenen uit. De
bouwstenen uit de scenario’s die meer positief dan negatief beoordeeld zijn, zijn vertaald naar een kaart per
deelregio met globale zoekgebieden: de concept-RES-kaarten.


Om te komen tot de globale zoekgebieden is eerst een selectie gemaakt van bouwstenen waarop meer groene dan
oranje stickers in de deelregio zijn geplakt. Vervolgens is deze selectie twee keer getoetst:
•      Eerst zijn de verslagen van alle lokale ateliers in de deelregio nog een keer doorgenomen om te controleren
       of er geen stickers of opmerkingen zijn gemist.
•      Daarna is met gemeentelijke vertegenwoordigers vanuit de deelregio gecontroleerd of de weergave van de
       bouwstenen in elke gemeente juist en volledig is. Lokale ontwikkelingen, zoals de uitbreiding van een
       bedrijventerrein, zijn daardoor ook goed op de kaart gezet en niet ten onrechte als zoekgebied aangegeven.


Na deze controles zijn alle bouwstenen en gecontroleerde locaties ingevoerd in het rekenprogramma waarmee de
concept-RES-kaart wordt gemaakt. Met dit programma is eerst de relatie tussen locatie en bouwsteen gelegd,
waardoor ‘vlekken’ op de kaart ontstaan. Zo is de bouwsteen Zon op bedrijventerreinen vanzelfsprekend
gekoppeld aan alle bedrijventerreinen in de deelregio. Daarna zijn de geldende veiligheids- en milieurestricties uit


6
    De concept-RES op de website van Energieregio NHN.



Katern RES-proces: RES 1.0 Noord-Holland Noord                                            5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>de vlekken gesneden. Tot slot is op basis van lokale kennis en expertise een laatste toets gedaan op haalbaarheid
naar 2030, waarmee de vlekken zijn verfijnd tot de zoekgebieden in de concept-RES.


Bij berekening van de ambitie van de concept-RES is uitgegaan van een gedeeltelijke benutting van de beschikbare
ruimte en het potentieel van de zoekgebieden. Dit is gedaan op basis van de uitkomsten van de ateliers en de
haalbaarheidstoets naar 2030. Doordat de zoekgebieden niet volledig ingezet worden, is er bij de verdere
concretisering (richting de RES 1.0 en verder) ruimte voor maatwerk en zorgvuldige ruimtelijke inpassing.


In april 2020 hebben de colleges (gemeenten, GS, db) besloten om kennis te nemen van de
concept-RES NHN en deze vrij te geven voor de online consultatie van deelnemers en
betrokkenen in het RES-proces. De betrokken stakeholders en deelnemers van de regionale
en lokale bijeenkomsten hebben de concept-RES daarvoor toegestuurd gekregen, met de
uitnodiging om een reactie in te zenden.


De colleges (gemeenten, GS, db) hebben in de periode mei – juli 2020 besloten:
•      in te stemmen met de concept-RES NHN als eerste resultaat uit het regionale proces
       om te komen tot de RES 1.0;
•      de concept-RES NHN aan te bieden aan het Nationaal Programma RES voor
       doorrekening en advies;
•      de gemeenteraad (PS/ab) in de gelegenheid te stellen tot het uiten van wensen en
       bedenkingen.


De concept-RES is tevens voor advies toegestuurd aan de Commissie m.e.r., in het kader
van de landelijke pilot ‘MER en RES’. Het katern MER en milieueffecten gaat hier nader op
in.


Reactieperiode en wensen en bedenkingen
Van april tot en met september 2020 konden de deelnemers van de regionale en lokale
bijeenkomsten en andere betrokkenen (onder andere bewoners, bedrijven en
maatschappelijke organisaties) en volksvertegenwoordigers reageren op de concept-RES.
Betrokkenen konden via een digitale consultatie hun reactie geven en
volksvertegenwoordigers konden hun wensen en bedenkingen meegeven via het
democratische proces.


De betrokkenheid bij de RES is groot:
•      Er zijn 210 reacties ontvangen op de concept-RES7.
•      Er zijn twee alternatieve concept-RES'en aangeboden. Eén door een collectief van
       bewonersorganisaties en één door de Natuur & Milieufederatie samen met in het
       Economisch Forum verenigd bedrijfsleven.
•      Een aantal partijen heeft alternatieve zoekgebieden aangedragen.



