<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>    Accountantsverslag 2016




www.horlings-onderwijsaccountants.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                           Accountants

                                                                                                                                     Jozef Israëlskade 46
OSG De Hogeberg                                                                                                                   NL-1072 SB Amsterdam
T.a.v. het bestuur en de toezichthouders                                                                                                   Postbus 53045
Postbus 153                                                                                                                       NL-1007 RA Amsterdam
1790 AD DEN BURG                                                                                                                   T +31 (0)20 570 02 00
                                                                                                                                   F +31 (0)20 676 44 78


                                                                                                                                           info@horlings.nl
Amsterdam, 2 juni 2017                                                                                                                     www.horlings.nl
                                                                                                                                            KvK 37080345
Geachte bestuursleden en toezichthouders,
                                                                                                                              Gevestigd in Amsterdam en
In dit verslag presenteren wij de belangrijkste bevindingen uit de controle van                                                              Heemstede
de jaarrekening 2016 en de bekostigingsgegevens per 1 oktober 2016. Onze
controle is uitgevoerd conform onze opdrachtbevestiging van
16 december 2015. De oplevering voorafgaande aan onze controle was goed.                 Op onze werkzaamheden zijn de algemene voorwaarden van Horlings
De doorlooptijd van de controle is conform planning uitgevoerd. Wij hebben                    Accountants & Belastingadviseurs B.V. (hierna ook ‘de Horlings-
een beperkte omissie gevonden in de jaarrekening, die is gecorrigeerd. Er              voorwaarden’ genoemd) van toepassing. De Horlings-voorwaarden kunt
resteert nog een beperkte omissie, maar dit is niet materieel. Wij zijn                                                    u downloaden van onze website.
derhalve in staat om een goedkeurende controleverklaring af te geven bij de            HORLINGS Accountants & Belastingadviseurs B.V. is ingeschreven in het
jaarrekening.                                                                         handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 37080345.

                                                                                                                           BTW nummer NL 8066.46.603.B01
De bevindingen hebben wij op 6 april jl. op een open en constructieve wijze
besproken met de rector.

Wij bedanken u en uw medewerkers voor de prettige samenwerking waarin
wij onze werkzaamheden hebben uitgevoerd.

Met vriendelijke groet,

Horlings Accountants & Belastingadviseurs B.V.




Charles Rabe
Registeraccountant


                                                                                  1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Ons accountantsverslag is uitsluitend opgesteld voor gebruik door het bestuur
(College van Burgemeester en Wethouders van de Gemeente Texel) en de                    Inhoudsopgave
toezichthouders (Gemeenteraad van Texel) van OSG De Hogeberg. Dit
verslag mag zonder onze toestemming vooraf niet aan derden worden                       1.   Management samenvatting
verstrekt.                                                                              2.   Financiële gezondheid
                                                                                        3.   Interne beheersingsomgeving
Als gevolg hiervan accepteren wij geen aansprakelijkheid of                             4.   De jaarrekening en rechtmatigheid
verantwoordelijkheid tegenover enige andere persoon die dit verslag in                  5.   Fiscale aangelegenheden
handen of ter inzage krijgt.                                                            6.   Overige
Onze onafhankelijkheidsregels stellen onder meer concrete beperkingen aan
de mate waarin de accountant de controle van de jaarrekening combineert
met overige dienstverlening. Op grond van onze beroepsregels bevestigen wij         In de bijlage hebben wij een aantal actuele onderwerpen opgenomen die wij
dat wij binnen deze regels van onafhankelijkheid hebben geacteerd.                  graag onder uw aandacht brengen.

                                                                                    Bezoek onze website schoolfinanciën.nl voor het nieuws en
                                                                                    wetenswaardigheden rondom financiën in het onderwijs.




