<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>RES 1.0 Noord-Holland Noord
       30 maart 2021
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoud
Samenvatting Regionale Energiestrategie Noord-Holland Noord                                                 i

1.   Inleiding op de RES 1.0                                                                                1
     1.1   Wat is een Regionale Energiestrategie? ............................................... 1
     1.2   Wat gebeurt er naast de RES? ............................................................. 3


2.   Van ambitie naar realisatie                                                                            5
     2.1   Uitgangspunten bij realisatie .............................................................. 5
     2.2   Ambitie (aanbod) en zoekgebieden ..................................................... 6
     2.3   Participatie en draagvlak .................................................................. 14
     2.4   Ruimtelijke afwegingen ..................................................................... 17
     2.5   Energie-infrastructuur ....................................................................... 22
     2.6   Effecten ............................................................................................ 28


3.   Regionale Structuur Warmte                                                                             32
     3.1   Warmtevraag .................................................................................... 33
     3.2   Aanbod van warmtebronnen ............................................................. 36
     3.3   Warmte-infrastructuur ...................................................................... 45
     3.4   Visie op de warmtevoorziening .......................................................... 47
     3.5   Regionale samenwerking .................................................................. 49


4.   Vervolg na de RES 1.0                                                                                  52

5.   Kop van Noord-Holland                                                                                  58
     5.1   Beschrijving: aanbod en zoekgebieden .............................................. 58
     5.2   Kenmerken en ambities Kop van Noord-Holland ................................ 62
     5.3   Elektriciteit en warmte ...................................................................... 63
     5.4   Energie-infrastructuur ....................................................................... 66
     5.5   Participatie en draagvlak .................................................................. 70


6.   Westfriesland                                                                                          72
     6.1   Beschrijving: aanbod en zoekgebieden .............................................. 72
     6.2   Kenmerken en ambities Westfriesland .............................................. 77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>      6.3   Elektriciteit en warmte ...................................................................... 81
      6.4   Energie-infrastructuur ....................................................................... 84
      6.5   Participatie en proces ....................................................................... 87


7.    Regio Alkmaar                                                                                      89
      7.1   Beschrijving: aanbod en zoekgebieden .............................................. 89
      7.2   Kenmerken en ambities regio Alkmaar .............................................. 94
      7.3   Elektriciteit en warmte in de regio..................................................... 97
      7.4   Energie-infrastructuur ....................................................................... 99
      7.5   Participatie en draagvlak ................................................................ 102


8.    Relaties met andere opgaven                                                                        105
      8.1   Klimaattafels .................................................................................. 105
      8.2   Energiebesparing gebouwde omgeving ............................................ 112
      8.3   Bedrijfsleven en innovatie ............................................................... 113
      8.4   Arbeidsmarkt en scholing ............................................................... 117


Bijlage 1. Begrippenlijst                                                                                120

Bijlage 2. Verantwoording en bronnen                                                                     126

Bijlage 3. IJsselmeer en Markermeer                                                                      129

Bijlage 4. Netimpactanalyse Liander                                                                      134

Bijlage 5. Moties en amendementen                                                                        135

Colofon                                                                                                  136
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Voorwoord
Met gepaste trots presenteren we de Regionale Energiestrategie (RES) van de
regio Noord-Holland Noord. Deze RES is een belangrijke stap op weg naar een
schone en energie neutrale regio. We danken iedereen die heeft deelgenomen
aan het proces. We hebben met elkaar gepraat, gewikt, gewogen,
gediscussieerd en onderhandeld. Het resultaat is daardoor rijk en veelzijdig.


De RES 1.0 is meer dan een kaart met zoekgebieden voor zonne- en
windenergie en een regionale warmtestructuur. Het gezamenlijke proces van
de RES heeft geleid tot een groeiend besef van urgentie, tot nauwe
samenwerking tussen overheden, netbeheerders en belanghebbenden en
nieuwe samenwerkingen tussen partijen. De RES heeft het gesprek over de
energietransitie in onze steden en dorpen op gang gebracht. Het heeft ook
geleid tot nieuwe kennis over een breed spectrum aan onderwerpen. Bovenal
hebben alle gesprekken en ontmoetingen ervoor gezorgd dat we nu een
gezamenlijke ambitie hebben, en het vertrouwen dat er binnen de regio
voldoende kansen liggen om de energietransitie met elkaar verantwoord vorm
te geven.


De RES is geen vrijblijvend document. We spreken de ambitie uit om voor
2030 in de regio 3,6 TWh aan hernieuwbare elektriciteit met zon en wind op te
wekken. Daarnaast zetten we ons als regio in om het buitendijks plan in de
Wieringerhoek te realiseren. Een bijzonder initiatief waarin op het IJsselmeer
natuurontwikkeling wordt gecombineerd met zonne-atollen. Naast de
inspanningen voor zonne- en windenergie, zetten we onze schouders onder de
warmtetransitie.


We realiseren ons dat het geen gemakkelijke opgave is om de ambities te
realiseren. Er zijn zorgen over de leefomgeving, het landschap, de
landbouwgronden en het elektriciteitsnetwerk. We spreken daarom af om de
lusten en lasten eerlijk te verdelen, ieder project samen met inwoners en
belanghebbenden vorm te geven, oog te houden voor landschappelijke
inpassing, de effecten op de natuur, de landbouw en het bedrijfsleven en nauw
samen te werken met de netwerkbedrijven. We houden de deur open voor
nieuwe initiatieven, ook als die buiten de zoekgebieden liggen, en we
verwelkomen innovaties. Daarom wordt de RES elke twee jaar geactualiseerd.


We zien ernaar uit om samen met u aan de slag te gaan.


Noord-Holland Noord, april 2021
Stuurgroep Regionale Energiestrategie Noord-Holland Noord
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Samir Bashara - portefeuillehouder gemeente Hoorn (Westfriesland)
Monique Stam - portefeuillehouder gemeente Heerhugowaard (Regio Alkmaar)
Nils Langedijk   - portefeuillehouder gemeente Langedijk (Regio Alkmaar)
Heleen Keur      - portefeuillehouder gemeente Den Helder (Kop van Noord-Holland)
Edward Stigter - gedeputeerde Provincie Noord-Holland
Saskia Borgers - bestuurder Hoogheemraadschap Hollands Noorder Kwartier
Guy Heemskerk - gemeentesecretaris gemeente Hoorn (ambtelijk opdrachtgever)
Jocelyn Schaap - Liander (netbeheerder)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Samenvatting Regionale Energiestrategie Noord-Holland Noord

Samen aan de slag voor duurzame
energie
In de Regionale Energiestrategie (RES) 1.0 van Noord-Holland Noord staan de
plannen die overheden, netbeheerders, maatschappelijke organisaties,
ondernemers en inwoners samen hebben gemaakt voor het grootschalig
opwekken van wind- en zonne-energie. Daarnaast worden in de RES 1.0 de
mogelijkheden verkend voor het inzetten van duurzame warmtebronnen en -
technieken in plaats van aardgas.


Dit is de samenvatting van de RES 1.0 van Noord-Holland Noord. De RES 1.0
is een vervolg op de concept-RES van april 2020.


 Met de regio bijdragen aan nationale en internationale klimaatafspraken
 In het Klimaatakkoord van juni 2019 staat hoe Nederland de internationale
 klimaatafspraken van Parijs vertaalt naar beleid en uitvoering. Wat is nodig om de
 doelstelling van 49 procent CO2-reductie in 2030 te behalen? Een van de afspraken
 is dat 30 ‘energieregio’s’ in Nederland een Regionale Energiestrategie (RES)
 opstellen om in 2030 samen 35 Terawattuur (TWh) aan grootschalige
 hernieuwbare elektriciteit op land op te wekken. Noord-Holland Noord is een van
 deze energieregio’s. Deze energieregio bestaat uit de deelregio’s Kop van Noord-
 Holland, Westfriesland en de regio Alkmaar, de provincie Noord-Holland en het
 Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier.


Ambitie van Noord-Holland Noord: 3,6 TWh + 1,1 TWh aan kansen
Noord-Holland Noord zet zich in voor de realisatie van 3,6 TWh zonne- en
windenergie op land in 2030. Dit is een optelsom van de ambities voor nieuwe
opwek (totaal 1,50 TWh) en de bestaande opwekking en de pijplijnprojecten
(totaal 2,08 TWh). Daarnaast daagt de regio het rijk uit, om samen
natuureilanden in combinatie met zonnepanelen te realiseren op het
IJsselmeer. De voorzichtige inschatting is dat daarmee nog eens 1,1 TWh aan
duurzame energie opgewekt kan worden.


45 zoekgebieden in Noord-Holland Noord
Om de ambitie te halen zijn in de regio 45 zoekgebieden aangewezen.
Er zijn verschillende soorten zoekgebieden met ieder hun eigen kansen en
uitdagingen. Algemene zoekgebieden voor zonne-energie zijn grote daken,
parkeerplaatsen en geluidsschermen. Daarnaast zijn er plaatsgebonden
zoekgebieden voor zonne- of windenergie, bijvoorbeeld langs wegen of kanalen
en op of rond bedrijventerreinen. Deze plaatsgebonden zoekgebieden en



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021            i
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>bijbehorende ambities staan op de kaarten van de deelregio’s in de RES 1.0.
Daarbij staat aangegeven of het gaat om een zoekgebied voor zonnepanelen
(geel) of windturbines (blauw) of een combinatie van beide (groen). Op de
kaarten is ook aangegeven met hoeveel windturbines en zonnepanelen is
gerekend. De zoekgebieden zijn nu nog ruim genomen. In het vervolgproces
gaat de gemeente samen met de omgeving en belanghebbenden bepalen wat
de meest geschikte plek is voor de zonnepanelen of windturbines.


Daarnaast ziet Noord-Holland Noord kansen om natuurontwikkeling te
combineren met de opwekking van zonne-energie in de Wieringerhoek, het
stuk water op het IJsselmeer, tussen Medemblik en Den Oever. De mogelijke
potentie van dit zoekgebied is 1,1 TWh. Het plan voor de natuureilanden met
zonnepanelen wordt gekoppeld aan doelen op het gebied van ecologie,
recreatie en toerisme. Als voorwaarde geldt dat er geen negatieve effecten zijn
voor de landbouw en doorvaarbaarheid van het gebied en dat er meerwaarde
wordt gecreëerd voor natuur, ecologie en recreatie.


Op de kaart op de volgende pagina ziet u de zoekgebieden voor de
energieregio Noord-Holland Noord.


Waar niet?
Tijdens het RES-proces is ook heel duidelijk aangegeven waar opwek niet
wenselijk is. De cultuurhistorische landschappen, de natuurgebieden, de
duinen en het open landschap in de regio worden zonder uitzondering
gekoesterd. Ook is het niet vanzelfsprekend om agrarische gronden in te
zetten voor de opwek van energie. Dit vraagt om een zorgvuldige afweging.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021         ii
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021   iii
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Uitgangpunten voor de realisatie van de ambitie
1.    Zorgvuldige participatie: bij planvorming kunnen inwoners en belanghebbenden
      meedenken.
2.    Eerlijke verdeling van de lusten en lasten: er wordt gestreefd naar minimaal 50
      procent lokaal eigendom per project.
3.    De wettelijke normen voor afstand en (geluids)overlast blijven het uitgangspunt.
      Lokale overheden kunnen besluiten tot strengere normen.
4.    Snel realiseerbare energieprojecten worden gestimuleerd, zoals zon op grote
      daken, parkeerplaatsen en geluidsschermen.
5.    Er is en blijft ruimte voor nieuwe initiatieven en zoekgebieden.
6.    Bij ieder project wordt gestreefd naar het creëren van toegevoegde waarde voor
      landschap en natuur en het verzachten van negatieve effecten.
7.    Ruimtelijke samenhang is belangrijk. De provincie neemt het voortouw om deze te
      bewaken.
8.    Per project wordt verkend waar en hoe kansen gekoppeld kunnen worden, door
      combinaties te maken met andere opgaven zoals biodiversiteit, waterberging,
      aanleg van natuur of recreatievoorzieningen.


Belangen zorgvuldig afwegen
De keuzes die we nu en in de toekomst maken in de RES hebben invloed op
onze leefomgeving. Hierbij spelen uiteenlopende belangen een rol. De regio
maakt deze keuzes daarom zorgvuldig. Verschillende afwegingen worden
naast elkaar gezet om antwoorden te geven op vragen als: hoeveel gaan we
opwekken? Waar passen de ideeën voor zonne- en windenergie in de
omgeving? Past het op het elektriciteitsnet? Zijn de opweklocaties
maatschappelijk en bestuurlijk gezien acceptabel en financieel haalbaar?


Participatie en draagvlak is voorwaarde
De ambitie en de zoekgebieden van Noord-Holland Noord zijn de opbrengst
van een intensief proces met veel deelnemers. Gemeenten, provincie,
waterschap, bedrijven, inwoners, energiecoöperaties, natuurorganisaties en
vele anderen hebben samen nagedacht over waar in de regio ruimte is voor
zon en wind. In het vervolg van de RES 1.0 wordt de participatie verder
voortgezet. Zorgvuldige participatie en samenwerking zijn cruciaal voor het
realiseren van de doelen. Daarnaast zetten overheden en andere partijen in
Noord-Holland Noord zich in om per energieproject te streven naar minimaal
50 procent lokaal eigendom.


Speciale aandacht voor ruimtelijke afwegingen
Het inpassen van de opwek van hernieuwbare energie is bij uitstek een
ruimtelijke opgave. Windturbines en zonnepanelen zijn zichtbaar en vragen om
zorgvuldige inpassing in het landschap. Daarbij zijn aandacht voor ruimtelijke
samenhang, een gedegen ruimtelijk ontwerp en koppeling met andere


RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                iv
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>(ruimtelijke) opgaven nodig. Ook moet rekening worden gehouden met
voldoende ruimte voor de inpassing van energie-infrastructuur. Voor alle
zoekgebieden geldt dat deze na de vaststelling van de RES 1.0 verder worden
onderzocht. Het is aan initiatiefnemers en de gemeenten om samen met
belanghebbenden de zoekgebieden ook ruimtelijk verder uit te werken. Om de
gemeenten hierin te ondersteunen wordt de samenwerking in het netwerk van
overheden en belangenorganisaties voortgezet. Deze samenwerking draagt bij
aan een zorgvuldige ruimtelijke afweging.


Energie-infrastructuur versterken en slim gebruiken
Voorwaarde voor het realiseren van de ambitie van Noord-Holland Noord is
een energie-infrastructuur die zowel vraag als aanbod van elektriciteit en
warmte aankan. De netbeheerder heeft in een zogeheten ‘netimpactanalyse’
berekend in hoeverre de ambitie voor duurzame opwek haalbaar is met de
huidige energie-infrastructuur. In Noord-Holland Noord groeit de vraag naar
energie door het groeiend aantal elektrische auto’s en de toenemende vraag
naar elektriciteit van datacenters en glastuinbouw. Daarnaast wordt in de
regio al veel energie opgewekt. Het elektriciteitsnet raakt daarom op steeds
meer plekken vol. In ongeveer de helft van de zoekgebieden waar de regio
elektriciteit wil opwekken, is op dit moment onvoldoende capaciteit op het
netwerk.


Het tempo waarin opwek wordt gerealiseerd ligt zeer hoog. De netbeheerder
werkt dan ook hard aan het versterken van de energie-infrastructuur in de
regio en is nauw betrokken bij de RES. Door het bestaande elektriciteitsnet
slim te gebruiken, zijn er minder uitbreidingen van het netwerk nodig. Dit
scheelt tijd, schaarse ruimte en miljoenen aan (maatschappelijke) kosten. Zo
blijft de energietransitie haalbaar, betaalbaar en toekomstbestendig. De
belangrijkste adviezen uit de impactanalyse zijn:
1. Benut de bestaande energie-infrastructuur optimaal
2. Combineer opwek en verbruik
3. Combineer zon en wind omdat ze verschillende opwekpieken hebben
4. Cluster projecten voor duurzame opwek
5. Gebruik slimme technische oplossingen


Effecten in beeld brengen
Gelijk met de uitwerking van de zoekgebieden uit de RES 1.0 en de borging
daarvan in het omgevingsbeleid, worden de maatschappelijke en financiële
effecten van energieprojecten en de effecten op de energie-infrastructuur
verder in beeld gebracht. Daardoor wordt het mogelijk om alternatieven of
varianten te vergelijken en onderbouwde keuzes te maken.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021         v
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Warmtetransitie in de Regionale Structuur Warmte
Het deel van de RES dat over warmtetransitie gaat, heet de Regionale
Structuur Warmte (RSW). In de RSW wordt inzicht gegeven in de vraag naar
warmte, het aanbod van warmtebronnen en de regionale warmte-
infrastructuur. Ook beschrijft de RSW de context en regionale samenwerking.


Warmtevraag, warmtebronnen en warmtenetten
In Noord-Holland Noord zijn woningen en gebouwen de grootste
warmtevragers. Het warmteaanbod in deze regio komt van verschillende typen
bronnen. De regio heeft relatief weinig grote restwarmtebronnen. In Alkmaar is
een grote restwarmtebron, namelijk de afvalenergiecentrale van HVC. Verder is
restwarmte uit datacenters een potentiële warmtebron. Daarnaast heeft de
regio bronnen waarbij de warmte voortkomt uit koelprocessen. Ook zijn er
mogelijkheden voor warmte uit water. Het waterschap HHNK onderzoekt de
mogelijkheden van aquathermie en helpt de regio bij de inzet hiervan.
Geothermiebronnen in de gemeenten Hollands Kroon en Medemblik leveren nu
al warmte aan het kassengebied. Voor wat betreft de infrastructuur is een
warmtenet aanwezig in Alkmaar, Heerhugowaard en Langedijk dat verder
wordt uitgebreid. In Schagen en Medemblik liggen enkele kleine
warmtenetten.


Samen werken aan kennisontwikkeling en maatregelen op warmtegebied
De gemeenten in Noord-Holland Noord hebben een breed gedeelde wens om
van elkaar te leren en behoefte aan inhoudelijke ondersteuning bij het treffen
van maatregelen in de warmtetransitie. De bestaande samenwerking wordt de
komende jaren voortgezet, met inhoudelijke ondersteuning vanuit het
Servicepunt Duurzame Energie.


De RES 1.0 is een stap in een traject van 30 jaar
De energietransitie is een enorme opgave. Daarom is de RES een meerjarig
traject. Na de RES 1.0 volgt de RES 2.0, de RES 3.0 enzovoorts. Het RES-
proces staat continu open voor nieuwe gesprekspartners, nieuwe
technologieën en nieuwe omstandigheden. In de RES 1.0 staan zoekgebieden
op de kaart die verder onderzocht en uitgewerkt worden. In de verdere
uitwerking van de zoekgebieden zal worden gezocht naar de meest optimale
oplossingen van dat moment. Zoekgebieden kunnen afvallen of worden
aangepast. Ook kunnen nieuwe zoekgebieden worden toegevoegd. Wanneer
nieuwe ideeën en initiatieven ontstaan om op land hernieuwbare energie op te
wekken, kunnen die ook worden meegenomen in de voorstellen. Daarom wordt
de RES iedere twee jaar geactualiseerd. In het traject naar de RES 2.0 gaan we
van zoekgebieden naar locaties en vervolgens naar projecten. Inwoners kunnen
in dit hele proces meepraten over de energieplannen.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021        vi
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Samenwerking is de sleutel tot succes
De samenwerking in energieregio Noord-Holland Noord wordt door alle
partijen gewaardeerd en als waardevol beschouwd. Om de ambitie en
afspraken in de RES verder te brengen is het van belang deze samenwerking
voort te zetten. Daarom wordt voor en na de zomer van 2021 een regionaal
uitvoeringsprogramma gemaakt met daarin samenwerkingsafspraken over de
uitwerking en uitvoering van de RES en het vervolgproces naar de RES 2.0.


De uitkomsten van de RES worden vastgelegd in het omgevingsbeleid, dit is
nodig om uiteindelijk vergunningen te kunnen verlenen. Daarnaast dragen de
overheden bij aan de uitvoering van de RES, door innovaties en initiatieven aan
te jagen en samenwerking en (financiële) participatie te stimuleren. Aan het
rijk wordt gevraagd wet- en regelgeving zo aan te passen dat duurzame
energieprojecten daadwerkelijk gerealiseerd kunnen worden en er passende
(fiscale) maatregelen zijn.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021       vii
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Leeswijzer
Deze RES 1.0 voor Noord-Holland Noord bestaat uit 1) het hoofddocument
met bijlagen en 2) zes katernen met achtergrondinformatie.

Hoofdstuk 1 beschrijft de aanleiding en het belang van de RES, waar de RES
over gaat en waarover niet.

Hoofdstuk 2 gaat over de opbrengst van het RES-proces en de ambitie van
Energieregio Noord-Holland Noord in termen van grootschalige wind- en
zonne-energieopwekking. Daarnaast gaat hoofdstuk 2 over welke globale
zoekgebieden in gezamenlijkheid zijn bepaald om deze opwekking van
duurzame energie te realiseren. In dit hoofdstuk wordt tevens ingegaan op
uitgangspunten voor ontwikkeling, draagvlak en participatie, ruimtelijke
samenhang, energie-infrastructuur en effecten.

Hoofdstuk 3 gaat over de Regionale Structuur Warmte (RSW). In dit hoofdstuk
worden onder meer de warmtevraag, het warmteaanbod en de infrastructuur
in de regio in beeld gebracht en wordt beschreven hoe de deelregio’s de
komende periode gezamenlijk tot concretere stappen komt.

Hoofdstuk 4 beschrijft de vervolgstappen na de RES 1.0. Welke stappen gaan
gezet worden, wie is aan zet, wat gaat uitgezocht worden en hoe komt de
participatie tot stand?

In de hoofdstukken 5, 6 en 7 wordt het aanbod per deelregio verder
beschreven, onderbouwd en uitgewerkt. Hier krijgen ook de gemeentelijke
ambities en de uitkomsten van de lokale ateliers de nodige aandacht.

De opgaven van de RES, elektriciteit en gebouwde omgeving, raken aan de
andere sectortafels uit het Klimaatakkoord: industrie, mobiliteit en landbouw.
Ook zijn er raakvlakken met thema’s op het gebied van het regionale
bedrijfsleven, innovatie, arbeidsmarkt en onderwijs. Deze onderwerpen komen
in hoofdstuk 8 aan bod. Hoofdstuk 8 maakt geen onderdeel uit van de
besluitvorming.

In de bijlagen treft u de netimpactanalyse, de begrippenlijst, verantwoording
en bronnen en het colofon aan. Na besluitvorming door de gemeenteraden,
Provinciale Staten en het algemeen bestuur van het waterschap zullen
eventuele moties en amendementen in bijlage 5 worden ingevoegd.

In aparte achtergrondkaternen wordt aandacht besteed aan de ambities en
beleidsinspanningen van de overheden, de milieueffectrapportage, innovatie,
een gedetailleerde beschrijving van het doorlopen proces, de energie-
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>infrastructuur en de thematafels die zijn georganiseerd. De katernen geven
achtergrond informatie bij de RES. Over de katernen vindt geen besluitvorming
plaats.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>1. Inleiding op de RES 1.0
1.1        Wat is een Regionale Energiestrategie?
In de Regionale Energiestrategie (RES) Noord-Holland Noord maken
overheden, netbeheerders, maatschappelijke organisaties, ondernemers en
inwoners samen plannen voor de grootschalige opwek van hernieuwbare
energie (wind op land en zon). Daarnaast worden mogelijkheden verkend voor
het inzetten van duurzame warmtebronnen en -technieken in plaats van
fossiele brandstoffen. Noord-Holland Noord is een van de dertig
‘energieregio’s’ waar dit gebeurt (zie kader).


Noord-Holland Noord is een van de dertig energieregio’s
In het Klimaatakkoord uit 2019 staan meer dan zeshonderd afspraken om de CO2-
uitstoot in 2030 met 49 procent te verminderen. Een van die afspraken is dat dertig
‘energieregio’s’ in Nederland een Regionale Energiestrategie (RES) opstellen. De focus
van de RES ligt op de opgaven van de sectortafels
Gebouwde omgeving en Elektriciteit. Het doel is
dat de energieregio’s in 2030 samen 35
Terawattuur (TWh) aan grootschalige
hernieuwbare elektriciteit op land opwekken.
Noord-Holland Noord (NHN) is een van die dertig
energieregio’s. Met het oog op de omvang en
kenmerken van de regio, is de RES voor Noord-
Holland Noord uitgewerkt in drie deelregio’s: Kop
van Noord-Holland, Westfriesland en regio
Alkmaar. De gemeenten betrekken de lokale
samenleving bij de planvorming en uitvoering van
de RES en zorgen voor borging in
omgevingsbeleid. De provincie is, net als de
gemeenten en het waterschap, partner in het
bottom up-proces van de RES. De provincie brengt
gedurende het proces kennis in, denkt mee en
inspireert. Daarnaast heeft de provincie de regie
als het gaat om het borgen van de ruimtelijke
kwaliteit en samenhang van het Noord-Hollandse landschap en de Noord-Hollandse
economie. Het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier heeft, als eigenaar en
beheerder van grote water- en landoppervlakten, de wettelijk toetsende rol als het gaat
om energieopwek op, of aan waterkeringen en oppervlaktewater.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021             1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Inspelen op nieuwe inzichten en veranderende omstandigheden
De RES 1.0 is een momentopname, een stap in een langetermijnproces van
dertig jaar waarin Energieregio Noord-Holland Noord zorgvuldig vormgeeft aan
de energie- en warmtetransitie. Het is een flexibel proces dat zich stap voor
stap ontwikkelt en waarbij samenwerken en leren centraal staan. Tijdens het
proces van RES 1.0 tot vergunningverlening kunnen zoekgebieden afvallen en
kunnen er, ook buiten de zoekgebieden, nieuwe ideeën en initiatieven
ontstaan. Ook nieuwe technieken of innovaties kunnen een rol gaan spelen.
Daarom wordt de RES elke twee jaar geactualiseerd. In de online RES-viewer
wordt de laatste stand van zaken van de zoekgebieden bijgehouden, zodat er
steeds een actueel overzicht beschikbaar is.


De RES helpt om eigen doelen te verwezenlijken
De energietransitie waar Nederland voor staat, is urgent en wordt breed
gevoeld. De gemeenten, de deelregio’s Alkmaar, de Kop van Noord-Holland en
Westfriesland, de provincie en het waterschap hebben elk hun eigen
doelstellingen voor klimaatneutraliteit. Zo werkt de provincie toe naar ‘Noord-
Holland in 2050 klimaatneutraal en circulair’. Het Hoogheemraadschap
Hollands Noorderkwartier streeft naar ‘energieneutraal en CO2-neutraal in
2025’ en gemeenten hebben hun eigen ambities en prioriteiten. De RES helpt
om deze eigen doelstellingen te verwezenlijken. Tegelijkertijd is het bod van de
RES NHN een belangrijke bijdrage aan de landelijke opgave.


“We willen heel graag het goede voorbeeld
geven aan de regio en andere overheden
door over vier jaar energieneutraal te zijn”
Saskia Borgers, lid van het dagelijks bestuur van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier


RES 1.0 is meer dan een kaart met zoekgebieden
De RES 1.0 is meer dan een kaart met zoekgebieden en een regionale
warmtestructuur. Het proces van de RES heeft geleid tot een groeiend besef
van urgentie, tot nauwe samenwerking tussen overheden, netbeheerders en
belanghebbenden en tot nieuwe samenwerkingen tussen partijen. Een goed
voorbeeld van nieuwe samenwerkingen is de Coalitie Duurzame Energie (zie
kader) en het initiatief ‘Van Kaart naar Vaart’ van de Natuur en Milieufederatie
Noord-Holland en het georganiseerde bedrijfsleven Holland boven Amsterdam.


Partijen onderschrijven dat de energietransitie alleen kan slagen als er breder
wordt gekeken dan de eigen opgave: onder andere de verduurzaming van het
bedrijfsleven, de agrarische sector en mobiliteit. De energietransitie vraagt om




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>een brede blik op onder meer de infrastructuur en ook om verbinding met het
onderwijs en het stimuleren van veelbelovende innovaties.


De Coalitie Duurzame Energie Noord-Holland Noord staat voor energie-initiatieven van
onderop. De coalitie is een samenwerkingsverband tussen de Vereniging van
Energiecoöperaties en Initiatieven in Noord-Holland (VEINH), Economisch Forum
Holland boven Amsterdam, Natuur en Milieufederatie Noord-Holland, Dorpswerk
Noord-Holland, Horizon College, de samenwerkende woningcorporaties Thuis boven
Amsterdam, HISWA RECRON en LTO Noord. Deze coalitie is samengekomen omdat de
energietransitie alleen kan slagen bij grootschalige samenwerking en uitwisseling. De
coalitie Duurzame Energie Noord-Holland Noord helpt energie-initiatieven vanuit de
achterban te stimuleren. Hulpvragen en tips van initiatiefnemers worden in kaart
gebracht om deze te kunnen bespreken met bijvoorbeeld overheden en de
netbeheerder.



“Het hangt allemaal met elkaar samen.
Iedere economische ontwikkeling moet
gepaard gaan met een duurzaamheidsslag
en energietransitie.”
Hans Huibers, Economisch Forum Holland boven Amsterdam



1.2 Wat gebeurt er naast de RES?
De focus van de RES ligt op grootschalige opwek van wind en zon op land en
op het duurzaam omgaan met warmte. De energietransitie is echter breder
dan dat. Landelijk wordt vanuit het Klimaatakkoord gewerkt aan de opschaling
van wind op zee naar 49 TWh. Daarnaast is er een autonome groei van
kleinschalige opwekking van hernieuwbare energie (installaties kleiner dan
15 Wp, dit zijn ongeveer 45 zonnepanelen). De prognoses laten zien dat deze
kleinschalige opwekking zal optellen tot zeker 7 TWh in 2030. Een forse en
belangrijke bijdrage aan de landelijke energiebehoefte. Tijdens de
bijeenkomsten zijn veel vragen gesteld over kerncentrales. Deze spelen geen
rol in de RES, enerzijds omdat de rijksoverheid hierover gaat en niet de regio
en anderzijds omdat ze niet voor 2030 gerealiseerd kunnen worden vanwege
de zeer complexe realisatieprocedures.


Naast de opwekking van duurzame energie gebeurt er veel in de regio. Dit
gebeurt op andere plekken dan in de RES. Een voorbeeld is energiebesparing
van de gebouwde omgeving. Deze krijgt een plek in de Transitievisies Warmte
(TVW) van gemeenten en wordt daarom niet meegenomen in de RES 1.0.
Energiebesparing door het bedrijfsleven is ook geen onderdeel van de RES 1.0,



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021             3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>maar er zijn veel activiteiten in de regio. Ook op het gebied van mobiliteit,
industrie, bedrijfsleven en landbouw zijn ambitieuze doelstellingen vastgelegd
om de CO2-uitstoot te reduceren. In hoofdstuk 8 is daarom een korte
beschrijving opgenomen van relevante onderwerpen die raakvlakken hebben
met de RES.


Ruimte voor innovatie
In de RES 1.0 wordt uitgaat van bewezen technieken voor grootschalige
opwek, te weten zonne- en windenergie. In de regio wordt daarnaast ook al op
andere wijze energie opgewekt (zie kader). Binnen de regio, in Nederland en
de rest van de wereld wordt veel geïnvesteerd in onderzoek naar nieuwe
manieren om energie op te wekken en op te slaan. Als er nieuwe technieken
zijn die een serieuze bijdrage kunnen leveren aan de grootschalige opwekking,
krijgen deze ook een plek in een volgende versie van de RES. Het verenigd
regionale bedrijfsleven roept in ‘Van Kaart naar Vaart’ op om in de regio
innovaties blijvend te stimuleren. In Noord-Holland Noord voert het
Ontwikkelingsbedrijf de innovatieagenda uit. Daarbij wordt de focus gelegd op
de ontwikkeling van groene waterstof en groen gas en op de verduurzaming
van bedrijventerreinen en de agrarische sector. In een apart katern Innovatie
leest u hier meer over.


 Andere duurzame bronnen van energie-opwek in Noord-Holland Noord
 •      Er wordt decentraal energie opgewekt voor de glastuinbouw. Omdat deze
        energie niet op het landelijke energienetwerk wordt ingevoerd, is deze
        opwekking niet inzichtelijk in de landelijke monitoringscijfers. Voorbeelden
        hiervan zijn de geothermiebronnen in Andijk en Middenmeer en de zonne-
        installaties bij ECW en in het Altongebied.
 •      In totaal werd in 2018 in de regio Noord-Holland Noord 0,42 TWh elektriciteit
        opgewekt uit biomassa (bron: Klimaatmonitor).
 •      In 2018 werd in totaal 0,74 TWh hernieuwbare warmte opgewekt (bron:
        Klimaatmonitor).




 Advies jongeren: “Wees ambitieus waar het kan”
 Op locaties waar natuur en leefbaarheid niet in het geding zijn en die technisch
 geschikt zijn voor duurzame opwek, moet zo veel mogelijk opgewekt worden, aldus
 de jongeren. Als er voldoende van dit soort locaties zijn, kan de totale ambitie van
 Noord-Holland Noord nog best omhoog.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>2. Van ambitie naar realisatie
De regio Noord-Holland Noord heeft gekozen voor een intensief bottom up-
proces, waarmee de vele belangen en opgaven goed in beeld zijn gebracht en
de ambitie voor 2030 is vastgesteld. Om van zoekgebied tot
vergunningverlening en realisatie te komen, moeten nog veel stappen gezet
worden. Dit is een complex proces, waarmee uiteenlopende belangen zijn
gemoeid. Er zijn algemene uitganspunten geformuleerd die uit het zoekproces
naar voren zijn gekomen. Daarnaast zijn vier criteria leidend bij de
concretisering van de zoekgebieden. Naast de 1) kwantitatieve vraag hoeveel
TWh een zoekgebied voor wind of zon, dan wel een warmtebron oplevert, gaat
het om 2) draagvlak, 3) ruimtelijke afwegingen en 4) systeemefficiëntie. Na de
RES volgen nog meerdere besluiten. Daarbij is het wenselijk om de effecten
van de keuzemogelijkheden te kennen. Tijdens het RES-proces is een eerste
aanzet voor effectbepaling gedaan. Al deze onderwerpen komen in dit
hoofdstuk aan bod.



2.1        Uitgangspunten bij realisatie
Het RES-proces heeft veel mensen op de been gebracht. Er zijn talloze
bijeenkomsten georganiseerd in de deelregio’s en de gemeenten. Er is veel
kennis gedeeld, er zijn veel discussies gevoerd en veel aandachtspunten
meegegeven. Over een aantal onderwerpen was iedereen het eens. Daarom
zijn dat de uitgangspunten voor de realisatie van de ambitie:
1. Zorgvuldige participatie: bij planvorming kunnen
      inwoners/belanghebbenden meedenken en faciliteert de gemeente
      inwonersinitiatieven.
2. Een eerlijke verdeling van de lusten en lasten en er wordt gestreefd naar
      minimaal 50 procent lokaal eigendom per project.
3. De wettelijke afstandscriteria en normen voor (geluids)overlast dienen als
      het uitgangspunt. Lokale overheden kunnen besluiten tot strengere
      normen.
4. Zon op grote daken, zon op parkeerplaatsen en zon op geluidsschermen
      wordt actief gestimuleerd om de realisatie te versnellen.
5. Er is en blijft ruimte voor nieuwe initiatieven en zoekgebieden.
6.    Op projectniveau wordt gestreefd naar het creëren van toegevoegde
      waarde voor landschap en natuur en het mitigeren van negatieve effecten
      op de natuur en omgeving.
7. Ruimtelijke samenhang is belangrijk. De provincie neemt het voortouw om
      deze te bewaken.
8. Koppelkansen worden per project verkend en waar mogelijk benut.



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021          5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>“Ik denk dat je uiteindelijk nooit ambitieus
genoeg bent. Als er meer kan moet je meer
neerzetten”
Deelnemer jongerentafel



2.2 Ambitie (aanbod) en zoekgebieden
‘Kwantiteit’ is een van de vier criteria van het afwegingskader.
De kwantiteit is de ambitie uitgedrukt in TWh. De regio Noord-
Holland heeft de ambitie om 3,6 TWh zonne- en windenergie
te realiseren voor 2030. Westfriesland, de Kop van Noord-
Holland en de provincie dagen daarnaast het Rijk uit om
samen het Plan Duurzaam Leefbaar, met natuurontwikkeling
in combinatie met zonneatollen, te realiseren in de
Wieringerhoek van het IJsselmeer (voorzichtige inschatting
potentie: 1,1 TWh).


Uit het intensieve bottom-upproces zijn 45 zoekgebieden voortgekomen voor
de opwekking van zonne- en windenergie:
•     De potentie in de zoekgebieden telt op tot                   1,50 TWh
•     De bestaande opwek in de regio is                            2,08 TWh
•     De totale ambitie komt uit op                                3,6 TWh
Daarnaast is de ontwikkeling van de Wieringerhoek een kans         1,1 TWH


De opbrengst van de Wieringerhoek komt bovenop de gestelde ambitie van de
regio Noord-Holland Noord. Omdat dit initiatief stapje voor stapje moet
worden uitgewerkt en er nog veel onzekerheden zijn, acht de regio het te
voortvarend om de potentiële opbrengst (voorzichtig ingeschat op 1,1 TWh)
toe te voegen aan de ambitie voor 2030.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021            6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021   7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>“De RES en het Klimaatakkoord markeren
de overgang van de pioniers- naar de
versnellingsfase in de energietransitie. Dit
betekent dat het speelkwartier nu écht
voorbij is. Dat is maar goed ook!”
Herman Verhagen, sr. adviseur lokale energietransitie bij HVC


Hoe interpreteert u de zoekgebiedenkaart?
De zoekgebieden in de RES 1.0 zijn richtinggevend voor het aanbod van de RES 1.0
aan het Rijk. De precieze haalbaarheid, wenselijkheid en invulling worden nader
onderzocht. De RES is een dynamisch instrument en geeft de inspanning weer waar de
deelnemers zich in de komende jaren voor zullen inzetten. Voor nieuwe initiatieven
buiten de zoekgebieden staat de deur open. De initiatiefnemer is aan zet om de
haalbaarheid en maatschappelijke acceptatie aan te tonen.


Wat is een zoekgebied?
In de RES 1.0 zijn zoekgebieden vastgelegd. Een zoekgebied geeft aan waar de
mogelijkheden voor de opwek van zonne- en/of windenergie verder worden onderzocht.
Dit gebeurt in gesprek met inwoners en belanghebbenden. De uitkomsten van de RES
worden verwerkt in het omgevingsbeleid van de gemeente en provincie. Voordat
zoekgebieden vertaald worden naar concrete projecten en vergunningen, wordt voor
plannen en projecten een zorgvuldig participatieproces doorlopen.


Online RES-viewer
De kaart met zoekgebieden in de RES 1.0 is een momentopname. Naast de RES 1.0 is
een openbare online RES-viewer ingericht waarop de actuele situatie van de
zoekgebieden kan worden bekeken. Dit betekent dat als een gemeente besluit om een
zoekgebied toe te voegen, te wijzigen of te schrappen, dit zichtbaar wordt in de RES-
viewer.