7
    De ontvangen reacties vindt u op de website van Energieregio NHN.



Katern RES-proces: RES 1.0 Noord-Holland Noord                                         6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>•    Staatsbosbeheer heeft de mogelijkheden en onmogelijkheden van grootschalige opwek
     met zonne- en windenergie op hun grondgebied aangegeven.
•    LTO heeft een aanbod gedaan vanuit de agrariërs.
•    Liander heeft aanbevelingen8 gedaan per deelregio voor het verhogen van de
     systeemefficiency.
•    NVDE9 heeft een analyse gemaakt van de haalbaarheid en betaalbaarheid van de
     concept-RES.


Daarnaast hebben in september en oktober 2020 alle gemeenteraden, de Provinciale Staten
en het algemeen bestuur van het waterschap wensen en bedenkingen meegegeven op de
concept-RES10. De 210 ontvangen reacties zijn toegestuurd aan de
volksvertegenwoordiging, ter voorbereiding op de wensen en bedenkingen. Daarnaast had
een ieder de gelegenheid om in te spreken in de openbare vergaderingen. Veelal zijn de
suggesties en zorgen vanuit de gemeenschap overgenomen.


In hoofdlijnen gingen de wensen en bedenkingen in op onder meer de volgende thema’s:
•         Het participatieproces van de RES en de wens voor lokaal eigenaarschap bij de ontwikkeling van zonne-
          en windenergie.
•         Het aanwijzen van aanvullende zoekgebieden of juist het verwijderen van zoekgebieden.
•         Niet toestaan van windturbines of zonneweides in een gemeente.
•         Extra onderzoek naar de effecten op de biodiversiteit bij zonneweides en windturbines.
•         Technieken als aquathermie en geothermie meenemen als vorm van duurzame bronnen in de RES.
•         Kernenergie opnemen als energiebron.
•         De mogelijkheden van de inzet van de assets van het waterschap (HHNK) met behoud of versterking van
          de taakuitvoering van het waterschap.
•         Het integraal benaderen van zoekgebieden waardoor meerdere gebiedsdoelen worden gediend en
          meekoppelkansen worden benut.


Vanwege de covid-maatregelen en de invloed hiervan op raadsvergaderingen, is de
landelijke deadline voor het aanleveren van de concept-RES verschoven van 1 juni naar 1
oktober 2020.


Aanleveren concept-RES NHN voor doorrekening en advies
Op 9 oktober is de concept-RES aangeboden aan het Nationaal Programma RES en het
Planbureau voor de Leefomgeving voor doorrekening en advies. Daarbij is meegestuurd:
•    De wensen en bedenkingen van volksvertegenwoordigers.
•    De 210 ontvangen reacties, inclusief de alternatieve plannen en visies van stakeholders.




8 Op de website van Energieregio NHN vindt u aanbevelingen van Liander.
9 Nederlande Vereniging Duurzame Energie.
10 De wensen en bedenkingen op de website van Energieregio NHN.




Katern RES-proces: RES 1.0 Noord-Holland Noord                                       7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Op deze wijze wordt recht gedaan aan een open en transparant proces. Het Nationaal
Programma RES kan hiermee tot een afweging komen van het bestuurlijke en
maatschappelijke draagvlak voor de concept-RES van Noord-Holland Noord.


Het NP RES heeft de concept-RES op basis van het landelijke afwegingskader 11 beoordeeld.
Hieruit volgt een advies voor het vervolgproces. Tegelijkertijd heeft het Planbureau voor de
Leefomgeving (PBL) berekend of de voorgestelde strategieën voldoende bijdragen aan het
realiseren van grootschalige duurzame elektriciteitsopwekking op land (35 TWh in 2030).


Route35
In het Klimaatakkoord is afgesproken dat de Regionale Energiestrategieën (RES’en) optellen tot de landelijke
doelstelling van ten minste 35 TeraWattuur (TWh) aan grootschalige hernieuwbare elektriciteitsopwekking op land
voor 2030. Daarbij is afgesproken dat de decentrale overheden een verdeelsystematiek ontwikkelen voor het geval
de RES’en onverhoopt niet optellen tot de nationale opgave. Deze verdeelsystematiek is Route35 genoemd: de
route om tot 35 TWh te komen. In maart 2021 is de verdeelsystematiek opgeleverd, waarna de systematiek en
vastgesteld. Het IPO, de VNG en de UvW zijn verantwoordelijk voor Route35, en ook het Rijk is hierbij betrokken.