                                                                                2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1. Management samenvatting                                                            ·     De organisatie voldoet nog niet aan de Wet bescherming
                                                                                            persoonsgegevens. Wij adviseren om een inventarisatie uit te voeren
Uw financiële gezondheid is goed                                                            welke maatregelen er getroffen dienen te worden.
Wij hebben de belangrijkste financiële ratio’s vergeleken met vergelijkbare
instellingen en de (in 2016 aangepaste) signaleringsgrenzen van OCW. Wij              Kennis & kunde
concluderen dat de financiële gezondheid van uw organisatie goed is en beter          ·     Wij vinden dat de financiële functie binnen de organisatie voldoende
dan een gemiddelde VO instelling.                                                           kwalitatief en kwantitatief is bezet. De komst van een externe controller
                                                                                            en de verlenging van de inzet van de externe HR medewerkster heeft de
Wij adviseren om de risico’s te kwantificeren en om inzichtelijk te maken welk              control functie versterkt.
vermogen nodig is gezien het risico profiel van de instelling.                        ·     Taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van deze medewerkers
                                                                                            zijn duidelijk.
U bent in control. Wij hebben een aantal adviezen ter verdere verbetering
Wij bevestigen dat de organisatie goed in control is. De interne                      Processen & procedures
beheersingsomgeving is evenwichtig ingericht. Hiermee bedoelen wij dat er             ·     De bestaande procedures voldoen, maar kunnen beter eenduidig en
een adequaat governance model is, een goede planning en control cyclus en                   centraal worden vastgelegd.
dat de administratieve organisatie en de interne beheersingsmaatregelen van
de processen personeel, inkopen en betalingsverkeer van een goed niveau               De jaarrekening geeft een getrouw beeld, het bestuursverslag voldoet en wij
zijn.                                                                                 hebben geen bevindingen ten aanzien van rechtmatigheid
                                                                                      De jaarrekening geeft een getrouw beeld. De personele voorzieningen zijn
Wij hebben uiteraard een aantal zaken geconstateerd dat voor verbetering              toegenomen met € 227.000 voor onder andere personele knelpunten en zieke
vatbaar is. Het college van bestuur heeft van de adviezen die zijn opgenomen          medewerkers. Het blijft lastig een inschatting te maken voor personele
in deze brief een opstelling gemaakt. Een aantal zaken is reeds verbeterd en          voorzieningen, omdat het gaat om een inschatting hoe onzekere situaties
een aantal wordt nog opgevolgd.                                                       (zoals ziekteverloop van medewerkers en re-integratie/ontslag) zal verlopen.
                                                                                      Wij achten de getroffen voorzieningen echter reëel.
De belangrijkste bevindingen en aanbevelingen zijn de volgende:
                                                                                      Het bestuursverslag voldoet aan de daaraan te stellen eisen en bevat geen
Management & organisatie                                                              onjuistheden, die wij hebben kunnen vinden voortkomend uit onze controle.
·   U hanteert de code goed bestuur voor VO. Deze code is in 2016
    aangepast. Wij adviseren u kennis te nemen van de vernieuwde code en              Wij   hebben geen bevindingen ten aanzien van rechtmatigheid geconstateerd.
    te evalueren in hoeverre er wordt voldaan aan de vernieuwde code.                 Wij   hebben de volgende opmerkingen:
                                                                                      ·      wij adviseren een inkoopbeleid op te stellen;
Systemen en informatievoorziening                                                     ·      in 2016 is een nieuw contract gesloten met boekenleverancier Van Dijk.
·   Er is een aantal verschillen ontstaan tussen de begroting en de realisatie.              Met Van Dijk was al een contract afgesloten voor de levering van boeken.
    De oorzaken van deze verschillen zijn goed te verklaren, waarmee de                      Echter, vanaf 2016 worden boeken niet meer gekocht, maar gehuurd van
    begroting als sturingsmechanisme ons inziens haar waarde heeft                           Van Dijk. Hoewel OSG bij dezelfde leverancier is gebleven, is er sprake
    behouden.                                                                                van een nieuw contract. Aangezien de omvang van dit contract boven de
·   De management rapportages zijn verbeterd en passend gezien de                            Europese aanbestedingsnormen zal komen in 2017, lijkt het erop dat er
    omvang van de instelling.                                                                een Europese aanbesteding had moeten plaatsvinden. Wij hebben de
·   De personele en financiële administratie zouden gedigitaliseerd kunnen                   rector geadviseerd te onderzoeken of er alsnog een aanbesteding plaats
    worden. Wij begrijpen dat in 2017 dit zal plaatsvinden met de overgang                   dient te vinden.
    naar een nieuw administratiekantoor.