Gebiedspaspoort
Elk zoekgebied in de RES-viewer heeft een ‘gebiedspaspoort’. Het gebiedspaspoort is in
te zien in de RES-viewer. Het biedt informatie en een technische beschrijving van het
zoekgebied, zoals de status van het zoekgebied, een beschrijving van de locatie(s), het
(potentieel) opwekkingsvermogen, het kader voor en de stappen van participatie,
uitgangspunten voor lokaal eigendom, de technische mogelijkheden van de bestaande
energie-infrastructuur en een beschrijving van geldende beperkingen en beleidskaders.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                   8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Hoe is het aanbod tot stand gekomen?
Het aanbod en de zoekgebieden zijn de opbrengst van een intensief
participatieproces van de afgelopen tweeënhalf jaar. Een uitgebreide
beschrijving van het proces vindt u in het katern Proces, of in de online
storymap waar het doorlopen proces stap voor stap worden uitgelegd.


“We zetten in op een gelijke verdeling van
de lasten en de lusten. Waarbij zoveel
mogelijk mensen in de omgeving van een
windpark of zonneweide hiervan kunnen
profiteren. Voor wat hoort wat”
Edward Stigter, gedeputeerde provincie Noord-Holland


Van startnotitie naar concept-RES
In het eerste jaar werd gewerkt aan een gedegen analyse van de regio, de
startnotitie en de concept-RES. De concept-RES is het resultaat van
onderzoeken, gesprekken, 10 regionale werkateliers en 37 lokale
participatiebijeenkomsten.


Concept-RES, reactienota en thematafels
Betrokkenen konden een reactie geven op de concept-RES. Er is vanuit
verschillende hoeken gereageerd met suggesties, voorstellen en alternatieve
plannen. Volksvertegenwoordigers hebben vervolgens hun ‘wensen en
bedenkingen’ geuit op de concept-RES. In de reactienota is vastgelegd hoe de
reacties en wensen en bedenkingen op de concept-RES verwerkt zouden
worden in de RES 1.0. Over sommige reacties op de concept-RES kon nog
geen besluit worden genomen, omdat nog niet alle kennis of informatie
beschikbaar was. Voor deze reacties zijn rondom specifieke onderwerpen
zeven thematafels georganiseerd. Deze thematafels hadden als doel om
samen met belanghebbenden en experts dilemma’s op te lossen, kansen te
benutten en inspiratie op te doen waarmee de RES verrijkt kan worden. De
belangrijkste conclusies en uitkomsten zijn verwerkt in het hoofddocument van
de RES. In katern thematafels leest u alle achtergrondinformatie over de
thematafels.


Concretisering zoekgebieden
In de concept-RES waren zestig zoekgebieden opgenomen. Richting de
RES 1.0 is het aantal gebieden afgenomen naar 45. In de deelregio’s en
gemeenten is gewerkt aan de concretisering van een aantal van deze
zoekgebieden. De concretisering betrof altijd maatwerk om goed te kunnen
aansluiten op de lokale situatie en context. Voor een aantal zoekgebieden zijn


RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021          9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>(lokale) participatiebijeenkomsten georganiseerd. Het organiseren van
participatie is de verantwoordelijkheid van gemeenten, samen met
initiatiefnemers, en loopt ook door na de vaststelling van de RES 1.0.


“Mijn rol is niet om heel erg iets te vinden,
maar om het proces zo goed mogelijk te
begeleiden en oog te hebben voor de
realiteit van onze inwoners. Ik snap hun
terughoudendheid en hun zorgen.”
Samir Bashara, wethouder gemeente Hoorn, lid van de stuurgroep RES NHN


Ieder zoekgebied kent kansen en uitdagingen
De zoekgebieden op de kaart zijn de uitkomst van het participatieproces van
de RES. Er zijn generieke zoekgebieden, zoals zon op grote daken,
parkeerplaatsen en geluidsweringen. Daarnaast zijn er locatie-specifieke
zoekgebieden aangeduid op de kaart, zoals zon of wind langs infrastructuur,
op of rond bedrijventerreinen of op land of binnenwater. Deze specifieke
zoekgebieden hebben een eigen nummer op de kaarten van de deelregio.
Ieder zoekgebied kent zijn eigen kansen en uitdagingen. In onderstaande
paragrafen gaan we in op generieke zoekgebieden.


Zon op dak
Zonnepanelen op grote daken kunnen rekenen op veel draagvlak. Hierbij kan
tegelijkertijd de kanttekening worden geplaatst dat de realisatie veel
verschillende uitdagingen kent. Een van die uitdagingen is de beschikbare
capaciteit van de netinfrastructuur in Noord-Holland Noord. Niet alle daken
zijn geschikt voor zon, vanwege de draagconstructie of de ligging, en de
realisatie is afhankelijk van de eigenaar. Daarnaast zijn stimulering en sturing
vanuit het Rijk met wet- en regelgeving en financiële maatregelen wenselijk om
het potentieel van zon op dak te kunnen benutten. Voor deze aanpassingen is
actief gelobbyd. De regio wil een faciliterende rol spelen om de realisatie te
versnellen. De provincie Noord-Holland stimuleert reeds de realisatie van
zonne-energie op daken en nutsfuncties en staat open voor nieuwe ideeën en
samenwerking om zonne-energie te versnellen.


“Behoud van Nederland is belangrijker dan
Nederland precies houden zoals het nu is.”
Leerling van het Saenredam College in Zaandijk




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021              10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Zon op parkeerplaatsen
Het plaatsen van zonnepanelen boven parkeerplaatsen is kansrijk en had
draagvlak in alle ateliers. Het is een goed voorbeeld van dubbel ruimtegebruik.
De realisatie is niet altijd eenvoudig. De kosten voor realisatie liggen (nog)
hoger dan voor traditionele zonopstellingen en parkeerplaatsen kunnen
afgelegen liggen waardoor het aansluiten van de opstellingen een uitdaging
kan zijn. Ook de inpassing in het landschap is nog een aandachtspunt bij dit
type zoekgebied. Voor zon op parkeerplaatsen kan de regio een faciliterende
rol spelen om de realisatie te versnellen. Vooral ook omdat de gronden vaak in
overheidshanden zijn.


Zoekgebieden langs infrastructurele lijnen
(Vaar)wegen en spoorinfrastructuur lenen zich om meerdere redenen voor een
combinatie met hernieuwbare energie. Enerzijds omdat dit structurerende
lijnen in het landschap zijn, anderzijds vanwege de mogelijkheden van dubbel
ruimtegebruik. Hernieuwbare energieopwek langs bestaande infrastructurele
lijnen is in alle deelregio’s opgenomen op de kaart. Door heel Noord-Holland
Noord bevinden zich uitgestrekte infrastructurele lijnen. In de regio staan deze
zoekgebieden veelvuldig ingetekend: onder meer langs de spoorweg Obdam-
Hoorn in Westfriesland, langs de spoorweg Heerhugowaard-Den Helder, langs
de A9, de A7 en de Afsluitdijk in de Kop van Noord-Holland en de A9 en N8 in
regio Alkmaar. Vanuit landschappelijk oogpunt is het van belang dat er bij de
uitwerking van deze zoekgebieden een samenhangend ontwerp wordt gemaakt
dat rekening houdt met de beleving en het zicht op het landschap. Vanuit het
netwerk bezien is het belangrijk om te clusteren.


“We moeten water bij de wijn doen. Zowel
natuur als landbouwgrond zijn nodig,
anders komen we er nooit.”
Deelnemer lokale bijeenkomst Langedijk


Langs wegen en in restruimtes langs infra liggen al geluidszones, wat een
reden kan zijn om juist hier windturbines te plaatsen. De gronden naast
infrastructuur zijn vaak agrarisch. Dit vraagt om een zorgvuldige afweging,
zeker als het gaat om zonne-energie. De agrariërs willen graag energie
opwekken, maar hebben een sterke voorkeur voor opwek op het erf. Als er
toch agrarische grond wordt ingezet, vragen zij om een gebiedsgericht proces
waarbij rekening wordt gehouden met de specifieke kenmerken van het
gebied.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021          11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Zon op geluidsweringen kan ook op draagvlak rekenen in de regio. Met name
in deelregio Alkmaar zijn geluidsweringen aanwezig waar de mogelijkheden
voor het opwekken van duurzame energie zullen worden verkend. Een
aandachtspunt bij zon op geluidsweringen is de relatief beperkte potentie.


Zoekgebieden bij bedrijventerreinen
Hernieuwbare energieopwekking op en rond bedrijventerreinen is kansrijk. Niet
alleen vanuit landschappelijk oogpunt, maar ook door de opwekking van
duurzame energie daar te plaatsen waar de energie-infrastructuur aanwezig is
en waar een grote vraag naar energie is. Hierbij moet de kanttekening worden
geplaatst dat het bij grond rond bedrijventerreinen vaak om agrarische
gronden gaat en dat er hierdoor druk ontstaat op schaarse bedrijvengrond.
Voor deze gronden dienen zorgvuldige afwegingen te worden gemaakt.
Genoemde zoekgebieden zijn bijvoorbeeld de bedrijventerreinen in Medemblik
en Wognum in Westfriesland en het bedrijventerrein Boekelermeer in regio
Alkmaar.


Advies jongeren: “We gaan het later nodig hebben”
De regio kan ambitieus zijn, omdat er meer ruimte is voor duurzame energie dan in de
grote steden. Een hoger bod hier moet wel gepaard gaan met een hoger bod in
dichtbebouwde gebieden. Alleen dan kunnen dichtbebouwde gebieden verwachten dat
dunbevolkte gebieden ook ambitieus blijven. Noord-Holland Noord mag niet opdraaien
voor een eventueel minder ambitieus bod van een andere regio. Het bod van 3,6 TWh is
een minimum en geen einddoel. Want: “We gaan het later nodig hebben.”


IJsselmeer en Markermeer
Het IJsselmeer en het Markermeer hebben voor de regio Noord-Holland Noord
een belangrijke functie. Niet voor niets zijn het Natura 2000-gebieden en
vormt het IJsselmeer de grootste zoetwatervoorziening in ons land. Ook voor
natuur, biodiversiteit, ecologie, watersport, landbouw, visserij en scheepvaart
hebben de meren een belangrijke functie. De regio Noord-Holland Noord wil
dan ook zorgvuldig omgaan met het IJsselmeer en het Markermeer. Het
grootschalig opwekken van duurzame energie is een ingewikkelde puzzel
waarbij meervoudig ruimtegebruik noodzakelijk is. Draagvlak en bestuurlijke
afstemming zijn daarbij belangrijk. De zoekgebieden op het IJsselmeer zullen
daarom in afstemming met aangrenzende RES-regio’s en belanghebbenden
van het IJsselmeer verder worden onderzocht (zie kader en bijlage 3
IJsselmeer en Markermeer).


“Wijs niet naar de buren, maar doe het
samen”
Deelnemer lokale bijeenkomst Medemblik



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021           12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Vanuit draagvlak en besluitvorming over de wensen en bedenkingen van de
concept-RES NHN, vloeit voort dat er geen plaats is voor windturbines op het
IJsselmeer en het Markermeer in Noord-Holland Noord. Voor een deel sluit de
regio ook de opwek van zonne-energie uit. Dit geldt voor het IJsselmeer op het
grondgebied van de gemeente Enkhuizen en voor het Markermeer op het
grondgebied van de gemeente Hoorn. De regio Noord-Holland Noord kiest
ervoor om daar waar wel opwek van zonne-energie plaatsvindt, dit te
combineren met het vergroten van natuurwaarden, biodiversiteit, recreatie en
toerisme. Het gebied waarin dit concreet wordt gemaakt bevindt zich op het
grondgebied van de gemeenten Hollands Kroon en Medemblik.


Natuurontwikkeling gecombineerd met zonneatollen
De regio Noord-Holland Noord kiest ervoor om zonne-energie op te wekken door middel
van zonneatollen op het IJsselmeer op een locatie tussen de stad Medemblik en het
dorp Den Oever, zoals uitgewerkt in het Buitendijks Plan ‘Duurzaam Leefbaar’. Dit
zoekgebied bevindt zich in de Wieringerhoek op het grondgebied van de gemeenten
Hollands Kroon en Medemblik. Bij de provincie en de gemeenten Hollands Kroon en
Medemblik is draagvlak voor dit plan, omdat het de unieke gelegenheid biedt om
duurzame energieopwekking te combineren met PAGW (Programmatische Aanpak
Grote Wateren)-doelen, recreatie en toerisme en het vergroten van de biodiversiteit. Uit
de door de gemeenteraden geuite wensen en bedenkingen op de concept-RES bleek dat
er draagvlak en steun is voor het plan ‘Duurzaam Leefbaar’. De natuurorganisaties zijn
echter kritisch. Zij vrezen dat het plan ten koste gaat van de natuurwaarden en dringen
daarom aan op extra onderzoek. Belangrijke voorwaarde voor de betrokken overheden
is dat de combinatie natuurontwikkeling en duurzame energieopwekking leidt tot een
win-winsituatie. Daaraan koppelen zij een aantal randvoorwaarden:
1.         geen negatieve effecten voor de landbouw;
2.         recreatieve meerwaarde;
3.         geen nadelen voor de doorvaarbaarheid;
4.         meerwaarde voor natuur en ecologie.


Het plan moet stapsgewijs worden uitgewerkt door het Rijk, in samenwerking met
provincie en betrokken gemeenten. De potentie van het plan is groot (voorzichtig
ingeschat op 1,1 TWh). De eerste stap fungeert als pilot met een onafhankelijk
monitorprogramma. Met dit programma stellen betrokken overheden vast of de
positieve te verwachten effecten ook daadwerkelijk optreden. Bijlage 3 bevat meer
informatie over het IJsselmeer en het Markermeer.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021             13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>“We moeten water bij de wijn doen. Zowel
natuur als landbouwgrond zijn nodig,
anders komen we er nooit”
Deelnemer lokale bijeenkomst Langedijk


En waar niet?
Naast het feit dat de mogelijkheden voor opwek van hernieuwbare energie zijn
aangewezen, is gedurende het RES-proces ook heel duidelijk aangegeven waar
dat niet wenselijk is. De cultuurhistorische landschappen, de natuurgebieden,
de duinen en het open landschap in de regio worden zonder uitzondering
gekoesterd. Ook de inzet van agrarische gronden is niet vanzelfsprekend en
vraagt om een zorgvuldige afweging, zeker als het gaat om zonne-energie.



2.3 Participatie en draagvlak
Maatschappelijk en bestuurlijk draagvlak is een tweede aspect van
het afwegingskader. In het RES-proces tot aan de RES 1.0 is
bottom-up opgehaald waar betrokkenen in de regio ruimte zien voor
zon/wind. De zoekgebieden op de kaart zijn de uitkomst van een
uitgebreid participatieproces. Bij alle vervolgstappen wordt
participatie voortgezet. Onder alle deelnemers aan het proces leeft
de overtuiging dat samenwerking, zorgvuldige participatie en lokaal
eigendom cruciaal zijn voor het realiseren van de doelen.



Lokaal eigendom, stimulerend beleid voor lokale initiatieven
Lokaal eigendom in energieprojecten draagt bij aan een eerlijke verdeling van
de lusten en de lasten van de energietransitie. In de regio Noord-Holland
Noord zetten overheden en partijen zich in om per project te streven naar
minimaal 50 procent lokaal eigendom1. Daarnaast streven overheden ernaar
hun grond en (de daken van hun) vastgoed die niet (volledig) ingezet hoeven te
worden voor de opwekking van energie voor de eigen bedrijfsprocessen of
andere opgaven, beschikbaar te stellen voor lokale initiatieven.




1   Lokaal eigendom gaat over financieel eigendom en zeggenschap over het project en over de
besteding van baten. Dit kan via verschillende vormen van financiële participatie worden
gerealiseerd. Niet uitputtend via: mede-eigenaarschap, financiële deelneming of omwonende
regeling. In de leidraad wordt dit nader toegelicht.



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                    14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>“We zien graag dat sterke participatie
geborgd wordt in een gemeentelijk
participatieplan. Het streven van minimaal
50 procent lokaal eigendom is daarbij heel
belangrijk”
Manuel Den Hollander VEI NH


Er kan een groter maatschappelijk (en bestuurlijk) draagvlak ontstaan als
lokaal wordt meegeprofiteerd. De behoefte aan goede voorbeelden en een
leidraad voor overheden, is groot. Daarom is er samen met de
Participatiecoalitie Noord-Holland (zie kader) een menukaart opgesteld die is
bedoeld als wegwijzer voor gemeenten. De menukaart geeft op hoofdlijnen de
belangrijkste mogelijkheden weer om aan de slag te gaan met lokaal
eigendom. In de bijbehorende Leidraad Lokaal eigendom in de praktijk zijn deze
verder uitgewerkt en aangevuld met praktische voorbeelden. In de leidraad
wordt enerzijds de beleidsmatige kant belicht: hoe kan lokaal eigendom
worden geborgd in beleidskaders? Anderzijds wordt uitgewerkt wat een lokale
overheid (in het bijzonder de gemeente) nog meer kan inzetten om lokaal
eigendom te stimuleren.


 Aan de slag met lokaal eigendom met behulp van een leidraad
 Om de overheden in hun aanpak te inspireren en ondersteunen, is door de
 Participatiecoalitie Noord-Holland een Leidraad Lokaal Eigendom opgesteld. In deze
 leidraad wordt onder andere toegelicht op welke wijze overheden lokaal eigendom
 kunnen borgen in beleidskaders. Daarnaast zijn voorbeelden van instrumenten
 opgenomen die ingezet kunnen worden om tot uitvoering van lokale initiatieven te
 komen. Ook wordt ingegaan op een aantal rollen die gemeenten, waterschappen en
 provincies hierbij kunnen innemen, bijvoorbeeld faciliteren, stimuleren of meer
 proactief door te ondernemen. Tot slot wordt ingegaan op verschillende manieren
 om lokale initiatieven te stimuleren en zijn verwijzingen naar praktische voorbeelden
 en documenten opgenomen. Deze leidraad kan worden gebruikt om tot een plan van
 aanpak te komen (per overheid/regio/gemeente/gebied/project).


 De Participatiecoalitie Noord-Holland is een samenwerkingsverband tussen de
 Vereniging van Energiecoöperaties en Initiatieven in Noord-Holland en de Natuur en
 Milieufederatie Noord-Holland (NMF NH). De Participatiecoalitie Noord-Holland kan
 gemeenten en initiatiefnemers helpen bij het betrekken van partijen in de regio, het
 realiseren van het doel tot 50 procent lokaal eigendom en meer.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021              15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Participatie bij planvorming
Op projectniveau is de gemeente samen met de initiatiefnemer
verantwoordelijk voor zorgvuldige participatie. Hierbij gaat het om samen met
betrokkenen en bewoners te komen tot een ontwerp en ruimtelijke inpassing.
De gemeente bepaalt in haar beleid hoe participatie bij planvorming in de
gemeente wordt ingevuld. Participatie is een belangrijke pijler onder de nieuwe
Omgevingswet, die naar verwachting op 1 januari 2022 van kracht gaat. Onder
de nieuwe Omgevingswet bepalen overheden zelf hoe ze hun participatiebeleid
vormgeven. De participatieladder helpt bij de invulling van de participatie op
projectniveau. De participatieladder onderscheidt van laag naar hoog de
volgende treden: informeren, raadplegen, adviseren, coproduceren en zelf
laten organiseren. Bij de hoogste trede nemen inwoners (of ondernemers) zelf
het initiatief, de gemeente haakt aan en faciliteert het inwonersinitiatief.


De initiatiefnemers snappen dat wij willen
dat draagvlak ontstaat, mede door gedeeld
eigendom. Er is voldoende animo voor. Een
van de energiecoöperaties heeft zelfs een
wachtlijst van mensen die graag willen
deelnemen.
Jelle Brouwer, Wethouder Uitgeest


Samenwerking in de regio
De uitwerking van en besluitvorming over zoekgebieden krijgen een plek
binnen de uitvoeringsinstrumenten voor omgevingsbeleid. Gemeenten zijn
hiervoor aan zet. Zij zorgen daarbij steeds voor regionale afstemming en
bijsturing. De deelregio’s doen dat ieder op eigen wijze. In de hoofdstukken 5,
6 en 7 geven de deelregio’s Kop van Noord-Holland, Westfriesland en regio
Alkmaar aan welke afwegingen en keuzes zij maken. Daarnaast ziet de
provincie een rol om de samenhang tussen de deelregio’s, de RES-regio’s, het
IJsselmeergebied en de aangrenzende provincies te bewaken.


De samenwerking op de schaal van Noord-Holland Noord heeft haar waarde
bewezen. Er is de wens om deze samenwerking voort te zetten. Ook is in het
vervolgproces de samenwerking met de netwerkbedrijven, energiecoöperaties,
natuurorganisaties, het bedrijfsleven, agrariërs en onderwijsinstellingen van
groot belang. Door met elkaar te werken aan de uitvoering van de RES, kunnen
kansen beter benut worden en knelpunten sneller geagendeerd. De regionale
samenwerkingsafspraken die nodig zijn voor de uitwerking en uitvoering van



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021          16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>de RES worden uitgewerkt in een regionaal uitvoeringsprogramma, dat naar
verwachting eind 2021 gereed is.


Het doel van de samenwerking is om als betrokken overheden in samenspraak
met inwoners en belanghebbenden tot afgewogen en gedragen keuzes te
komen voor de energie- en warmtestrategie.


“Daarom wil ik ook als LTO’er meedoen in
de Coalitie Duurzame Energie, waarin ook
Natuur- en Milieufederatie Noord-Holland,
energiecoöperaties en
woningbouwcorporaties deelnemen. Soms
staan we tegenover elkaar, maar door
samen te werken kunnen we veel verder
komen.”
Ton van Schie, LTO Noord




2.4 Ruimtelijke afwegingen
Het inpassen van de opwek van hernieuwbare energie is bij
uitstek een ruimtelijke opgave en daarom een onderdeel in
het afwegingskader. Windturbines en zonnepanelen zijn
zichtbaar en vragen om zorgvuldige inpassing in het
landschap, aandacht voor ruimtelijke samenhang, een
gedegen ruimtelijk ontwerp en koppeling met andere
(ruimtelijke) opgaven. Ook moet rekening worden gehouden
met voldoende ruimte voor de energie-infrastructuur.


Ruimtelijke samenhang in de RES
Ruimtelijke samenhang is een veelgenoemd thema tijdens het RES-proces. Bij
ruimtelijke samenhang gaat het om het maken van samenhangende
ontwerpkeuzes op (boven)regionaal niveau, rekening houdend met de lokale
omstandigheden en andere ruimtelijke aspecten. Relevante vragen daarbij zijn
hoe individuele RES-zoekgebieden zich tot elkaar verhouden en hoe de
verhouding tussen een enkel (of meerdere) zoekgebied(en) en zijn (hun)
omgeving is.


Voor de ruimtelijke samenhang is het van belang dat de (boven)regionale
samenwerking en afstemming ook na vaststelling van de RES 1.0 worden


RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021          17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>voortgezet. De provincie heeft in de bovenregionale clusters van zoekgebieden
een regierol. Ook voor de overige zoekgebieden is het van belang dat de
ruimtelijke samenhang wordt bewaakt. Naast de energietransitie is er de
aankomende jaren een grote opgave voor woningbouw en natuurontwikkeling.
Na de vaststelling van de RES 1.0 blijft de regio hier door het netwerk van
samenwerkende overheden en belangenorganisaties aandacht aan besteden.


“We willen zoveel mogelijk duurzame
energieopwek, maar we hebben ook de rol
van bewaker van de kwaliteit van natuur en
landschap. Toch staan de belangen niet
haaks op elkaar”
Sijas Akkerman, directeur Natuur- en Milieufederatie Noord-Holland


Het maken van ruimtelijke afwegingen en keuzes
Om gemeenten ook na de RES 1.0 te ondersteunen bij het maken van
ruimtelijke keuzes, zijn in aanloop naar de RES 1.0 twee thematafels
georganiseerd2: Ruimtelijke samenhang en Ruimtelijke ontwikkelprincipes
zonne- en windenergie3. De thematafels hadden als doel dilemma’s op te
lossen, kansen te benutten en inspiratie op te doen om de Regionale
Energiestrategie te verrijken. De uitkomsten worden door gemeenten ingezet
bij het verder concretiseren van de zoekgebieden en de borging in
omgevingsbeleid en -vergunningen.


Ontwerpstudies en gebiedsgerichte aanpak
Tijdens de thematafel Ruimtelijke samenhang is een inventarisatie gemaakt
van regio-overstijgende structuren (zoals snelwegen) of (clusters van)
zoekgebieden, die gebaat zouden zijn bij een gebiedsgerichte aanpak. Dit zijn
gebieden of structuren met een (deel)regio-overstijgend karakter en waar
meerdere (clusters van) zoekgebieden zijn. Voor een aantal van deze gebieden
zijn in de aanloop naar de RES 1.0 ontwerpstudies gedaan, met als doel het
belang van de ruimtelijke samenhang en ruimtelijke kwaliteit mee te nemen in
de verdere concretisering en integrale planvorming van deze zoekgebieden.
Voor Noord-Holland Noord zijn in samenwerking met Noord-Holland Zuid
onder andere ontwerpstudies voor de zoekgebieden langs de A7 en de A9




2   ‘Thematafels’ is een verzamelnaam voor bijeenkomsten die zijn georganiseerd in aanloop naar
de RES 1.0.
3   Zie voor meer informatie het katern Thematafels.



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                    18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>gedaan4. Het kader Gebiedsaanpak A9-zone bevat een beknopte uitwerking
van de ontwerpstudie. Een uitgebreide rapportage van de ontwerpstudies vindt
u in katern Thematafels.


Handreiking voor onderzoeken zoekgebieden en initiatieven
Naast de ontwerpstudies is de handreiking Onderzoek zoekgebieden en
initiatieven zonne- en windenergie vanuit het perspectief Landschap, Natuur
en Leefomgeving opgesteld. Deze handreiking is het eindproduct van de
thematafel Ruimtelijke ontwikkelprincipes zonne- en windenergie5. De
handreiking geeft gemeenten en initiatiefnemers van energieprojecten een
kapstok voor het verder onderzoeken en uitwerken van zoekgebieden voor
zonne- en/of windenergie. Zij geeft inzicht in harde kaders vanuit wet- en
regelgeving op het gebied van natuur, landschap, leefbaarheid en participatie
(onder andere Natura 2000, Natuurnetwerk Nederland (NNN) en
veiligheidsnormen) ter toetsing van zoekgebieden en ruimtelijke principes die
inspiratie bieden voor de inpassing. De handreiking wordt samen met de RES-
viewer van Noord-Holland gebruikt, waarin de zoekgebieden en ruimtelijke
beleidskaders op kaart zijn gevisualiseerd. De handreiking geeft met behulp
van een stroomschema aan, welke afwegingen doorlopen worden en welke
ruimtelijke principes hierbij van toepassing kunnen zijn.


Gebiedsaanpak A9-zone
Ontwerptraject A9
Opwekking van hernieuwbare energie langs of in de buurt van infrastructuur is een
veelvoorkomende keuze in de deelregio’s. Hiervoor bestaat echter geen generieke
aanpak. Een one size fits all-aanpak doet geen recht aan de landschappelijke context
waar de infrastructuur zich in begeeft. Het is dus van belang om rekening te houden
met de karakteristieken van zowel het landschap als van de infrastructuur. De A9-zone
van Haarlem tot aan Alkmaar is een snelweg die een groot deel van de provincie
doorsnijdt en waarlangs door verschillende gemeenten zoekgebieden zijn ingetekend,
direct gekoppeld aan, of in de directe omgeving van de weg. In een ontwerptraject zijn
de (on)mogelijkheden van duurzame energieopwekking langs de A9 verkend (zie katern
Thematafels voor meer toelichting over het proces en de volledige uitwerking van het
traject).




4   Zie voor meer informatie het Katern Thematafels.
5   Zie ook katern Thematafels.



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021             19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Principes
Door gebruik te maken van overkoepelende ruimtelijke principes bij de concretisering,
kunnen de landschappelijke kwaliteiten worden behouden en/of bevorderd. Wanneer de
inpassing van zonne- en/of windenergie op een consistente en eenduidige manier
gebeurt, kunnen hiermee de identiteit en samenhang van de A9-zone worden versterkt.
Uit de verschillende werksessies is een aantal kansrijke principes naar voren gekomen:
•     Benutten van restruimtes: knooppunten en verzorgingsplaatsen. Op en rondom
      knooppunten zijn veel kleinere en grotere restruimtes te vinden die met zonne-
      en/of windenergie kunnen worden gecombineerd. Naast de ruimte binnen de
      knoop kan het voor een aantal knooppunten, vanuit het principe van ‘clustering’,
      interessant zijn om ook naar de ruimte direct rond het knooppunt te kijken voor
      energieopweklocaties. Bij verzorgingsplaatsen zijn ook veel restruimtes te benutten
      en bestaat tevens de mogelijkheid om parkeren te overkappen met zonnepanelen.
•     Benutten van geluidsschermen en -wallen. Langs de A9 ligt een aantal
      geluidsschermen en -wallen. Deze zijn goed te combineren met het opwekken van
      zonne-energie. Op deze locaties kan eventueel ook de berm van de A9 worden
      benut.
•     Multifunctionele stedelijke randen. Ook bij de stedelijke randen langs de A9 liggen
      kansen om zonne-energie in te passen, bijvoorbeeld gecombineerd met het
      verbeteren van natuur- of recreatiewaarden.


Van ruimtelijke samenhang naar inpassing en ruimtelijke kwaliteit
Naast ruimtegebruik en -samenhang op (boven)regionaal niveau, is ook de
ruimtelijke kwaliteit op projectniveau van belang. Voor alle zoekgebieden geldt
dat na de vaststelling van de RES 1.0 moet worden bekeken hoe een
duurzame opwek zo optimaal mogelijk in de omgeving kan worden ingepast.
Daarbij gaat het om het zuinig gebruik van ruimte door meervoudig
ruimtegebruik, en combinaties van hernieuwbare opwek met andere opgaven
zoals biodiversiteit, waterhuishouding, recreatiewerken of natuurontwikkeling.
Bij nieuwe ontwikkelingen wordt ernaar gestreefd dat:




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021              20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>•     nieuwe projecten de landschappelijke waarde en natuurwaarde van het
      gebied verbeteren;
•     negatieve effecten op de natuur en omgeving worden gemitigeerd
      (bijvoorbeeld door middel van een gebiedsfonds).


    Advies jongeren: “Creatief naar een nieuw normaal”
    We moeten niet in het verleden blijven hangen, maar een balans zoeken tussen
    ‘polderen’ en het halen van de klimaatdoelstellingen. De inpassing van duurzame
    energie kan creatiever om draagvlak te vergroten, zonder dat hierbij de
    doelgerichtheid uit het oog moet worden verloren. Jongeren kijken vooral naar
    meervoudig ruimtegebruik en het combineren van functies.

    Voor de inpassing van zonne-energie in het landschap moet op een planmatige
    manier gewerkt worden aan het versterken van de biodiversiteit. Daarnaast moet er
    ruimte zijn voor innovatieve manieren van inpassing, zoals drijvende zonnevelden.
    Om de inpasbaarheid van windenergie te vergroten moet zoveel mogelijk gebruik
    worden gemaakt van locaties waar al sprake is van geluidshinder en
    ‘horizonvervuiling’. Je moet duurzame opwek overal tegenkomen. Ook op
    onverwachte plekken en in verrassende vormen.


Samenhang met omliggende RES-regio’s
De energietransitie vraagt om een integrale benadering en om een passende
weging van belangen. Dat is nog van groter belang in gebieden die qua
ruimtelijke kwaliteit uniek en kwetsbaar zijn. In die gebieden lopen veel
ontwikkelingen gelijktijdig. Zonder passende afstemming kan dit tot
onsamenhangende keuzes leiden. Dit geldt ook voor gebieden die RES-regio-
overstijgend zijn, zoals het IJsselmeergebied dat zich over meerdere RES-
regio’s uitstrekt. Als RES-regio’s hebben we een verantwoordelijkheid om
keuzes die regio-overstijgende effecten kunnen hebben, af te stemmen met
omliggende RES-regio’s. Zowel in provinciaal beleid als in rijksbeleid (de
Nationale Omgevingsvisie) wordt het belang van dit soort gebieden benadrukt.
Voor dit soort regio-overstijgende gebieden wordt in samenwerking met de
relevante overheidspartijen zoals het ministerie van Buitenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties en Rijkswaterstaat gewerkt aan gedeelde uitgangspunten
voor hernieuwbare energieopwekking.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021               21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>2.5 Energie-infrastructuur
De opgave voor het elektriciteitsnet als gevolg van het
Klimaatakkoord is groot: in tien jaar moet meer werk
gerealiseerd worden dan in de afgelopen veertig jaar.
Systeemefficiëntie is daarom een van de aspecten van het
afwegingskader. Uit de netimpactanalyse bij de RES blijkt dat
het elektriciteitsnet nog efficiënter kan worden gebruikt. Hoe
slimmer we met het elektriciteitsnet omgaan, hoe minder
gevolgen er zijn voor de schaarse ruimte, doorlooptijden en
maatschappelijke kosten. Dit beïnvloedt ook het draagvlak en
maakt de RES haalbaar en betaalbaar voor de regio.



Wat is een netimpactanalyse?
Een robuuste energie-infrastructuur is randvoorwaardelijk voor een
toekomstbestendige regio en dus ook voor het realiseren van de ambities in de
RES en het Klimaatakkoord. Immers, als energie opgewekt is, moet deze via
de energie-infrastructuur naar de verbruikers toe. De netbeheerder bekijkt in
hoeverre de ambitie voor duurzame opwek past op de huidige energie-
infrastructuur en doet aanbevelingen voor manieren waarop de ambitie van de
regio voor 2030 aangesloten kan worden. In deze paragraaf staan de
belangrijkste uitgangspunten, de stand van zaken en de bevindingen van de
netimpactanalyse van netbeheerder Liander voor de energieregio Noord-
Holland Noord (zie bijlage 3, Netimpactanalyse Liander, voor de volledige
analyse) 6.


Ontwerpprincipes om het bestaande elektriciteitsnet zo slim en efficiënt
mogelijk te gebruiken
De transitie van fossiele brandstoffen naar duurzame energie betekent dat het
elektriciteitsnet moet worden verzwaard en uitgebreid. Dat is een gigantische
operatie met grote maatschappelijke impact. Een operatie die bovendien veel
tijd, geld en mankracht kost. Het is onmogelijk om alle aanpassingen
tegelijkertijd te doen. Om de doelstellingen voor 2030 te kunnen halen, is het
belangrijk om zo efficiënt mogelijk te werk te gaan. Door het bestaande
elektriciteitsnet slim te gebruiken, zijn er minder kabels, uitbreidingen en
nieuwe transformatorstations nodig. Dit scheelt tijd, hectares aan schaarse




6   De netimpactanalyse van de RES 1.0 is een momentopname. Liander heeft gerekend met de
maximale opwekpotentie van de zoekgebieden (p.4 van de netimpactanalyse), zoals deze in
februari 2021 bekend waren. De ambitie van de regio is lager dan de maximale potentie. De
bevindingen en aanbevelingen van de netimpactanalyse blijven echter van belang.



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                  22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>ruimte en miljoenen aan (maatschappelijke) kosten die we anders terugzien op
onze energierekening. Dat kan helpen om draagvlak te krijgen voor gebieden
waar nu al wind- of zonne-energie aangesloten kan worden. Zo blijft de
energietransitie haalbaar, betaalbaar en toekomstbestendig. Om tot een
efficiënte energietransitie te komen, adviseert Liander de volgende vijf
ontwerpprincipes voor de energie-infrastructuur:
1. Benut de bestaande energie-infrastructuur optimaal. Sluit nieuwe
      projecten voor het opwekken van energie aan op plekken waar nu ruimte
      op het net is.
2. Combineer opwek en verbruik. Plaats projecten voor het opwekken van
      energie in de buurt van plekken waar veel energie nodig is. Zo
      minimaliseren we het energietransport over lange afstanden.
3. Zorg voor een constante productie van energie. Combineer zon en wind in
      een 50/50-vermogensverdeling, omdat zon en wind verschillende
      opwekpieken hebben.
4. Cluster projecten voor duurzame opwek. Zet in op grootschalige projecten.
      Het is makkelijker om eenmalig aanpassingen te doen in een groot gebied,
      dan meerdere aanpassingen in kleinere gebieden.
5. Gebruik slimme technische oplossingen, zoals cable pooling (zon en wind
      combineren op één aansluiting) en curtailment (beperken van de
      opwekpiek). Zie bijlage Netimpactanalyse (p.66-67) voor meer uitleg en de
      handreiking Slimme energiecombinaties in de regio.


Wat is de huidige situatie van het elektriciteitsnet?
In Noord-Holland Noord groeit de vraag naar energie door elektrische
mobiliteit en energie-intensieve sectoren, zoals de glastuinbouw en
datacenters. Bovendien worden op sommige plekken veel nieuwe woningen
gebouwd. Ook wordt er veel energie opgewekt, onder meer in zonneparken. In
de Wieringermeer staat bovendien het grootste Nederlandse windmolenpark
op land, met 99 windturbines. Het elektriciteitsnet raakt op steeds meer
plekken vol. In dunbevolkte gebieden was tot voor kort relatief weinig vraag
naar stroom en vermogen om energie terug te leveren. Daarom zijn de kabels
van oudsher lang en dun. Maar in deze gebieden wordt tegenwoordig juist veel
duurzame energie opgewekt. Daardoor groeit de vraag naar vermogen op deze
netten, terwijl de capaciteit daarvoor vaak niet toereikend is.


“Zijn we deze avond niet te veel
luchtkastelen aan het bouwen, als we niet
zeker weten of de infrastructuur het wel
aankan?”
Deelnemer lokale bijeenkomst Medemblik




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021           23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>                                                           Een veranderend energiesysteem
                                                           Van eenrichtingsverkeer (van grote
                                                           elektriciteitscentrales naar gebruikers)
                                                           naar tweerichtingsverkeer, waarbij op
                                                           verschillende netvlakken duurzame
                                                           energie wordt ingevoed. Het
                                                           elektriciteitsnet is hier nog onvoldoende
                                                           op aangepast, waardoor knelpunten
                                                           ontstaan. Zo kan het voorkomen dat de
                                                           kabel in de straat onvoldoende capaciteit
                                                           heeft voor teruglevering door zon op dak
                                                           terwijl een windpark in dezelfde
                                                           gemeente wel kan worden aangesloten
                                                           omdat er beschikbare capaciteit op het
                                                           transformatorstation is.




Liander werkt hard aan het versterken van de energie-infrastructuur. Maar
het tempo waarin nu zonneweides en zonnepanelen op daken worden
gerealiseerd, kan de netbeheerder niet bijhouden. Tijdige afstemming en
samenwerking met de netbeheerder is essentieel. Daarom is netbeheerder
Liander nauw betrokken bij de RES Noord-Holland Noord. Een actueel
overzicht van beschikbare transportcapaciteit voor het afnemen en
terugleveren van elektriciteit is hier te vinden.