Stap 5a: Reactienota: op weg naar RES 1.0
In de volgende stap, stap 5a, is de reactienota opgesteld. De colleges hebben de ontvangen
reacties en de wensen en bedenkingen van de raden, Provinciale Staten en het algemeen
bestuur van het waterschap hierin verwerkt12. Dit was een belangrijke tussenstap op weg
naar een uitvoerbare en gedragen energiestrategie voor de regio.


De reactienota leidde tot:
•       Veranderingen op de kaart met zoekgebieden.
•       Wijziging van het aanbod (TWh).
•       Tekstuele veranderingen voor de RES 1.0 ten opzichte van de concept-RES, zoals het
        toevoegen van onderwerpen of aanvullingen en verbetering van bestaande teksten.
•       Additionele onderzoeksvragen (thematafels).


De colleges (gemeenten, GS) hebben de reactienota in december 2020 vastgesteld. De
vaststelling van de reactienota is een tussenstap richting de RES 1.0. Naast de aanpassingen
die in de reactienota zijn opgenomen, waren nog meer aspecten van invloed op de inhoud
van de RES 1.0:
•       De uitkomsten van de thematafels.
•       De concretisering van de zoekgebieden (nader onderzoek, participatie met
        belanghebbenden).
•       De vertaling van de inzichten uit de zienswijze van Liander.
•       De doorrekening van het Planbureau voor de Leefomgeving en het advies van het
        Nationaal Programma RES (uiterlijk 1 februari 2021).


11   Op de website van het NP RES vindt u meer informatie over het afwegingskader.
12   De Reactienota: op weg naar RES 1.0 vindt u op de website van Energieregio NHN.



Katern RES-proces: RES 1.0 Noord-Holland Noord                                         8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>De reactienota is na vaststelling toegestuurd naar ruim achthonderd personen (onder
andere de indieners van reacties en andere betrokken personen en partijen). Daarnaast is
deze verspreid via de reguliere nieuwsbrief, socialmediakanalen en een persbericht. Ook is
een brede informatiebijeenkomst over de reactienota georganiseerd in januari 2021,
waarvoor een ieder zich kon aanmelden.


Thematafels
Voor onderwerpen waarover nog geen besluit kon worden genomen in de reactienota
omdat nog niet alle kennis of informatie vergaard is, of omdat afstemming nog moest
plaatsvinden, zijn zogenaamde thematafels georganiseerd. In de periode oktober 2020 tot
en met februari 2021 zijn thematafels 13 georganiseerd over de volgende onderwerpen:
1.   Ontwikkelprincipes zonne- en windenergie.
2.   Energietransitie: kansen voor agrariërs.
3.   Ruimtelijke samenhang.
4.   RES in uitvoering (lokaal eigendom, stimulerend beleid).
5.   Jongeren.
6.   Warmte uit water (warmte, TEO, TEA, TED).
7.   Energie-infrastructuur.


Tijdens deze thematafels zijn onderwerpen inhoudelijk verder verkend, samen met
verschillende betrokken partijen in het RES-proces. De (tussentijdse) uitkomsten hiervan
zijn verwerkt in de RES 1.0 (zie het katern Thematafels). Daarnaast is de uitkomst van de
thematafels input voor de verdere concretisering van de zoekgebieden.


Jongeren en de RES
Gedurende het proces van de ontwikkeling van de RES is door een aantal gemeenteraden,
Provinciale Staten en deelnemers van gemeentelijke bijeenkomsten het belang van
jongerenparticipatie geuit. Door jongeren een stem te geven wordt bijgedragen aan het
toekomstbestendig maken van de RES. Want het overgrote deel van de energietransitie en
uitvoering van de RES zal plaatsvinden in de werkende levens van mensen die nu jong zijn.
De programmaorganisaties van de energieregio’s Noord-Holland Noord en Noord-Holland
Zuid hebben in samenwerking invulling gegeven aan jongerenparticipatie. Het programma
tot nu toe bestaat uit de volgende onderdelen:
•    Scholenprogramma ten behoeve van de concept-RES. Op vier middelbare scholen zijn
     gastlessen gegeven en hebben scholieren – net als deelnemers aan de gemeentelijke
     werkbijeenkomsten – hun visie gegeven op (on)mogelijkheden van grootschalige
     opwek van duurzame energie met zonne- en windenergie in de energieregio.
•    Kwantitatief onderzoek naar de houding en mening van jongeren (19 tot en met 30
     jaar) ten opzichte van de energietransitie en de vraagstukken van de RES. Dit
     onderzoek is uitgevoerd in samenwerking met het NP RES op basis van een