                                                                                  3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>·   de Inspectie heeft een review uitgevoerd op onze dossiers over 2015 en          Onderzoek naar de bekostigingsgegevens VO
    de rechtmatigheid van het verlengen van het schoonmaak contract met             Wij hebben een goedkeurend onderzoeksrapport afgegeven bij de
    Gom in 2015 ter discussie gesteld. Wij hebben de Inspectie gevraagd om          bekostigingsgegevens per 1 oktober 2016.
    argumentatie. Deze hebben wij echter niet ontvangen. Wij zijn nog
    steeds van mening dat deze verlenging in 2015 rechtmatig was.                   Wij hebben nog een aantal overige aandachtspunten en adviezen
·   per 1 juli 2016 is het contract met Gom beëindigd en worden                     Het is raadzaam om de (beperkte) private activiteiten te inventariseren, beleid
    schoonmaakdiensten afgenomen van Noorderkwartier N.V. We hebben                 hierop te formuleren en hierover periodiek te rapporteren aan de raad van
    met het bestuur besproken dat in 2016 er geen onrechtmatigheid is ten           toezicht.
    aanzien van deze uitgaven, maar dat dit in 2017 bij ongewijzigd contract
    wel het geval kan zijn. Het bestuur heeft aangegeven hier actie op te           Wij hebben geen aandachtspunten naar aanleiding van de aandacht die wij
    ondernemen.                                                                     besteden aan mogelijke frauduleuze handelingen.

Het gevoerde treasury beleid voldoet aan de regeling beleggen en belenen.

Wij hebben verder een controle gedaan naar de aanwezigheid van de
verklaringen Omtrent Gedrag (VOG’s). Wij stellen vast dat alle VOG’s
aanwezig zijn van de nieuwe betrekkingen.

U voldoet aan de Wet Normering Topinkomens (WNT)
De grensbedragen voor de Wet Normering Topinkomens (WNT) zijn
veranderd. Er dient ondermeer een zogenaamde bezoldigingsklasse te
worden bepaald. Wij concluderen dat de toezichthouders de klasse indeling
nog niet heeft bepaald. Wij zijn geïnformeerd dat dit met de vaststelling van
de jaarrekening 2016 zal plaatsvinden. Deze normering en de werkelijke
bezoldiging zijn correct opgenomen in de jaarrekening. De bezoldiging blijft
onder het maximum.

Er zijn beperkte fiscale aandachtspunten
Er zijn beperkte fiscale aandachtspunten ten aanzien van BTW.

Onderzoek naar de bekostigingsgegevens (VO)
Wij hebben een goedkeurend onderzoeksrapport afgegeven bij de
bekostigingsgegevens per 1 oktober 2016.

De Inspectie heeft in 2016 aanvullende (strengere) eisen gesteld aan het
onderzoek dat wij als accountant dienen uit te voeren. Kort gezegd wordt er
van ons impliciet verwacht dat er meer deelwaarnemingen worden gedaan op
de onderliggende documentatie.
Wij menen dat het vaktechnisch verantwoord is om het onderzoek te kunnen
uitvoeren met een beperktere deelwaarneming. Voor informatie hierover,
verwijzen wij naar de bijlage.