Impact van de Regionale Energiestrategie 1.0
In de RES 1.0 ligt de focus met name op zonne-energie – zowel
zonneweides als zon op dak – en heeft windenergie een kleiner aandeel.
Het algemene beeld is dat dit een ongunstige ontwikkeling is voor de
energie-infrastructuur, want juist een een-op-een verhouding tussen het
vermogen van zon en wind is optimaal voor de belasting van het
elektriciteitsnet. De analyse van netbeheerder Liander met betrekking tot
de impact van de Regionale Energiestrategie 1.0 van Noord-Holland Noord
op het elektriciteitsnet (zie bijlage Netimpactanalyse) bevestigt dit beeld.
Uit deze analyse blijkt dat in de gebieden waar de regio stroom wil
opwekken, de capaciteit op veel plekken niet toereikend is.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021        24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre> Impact op stationsniveau op basis van de RES 1.0




Dit zijn de belangrijkste bevindingen uit de netimpactanalyse:
• Op dit moment raken al steeds meer stations overbelast, ondanks het
    feit dat er hard gebouwd wordt aan uitbreiding van energie-
    infrastructuur, bijvoorbeeld door de recente bouw van de
    transformatorstations De Weel en Middenmeer. Kijkend naar de
    huidige energie-infrastructuur en de opwekpotentie in de RES 1.0, dan
    is de verwachting dat:
         o Zestien transformatorstations vóór 2030 de maximale
             capaciteit hebben bereikt.
         o Tien transformatorstations voldoende capaciteit hebben tot
             2030 om duurzaam opgewekte energie te leveren aan het
             elektriciteitsnet.
• In de RES 1.0 is een groot zoekgebied in de Wieringerhoek
    (IJsselmeer) met zonneatollen. De opwekpotentie van dit zoekgebied
    is dermate groot dat de verwachting is dat dit rechtstreeks wordt
    aangesloten op de landelijke netbeheerder van de hoogspanning,
    TenneT. Dit zoekgebied is dan ook niet meegenomen in de analyse
    door Liander, de regionale netbeheerder. TenneT geeft echter wel op
    pagina 30-31 van de Netimpactanalyse (bijlage 4) een toelichting met




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021       25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>      betrekking tot de mogelijkheden voor aansluiting op het
      hoogspanningsnet.
•     De grootschalige opwek van zonne-energie is voor alle deelregio’s de
      belangrijkste oorzaak voor het bereiken van de maximale capaciteit op
      de transformatorstations. Zon op dak brengt daarnaast grote
      uitdagingen met zich mee in de lokale netten. De versnippering van
      zon op dak zorgt over de hele deelregio voor een grote uitdaging in de
      maakbaarheid van de RES. De piekbelasting van zon op dak zorgt
      ervoor dat Liander veelal lagergelegen netdelen
      (transformatorstations, kabels) moet verzwaren. Dit is een enorme
      opgave, omdat daarvoor veel straten opengebroken moeten worden.
      Deze werkzaamheden kennen vaak lange doorlooptijden, brengen hoge
      maatschappelijke kosten en mogelijke overlast met zich mee. Zonder
      coördinatie heeft dit grote impact op de omgeving en invloed op de
      haalbaarheid naar 2030.
•     Elektrische mobiliteit vraagt in alle deelregio’s veel energie; de sterke
      groei draagt bij aan de overbelasting van het elektriciteitsnet. Hier ligt
      wel een kans om het elektriciteitsnet te ontlasten door overdag
      elektrisch te laden wanneer de zon het hardst schijnt. Alleen met
      directe koppeling van vraag en aanbod haal je druk van het net af.
•     Om de opwekpotentie van de RES 1.0 aan te kunnen sluiten, moet
      Liander de bestaande overbelaste transformatorstations uitbreiden én
      nieuwe stations realiseren. Dit betekent vier nieuwe én twaalf uit te
      breiden stations. In kosten, ruimte en tijd betekent dit globaal:




Alleen al in 2020 investeerde Liander ruim 250 miljoen euro in de regio
Noord-Holland en sloot het gemiddeld zo’n 720 zonne-installaties per
week aan (een groei van 30 procent!). Dus het gaat sneller én er is veel
mogelijk. Toch blijft het een grote uitdaging om alle zoekgebieden in de
RES 1.0 vóór 2030 aan te sluiten. Liander verwacht 50 procent van de
benodigde uitbreidingen en nieuwe transformatorstations voor 2030 te
kunnen realiseren. Het gaat dan om drie nieuwe stations en vijf
uitbreidingen die gaan helpen om een groot deel van de RES-
zoekgebieden aan te sluiten. Deze transformatorstations zijn opgenomen
in de investeringslijn van Liander tot 2030 en worden reeds verkend of
voorbereid. De netbeheerder kijkt voor nieuwe stationslocaties ook verder
vooruit dan 2030 in haar netvisie tot 2050. Daaruit blijkt dat bijna de
totale omvang van de RES-potentie in te passen is in het net van de



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021           26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>toekomst. Daarvoor moet nog veel gebeuren en is regionale samenwerking
noodzakelijk. Bovendien heeft Liander voldoende zekerheid en
concreetheid in de RES-plannen nodig om investeringen te kunnen
verantwoorden, en te zorgen voor een tijdige realisatie. Daarom is het van
belang om, naast uitbreidingen van de energie-infrastructuur, ook in te
zetten op slim gebruik van deze infrastructuur.

Wat gaat de energieregio doen?
De omvangrijke investeringen in de energie-infrastructuur worden
uiteindelijk door de inwoners en bedrijven betaald. Bovendien heeft deze
infrastructuur zowel boven- als ondergronds een aanzienlijke ruimtelijke
impact en kent de aanleg vaak lange doorlooptijden. Daarom is het, naast
de noodzakelijke uitbreidingen van deze infrastructuur, belangrijk dat de
regio inzet op slim gebruik hiervan. Op deze wijze zijn er minder kabels,
uitbreidingen en nieuwe transformatorstations nodig, en draagt
systeemefficiëntie bij aan een haalbare, betaalbare en
toekomstbestendige RES.

1. We maken systeemefficiënte keuzes. Dat scheelt tijd, geld en ruimte,
   zonder dat concessies in de ambitie nodig zijn. Door bijvoorbeeld het
   opwekpotentieel in een aantal zoekgebieden minimaal te verlagen,
   vallen deze zoekgebieden wel binnen de huidig beschikbare
   transportcapaciteit. Of door zon en wind te combineren op één
   aansluiting kan er meer opwek worden aangesloten op datzelfde
   transformatorstation met alleen zon. Op deze manier kan de ambitie
   gehaald worden zonder een aantal stations uit te breiden of nieuw te
   bouwen. De tijd- en ruimtewinst die hiermee worden behaald, helpen
   te versnellen op andere (opwek)locaties.
2. We willen het zon-op-dakpotentieel coördineren. Voor zon op dak is
   veel draagvlak, maar dit potentieel brengt enorme uitdagingen voor
   het elektriciteitsnet met zich mee. Begin eerst op daken die geclusterd
   liggen of waar een hoog constant verbruik van energie is. Dit zorgt
   voor minder uitbreidingen van kabels en minder transport van energie
   doordat de opgewekte energie tegelijkertijd verbruikt wordt op deze
   locaties. Bedrijventerreinen zijn hiervoor, vanuit slim gebruik van het
   elektriciteitsnet, in de regel een goed startpunt. Ook het lokaal
   samenwerken aan (innovatieve) oplossingen om slimmer om te gaan
   met het huidige elektriciteitsnet, kan hier deel van uitmaken.
3. We concretiseren zoekgebieden verder in een gezamenlijk regionaal
   uitvoeringsprogramma. Zo kan per zoekgebied worden vastgesteld
   wanneer de grootschalige opwek in het gebied kan
   worden aangesloten en wat de tijdslijnen daaraan vooraf zijn. Dit
   vergroot de haalbaarheid van de RES-doelstellingen.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021      27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>2.6 Effecten
Door de verschillende maatschappelijke en financiële effecten van
energieprojecten in beeld te brengen, wordt het makkelijker om alternatieven
of varianten te vergelijken. Het in beeld brengen van de effecten is geen doel
op zich, maar kan helpen bij de verdere besluitvorming over de zoekgebieden.


Effectbepaling tot de RES 1.0
In het traject tot de RES 1.0 heeft Noord-Holland Noord al op verschillende
manieren aandacht besteed aan de effecten 7. Er is onderzoek gedaan naar de
effecten en de beoordeling van de effecten (directe economische effecten,
indirecte economische effecten, kosten en exploitatie, effecten op natuur,
landschap, ruimtegebruik en hinder en energieopwekking en -gebruik)8. Dit
was een algemeen onderzoek, niet gericht op specifieke locaties. Vervolgens
zijn de effecten op natuur, landschap, ruimtegebruik, kosten en opbrengsten
van verschillende scenario’s in beeld gebracht. Dit hielp bij het vergelijken van
de scenario’s en het komen tot de zoekgebieden. Daarnaast is in de concept-
RES een beoordeling op hoofdlijnen van de effecten op natuur en landschap
gemaakt op het niveau van de RES-regio. Voor de kosten en opbrengsten zijn
in de concept-RES de aandachtspunten in beeld gebracht op het niveau van de
RES-regio.


Deze effectbeoordelingen sluiten aan bij het abstractieniveau van de concept-
RES en de RES 1.0. Detailonderzoeken naar leefbaarheidseffecten zoals
geluid, zicht, slagschaduw en ecologische veldonderzoeken, zijn nog geen
onderdeel van de RES 1.0. Dergelijke onderzoeken zijn pas zinvol op lokale
schaal, omdat deze afhangen van de precieze locatie en van de concrete scope
van het project (zoals omvang, type windturbine, wijze van aanleg enz.). Deze
onderzoeken zullen dan ook pas plaatsvinden in het kader van bijvoorbeeld het
nader uitwerken van het zoekgebied, het opstellen van het omgevingsplan of in
het kader van de omgevingsvergunning.


Ook voor de effecten op de netinfrastructuur zijn al de nodige onderzoeken
uitgevoerd. Liander heeft zowel voor de concept-RES als voor de RES 1.0 een
netimpactanalyse uitgevoerd, waarin de netbeheerder inzicht geeft in de
effecten op kosten en ruimtegebruik van de benodigde netinfrastructuur.




7   Zie voor meer details het katern RES 1.0 en MER en milieueffecten.
8   Zie ook document expertsessies.



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                       28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Daarnaast hebben de provincies Noord-Holland en Flevoland onderzoek 9 laten
uitvoeren naar de werkgelegenheidseffecten in Noord-Holland.


In aanloop naar de RES 1.0 is een aantal zoekgebieden verder onderzocht.
Daarbij zijn voor enkele zoekgebieden ruimtelijke impactstudies natuur en
landschap opgesteld. Waar mogelijk zijn de uitkomsten verwerkt in de
gebiedspaspoorten10. In onderstaand kader is aangegeven wat de wijzigingen
ten opzichte van de concept-RES betekenen voor de effecten op het gebied van
natuur, landschap, kosten en opbrengsten.


Verschil tussen de concept-RES en de RES 1.0: wat valt op voor de effecten natuur en
landschap, en kosten en opbrengsten?
Natuur en landschap
Op het schaalniveau van de regio is iets te zeggen over de gewijzigde effecten op
natuur en landschap. Ten opzichte van de concept-RES zijn in Noord-Holland Noord
enkele zoeklocaties voor windenergie afgevallen, zoals op Texel, in het IJsselmeer, aan
de Hondsbossche Zeewering en nabij Uitgeest en het Alkmaardermeer. Het afvallen van
de zoeklocaties voor wind aan de kusten voorkomt negatieve effecten op natuur, zoals
voor de hierdoorheen lopende migratieroutes van vogels en vleermuizen. Het afvallen
van de zoeklocatie voor windenergie op het IJsselmeer voorkomt de aantasting van
openheid. Het afvallen van de windlocaties bij Uitgeest en het Alkmaardermeer
voorkomt aantasting van verschillende landschappelijke en cultuurhistorische waarden,
zoals UNESCO-gebied, weidevogelkerngebied, een provinciaal monument en een
aardkundig monument.


Kosten en opbrengsten
De kosten en opbrengsten zijn sterk afhankelijk van de locatie en exacte uitwerking. Op
het schaalniveau van de regio is het mogelijk iets te zeggen over de gewijzigde effecten
op de kosten. Het toevoegen van de grootschalige zonneatollen op het IJsselmeer in
het zoekgebied is een keuze voor een kostenefficiënte inpassing van duurzame
energieopwekking. Door de schaal van deze energieopwekking zouden de zonneatollen
aangesloten moeten worden met een hoogspanningsaansluiting. Dit is kostenefficiënter
dan plannen van dezelfde omvang op middenspanning aan te sluiten. In regio Alkmaar
is bij de concretisering van de zoekgebieden rekening gehouden met de energie-
infrastructuur. In de aanpak is de kostenefficiëntie beschouwd en dit heeft een positief
effect op het efficiënt gebruik (lagere kosten) van de energie-infrastructuur.




9   Zie Onderzoek naar de werkgelegenheidseffecten van de energietransitie in Noord-Holland en
Flevoland.
10   Zie online RES-viewer.



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                    29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Voor de overige zoekgebieden zullen de kosten en opbrengsten richting de RES 2.0 en
verder nog in beeld gebracht moeten worden. Zoekgebieden met relatief hoge kosten
worden niet op voorhand uitgesloten hoewel dit de uitvoerbaarheid zal verkleinen. De
keuzes hierin moeten op basis van een brede belangenafweging worden gemaakt. De
netbeheerder heeft in de netimpactanalyse aanbevelingen gedaan om kosten, tijd en
ruimte te besparen.



Effectbepaling na de RES 1.0
Met de verdere concretisering van de zoekgebieden in de komende jaren
richting RES 2.0 en de borging in omgevingsbeleid, zullen de
maatschappelijke en financiële effecten en de effecten op de energie-
infrastructuur, voor zover mogelijk en nodig, verder in beeld worden gebracht.
Gemeenten kunnen voor deze beleidsafwegingen gebruikmaken van
verschillende afwegingsmethoden. Belangrijke vragen daarbij zijn hoe en
wanneer belanghebbenden worden betrokken en welke effecten van belang
zijn. Zo zet de effectenmatrix de effecten alleen op een rij, worden in een
multicriteria-analyse effecten ten opzichte van elkaar gewogen, geeft een
businesscase inzicht in de financiële gegevens en leidt een maatschappelijke
kosten-batenanalyse tot inzicht in maatschappelijk rendement. Om de
besluitvorming zo zorgvuldig mogelijk te laten plaatsvinden, zullen gemeenten
moeten bepalen of, en zo ja welke afwegingsmethode ze het best kunnen
toepassen tijdens de verschillende momenten van besluitvorming.


Gezondheidsaspecten en de RES
De RES is de uitwerking van een deel van de in het nationaal Klimaatakkoord gemaakte
afspraken met als doelstelling de uitstoot van broeikasgassen substantieel te verlagen.
De energietransitie, het stap voor stap overgaan van fossiele brandstoffen naar
duurzame opwek van energie, zorgt hiermee ook voor een schonere en duurzamere
leefomgeving. Zo wordt met het vervangen van bijvoorbeeld kolencentrales niet alleen
CO2-uitstoot gereduceerd, maar ook de hoeveelheid stikstofdioxine, zwaveloxide en
kwik.


Het middel mag niet erger zijn dan de kwaal. Het opwekken van duurzame energie met
zonneweides en windturbines, het verwarmen en koelen van gebouwen door het gebruik
van warmte en koude uit oppervlaktewater, afvalwater of drinkwater, mogen ons niet
voor nieuwe gezondheidsrisico’s stellen. Daarom is hier bij het opstellen van de RES
rekening mee gehouden. Dit geldt in het bijzonder voor de hinder en geluidsoverlast
van windturbines. De hoeveelheid geluid die een windturbine produceert is afhankelijk
van de windsnelheid, het bouwjaar en de hoogte van de turbine. Nieuwe windturbines
produceren minder geluid. Hogere turbines draaien langzamer en maken daardoor
minder geluid. In de wet staat dat het geluid van een windturbine gemiddeld per jaar




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021             30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>niet meer dan 47 decibel mag zijn, gemeten op de gevel van een woonhuis. ’s Nachts
mag dit niet meer dan gemiddeld 41 decibel zijn. Ter vergelijking: het geluidsniveau
van een gesprek is 60 decibel, dat van een drukke verkeersweg op 100 meter afstand is
80 decibel en van een opstijgend vliegtuig op 200 meter hoogte 100 decibel (zie ook
het informatieblad van Rijksdienst voor Ondernemend Nederland). Voordat een
vergunning voor een windturbine kan worden afgegeven, is het verplicht een onderzoek
uit te voeren naar de geluidscontouren. In een vergunning kunnen voorwaarden worden
gesteld aan de mate van hinder en kunnen maatregelen opgenomen worden om de
hinder binnen bepaalde normen te houden. Hierbij mag het bevoegd gezag strengere
normen hanteren dan wettelijk vastgesteld.


Veel mensen maken zich hierbij zorgen over het zogenoemde laagfrequent geluid (lage
tonen) van windturbines. Bij het opstellen van de RES wordt steeds weer
gebruikgemaakt van de meest actuele inzichten. Op dit moment zijn dit vooral de
studies uitgevoerd door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).


In Nederland accepteren we een bepaalde mate van hinder. Dat geldt voor bijna alles
wat in de openbare ruimte wordt gedaan. Denk bijvoorbeeld aan de bouw van wegen en
het bijkomende lawaai van wegverkeer. Via milieuwetgeving zijn normen gesteld aan de
hoeveelheid geluid die windturbines mogen veroorzaken. Hiervoor wordt voor
windturbines gebruikgemaakt van de in de Activiteitenregeling milieubeheer
beschreven reken- en meetvoorschriften.



Advies jongeren: de wortel en de stok
De energietransitie moet zichtbaarder zijn: “We moeten er bij wijze van spreken
constant tegenaan lopen.” Wil de RES enige kans van slagen hebben, dan is het van
groot belang dat de kosten en baten van de energietransitie duidelijk zijn voor
inwoners, bedrijven en andere stakeholders. Bovendien moet het lonen om nu in te
stappen. De overheid moet inwoners subsidiëren naar financiële draagkracht om te
voorkomen dat inwoners met meer financiële middelen ook meer profiteren van de
energietransitie.

Het opleggen van boetes is minder effectief om de slagingskans van de RES te
vergroten. Dit is een laatste redmiddel om ‘achterblijvers’ in beweging te brengen.
Wanneer er toch boetes worden opgelegd, bijvoorbeeld voor milieuovertredingen,
gebruik die dan nu al als investeringspotje voor inwoners, woningcorporaties en
bedrijven die wel (willen) bijdragen aan de energietransitie.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021               31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>3. Regionale Structuur Warmte
Het deel van de RES dat over warmte gaat, heet de Regionale Structuur
Warmte (RSW). Elke energieregio maakt een RSW. De RSW beschrijft hoe de
beschikbare warmtebronnen en de warmtevraag in de regio op een logische,
efficiënte en betaalbare wijze aan elkaar kunnen worden gekoppeld en welke
consequenties dit heeft voor het aanleggen van warmtenetten. In de RES gaat
het vooral over bovengemeentelijke warmtebronnen: grotere warmtebronnen
die relevant kunnen zijn voor het invullen van de warmtevraag in meerdere
gemeenten.


Parallel aan het RES-traject ontwikkelen gemeenten een zogeheten
Transitievisie Warmte (TVW). In de TVW wordt op buurtniveau inzicht gegeven
in de best passende warmtetechnieken (warmtenetten, of bijvoorbeeld het
gebruik van warmtepompen) en wordt nagedacht over de volgorde van het
aardgasvrij maken van buurten. De TVW’s zijn een verantwoordelijkheid van de
gemeenten, niet van de RES-regio’s. De RES maakt geen keuze in welk type
warmtevoorziening waar wordt toegepast, dat doen de gemeenten in hun TVW.


De RSW levert inzichten op over de beschikbare
bovengemeentelijke warmtebronnen die
meegenomen kunnen worden in de TVW.
Andersom vormen de TVW’s en de bijbehorende
uitvoeringsplannen input voor de Regionale
Structuur Warmte. Deze wisselwerking is dus een
iteratief proces (zie figuur).


In deze RSW wordt inzicht gegeven in de warmtevraag, het aanbod van
warmtebronnen en de (regionale) warmte-infrastructuur. Ook worden de
context en regionale samenwerking beschreven. De focus ligt daarmee op
kansen voor (grootschalige) warmtenetten. Lokaal worden de kansen voor
overige technieken (warmtepompen en lokale warmtenetten) in de TVW in
beeld gebracht.


 De eenheid die voor warmte-energie wordt gebuikt is joule. In de RES wordt met
 name gesproken over energie uit elektriciteit, waarbij de eenheid wattuur wordt
 gebruikt. Deze getallen zijn eenvoudig naar elkaar om te rekenen:
 1 TWh komt overeen met 3,6 PJ.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021            32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>3.1        Warmtevraag
Met warmtevraag wordt bedoeld: de vraag naar warmte voor
ruimteverwarming en warm tapwater. Deze vraag komt vanuit woningen en
gebouwen, landbouw (met name glastuinbouw) en de industrie. Er is vooral
veel bekend over de huidige verwarmingsvraag van woningen en gebouwen in
de energieregio. Deze hebben ook de grootste vraag naar warmte 11. Het
bedrijfsleven en industrie hebben daarnaast nog een warmtevraag voor de
bedrijfsprocessen. Daar gaat de RSW niet over.


Woningen en gebouwen
De warmtevraag valt uiteen in een vraag voor woningen en een vraag voor
andere gebouwen: kantoren, ziekenhuizen en scholen. De warmtevraag in
Noord-Holland Noord wordt gedomineerd door woningen. De totale
warmtevraag voor woningen is ongeveer 10 PJ. De totale warmtevraag voor
andere gebouwen is veel minder, namelijk circa 4 PJ (zie Fout!
Verwijzingsbron niet gevonden.38). De warmtevraag in de dienstverlening is
het hoogst in de gemeente Alkmaar, gevolgd door Den Helder en Hoorn. De
verdeling in de warmtevraag voor woningen en gebouwen in de regio is
weergegeven in onderstaand kaartbeeld.




11   Gegevens hierover zijn opgehaald vanuit de analysekaarten van het NP RES. Voor landbouw en
industrie is gebruikgemaakt van gegevens van de systeemstudie Noord-Holland.



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                   33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Warmtevraag voor de woningen en gebouwen in Noord-Holland Noord, uitgedrukt in
woningequivalenten12.




Huidige warmtevraag woningen en utiliteit in Energieregio Noord-Holland Noord (Bron:
Analysekaarten NP RES, 2020)’

                                 WONINGEN                  UTILITEIT
                                 Warmtevraag 2017 (PJ)     Warmtevraag 2017 (PJ)



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021              34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre> Regio Alkmaar                                             4,8                             2,1
 Kop van Noord-
 Holland                                                   2,6                             1,7
 Westfriesland                                             2,9                             1,1
 Totaal RES NHN                                          10,3                              4,9


Landbouw
De warmtevraag van de landbouw komt met name voort uit de glastuinbouw.
De exacte warmtevraag van de landbouw is niet bekend. Indicatief ligt de
warmtevraag ergens tussen de 0,7 en 6,5 PJ. De ligging van de
glastuinbouwclusters zijn ook weergegeven in bovenstaande figuur.


Industrie
Ook de warmtevraag van de industrie in Noord-Holland Noord is niet volledig
bekend. Dit komt doordat aardgas in de industrie niet enkel wordt ingezet voor
ruimteverwarming, maar ook wordt gebruikt voor het aandrijven van
processen. De totale vraag van de industrie naar zowel proces- als
verwarmingsenergie komt neer op circa 2,5 tot 4,7 PJ.


Effecten van besparing
De getallen voor woningen en gebouwen gaan nog niet uit van de effecten van
besparing. Wanneer woningen en gebouwen worden geïsoleerd, zal de
warmtevraag dalen. Het energieverbruik gaat daarbij niet naar nul.
Voorbeeld: de isolatie van een woning met een huidig energielabel E naar label B
levert een energiebesparing op van circa 24 procent13. De gemeenten in de
energieregio werken actief aan het stimuleren van energiebesparing (zie
hiervoor de katern Rollen, kader en instrumenten van overheden).


Voor de glastuinbouwsector geldt dat de warmtevraag in grote mate
afhankelijk is van de gebruikte teelttechnieken. Ook zijn nieuwe kasconcepten,
zoals gesloten kas en gestapelde teelt, in ontwikkeling waardoor de
warmtevraag nog kan dalen. Voor industrie worden de plannen voor
verduurzaming en energiebesparing in de Cluster Energie Strategie
(strategische weergave van de energie en infrabehoefte van grote
industrieclusters) gemaakt.




12   Woningequivalenten zijn een methode om de warmtevraag van kantoren en ander vastgoed
(utiliteit) op te kunnen tellen bij die van woningen. Een woningequivalent is gelijk aan één woning
of 130 m2 utiliteit. Buurten met een warmtevraag lager dan 2 WEQ/ha zijn niet ingekleurd op
deze kaart.
13   Bron: CE Delft.



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                     35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>3.2 Aanbod van warmtebronnen
In deze paragraaf gaan we nader in op de beschikbare warmtebronnen in
Energieregio Noord-Holland Noord14. Hierbij is gekeken of bronnen
bovengemeentelijk relevant zijn en hoe de potentie kan worden geduid. Onder
andere wordt het aanbod van warmte uit restwarmte en omgevingswarmte
(aquathermie en geothermie) besproken. Tot slot wordt kort ingegaan op de
(nog beperkte) rol die hernieuwbaar gas als warmtebron voor de gebouwde
omgeving kan spelen.


Niet alle warmtebronnen zijn bovengemeentelijk relevant
Niet alle warmtebronnen zijn relevant voor bovengemeentelijke
warmtelevering. Het is economisch gezien interessant om warmte over de
gemeentegrenzen heen te transporteren wanneer de warmte een voldoende
hoog temperatuurniveau heeft. Bronnen met een leveringstemperatuur van
boven de 70ºC zijn daarmee geschikt voor (regionaal) transport, maar het is
economisch wel voordeliger om deze dicht bij de bron in te zetten.
Voorbeelden zijn restwarmte en geothermie. Warmtebronnen met een lagere
leveringstemperatuur (lager dan 70ºC, maar vaak met temperaturen rond de
40ºC) zijn minder geschikt als bron voor regionaal warmtetransport.
Voorbeelden van lokale bronnen zijn aquathermie, zonthermie en lage
temperatuur-restwarmte uit bijvoorbeeld datacenters. Daar waar veel van deze
bronnen dicht bij elkaar liggen biedt dit wel kansen voor het aanleggen van
een warmtenet op lage temperatuur. Zo’n net kan ook over de
gemeentegrenzen heen uitgelegd worden.


Potentiële warmtebron niet altijd bruikbaar
De theoretische of technische potentie van warmtebronnen zegt vaak nog niet
of deze warmte in de praktijk ingezet kan gaan worden (zie onderstaande
figuur). Soms is er wel een warmtebron, maar geen nabijgelegen vraag. En
zelfs als er vraag is, dan zal deze niet altijd volledig kunnen worden ingezet.
Dat hangt onder andere af van de maatschappelijke acceptatie voor de
warmtebron en de vraag of er een verdienmodel kan worden gevonden zodat
de warmte ook daadwerkelijk kan worden ontsloten. Deze concretere potenties
zijn enkel te bepalen in lokale detailstudies. Deze RSW geeft dan ook enkel de
bekende theoretische potentie van warmtebronnen. Het is daarmee niet zinvol
om de warmtevraag uit de RSW een-op-een te vergelijken met de theoretische
potenties. Wel laten deze potenties zien waar welke warmtebronnen aanwezig
zijn en welke warmtebronnen een hoge, dan wel lage potentie hebben.




14   Het warmtedataregister Noord-Holland biedt een geografisch overzicht van duurzame
warmtebronnen en warmtenetten.



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                   36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>                                Theoretisch
                                 potentieel
                                                           Theoretische
                                                           maximum-
                                                           hoeveelheid
                                 Technisch
                                 potentieel

                                                           Houdt rekening met technische
                                                           beperkingen
                                 Praktisch
                                 potentieel

                                                           Houdt rekening met de match tussen
                                                           vraag en aanbod



                              Inzetbare warmte


                                                           Daadwerkelijk in te zetten warmte




Restwarmte
Restwarmte is warmte uit bedrijfs- en industrieprocessen, die nu naar de lucht
wordt uitgestoten of in het water wordt geloosd. Energieregio Noord-Holland
Noord heeft relatief weinig grote restwarmtebronnen. In Alkmaar is één grote
restwarmtebron aanwezig, namelijk de afvalenergiecentrale van HVC. Verder
ligt er in Anna Paulowna (gemeente Hollands Kroon) een mogelijk interessante
bovengemeentelijk warmtebron vanuit een gascompressorstation van Gasunie.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021      37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Restwarmtebronnen in Noord-Holland Noord




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021   38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Ook restwarmte uit datacenters is een potentiële warmtebron. Deze warmte
heeft een lage temperatuur (30°C), maar de temperatuur kan eventueel met
een warmtepomp nog worden opgehoogd. Op Agriport A7, in de gemeente
Hollands Kroon, zijn verschillende datacenters gevestigd. Uit onderzoek blijkt
de toepassing van restwarmte uit deze datacenters niet realistisch voor de
gebouwde omgeving maar mogelijk wel voor de glastuinbouw. Deze
mogelijkheid wordt door de gemeente Hollands Kroon, samen met de
provincie Noord-Holland en de betrokken bedrijven nader verkend.


Verder heeft de regio lagetemperatuur restwarmtebronnen uit koelprocessen
van bedrijven (zie figuur Restwarmtebronnen in Noord-Holland Noord).
Fabrieken, koel- en vrieshuizen, de ICT-sector en supermarkten gebruiken veel
energie voor hun koelsystemen. Door het koelen wordt lucht of water
(waarmee wordt gekoeld) warmer en zodoende ontstaat er een
restwarmtebron. Dit is echter vaak een relatief kleine bron, die geen
bovengemeentelijke meerwaarde heeft en ook niet kan dienen als
hoofdwarmtebron voor een warmtenet. Echter, wanneer er veel van deze
bronnen bij elkaar liggen, kunnen warmte en koude onderling lokaal worden
uitgewisseld. Een mooi voorbeeld van samenwerking en uitwisseling van
warmte en koude is de Duurzame Ring Heerhugowaard. Op dit bedrijven-
/industrieterrein is in potentie 25 GWh (90.000 GJ) per jaar aan industriële
restwarmte op lage temperatuur beschikbaar, wat goed is voor levering van
warmte aan zo’n 6000 woningequivalenten (WEQ’s) voor nieuwbouwwoningen.


Omgevingswarmte
Omgevingswarmte is warmte uit de directe leefomgeving, zoals het water of de
grond. De belangrijkste bronnen zijn aquathermie en geothermie. Strikt
genomen is ook de lucht een bron van omgevingswarmte, maar hiervan is de
potentie vooral relevant voor de inzet van elektrische warmtepompen. De
locaties van de omgevingswarmtebronnen zijn weergegeven in onderstaande
figuur. Vervolgens wordt ingegaan op de potentie van de verschillende
bronnen.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021        39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Ligging bestaande geothermiebronnen en de aanwezigheid van potentiële bronnen van
omgevingswarmte in Noord-Holland Noord




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021            40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Aquathermie
Aquathermie, ofwel het benutten van warmte en koude uit water, kent drie
typen: thermische energie uit oppervlaktewater (TEO), uit afvalwater (TEA) en
uit drinkwater (TED). De temperaturen van aquathermie zijn laag, waardoor
aquathermie een lokale warmtebron is.


 TEO, TEA en TED
 Bij thermische energie uit oppervlaktewater (TEO) wordt warmte onttrokken uit
 diepe plassen of stromend water. Bij thermische energie uit afvalwater (TEA)
 wordt warmte uit rioolwater of uit de rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI’s)
 gewonnen. Thermische energie uit drinkwater (TED) gebruikt de grotere
 watertransportleidingen en drinkwaterleidingen om warmte aan te onttrekken.
 Voor het inzetten van de warmte uit deze bronnen is veelal (warmte-
 koude)opslag nodig.


Energieregio Noord-Holland Noord wordt omringd door de zee, het IJsselmeer
en het Markermeer. Langs de kusten in de regio is dan ook een grote
theoretische potentie voor het winnen van thermische energie uit
oppervlaktewater. Deze potentie kan niet overal worden benut, want
aquathermie win je het liefst zeer dicht bij de gebouwen die je wilt verwarmen
(maximaal enkele kilometers). Daarnaast moet voor het winnen van de warmte
soms door zekeringen en dijken geboord worden. Het is dan ook nog maar de
vraag of de theoretische potentie van deze wateren ook praktisch kan worden
ingezet. Daarnaast liggen er kansen in de boezemwateren en kanalen van de
polders.


Thermische energie uit afvalwater kan gewonnen worden bij enkele gemalen
en rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI’s), en uit de rioolleidingen van en
naar de RWZI’s. Er zijn gemalen in de hele regio en meerdere
rioolwaterzuiveringsstations, zowel op het vasteland als op Texel. Hiervan
hebben de RWZI’s bij Wervershoof (gemeente Medemblik) en
Geestmerambacht (gemeente Langedijk) de hoogste technische potentie.
Binnen de RES Noord-Holland Noord is al veel bekend over de warmtepotentie
van aquathermie. Voor enkele gemeenten ontbreekt nog de gemeentelijke TEA-
potentie, ofwel de potentie van de gemeentelijke riolen. In opdracht van de
provincie Noord-Holland wordt deze potentie nader onderzocht. Dit onderzoek
wordt medio 2021 opgeleverd. De data worden ontsloten via het online
warmtebronnenregister Noord-Holland. De waterschappen van Noord-Holland
onderzoeken de mogelijkheden van aquathermie en willen de regio helpen bij
de inzet ervan. Er is een actieagenda opgesteld voor de ontwikkeling van
aquathermie. Deze is opgenomen in de katern Thematafels.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021              41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Tot slot kan ook uit de drinkwaterpersleidingen die door de regio lopen
thermische energie worden gewonnen. De potentie van deze leidingen moet
nader bepaald worden.


 Actieagenda aquathermie
 In het kader van de RES 1.0 is er een thematafel Aquathermie opgericht. De
 thematafel Aquathermie heeft tot doel dilemma’s op te lossen, kansen te benutten
 en inspiratie op te doen waarmee de RES verrijkt kan worden. De thematafel
 Aquathermie heeft een actieagenda opgesteld waarin de meest prangende kwesties
 rondom de verdere ontwikkeling en realisatie van aquathermie zijn benoemd. Deze
 actieagenda is te vinden in de katern Thematafels. Het gaat hierbij om het nader
 bepalen van de potentie van verschillende bronnen van aquathermie, het
 ondersteunen van gemeenten met kennis en kunde over het inzetten van
 aquathermie, meer kennis opdoen, en duidelijkheid scheppen over de eisen en
 benodigde vergunningen voor aquathermieprojecten.


Geothermie
Geothermie (ook aardwarmte genoemd) kan een geschikte warmtebron zijn
om warmtenetten mee te voeden. Een geothermiebron is een flinke
investering, een businesscase heeft daarom zo’n 4.000 tot 8.000
woningequivalenten op een warmtenet nodig voordat een installatie financieel
haalbaar is. Ook moet de ondergrond geschikt zijn voor geothermie. Dit is
afhankelijk van de lokale eigenschappen van de aardlagen. De huidige bekende
theoretische potentie is weergegeven in onderstaande figuur.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021            42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Technische potentie geothermie in Noord-Holland Noord




Zoals te zien is op het kaartbeeld is de potentie van geothermie nog niet overal
bekend. Pas na het uitvoeren van een proefboring is definitief vast te stellen of
een geothermieproject kans van slagen heeft en dus ook daadwerkelijk inzetbaar
is.



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021           43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>In de gemeenten Hollands Kroon en Medemblik (Agriport A7, en Het Grootslag
in Andijk) leveren geothermiebronnen op dit moment al warmte aan het
kassengebied (zie figuur over omgevingswarmte en onderstaand kader). Er
lopen onderzoeken om de geothermiebron bij de Agriport A7 ook in te zetten
voor bedrijfspanden en woningen in Medemblik. Uit een verkenning is al
gebleken dat inzetten van deze bron in de gemeente Hollands Kroon niet
haalbaar is.


De Energie Combinatie Wieringermeer (ECW) zorgt op twee locaties in Noord-Holland
Noord voor de realisatie en exploitatie van geothermie:
Agriport A7 – Door het installeren van drie geothermieprojecten wordt het
energiegebruik op de Agriport A7 verduurzaamd. In plaats van aardgas kan nu de
warmte die wordt gewonnen aan de hand van geothermie worden gebruikt voor de
bedrijfsprocessen.
Het Grootslag – Het Grootslag is een glastuinbouwgebied van 150 tot 200 ha. In het
gebied zijn twee geothermieprojecten gerealiseerd waar tien glastuinbouwbedrijven
warmte van ontvangen. Het doel is om circa 50 procent van de warmte in het gebied
duurzaam in te vullen.


Hernieuwbaar gas
Hernieuwbaar gas wordt onderverdeeld in de categorieën groen gas en
waterstofgas. Deze gassen hebben een belangrijke rol in het energiesysteem
omdat ze goed opgeslagen en over lange afstand getransporteerd kunnen
worden en een hoge energiedichtheid hebben. Deze gassen zijn echter
schaars. Het is dan ook belangrijk om deze gassen daar in te zetten waar zij
de meeste (toegevoegde) waarde hebben. Dit is met name het geval in de
industrie en het zwaar wegverkeer15.


Specifiek voor het verwarmen van gebouwen met groen gas en waterstof, geeft
de Rijksoverheid aan dat er voor 2030 nog geen grootschalige
beschikbaarheid zal zijn van waterstof en groen gas. Waterstof en groen gas
zullen naar verwachting een sluitstuk zijn van de warmtetransitie; deze gassen
zullen worden ingezet op die plekken waar andere technieken geen oplossing
kunnen bieden. Wel kan er al geleerd worden door het uitvoeren van pilots en
het opschalen van de productiecapaciteit. De regio Noord-Holland Noord werkt
vanuit een innovatieprogramma aan het uitvoeren van (pilot)projecten met
onder andere waterstof en groen gas. Meer informatie over de rol van




15   Dit blijkt uit de Visie waterstof en het Duurzaamheidskader biogrondstoffen van de
Rijksoverheid, alsmede de Ladder voor inzet van waterstof van Natuur & Milieu.



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                      44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>waterstof in de regio vindt u in het katern Innovatie en in hoofdstuk 8.1.3 bij
het thema Waterstof.


Kansen voor uitwisseling van warmte
Energieregio Noord-Holland Noord heeft op dit moment een zeer beperkt
aantal regio-overstijgende restwarmtebronnen. Lokaal wordt gekeken naar de
uitwisseling van datacenterwarmte, maar de studies tot nu toe laten een
beperkte inzetbaarheid zien. De potentie van geothermie kan mogelijk
bovengemeentelijk worden ingezet. Hier lopen momenteel ook studies naar.


3.3 Warmte-infrastructuur
Om warmte van de ene naar de andere gemeente te transporteren is een
warmte-infrastructuur nodig. Deze infrastructuur is kostbaar. Er zal dan ook
altijd goed gekeken moeten worden of het economisch zinvol is om warmte via
een warmteleiding naar een andere locatie te transporteren, of dat lokaal beter
ingezet kan worden op andere warmtetechnieken.