13
 Meer informatie over de thematafels vindt u op de website van Energieregio
NHN.



Katern RES-proces: RES 1.0 Noord-Holland Noord                                9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>        representatieve steekproef. Het aantal respondenten in Noord-Holland Noord is met
        325 voldoende groot om uitspraken te kunnen doen over de mening van jongeren in
        onze energieregio.
•       Kwalitatief onderzoek onder jongeren (18-24 jaar) door middel van een jongerentafel
        als onderdeel van het proces op weg naar de RES 1.0. Dit onderzoek bestaat uit drie
        online bijeenkomsten. Werving, inhoudelijke voorbereiding en uitvoering van de
        jongerentafel is uitgevoerd in samenwerking met Jong RES, de Participatiecoalitie en de
        provincie. Resultaten van de jongerentafel worden verwerkt in de RES 1.0. In totaal
        hebben 65 jongeren zich hiervoor opgegeven.
•       Praktijkopdracht voor studenten van Hogeschool Inholland. Jongeren geven ook zelf
        aan meer betrokken te willen worden bij de RES. Maar hoe doe je dat? Welke thema’s,
        woorden en beelden spreken jongeren aan, en met welke communicatiemiddelen en
        afzender breng je jongeren in beweging? Deze vraag is neergelegd bij Hogeschool
        Inholland, opleiding crossmediale communicatie in Diemen.


Stap 5b: Concretisering zoekgebieden
De gemeenten zijn verantwoordelijk voor het nader onderzoeken en concretiseren van
zoekgebieden voor zonneweides, grote zonnedaken en/of windturbines. In stap 5b wordt
dit proces gestart. De concretisering van de zoekgebieden loopt door tot aan de borging in
omgevingsbeleid en vergunningverlening. Hierbij worden inwoners en andere
belanghebbenden betrokken. De nadere uitwerking van zoekgebieden is maatwerk en de
uitvoering en het niveau van participatie zijn daardoor verschillend. Ook is de prioritering
van de zoekgebieden verschillend. De deelregio’s Westfriesland, regio Alkmaar en de Kop
van Noord-Holland hebben hiervoor plannen van aanpak gemaakt waarin zij afspreken hoe
ze te werk gaan en welke zoekgebieden als eerste verder worden uitgewerkt. Hierbij
worden zij ondersteund door de programmaorganisatie van de RES NHN, door onder
andere de inzet van experts en de Participatiecoalitie Noord-Holland.


De concretisering van een aantal zoekgebieden kon eind 2020 al gestart worden. Dit heeft
ertoe geleid dat een aantal zoekgebieden afgevallen of aangepast zijn, ten opzichte van de
reactienota. Andere zoekgebieden vragen meer tijd om nader te onderzoeken en zijn in de
RES 2.0 concreter uitgewerkt. Ook worden nieuwe concrete initiatieven met draagvlak (die
bijvoorbeeld uit de consultatieronde naar voren zijn gekomen) nog verder onderzocht. Een
voorbeeld daarvan is de verdere uitwerking van het zoekgebied IJsselmeer.


Aanbevelingen Liander
Naast de ontvangen reacties heeft Liander voor de deelregio’s in Noord-Holland Noord een
aantal concrete aanbevelingen opgesteld om de systeemefficiëntie (betaalbaarheid en
haalbaarheid) te vergroten14. Het gaat onder meer om:
•       Het combineren van zonne- en windenergie op een locatie.



14   Op de website van Energieregio NHN vindt u de aanbevelingen van Liander.



Katern RES-proces: RES 1.0 Noord-Holland Noord                                  10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>•       Gericht investeren in zon op daken: daar waar opgewekte energie zo veel mogelijk
        direct kan worden gebruikt.
•       Cluster zoekgebieden in nabijheid van (onder)stations om duurzame opwek sneller aan
        te kunnen sluiten.
Deze aanbevelingen, worden meegenomen en indien mogelijk, meegewogen in de nadere
concretisering van de zoekgebieden. Ook worden de aanbevelingen van de Nederlandse
Vereniging Duurzame Energie15 meegenomen in de concretisering van de zoekgebieden.