                                                                                4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>2. Financiële gezondheid                                                                             De vermogenspositie is zelfs nog beter, omdat de instelling vanuit de Nota
                                                                                                     toekomstvisie nog recht heeft op circa € 1,2 mio tot 2020 en de reservering
In de onderstaande tabel hebben wij een korte analyse opgenomen van de                               voor groot onderhoud, die de Gemeente Texel aanhoudt, € 606.000 bedraagt
financiële gezondheid van de instelling. De ratio’s die wij hebben opgenomen                         ultimo 2016.
zijn de ratio’s die de Inspectie hanteert in 2016 en een aantal ratio’s waarvan
wij menen dat deze relevant zijn. Ter vergelijking hebben wij de ratio’s van                         Er is inmiddels een meerjarenprognose vastgesteld tot en met 2021. In het
een gemiddelde VO instelling (landelijk 2015) opgenomen. Voor een                                    schooljaar 2016/2017 zijn er per saldo 64 leerlingen minder. Per
toelichting hierover verwijzen wij naar de bijlage.                                                  1 oktober 2016 bedraagt het aantal leerlingen 885. De verwachting is dat het
                                                                                                     aantal leerlingen gemiddeld met circa 50 leerlingen per jaar zal dalen naar
                                 2016 Begroting   2015 2014 Indicatie waarde         Landelijk       circa 650 in 2020. Uit de meerjaren prognose blijkt dat de instelling een licht
                                          2016                                          2015         positief resultaat verwacht de komende jaren, waarbij de afnemende baten
                                                                                                     als gevolg van het afnemen van het aantal leerlingen zullen worden
Financiële buffer                 14%      10%     11% 11%                                7%
                                                                                                     gecompenseerd door het terugbrengen van de formatie.
Solvabiliteit 2                   77%      66%     75% 76%                < 30%          61%
Liquiditeit                      3,20     2,49    2,69 2,66               < 0,75         1,58        Het lijkt voor de hand te liggen dat de instelling gezien risico’s samenhangend
Huisvestingsratio                  5%       6%     6%    6%               < 10%           6%         met het managen van de krimp een hogere vermogenspositie nodig heeft. Dit
Weerstandsvermogen                 25%      18%    25% 27%                 < 5%          26%         vermogen lijkt voldoende, maar het is echter niet duidelijk hoe groot dit
Rentabiliteit                    1,07%    0,00% -1,42% 0,37%         driejarig < 0     1,14%         vermogen zou moeten zijn gezien het risico profiel. Wij adviseren derhalve
                                                               tweejarig< -0,05
                                                                                                     het bestuur de risico’s te kwantificeren en inzichtelijk te maken in hoeverre
                                                                 éénjarig < -0,10
                                                                                                     het vermogen voldoende is gezien het risico profiel.
Personele lasten/rijksbijdrage    86%      83%    88%    85%                             84%
Personele lasten/totale baten
                                                                                                     In het resultaat zijn een aantal opvallende zaken opgenomen die het resultaat
                                  82%      79%    84%    83%                             77%
                                                                                                     hebben beïnvloed. Per saldo is dit slechts € 27.000 (negatief):
                                                                                                     ·   verkoop van boeken, waardoor er een winst is gerealiseerd ad € 135.000.
Huisvesting/rijksbijdrage          5%       6%     6%     6%                              7%             Boeken worden met ingang van het schooljaar 2016/2017 gehuurd;
Huisvesting/totale baten           5%       6%     6%     6%                              6%         ·   bijdrage van het samenwerkingsverband ad € 65.000;
                                                                                                     ·   verhoging van de personele voorzieningen, waardoor er een verlies is
Overige lasten/rijksbijdrage      10%      14%    10%     8%                             13%             gerealiseerd ad € 227.000.
Overige lasten/totale baten        9%      13%     9%     8%                             12%
                                                                                                     De personele ratio ten opzichte van de totale baten geeft een vertekend
De instelling voldoet ruimschoots aan de eisen die gesteld kunnen worden                             beeld, door de hiervoor genoemde eenmalige baten van het
aan een financieel gezonde onderwijsinstelling. Over 2016 is een positief                            samenwerkingsverband en de verkoop van boeken. Beter is een vergelijk met
resultaat behaald van € 86.000. Dit is terug te zien in een stijging van de                          de rijksbijdrage. Hieruit blijkt dat de instelling relatief hogere personele lasten
vermogensratio’s, zoals de financiële buffer, solvabiliteit 2, de liquiditeit en                     heeft dan een gemiddelde instelling. Echter, hierin is ook inbegrepen de
het weerstandsvermogen. Omdat de voorzieningen stijgen van € 296.000                                 hogere dotatie aan de personele voorziening. Zonder de dotatie zouden de
naar € 523.000, zijn de vermogensratio’s relatief meer toegenomen. Deze                              personele lasten 83% bedragen van de rijksbijdrage en zouden dus lager zijn
voorzieningen zijn echter gevormd voor reële personele risico’s. De diverse                          dan de gemiddelde in de sector en dalen.
vermogensratio’s zijn hoger dan de indicatiewaarde van de Inspectie. Ook
heeft de instelling een betere vermogenspositie dan een gemiddelde VO                                De genormaliseerde personele lasten ten opzichte van de totale baten zijn
instelling.                                                                                          dus op een voldoende niveau. Het aantal fte neemt af van 87,3 fte’s naar
                                                                                                     84,8 fte’s, maar de absolute personele lasten stijgen met € 78.000.