Er is een regionaal warmtenet aanwezig in Alkmaar, Heerhugowaard en Broek
op Langedijk (Langedijk). Dit warmtenet is op de kaart aangegeven. De bron
voor dit warmtenet is de bio-energiecentrale van HVC. In Schagen, Medemblik,
Heerhugowaard en Heiloo liggen enkele warmtenetten van Eteck. Het gaat
hierbij om zeer kleine warmtenetten, bijvoorbeeld een gemeenschappelijke
WKO voor de verwarming van een (aantal) appartementencomplex(en).
Daarnaast liggen in de Agriport A7/Wieringermeer en Andijk warmtenetten die
worden ingezet voor de verwarming van de glastuinbouw. Deze warmtenetten
voor de glastuinbouw maken gebruik van geothermie. Momenteel worden deze
netten niet ingezet voor de gebouwde omgeving.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021         45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>Ligging bestaande warmtenetten in Noord-Holland Noord




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021           46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>3.4 Visie op de warmtevoorziening
De visie op de warmtevoorziening wordt vastgesteld in de lokale Transitievisies
Warmte (TVW). Op het moment van schrijven hebben tien van de achttien
gemeenten een Transitievisie Warmte vastgesteld (zie onderstaande figuur).
De overige gemeenten zijn hard bezig met het opstellen van hun Transitievisie
Warmte.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021       47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Stand van zaken Transitievisies Warmte in Noord-Holland Noord




De gemeenten die nu al een TVW hebben vastgesteld gaan vooral eerst aan de
slag in buurten waar een warmtenet een interessante optie lijkt. Dit is
voornamelijk het geval in de grotere kernen, waar de benodigde schaalgrootte
voor een warmtenet eerder in beeld komt. Het gaat in de regio Noord-Holland
Noord met name om warmtenetten op lagere temperatuur, met een lokale
warmtebron (zoals aquathermie en mogelijk zonthermie).



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021              48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>In Heerhugowaard, Alkmaar, Langedijk en Heiloo wordt actief gekeken naar de
mogelijkheden van het uitbreiden van het bestaande warmtenet van HVC. In
Hoorn werkt men aan een nieuw warmtenet in de wijk Kersenboogerd voor
1.850 corporatiewoningen. Ook wordt onderzocht of het net in de toekomst
uitgebreid kan worden naar omliggende wijken. Zo wordt op termijn voldoende
schaal bereikt om geothermie als bron mogelijk te maken. Tot die tijd zet men
in Hoorn in op kleinschaliger lokale warmtebronnen, zoals aquathermie, als
alternatief indien opschaling naar geothermie niet mogelijk is. In Medemblik
lopen onderzoeken om het warmtenet van Agriport A7 uit te breiden richting
een aantal wijken in de kern Medemblik.


Daarnaast wordt in de TVW’s actief ingezet op energiebesparing en zijn er
enkele buurten aangewezen als kansrijk voor verwarming met elektrische
warmtepompen. Dat laatste geldt voornamelijk voor de kleinere woonkernen in
landelijk gebied. Voor deze kernen ligt een warmtenet vaak minder voor de
hand.


De voortgang van de TVW in de regio Noord-Holland Noord wordt regionaal
bijgehouden en is in te zien via een webviewer.


Coöperatieve warmte
Net als bij plannen voor hernieuwbare elektriciteit op land, bieden lokale
initiatieven en een coöperatieve werkwijze kansen voor de warmtetransitie.
Participatie in de wijkaanpakken van de TVW leidt tot betere plannen;
inwoners kennen hun buurt en hun woning het best. Lokale initiatieven
verhogen het draagvlak; koplopers mobiliseren de andere inwoners in de
buurt. Lokale initiatieven kunnen worden gestimuleerd door uitgangspunten
hiervoor op te nemen in de TVW. De wijze waarop dit wordt vastgelegd
verschilt per gemeente. Op schaal van de energieregio kunnen kennis en
ervaring worden uitgewisseld. De Vereniging van Energiecoöperaties en
Initiatieven in Noord-Holland (VEINH) kan daarbij ondersteuning bieden, zij
heeft kennis over en ervaring met buurtwarmte 16.



3.5 Regionale samenwerking
Energieregio Noord-Holland Noord heeft op dit moment een beperkt aantal
regio-overstijgende restwarmtebronnen. Enkel in de deelregio Alkmaar is er al




16   Voor meer informatie, zie de website van Energie Samen en ‘Twintig lessen uit de praktijk van
bewonersinitiatieven in de warmtetransitie’.



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                      49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>sprake van een bovengemeentelijke warmte-infrastructuur. Deze deelregio
heeft hiervoor een goed functionerende overlegstructuur opgericht die
hieronder nog verder wordt toegelicht. In de andere deelregio’s is op dit
moment nog geen sprake van bovengemeentelijke warmte-infrastructuren en
is er daarom geen sprake van regionale samenwerking op dit onderwerp.
Wanneer projecten zich ontwikkelen kan ook in de Kop van Noord-Holland
verdere samenwerking alsnog worden opgezet.


De gemeenten in Noord-Holland Noord hebben een breed gedeelde wens om
van elkaar te kunnen leren en hebben behoefte aan inhoudelijke ondersteuning
bij het treffen van maatregelen in de warmtetransitie. Hoewel er in de regio
Westfriesland nog geen sprake is van bovengemeentelijke warmte-
infrastructuren, willen de gemeenten hierin samen optrekken. Bijvoorbeeld bij
de afstemming met de regionaal actieve woningcorporaties, netbeheerders en
op het gebied van kennis delen. In de Kop van Noord-Holland overleggen de
gemeenten regelmatig over de Transitievisie Warmte. Hier delen zij kennis en
ervaringen en pakken gezamenlijk onderzoeken op naar kansrijke
warmtetechnieken. Zo is er in het verleden al gezamenlijk gekeken naar de
uitwisseling van warmte tussen Den Helder en Hollands Kroon, en eventuele
aansluiting van kernen bij de regio Alkmaar. De regio zet deze samenwerking
ook de komende jaren voort. Verdere inhoudelijke ondersteuning wordt in de
energieregio geleverd door het Servicepunt Duurzame Energie. Hierna gaan we
nog dieper in op de regionale samenwerking in de regio Alkmaar, en de
ondersteuning van het SPDE.


Samenwerking rondom warmtenet regio Alkmaar
Het warmtenet in de regio Alkmaar strekt zich uit van de bio-energiecentrale
van HVC op bedrijventerrein Boekelermeer in Alkmaar tot aan Broek op
Langedijk in de gemeente Langedijk en glastuinbouwgebied Alton in
Heerhugowaard. Het warmtenet is volop in ontwikkeling. Zowel nieuwbouw als
bestaande bebouwing sluit aan op het warmtenet.
HVC, de gemeenten Alkmaar, Heerhugowaard en Langedijk, de
woningcorporaties en andere stakeholders werken daarbij samen
(Warmtetransitie HAL-gemeenten). Zij streven naar versnelling van de
warmtetransitie en het mobiliseren van uitvoeringskracht om kansrijke
projecten te realiseren. De afgelopen jaren verliep de samenwerking
voornamelijk organisch en projectgestuurd. Nu de warmtetransitie in een
stroomversnelling raakt en de plannen van de gemeenten steeds concreter
worden, groeit de behoefte aan regie, afstemming en houvast. Deze zijn nodig
om afzonderlijke projecten in een regionale en projectoverstijgende structuur
en samenhang met elkaar te verbinden.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021        50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>De verschillende partijen werken daarom aan het opzetten en onderhouden
van een overlegstructuur. Hierin wordt op zowel bestuurlijk als strategisch en
operationeel niveau efficiënt de afstemming gezocht en kennis gedeeld. Ook
zijn de HAL-partijen voornemens om in 2021 gezamenlijk een warmteregisseur
aan te stellen. Zo geven de samenwerkingspartners handelingsperspectief aan
de Transitievisies Warmte van de gemeenten en aan de prestatieafspraken
tussen woningcorporaties en gemeenten.


Ondersteuning door het Servicepunt Duurzame Energie
Vanuit de Provincie Noord Holland ondersteunt het Servicepunt Duurzame
Energie gemeenten en andere organisaties in Noord-Holland bij de
energietransitie in de gebouwde omgeving. Het Servicepunt deelt kennis en is
gangmaker voor het onderlinge gesprek.


Strategie op Maat
Welke stappen zet je na je Transitievisie Warmte? Wat betekent de nieuwe Wet
collectieve warmtevoorziening voor gemeenten? Hoe geef je een
isolatiestrategie vorm en hoe maak je verbinding met andere
duurzaamheidsthema’s? Onder de programmalijn Strategie Op Maat gaat het
servicepunt aan de slag met dit soort vraagstukken.


Eerste Hulp Bij Uitvoering (EHBU)
Eerste Hulp Bij Uitvoering biedt concrete ondersteuning voor wijkaanpakken.
Dat kan op technisch, financieel, organisatorisch en juridisch vlak, maar ook
op het gebied van participatie en communicatie. Het servicepunt ondersteunt
op maat, passend bij de verschillende fasen waarin gemeenten nu verkeren en
de diversiteit aan werkwijzen.


Samen Slim Leren (SSL)
Binnen de provincie is enorm veel kennis aanwezig en mogelijkheden om
kennis te ontwikkelen. Via gezamenlijke leercommunities, games en andere
originele methodes daagt het servicepunt gemeenten uit, soms gezamenlijk
met hun stakeholders, om samen te werken aan die doorontwikkeling.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021         51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>4. Vervolg na de RES 1.0
De RES is een continu proces. Elke twee jaar bekijkt de regio de RES opnieuw.
Verloopt de uitvoering volgens planning, moet er worden bijgestuurd of
moeten er nieuwe projecten worden opgenomen? Ook kunnen op deze manier
nieuwe (technologische) ontwikkelingen worden meegenomen. Vervolgens
wordt een nieuwe RES gemaakt (RES 2.0 en verder). In dit proces is opnieuw
ruimte voor inwoners en belanghebbenden om hun stem te laten horen.


Na vaststelling van de RES 1.0 werken gemeenten door om de zoekgebieden
verder uit te werken, worden de uitkomsten van de RES 1.0 verwerkt in de
uitvoeringsinstrumenten van het omgevingsbeleid en wordt een regionaal
uitvoeringsprogramma opgesteld.


Concretisering zoekgebieden
De concretisering van de zoekgebieden loopt door na de vaststelling van de
RES 1.0. Het is aan gemeenten om hier uitvoering aan te geven en dit samen
met initiatiefnemers en belanghebbenden op te pakken. De Participatiecoalitie
Noord-Holland kan daarbij een rol spelen. Ook na de RES 1.0 blijft er ruimte
voor nieuwe initiatieven. Als een gemeente besluit om een zoekgebied toe te
voegen, te wijzigen of te schrappen, wordt dat zichtbaar in de RES-viewer.
Deze viewer bevat de meest actuele situatie van de zoekgebieden. Voor het
borgen van de ruimtelijke samenhang in de regio heeft de provincie een
regierol.


“Elke gemeente zou een
iconisch energieproject moeten
hebben”.
Sanne van Dorp, deelnemer Jongerentafel


Verwerken in omgevingsbeleid
De in de RES 1.0 gemaakte afspraken krijgen een juridische status als deze
worden uitgewerkt en vastgesteld in omgevingsrechtelijke instrumenten. Het
Klimaatakkoord wijst in dit verband op de gemeentelijke omgevingsvisies,
programma’s en omgevingsplannen. Ook de provinciale omgevingsvisie,
omgevingsverordening en projectbesluiten zijn instrumenten om de RES
juridisch vorm te geven. Het bevoegd gezag bepaalt hoe de RES vertaald wordt
naar het omgevingsbeleid. Het gaat daarbij zowel om de inpassing van
grootschalige energieopwek, als om benodigde ruimte voor de aanpassing van




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021       52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>energie-infrastructuur. Doelstelling is om in 2021 de keuzes in de RES
geborgd te hebben in het omgevingsbeleid van gemeenten en provincie.


Regionaal uitvoeringsprogramma
De programmaorganisatie RES NHN heeft het proces tot aan de vaststelling
van de RES 1.0 gefaciliteerd en ondersteund, in de periode 2019, 2020 en de
eerste helft van 2021. Door de betrokken overheden en stakeholders is de
wens geuit om na de vaststelling van de RES 1.0, de regionale ondersteuning
vanuit een programmaorganisatie te continueren. Daarnaast is het
voorstelbaar dat regionale samenwerkingsafspraken nodig zijn voor de
uitwerking en uitvoering van de RES. Ook is het wenselijk om afspraken,
kaders en een aanpak vast te leggen voor het proces naar de RES 2.0.
Hiervoor wordt een regionaal uitvoeringsprogramma opgesteld, waarin worden
uitgewerkt:
•      regionale samenwerkingsafspraken met betrekking tot de uitwerking van
       de zoekgebieden voor zon en wind en de Regionale Structuur Warmte;
•      afspraken, kaders en aanpak voor het proces naar de RES 2.0;
•      afspraken met betrekking tot data en monitoring van de voortgang van de
       uitvoering;
•      afspraken over inzet en verdeling van capaciteit en uitvoeringsbudget.


Ook zal in het uitvoeringsprogramma aandacht besteed worden aan:
•      de rollen van en afspraken met samenwerkingspartners
       (Participatiecoalitie Noord-Holland, Coalitie Duurzame Energie, agrariërs,
       PWN Waterleidingbedrijf Noord-Holland, Rijksvastgoedbedrijf enz.);
•      welke mogelijkheden er zijn om lokale initiatieven te ondersteunen en te
       financieren;
•      hoe en in welke mate gemeenten ondersteund kunnen worden bij de
       procesparticipatie en verdere uitwerking van de zoekgebieden;
•      aanpak voor transparante informatievoorziening.


Voor en na de zomer van 2021 wordt input opgehaald voor dit regionaal
uitvoeringsprogramma bij de betrokken overheden, bestuurders,
volksvertegenwoordigers en samenwerkingspartners. De invulling van het
regionaal uitvoeringsprogramma is mede afhankelijk van een rijksbijdrage voor
het vervolgproces. Het nieuwe kabinet zal hierover besluiten. Besluitvorming
over het regionaal uitvoeringsprogramma volgt om deze redenen eind 2021.


    Advies jongeren: geen ver-van-hun-bedshow
    Jongeren zijn tot dusver nog niet expliciet in het RES-proces betrokken. Dit terwijl zij
    de rest van hun leven te maken krijgen met de gevolgen van klimaatverandering.
    Neem daarom lokale influencers mee in de communicatie, betrek scholen, installeer
    een jongerenraad, en zet gericht sociale media in. Jongeren willen zich gehoord



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                  53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre> voelen. Hun input moet serieus worden gewogen bij besluitvorming. En biedt
 jongeren ook perspectief en verantwoordelijkheid om zelf bij te dragen aan de
 energietransitie en verbetering van de biodiversiteit. Laat jongeren niet alleen
 meedenken, maar ook meedoen.


Monitoring en data
Om de energietransitie vorm te kunnen geven en uit te kunnen voeren, is het
noodzakelijk om het monitoren, leren en bijsturen consequent onderdeel te
maken van de RES. De toegang tot actuele, betrouwbare data speelt hierin een
belangrijke rol, denk bijvoorbeeld aan de elektriciteitsproductie met behulp
van wind en (grootschalig) zon-PV en de ontwikkeling van vraag en aanbod van
warmte.


De provincie draagt in nauwe samenwerking met de gemeenten en de
netbeheerders zorg voor eenduidigheid, toegankelijkheid, vergelijkbaarheid en
optelbaarheid van cijfers op de verschillende (bestuurlijke) niveaus. Daarbij
wordt aangesloten op de landelijke monitoringssystematiek. De provincie
ondersteunt hiermee de implementatie en actualisatie van de RES’en en
neemt hierin een regierol. Samenwerkingsafspraken met betrekking tot data
en monitoring worden vastgelegd in het regionaal uitvoeringsprogramma.


Participatie
Participatie is een doorlopend proces en stopt niet bij de RES 1.0. Participatie
vindt plaats richting de RES 2.0 én op projectniveau (tot aan de
omgevingsvergunning). Voor participatie op projectniveau is de gemeente,
samen met de initiatiefnemer, aan zet. Voor het proces naar de RES 2.0 wordt
een regionaal uitvoeringsprogramma opgesteld. De afspraken met betrekking
tot regionale samenwerking, ondersteuning aan gemeenten, participatie en
aanpak richting de RES 2.0 worden hierin uitgewerkt. De Participatiecoalitie
Noord-Holland en de energiecoöperaties in de regio kunnen helpen in
participatietrajecten.


“Onze ambitie gaat ver. We willen doen wat
goed is voor onze inwoners, samen met
onze inwoners.”
Rosalien Den Dolder, Wethouder Koggenland




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021              54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>In het Klimaatakkoord17 is afgesproken in te zetten op een grote mate van participatie
van de lokale omgeving bij duurzame energie. Daarbij is onderscheid te maken in
participatie gedurende de beleidsfase, in aanloop naar een energieproject, en
projectparticipatie zodra het project vorm begint te krijgen.


Voortzetten van samenwerking
De RES 1.0 is tot stand gekomen na een intensief samenwerkingstraject van
overheden, netwerkbeheerders en maatschappelijke organisaties. Deze
samenwerking wordt door alle partijen gewaardeerd en als waardevol
beschouwd. Om de opgenomen ambities en afspraken in de RES verder te
brengen, is het van belang deze samenwerking te continueren. Naast
samenwerking met lokale en regionale partijen wordt ook de samenwerking
met het Rijk verder gebracht. Dit gebeurt zowel via het Nationaal Programma
RES als via het programma Opwekking van Energie op Rijksvastgoed (OER)
(zie kader hierna).



    Programma OER
    Rijkswaterstaat, Rijksvastgoedbedrijf en de Rijksdienst voor Ondernemend
    Nederland (RVO) werken sinds eind 2018 in opdracht van het ministerie van
    Economische Zaken en Klimaat samen met de regio in het pilotprogramma
    Hernieuwbare energie op rijksgrond. In dit programma onderzoekt en leert het Rijk
    hoe rijksgrond zo optimaal mogelijk en met maatschappelijk draagvlak kan worden
    ingezet voor het opwekken van hernieuwbare energie.


    Als onderdeel van het programma worden door Rijkswaterstaat de in de RES
    opgenomen zoekgebieden langs de hoofd- en vaarwegen waar hernieuwbare
    energieopwekking realistisch en kansrijk worden geacht, in kaart gebracht. Hierbij
    wordt rekening gehouden met de uitgangspunten van de Nationale Omgevingsvisie
    (NOVI). Deze locaties worden binnen de kaders van de RES afgestemd met
    gemeenten en/of provincie. Als er gezamenlijk met de partijen binnen de RES voor
    wordt gekozen om deze locaties te ontwikkelen, worden deze met gebruikmaking
    van een tendersystematiek opengesteld voor geïnteresseerde marktpartijen.


Wat wordt van het Rijk gevraagd?
Om te komen tot een effectieve en tijdige uitvoering van de RES is meer nodig
dan alleen de inzet vanuit de energieregio’s. Tijdens het RES-proces is
aandacht gevraagd voor het ontwikkelen van rijksbeleid voor:
•      mogelijkheden voor het combineren van agrarische activiteiten met
       opwekking van hernieuwbare energie. Hierbij kent met name het huidige



17   Klik hier voor meer informatie over participatie van de lokale omgeving bij duurzame energie.



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                      55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>      belastingstelsel belemmeringen. Het Rijk wordt gevraagd deze
      belemmeringen in kaart te brengen en waar mogelijk aanpassingen te
      doen;
•     de wet- en regelgeving rond het Bouwbesluit. Deze kent nog geen
      verplichtend karakter om initiatiefnemers duurzaamheidsmaatregelen op
      te leggen, zoals het toepassen van zonnepanelen op grote bedrijfsdaken en
      isolerende maatregelen bij nieuwbouw. Ook het energieneutraal bouwen is
      hierin nog onvoldoende geïntegreerd. Het Rijk wordt gevraagd te
      onderzoeken welke wet- en regelgeving, naast de huidige
      aanpassingsagenda, aangepast kan worden om gemeenten en provincies
      hierin meer mogelijkheden te bieden;
•     het oplossen van knelpunten in de SDE-systematiek om de RES-
      doelstellingen te bereiken (o.a. zon op dak stimuleren, opgaven
      combineren, maatschappelijke kosten, slimme energieoplossingen);
•     ook is er vanuit de regio behoefte aan een standpunt van het Rijk over de
      inzet van kernenergie.


Daarnaast is door netbeheerder aandacht gevraagd voor het aanbieden van de
juiste landelijke gereedschappen voor de ontwikkeling van de benodigde
netinfrastructuur. Het gaat daarbij om:
•     Nieuwe spelregels om het bestaande elektriciteitsnet slimmer en beter
      uit te nutten, denk aan:
           o   aanpassing van wet- en regelgeving om snellere en efficiëntere
               aansluiting van duurzame energieprojecten en transport van
               duurzame energie mogelijk te maken;
           o   financiële prikkels om opgewekte energie zoveel als mogelijk lokaal
               in balans te brengen en te zorgen dat het tarief voor
               kleinverbruikers en grootverbruikers het gebruik van energie
               stimuleert op het moment dat er veel aanbod is. Maatregelen om
               een betere afstemming van vraag en aanbod mogelijk te maken
               zoals smart charging maken hier ook onderdeel van uit.
•     Meer regie via een Nationaal Programma Energiesysteem (NPES) voor
      regie en integraliteit: Willen we de klimaatdoelen halen dan vraagt dit om
      echte regie, via een langjarige programmatische samenwerking tussen
      overheden en netbeheerders, gericht op uitvoering. Dit vraagt op landelijk
      en regionaal niveau integrale afstemming over de sectoren heen, zodat
      met behulp van heldere prioritering én een duidelijke (ruimtelijke en
      systeemtechnische) meerjarenplanning de transitie efficiënt gerealiseerd
      kan worden. Hierbinnen is er aandacht voor ruimte voor infrastructuur en
      snellere besluitvormingsprocedures inclusief escalatiemechanismen.
•     Maatregelen die ertoe leiden dat er meer technici worden opgeleid voor
      de energietransitie.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021           56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>•     Gemeenten realiseren de warmtetransitie lokaal en moeten voldoende
      flexibiliteit hebben om tot maatwerkoplossingen te komen. Zij moeten de
      mogelijkheid hebben om bedrijven in publiek eigendom, waaronder de
      netwerkbedrijven, aan te kunnen wijzen als warmtebedrijf. Wetgeving moet
      niet gericht zijn op het reguleren van één type voorziening, maar de
      diversiteit aan netten ondersteunen, ruimte bieden voor toekomstige
      innovaties en een gelijk speelveld creëren voor alle partijen die actief
      kunnen zijn in warmte, zowel privaat als publiek. Open, onafhankelijke
      warmtenetten moeten daarbij blijven worden toegestaan.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021           57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>5. Kop van Noord-Holland
5.1        Beschrijving: aanbod en zoekgebieden
Potentie van de Kop van Noord-Holland
                                                      De Kop van Noord-Holland (hierna ook: ‘de Kop’)
De Kop heeft de ambitie om in 2030 2,27 TWh
                                                      is een wijds en dunbevolkt gebied. In vergelijking
hernieuwbare energie op te wekken. Dit is een
                                                      met andere Noord-Hollandse regio’s is hier veel
optelling van 1,75 TWh van bestaande en 0,52
                                                      ruimte, wat kansen biedt voor duurzame energie.
TWh van nieuw te realiseren projecten. Het
                                                      Windpark Wieringermeer is hiervan een
grootste gedeelte van de bestaande
                                                      voorbeeld. Ook heeft de regio gunstige fysieke
energieopwekking in de regio Noord-Holland
                                                      omstandigheden voor wind- en zonne-energie. Dit
Noord wordt gerealiseerd in het windpark
                                                      sluit aan op de ambitie van de Kop van Noord-
Wieringermeer. Toch ziet de regio dat er meer
                                                      Holland om dé energie-innovatieregio van
potentie is voor de opwekking van duurzame
                                                      Nederland te zijn. De mogelijkheden zijn niet
energie. In onderstaande kaart zijn de
                                                      oneindig. De Kop heeft waardevolle natuur en
zoekgebieden ingetekend. De zoekgebieden
                                                      landschappen, en de land- en tuinbouw en het
komen voort uit een technische analyse van de
                                                      toerisme zijn belangrijke economische dragers.
mogelijkheden en randvoorwaarden in de regio,
                                                      Leefbaarheid staat hoog in het vaandel van de
meerdere (lokale) ateliers met stakeholders en
                                                      regio. Zon en wind op agrarische percelen liggen
belanghebbenden, ontvangen reacties en wensen
                                                      niet voor de hand; in de duinen is dat zelfs
en bedenkingen op de concept-RES en uiteindelijk een politieke keuze.
                                                      onbespreekbaar.

Daarnaast dagen de Kop van Noord-Holland, Westfriesland en de provincie het
Rijk uit om samen het Plan Duurzaam Leefbaar, met natuurontwikkeling in
combinatie met zonne-atollen te realiseren in de Wieringerhoek van het
IJsselmeer. De opbrengst van deze locatie komt dan boven de gestelde
ambitie van 2,27 TWh van de Kop van Noord-Holland. Het plan kent een
potentie van 0,7 TWh voor de Kop van NH. Het plan wordt nog uitgewerkt, de
regio acht het daarom te vroeg om de potentiële opbrengst nu al toe te voegen
aan de ambitie voor 2030. De regio stelt randvoorwaarden aan de
ontwikkeling: er mogen geen negatieve effecten zijn voor de landbouw en de
doorvaarbaarheid en er moet meerwaarde zijn voor recreatie, natuur en
ecologie.


Zoekgebieden
De zoekgebieden in de RES 1.0 zijn richtinggevend voor het aanbod naar het
Rijk, maar de precieze haalbaarheid, wenselijkheid en invulling worden nader
onderzocht. Daarnaast sluit deze kaart met zoekgebieden bestaande
initiatieven én nieuwe initiatieven niet uit, deze zullen ook op haalbaarheid en
wenselijkheid worden onderzocht. Er kunnen dus zoekgebieden bij komen en
afvallen.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021        58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>Uitgangspunten van de deelregio bij zoekgebieden en kansen opwekking duurzame
energie
▪     Er zijn diverse beperkingen door de aanwezigheid van luchthavens bij Den
      Helder en op Texel, monumentale landschappen zoals Wieringen en Texel,
      natuur en duinen, vogeltrekroutes (geen zoekgebieden in
      vogelfoerageergebieden), waterkeringen/dijken, radarinstallaties van de
      Marine en verspreid liggende woningen.
▪     In de gemeenten Hollands Kroon en Schagen staat de gemeenteraad
      vooralsnog geen energieopwekking op agrarische gronden toe. De andere
      twee gemeenten, Texel en Den Helder, sluiten energieopwekking op
      agrarische gronden niet categoriaal uit. Goede landbouwgrond moet
      landbouwgrond blijven. Een mogelijkheid is wel om op, of direct grenzend
      aan agrarische erven zonnepanelen te realiseren. Deze ontwikkeling is al
      gaande op diverse plekken. De agrariërs hebben aangegeven dat zij graag
      kleinschalige windturbines op hun erf zouden willen. De regio onderzoekt
      de ruimtelijke impact hiervan.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021         59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>Zoekgebieden Kop van Noord-Holland




Uitgangspunten voor de berekening van de opwek van de zoekgebieden*
Benutting theoretisch potentieel per type zoekgebied – Kop van Noord-Holland
1. Zon op grote daken              50%
2. Zon op parkeerplaatsen          10-25%
3. Zon op geluidsschermen          10-25%



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021              60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>4.    Zon                            10-25%
5.    Zon op meer*          *                   1%

Er is, net als in de andere deelregio’s, voorzichtig ingezet op zon op parkeerplaatsen,
vanwege de onzekerheid over de inpassing. Doordat de agrarische gronden worden
uitgesloten als zoekgebied voor zon, is voor de zoekgebieden zon (met uitzondering van
zon op dak) uitgegaan van een benutting van 10 tot 25 procent van de potentiële
opwekking.


* Dit zijn algemene uitgangspunten. Als er lokale uitzonderingen zijn gemaakt zijn deze
terug te vinden in de gebiedspaspoorten.


** Voor zoekgebied 5 (langs Afsluitdijk) wordt in percentages uitgedrukt hoeveel
procent van het wateroppervlak wordt benut.


▪     Zon op (grote) daken wordt gezien als een goede mogelijkheid, mede
      gezien de aanwezigheid van agrarische gebouwen (grote schuren) in de
      Kop.
▪     Zon op geluidsschermen, tussen knooppunten en boven parkeerplaatsen
      biedt kansen. Dit geldt met name voor een aantal grotere parkeerterreinen
      bij de kust.
▪     Zon langs N-wegen is in principe een optie, ook wegen in lokaal beheer
      zouden eventueel kunnen worden gebruikt, waarbij er geen aantasting mag
      zijn van aanliggende agrarisch bestemde percelen.
▪     Zon en wind rondom bedrijventerreinen bieden kansen om te verkennen.
▪     Zonnepanelen onder (bestaande) windturbines – bijvoorbeeld in Windpark
      Wieringermeer – worden, mede door Liander, als kansrijke combinatie
      gezien. Voorwaarde is dat er geen aantasting mag zijn van agrarisch
      bestemde gronden.
▪     Wind langs dijken kan worden verkend; hier gelden strikte voorwaarden
      voor wat betreft de waterkeringsfunctie, natuur, ecologie en het landschap.
▪     Wind langs waterwegen en snelwegen wordt in de ateliers deels positief
      deels negatief beoordeeld. Daardoor vergt deze optie nadere verkenning.
▪     Voor de zoekgebieden 11, 13 en 14 wordt het draagvlak voor zonne- en
      windenergie lokaal met belanghebbenden zorgvuldig onderzocht. De
      uitkomsten hiervan worden meegenomen in de RES 2.0.
▪     Wind en zon in het Amstelmeer, Robbenoordbos of agrarisch bestemde
      gronden zijn niet bespreekbaar.
▪     Het IJsselmeer biedt kansen om, in combinatie met natuur, zonne-energie
      op te wekken. Voor windturbines in het IJsselmeer is geen draagvlak.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021              61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>5.2 Kenmerken en ambities Kop van Noord-Holland
Wijds en dunbevolkt gebied met bijzondere kwaliteiten en kansen
De Kop van Noord-Holland omvat vier gemeenten: Texel, Den Helder, Hollands
Kroon en Schagen. In de regio wonen in totaal ruim 163 duizend mensen. De
Kop is een wijds en dunbevolkt gebied, en een authentiek stukje Nederland.
Het heeft statistisch gezien de meeste zonuren, veel wind, mooie
zandstranden en duinen en met Texel een uniek en prachtig eiland. De regio
kenmerkt zich verder door een rijk gevarieerd binnenland dat is omringd door
drie totaal verschillende kusten: de Noordzee, de Waddenzee en het
IJsselmeer. De Kop is wereldspeler op het gebied van land- en tuinbouw,
toerisme, energie en gezondheid. De beschikbare ruimte, de
ondernemersgeest en de innovatiekracht zijn sterke troeven.


Duinen, meren, bossen en water belangrijke natuurwaarden
De duinen en enkele verspreid gelegen gebieden (zoals het Amstelmeer en
Robbenoordbos), zijn beschermd als NNN-gebied. Zowel de duinen als alle
grotere wateren (Noordzee, Waddenzee en IJsselmeer) zijn tevens aangewezen
als Natura 2000-gebied. De Waddenzee staat vanwege zijn bijzondere
ecologische en geologische kwaliteiten op de UNESCO Werelderfgoedlijst. Ook
kent de Kop een aantal waardevolle landschappen die vanwege hun
ecologische, cultuurhistorische, landschappelijke of aardkundige waarde
worden beschermd (Bijzondere Provinciale Landschappen (BPL)).


Op het vasteland liggen diverse natuurverbindingen langs waterstructuren,
met daarlangs verspreid stapstenen met moerasnatuur en
weidevogelgraslanden (NNN). Verspreid liggen diverse weidevogelleefgebieden
(onderdeel NNN en BPL). Het veelal extensief beheerde grasland en de hoge
grondwaterstand maken deze gebieden aantrekkelijk voor weidevogels.


Ambitie Kop van Noord-Holland: dé energie-innovatieregio van Nederland
De Kop van Noord-Holland staat in de Nederlandse top van regio’s waar wind-
en zonne-energie wordt opgewekt. Niet alleen op land maar ook voor de
energieopwekking op zee speelt de Kop een rol van nationale betekenis. Een
belangrijke drijvende kracht achter de innovatie is de wens om de kwaliteit van
het landschap te behouden.


De Kop wil zich niet beperken tot de opwekking van wind- en zonne-energie.
Innovatie is belangrijk, de regio wil de proeftuin van de bv Nederland zijn.
Experimenten met getijde-energie op Texel, Energieonderzoek Centrum
Nederland (ECN part of TNO) dat onderzoek doet in Hollands Kroon naar
onder andere de effectiviteit van het windmolenpark, de belangrijke positie van
Den Helder in het aan land brengen van waterstof en de Energy & Health



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021         62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>Campus in Petten, geven aan dat duurzame energie hier volop leeft. De
ambitie is om de koppositie de komende decennia te handhaven en uit te
bouwen.



Offshore: pijler onder economie en energie
Voor de offshoresector liggen in Den Helder en de Kop van Noord-Holland
grote economische kansen. De jarenlange ervaring als offshorehub en de
verzorging van de logistieke dienstverlening voor de olie- en gaswinning op zee
bieden, naast de aanwezigheid van kennis en innovatie en de aanwezige
infrastructuur, de regio goede perspectieven.


Combinaties maken
De capaciteiten van de Kop bieden mogelijkheden om in te stappen in
bijvoorbeeld onderhoud van windparken op zee (logistieke dienstverlening),
waterstofproductie, CO2-afvang en -opslag en zonneparken.


De regio zet de komende jaren in om de waterstofeconomie verder te
ontwikkelen. Dit betreft het op duurzame manier produceren, transport,
opslag en de hele keten van bedrijvigheid die daarbij betrokken is.


Energy & Health Campus
De Energy & Health Campus in Petten huisvest ECN part of TNO: een
internationale topspeler op het gebied van energie-innovatie gericht op
duurzame energie. Op de locatie in Petten wordt gewerkt aan de meest
uiteenlopende projecten, zowel op het terrein van de locatie als in de directe
omgeving. Waar mogelijk zullen de innovatieve oplossingen waaraan wordt
gewerkt, worden gebruikt in de verdere realisatie van de campus.
Duurzaamheidsaspecten spelen een prominente rol in het ruimtelijke
ontwikkelingsplan en het informatiecentrum.


Golfslag- en getijde-energie
Voor de kust van Texel loopt een proef met energiewinning uit golfslag. Het
Waddenfonds heeft hiervoor een significant bedrag beschikbaar gesteld. In de
Waddenzee wordt een experimentele installatie getest om energie op te
wekken uit de getijdestroom. Opwaartse en voorwaartse stuwing van de golven
worden in energie omgezet.



5.3 Elektriciteit en warmte
Wind



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021        63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>Huidige situatie
In de Kop van Noord-Holland wordt anno 2019 333 GWh windenergie
opgewekt. De initiatieven voor uitbreiding ervan zijn over de regio verspreid,
waarvan een deel ook een vervangingsopgave is. Zo is in 2020 Windmolenpark
Wieringermeer opgeleverd. Met 99 windturbines is dit het grootste
windmolenpark op land in Nederland. De geplande realisaties in de Kop van
Noord-Holland wekken samen 1532 GWh 18 op.


ECN Windturbine Testpark Wieringermeer
Het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) heeft in 2003 het
Windturbine Testpark Wieringermeer geopend. Hier staan vijf windturbines
met een vermogen van 2,5 MW. Deze worden gebruikt voor onderzoek naar
windenergie. Daarnaast staan er in het park vier prototypes. Deze worden
gebruikt om nieuwe ontwerpen te testen. Op het testpark staan meetmasten
om windsnelheden en windrichtingen op verschillende posities en hoogten te
meten. Ook geluidsproductie en mechanische belasting worden in kaart
gebracht.


Aandachtspunten voor opwek windenergie
Er zijn weinig (grote) woonkernen in de Kop van Noord-Holland, wel is er veel
verspreide bebouwing die beperkingen oplegt. Rondom de luchthavens van
Texel en Den Helder gelden hoogtebeperkingen en er is een Defensieradar
(300-voetszone) verstoringsgebied bij Den Helder. Andere aandachtspunten
zijn monumentale beschermde landschappen, zoals het landschap van
Wieringen, Texel, het landschap rond Schagen, Callantsoog en delen van de
Zijpepolder, en de natuur en de duinen. De vogeltrekroutes en
foerageergebieden en de waterkeringen/dijken zijn daarnaast aspecten om
rekening mee te houden in de zoektocht naar locaties voor de grootschalige
opwekking van duurzame energie.


Mogelijkheden
In vergelijking met andere Noord-Hollandse regio’s is in de Kop van Noord-
Holland veel ruimte, wat kansen biedt voor duurzame energie. Ook heeft de
regio veel wind en zon, wat de fysieke omstandigheden gunstig maakt. Met
name in het midden van de regio en in de Wieringermeer zijn mogelijkheden
voor wind. In het water zijn er mogelijkheden bij het begin van de Afsluitdijk.
De mogelijkheden worden, zoals hiervoor aangegeven, beperkt door de




18   Bron: Nationaal Programma RES, Overzicht elektriciteitsproductie uit wind op land &
grootschalige zon-pv RES-regio’s (1 februari 2021). Op basis van cijfers Klimaatmonitor 2019 en
SDE-database RVO 2019.



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                     64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>waardevolle natuur en landschappen. De land- en tuinbouw en het toerisme
zijn belangrijke economische dragers, waardoor zon en wind op agrarische
percelen en in het open gebied in beperkte mate mogelijk zijn. Leefbaarheid
staat hoog in het vaandel van de regio. In relatie daarmee wil de regio
vasthouden aan de minimale afstand van 600 meter van woningen tot
windturbines.


Zon
Huidige situatie
In de Kop van Noord-Holland wordt anno 2019 55 GWh19 grootschalige zonne-
energie opgewekt. Geplande realisaties van zonne-installaties leveren in de
Kop van Noord-Holland 145 GWh op20.


Aandachtspunten
Voor zon is het gegeven dat landbouw een van de belangrijkste economische
dragers is in de Kop, een aandachtspunt. Goede land- en tuinbouwgrond moet
agrarisch blijven en niet worden ingenomen door zonneweides. Er is veel
ruimte in de Kop, maar de duinen, de natuur en de weidevogelgebieden
vormen hoogwaardige functies die beperkingen opleggen. Vanuit het
provinciaal beleid liggen er onder andere beperkingen langs de randen van het
IJsselmeer, de Waddenzee en de Noordzee. Met name op Texel is het
duingebied onderdeel van het Natuurnetwerk. De stuwwallenlandschappen van
Texel en Wieringen zijn beschermd. Rondom Schagen en Callantsoog is een
aantal gebieden onderdeel van het Natuurnetwerk of aangemerkt als
weidevogelleefgebied (onderdeel van NNN of BPL) of onderdeel van het
Natuurnetwerk.