Gebiedspaspoorten
Voor de zoekgebieden worden door de gemeenten zogenoemde gebiedspaspoorten
opgesteld. Dit gebiedspaspoort biedt informatie over en een technische beschrijving van
het zoekgebied. Hierin worden onder andere opgenomen: de status van het zoekgebied,
een beschrijving van de locatie(s), (potentieel) opwekkingsvermogen, de stappen van
participatie, uitgangspunten voor lokaal eigendom, de technische mogelijkheden van de
bestaande energie-infrastructuur, een overzicht van alle geldende beperkingen en
beleidskaders met betrekking tot landschap, natuur en milieu, het grondeigendom, en
welke andere belangen eventueel in het geding zijn. Het gebiedspaspoort helpt bij de
informatievoorziening over en monitoring van de voortgang van het zoekgebied. De
gebiedspaspoorten zijn opgenomen in de RES-viewer van Noord-Holland16.


Stap 5c: Verrijking andere klimaattafels
Tijdens de thematafel Energie-infrastructuur is onderzocht: welke relevante ontwikkelingen
hebben invloed op de energienetwerken in Noord-Holland en welke gevolgen hebben deze
op de realisatie van de doelstellingen van de RES? Naast ambtenaren van de betrokken
overheden (gemeenten, provincie, Rijk) hebben ook bijvoorbeeld netwerkbeheerders, de
Veiligheidsregio, de Gasunie en vertegenwoordigers van de industrieclusters deelgenomen
aan deze thematafel. Aanvullend hebben beleidsambtenaren van de provincie Noord-
Holland input geleverd over de opgaven van de andere klimaattafels in de regio. Dit is
vertaald in het katern Energie-Infrastructuur, waarin de opgaven en ontwikkelingen van de
andere klimaattafels zijn beschreven. Deze input is ook meegenomen in de doorrekening
van Liander, waarin rekening is gehouden met de impact van de andere sectoren op de
energie-infrastructuur.


Regionale Structuur Warmte
De Regionale Structuur Warmte (RSW) is een voorstel voor de regionale verdeling van
warmte met daarin opgenomen hoe het warmteaanbod, de warmtevraag en de
infrastructuur op regionaal niveau met elkaar kunnen worden verbonden en wat hierin de
ambitie is. Hierbij zit de RES-regio tussen de gemeenten en de provincie in:
        •    De gemeenten stellen een TVW op, waarin zij aangeven hoe zij de toekomstige
             warmtevoorziening van hun gemeenten voor zich zien, en in welke wijken zij willen
             starten met de warmtetransitie.

15   De presentatie van de analyse vindt u op de website van NVDE.
16   RES-viewer provincie Noord-Holland.



Katern RES-proces: RES 1.0 Noord-Holland Noord                          11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>     •    De provincie ondersteunt de gemeenten, door het beschikbaar stellen van data
          (warmtedataregister17), het doen van provinciebrede onderzoeken en het
          ondersteunen van gemeenten via het Servicepunt Duurzame Energie.


Er gebeurt al veel in de regio op het gebied van planvorming, samenwerking, uitvoering en
kennisdeling (zie hoofdstuk 3 over de RSW). Er vindt al regionale samenwerking plaats in de
regio Alkmaar rondom het warmtenet van HVC. De andere deelregio’s hebben met name
behoefte om samen te leren. Het gaat dan met name over kennis en ervaring bij het
realiseren van projecten en bijvoorbeeld het gezamenlijk leren van lessen uit andere
regio’s. Daarom is eerst besproken wie het best deze informatiebehoefte kan oppakken.
HVC en het Servicepunt Duurzame Energie18 hebben hiervoor een voorstel gemaakt en dit
getoetst bij de gemeenten en de provincie Noord-Holland. Op basis van deze notitie is er in
overleg met de provincie Noord-Holland afgesproken dat het Servicepunt Duurzame
Energie de kennisbehoefte in zijn activiteiten zal oppakken.