                                                                                                 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Dit wordt verklaard door de hiervoor genoemde verhoging van de personele              Wij verwijzen naar de bijlage van deze brief over nieuwe regeling omtrent de
voorzieningen, maar omdat de loonkosten zijn gestegen als gevolg van het              continuïteitsparagraaf. In de continuïteitsparagraaf bij de jaarrekening over
CAO akkoord waarbij er structurele loonsverhogingen van 5,05% met                     2017 dient wellicht een meerjarenbegroting over minimaal vijf jaren te
terugwerkende kracht vanaf januari 2016 zijn afgesproken. De CAO stijging             worden opgenomen, indien er zogenaamde majeure investeringen zijn. Het is
wordt gecompenseerd door lagere pensioenpremies en hogere rijksbijdragen.             raadzaam daar dus zo spoedig mee aan te vangen indien dit actueel is,
                                                                                      aangezien de Raad van Toezicht deze begroting dient goed te keuren.
De begrote personele lasten ten opzichte van de rijksbijdrage zijn lager dan
de realisatie. Dit is echter een verschuiving in de begroting tussen de overige       Verschillen tussen begroting en realisatie
lasten en de personele lasten.                                                        Er is een aantal verschillen ontstaan tussen de begroting en de realisatie. De
                                                                                      begroting over 2016 laat een verlies zien ad € 111.000, terwijl de winst
De huisvestingslasten zijn op een voldoende laag niveau van 5% en lager dan           € 86.000 bedraagt. De oorzaken van deze verschillen zijn goed verklaarbaar,
een gemiddelde instelling. Vergelijking is echter lastig, omdat Gemeente Texel        waarmee de begroting als sturingsmechanisme ons inziens haar waarde heeft
de verantwoordelijkheid heeft voor het groot onderhoud van het gebouw van             behouden.
de school.
                                                                                      De systemen
Opmerkelijk nog is dat de baten stijgen van € 7,8 mio naar € 8 mio, terwijl           In het kader van onze controle hebben wij specifieke werkzaamheden verricht
het aantal leerlingen daalt. Deze stijging wordt verklaard door de eenmalige          naar de betrouwbaarheid van gegevens uit de financiële administratie (Exact)
baten (boeken en samenwerkingsverband) en door de compensatie die de                  en personele administratie (RAET). Deze laatste administratie draait op het
instelling heeft gekregen via de verhoging van de rijksbijdrage voor de CAO           netwerk van Scholen aan Zee.
verhoging.
                                                                                      Wij begrijpen dat er in 2017 een overstap zal worden gemaakt van Scholen
3. Interne beheersingsomgeving                                                        aan Zee naar het administratiekantoor Concent. Concent maakt gebruik van
                                                                                      AFAS voor de financiële en personele administratie. De instelling zal dus
3.1 Management & Organisatie                                                          gebruik gaan maken van deze systemen.
Net als voorgaande jaren vormt het College van Burgemeester en
Wethouders het bestuur en is de toezichthouder de Gemeenteraad. De                    AFAS Profit Online is een veel gebruikte cloud toepassing in het onderwijs. Er
instelling hanteert de code goed bestuur VO toe. Wij wijzen erop dat deze in          wordt jaarlijks een onderzoek door een extern deskundige uitgevoerd op dit
2016 is aangepast. Wij adviseren u kennis te nemen van deze vernieuwde                systeem. Echter, het is opmerkelijk dat niet wordt getoetst door een externe
code en te evalueren in hoeverre er wordt voldaan aan de code. Deze                   deskundige in hoeverre updates aan het AFAS systeem correct worden
evaluatie is overigens een verplicht onderdeel van de vernieuwde code.                uitgevoerd. Het RAET systeem wordt wel op dit punt extern getoetst.