Mogelijkheden zon
Met name zon op grote daken biedt mogelijkheden. Grote daken liggen
voornamelijk op de industrieterreinen, in de haven en op de daken van grote
schuren in het landelijk gebied. Ook zon op geluidsschermen,
parkeerplaatsen, knooppunten en agrarische bouwpercelen en in combinatie
met (micro)windturbines wordt als kansrijk ingeschat.


Warmte
Bovengemeentelijke warmte-infrastructuur




19   Bron: Nationaal Programma RES, Overzicht elektriciteitsproductie uit wind op land &
grootschalige zon-pv RES-regio’s (1 februari 2021). Op basis van cijfers Klimaatmonitor 2019 en
SDE-database RVO 2019.
20   Idem.



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                     65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>In de Kop van Noord-Holland wordt nauw samengewerkt bij het opstellen van
de Transitievisie Warmte. Er is op dit moment nog geen sprake van
bovengemeentelijke warmte-infrastructuren. Wel vindt er een studie plaats om
het warmtenet van Agriport A7 (gemeente Hollands Kroon) uit te breiden naar
Middenmeer en Medemblik (gemeente Medemblik).


▪     Vanwege de geschiktheid van de bodem liggen er in de Kop kansen voor
      geothermie. Energie Combinatie Wieringermeer (ECW) heeft op Agriport
      A7 gerealiseerde geothermiedoubletten. Deze zijn 2.250 meter diep en
      pompen water van ongeveer 92°C omhoog.
▪     Er zijn potentiële restwarmtebronnen, afkomstig uit de glastuinbouw en
      datacenters. Er zijn kleine warmtenetten aanwezig in Den Helder.
▪     De mogelijkheden voor warmte-koudeopslag worden als goed ingeschat.
      Ook lopen er al diverse WKO-projecten in de Kop van Noord-Holland.
▪     De Kop van Noord-Holland heeft goede mogelijkheden voor het winnen van
      thermische energie uit oppervlaktewater. Vooral langs de kust en langs het
      IJsselmeer zijn er mogelijkheden.
▪     Thermische energie uit afvalwater kan gewonnen worden bij gemalen en
      rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI’s). Er zijn meerdere RWZI’s
      aanwezig, zowel op het vasteland als één op Texel. De haalbaarheid van
      het winnen van thermische energie uit afvalwater moet deels nader worden
      uitgezocht. Er is tot slot een rioolwaterzuiveringsinstallatie met een
      warmtekrachtkoppeling in Den Helder.


Biomassa
In 2018 werd 4,44 GWh elektriciteit uit biomassa opgewekt. De potentie voor
verbrandbare en vergistbare biomassa is echter groot in de Kop van Noord-
Holland vanwege de hoeveelheid organische reststromen. Als harde
voorwaarde voor de verwerking van biomassa geldt hierbij dat deze uit de
regio zelf afkomstig moet zijn. De potentie voor vergistbare biomassa is het
hoogst in Hollands Kroon. Op het vasteland is een aantal verbrandings- en
vergistingsinstallaties aanwezig.



5.4 Energie-infrastructuur
In de Kop van Noord-Holland wordt de laatste jaren al veel duurzame energie
opgewekt: van een grootschalig windpark in de Wieringermeer tot grote
hoeveelheden zonnepanelen op agrarische daken. Daarnaast biedt
grootschalige energieopwek op het IJsselmeer een kans, waardoor agrarische
gebieden op het land ontzien kunnen worden. Ook de vraag naar elektriciteit
neemt toe door elektrische mobiliteit en de komst van bijvoorbeeld
datacenters en snel ontwikkelende energie-intensieve sectoren zoals de



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021           66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>glastuinbouw. Deze ontwikkelingen zorgen voor druk op het elektriciteitsnet,
zowel aan de opwek- als aan de vraagzijde.


Wat is de huidige situatie van het elektriciteitsnet?
In de dunbevolkte Kop van Noord-Holland was tot voor kort relatief weinig
vraag naar stroom. Daarom zijn de kabels daar van oudsher lang en dun. In
deze gebieden wordt tegenwoordig echter juist veel duurzame energie
opgewekt. Daardoor groeit de vraag naar vermogen op de netten van Liander,
terwijl de capaciteit vaak niet toereikend is. Dit vraagt om uitbreiding van de
capaciteit van het elektriciteitsnet.


In de regio staan elf transformatorstations. Daar wordt hoogspanning omgezet
in ‘stroom uit het stopcontact’, maar grootschalige opweklocaties worden hier
ook direct op aangesloten. Op basis van de ambities in de RES verwacht de
netbeheerder dat de komende jaren op het merendeel van de
transformatorstations de maximale capaciteit wordt overschreden. Liander zal
hier de nodige uitbreidingen realiseren om te voldoen aan de plannen van de
regio. Dit zijn langdurige en zorgvuldige trajecten mede door vergunningen en
procedures die doorlopen moeten worden. De bouw van een nieuw
transformatorstation duurt bijvoorbeeld gemiddeld vijf tot zeven jaar en bij de
aanleg van nieuwe kabeltracés die door de gronden van verschillende
particuliere eigenaren lopen, wordt met ieder van hen specifieke afspraken
gemaakt.


Wat is de impact van de Regionale Energiestrategie 1.0?
Op basis van de opwekpotentie van de zoekgebieden in de RES 1.0 heeft
Liander berekend dat in de Kop van Noord-Holland op tien van de elf
transformatorstations vóór 2030 de maximale capaciteit wordt bereikt. De
potentie van zonne-energie op het IJsselmeer (Wieringerhoek) is niet
doorgerekend in de netimpactanalyse, want de opwekpotentie van dit
zoekgebied is dermate groot dat de verwachting is dat dit rechtstreeks wordt
aangesloten op de landelijke netbeheerder van de hoogspanning, TenneT.
Ondanks dat een aantal zoekgebieden op land is gewijzigd en afgevallen in het
proces naar de RES 1.0, voldoet de huidige energie-infrastructuur niet om de
opwekpotentie van de RES te realiseren. De belangrijkste oorzaak voor de
overbelasting van de energie-infrastructuur is de grootschalige opwek van
zonne-energie.


Door de komende jaren te investeren in de uitbreiding van stations wordt de
maximaal beschikbare capaciteit voor de regio vergroot. Hierdoor kan meer
grootschalige opwek aangesloten worden op de transformatorstations. Zo gaat
de investeringslijn van Liander reeds uit van de realisatie van twee nieuwe
transformatorstations en de uitbreiding van een drietal stations vóór 2030. Dit



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021           67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>is een grote opgave, die alleen tijdig gerealiseerd kan worden als er goede
afstemming en samenwerking hierover zijn in de regio. Maar ook dan is de
verwachting dat de huidige investeringslijn niet voldoende is om alle
zoekgebieden uit de RES 1.0 volledig aan te sluiten. Als er geen rekening
wordt gehouden met een efficiënte inzet van energie-infrastructuur, is het de
vraag of de volgende zoekgebieden vóór 2030 (in hun geheel) aangesloten
kunnen worden:
•     Zoekgebied Afsluitdijk (5): de afstand tot het dichtstbijzijnde station is
      fors. De realisatie van een heel nieuw station is nodig om dit zoekgebied te
      kunnen aansluiten.
•     Zoekgebied N9/N249 (11): een uitbreiding van het dichtstbijzijnde
      transformatorstation (Anna Paulowna) is beoogd voor 2030. Maar deze
      uitbreiding is niet voldoende om de totale omvang van het zoekgebied aan
      te kunnen sluiten.
•     Zon op dak over de hele de regio: de potentie van zon op dak is in de RES
      1.0 fors toegenomen ten opzichte van de concept-RES. Zon op dak wordt
      niet direct op de transformatorstations aangesloten, maar op het
      middenspannings- of laagspanningsnet. De versnippering van zon op dak
      zorgt over de hele deelregio voor een grote uitdaging in de maakbaarheid
      van de RES. De piekbelasting van zon op dak zorgt ervoor dat Liander
      veelal lagergelegen netdelen (transformatorstations, kabels) moet
      verzwaren. Dit is een enorme opgave omdat daarvoor veel straten moeten
      worden opengebroken. Deze werkzaamheden kennen lange doorlooptijden
      en brengen hoge maatschappelijke kosten en overlast met zich mee.


Om de RES-ambities voor 2030 haalbaar te maken en om de impact op de
omgeving te beperken, doet Liander hieronder aanbevelingen voor slimme
oplossingen om het energienet efficiënter te benutten.




Benodigde uitbreidingen en nieuwe stations voor de RES 1.0 in beeld




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021               68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>Wat kunnen we in de regio doen?
In de Kop van Noord-Holland blijft het van groot belang om systeemefficiënte
keuzes te maken binnen de zoekgebieden van de RES 1.0. Ook voor
toekomstige zoekgebieden, in de RES 2.0, RES 3.0 en verder. De belangrijkste
ontwerpprincipes voor een efficiënt gebruik van het energiesysteem in de Kop
van Noord-Holland zijn:
•     Maak zon-windcombinaties in een goede balans (1MW zon: 1MW wind).
      Als het hard waait, schijnt de zon meestal niet en andersom. Zo kunnen
      wind- en zonneprojecten gebruikmaken van dezelfde elektriciteitskabel. Dit
      heet cable pooling. Door een een-op-eenverhouding in vermogen te
      hanteren en een elektriciteitskabel te delen, kan dubbel gebruikgemaakt
      worden van de beschikbare capaciteit van het transformatorstation. Zo kan
      de regio de hoeveelheid duurzaam opgewekte energie eenvoudiger
      aansluiten in de zoekgebieden N9/N249 (11, bijvoorbeeld zon onder
      bestaande windturbines) en Schagerweg Breekland (14).
•     Combineer energievraag en -aanbod. Zoekgebied ECN Campus (13) biedt
      kansen om de opwek direct te koppelen aan het verbruik van het ECN-
      terrein dat in het bezit is van een eigen transformatorstation. Dit voorkomt
      transport van energie en ontlast het energienet.
•     Cluster duurzame-opwekprojecten nabij bestaande
      transformatorstations. De regio heeft veel zoekgebieden goed geclusterd.
      Het is belangrijk om de langgerekte zoekgebieden langs de N9/N249 (11),


RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021            69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>      spoorweg Heerhugowaard/Den Helder (10) en de Afsluitdijk (5) niet op te
      knippen in kleine losstaande opweklocaties. Dit zorgt namelijk voor
      complexe uitdagingen voor aansluitingen op de omliggende stations. Houd
      bovendien rekening met de aansluitafstand/wijze (afstand
      transformatorstation tot aansluiting) van deze langgerekte zoekgebieden.
      Kosten van de aansluitkabel stijgen naarmate de afstand tot het station
      groter wordt.
•     Cluster zon op dak bij verbruik van energie. Een aanzienlijk deel van het
      RES-bod in de deelregio bestaat uit opwek door zon op dak verspreid over
      de regio. Om transport van energie zoveel mogelijk te beperken, biedt het
      combineren van zon op dak met de lokale energievraag veel kansen. Het is
      wel essentieel dat de energievraag tegelijkertijd met de energieopwek van
      daken plaatsvindt. Alleen dan wordt het lokale energienet minder belast.
      Zo is zon op dak bij industrieterreinen (die doorgaans een grote, constante
      energiebehoefte hebben) gunstig voor het energiesysteem. Terwijl zon op
      agrarische daken een grote uitdaging vormt vanwege een klein(er)
      energieverbruik en meer versnippering van de opweklocaties.
•     Werk, tot slot, toe naar een gezamenlijk regionaal
      uitvoeringsprogramma. Hierin kunnen overheden, marktpartijen en
      netbeheerders met elkaar de uitbreidingen en versterking van de energie-
      infrastructuur programmeren in relatie tot de realisatie van de
      zoekgebieden. Zo kan per zoekgebied worden vastgesteld wanneer de
      grootschalige opwek in het gebied kan worden aangesloten. Optimale
      invulling en een gezamenlijk uitvoeringsprogramma van de zoekgebieden
      vergroten de haalbaarheid van de RES-doelstellingen in de Kop van Noord-
      Holland.



5.5 Participatie en draagvlak
Het aanbod en de invulling daarvan met zoekgebieden zijn gebaseerd op een
technische analyse van het potentieel, een analyse van beleidsmatige
mogelijkheden en beperkingen, een participatieproces met stakeholders en
inwoners, en uiteindelijk een politieke keuze. In de Kop van Noord-Holland zijn
twee regionale scenarioateliers georganiseerd en vijf lokale ateliers. De
voorkeuren en zorgen van de deelnemende inwoners, experts,
maatschappelijke organisaties en andere belanghebbenden zijn meegewogen
in de uitgangspunten en de selectie van zoekgebieden. De verslagen zijn hier
te vinden.
Daarnaast is de deelregio, naar aanleiding van reacties van inwoners,
organisaties en bedrijven, gestart met trajecten voor: zon op dak, kleine
windturbines en zon op parkeren. Participatie gaat daar een belangrijke rol in
krijgen, of heeft het al. Er heeft een inventarisatie plaatsgevonden en een



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021          70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>participatief haalbaarheidsonderzoek voor zon op parkeerterreinen en grote
daken. Ook is er gestart met een onderzoek naar de ruimtelijke inpassing van
kleine windturbines (of microturbines).


De gemeenten in de deelregio hebben op verschillende manieren participatie
georganiseerd. De gemeente Den Helder heeft een informatieve digitale
bijeenkomst gehouden voor stakeholders voor het zoekgebied haven. De
gemeente Hollands Kroon heeft gedurende het gehele proces
participatieplatform Denkmee ingezet. Hier worden inwoners op de hoogte
gehouden van de ontwikkelingen. Op een aantal momenten is iedereen
uitgenodigd om een reactie op plannen te geven en om ideeën in te brengen.
Onder andere door middel van een enquête en via gerichte vragen over vier
thema’s, namelijk zonnepanelen op gebouwen, langs infrastructuur, op water
en op grond. De resultaten zijn door de gemeenteraad meegewogen in de
oordeelsvorming over de concept-RES. Daarnaast zijn in Hollands Kroon lokale
ateliers gehouden. De aanpak van de gemeente Schagen is vergelijkbaar met
die van Hollands Kroon. Zij heeft het participatieplatform Samen Schagen
ingezet om inwoners, bedrijven en organisaties te informeren over de RES en
om ze uit te nodigen mee te denken en te doen. Reacties zijn opgehaald door
middel van sociale media, nieuwsbrieven, huis- aan huisbladen en brieven en
het uitzetten van een enquête over de RES. De gemeente heeft een aantal
lokale bijeenkomsten in het kader van de RES en de Omgevingsvisie
georganiseerd. Op de bijeenkomst in maart 2021, was de belangstelling zeer
groot: er waren 370 mensen digitaal aanwezig en er werden ruim 700
chatvragen gesteld. De presentaties van deze bijeenkomst, het verslag en een
vraag- en antwoordnotitie staan op het eerder genoemd participatieplatform.
Gemeente Texel neemt ook deel aan de trajecten zon op daken en zon op
parkeerterreinen. Bovendien wordt nagedacht over een bevolkingsraadpleging
voor windenergie.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021      71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>6. Westfriesland
6.1        Beschrijving: aanbod en zoekgebieden
Aanbod van Westfriesland
Westfriesland zet in op een bod van 0,70 TWh. Dit is een optelling van 0,23
TWh bestaande en pijplijnprojecten en 0,47 TWh nieuw te realiseren
opwekking. Dit is in lijn met de concept-RES, de besluitvorming hierover van
de zeven Westfriese raden, zoals vastgelegd in de reactienota. In
onderstaande kaart zijn globaal de zoekgebieden ingetekend. De zoekgebieden
zijn gebaseerd op een technische analyse van de mogelijkheden en
randvoorwaarden in de regio, de uitkomst van meerdere (lokale) ateliers met
stakeholders en belanghebbenden, de reacties op de concept-RES en de
uitkomsten van de wensen en bedenkingen. Nieuwe initiatieven buiten de
zoekgebieden worden niet uitgesloten.


Daarnaast wil de regio zich samen met de Kop van Noord-Holland en de
provincie inzetten voor de realisatie van natuurontwikkeling in combinatie met
zonneopwek in de Wieringerhoek. De realisatie is mede afhankelijk van het
Rijk. Westfriesland ziet het Buitendijks Plan Duurzaam Leefbaar als een unieke
kans. Het kent veel meekoppelkansen zoals ook recreatieve mogelijkheden.
Het kan bijdragen in het realiseren van de ambitie van de regio om
energieneutraal te zijn in 2040. Voor dit project zet de regio een stip op de
horizon van 0,4 TWh.



 Westfriesland gaat in deze energiestrategie vooral uit van opwek van zonne-
 energie. De gemeenten Medemblik, Enkhuizen, Opmeer en Hoorn sluiten
 windenergie uit.
 Westfriesland wil zijn aandeel leveren aan de landelijke doelstelling om 35 TWh
 duurzame energie op te wekken op land. Tegelijkertijd moeten nieuwe
 initiatieven voor duurzame energieopwekking zorgvuldig overwogen worden.
 Westfriesland is trots en zuinig op zijn traditionele identiteit met
 karakteristieke (lint)dorpen, open ruimtes en de mooie historische stadjes
 Hoorn, Enkhuizen en Medemblik. Dit landschap moet waar mogelijk behouden
 blijven. De agrarische sector vormt een waardevolle pijler onder de economie
 van de regio. Westfriesland wil dan ook zeer zorgvuldig omgaan met het
 inzetten van vruchtbare, agrarische gronden voor duurzame energieopwekking.
 Hetzelfde geldt voor het IJsselmeer en het Markermeer. Het water vervult
 meerdere functies voor de regio, waardoor het gebruik ervan voor
 energieopwekking goed doordacht moet worden.
Zoekgebieden




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021               72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>De zoekgebieden in de RES 1.0 zijn richtinggevend voor het aanbod naar
het Rijk, maar de precieze haalbaarheid, wenselijkheid en invulling worden
nader onderzocht. Daarnaast sluit deze kaart met zoekgebieden
bestaande initiatieven én nieuwe initiatieven buiten de zoekgebieden niet
uit. Deze zullen ook op haalbaarheid en wenselijkheid onderzocht worden.


De Westfriese gemeenten zetten in op zoekgebieden voor zon rond
transformatorstations, infrastructuur en bedrijventerreinen. Daarnaast worden
de mogelijkheden voor zonne-energie in het zoekgebied IJsselmeer in de
gemeenten Medemblik, Stede Broec en Drechterland de komende periode
nader geconcretiseerd. Zonne-energie kan in het IJsselmeer bijvoorbeeld
worden gecombineerd met het vergroten van natuurwaarden in de
Wieringerhoek op het grondgebied van de Westfriese gemeente Medemblik.
Westfriesland heeft zoekgebieden voor windenergie langs infrastructuur en op
enkele bedrijventerreinen. Windenergie op het IJsselmeer is voor de RES 1.0
uitgesloten en wordt op dit moment niet verder onderzocht. Westfriesland
neemt in totaal negentien zoekgebieden op in de RES 1.0, zie onderstaand
kader voor een overzicht van de zoekgebieden. Voor deze zoekgebieden gaat
Westfriesland ook na de RES 1.0 de haalbaarheid, inpasbaarheid en precieze
invulling nader onderzoeken.


Het project Wieringerhoek komt voort uit de Programmatische Aanpak Grote
Wateren (PAGW). Dit programma is vanuit het ministerie van Infrastructuur en
Waterstaat geïnitieerd en bevat 33 projecten om te komen tot ‘ecologisch
gezonde, toekomstbestendige grote wateren waarin hoogwaardige natuur goed
samengaat met een krachtige economie’. Het project Wieringerhoek volgt de
systematiek van een Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en
Transport (MIRT)-traject. De realisatie start (na afronding van alle procedures en
aanbestedingen) medio 2025.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021             73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021   74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>De potentie in Westfriesland volgt uit de volgende zoekgebieden:
•     01 Het Grootslaggebied. Het kassengebied tussen Wervershoof en Andijk biedt
      ruimte voor de opwek van zonne-energie.
•     02 Bedrijventerrein Medemblik. Het bedrijventerrein in Medemblik en omgeving
      biedt mogelijk ruimte voor de opwek van zonne-energie.
•     03 Bedrijventerrein Zwaagdijk-Oost. Het bedrijventerrein Zwaagdijk-Oost biedt
      mogelijk ruimte voor de opwek van zonne-energie.
•     04 Middenstation Zwaagdijk-Oost. De ruimte rond het transformatorstation biedt
      mogelijk ruimte voor de opwek van zonne-energie.
•     05 A7 tussen afslagen Abbekerk en Medemblik. De omgeving biedt mogelijk
      ruimte voor de opwek van zonne-energie.
•     06 A7 nabij Broerdijk. Langs de infrastructuur is mogelijk ruimte voor de opwek
      van zonne-energie.
•     07 Bedrijventerrein Wognum. Dit bedrijventerrein biedt mogelijk ruimte voor de
      opwek van zonne-energie.
•     08 Wester Boekelweg. De ruimte rond het transformatorstation biedt mogelijk
      ruimte voor de opwek van zonne-energie.
•     09 Bedrijventerrein De Veken en omgeving. Dit (toekomstige) bedrijventerrein
      biedt mogelijk ruimte voor de opwek van zonne-energie (zon op daken). Een goede
      ruimtelijke inpassing daarvan is randvoorwaardelijk.
•     10 De Braken. Dit bedrijventerrein biedt mogelijk ruimte voor de opwek van zonne-
      energie.
•     11 Spoorweg Obdam-Hoorn. Langs de infrastructuur is mogelijk ruimte voor de
      opwek van zonne-energie.
•     12 Vredemaker/Jaagweg. Langs de infrastructuur is mogelijk ruimte voor de
      opwek van wind- en zonne-energie.
•     13 A7 Oudendijk. Langs de infrastructuur is mogelijk ruimte voor de opwek van
      wind- en zonne-energie.
•     14 Kamersloot. Naast dit bedrijventerrein is mogelijk ruimte voor de opwek van
      wind- en zonne-energie.
•     15 Elbaweg. Naast dit bedrijventerrein is mogelijk ruimte voor de opwek van wind-
      en zonne-energie.
•     16 Oosterwijzend. Naast dit bedrijventerrein is mogelijk ruimte voor de opwek van
      wind- en zonne-energie.
•     17 Bedrijventerrein Andijk. Op en rond het bedrijventerrein Andijk worden de
      mogelijkheden voor de opwek van zonne-energie nader bekeken.
•     18 Krabbersplaat/Schepenwijk. Naast dit bedrijventerrein is mogelijk ruimte voor
      de opwek van wind- en zonne-energie.
•     19 Wieringerhoek (IJsselmeer). Op het IJsselmeer en het Markermeer worden de
      mogelijkheden voor de opwek van zonne-energie nader bekeken, met uitzondering
      van Hoorn en Enkhuizen. Draagvlak voor windenergie op het IJsselmeer en het
      Markermeer is alleen op het grondgebied van de gemeente Drechterland en
      Koggenland niet uitgesloten.



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>De zoekgebieden van Westfriesland zijn in diverse categorieën in te delen, elke
met eigen belangen en afwegingen. Hieronder is kort aangegeven met welke
factoren Westfriesland rekening houdt bij het verder onderzoeken van de
zoekgebieden:


•     Zon op daken en parkeerplaatsen biedt kansen. De regio wil deze potentie
      zo veel mogelijk benutten. Voor zon op daken ziet de regio met name
      kansen op grote bedrijfs- en agrarische daken. Voor agrarische daken geldt
      dat daken in landelijk gelegen gebieden vraag en aanbod van energie
      minder goed matchen vanwege beperkingen in het netwerk. Deze locaties
      zijn dus minder gunstig, vergen lange doorlooptijden en zijn kostbaar. Op
      de korte termijn richten we ons met name op bedrijventerreinen, waarbij
      vraag en aanbod van energie beter op elkaar afgestemd kunnen worden.
      Als daken onder een ‘beschermd stads- of dorpsgezicht’ vallen, is dit
      mogelijk een beperkende factor.
•     Zon en, in een beperkt aantal gemeenten, wind op of langs
      bedrijventerreinen zijn waardevol om te verkennen. Dit betreft veelal
      agrarische gronden, dus voor deze gronden dienen zorgvuldige afwegingen
      te worden gemaakt. Daarnaast is het grond waar de mogelijkheden voor
      eventuele uitbreidingen van bedrijventerreinen behouden moeten blijven.
      Bij inpassing moet rekening worden gehouden met de zichtlijnen om
      hinder te voorkomen (zoekgebieden 2, 3, 7, 9, 10, 14, 15, 16, 17 en 18).


Toelichting bij de berekening van de opwek van de zoekgebieden*
Benutting van theoretisch potentieel per type zoekgebied – Westfriesland
1. Zon op grote daken              45 %
2. Zon op parkeerplaatsen                   10 - 25 %
3. Zon op geluidsschermen                   n.v.t.
4. Zon                             50 - 75 %
5. Wind                                     n.v.t.
6. Zon + wind                      10 - 15 % (zon) en 50 - 75 % (wind)

Er is, net als in de andere deelregio’s, voorzichtig ingezet op de inpassing van zon op
parkeerplaatsen, vanwege de onzekerheid over de inpassing. Deelregio Westfriesland
kiest per type zoekgebied voor zonne-energie voor een andere benutting van de
potentiële opwek, aansluitend bij de ambities en bestaande initiatieven in de regio.
Wind op land wordt gecombineerd met zonne-energie.


* Dit zijn algemene uitgangspunten. Als er lokale uitzonderingen zijn gemaakt, zijn deze
terug te vinden in de gebiedspaspoorten.


•     Zon rond transformatorstations. De deelregio onderschrijft dat hier
      mogelijkheden liggen, maar benadrukt wel dat het hier stiltegebieden en
      agrarische gronden betreft die bij voorkeur ontzien moeten worden.


RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021               76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>      Daarnaast is het onderstation Hoogwoud, dat binnen een zoekgebied in de
      gemeente Opmeer valt, als potentieel uitbreidingsgebied aangemerkt. De
      gemeente zie het als een kans om de koppeling te leggen tussen de
      uitbreiding van een onderstation en het realiseren van duurzame energie.
      Bij inpassing dient wel rekening te worden gehouden met de zichtlijnen om
      hinder te voorkomen (zoekgebieden 4 en 8).
•     Zon op water is kansrijk. Uit onderzoek van Adviesbureau Waardenburg en
      Onderzoeksinstituut Deltares is gebleken dat er kansen zijn voor het
      combineren van zonne-opwek met het vergroten van de natuurwaarden in
      het IJsselmeer (project Wieringerhoek). Voor zon op water moet rekening
      gehouden worden met de afstemming met de andere RES-regio’s rond het
      IJsselmeer en met het zicht van en naar de beschermde stadsgezichten
      van Hoorn, Medemblik en Enkhuizen. Daarnaast vervullen het IJsselmeer
      en het Markermeer belangrijke functies voor meerdere gebieden.
•     Zon langs infrastructuur is waardevol om te verkennen en komt op
      meerdere locaties in Westfriesland terug. Ook deze zoekgebieden bevinden
      zich veelal op agrarische gronden. Voor deze gronden dienen zorgvuldige
      afwegingen te worden gemaakt (zoekgebied 5, 6, 11, 12 en 13).
•     De kaart met zoekgebieden sluit aanvullende ambities zoals besparing en
      zon op kleine daken, niet uit.


Naast de zoekgebieden op de kaart, heeft Westfriesland nog een aantal aanvullende
kansen en uitgangspunten benoemd:
•     Zon langs infrastructuur. Westfriesland ziet met name kansen in de bermen bij
      knooppunten van de infrastructuur. De regio ziet meer mogelijkheden voor het
      benutten van deze ruimtes, met name in Medemblik waar de gemeente, de
      provincie en Rijkswaterstaat samenwerken aan het project Zon langs de A7.
•     Westfriesland wil samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke
      organisaties en andere belanghebbenden zoeken naar locaties waar draagvlak is
      voor het plaatsen van grootschalige duurzame opwek van energie.
•     De Westfriese gemeenten willen maximaal inzetten op zonne-energie op dak binnen
      de mogelijkheden en lokale omstandigheden.
•     De Westfriese gemeenten willen een zorgvuldig proces rondom de inzet van
      agrarische gronden voor duurzame energieopwekking.
•     De Westfriese gemeenten willen de 600-metergrens voor windturbines als minimale
      afstand tot woningen handhaven.




6.2 Kenmerken en ambities Westfriesland
De Omringdijk als verbinding in een gevarieerd landschap
Westfriesland bestaat uit zeven gemeenten: Hoorn, Drechterland, Enkhuizen,
Koggenland, Medemblik, Opmeer en Stede Broec. Deelregio Westfriesland



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021             77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>kent veel kwaliteiten: het open landschap, de lintdorpen, de ligging aan het
IJsselmeer en het Markermeer en de vele dijken in de regio. De dijken vormen
een belangrijk onderdeel van de identiteit van de regio. Zo is de Westfriese
Omringdijk een verbindende factor die alle gemeenten letterlijk omringt. Het
landschap binnen de Omringdijk kan worden getypeerd als een
experimenteer-, een romantisch of origineel Westfries landschap 21. Zie het
onderstaande kader voor verdere toelichting op de diverse landschapstypen.


▪      Experimenteerlandschap: het experimenteerlandschap is vaak gekoppeld aan de
       agrarische sector. Denk aan verticaal telen, schaalvergroting, teelt op water, of
       andere nieuwe concepten. Ook kan er worden geëxperimenteerd met nieuwe
       recreatieve of landschappelijke concepten.
▪      Romantisch landschap: dit landschap kenmerkt zich door fijnmazige verkaveling,
       linten op hooggelegen kreekruggen en de aanwezige boomgaarden.
▪      Origineel Westfries landschap: dit bestaat uit een typisch Westfries landschap met
       ruimte voor landbouw, afgewisseld met kernen, cultuurhistorische landschappen en
       recreatief medegebruik. Het is een mozaïek aan polders dat zich bevindt tussen
       lintbebouwing en open landschappen.


In deze verschillende typen landschappen bevinden zich kleinere
natuurgebieden die vaak onderling met elkaar zijn verbonden. In de figuur
hieronder zijn deze verschillende typen landschappen weergegeven.

Landschapstypen en stedelijke functies Westfriesland




Bron: Foto Energie & Ruimte Westfriesland (2019)




21   Structuurschets Westfriesland: Een dijk van een regio (2016).



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                        78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>De rol van de grote meren in Westfriesland
Naast de dijken en de landschappen in het binnenland spelen het IJsselmeer
en het Markermeer in Westfriesland een belangrijke rol. Er is sprake van een
divers gebruik van het gebied zoals voor recreatie, kustbescherming,
zoetwaterwinning, topsport, transport en visserij. Verder kan het IJsselmeer,
maar ook het Markermeer, een belangrijke rol spelen bij de klimaatadaptatie,
de biodiversiteit, de energietransitie en het behouden of verbeteren van
ruimtelijke kwaliteiten. Daarom is er op provinciaal niveau een gezamenlijke
Agenda IJsselmeergebied 2050 (AIJG 2050) opgesteld waarin ambities en
principes van het IJsselmeergebied worden beschreven. De rol die het
IJsselmeergebied kan spelen in de aankomende energietransitie is door de
vier provincies liggend aan het IJsselmeer verkend in de Energieverkenning
IJsselmeergebied. De IJsselmeerprovincies en deelregio’s zullen de mogelijke
benutting van het IJsselmeergebied voor de energietransitie nader met elkaar
afstemmen. Ook na de RES 1.0 en verder, is een zorgvuldig proces van
draagvlak en participatie hierin leidend.


Niet alleen ruimtelijk gezien spelen het IJsselmeer en het Markermeer in
Westfriesland een belangrijke rol, ook economisch gezien zijn het belangrijke
gebieden vanwege de ruimte voor recreatie en toerisme. Westfriesland heeft in
‘Structuurschets Westfriesland: Een dijk van een regio’ een visie gevormd van
hoe de deelregio om wil gaan met het IJsselmeer, het Markermeer en de
gehele kustzone. Westfriesland wil in het ‘Kustland’ meer ruimte geven aan
recreatie die en toerisme dat is geënt op het landschap en de cultuurhistorie.
De kustzone is met de drie steden, de musea, havens, stranden, stoomtram
Hoorn-Medemblik, het internationale Regatta-center, Sprookjeswonderland,
Kasteel Radboud, de meerdere rijksbeschermde stadsgezichten, het
Zuiderzeemuseum en alle (verblijfs)recreatieve elementen, een belangrijke
pijler onder de economie van de regio. Hiervoor is het belangrijk dat het open
zicht op het land vanaf het water én op het water vanaf het land behouden
blijven. De kwaliteiten en netwerken in het binnenland ondersteunen het
Kustland en zijn van groot belang zowel voor toerisme en recreatie als voor de
eigen bevolking.


Regionaal beleid en bestuurlijke ambities
De Transitievisie Warmte
In de warmtevoorziening wil de deelregio niet meer afhankelijk zijn van
aardgas als primaire brandstof. De gemeenten in Westfriesland stellen een
Transitievisie Warmte op, die uiterlijk in 2021 opgeleverd wordt. Ook in dit
traject wordt nadrukkelijk de verbinding gezocht met belanghebbenden (onder
andere woningcorporaties, netbeheerder(s) en maatschappelijke organisaties).
De bedoeling is dat de Transitievisie Warmte houvast geeft bij het aardgasloos


RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021        79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>maken van wijken voor en na 2030. Aardwarmte (geothermie) is vanwege de
geologische gesteldheid van de regio een veelbelovend alternatief voor
aardgas.


Een veelomvattende opgave
Westfriesland ziet de energietransitie als een veelomvattende opgave. Deze
behelst meer dan de opwek door wind en zon op land (de focus van de RES),
en richt zich ook op energiebesparing, een warmtevoorziening zonder
aardgasgebruik, duurzaam ondernemen en schone mobiliteit. Op deze
gebieden hebben de zeven Westfriese gemeenten al initiatief getoond. Dat
vormt dan ook de basis voor de ambities en bod.


Voor Westfriesland is het duidelijk dat een overgang naar een duurzaam
energiesysteem met deze impact op de samenleving niet zonder de inbreng
van de samenleving kan. Duurzame projecten en maatregelen moeten
ontwikkeld worden in samenspraak met inwoners. Niet alleen omdat deze
participatie het draagvlak voor duurzame verandering vergroot, maar ook
omdat Westfriesland de innovatieve kracht en energie van ondernemers en
particulieren hard nodig zal hebben om die verandering tot stand te brengen.
Ontwikkelingen in het duurzame domein volgen elkaar zo snel op dat de regio
open moeten blijven staan voor nieuwe oplossingen en externe impulsen, die
duurzame processen kunnen verbeteren en versnellen.


“Ik was blij met de hoge opkomst van
inwoners, die daarmee hun betrokkenheid
lieten zien en de kans pakten om gehoord
te worden.”
Rosalien Den Dolder, Koggenland


De betrokkenheid van inwoners bij energiebesparing is onmisbaar. Het eigen
gedrag is de sleutel tot succes. De grote vraag is in hoeverre men bereid is om
zijn levensstijl aan te passen. Westfriesland ondersteunt woningeigenaren bij
het verduurzamen van hun woning (veruit de grootste bron van
energieverbruik) met advies en subsidiemaatregelen. Westfriesland trekt op
met ondernemers (en ondernemersverenigingen) om bedrijventerreinen te
verduurzamen en energiezuiniger te maken. De deelregio vindt het verder
belangrijk om zelf het goede voorbeeld te geven met het eigen gemeentelijk
vastgoed.


Samen sterker in verduurzaming




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021       80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>Over de mogelijkheden en onmogelijkheden van wind- en zonne-energie gaat
de deelregio verder in gesprek met inwoners. Hoe denken zij over zaken als
ruimtelijke inpassing, biodiversiteit en financiële participatie? De uitkomsten
hiervan worden medebepalend bij het opstellen van de kaders voor duurzame
energieopwekking op land. Westfriesland heeft de strijd tegen
klimaatverandering aangebonden. Op tal van facetten van de energietransitie
heeft de regio al initiatief genomen. In 2013 sloegen de zeven Westfriese
gemeenten de handen ineen om een ambitieuze doelstelling te realiseren:
Westfriesland uit laten groeien tot een van de tien meest aantrekkelijke regio’s
van Nederland (Pact van Westfriesland).


Jezelf uitdagen
Een belangrijke voorwaarde om ergens plezierig te wonen, te werken en te
recreëren is een gezond leefklimaat, nu en in de toekomst. Dat is in deze tijd
geen vanzelfsprekendheid meer, maar vereist een duurzame inspanning. In
dat opzicht hebben de zeven Westfriese gemeenten zichzelf uitgedaagd. Dat is
ook de reden waarom de Westfriese gemeenten de ambitie hebben om in
2040 energieneutraal te zijn. Dat wil zeggen dat in 2040 de totale energie- en
warmtebehoefte in Westfriesland afkomstig is van duurzame energiebronnen.


Het Pact van Westfriesland bundelt de regionale krachten en geeft richting aan
deze ambitie. Het omvat het hele scala van energiebesparing, alternatieve
warmte en energieopwekking. Bovendien kiest de regio ervoor om alle
sectoren hierbij te betrekken, waaronder dus ook de landbouw, industrie en
mobiliteit.


De RES NHN vormt een instrument van het Pact van Westfriesland. De regio
werkt het Pact van Westfriesland in 2021 uit in een concreet
uitvoeringsprogramma. Dit programma is een flexibele, adaptieve routekaart
naar een energieneutraal Westfriesland in 2040. Het programma bevat een
overzicht van projecten en initiatieven voor de periode 2020-2025. Het
programma geeft daarbij een doorkijk naar 2030, aansluitend bij de planning
van de RES. De deelregio geeft dit, in samenspraak met belangrijke
stakeholders (waaronder woningcorporaties, netbeheerder en ondernemers)
vorm, stelt het periodiek bij en vult het aan met nieuwe inzichten en
innovaties.



6.3 Elektriciteit en warmte
Wind
Huidige situatie




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021        81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>In Westfriesland wordt op dit moment 115 GWh22 aan windenergie opgewekt.
De turbines staan door de hele regio, onder andere in de gemeenten
Koggenland en Medemblik.


Zon
In Westfriesland wordt er 12 GWh elektriciteit opgewekt door zonne-energie23.
Een aanzienlijk deel van die opwek wordt nu gerealiseerd door de zonneparken
bij Wervershoof en Andijk. Daarbij komt de zonneweide in Midwoud die medio
september 2020 in productie ging. Daarnaast is er nog een aantal projecten in
ontwikkeling. Deze projecten wekken na realisatie samen 67 GWh op. Zo
worden op dit moment bij bijvoorbeeld in Zwaagdijk-Oost en in Zwaagdijk-West
zonneparken ontwikkeld. Hiermee doet de regio ervaring op met de
landschappelijke en ecologische inpassing. Daarnaast is er bij deze projecten
sprake van (financiële) participatie van de inwoners.