De stappen die gezet zijn om te komen tot de RSW zijn:
•    Regionale bijeenkomst met stakeholders (25 februari 2020).
•    Eerste uitwerking in de concept-RES.
•    Nadere uitwerking door HVC en Servicepunt Duurzame Energie.
•    Bespreking in werkgroep RES NHN en de werkgroepen van de deelregio’s.
•    Ambtelijke afstemming ten behoeve van de RES 1.0.


Doorrekening en advies NP RES en PBL
Als tussenliggende stap in het proces is door het Nationaal Programma RES (NP RES) en het
Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) een doorrekening gemaakt van de dertig concept-
RES’en. Op 1 februari heeft het PBL de eerste Monitor van de concept-RES’en gepubliceerd.
Parallel aan deze publicatie is door het NP RES een zogenaamde ‘foto’ van de regio’s
gemaakt. Het NP RES geeft in deze ‘foto’ twee keer per jaar een blik op de positie van de
dertig RES-regio’s. Deze – niet regiospecifieke – ‘foto’ is onder andere gebaseerd op de
Monitor van het PBL en op gesprekken met vertegenwoordigers van de dertig regio’s. Ook
aanvullende onderzoeken naar bijvoorbeeld maatschappelijke kosten en manieren waarop
en mate waarin volksvertegenwoordigers en inwoners betrokken zijn, zijn in de ‘foto’
meegenomen.


RES 1.0
De opbrengsten van bovenstaande activiteiten zijn gebundeld in het document RES 1.0. De
RES 1.0 is een actualisatie, verdieping en op bepaalde thema’s een uitbreiding van de
concept-RES. De RES 1.0 wordt via de stuurgroep en de colleges (B&W, GS en db) ter
besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraden, Provinciale Staten en het algemeen
bestuur van het waterschap. Voorafgaand aan de besluitvorming heeft bestuurlijke

17Het warmtedataregister van Noord-Holland.
18Het Servicepunt Duurzame Energie werkt in opdracht van de provincie Noord-Holland en ondersteunt de
gemeenten bij de energietransitie door het geven van advies, delen van kennis en organiseren van workshops.



Katern RES-proces: RES 1.0 Noord-Holland Noord                                      12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>afstemming plaatsgevonden binnen de energieregio (samen met stakeholders) en binnen
de deelregio’s.


In april 2021, voorafgaand aan de besluitvorming in de gemeenteraden, PS en ab, is een
brede informatiebijeenkomst over de RES 1.0 georganiseerd, waarvoor een ieder zich kon
aanmelden. Ook heeft een ieder de gelegenheid om in te spreken in de openbare
vergaderingen bij de behandeling van de RES 1.0.


Zoekgebieden in de RES 1.0
In de concept-RES zijn globale zoekgebieden opgenomen. In de reactienota is vastgelegd welke aanpassingen van
de zoekgebieden in de RES 1.0 worden verwerkt. De nadere concretisering heeft geleid tot de aanpassing of het
afvallen van een aantal zoekgebieden, en soms tot nieuwe zoekgebieden. Voor elk aangepast of verder uitgewerkt
zoekgebied is de potentiële opwek (TWh) opnieuw bekeken. Net als bij berekening van de ambitie van de concept-
RES, is in de RES 1.0 uitgegaan van een gedeeltelijke benutting van de ruimte en het potentieel van de
zoekgebieden in 2030.


Kennisbijeenkomsten
Gedurende het gehele proces zijn meerdere kennisbijeenkomsten georganiseerd, over
verschillende onderwerpen die de energietransitie raken. Ambtenaren,
volksvertegenwoordigers en stakeholders waren hiervoor uitgenodigd. Enerzijds draagt de
kennis bij aan de uitvoering van de RES. Anderzijds helpt het volksvertegenwoordigers om
hun eigen afwegingen en politieke keuzes te maken. Een aantal voorbeelden van deze
bijeenkomsten:
•    In de periode tot aan de concept-RES zijn zeven expertsessies georganiseerd. Deze
     sessies hadden als doel regionale kennis op te halen en een gezamenlijk kader voor de
     effectbepaling te ontwikkelen.
•    Virtuele bustours (4x) voor volksvertegenwoordigers, waar werd ‘gezoomd’ langs
     diverse locaties waar hernieuwbare energie wordt opgewekt. Het doel was inspiratie
     opdoen en in gesprek gaan met de initiatiefnemers en volksvertegenwoordigers.
•    Tot aan de concept-RES zijn er drie kennisdagen georganiseerd. Het doel van deze
     kennisdagen hing af van het moment in het proces. Bijvoorbeeld input ophalen,
     resultaten toetsen, voorbereiding op het participatieproces en voorbereiding op de
     uitvoering van de RES. Het is belangrijk om alle kennis en kunde regionaal en lokaal
     goed te borgen.
•    In de periode tussen de concept-RES en de RES 1.0 zijn vijf kennissessies georganiseerd,
     vooral gericht op de uitvoering van de RES. De onderwerpen van de kennissessies
     waren meervoudig ruimtegebruik, RES en omgevingsinstrumenten, participatie en
     financiële participatie en energie-infra.