3.2 Systemen en informatievoorziening                                                 OSG kan zelf niet bepalen of updates wel of niet correct worden geïnstalleerd
Planning & Control                                                                    en moet hiervoor steunen op de interne beheersing van AFAS. Concent kan
Het bestuur heeft de planning en controlcyclus van de OSG nog niet                    dit zelf ook niet. Omdat u afhankelijk bent van deze interne beheersing,
vastgesteld. Er ligt een voorstel van de rector aan het bestuur, maar dit is          adviseren wij u (via Concent) AFAS te vragen het onderzoek dat zij jaarlijks
nog niet vastgesteld door het bestuur. Voorstel is om ieder kwartaal een              laten uitvoeren, hiermee in de toekomst uit te laten breiden.
rapportage op te maken voor het bestuur. Gedurende 2016 zijn twee
rapportages opgemaakt voor het schoolbestuur.
Wij vinden de planning & control cyclus passend gezien de omvang van de
instelling.



                                                                                  6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Wet Bescherming persoonsgegevens                                                        Het verdient de aanbeveling de administratieve organisatie binnen de
Het accountantsprotocol verlangt niet van ons dat wij een onderzoek                     instelling in één handboek op een eenduidige wijze te beschrijven, met name
verrichten naar de automatisering. Het toenemende belang blijkt uit de                  ter waarborging van functiescheiding (tegengestelde belangen) tussen
aanpassing van de Wet Bescherming Persoonsgegevens (Wbp) die van iedere                 medewerkers. Hieronder hebben wij per proces aangegeven waar de
organisatie eist dat persoonsgegevens (zoals gegevens van ouders, leerlingen            aandachtspunten liggen.
en personeel) worden beschermd. Deze wet is aangepast en is per
1 januari 2016 in werking getreden. Concreet betekent dit dat vanaf die
datum bepaalde datalekken moeten worden gemeld bij het CBP en in
sommige gevallen ook bij de betrokkenen. Ook betekent dit dat een
schending van deze meldingsplicht, alsmede een schending van andere
bepalingen uit de Wbp, kunnen worden gesanctioneerd met (zeer) hoge
boetes.

Wij hebben tijdens onze controle overleg gevoerd met de IT medewerker en
geïnformeerd in hoeverre er wordt voldaan aan de Wbp. Hieruit blijkt dat de
instelling nog niet voldoet. Het is niet uitzonderlijk dat de instelling nog niet
voldoet, want er zijn nog veel onderwijsinstellingen die hier nog niet aan
voldoen, mede omdat systemen dit nog niet faciliteren (bijvoorbeeld het
leerlingensysteem).

Wij adviseren wel om te inventariseren op welke onderdelen de instelling nog
niet voldoet aan de Wbp en een planning op te stellen hoe de instelling aan
deze wet kan voldoen. Mogelijk kan de instelling gebruik maken van de
inspanningen die de gemeente Texel doet op dit punt.

3.3 Kennis & kunde
Wij vinden dat de financiële functie binnen de organisatie voldoende
kwalitatief en kwantitatief is bezet; taken, verantwoordelijkheden en
bevoegdheden van deze medewerkers zijn duidelijk. Met de komst van een
nieuwe controller en de HR medewerkster is de planning & control functie
versterkt en is er meer control op de administratie.