Aandachtspunten voor de opwek van zonne-energie
Voor toekomstige opweklocaties van zonne-energie moet rekening gehouden
worden met een aantal aandachtspunten, zoals de weidevogelgebieden,
Natuurnetwerk Nederland-gebieden en Natura 2000-gebieden. Ook zijn de
historische stadscentra van Enkhuizen, Hoorn en Medemblik beschermd
stadsgezicht. Ook enkele dorpen in Westfriesland hebben een beschermd
dorpsgezicht, zoals Twisk. Daarnaast kent West-Friesland een aantal
waardevolle landschappen die vanwege hun ecologische, cultuurhistorische,
landschappelijke of aardkundige waarde worden beschermd (BPL). De
mogelijkheden voor zonne-energie bevinden zich in Westfriesland op
agrarische gronden, agrarische en andere bedrijfsdaken en op
industrieterreinen. Daarnaast kan het IJsselmeer worden ingezet voor de
opwek van zonne-energie. Dit biedt de kans om deze te combineren met het
vergroten van de natuurwaarden, bijvoorbeeld in de Wieringerhoek. Huidige
grootschalige initiatieven voor zonne-energie liggen aan de randen van de
kernen in Westfriesland, verspreid door het gebied. Uit de SDE-
subsidieaanvragen blijkt dat er ook nog een aantal geplande initiatieven in de
regio is, waarvan het overgrote merendeel uit zon-op-dakprojecten
bestaat. Daar moet wel de kanttekening bij geplaatst worden dat niet alle
toegekende SDE-subsidies per definitie benut kunnen worden.


Warmte



22   Nationaal Programma RES. Analysekaarten (oktober 2019). Westfriesland behoudt cijfers uit
de concept-RES.
25   Nationaal Programma RES. Analysekaarten (oktober 2019). Westfriesland behoudt cijfers uit
de concept-RES.



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                    82
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>Voor de regio Westfriesland is in beeld gebracht wat de huidige situatie en
potentie is van verschillende warmtebronnen. Dit staat beschreven in de
Regionale Structuur Warmte (RSW) in hoofdstuk 3. In de RES wordt geen
keuze gemaakt voor welk type warmtebron en/of -infrastructuur waar wordt
toegepast. Dit wordt gedaan in de Transitievisie Warmte (TVW) van de
gemeenten. Wel levert deze analyse input voor de TVW’s. Hieronder volgt een
overzicht van de relevante warmtebronnen in Westfriesland.


•      Restwarmtebronnen: Westfriesland heeft geen bestaand warmtenet voor
       de gebouwde omgeving. Van de aanwezige restwarmtebronnen is in veel
       gevallen het vermogen te laag om een warmtenet mee te voeden.
•      Omgevingswarmte – aquathermie24: langs de kusten in de regio is ook een
       grote theoretische potentie voor het winnen van thermische energie uit
       oppervlaktewater. Thermische energie uit afvalwater kan gewonnen worden
       bij gemalen, rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI’s) en uit influent- en
       effluentleidingen van RWZI’s25. Hiervan heeft de RWZI bij Wervershoof
       (gemeente Medemblik) een van de hoogste technische potenties van regio
       Noord-Holland Noord.
•      Geothermie: de regio heeft een hoge tot zeer hoge technische potentie
       voor geothermie. Op enkele plekken in de regio is de potentie nog onzeker.
       Er is één bestaand geothermieproject ten zuiden van Andijk. Ook in de
       deelregio Kop van Noord-Holland bevindt zich een bestaand
       geothermieproject: Agriport A7; deze ligt tegen Medemblik aan.
• Warmte- en koudeopslag (WKO): de regio heeft een zeer goede potentie
      voor open-WKO-systemen (WKO’s). Er zijn weinig beperkingen in de regio
      voor het gebruik van WKO’s. In de hele regio zijn ook al open en gesloten
      systemen aanwezig.



Biomassa
In 2018 werd in de deelregio Westfriesland 3,33 GWh hernieuwbare
elektriciteit opgewekt door middel van verbranding van biogas uit covergisting.
Dit aandeel telt niet mee in het bod van de RES, maar draagt wel bij aan CO 2-
reductie in de regio.




24   Aquathermie, duurzaam lokaal warmtesysteem op basis van oppervlaktewater.
25   Het inkomende vuile water, ‘het influent’, wordt in een aantal stappen gezuiverd. Het
gezuiverde water wordt ‘het effluent’ genoemd.



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                      83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>6.4 Energie-infrastructuur
Deze diversiteit in het landschap biedt kansen en beperkingen voor de
grootschalige opwek van duurzame energie. Zo is grootschalige energieopwek
op het IJsselmeer of het Markermeer een kans, waardoor natuurgebieden op
het land ontzien kunnen worden. Met name in de agrarische gebieden worden
veel zonnepanelen op daken geplaatst. Aan de andere kant zien we een
toenemende elektriciteitsvraag door de opkomst van energie-intensieve
sectoren, zoals de glastuinbouw en elektrisch vervoer. Deze ontwikkelingen
zorgen voor druk op het elektriciteitsnet.


Huidige situatie
In Westfriesland is het lokale elektriciteitsnet niet overal geschikt voor de
ontwikkelingen. Het elektriciteitsnet is tientallen jaren geleden aangelegd. Van
oudsher zijn de kabels in landelijke gebieden lang en dun, omdat daar tot voor
kort relatief weinig vraag naar stroom was. In deze gebieden wordt
tegenwoordig juist veel duurzame energie opgewekt. De vraag naar vermogen
op de netten neemt dus toe, terwijl de capaciteit vaak niet toereikend is. Dit
vraagt om uitbreiding van de capaciteit van het regionale elektriciteitsnet. De
uitdaging van deze gezamenlijke opgave van gemeenten, provincie en
netbeheerder is groot.


In de regio staan zes transformatorstations. Grootschalige opweklocaties
worden hier direct op aangesloten. Op basis van de ambities in de RES
verwacht de netbeheerder dat de komende jaren op een aantal
transformatorstations de maximale capaciteit wordt overschreden. Liander zal
hier de nodige uitbreidingen realiseren om te voldoen aan de plannen van de
regio. Dit traject vraagt tijd en zorgvuldigheid, mede als gevolg van de
benodigde vergunningen en procedures die doorlopen moeten worden.


Netimpactanalyse RES 1.0
De zoekgebieden in de RES 1.0 van Westfriesland zetten hoofdzakelijk in op
opwek van zonne-energie (zowel zon op dak als zonneweides). Het aandeel
wind, ten opzichte van zon, is zeer gering, wat minder efficiënt is voor het
energiesysteem. Uit de netimpactanalyse blijkt dat het huidige elektriciteitsnet
onvoldoende capaciteit heeft om de potentie van de zoekgebieden in de RES
1.0 van Westfriesland in haar geheel aan te sluiten. De verwachting is dat in
2030 op drie van de zes transformatorstations de maximale capaciteit is
bereikt, namelijk op de stations Westwoud, Hoogwoud en Hoorn Geldelozeweg.
Door de komende jaren te investeren in uitbreidingen van
transformatorstations, kan de maximaal beschikbare capaciteit voor de
deelregio worden vergroot. Hierdoor kan meer grootschalige opwek
aangesloten worden op de stations. Zo is in de huidige investeringslijn van
Liander de uitbreiding van Hoorn Geldelozeweg opgenomen en is de


RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021          84
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>verwachting dat hier vóór 2030 de grootschalige opwek uit de RES op
aangesloten kan worden.


Ondanks de geplande werkzaamheden zullen er op basis van de RES 1.0 nog
twee stations in de regio uitgebreid moeten worden. Het betreft hier de
stations Hoogwoud en Westwoud. Daarbij is de impact van de RES 1.0 op
station Westwoud dusdanig groot dat het bouwen van een nieuw station
onvermijdelijk is. Dit maakt het onzeker of de mate van grootschalige opwek in
de RES 1.0 voor 2030 aangesloten kan worden. Om de haalbaarheid te
vergroten en om de impact op de omgeving te beperken, doet Liander
aanbevelingen voor slimme oplossingen om het energienet efficiënter te
benutten.


De belangrijkste oorzaak voor het bereiken van de maximale capaciteit op
deze stations is de grootschalige opwek van zonne-energie (zowel zonneweides
als zon op dak). Daarnaast zorgt de versnippering van zon op dak over de hele
deelregio voor een grote uitdaging in de maakbaarheid van de RES. De
piekbelasting van zon op dak zorgt ervoor dat Liander veelal lagergelegen
netdelen (transformatorstations, kabels) moet verzwaren. Deze
werkzaamheden kennen lange doorlooptijden en brengen hoge
maatschappelijke kosten en overlast met zich mee.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021       85
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>Benodigde uitbreidingen en nieuwe stations voor de RES 1.0 in beeld




Wat kunnen we in de regio doen?
In Westfriesland blijft het van belang om systeemefficiënte keuzes te maken
binnen de zoekgebieden van de RES 1.0. Ook voor toekomstige zoekgebieden,
in RES 2.0, RES 3.0 en verder. Voor Westfriesland zijn de belangrijkste
ontwerpprincipes voor het energiesysteem:
•     Stem de omvang van de zonopwek af op de beschikbare capaciteit van
      transformatorstations én maak wind-zoncombinaties. In een aantal
      zoekgebieden, waaronder Wester Boekelweg (8) en rondom Zwaagdijk (3
      en 4), is de omvang van de zonopwek dusdanig groot dat de capaciteit van
      het transformatorstation wordt overschreden. Uitbreiding van het
      dichtstbijzijnde station vergt grote investeringen en een lange doorlooptijd,
      mede door de ruimtelijke inpassing van het station in combinatie met
      draagvlak. Om dit te voorkomen, is het volgende aan te raden:
           •       stem de omvang van de opwek af op de capaciteit van het
                   transformatorstation; en/of
           •       maak gebruik van stations waar meer capaciteit beschikbaar is.
                   Zo hebben de stations Enkhuizen en Wervershoof nog capaciteit
                   beschikbaar voor het aansluiten van duurzame opwek; en/of




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021          86
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>           •       maak zon-windcombinaties in zoekgebieden. Als het hard waait,
                   schijnt de zon meestal niet en andersom. Zo kunnen wind- en
                   zonneprojecten gebruikmaken van dezelfde elektriciteitskabel.
                   Dit heet cable pooling. Door een goede verhouding (1MW zon:
                   1MW wind) te hanteren en een elektriciteitskabel te delen, kan
                   dubbel gebruikgemaakt worden van de beschikbare capaciteit
                   van het transformatorstation. Zo kan de regio de hoeveelheid
                   duurzaam opgewekte energie eenvoudiger realiseren.
•     Cluster grootschalige opwek nabij transformatorstations. Er is een groot
      aantal zoekgebieden voor grootschalig zon in Westfriesland. Dit betekent
      dat naast capaciteit op transformatorstations ook veel
      aansluitmogelijkheden (stopcontacten) nodig zijn. In de praktijk zien we
      dat deze stopcontacten schaars zijn. Clustering van verschillende
      zoekgebieden zorgt ervoor dat er minder stopcontacten nodig zijn
      waardoor de haalbaarheid van de zoekgebieden wordt vergroot. Denk
      hierbij aan het voegen van zoekgebied de Braken (10) bij zoekgebied
      spoorweg Obdam/Hoorn (11) of het voegen van zoekgebied de Veken (9)
      bij zoekgebied Wester Boekelweg (8).
•     Cluster zon op dak bij verbruik van energie. Een aanzienlijk deel van het
      RES-bod in de deelregio Westfriesland bestaat uit opwek door zon op dak
      verspreid over de regio. Om transport van energie zoveel mogelijk te
      beperken, biedt het combineren van zon op dak met de lokale
      energievraag veel kansen. Het is wel essentieel dat de energievraag
      tegelijkertijd met de energieopwek van daken plaatsvindt. Alleen dan wordt
      het lokale energienet minder belast. Zo is zon op dak bij industrieterreinen
      (die doorgaans een grote, constante energiebehoefte hebben) gunstig voor
      het energiesysteem, terwijl zon op agrarische daken een grote uitdaging
      vormt vanwege een klein(er) energieverbruik en meer versnippering van de
      opweklocaties.
•     Werk, tot slot, toe naar een gezamenlijk regionaal uitvoeringsprogramma.
      Hierin kunnen overheden, marktpartijen en netbeheerders met elkaar de
      uitbreidingen en versterking van de energie-infrastructuur programmeren
      in relatie tot de realisatie van de zoekgebieden. Zo kan per zoekgebied
      vastgesteld worden wanneer de grootschalige opwek in het gebied
      aangesloten kan worden. Optimale invulling en een gezamenlijk
      uitvoeringsprogramma van de zoekgebieden vergroten de haalbaarheid van
      de RES-doelstellingen in Westfriesland.



6.5 Participatie en proces
Het goed betrekken van de omgeving bij het uitwerken van zoekgebieden is
een belangrijke voorwaarde voor de slagingskans van een project. Om tot



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021           87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>verdere verkenning van de zoekgebieden van de RES te komen, heeft de regio
een plan van aanpak opgesteld. Dit plan werkt de activiteiten op zowel
regionaal niveau (masterplan regionale onderdelen) als lokaal niveau uit. Het
masterplan wordt door de zeven gemeenten, samen met de provincie en
andere stakeholders, opgepakt. Uitgangspunt is het behoud van het Westfriese
DNA en landschap, samenwerking en solidariteit in de uitwerking van de
opgave en het bevorderen van (lokale) participatie. Dit om zekerheid te krijgen
over betrokkenheid en draagvlak uit de omgeving. Doel is om in samenhang
zoekgebieden uit te werken en versnippering in de realisatie van zonne- en
windenergie te voorkomen. De kaders en voorwaarden voor participatie
worden door de gemeenten eerst regionaal afgestemd en vervolgens lokaal
uitgewerkt.


Het accent lag in de periode van de concept-RES tot de RES 1.0 op de
activiteiten van het masterplan. Daarbij gaat het onder andere over
ontwerpend onderzoek en het opstellen van een regionaal beleidskader
duurzame energieopwekking op land. Deze activiteiten worden momenteel
uitgevoerd. In een fase na oplevering van producten van het regionaal
masterplan (na juni 2021) kan gestart worden met concretisering van
zoekgebieden waarbij ook participatie zal plaatsvinden.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021       88
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>7. Regio Alkmaar
7.1        Beschrijving: aanbod en zoekgebieden
Aanbod
De Regio Alkmaar heeft ruimtelijk gezien de
                                                      Regio Alkmaar wordt gekenmerkt door een afwisseling
minste potentie voor duurzame energieopwekking
                                                      van landschappen parallel aan de kustlijn. Polders,
doordat er veel (natuur-) beschermingsregimes
                                                      droogmakerijen, veenontginningen en
gelden. De regio zet desalniettemin in op een
                                                      duinlandschappen vormen de identiteit van de regio.
ambitie van 0,62 TWh voor 2030. Dit is een
                                                      Een identiteit waar gemeenten en inwoners veel
optelling van 0,10 TWh bestaande en
                                                      waarde aan hechten. Tegelijkertijd is de regio
pijplijnprojecten en 0,52 TWh nieuw te realiseren
                                                      ambitieus en wil zij zich ontwikkelen tot een innovatief
opwekking. Deze ambitie is het resultaat van de
                                                      en duurzaam energiecluster. Naast het behoud van de
concept-RES, de wijzigingen die zijn opgenomen
                                                      natuur- en landschappelijke waarden is de landbouw
in de reactienota (naar aanleiding van de wensen
                                                      een belangrijke factor.
en bedenkingen) en de concretisering van de
zoekgebieden die de laatste maanden heeft
plaatsgevonden. In de kaart op de volgende pagina zijn de
nader uitgewerkte zoekgebieden ingetekend.


De zoekgebieden in de RES 1.0 zijn richtinggevend voor het aanbod naar het
Rijk, de precieze haalbaarheid, wenselijkheid en invulling is nader onderzocht.
Daarnaast sluit deze kaart met zoekgebieden bestaande initiatieven en nieuwe
zoekgebieden, zoals aangedragen door enkele stakeholders, niet uit. Op het
moment dat hiervoor concrete initiatieven met draagvlak zijn, worden deze
getoetst op bestuurlijk draagvlak.


“Windmolens en zonnepanelen zijn
maatregelen die soms lastig zijn, maar het zijn
vaak ook tijdelijke maatregelen.”
Nils Langedijk, wethouder gemeente Langedijk




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021       89
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021   90
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>De potentie in regio Alkmaar volgt uit de volgende zoekgebieden:
•     02 N9 Koedijk – Zijpersluis. Zoekgebied voor zon langs het Noordhollandsch
      Kanaal en de N9.
•     03 N9 Koedijk. Zoekgebied voor zon langs het Noordhollandsch Kanaal en de N9.
•     04 Omgeving Breekland/N245. Het gebied rondom bedrijventerrein Breekland en
      omgeving biedt mogelijk ruimte voor de opwek van windenergie en/of zonne-
      energie. Dit gebied kan langs de N245 naar het noorden vergroot worden.
•     06 Alton/Zandhorst. Deze gebieden bieden kansen voor de opwek van zowel wind-
      als zonne-energie
•     07 Westfrisiaweg. Aan de Westfrisiaweg liggen verschillende wachtlandschappen.
      Dit zijn gebieden die op termijn misschien een andere functie krijgen, maar op dit
      moment nog niet gebruikt worden. Onderzocht wordt of deze gebieden tijdelijk
      gebruikt kunnen worden voor de opwek van zonne-energie.
•     12 Westdijk. Zoekgebied voor zon langs het Noordhollandsch Kanaal in de
      gemeente Castricum. In de gemeente Heiloo is dit een zoekgebied voor wind.
•     13 Kanaalweg (deel Heiloo). Zoekgebied voor zon aan de zuidzijde van
      industrieterrein Boekelermeer.
•     17 A9. Zoekgebied voor zon langs de A9. Binnen de wettelijke geluidsgrens van
      495 meter tot de woonomgeving is het alleen zoekgebied voor zon.
•     18 N203 Uitgeest – Krommenie. Zoekgebied voor zon langs de spoorlijn Uitgeest –
      Krommenie. Omdat dit Unesco Werelderfgoed en weidevogelkerngebied betreft,
      geeft dit nog de nodige onzekerheid.
•     20 Zuiderdel. Het gebied rondom bedrijventerrein Zuiderdel tot de N245 biedt
      mogelijkheden voor de opwek van zonne-energie.
•     22 Boekelermeer. Zoekgebied voor windenergie op en rond het bedrijventerrein
      Boekelermeer.
•     24 Boekelermeer II. In dit zoekgebied wordt de mogelijkheid voor de opwek van
      windenergie door één windturbine nader bekeken.
•     27 Uitgeest, Limmerkoog. Zoekgebied voor de opwek van zonne-energie.
•     28 Communicatieweg. Zoekgebied voor de opwek van zonne-energie.
•     29 Zon rond kernen Bergen. Zoekgebied voor de opwek van zonne-energie rond
      kernen.
•     30 Limmerkoog bij A9. Zoekgebied voor de opwek van zonne-energie.


Drie zoekgebieden moeten nog nader worden uitgewerkt en waren daarmee nog
meegenomen in de participatie richting de RES 1.0. De zoekgebieden zijn daarom niet
opgenomen op de kaart, maar komen terug in opvolgende RES’en. Het gaat om:
•     016 De Boekel Akersloot (Castricum). In dit zoekgebied wordt de mogelijkheid
      voor de opwek van windenergie door één windturbine nader bekeken.
•     023 N504. Zoekgebied voor de opwek van windenergie langs de N504.
•     Knooppunten A9. De provincie Noord Holland is in het najaar van 2020 gestart
      met een ontwerptraject “A9”. Samen met Rijkswaterstaat, gemeenten en andere
      stakeholders worden de mogelijkheden verkend voor energieopwekking op en rond



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021              91
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>      de A9 op het traject tussen Alkmaar en Spaarnwoude. Met name de knooppunten
      en geluidsschermen lijken kansrijk. Maar ook een aantal stadsranden langs de A9.
      De provincie geeft aan dit project in de loop van 2021 nader uit te werken.
      Onderdelen kunnen mogelijk worden meegenomen in de RES 2.0.


Naar aanleiding van de reacties op de concept-RES, de wensen en
bedenkingen en de concretisering van de zoekgebieden, waarbij rekening is
gehouden met de aanbevelingen van Liander, zijn voor regio Alkmaar de
volgende zoekgebieden aangepast:
•     Zoekgebied 1, Hondsbossche Zeewering, is vanwege een amendement van
      de gemeente Bergen afgevallen.
•     In zoekgebied 2a (N9 Schoorldam – Zijpersluis) is windenergie als
      mogelijkheid afgevallen vanwege het weidevogelkerngebied en de
      historische zeekleipolders. Tussen Koedijk en Zijpersluis (zoekgebied 2)
      worden nog wel de mogelijkheden voor de opwek van zonne-energie
      onderzocht.
•     Zoekgebied 5, langs de Waarddijk, is voor een deel afgevallen en
      vervolgens gedeeltelijk samengevoegd met zoekgebied 6, Alton/Zandhorst.
•     Zoekgebied 9, voor zon langs de Markervaart en de Vinkenhop, is
      afgevallen omdat het onderdeel van het Bijzonder Provinciaal Landschap is
      en het gebied ver van het elektriciteitsnetwerk ligt. Tevens is ‘geen zon in
      Schermer’ onderdeel van de raadsagenda Alkmaar.
•     Zoekgebied 10, Starnmeerdijk, is afgevallen vanwege ligging in het
      weidevogelkerngebied en UNESCO Werelderfgoed. Tevens ligt het gebied
      ver van het elektriciteitsnetwerk.
•     Zoekgebied 11, voor zon aan weerszijden van de Zuiddijk, is afgevallen
      omdat ‘geen zon in Schermer’ onderdeel is van de raadsagenda Alkmaar.
      Tevens ligt een deel van het zoekgebied in weidevogelkerngebied.
•     De gemeenteraad van Castricum heeft een amendement aangenomen
      waarin deze voorstelt de leidraad van de natuurorganisaties
      (Natuurmonumenten en LNH) te volgen. Hierdoor vallen zoekgebieden 14,
      15 en 16 af. Dit zijn respectievelijk de zoekgebieden ‘zon’ langs de A9 en
      langs het spoor.
•     Mede naar aanleiding van de wensen en bedenkingen van de
      gemeenteraad Uitgeest is in zoekgebied 18 (N203) de mogelijkheid voor
      opwek van windenergie geschrapt.
•     Zoekgebied 21 is afgevallen vanwege ligging in NNN-gebied.
•     Vanwege de ligging in het open landschap met hoge natuurwaarden, heeft
      de gemeenteraad van Uitgeest per amendement besloten zoekgebied 19,
      nabij Uitgeest, niet op te nemen in de RES 1.0.


Uitgangspunten deelregio bij zoekgebieden en kansen opwekking duurzame
energie



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021               92
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>•     Binnen regio Alkmaar is sprake van veel Bijzondere Provinciale
      Landschappen (BPL) waaronder landschappen die niet aangetast mogen
      worden zoals weidevogelkerngebieden, NNN-gebieden en de Stelling van
      Amsterdam.
•     Alle gemeenteraden in regio Alkmaar hebben in hun wensen en
      bedenkingen uitgesproken te hechten aan de hoge natuurwaarden in de
      regio en hebben opgeroepen zorgvuldig te zijn met inpassing van de
      opwek in het landschap.
•     Wind en zon langs infrastructuur en waterwegen is volgens de deelregio
      een kansrijk zoekgebied mits de opgave goed wordt ingepast in het
      landschap.
•     De potentie voor zon op daken, parkeerplaatsen, duurzame energie op
      bedrijventerreinen en geluidsschermen wil de regio zo veel mogelijk
      benutten. Mogelijkheden voor zon op grote daken ziet de regio met name
      op bedrijventerreinen en (perifere) winkelgebieden in de regio.
•     Zon op waardevolle agrarische productiegronden is in de meeste gevallen
      geen optie. Op sommige plekken in de regio kan dit wel toegepast worden,
      bijvoorbeeld in de omgeving van bedrijventerreinen.
•     ‘Wachtlandschappen’ kunnen benut worden voor tijdelijke opwek van
      zonne-energie.


Uitgangspunten voor de berekening van de opwek van de zoekgebieden*
Benutting van theoretisch potentieel in regio Alkmaar
1. Zon op grote daken                           40%
2. Zon op parkeerplaatsen                       10-25%
3. Zon op geluidsschermen                       25-50%
4. Zon                                          25%
5. Wind                                         50-75%
6. Zon + wind                                   25% (zon) + 50-75% (wind)
Net als bij de andere twee deelregio’s wordt vooralsnog voorzichtig ingezet op ‘zon op
parkeerplaatsen’, vanwege alle onzekerheid over de inpassing. Voor de zoekgebieden
wind is al meer bekend over plannen, initiatieven en (bestuurlijke) haalbaarheid.
Daarom is hiervoor uitgegaan van een benutting van 50-75% van het theoretisch
potentieel (zie 2.1 voor meer toelichting).


* Dit zijn algemene uitgangspunten. Als er lokale uitzonderingen zijn gemaakt zijn deze
terug te vinden in de gebiedspaspoorten.


Financiële participatie als uitgangspunt
Uit het Klimaatakkoord en ook als streven in de RES 1.0 is ‘50% participatie’
naar voren gekomen. Tijdens de behandeling van de ‘wensen en bedenkingen’
bij de concept-RES NHN hebben de gemeenteraden in Alkmaar, Bergen en




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                 93
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>Langedijk moties of amendementen aangenomen met als strekking te streven
naar 50 procent financiële participatie.


Het doel van deze financiële participatie is het verkrijgen van draagvlak en
acceptatie voor hernieuwbare elektriciteitsprojecten op land. De juiste vraag is
dan: wie ervaren de lasten en verdienen daarom – uit het oogpunt van
draagvlak – profijt en welk profijt? In het vervolg wordt daarom ‘financiële
participatie’ in regio Alkmaar als meer passende term gebruikt.


Financiële participatie is maatwerk
Ieder project voor duurzame energie op land is anders. Er zijn verschillen in
omvang, gebiedskenmerken, type project en betrokkenen. Zo heeft een
zonneweide andere effecten dan windmolens. Een project tegen het dorp aan
ligt gevoeliger dan een project op een voormalige stortplaats. Kortom,
financiële participatie is maatwerk.


Binnen regio Alkmaar is het de intentie om nader beleid te ontwikkelen voor
financiële participatie. De doelstelling is het vergroten van draagvlak. Het
uitgangspunt hierbij is dat niet naar ‘50% financiële participatie’ alleen wordt
gekeken, omdat dit zich tot slechts een deel van de bevolking beperkt. Er zal
ook een beeld worden gevormd van de wijze waarop het voordeel zo breed
mogelijk wordt benut. De groepen die mogelijk last van de duurzame
energietechnieken ervaren krijgen expliciete aandacht, evenals eventuele
compensatiemethoden. Ervaringen in het land en de uitkomsten van de
thematafel Lokaal Eigendom kunnen hierbij ondersteunen.


“Wat heb je liever? Negen hectare
zonneweide of één windturbine?”
Deelnemer lokale bijeenkomst Langedijk


De uitwerking van dit beleid volgt na het raadsbesluit over de RES 1.0. Om
voor initiatiefnemers zo veel mogelijk een gelijk speelveld te creëren, is het
streven om de uitwerking op het niveau van regio Alkmaar op te pakken.



7.2 Kenmerken en ambities regio Alkmaar
Regionale context
De regio Alkmaar bestaat uit de zeven gemeenten: Alkmaar, Bergen,
Castricum, Heerhugowaard, Heiloo, Langedijk en Uitgeest, die samen bijna
300.000 inwoners hebben. Om de regio te versterken werken deze




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021         94
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>gemeenten samen. De regio wordt gekenmerkt door een afwisseling van
landschapstypen parallel aan de kustlijn. Van stedelijke gebieden en
beschermde dorpsaanzichten tot waardevolle zeekleipolders, droogmakerijen
en natuurgebieden. Veel gebieden hebben een beschermde status. De duinen
zijn bijvoorbeeld beschermd als NNN-gebied en Natura 2000-gebied. In de
duinen en de Eilandspolder liggen grote stiltegebieden 26. In een groot deel van
regio Alkmaar liggen Bijzonder Provinciale Landschappen (BPL) met daarin
ook zeer waardevolle weidevogelkerngebieden. In het zuiden ligt het UNESCO
Werelderfgoed de Stelling van Amsterdam.




Regio Alkmaar




Bron: Omgevingsbeeld Regio Almaar (2017)



Ambitie: regio Alkmaar energieneutraal in 2050




26   Foto Energie & Ruimte Alkmaar (2019).



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021        95
</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>In 2019 accordeerden alle raden van de zeven gemeenten de Focusagenda
Regio Alkmaar 2019-2022. Regio Alkmaar zet daarmee in op de thema’s
bereikbaarheid, wonen en energie-innovatie. Deze drie focuspunten hebben
een nauwe onderlinge relatie. Om de doelen te behalen hebben de gemeenten
de onderlinge samenwerking geïntensiveerd. Regio Alkmaar ziet kansen om
zich te ontwikkelen tot innovatief en duurzaam energiecluster. De ambitie
staat om in 2050 energieneutraal te zijn. Daarom wil de regio op een slimme
en innovatieve manier aansluiten op ontwikkelingen op het gebied van
energie(transitie) (zie ook kader).


Voorbeelden van energie-innovatie-samenwerkingsverbanden in regio Alkmaar
•     Duurzame Energie Coöperatie Regio Alkmaar (DECRA): dit is een revolverend
      stimuleringsfonds dat kan worden gebruikt voor het ontwikkelen van en investeren
      in duurzame kansrijke energieprojecten, zoals de bouw van windturbines, innovatie
      op het gebied van zonne-energie, financieel aanjagen van zon op bedrijfsdaken en
      parkeerterreinen, waterstof, biomassa enz.
•     TerraTechnica: dit is een netwerk bestaande uit ondernemers, scholen, studenten,
      gemeenten, provincie en regionale partners die samenwerken aan een duurzame
      wereld. Binnen TerraTechnica wordt vraaggestuurd onderwijs, toegepast onderzoek
      en ondernemerschap verbonden met de ambitie om hét expertise- en
      innovatieplatform van Nederland voor duurzame energietechnologie te worden.
•     Energy Innovation Park Alkmaar (EIPA): dit biedt bedrijven uit de energiebranche
      de ruimte om te groeien in een omgeving met nationale en internationale spelers
      uit de energiebranche. EIPA is voor bedrijven die actief zijn op de markt voor
      traditionele energie en de ontwikkeling van nieuwe energievormen. De locatie bindt
      grote energiespelers aan zowel startende als volwassen bedrijven en
      toeleveranciers uit de energiebranche.
•     INVESTA: dit is de locatie op het Energy Innovation Park Alkmaar waar bedrijven
      hun innovaties op het gebied van biomassavergassing en daaraan verbonden
      technologieën kunnen waarmaken. In dat perspectief wordt op deze locatie een
      demonstratie-installatie ontwikkeld voor het opwekken van groen gas uit droge
      biomassa.
•     Regionaal Warmtenet: doortrekken van het warmtenet vanuit de HVC (Afval- en Bio-
      energiecentrale) naar het glastuinbouwgebied Alton in Heerhugowaard. Alton is
      onderdeel van de glasdriehoek Greenport NHN.
•     Duurzame Ring Heerhugowaard (DRH, uitvoerend onderdeel van het Waerdse
      Energiecircuit): samenwerking van bedrijven en gemeente Heerhugowaard.
      Innovatieve collectieve duurzame energie (warmte en koeling) op basis van
      industriële restenergie (kans voor bedrijven om hun CO2-voetprint substantieel te
      verlagen) in combinatie WKO, PV-panelen, asfaltcollectoren zorgen voor verdere
      vergroening van deze energievoorziening en kan op termijn worden gecombineerd
      met thermische energie uit oppervlaktewater (TEO). Deze techniek is regionaal in




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021               96
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>       te zetten. Reeds aangesloten in Heerhugowaard: bedrijventerrein Zandhorst, de
       Vaandel en Beveland, Stationsgebied en Stadshart.




7.3 Elektriciteit en warmte in de regio
Wind
Huidige situatie
Rondom Alkmaar staan op een aantal locaties al windturbines. Aan de
oostkant van het bedrijventerrein Boekelermeer, langs de N242 bij
Heerhugowaard en langs de N245 ter hoogte van Breekland. In totaal wekken
de windturbines 33 GWh op27.


Aandachtspunten
In de regio is beperkt ruimte voor windenergie. De beperkingen concentreren
zich rondom het stedelijk gebied. In het open gebied wordt op bepaalde
plekken de mogelijkheid voor windenergie beperkt door de aanwezigheid van
buisleidingen en hoogspanningslijnen. Ook het Natuurnetwerk, de Stelling van
Amsterdam en de weidevogelkerngebieden in de regio zorgen voor
beperkingen.




Mogelijkheden
In gebieden waar geen risicozones liggen of waar geen bescherming geldt
vanuit provinciaal beleid, is er potentie voor plaatsing van een windturbine. In
regio Alkmaar liggen deze gebieden ten noorden van Langedijk en
Heerhugowaard, op het Alkmaarse en Heilooër deel van het bedrijventerrein
Boekelermeer en op een aantal plekken langs de A9 (bijvoorbeeld bij Uitgeest).


Zon
Huidige situatie
Bij Bergen, op bedrijventerrein de Vaandel in Heerhugowaard en op het
bedrijventerrein Boekelermeer in Alkmaar zijn bestaande grootschalige
zonneparken. In regio Alkmaar wordt in totaal 34 GWh opgewekt door zonne-
energie. Ook zijn er initiatieven voor zonneparken bij Hargen (gemeente




27   Bron: Nationaal Programma RES, Overzicht elektriciteitsproductie uit wind op land &
grootschalige zon-pv RES-regio’s (1 februari 2021). Op basis van cijfers Klimaatmonitor 2019 en
SDE-database RVO 2019.



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                     97
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>Bergen) en bedrijventerrein Boekelermeer. Deze initiatieven leveren samen
32 GWh op28.


“Energiecoöperatie Bergen is heel actief en
het college faciliteert haar waar mogelijk. Zo
brengen we nu een vergunning in procedure
voor uitbreiding van het bestaande zonnepark
met drie hectare. Verder willen we als
gemeente parkeerterreinen bij het strand
overkappen met zonnepanelen.”
Klaas Valkering, wethouder Bergen


Aandachtspunten
De beperkingen voor zonne-energie in deze regio zijn gerelateerd aan het
natuurnetwerk (duinen en plassen). Daarnaast liggen er een aantal
weidevogelkerngebieden en een UNESCO Werelderfgoed (Stelling van
Amsterdam) waar zonne-energie niet toegestaan is.


Mogelijkheden
Er is een aantal plekken in de regio waar vanuit provinciale regelgeving weinig
beperkingen gelden, bijvoorbeeld in het noorden van Alkmaar, Langedijk en
Heerhugowaard, een zone rondom Heiloo, Castricum en Limmen (gemeente
Castricum) en ten oosten van het Alkmaardermeer. Mogelijkheden voor zon op
grote daken liggen er met name op bedrijventerreinen en (perifere)
winkelgebieden in de regio.


Warmte
Voor regio Alkmaar is in beeld gebracht wat de huidige situatie en potentie is
van verschillende warmtebronnen. Dit staat beschreven in de Regionale
Structuur Warmte (RSW) in hoofdstuk 3.


In Alkmaar, Heerhugowaard en Langedijk zijn warmtenetten aanwezig. De
warmte wordt geleverd door de bio-energiecentrale van HVC. Daarnaast
bevindt zich ten zuiden van Alkmaar een aantal vergistings- en
vergassingsinstallaties voor energie uit biomassa. Verder zijn er tientallen



28   Bron: Nationaal Programma RES, Overzicht elektriciteitsproductie uit wind op land &
grootschalige zon-pv RES-regio’s (1 februari 2021). Op basis van cijfers Klimaatmonitor 2019 en
SDE-database RVO 2019.



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                     98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre>open en gesloten WKO-projecten. Twee belangrijke soorten bronnen in de regio
zijn29:
1. Biomassa: de bio-energiecentrale van HVC in regio Alkmaar is de
       warmtebron voor het warmtenet én wekt stroom op. Onder andere
       bedrijventerreinen Boekelermeer in Alkmaar en Heiloo en glastuingebied
       Alton in Heerhugowaard profiteren van het warmtenet. In 2018 werd in
       regio Alkmaar 408,61 GWh hernieuwbare elektriciteit opgewekt uit
       biomassa. Dit aandeel telt niet mee in het bod van de RES, maar draagt
       wel bij aan CO2-reductie in de regio.
2. Restwarmtebronnen: alle potentiële restwarmtebronnen liggen in of nabij
       stedelijke gebieden, wat hun potentie om gebruikt te worden voor de
       verwarming van huizen en gebouwen vergroot (het is duur om warmte over
       een grote afstand te transporteren). Een voorbeeld van een
       restwarmtebron is de Duurzame Ring Heerhugowaard. Op dit bedrijven-/
       industrieterrein is in potentie 25 GWh (90.000 GJ) per jaar aan industriële
       restwarmte op lage temperatuur beschikbaar, wat goed is voor levering
       van warmte aan zo’n 6000 woningequivalenten (voor
       nieuwbouwwoningen).



7.4 Energie-infrastructuur
Regio Alkmaar is een ambitieuze regio die zich wil ontwikkelen tot een
innovatief en duurzaam energiecluster. Agribusiness, energie en de
vrijetijdseconomie zijn belangrijke sectoren in de regio. Tegelijkertijd hecht de
regio veel waarde aan de kenmerkende afwisseling van landschappen zoals
polders en duinlandschappen. In deze regio worden waardevolle
productiegronden in principe uitgesloten als mogelijke locatie voor opwek van
duurzame energie. Wel ziet de regio kansen voor het opwekken van
windenergie bij bijvoorbeeld bedrijventerreinen, en van zonne-energie (zowel
met zonneweides als op daken). Door ontwikkelingen in de glastuinbouw, meer
elektrisch vervoer, nieuwbouw van woningen en de aanleg van warmtenetten,
neemt de vraag naar elektriciteit toe. Deze ontwikkelingen zorgen voor drukte
op het elektriciteitsnet. Zowel aan de aanbod- als aan de vraagzijde.


Wat is de huidige situatie van het energienet?
In regio Alkmaar is het elektriciteitsnet redelijk tot zwaar belast. Om de regio
te kunnen blijven voorzien van stroom is uitbreiding van het elektriciteitsnet
nodig. De netbeheerder is hier al mee bezig.




29   De technische potentie van de warmtebronnen is uitgewerkt in de Foto Energie & Ruimte van
regio Alkmaar. Dit document is hier te vinden.



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                    99
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>In de regio staan negen transformatorstations. Daar wordt hoogspanning
omgezet in ‘stroom uit het stopcontact’. Tegelijkertijd worden grootschalige
opweklocaties hier ook direct op aangesloten. De verwachting is dat de
komende jaren op een aantal transformatorstations de maximale capaciteit
wordt overschreden. De netbeheerder investeert daarom in de uitbreiding van
transformatorstations. Het duurt lang om deze uitbreidingen te realiseren.
Daarom is een goede en transparante afstemming nodig tussen de plannen in
de regio en de planning van de netbeheerder.