Katern RES-proces: RES 1.0 Noord-Holland Noord                                         13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Communicatie in cijfers
Via verschillende communicatiekanalen zijn veel mensen bereikt. De toenemende
belangstelling is terug te zien in de communicatiecijfers van januari 2020 tot en met
februari 2021:
•       De website energieregionhn.nl werd in deze periode door meer dan 13.000 bezoekers
        bezocht om de concept-RES en andere documenten en verhalen te lezen. De piek was
        op 24 april 2020 met ruim 1.800 bezoekers. Op deze datum werd de concept-RES
        openbaar gemaakt. De meeste bezoekers komen direct op onze pagina, gevolgd door
        Google, energieregionhz.nl, regionale-energiestrategie.nl, LinkedIn en de website van
        de provincie.
•       Ons Twitter-account heeft 200 volgers en met 152 tweets bereikten we zo’n 63.000
        mensen. De oproep voor de Jongerentafel werd op Twitter het meest gedeeld.
•       Op LinkedIn heeft Energieregio NHN 730 volgers. Er werden 186 berichten gedeeld die
        door meer dan 90.000 mensen zijn gezien.
•       In 2020 zijn 11 nieuwsbrieven naar de ruim 400 abonnees verstuurd. Daarnaast
        besteedden de journalistieke media, en dan vooral het Noord-Hollands Dagblad, bijna
        wekelijks aandacht aan de RES.


    Besluitvorming RES
    De RES kent een langjarig regionaal proces, met de volgende
    besluitvormingsmomenten:
    •    Startnotitie (okt 2019): in de Startnotitie Regionale Energiestrategie NHN zijn afspraken gemaakt over wat
         er in de RES uitgewerkt moet worden, hoe het proces eruitziet en wie er bij betrokken zijn. De
         gemeenteraden, Provinciale Staten en het algemeen bestuur van het Hoogheemraadschap Hollands
         Noorderkwartier hebben de startnotitie vastgesteld, dan wel ter kennisgeving aangenomen en in een
         aantal gevallen aanvullende kaders meegegeven.
    •    Concept-RES (april 2020): de Colleges van B&W, Gedeputeerde Staten en het dagelijkse bestuur hebben
         kennis genomen van de concept-RES en besloten deze vrij te geven voor de online consultatie voor
         deelnemers en betrokkenen in het RES-proces.
    •    Concept-RES (mei/juni 2020): de Colleges van B&W, Gedeputeerde Staten en het dagelijkse bestuur
         hebben de concept-RES vastgesteld en vrijgegeven voor:
              o     wensen en bedenkingen van de raden, Gedeputeerde Staten en het algemeen bestuur van het
                    waterschap;
              o     beoordeling door het Nationaal Programma RES (NP RES).
    •    Reactienota concept-RES (dec 2020): de wensen en bedenkingen en reacties van deelnemers zijn verwerkt
         in een reactienota. De reactienota is vastgesteld door de Colleges van B&W en Gedeputeerde Staten.
    •    RES 1.0 (mei/juni 2021): in de RES 1.0 zijn de zoekgebieden verder uitgewerkt. Ook zijn de reactienota, de
         beoordeling door het NP RES en het advies van de Commissie m.e.r. meegenomen in de uitwerking van de
         RES 1.0. De definitieve besluitvorming van de RES gebeurt op basis van de RES 1.0. Deze wordt ter
         vaststelling aangeboden aan alle gemeenteraden, Provinciale Staten en het algemeen bestuur van het
         hoogheemraadschap. De RES 1.0 wordt uiterlijk 9 juli 2021 aangeboden aan het NP RES.
    •    Uitvoering van de RES: na vaststelling van de RES 1.0 worden de ruimtelijke opgaven opgenomen in het
         omgevingsbeleid van gemeenten en provincie. Het streven is om dit in 2021 afgerond te hebben.



Katern RES-proces: RES 1.0 Noord-Holland Noord                                           14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre> •    Actualisatie RES (tweejaarlijks): de RES wordt elke twee jaar geactualiseerd, gemonitord en opnieuw
      vastgesteld.


 Om bestuurders en raadsleden in positie te brengen voor de besluitvorming, zijn zij op verschillende manieren
 bij de ontwikkeling van de RES betrokken. Zij zijn geïnformeerd over het proces en de resultaten via (regionale)
 informatiebijeenkomsten, toelichting tijdens (bestaande) bestuurlijke regionale overleggen, raadsbrieven en
 online nieuwsbrieven. Ook waren bestuurders en raadsleden aanwezig bij de verschillende regionale en lokale
 bijeenkomsten. Daarnaast zijn bijeenkomsten voor de gehele provincie georganiseerd, waarbij
 volksvertegenwoordigers met elkaar én met stakeholders uit de regio in gesprek konden over de RES.
 Voorbeelden zijn de inspiratiesessie Verbreed je ruimtelijke blik op de energietransitie, het ‘benen op tafel
 gesprek’ over de rol van volksvertegenwoordigers en de reflectiebijeenkomsten voorafgaand aan
 besluitvorming over de concept-RES en de RES 1.0.


Vervolg na RES 1.0
De RES is een continu proces. Elke twee jaar bekijkt de regio de RES opnieuw. Verloopt de
uitvoering volgens planning, moet er worden bijgestuurd of moeten er nieuwe projecten
worden opgenomen? Ook kunnen op deze manier nieuwe (technologische) ontwikkelingen
worden meegenomen. Vervolgens wordt een nieuwe RES gemaakt (RES 2.0 en verder). In
dit proces is opnieuw ruimte voor inwoners en belanghebbenden om hun stem te laten
horen.


De concretisering van de zoekgebieden loopt door na de vaststelling van de RES 1.0. Op
lokaal niveau worden belanghebbenden hierbij betrokken. Ook kunnen in de periode tussen
de RES 1.0 en RES 2.0 nieuwe zoekgebieden en initiatieven ontstaan. De RES geeft een
tweejaarlijks beeld van de ambitie en plannen in de regio.


In de RES 1.0 (hoofdstuk 4) is beschreven welke stappen nodig zijn om te komen tot de
uitvoeringsstructuur voor de uitvoering, borging en actualisatie van de RES.


Borging in omgevingsbeleid
Het maken van keuzes in de RES gaat gepaard met het maken van ruimtelijke keuzes.
Daarom kent het RES-proces overlap met afwegingen die thuishoren in een omgevingsvisie,
zoals: combinatie met andere opgaven en transities, maatschappelijke betrokkenheid en
aansluiting op kenmerken van een gebied.


De in de RES 1.0 gemaakte afspraken krijgen een juridische status als deze worden
uitgewerkt en vastgesteld worden in omgevingsrechtelijke instrumenten. Het
Klimaatakkoord wijst in dit verband op de gemeentelijke omgevingsvisies, programma’s en
omgevingsplannen. Ook de provinciale omgevingsvisie, omgevingsverordening en
projectbesluiten zijn instrumenten om de RES juridisch vorm te geven. Het bevoegd gezag
bepaalt hoe de RES vertaald wordt naar het omgevingsbeleid.




Katern RES-proces: RES 1.0 Noord-Holland Noord                                          15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Doelstelling is om in 2021 de keuzes in de RES geborgd te hebben in het omgevingsbeleid
van gemeenten en provincie. Dit met het oog op een versnelling van de energietransitie en
vergunningverlening vóór 2025. Zodoende kan nog gebruikgemaakt worden van de
landelijke SDE+-subsidieregeling die in 2025 afloopt.


Naast de verankering in omgevingsbeleid kan het bevoegd gezag ook kaders voor de
uitvoering van de RES vastleggen in uitvoeringsgericht beleid. Denk daarbij aan kaders voor
financiële participatie of stimuleringsregelingen.




Katern RES-proces: RES 1.0 Noord-Holland Noord                       16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>