Wat is de impact van de Regionale Energiestrategie 1.0?
In de uitwerking van de concept-RES naar de RES 1.0 heeft regio Alkmaar
rekening gehouden met het efficiënt benutten van energie-infrastructuur. Dit
uit zich in de toevoeging van meer wind en aandacht voor de combinatie van
zonne- en windenergie binnen een zoekgebied. Daarnaast is grootschalige
opwek meer geclusterd. Toch ontstaan er nog knelpunten op de huidige
transformatorstations op basis van de zoekgebieden in de RES 1.0:
•     Drie van de negen stations bereiken de maximale capaciteit vóór 2030. Dit
      zijn transformatorstations Oterleek, Heiloo en Uitgeest. Alleen de
      overbelasting op station Oterleek is substantieel, op de andere twee
      stations is deze gering. De uitbreiding van station Oterleek is al in de
      investeringsplannen van Liander opgenomen met de verwachting dat deze
      vóór 2030 gerealiseerd kan worden. Daarnaast verwacht de netbeheerder
      dat er naast stationsuitbreidingen ook een nieuw station gebouwd moet
      worden. Hiermee kan de (over)belasting van de omliggende stations
      worden opgevangen. De gemiddelde realisatietijd van een nieuw station is
      vijf tot zeven jaar. Daarbij is het zoeken naar een geschikte locatie het
      meest cruciale onderdeel. Om tijdig de RES-ambities te kunnen halen, is
      het van belang deze zoektocht naar geschikte locaties samen te
      organiseren.
•     Op zes stations, met name in en rond Alkmaar, Langedijk en
      Heerhugowaard, wordt wél tot na 2030 voldoende capaciteit verwacht. Hier
      is nu al ruimte om duurzaam opgewekte energie terug te leveren aan het
      elektriciteitsnet.


De belangrijkste oorzaak voor de overbelasting van de stations is de opwek
van zonne-energie op daken en zonneweides. De toenemende vraag naar
energie door elektrische mobiliteit heeft ook een aandeel in de overbelasting
van transformatorstation Uitgeest.


De potentie van zon op daken is in de RES 1.0 fors toegenomen. Zon op dak
wordt niet direct op de transformatorstations aangesloten, maar op het
middenspannings- of laagspanningsnet. De versnippering van zon op dak zorgt



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021           100
</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>over de hele deelregio voor een grote uitdaging in de maakbaarheid van de
RES. De piekbelasting van zon op dak zorgt ervoor dat Liander veelal
lagergelegen netdelen (transformatorstations, kabels) moet verzwaren. Dit is
een enorme opgave omdat daarvoor veel straten moeten worden
opengebroken. Deze werkzaamheden kennen lange doorlooptijden en brengen
hoge maatschappelijke kosten en overlast met zich mee.


Benodigde uitbreidingen en nieuwe stations voor de RES 1.0 in beeld




Wat kunnen we in de regio doen?
Door het energiesysteem efficiënt in te richten, zijn er minder uitbreidingen en
nieuwe transformatorstations nodig. De netbeheerder geeft hiervoor een
aantal principes mee:
•     Beter benutten van de restcapaciteit op het bestaande energienet. Op
      een aantal transformatorstations wordt de capaciteit overschreden door de
      zoekgebieden uit de RES 1.0 (bijvoorbeeld rondom Uitgeest).
      Uitbreidingswerkzaamheden zijn nodig om de opwek van de omliggende
      zoekgebieden in te passen. Dit kost tijd en het is onzeker of deze
      werkzaamheden afgerond zijn vóór 2030. Tegelijkertijd heeft bijvoorbeeld
      transformatorstation Alkmaar nog capaciteit beschikbaar. Omvang van
      zoekgebieden aanpassen aan de beschikbare capaciteit van stations helpt
      om de haalbaarheid van de RES 1.0 te vergroten.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                         101
</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre>•     Zorg voor een goede balans tussen wind en zon in een zoekgebied. Er is
      door de regio binnen een aantal zoekgebieden (4, 6, 17 en 18) gekozen
      om wind en zon te combineren. Vanuit systeemefficiëntie is dit gunstig
      mits de juiste verhouding tussen wind en zon wordt toegepast. Hiervoor
      geldt de vuistregel: 1MW zonopwek staat gelijk aan 1MW windopwek.
•     Clusteren van duurzame opwek. De regio heeft al veel zoekgebieden goed
      geclusterd. In het kader van een efficiënt energiesysteem is het gunstig om
      de langgerekte zoekgebieden langs de N9 (2 en 3) en A9 (17) niet op te
      knippen in kleine, losstaande zoekgebieden. Naast mogelijke issues vanuit
      regelgeving, zorgt dit namelijk voor complexe uitdagingen voor
      aansluitingen op de omliggende stations.
•     Cluster zon op dak bij verbruik van energie. Een aanzienlijk deel van het
      RES-bod in de deelregio bestaat uit opwek door zon op dak, verspreid over
      de regio. Om transport van energie zo veel mogelijk te beperken, biedt het
      combineren van zon op dak met de lokale energievraag veel kansen.
      Daarbij is het essentieel dat de energievraag tegelijkertijd met de
      energieopwek van daken plaatsvindt. Alleen dan wordt het lokale
      energienet minder belast. Zo is zon op dak bij industrieterreinen (die
      doorgaans een grote, constante energiebehoefte hebben) gunstig voor het
      energiesysteem, terwijl zon op agrarische daken een grote uitdaging vormt
      vanwege een klein(er) energieverbruik en meer versnippering van de
      opweklocaties.
•     Werk, tot slot, toe naar een gezamenlijk regionaal uitvoeringsprogramma.
      Hierin kunnen overheden, marktpartijen en netbeheerders met elkaar de
      uitbreidingen en versterking van de energie-infrastructuur programmeren
      in relatie tot de realisatie van de zoekgebieden. Zo kan per zoekgebied
      vastgesteld worden wanneer de grootschalige opwek in het gebied
      aangesloten kan worden. Optimale invulling en een gezamenlijk
      uitvoeringsprogramma van de zoekgebieden vergroten de haalbaarheid van
      de RES-doelstellingen in regio Alkmaar.



7.5 Participatie en draagvlak
Tijdens het RES-proces zijn diverse ateliers en participatiebijeenkomsten
georganiseerd. Hierbij zijn verschillende partners uit de gemeenten,
stakeholders, inwoners en maatschappelijke partners betrokken. Op deze
manier heeft iedereen de gelegenheid gekregen mee te praten over de
zoekgebieden voor de opwek van duurzame energie in regio Alkmaar.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021          102
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre>Daarnaast hebben alle gemeenteraden in de regio in hun wensen en
bedenkingen aangegeven dat de maatregelen op voldoende steun moeten
kunnen rekenen binnen de samenleving. Daarom is in de aanloop naar de
RES 1.0 in alle gemeenten een zorgvuldig voorbereid participatieproces
gestart waarin men de gelegenheid had om mee te denken. Ter verhoging van
het draagvlak wordt bij initiatieven voor opwek actief gestuurd op de
mogelijkheid van inwoners om financieel te participeren in projecten. Dit is
ook een wens van de gemeenteraden.


Er is gestart met een analyse van de 25 zoekgebieden uit de concept-RES die
deze regio rijk is. De basisvraag was: welke gebieden zijn kansrijk en blijven
dat ook met de provinciale en landelijke regimes in ogenschouw, zoals
bijvoorbeeld de weidevogelkerngebieden en het Natuur Netwerk Nederland (de
ecologische hoofdstructuur die loopt door een deel van regio Alkmaar). Voor
deze kansrijke zoekgebieden is een variantenstudie gemaakt, onder andere
door middel van visualisaties. Daarnaast is door Liander een inschatting
gemaakt van de haalbaarheid van de te overbruggen afstanden om aan te
sluiten op het elektriciteitsnetwerk.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021        103
</pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre>Tijdens twee regionale bijeenkomsten is vervolgens gesproken met diverse
belanghebbenden zoals professionals van overheden, maatschappelijke
organisaties, belangenorganisaties, energiecoöperaties en energiebedrijven.
De eerste regionale bijeenkomst in december 2020 was de zogenoemde
deskundigenconsultatie. Daarbij stonden de vragen centraal of er tot een
kwalitatief goed product voor de participatie is gekomen en of er geen zaken
over het hoofd zijn gezien.


Vervolgens zijn de visualisaties van de kansrijke zoekgebieden aan de hand
van de opgehaalde informatie gereedgemaakt en deze zijn in januari 2021 met
een breed scala aan deskundigen en stakeholders besproken in een regionale
participatiebijeenkomst. In deze regionale bijeenkomsten hebben circa 35
stakeholders de zoekgebieden verkend en verduidelijkende vragen gesteld.


Na deze bijeenkomst zijn in januari 2021 de lokale participatiebijeenkomsten
binnen de gemeenten van start gegaan. Deze waren vrij toegankelijk voor
inwoners, ondernemers en andere stakeholders om uitgebreider in te gaan op,
en te participeren over de gemeentelijke zoekgebieden.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021      104
</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>8. Relaties met andere opgaven
De Regionale Energiestrategie (RES) focust zich op de opgave om over te
stappen van fossiele brandstoffen op duurzame elektriciteit en warmte voor de
gebouwde omgeving. Die opgave staat echter niet op zichzelf en heeft relaties
met andere opgaven, sectoren en thema’s. Deze andere opgaven, sectoren en
thema's maken geen deel uit van de RES 1.0 of worden buiten de RES 1.0
opgepakt en uitgevoerd, maar hebben wel een relatie met de RES. Dit
hoofdstuk belicht de relaties met die andere opgaven en de kansen en
aandachtspunten die de energietransitie met zich meebrengt. Dit hoofdstuk
dient als extra informatie bij de RES (en maakt daarom geen onderdeel uit van
de besluitvorming) en heeft als focus Noord-Holland Noord. De teksten in dit
hoofdstuk zijn in samenspraak met verschillende partijen tot stand gekomen.



8.1        Klimaattafels
De RES gaat over de klimaattafels30 Elektriciteit en Gebouwde omgeving. De
overige klimaattafels zijn Landbouw en landgebruik, Mobiliteit en Industrie.
Deze paragraaf beschrijft de relatie van de RES met deze klimaattafels.


Landbouw en landgebruik
De land- en tuinbouwsector is cruciaal in de energie- en klimaattransitie waar
Nederland voor staat. Enerzijds om op een duurzame manier met warmte- en
elektriciteitsgebruik om te gaan en om de uitstoot van CO 2 en stikstof te
verminderen. Anderzijds om op verantwoorde wijze ruimte te vinden voor de
grootschalige hernieuwbare opwek waar de RES over gaat. In deze paragraaf
wordt deze opgave geschetst. Boodschap van de sector is dat deze zijn
verantwoordelijkheid neemt, maar dat wel gedegen rekening moet worden
gehouden met het belang van de land- en tuinbouwsector en de andere
opgaven waar ze voor staat.

Doel: vermindering emissie broeikasgassen met 3,5 Mton in
2030
In het Klimaatakkoord (juni 2019) en het Tuinbouwakkoord (maart 2019) zijn
afspraken gemaakt over vermindering van CO2-uitstoot en verduurzaming van
energieverbruik. De ambitie van de agrarische sector is om de onvermijdelijke
uitstoot van broeikasgassen en de productie en het gebruik van hernieuwbare




30   In het Klimaatakkoord (2019) zijn per sector afspraken vastgelegd. Dit worden de
Klimaattafels genoemd.



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                     105
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>energie met elkaar in balans te brengen. In het Klimaatakkoord hebben de
landbouw- en landgebruiksectoren (grondeigenaren en bos- en
natuurbeheerders) een taakstellende opgave gekregen voor een additionele
afname van 3,5 Mton broeikasgasemissies in 2030. Doel hiervan is om een
bijdrage te leveren aan de klimaatdoelstelling van 49 procent CO2-reductie
voor Nederland.


Gezamenlijke opgave
Van alle betrokken partijen wordt inzet verwacht om deze doelen te bereiken:
van de boeren, van gemeenten en provincie en van het Rijk.
Vertegenwoordigers van LTO en de glastuinbouw zijn in dit kader nauw
betrokken bij de relevante stappen in het RES-proces. Ook andere partijen die
de agrarische sector raken, zijn bij het RES-proces betrokken. In Energieregio
Noord-Holland Noord zetten deze partijen zich in om te zorgen voor optimale
benutting van de mogelijkheden op en rondom het boerenerf voor de opwek
van hernieuwbare energie.

Vraagstuk verschilt per type landbouw
Afhankelijk van het type landbouw – bloembollenteelt, akkerbouw,
vollegrondsgroenteteelt, glastuinbouw, melkveehouderij en veeteelt – ligt bij de
energievraag de nadruk op warmte of elektriciteit. De agrarische sector staat
voor tal van opgaven die gekoppeld zijn aan de energietransitie. Denk daarbij
aan de verduurzaming van het energiegebruik, de uitbreiding van de energie-
infrastructuur, de levering en opwekking van elektriciteit. Naast benodigde
energiebronnen voor warmte, is er met name in de glastuinbouw ook
elektriciteit nodig voor opslag, koeling en verlichting. Daarnaast is een
betrouwbare en betaalbare CO2-voorziening (in een klimaatneutrale
glastuinbouw zonder aardgas moet de CO2 die nodig is voor de teelt uit andere
bronnen komen) van groot belang voor de transitie in de glastuinbouw.

Het buitengebied als plek voor opwek van hernieuwbare
energie
Voor de opwek van duurzame energie ligt de meeste ruimte in het
buitengebied. Daarmee biedt de agrarische sector mogelijk een deel van de
oplossing en is de sector actief betrokken bij de RES. De agrarische sector wil
hieraan bijdragen door de koppeling te leggen tussen de eigen opgaven en die
van de RES. Om de ambities van de RES op een evenwichtige manier te
realiseren, en die recht doet aan alle belangen, pleit de agrarische sector
ervoor om regionale gebiedsaanpakken te ontwikkelen om energie, natuur en
landbouw in synergie te laten opereren (zie kader hierna).


De druk op de ruimte is groot, de boeren geven daarom sterk de voorkeur om
de agrarische gronden primair te gebruiken voor productiedoeleinden. Toch



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021           106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>zijn deze gronden niet bij voorbaat uitgesloten voor de opwek van duurzame
energie. Op landbouwgrond waar wel opwek mogelijk is, pleit de sector ervoor
dat boeren kunnen participeren, in lijn met het streven naar 50 procent lokaal
eigendom.


Boerenerf optimaal benutten
Overheden en agrarische partijen zetten zich in voor optimale benutting van
de mogelijkheden op en rondom het boerenerf voor de opwek van
hernieuwbare energie (zie kader hierna).



Thematafel Energietransitie: kansen voor agrariërs
Na het opleveren van de concept-RES is aan de thematafel Energietransitie: kansen
voor agrariërs, met elkaar gesproken over het toekomstbeeld van de sector en wat
nodig is om samen te werken aan de gemeenschappelijke doelstellingen. Bij LTO en de
glastuinbouw bestaat grote bereidheid om bij te dragen aan het gesprek en de
uitvoering van de opgave rondom de regionale opwek van hernieuwbare energie. Ter
inspiratie hebben zij hun beeld bij het ‘erf van de toekomst’ gepresenteerd. In deze
schets ziet men door de oogharen hoe het boerenerf, bijbehorende agrarische gronden
en de glastuinbouwgebieden in de toekomst mogelijk kunnen worden ingezet.
Daarnaast is geschetst welke mogelijkheden en innovaties er zoal (te verwachten) zijn.
Hoewel niet alle onderdelen van deze toekomstvisie passen in het bestaande beleid van
provincie en gemeenten, biedt de schets een bruikbaar handvat voor het gesprek met
alle deelnemers. Aan tafel is gesproken over kansen en belemmeringen om het ‘erf van
de toekomst’ te kunnen realiseren. Naast verkennen van (toekomstige) technische
oplossingen voor opwek en opslag, ging het gesprek vooral over de manier waarop in
een gebied draagvlak en een goede balans met het elektriciteitsnet ontstaan.


Zwaartepunt van de energieopgave ligt bij de glastuinbouw
Het energieverbruik van de glastuinbouw (9-10 PJ) domineert het verbruik in
de landbouw in de provincie (17-18 PJ)31. Het energieverbruik en de CO2-
emissie van de sector worden grotendeels bepaald door het glasareaal,
teelttype (belicht of onbelicht, koude of warme teelten) en door het type
energievoorziening.


Wind en zon glastuinbouw
In de thematafel kwam tevens naar voren dat er een voorkeur bestaat voor wind bij
kassen. Wind is een duurzame energiebron die, qua schaalgrootte en beschikbaarheid,
beter past bij de glastuinbouw dan zon. Ook willen betrokken glastuinders windturbines
het liefst plaatsen bij of in de nabijheid van (concentraties van) bedrijven met een



31   Staat van de energietransitie (november 2017).



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021               107
</pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>vermogen (en daarbij bijpassende ashoogte) dat voldoet aan de energiebehoefte van de
nabijgelegen (concentratie van) bedrijven. Schaduwwerking is hierbij een punt van
aandacht. Dat geldt voor de vaste schaduw van de mast (voor niemand in de omgeving
schadelijke effecten teweegbrengen). En het geldt voor de repeterende schaduw van de
turbinebladen (een niet-storende werkomgeving voor werknemers in de kas). Wat
betreft zonne-energie wordt ingezet op zon op bedrijfsgebouwen maar niet op de
kassen zelf. Daarnaast is het realiseren van zonne-energie op gietwaterbassins kansrijk.
Toepassing van zon op waterbassins (gemiddeld 4 procent van de perceeloppervlakte)
heeft als voordeel dat er geen algendoek nodig is, minder verdamping optreedt en de
oppervlakte meervoudig functioneel in gebruik is. Ook liggen er kansen voor zonne-
energie op reststroken die langdurig onbeteeld blijven, als glastuinbouw daar niet
rendabel te voeren is.


Maatschappelijke belangen en bedrijfseconomische overwegingen maken dat
energie een van de belangrijkste actuele thema’s is in de glastuinbouw. De
energiestromen zijn leidend. De glastuinbouw heeft als basisbehoeften
betaalbare elektriciteit voor de belichting, warmte, water en CO 2. Ongeveer 30
procent van de bedrijfskosten betreft deze energiestromen.

Greenport Noord-Holland Noord
Het landelijk beleid van Greenports Nederland is vertaald naar een aanpak
voor de uitvoering in regio’s, clusters en op bedrijven. De regionale Greenports
Aalsmeer en Noord-Holland Noord hebben hiervoor gebiedsinventarisaties van
de glastuinbouwgebieden uitgevoerd. Bij de verdere uitwerking naar
uitvoeringsplannen moeten de ontwikkeling van ruimte, economie en energie
met elkaar in evenwicht worden gebracht.


Landelijke programma’s glastuinbouw
Vanuit het programma Kas als Energiebron32 is een schat aan informatie en
(teelt)technische kennis over energiebesparing en duurzame invulling van een
glastuinbouw teelt beschikbaar. Het Nieuwe Telen (HNT) is daarbij een aanpak die
ontstaan is vanuit Kas als Energiebron om via een betere kennis van natuurkunde en
plantfysiologie beter, preciezer te kunnen telen hetgeen automatisch blijkt te leiden tot
energiebesparing. Veel van de mogelijkheden tot energiebesparing en duurzame
energie zijn nog niet gerealiseerd omdat de opties onvoldoende bekend zijn, er risico’s
aan kleven of (nog) niet economisch rendabel zijn. Verdiepend onderzoek wordt



32   Kas als Energiebron is het innovatieprogramma dat energiebesparing en het gebruik van duurzame
energie in de glastuinbouw stimuleert. Glastuinbouw Nederland en het ministerie van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit trekken hierin samen op.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                           108
</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>landelijk aangepakt. Regionaal liggen er kansen voor een intensievere uitrol van kennis
die al is opgebouwd.
Na het Klimaatakkoord is daarnaast het transitiecollege Kas als Energiebron in het
leven geroepen. Dat is verantwoordelijk voor de operationalisering, uitvoering en
borging van de afspraken die betrokken partijen (ministerie, provincies, Greenports
Nederland en andere) in het Klimaatakkoord en Tuinbouwakkoord hebben gemaakt. De
afspraken betreffen bijvoorbeeld de aanvoer van CO2, warmte en elektriciteit, en
hebben als doel een klimaatneutrale glastuinbouwsector in 2040.


Vanuit het plattelandsontwikkelingsprogramma POP3 wordt onderzocht of er middelen
gereserveerd kunnen worden voor de verplaatsingsregeling van landbouwbedrijven.
Naast een bijdrage aan de ruimtelijke schuifpuzzel draagt deze regeling bij aan de
modernisering van de glastuinbouw. Deze regeling stimuleert clustering om opgaven
op het gebied van verduurzaming collectiever gedragen te krijgen. Ook, bijvoorbeeld,
gelijkspanning en warmtenetten kunnen daarin een rol spelen.


Mobiliteit
Opgave, doelstellingen en aanpak
In de huidige situatie neemt de mobiliteitssector (personenvervoer,
vrachtvervoer, binnenvaart, mobiele werktuigen) ongeveer 20 procent van het
energieverbruik in Noord-Holland voor zijn rekening. De verwachting is dat de
mobiliteitsbehoefte in Noord-Holland Noord de komende jaren toeneemt. Het
terugdringen van het gebruik van fossiele brandstoffen en de omslag naar een
circulaire economie moeten dus gecombineerd worden met een groeiende
mobiliteitsopgave. De transitie van fossiel naar voornamelijk elektrisch rijden
zal zorgen voor een toenemende vraag naar elektriciteit voor mobiliteit. Voor
Noord-Holland Noord is de verwachte elektriciteitsvraag in 2030 voor
mobiliteit circa 0,3 TWh.


Om de doelstellingen uit het Klimaatakkoord uit te werken, wordt een
Regionaal Mobiliteitsprogramma (RMP) Noord-Holland & Flevoland opgesteld.
Vanuit het RMP wordt gestreefd naar het verminderen van de CO 2-uitstoot
naar een maximale uitstoot van 4,2 Mton voor de sector mobiliteit en
transport. Dit is voor heel Noord-Holland en Flevoland samen in 2030. Dit
streven is een reductie van 16 procent ten opzichte van het niveau in 1990.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021             109
</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>Het RMP ontwikkelt een samenhangend pakket aan maatregelen voor de
uitvoering van het Klimaatakkoord met een overzicht van wat alle individuele
betrokken partijen uitvoeren, gaan uitvoeren en kunnen gaan uitvoeren. Het
uitvoeringsprogramma wordt gebruikt
om stap voor stap naar het doel in
2030 toe te werken. De processen voor
het RMP en de RES lopen parallel aan
elkaar en er vindt afstemming plaats
tussen beide programma’s.

Ontwikkelingen op het gebied van
duurzame mobiliteit in Noord-Holland
De ontwikkelingen rondom duurzame
mobiliteit zijn al zichtbaar in de regio.
Bijvoorbeeld de transitie naar elektrisch
personenvervoer. Vanaf 2020 realiseert
Pitpoint (i.o.v. MRA-Elektrisch) 20.000
nieuwe laadpunten in de provincies
Noord-Holland, Flevoland en Utrecht.
De benodigde stroom hiervoor wordt
duurzaam opgewekt. Daarnaast zijn
steeds meer gemeenten bezig met het
ontwikkelen van zero-emissiezones,
zero-emissie-stadslogistiek en zero-
emissie-ov-concessies. Deze
ontwikkelingen zorgen voor extra vraag
naar duurzame energie. In de
berekeningen voor de doelstellingen
voor 2030 is rekening gehouden met
deze ontwikkelingen.


Industrie
Datacenters
De regio Noord-Holland Noord kent geen industrieclusters die grootschalig
energie verbruiken. Er zijn wel datacenters gevestigd in de regio. Datacenters
in Nederland gebruiken momenteel 18 PJ (5 TWh), het gaat dus om minder
dan 1 procent van het Nederlandse energiegebruik. Het gemiddelde
datagebruik is de afgelopen jaren toegenomen. De verwachting is dat de groei
voorlopig doorzet. De vraag naar datacenterlocaties neemt daarmee ook sterk
toe. De Wieringermeer en met name Agriport A7 worden door onder andere de
grootschaligheid en de goede bereikbaarheid van en naar Amsterdam als
geschikte locatie voor datacenters gezien. De laatste jaren zijn er diverse
datacenters in gebruik genomen. De verwachting is dat er de komende jaren



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021        110
</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>nieuwe aanvragen komen voor datacenterlocaties in de Wieringermeer. Naast
de ruimteclaim speelt ook het energieverbruik een grote rol bij datacenters.
Datacenters hebben veel energie nodig. Er wordt verwacht dat de
vermogensvraag van datacenters in de Kop van Noord-Holland van 111 MW in
2020 naar 890 MW in 2030 stijgt. In Nederland wordt er in totaal 3150 PJ
(875 TWh) energie verbruikt (elektriciteit, gas, kolen, biomassa enz.). Voor de
RES leidt de aanwezigheid van datacenters in de regio niet tot een extra
opgave omdat de focus ligt op de gebouwde omgeving. Wel leggen deze
uitbreidingen naar verwachting een claim op het elektriciteitsnet. Er worden
voorbereidingen getroffen voor netverzwaring, wat gunstig kan zijn voor de
beschikbare teruglevercapaciteit.


Waterstof
De toepassing van waterstof is geen onderdeel van de RES maar kan wel
bijdragen aan het bereiken van de klimaatdoelen. Waterstof is een
energiedrager en geen duurzame energiebron. Waterstof levert zelfstandig dan
ook geen bijdrage aan de duurzame opwek van elektriciteit. Voor de productie
van (groene) waterstof is elektriciteit uit zon en wind nodig.


Waterstof in de gebouwde omgeving
Een serieuze toepassing van waterstof voor warmte of als brandstof voor
lokale elektriciteitsproductie in de gebouwde omgeving is niet voorzien voor
2030. Dit komt onder meer doordat de toepassing van waterstof in de
gebouwde omgeving nog niet voldoende ontwikkeld is en nog niet bekend is op
welke wijze waterstof het best toegepast kan worden. Het vergt tijd en
experimenteerruimte om de toepassing van waterstof in de gebouwde
omgeving te ontwikkelen. Tot 2030 vinden enkele pilotprojecten plaats. Het
katern Energie-infrastructuur bevat een uitgebreide toelichting op de
uitdagingen en inzet van waterstof in de gebouwde omgeving en in het katern
Innovatie wordt toegelicht op welke wijze de regio de waterstofeconomie wil
aanjagen.


Waterstof voor industrie en transport
De noodzaak voor waterstof in de industrie is groter dan in de gebouwde
omgeving. De industrie heeft hoge temperatuurwarmte nodig die nu vaak komt
uit aardgas. Deze temperaturen kunnen zeer lastig bereikt worden met
(elektrische) warmtepompen of boilers. Met waterstof is het opwekken van
deze hoge temperatuurwarmte wel mogelijk, wat het een belangrijke
energiedrager voor de industrie maakt.


Waterstof zal een groeiende rol gaan spelen in de industrie en transport
richting 2030. Hoe groot deze rol wordt, is echter nog onzeker. De
Nederlandse overheid en Gasunie werken aan het ontwikkelen van een


RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021         111
</pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>‘waterstof backbone’33. Dit omvat waterstofnetwerken in de vijf industriële
clusters en grote nationale leidingen die de clusters verbinden. Er bestaan
verschillende plannen voor waterstoftankstations, gericht op vracht- en
personenvervoer. De eerste tankstations worden in 2021 in Noord-Holland
opgeleverd, onder andere in het gebied van de Kooyhaven in Den Helder.



8.2 Energiebesparing gebouwde omgeving
De besparingsopgave maakt geen deel uit van de RES 1.0. Er worden echter
veel vragen over gesteld tijdens ateliers, werksessies, informatieavonden en
reacties op de concept-RES34. Daarom wordt hier kort aandacht besteed aan
de energiebesparing in Noord-Holland Noord.


Op het gebied van besparen in de gebouwde omgeving worden in de
energieregio al vele acties uitgevoerd, zowel voor besparing op de warmte- als
de elektriciteitsvraag. Deze paragraaf bevat op hoofdlijnen een overzicht van
de besparingsmaatregelen. Het gaat om programma’s en activiteiten waarbij
de gemeenten/regio’s betrokken zijn. Dit kunnen verschillende vormen van
betrokkenheid zijn: regievoering, uitvoering geven, financiële ondersteuning
en/of partnerschap.


Energiebesparing koopwoningen: wat gebeurt er in Noord-Holland Noord?
Binnen de gemeenten in Noord-Holland Noord wordt een divers palet aan
acties uitgevoerd om woningeigenaren te informeren over en te stimuleren tot
verduurzaming. Denk daarbij aan:
•      wijkaanpakken met het Duurzaam Bouwloket;
•      aanpak/aanbod voor Verenigingen van Eigenaars (VvE’s);
•      aanpak monumenten;
•      collectieve inkoopacties voor isolatie en/of zonnepanelen, door
       bijvoorbeeld energiecoöperaties;
•      stimuleringsacties voor kleine maatregelen met een bespaarbon;
•      acties warmtebeeldcamera’s/infraroodfoto’s uitgevoerd door Duurzaam
       Bouwloket of door energiecoöperaties;
•      de inzet van energiecoaches via energiecoöperaties;
•      een duurzame (digitale) huizenroute;
•      adviesgesprekken met woningeigenaren;




33   Zie voor meer informatie de website van Gasunie New Energy.
34   Zoals bijvoorbeeld in het alternatieve plan ‘Van kaart naar vaart!” (opgesteld door het
Economisch Forum en de Natuur- en Milieufederatie Noord-Holland).



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                       112
</pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre>•     op NHN-niveau wordt een campagne aardgasvrij wonen ‘Wij Doen Wat!’
      uitgevoerd, met daarin aandacht voor het Altijd Goed Pakket met
      energiebesparingsadviezen.

Gemeentelijke activiteiten zijn gebundeld in een regionaal
energiebesparingsprogramma 2018-2022 waarbij de provincie 50 procent van
de proceskosten subsidieert. Voor enkele acties is ook een financiële bijdrage
van RVO beschikbaar. Een aantal gemeenten faciliteert het treffen van
energiebesparende maatregelen door het aanbieden van
financieringsmogelijkheden.


Energiebesparing woningcorporaties
In prestatieafspraken tussen gemeenten, woningcorporaties en
huurdersorganisaties worden doelstellingen en acties voor verduurzaming
vastgelegd. Zoals aantallen te verduurzamen woningen en de te treffen
maatregelen. De basis daarvoor kan een regionale/lokale woonvisie zijn of de
Transitievisie Warmte.


Het einddoel is dat de bebouwde omgeving in 2050 aardgas vrij is. In aanloop
naar CO2-neutraal zal het woningbezit van corporaties op basis van de normen
2020 naar een gemiddeld energielabel A in 2025 worden gebracht. Dit
gebeurt bijvoorbeeld door het goed isoleren van de woningen, een renovatie
naar een Nul-op-de-Meter-woning en het realiseren van zon op daken. Bij
renovatie van bestaande woningen wordt gekeken of een alternatief voor
aardgas mogelijk en betaalbaar is. De aanwezigheid van een warmtenet in
verschillende gemeenten geeft hieraan een impuls.


8.3 Bedrijfsleven en innovatie
Bedrijventerreinen
Kansen voor verduurzaming energiegebruik
Op bedrijventerreinen wordt veel energie gebruikt voor bedrijfsprocessen,
verwarming van gebouwen en voor transport. Waar veel wordt gebruikt, kan
ook veel worden bespaard. Daarnaast kan op bedrijventerreinen ook veel
energie worden opgewekt, juist omdat hier vraag en aanbod goed kunnen
worden gecombineerd. Denk aan zonnepanelen op de daken en – onder
voorwaarden – aan windenergie. Verder liggen er mogelijkheden om het
energienetwerk te ontlasten. De omvorming van het huidige systeem van
centrale energieopwekking naar meer lokale en regionale opwekking, vraagt
om ruimte. Op bedrijventerreinen is er in het algemeen de fysieke en
milieutechnische ruimte om dit te faciliteren in de vorm van energieopslag,
transformatorstations enz.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021       113
</pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre>Ontwikkeling naar energiehubs
Gezien het bovenstaande kunnen bedrijventerreinen zich ontwikkelen naar
belangrijke energiehubs. Hiermee ontstaan bedrijventerreinen die
zelfvoorzienend (al dan niet in interactie met de omgeving), CO 2-neutraal en
energiepositief zijn, of minimaal energieneutraal. De potentie om een bijdrage
te leveren aan de energietransitie verschilt sterk per bedrijventerrein. Deze
hangt samen met zaken als grootte van het terrein, ouderdom van de
gebouwen, type bedrijventerrein, de ruimte op het energienet, de nabijheid van
energiestations, warmtebronnen en woningen.


Initiatieven op bedrijventerreinen in Noord-Holland Noord
In Noord-Holland Noord zijn honderd bedrijventerreinen met een netto-
oppervlakte van 1850 ha. Op bijna 40 procent hiervan werken gemeenten,
ondernemersverenigingen en het Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord
samen aan initiatieven om de energietransitie op gang te brengen. Voor een
belangrijk deel is dit gericht op besparingen door plaatsing van ledverlichting
en duurzame opwekking van energie met zonnepanelen op daken. Naar
schatting is vijf procent van de bedrijfsdaken voorzien van zonnepanelen. De
potentie is natuurlijk veel groter, evenals de energiebesparingsmogelijkheden
in de bedrijven. Deze slag moet de komende periode worden gemaakt.
Hiervoor zijn extra inspanningen van het Rijk, de provincie en gemeenten
noodzakelijk, maar nog belangrijker is draagvlak en investeringsbereidheid bij
het bedrijfsleven.


Potentie verder benutten
Kortom, er gebeurt al het nodige, maar er liggen veel meer kansen op
energieverduurzaming op bedrijventerreinen in Noord-Holland. Het
Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord en het Projectbureau
Herstructurering Bedrijventerreinen (PHB) hebben daarom gezamenlijk
opdracht gegeven voor een onderzoek naar de potentie in de energietransitie
van de bedrijventerreinen in Noord-Holland Noord en de Metropoolregio
Amsterdam. Dit onderzoek moet de kansen voor de energietransitie op alle
380 bedrijventerreinen in Noord-Holland in beeld brengen op basis van
beschikbare databronnen. Tevens worden per deelregio de meest kansrijke
bedrijventerreinen in kaart gebracht, inclusief de te nemen maatregelen en de
in te zetten instrumenten. Deze uitkomst moet ondernemers, gemeenten en
andere betrokkenen inzicht bieden in de kansen om aan de slag te gaan met
de energietransitie op bedrijventerreinen. De provincie werkt daarnaast aan
een Energiebesparingsakkoord. Het doel van dit akkoord is om met alle 46
Noord-Hollandse gemeenten een gezamenlijke ambitie op het gebied van
energiebesparing bij bedrijven uit te spreken voor 2025. Er zijn twee
subsidieregelingen van 2,5 miljoen euro om ontwikkelingen te stimuleren. De
provincie heeft daarnaast de subsidieregeling Ondersteuning



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021          114
</pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre>Toekomstbestendige Werklocaties (OTW) en het project Verzilver uw Dak met
zonnepanelen.


Investeren in opslag en infrastructuur
Het is duidelijk dat de energietransitie meer vraagt dan alleen het plaatsen van
ledverlichting en zonnepanelen. Ook andere maatregelen, zoals de opslag van
duurzaam opgewekte energie, worden steeds belangrijker mede als gevolg van
de problemen met het elektriciteitsnetwerk. Op een aantal bedrijventerreinen
waar ondernemers vooroplopen in de energietransitie is men inmiddels gestart
met de eerste onderdelen om tot een zogenoemd slim netwerk (smart grid) te
komen. Dit betekent dat onderzoek en proeven worden gedaan met
energiemanagementsystemen om opwek en gebruik van energie zo goed
mogelijk te balanceren, opslag in batterijen, omzetting naar waterstof, groen
gas, warmtenetten en warmteopslag. Deze ontwikkelingen zijn bouwstenen om
tot energieneutrale of energiepositieve bedrijventerreinen te komen.


Energiebesparing bedrijven in de deelregio’s
In de deelregio’s Kop van Noord-Holland en regio Alkmaar worden er lokaal
acties uitgevoerd om actief te sturen op energiebesparing bij bedrijven. Een
eerste stimulering en oproep tot actie bij bedrijven richt zich veelal op
ledverlichting en zonnepanelen. Enkele voorbeelden:
•     Gemeente Schagen
           o   Collectieve inkoopactie zonnepanelen op het bedrijventerrein in ‘t
               Zand. Project in samenwerking met Zakenclub ’t Zand, Provincie
               Noord-Holland en Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord.
           o   Energiebespaarscans voor bedrijventerreinen De Banne-De Dijken,
               Oudevaart en Witte Paal (Project in samenwerking met ECN part of
               TNO.
•     Gemeente Den Helder
           o   Energiescans en collectieve inkoopacties via Werkgroep Project
               Duurzaam Energiecollectief.
•     Gemeente Hollands Kroon
           o   Op bedrijventerrein Winkelerzand wordt een businessanalyse
               gestart voor het realiseren van een smart grid (opslag batterijen,
               waterstof, warmtenet, lokaal energiemanagementsysteem).
•     Gemeente Texel
           o   De recreatie- en toerismebedrijven verduurzamen
               vakantiewoningen en de Texelstroom (TESO) vaart hybride op gas
               in combinatie met batterijen en wekt met 462 zonnepanelen op het
               topdek zelfs varend haar eigen energie op.
•     Gemeente Alkmaar
           o   Actie gemeente met BE+ voor groepsaankopen zonnepanelen en
               ledverlichting op de bedrijventerreinen in de gemeente en project



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021           115
</pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 130 ======================================================================

<pre>                BE+ positief 35 voor de Boekelermeer; daarin wordt ook
                toegewerkt naar een eigen energiebedrijf.
•      Gemeenten Bergen, Castricum en Heiloo
           o    Inzetten energieadviseurs van Klimaatroute om ondernemers te
                helpen bij het nemen van energiebesparende maatregelen.
•      Gemeente Langedijk
           o    Op het bedrijventerrein Breekland wordt een collectieve inkoop van
                energiescans en zonnepanelen voorbereid.


In Westfriesland worden de acties naar bedrijven gebundeld ingezet vanuit het
Samenwerkingsplatform Duurzaam Ondernemend Westfriesland. Hierin
werken de zeven Westfriese gemeenten, Rabobank, Ontwikkelingsbedrijf
Noord-Holland Noord, Omgevingsdienst Noord-Holland Noord en de
Westfriese Bedrijvengroep samen in programmering en aanpak voor
verduurzaming bedrijventerreinen naar energieneutraal. Vanuit het Duurzaam
Ondernemersloket krijgen bedrijven onafhankelijk en gratis deskundig advies
en worden zij ondersteund bij het opstellen van businesscases voor
energiemaatregelen. Ook wordt het offertetraject begeleid. Door dit initiatief
weten ondernemers dat ze gratis onafhankelijk en deskundig advies krijgen
van een partij die van en voor hen is. Hiermee worden belangrijke drempels
weggenomen die tot nu toe het treffen van energiemaatregelen in de weg
stonden. Wanneer bedrijven dit willen kan het andere onderdeel van de
stichting, de BE+-organisatie, de energiemaatregelen voor ze uitvoeren. Ook
deze organisatie is onafhankelijk, heeft geen winstoogmerk en is van en voor
ondernemers.


Innovatie
Rol van innovatie in de RES
Innovatie is een van de motoren voor een succesvolle energietransitie. Een
succesvolle energietransitie faciliteert een gezonde regionale
concurrentiekracht en economische groei voor de komende decennia. De regio
Noord-Holland Noord heeft geografische gezien veel voordelen om innovatief
te ondernemen op het gebied van wind, zon, water en aardwarmte. Er zijn veel
kansen om nieuwe ontwikkelingen op het gebied van hernieuwbaar gas tot een
succes te maken. Daarmee kan de regio een pioniersrol innemen op het
gebied van waterstof, groen gas en daaraan gerelateerde bedrijvigheid.
Inzetten op waterstof en groen gas is niet alleen een kans, maar ook een
noodzaak om de regionale economie te versterken.



35   Bedrijventerreinen Energiepositief (BE+) is een netwerk van partijen die binnen tien jaar 250
bedrijventerreinen energiepositief en CO2-neutraal willen krijgen, zonder dat dit invloed heeft op
de omzet van die bedrijven.



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021                      116
</pre>

====================================================================== Einde pagina 130 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 131 ======================================================================

<pre>In het innovatieprogramma NHN wordt ingezet op:
•     waterstofprogramma met Den Helder, Wieringermeer en Alkmaar als
      concentratiegebieden;
•     groengasprogramma rondom het InVesta-cluster in Alkmaar;
•     verduurzaming van bedrijventerreinen, gericht op de ontwikkeling van
      slimme netten;
•     verduurzaming in de agrarische sector;
•     warmte.


In Westfriesland wordt nog besloten over ondersteuning voor energie-innovatie
op de onderdelen warmte, opwekking hernieuwbare energie, energieopslag en
bedrijventerreinen.


In het katern Innovatie is te lezen op welke wijze de regio innovatie stimuleert.



8.4 Arbeidsmarkt en scholing
De energietransitie kan alleen gerealiseerd worden als er voldoende
gekwalificeerde arbeidskrachten beschikbaar zijn. Ingeschat wordt dat dit in
Nederland rond de 100.000 banen betreft, nieuwe en bestaande. Dit is een
opgave voor het onderwijs op het gebied van scholing, maar ook voor bij- en
omscholing. De energietransitie per saldo zal leiden tot:
•     een toenemende vraag naar technisch geschoold personeel;
•     verschuivingen van arbeidskrachten tussen en binnen sectoren;
•     verschuivingen in de gevraagde kennis en vaardigheden.


Het grootste deel betreft banen in de installatietechniek (elektrisch) en bouw.
Dat gaat niet vanzelf. De energietransitie wordt alleen mogelijk als er een
interventie komt op de arbeidsmarkt. Samenwerking is nodig om slagkracht te
krijgen.


Verkenningen van bijvoorbeeld het Planbureau voor de Leefomgeving laten
zien dat de grootste arbeidsmarkteffecten van de energietransitie zijn
gekoppeld aan de gebouwde omgeving, met name het isoleren van de
bestaande woningvoorraad en het verzwaren en moderniseren van de energie-
infrastructuur. De arbeidsmarkteffecten van de opgaven binnen de
energietransitie waar de RES zich primair op richt (de opwek van zonne-
energie en windenergie op land) zijn naar verwachting kleiner.


Daarnaast leidt de energietransitie tot andere technieken waarvoor andere
vaardigheden nodig zijn. Met het landelijke Techniekpact wordt geprobeerd



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021         117
</pre>

====================================================================== Einde pagina 131 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 132 ======================================================================

<pre>deze tekorten te verminderen. De energietransitie biedt ook kansen voor
mensen om een positie op de arbeidsmarkt te veroveren of hun positie te
verbeteren. Dit kan het draagvlak voor de energietransitie versterken, waarbij
de kanttekening past dat het onwaarschijnlijk is dat de energietransitie zal
leiden tot een grote instroom van mensen die op dit moment niet deelnemen
in het arbeidsproces.


De inzet op een gezamenlijke aanpak op regionaal niveau
Werknemers- en werkgeversorganisaties moeten samen op landelijk, regionaal
en sectoraal niveau oplossingen zoeken. Onderwijs- en arbeidsmarktissues
overstijgen het niveau van de individuele gemeente. Het gaat om een landelijke
opgave die vraagt om een regionale vertaling. De noodzaak om op regionaal
niveau te komen tot samenwerking tussen werkgevers- en
werknemersorganisaties, overheden en regionale overheden vraagt om
middelen die vormgeven aan die samenwerking.


De Human Capital Agenda (HCA) voor de provincies Noord-Holland en
Flevoland moet versnippering van gesprekken en kennis voorkomen.
Daarnaast wordt ook het ontwikkelen van schaalbare oplossingen via de HCA
bevorderd en kan de HCA bijdragen aan het voorkomen van ongewenste
concurrentie tussen ROC’s en publiek-private samenwerkingen. Met de focus
op vaardigheden kan sneller op de veranderingen op de arbeidsmarkt
gereageerd worden dan wanneer de focus op diploma’s ligt. Het lopende
programma House of Skills heeft daarvoor al een stevige basis gelegd. De
energietransitie is een zaak van alle generaties, maar de jongere generaties
hebben een sleutelrol. Zij beschikken bijvoorbeeld over digitale vaardigheden
die hard nodig zijn om het complexe duurzame energiesysteem van de
toekomst te beheren en aan te sturen op centraal en decentraal niveau.


Compleet kennissysteem in Noord-Holland Noord
Noord-Holland Noord heeft de beschikking over een klein maar compleet
kennissysteem: TNO-ECN op wetenschappelijk niveau, Hogeschool Inholland
Alkmaar op het gebied van praktijkgericht onderzoek en onderwijs en de
ROC’s Horizon, Clusius en Kop op het gebied van middelbaar
beroepsonderwijs. Naast deze kennisaanbieders zijn er diverse branche-
opleiders zoals IW Noord-Holland, Tetrix en Espeq. De aansluiting tussen
onderwijs en arbeidsmarkt wordt met name vormgegeven via publiek-private
samenwerkingen zoals Dudok XP, Tech@Connect en TerraTechnica.
TerraTechnica heeft als expertisecentra het doel om het onderwijs en
onderzoek zo goed mogelijk aan te laten sluiten op de arbeidsmarkt van de
duurzame toekomst. Focus ligt daarbij op duurzame decentrale
energiesystemen, betrouwbaarheid en onderhoud.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021        118
</pre>

====================================================================== Einde pagina 132 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 133 ======================================================================

<pre>Convenant Arbeidsmarkt Noord-Holland Noord
Vooruitlopend op afspraken op het niveau van de provincies Noord-Holland en
Flevoland in het kader van de HCA, is in de arbeidsmarktregio Noord-Holland
Noord al een convenant Arbeidsmarkt Noord-Holland Noord gesloten. Dit
convenant moet leiden tot de benodigde andere benadering van
arbeidsmarktvraagstukken en herdefiniëring van de rol van overheid, onderwijs
en bedrijfsleven. Met het ondertekenen van het convenant Voor een werkende
arbeidsmarkt 2019-2025, hebben 34 partijen (gemeenten, provincie,
onderwijsorganisaties en werknemers- en werkgeversorganisaties) aangegeven
gezamenlijk actie te ondernemen voor een werkende arbeidsmarkt in Noord-
Holland Noord. Om ervoor te zorgen dat er voldoende gekwalificeerd
(geaccrediteerd) personeel is om de energietransitie tot een succes te
brengen, zetten het onderwijs en de convenantpartners zich in middels
gerichte (flexibele) opleidingen en opleidingsarrangementen.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021       119
</pre>

====================================================================== Einde pagina 133 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 134 ======================================================================

<pre>Bijlage 1. Begrippenlijst
Aardgasvrij
Niet aangesloten op de fossiele brandstof aardgas. Dit betekent niet gasloos;
er kan groen gas worden toegepast.


Aardwarmte
Zie geothermie.


Aquathermie
Aquathermie gaat over het gebruik van warmte uit water. Dat kan
oppervlaktewater zijn, zoals kanalen, rivieren en meren, of afvalwater uit het
riool.


Bebouwde omgeving
Woningen en gebouwen die gebruikt worden voor dienstverlening (kantoren,
scholen, ziekenhuizen enz.).


Biogas
Biogas is gas dat verkregen wordt bij de vergisting van organisch afval en dat
voor energieopwekking gebruikt kan worden.


Biomassa
Plantaardig en dierlijk (rest)materiaal, dat als grondstof wordt gebruikt voor de
energieopwekking of direct als biobrandstof.


Bouwsteen
Bouwstenen zijn een bepaalde techniek van energieopwekking (bijv. een
windturbine), op een plek (bijv. agrarische grond) en onder een bepaalde
conditie (bijv. langs de snelweg).


Circulaire economie
Producten en grondstoffen worden hergebruikt en zo min mogelijk vernietigd.


CO2-neutraliteit
Terugdringen van de CO2-footprint door de CO2-uitstoot te minimaliseren. Het
ultieme doel is om, deels via compenserende maatregelen, de uitstoot van
broeikasgassen te neutraliseren.


Duurzame energie/warmtebronnen




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021        120
</pre>

====================================================================== Einde pagina 134 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 135 ======================================================================

<pre>Duurzame energie is opgewekt uit bronnen die niet op kunnen raken. Soms
wordt voor duurzame energie een beperktere definitie gehanteerd, namelijk:
energie uit bronnen die niet op kunnen raken én die niet vervuilen.


Draagvlak
Positieve houding of steun ten opzichte van een doel, principiële keuze of
concreet besluit.


Effluent
Gezuiverd afvalwater dat de rioolwaterzuiveringsinstallatie verlaat.


Elektrolyse
Een chemische reactie waarbij onder invloed van een elektrische stroom
samengestelde stoffen worden ontleed tot enkelvoudige stoffen en/of andere
samengestelde stoffen.


Energiecoöperatie
Een coöperatie die zich richt op het bevorderen van een duurzame
energievoorziening.


Energiedrager
Een grondstof die fungeert als bron voor energie, bijvoorbeeld aardolie,
aardgas, steenkool, elektriciteit, stoom en vormen van duurzame energie.


Energie-infrastructuur
Netwerk om elektriciteit te kunnen transporteren.


Energieneutraal
Wanneer in een regio het totale energiegebruik niet groter is dan de
hoeveelheid uit hernieuwbare bronnen opgewekte energie, bijvoorbeeld zon,
wind, aardwarmte en (onder voorwaarden) biomassa.


Energieregio
Nederland is voor de RES’en in dertig energieregio’s ingedeeld, die aangeven
hoeveel duurzame warmte en elektriciteit op eigen grondgebied kan worden
gerealiseerd.


Energietransitie
Structurele verandering naar een duurzame energiehuishouding.


Energievraag
De hoeveelheid energie die gebruikt wordt in de regio.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021        121
</pre>

====================================================================== Einde pagina 135 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 136 ======================================================================

<pre>Geothermie
Geothermie (aardwarmte) maakt gebruik van warmte uit de grond. Hiervoor
wordt een gat geboord met een diepte van gemiddeld 2 tot 4 kilometer. Warm
water wordt hieruit omhoog gepompt om bijvoorbeeld water in een warmtenet
te verwarmen.


GJ (gigajoule)
De energie-inhoud van aardgas wordt uitgedrukt in MJ (megajoule) of GJ
(gigajoule).


Groen gas
Duurzame variant van aardgas, die wordt gemaakt door biogas op te
waarderen tot het dezelfde kwaliteit heeft als aardgas.


GWh
Gigawattuur: hoeveelheid energie opgewekt kan worden.


Hernieuwbare energie
Schone, duurzame en onuitputtelijke energie die het leefmilieu niet schaadt.


Hernieuwbaar gas
Overkoepelende term voor gas dat is opgewekt uit hernieuwbare bronnen.
Naast groen gas valt een gas als waterstof hier ook onder.


Influent
Ongezuiverd afvalwater.


Infrastructuur
Zie Energie-infrastructuur.


Klimaatadaptatie
Klimaatadaptatie is het aanpassen aan de huidige of toekomstige effecten van
klimaatverandering.


Klimaatneutraal
Klimaatneutraal heeft betrekking op bepaalde activiteiten die geen negatief
effect hebben op het klimaat, wat betekent: geen CO2-emissie.


Klimaatmonitor
Monitoringportaal van het Rijk dat gegevens voor de monitoring van lokaal en
regionaal klimaat- en energiebeleid presenteert.


Koude/warmteopslag (KWO)



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021        122
</pre>

====================================================================== Einde pagina 136 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 137 ======================================================================

<pre>Het opslaan van koude of warmte ten behoeve van respectievelijk koeling of
verwarming, bijvoorbeeld van (tap)water of een gebouw.


MW
Megawatt: eenheid voor elektrisch vermogen.


Nationaal Klimaatakkoord
De Nederlandse invulling (juni 2019) van het Klimaatakkoord van Parijs,
bestaande uit meer dan zeshonderd afspraken tussen bedrijven,
maatschappelijke organisaties en overheden om de uitstoot van
broeikasgassen in 2030 te halveren ten opzichte van 1990.


Omgevingsvisie
Rijk, provincies en gemeenten stellen ieder een omgevingsvisie op: een
strategische visie voor de lange termijn voor de gehele fysieke leefomgeving.


Petajoule
Een joule is gelijk aan een wattseconde, een kilowattuur is dus 3,6 miljoen
joule. Eén petajoule staat gelijk aan 1 x 10^15 joule (1 miljoen miljard joule).
Ter illustratie: dat is ongeveer gelijk aan het jaarlijks elektriciteitsverbruik van
80.000 huishoudens.


Regionale Energie Strategieën (RES’en)
De landelijke afspraken van het Nationaal Klimaatakkoord worden uitgewerkt
in dertig Regionale Energie Strategieën. Iedere regio onderzoekt haar vraag
naar warmte en elektriciteit en geeft aan hoeveel duurzame warmte en
elektriciteit op eigen grondgebied kan worden gerealiseerd.


Regionale Structuur Warmte (RSW)
Het deel van de RES dat over warmte gaat, heet de RSW. Die afkorting staat
voor Regionale Structuur Warmte. De RSW brengt de vraag naar, het aanbod
van en de infrastructuur van warmte in kaart.


Repoweren
Het opwaarderen van bestaande windparken of windturbines.


Restwarmte
Restwarmte is warmte die overblijft bij (industriële) processen. Wanneer deze
warmte niet inzetbaar is in het proces zelf, wordt gesproken van restwarmte.


Riothermie




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021           123
</pre>

====================================================================== Einde pagina 137 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 138 ======================================================================

<pre>Bij riothermie wordt warmte uit het afvalwater van het riool gehaald. Deze
warmte kan worden gebruikt om het water in een lagetemperatuur-warmtenet
te verwarmen.


Scenario’s
Scenario’s zijn mogelijke toekomstbeelden die bedoeld zijn om inzicht te
geven in ontwikkelrichtingen en effecten die samenhangen met die scenario’s.
De scenario’s zijn dus geen inhoudelijke handelingsperspectieven waartussen
een keuze gemaakt moet worden, maar een hulpmiddel om het gesprek te
voeren.


TEA
Thermische Energie uit Afvalwater.


TED
Thermische Energie uit Drinkwater.


TEO
Thermische Energie uit Oppervlaktewater. Uit oppervlaktewater zoals meren
en rivieren kan in de winter warmte worden gewonnen en in de zomer koude
om daarmee bijvoorbeeld woningen respectievelijk te verwarmen en te koelen.


TWh
Terawattuur: hoeveelheid energie die opgewekt kan worden. 1 TWh is
1000 GWh. 1 TWh = 3,6 PJ.


Transitievisie Warmte
In de Transitievisie Warmte wordt vastgelegd op welke termijn wijken
aardgasvrij worden en welke alternatieve warmtevoorziening het meest voor de
hand ligt.


Utiliteit
Dienstverlening, ofwel kantoren, scholen, ziekenhuizen enz.


Vollastuur
Vaak vollastuur per jaar, is een eenheid voor de effectieve (jaar)opbrengst van
een energiebron met een wisselend vermogen (zoals zonnepanelen en
windmolens).


Warmtebron
Een bron waar warmte uit gewonnen kan worden, bijvoorbeeld warmte uit de
aarde (geothermie) of uit het water (TEO/TEA/TED).




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021        124
</pre>

====================================================================== Einde pagina 138 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 139 ======================================================================

<pre>Warmtenet
Een warmtenet is een netwerk van leidingen onder de grond, waardoor warm
water stroomt. Dat warme water, afkomstig van een warmtebron in de buurt,
kan worden gebruikt om huizen of andere panden te verwarmen.


Warmte/koudeopslag (WKO)
Zie: Koude/warmteopslag (KWO).
Warmtevraag
De hoeveelheid warmte die nodig is om woningen of andere gebouwen te
verwarmen.


Werpafstand
De maximale afstand waarop een onderdeel van een windturbine bij falen
terecht kan komen.


Zoekgebied
Zoekgebieden zijn gebieden waar de mogelijkheid voor grootschalige opwek
van wind- en zonne-energie nader onderzocht gaat worden. De zoekgebieden
zijn richtinggevend voor het aanbod naar het Rijk, maar de precieze
haalbaarheid, wenselijkheid en invulling worden nader onderzocht. Nieuwe
initiatieven buiten de zoekgebieden worden niet uitgesloten en worden ook
onderzocht op haalbaarheid.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021      125
</pre>

====================================================================== Einde pagina 139 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 140 ======================================================================

<pre>Bijlage 2. Verantwoording en
bronnen
De RES 1.0 Noord-Holland Noord is gebaseerd op diverse studies,
verkenningen en beleidsdocumenten. Op de website van Energieregio Noord-
Holland Noord zijn deze achtergronddocumenten te vinden.


Een consortium van vijf adviesbureaus (APPM, CE Delft, Decisio,
Generation.Energy en Tauw) heeft het proces inhoudelijk en procesmatig
ondersteund.


Door het gehele document zijn de bronnen vermeld die zijn gebruikt. In de
analyses is gebruikgemaakt van diverse algemeen beschikbare landelijke
databronnen.


Berekeningen potentiële opwek zoekgebieden
Aan de berekeningen van de energetische potentie van de RES ligt een reeks
uitgangspunten ten grondslag die ook tijdens de concept-RES zijn gehanteerd.
De belangrijkste bron hiervoor waren de Analysekaarten van het Nationaal
Programma RES (NP RES) van oktober 2019. In de NP RES Analysekaarten is
voor de bouwstenen van de concept-RES beschreven op welke manier de
potentie berekend kan worden.


De NP RES Analysekaarten zijn gebaseerd op open data zoals die van het CBS,
De Klimaatmonitor, het PBL en het Kadaster. Gegevens over gerealiseerde
projecten met SDE+-subsidie komen van RVO. Voor berekeningen van
toekomstige energievragen is gebruikgemaakt van de scenario’s van het PBL
en WLO, Primos-prognoses voor woningbouwgroei en de Nationale
Energieverkenning. De gegevens van de NP RES Analysekaarten zijn lokaal en
regionaal door publieke en private partijen aangevuld in de ateliers en via e-
mail en dergelijke.


In december 2020 is een nieuwe versie van de NP RES Analysekaarten
uitgebracht. Deze versie vervangt de eerdere versie van de kaarten én
achterliggende uitgangspunten. De nieuwe versie bevat herzieningen van
uitgangspunten voor de berekening van de potentie van duurzame
elektriciteitsopwekking. Deze herzieningen zijn gebaseerd op achterliggende
studies die gepubliceerd zijn nadat de concept-RES gereed was. Daarmee
geven de herziene uitgangspunten een scherper beeld van de maximale
potentie die met duurzame elektriciteitsopwekking gerealiseerd kan worden.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021        126
</pre>

====================================================================== Einde pagina 140 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 141 ======================================================================

<pre>In de regio Noord-Holland Noord is besloten om ten aanzien van de berekening
van de potentie van wind, ten opzichte van de concept-RES, geen
veranderingen door te voeren. In veel zoekgebieden met wind waren de
deelregio’s al aan de slag gegaan met de zoekgebieden voordat de nieuwe
uitgangspunten beschikbaar waren. Dit gebeurde met de standaard zoals die
in de concept-RES werd gehanteerd: een 3 MW-turbine.


Ten aanzien van zoekgebieden met zon is besloten om de nieuwe
uitgangspunten wel te hanteren, met uitzondering van de deelregio
Westfriesland (de deelregio Westfriesland kiest ervoor om de nieuwe
uitgangspunten in de RES 2.0 toe te passen).


Voor de RES 1.0 is op basis van de nieuwe uitgangspunten opnieuw berekend
welke energetische potentie er voor deze zoekgebieden in de deelregio’s
beschikbaar is. Dat betekende dat er vier typen zoekgebieden opnieuw
bekeken moesten worden:
1. zon op dak;
2. zon op parkeerplaatsen;
3. zon op geluidsschermen;
4. zon op land/water.


Wat veranderde er voor de uitgangspunten rondom zoekgebieden zon?
•     Het rendement van zonnepanelen is bijgesteld. Dit betekent dat iedere
      vierkante meter zonnepaneel meer energie opwekt dan voorheen werd
      aangenomen.
•     Het aantal vollasturen voor de verschillende toepassingen is gewijzigd.
      Voor zon op kantoordaken is dit naar beneden en voor zon op agrarische
      daken naar boven bijgesteld.
•     De hoeken waarin panelen geplaatst kunnen worden zijn aangepast. Dit
      leidt tot een nauwkeuriger gemiddelde voor benutting van verschillende
      daken.
•     De benutbaarheid van zowel dak- als veldopstellingen is aangepast.
      Dakvlakken zijn opnieuw beschouwd, waardoor meer potentieel dakvlak is
      geïdentificeerd (bijvoorbeeld ook daken met een noordoriëntatie). Er is
      daarnaast een hoger percentage te benutten gronden aangehouden voor
      zon op veld. Dit betekent dat er effectief meer oppervlakte zonnepaneel
      kan worden gelegd op eenzelfde oppervlakte.


De bovengenoemde veranderingen moeten bij elkaar worden opgeteld.
Daardoor wordt de maximale potentie voor de zoekgebieden voor zonne-
energie veelal naar boven bijgesteld. Dit levert een verschil op tussen de
potentie van de concept-RES en de RES 1.0.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021         127
</pre>

====================================================================== Einde pagina 141 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 142 ======================================================================

<pre>Cijfers bestaande opwek en pijplijn-projecten
Het Planbureau voor de Leefomgeving houdt bij de doorrekening van de
RES’en rekening met een onzekerheidsmarge voor de realisatie van ‘projecten
in de pijplijn’. Deze rekenmethodiek is ook aangehouden voor de RES 1.0,
waardoor de huidige opwek cijfers in de RES 1.0 iets lager zijn ten opzichte
van de concept-RES.


Netimpactanalyse
De netbeheerder heeft zowel bij de concept-RES als bij de RES 1.0 een
netimpactanalyse gedaan van de opwek en de zoekgebieden. In de analyse bij
de RES 1.0 is de maximale potentie van de zoekgebieden doorgerekend.
Daarbij is gebruikgemaakt van de Back-up data doorrekening NP RES van
januari 2020. De netimpactanalyse is als bijlage bij het document gevoegd.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021       128
</pre>

====================================================================== Einde pagina 142 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 143 ======================================================================

<pre>Bijlage 3. IJsselmeer en
Markermeer
Het IJsselmeer is in veel opzichten een waardevol gebied waarin veel
maatschappelijke belangen samenkomen. Ook is het een gebied waarin veel
bestuurlijke grenzen liggen van provincies, gemeenten en divers bevoegd
gezag. Diverse RES-regio’s overlappen het IJsselmeergebied. Het Bestuurlijk
Platform IJsselmeergebied (BPIJ) vormt in feite het bestuurlijke overlegorgaan
voor het hele gebied. Het BPIJ heeft in een brief aan de RES-regio’s een aantal
aanbevelingen gedaan. Deze aanbevelingen hebben de RES-regio's ter harte
genomen. Zo is er structureel overleg en afstemming tussen de RES-regio's
ontstaan en is het thema ‘Energietransitie’ door deze samenwerking
prominenter op de bestuurlijke agenda van het IJsselmeergebied gekomen.
Tegelijkertijd is hierdoor het belang van integrale afweging tussen de
verschillende maatschappelijke opgaven en belangen verder toegenomen,
evenals het benutten van koppelkansen.


Relevante thema’s
De gebiedsagenda IJsselmeergebied heeft een samenhangend geheel van
ambities, principes en een toekomstperspectief neergelegd. De claims op het
IJsselmeergebied nemen toe vanuit de verschillende gebruiksfuncties en
ontwikkelingen:
•     Duurzame energieopwekking: vanuit de verschillende RES’en wordt naar
      het IJsselmeergebied gekeken voor de opwek van duurzame energie (met
      name zon). Dit betreft in de RES 1.0 vooral Noord-Holland Noord
      (combinatie van natuurontwikkeling en zonne-energie in het project
      Wieringerhoek) en Noord-Holland Zuid (zoekgebieden van Amsterdam in
      het IJmeer). In de toekomst kunnen er vanuit de RES-trajecten (richting
      RES 2.0) nieuwe energieprojecten in het IJsselmeergebied worden
      geïnitieerd of geschrapt.
•     Klimaatadaptatie: zoetwatervoorziening en waterveiligheid. De
      noodzakelijke maatregelen voor de waterveiligheid en de
      zoetwatervoorziening hebben direct en indirect gevolgen voor de
      gebruiksmogelijkheden en voor de ruimtelijke kwaliteit van het
      IJsselmeergebied (Deltaprogramma).
•     Natuur- en waterkwaliteit: met de PAGW-projecten wordt toegewerkt naar
      een ecologisch gezond en toekomstbestendig watersysteem. De
      natuurmaatregelen raken soms recreatie en toerisme, scheepvaart,
      visserij, zoetwatervoorziening en de landschappelijke kwaliteiten.
•     Visserij: het streven is een duurzame visserij die in balans is met de
      productiviteit van het ecosysteem. Op termijn is het wenselijk duidelijkheid



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021          129
</pre>

====================================================================== Einde pagina 143 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 144 ======================================================================

<pre>      te creëren over het toekomstige areaal dat beschikbaar is voor de
      visserijsector.
•     Zandwinning: naar verwachting neemt in de toekomst de vraag naar
      zandwinning in het IJsselmeergebied toe. Beoogd wordt zandwinning
      optimaal te laten bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit van het gebied en
      de realisatie van diverse doelen in het IJsselmeergebied, zoals natuur en
      medegebruik.
•     Overige opgaven: verstedelijking (grootschalig Oostflank MRA/Amsterdam
      Bay Area, kleinschalig elders, krimp), scheepvaart (vaargeulen), recreatie
      en toerisme.
•     Deze belangen kunnen elkaar ook in de weg zitten. Dit geeft een
      spanningsveld. Alle functies en ontwikkelingen volledig faciliteren en
      tegelijkertijd het door de Agenda IJsselmeergebied neergezette
      toekomstperspectief realiseren is in de praktijk niet mogelijk (niet alles
      kan overal).


Benutten koppelkansen
Het is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid om zorgvuldig met het
IJsselmeer om te gaan. De opgave voor het IJsselmeergebied is om de
energietransitie, klimaatverandering, ruimtelijke opgaven, economische
ontwikkelingen en veranderende maatschappelijke wensen te verbinden. Het
toekomstperspectief zoals geschetst in de Agenda IJsselmeergebied 2050 en
de Energieverkenning IJsselmeergebied (2019) is hiervoor de leidraad. De
RES’en gaan primair over het opwekken van duurzame energie, maar
erkennen het belang van de integrale afweging en het benutten van
koppelkansen die in ecologisch, ruimtelijk en/of economisch opzicht
meerwaarde kunnen opleveren.


Combineren van de opgaven
Vanuit draagvlak maar ook vanuit besluitvorming over de wensen en
bedenkingen van de concept-RES NHN vloeit voort dat er geen windenergie
wordt opgewekt op het IJsselmeer en het Markermeer in Noord-Holland
Noord. Voor een deel sluit de regio ook de opwek van zonne-energie uit. Dit
geldt voor het IJsselmeer op het grondgebied van de gemeente Enkhuizen en
voor het Markermeer op het grondgebied van de gemeente Hoorn.


De regio Noord-Holland Noord kiest ervoor om daar waar wel opwek van
zonne-energie plaatsvindt, dit te combineren met het vergroten van
natuurwaarden, biodiversiteit, recreatie en toerisme. Het gebied waarin dit
concreet wordt gemaakt bevindt zich op het grondgebied van de gemeenten
Hollands Kroon en Medemblik.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021           130
</pre>

====================================================================== Einde pagina 144 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 145 ======================================================================

<pre>Programmatische aanpak grotere wateren
Ook het Rijk wil komen tot ‘ecologisch gezonde, toekomstbestendige grote
wateren waarin hoogwaardige natuur goed samengaat met een krachtige
economie’. Daarvoor hebben de ministeries van Infrastructuur en Waterstaat
en van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit het Programma Aanpak Grotere
Wateren (PAGW) geïnitieerd. Dit programma bevat 33 projecten die bijdragen
aan het realiseren van deze doelstelling. Een van deze projecten bevindt zich
in het IJsselmeer, in de Wieringerhoek op het grondgebied van de gemeenten
Hollands Kroon en Medemblik.


Natuurontwikkeling en duurzame energieopwekking gaan hand in hand
De afgelopen maanden is aan een concreet plan gewerkt om de doelstellingen
uit de PAGW en de opwekking van duurzame energie met zon te combineren.
In opdracht van de provincie Noord-Holland en de gemeente Medemblik
stelden Onderzoeksinstituut Deltares en Adviesbureau Waardenburg met een
onderzoek vast dat zonneatollen (ringdijken met opstellingen van
zonnepanelen op een frame) een positief effect hebben voor de Natura 2000-
gebieden (vogels en vissen) en ecologie. We verwijzen u verder naar de
uitkomsten van dit onderzoek. Via deze link komt u bij het onderzoekrapport.


Buitendijks Plan ‘Duurzaam Leefbaar’
Het Buitendijks Plan ‘Duurzaam Leefbaar’ maakt dit concreet voor de regio
Noord-Holland Noord. Dit plan voorziet in de aanleg van zonneatollen waarbij
natuurontwikkeling en duurzame energieopwekking worden gecombineerd.
Met een oppervlak van 4200 ha waarvan 1350 ha voor de opwek van zonne-
energie, is er een grote potentie voor de opwek van zonne-energie (voorzichtig
ingeschat op 1,1 TWh). Door de integrale aanpak combineert de regio Noord-
Holland Noord natuurontwikkeling, energieopwekking en recreatieve
mogelijkheden voor een aantrekkelijke kuststrook ten noorden van de stad
Medemblik tot Den Oever. Alle doelen die het Rijk vanuit het PAGW wil
bereiken met het verbeteren van de waterkwaliteit en ecologische verbetering,
kunnen mogelijk met dit plan worden gerealiseerd. Op onderdelen moet wel
nader onderzoek worden verricht.


De zonneatollen nemen het weidse uitzicht weg en zijn niet zo prominent
aanwezig als windturbines. De ruimtelijke samenhang van het plan zal nader
worden onderzocht, bijvoorbeeld met behulp van de handreiking ruimtelijke
kwaliteit IJsselmeer. Het plan is volgens de initiatiefnemer financieel
uitvoerbaar (de voorzichtig ingeschatte potentiële opbrengst van 1,1 TWh is
veelbelovend) waarbij de opbrengst uit de zonne-energie kan voorzien in de
financiering van het overgrote deel van de natuurontwikkeling en de
beheerkosten. Belangrijke voorwaarde voor de betrokken overheden is dat de




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021         131
</pre>

====================================================================== Einde pagina 145 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 146 ======================================================================

<pre>combinatie natuurontwikkeling en duurzame energieopwekking leidt tot een
win-winsituatie. Daaraan koppelen zij een aantal randvoorwaarden:
    1. geen negatieve effecten voor de landbouw;
    2. recreatieve meerwaarde;
    3. geen nadelen voor de doorvaarbaarheid;
    4. meerwaarde voor natuur en ecologie.


Het plan wordt stapsgewijs uitgevoerd door het Rijk, in samenwerking met
provincie en betrokken gemeenten (zie hierna onder Routekaart Zon op
Water). De eerste stap fungeert als pilot met een onafhankelijk
monitorprogramma. Met dit programma stellen betrokken overheden vast of
de positieve te verwachten effecten ook daadwerkelijk optreden. Westfriesland,
de Kop en de provincie dagen het Rijk uit om samen het Plan Duurzaam
Leefbaar gefaseerd tot uitvoering te brengen, in het kader van de Routekaart
Zon op Water. Via deze link komt u bij het Buitendijks Plan ‘Duurzaam
Leefbaar’.


Routekaart Zon op Water
Het Buitendijks Plan ‘Duurzaam Leefbaar’ is opgenomen in de Routekaart Zon
op Water van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Het
ministerie gaat ervan uit dat het plan onderdeel is van de RES 1.0. Het plan
zou gezien zijn omvang moeten worden gerealiseerd met de Rijks Coördinatie
Regeling in samenwerking met de provincie en gemeenten. Het plan wordt dan
aanbesteed via het Rijksprogramma Opwek Energie Rijksgronden (OER).


Zoekgebied
                                         Samenvattend kiest de deelregio Noord-
                                         Holland Noord ervoor om zonne-energie op
                                         te wekken door middel van zonneatollen op
                                         het IJsselmeer op een locatie tussen de
                                         steden Medemblik en Den Oever, zoals
                                         uitgewerkt in het Buitendijks Plan ‘Duurzaam
                                         Leefbaar’. Dit zoekgebied bevindt zich in de
                                         Wieringerhoek op het grondgebied van de
                                         gemeente Hollands Kroon en Medemblik. Op
                                         kaartje hiernaast is dit zoekgebied groen
                                         gemaakt. Bij de provincie en de gemeenten
                                         Hollands Kroon en Medemblik is draagvlak
                                         voor dit plan, omdat duurzame
                                         energieopwekking gecombineerd kan worden
                                         met PAGW-doelen, recreatie en toerisme en
                                         het vergroten van de biodiversiteit.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021               132
</pre>

====================================================================== Einde pagina 146 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 147 ======================================================================

<pre>Ook inwoners van Noord-Holland Noord gaven eerder aan zonne-energie in het
IJsselmeer als kansrijk te zien.


Opwek
Als het plan wordt uitgevoerd kan er in potentie 1,1 TWh (voorzichtig
ingeschat) aan duurzame energie worden opgewekt. Het gaat hierbij om
zonne-energie met atollen en 4200 ha natuurontwikkeling die samen met
recreatieve voorzieningen op en langs de kust worden gerealiseerd.


De opbrengst van deze locatie komt dan boven de gestelde ambitie van de
regio Noord-Holland Noord. Het plan wordt nog uitgewerkt, de regio acht het
daarom te vroeg om de potentiële opbrengst nu al toe te voegen aan de
ambitie voor 2030. Het plan kent veel meekoppelkansen zoals recreatieve
mogelijkheden. De regio stelt randvoorwaarden aan de ontwikkeling: er mogen
geen negatieve effecten zijn voor de landbouw en de doorvaarbaarheid en er
moet meerwaarde zijn voor recreatie, natuur en ecologie.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021       133
</pre>

====================================================================== Einde pagina 147 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 148 ======================================================================

<pre>      Bijlage 4. Netimpactanalyse
      Liander




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021   134
</pre>

====================================================================== Einde pagina 148 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 149 ======================================================================

<pre>Bijlage 5. Moties en
amendementen
De gemeenteraden, Provinciale Staten en het algemeen bestuur van het
waterschap besluiten in mei, juni en begin juli (2021) over de RES 1.0 en de
doorwerking daarvan in het omgevingsbeleid.


Na de besluitvorming over de RES 1.0 wordt op de volgende manier uitvoering
gegeven over mogelijke moties en amendementen:
•     De RES 1.0 wordt samen met eventuele moties en amendementen,
      aangeboden aan het Nationaal Programma RES en het Planbureau voor de
      Leefomgeving voor doorrekening.
•     De in de RES 1.0 gemaakte afspraken worden, met inachtneming van de
      mogelijk moties en/of amendementen, uitgewerkt en vastgesteld in de
      uitvoeringsinstrumenten van het gemeentelijk omgevingsbeleid, zoals de
      omgevingsvisie, het omgevingsplan en de omgevingsvergunning(en).
•     Besluiten over zoekgebieden worden meegenomen in de verdere
      uitwerking van zoekgebieden, in de kaart van de RES-viewer verwerkt en
      ook in het gebiedspaspoort van het betreffende zoekgebied
      (gebiedspaspoorten zijn in te zien in de RES-viewer).
•     Omdat de RES een regionaal document is, kunnen wijzigingen in het RES-
      document niet eerder dan in de RES 2.0 worden verwerkt.


De aangenomen moties en amendementen worden hieronder opgenomen.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021         135
</pre>

====================================================================== Einde pagina 149 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 150 ======================================================================

<pre>Colofon
De RES-1.0 Noord-Holland Noord is opgesteld onder leiding van de stuurgroep
Energieregio Noord-Holland Noord, bestaande uit bestuurlijke
vertegenwoordigers van de drie deelregio’s, de provincie Noord-Holland, het
Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, de netbeheerder Liander.


In de stuurgroep XL hadden daarnaast zitting: Economisch Forum Holland
boven Amsterdam, LTO Noord regio West, Natuur & Milieufederatie Noord-
Holland, Vereniging van energiecoöperaties en initiatieven Noord-Holland
(VEINH), Woonwaard (vertegenwoordiger van de woningbouwcoöperaties in
Noord-Holland Noord), Horizon College (vertegenwoordiger van het onderwijs
in de regio Noord-Holland Noord) en HVC.


De stuurgroep is ondersteund door de programmaorganisatie Regionale
Energiestrategie Noord-Holland Noord onder leiding van programmamanagers
Odile Rasch en Wies Thesing-van Eijk.


Voor de ondersteunende analyses en onderzoeken is gebruik gemaakt van het
adviesconsortium (APPM, CE Delft, Decisio, Generation.Energy en Tauw) en
het ontwerpconsortium (Generation.Energy, Posad Maxwan, FABRICations, van
Paridon x de Groot, Bright).


Redactionele en tekstuele ondersteuning: Decisio


Vormgeving: Beautiful Minds


Meer informatie is te vinden op www.energieregionhz.nl


April 2021


Disclaimer copyright
De samenstellers van deze RES 1.0 hebben datgene gedaan wat redelijkerwijs van hen
kan worden gevergd om de rechten van de auteursrechthebbende op de beelden te
regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen die menen rechten te kunnen doen
gelden, kunnen zich alsnog tot de samenstellers van de RES 1.0 wenden. Graag nemen
wij dan de juiste bronvermelding op en zullen op verzoek zo snel mogelijk informatie en
beeldmateriaal verwijderen indien daarvoor gegronde redenen bestaan.


Disclaimer inhoud RES 1.0
De inhoud hiervan is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld. Aan de
inhoud van deze RES 1.0 kunnen geen rechten worden ontleend. De



RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021            136
</pre>

====================================================================== Einde pagina 150 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 151 ======================================================================

<pre>programmaorganisatie van de Energieregio Noord-Holland Noord kan niet
aansprakelijk worden gesteld voor schade die voortkomt uit informatie in deze RES 1.0.




RES   1.0 NOORD-HOLLAND NOORD – 21 APRIL 2021           137
</pre>

====================================================================== Einde pagina 151 =================================================================

<br><br>