3.4 Processen & procedures
Op het bestuursbureau hebben diverse functionarissen een rol in het interne
risicobeheersing- en controle systeem. Op de verschillende afdelingen zijn
beschrijvingen en werk instructies beschikbaar. Deze zijn niet opgenomen in
één handboek. De medewerkers werken volgens vaste afspraken. Iedereen
heeft zijn eigen taak en verantwoordelijkheid. Het valt ons op dat stukken uit
zowel de financiële als de personele administratie tijdig en volledig
beschikbaar kunnen worden gemaakt.



                                                                                    7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                   Goed en hieronder            Behoeft wat ons betreft extra         Verscherpte aandacht
                                                                 opgenomen ter nadere           aandacht in het komende jaar          en prioriteit op korte
                                                                      toelichting                                                            termijn




Proces             2016   2015   Toelichting
Inkopen                          Onder het inkoopproces wordt verstaan: de inkoop van diensten en goederen (met uitzondering van personeel). Wij hebben de
                                 onderdelen autorisatie en registratie in de financiële administratie beoordeeld. Inkoopfacturen worden nog handmatig verwerkt
                                 en geautoriseerd.

                                 Met de invoering van AFAS zijn de facturen in 2017 gedigitaliseerd. Wij vinden dit een goede verbetering. Dit komt de
                                 transparantie van de administratie ten goede.

Betalingsverkeer                 Onder het geldverkeer verstaan wij het beheer en de verwerking van kas en bankmutaties in de financiële administratie.

                                 Net als voorgaande jaren worden de betalingen uitgevoerd door de gemeente Texel. De school maakt een betalingsbatch aan
                                 en deze wordt door de gemeente betaald. Wij kunnen niet vaststellen in hoeverre inkoopfacturen aan het juiste
                                 rekeningnummer worden betaald. Wij hebben geen signalen ontvangen dat dit niet het geval is.

                                 Verder is er een kleine contante kas met een saldo ultimo 2016 van € 600. We adviseren u te onderzoeken in hoeverre het
                                 gebruik van kasgeld verder beperkt kan worden.

Personeelsproces                 Onder het personeelsproces verstaan wij de beheersing van de mutaties van personeel in de personeelsadministratie en de
                                 aansturing van de loonadministratie in RAET.

                                 Wij hebben een deelwaarneming uitgevoerd ten aanzien van de overige en in en uit dienst mutaties gedurende 2016. Onze
                                 controle is er op gericht vast te stellen dat aan deze mutaties de benodigde stukken ten grondslagen liggen, zoals
                                 geautoriseerde aktes, verklaringen omtrent het gedrag, identiteitsbewijzen, ontslagbrieven, etc.

                                 Het valt ons op dat de personeelsadministratie werkt volgens vaste procedures en dat er voldoende interne
                                 beheersingsmaatregelen zijn. Echter, de procedures bestaan buiten RAET en de personeelsdossiers worden op papier bewaard.
                                 Wij hebben geadviseerd de dossiers met de overgang naar het nieuwe administratie kantoor te digitaliseren.




                                                                             8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>4. De jaarrekening en rechtmatigheid                                                     Wij hebben met het bestuur besproken dat in 2016 er geen
                                                                                         onrechtmatigheid is ten aanzien van deze uitgaven, maar dat dit in 2017
4.1 Materialiteit                                                                        bij ongewijzigd contract wel het geval kan zijn. Het bestuur heeft
Als materialiteit hebben we voor 2016 een bedrag van € 160.000 gehanteerd.               aangegeven hier actie op te ondernemen;
De buffer voor de controle hebben wij daarom op € 120.000 gesteld. Fouten            ·   in 2016 is een nieuw contract gesloten met boekenleverancier Van dijk.
boven dit bedrag dienen gecorrigeerd te worden in de jaarrekening. Over                  Met Van Dijk was al een contract afgesloten voor de levering van boeken.
fouten kleiner dan € 12.000 hoeven wij niet te rapporteren. Voor                         Echter, vanaf 2016 worden boeken niet meer gekocht, maar gehuurd van
achtergronden verwijzen wij naar de bijlage.                                             Van Dijk. Hoewel OSG bij dezelfde leverancier is gebleven, is er sprake
                                                                                         van een nieuw contract. Aangezien de omvang van dit contract boven de
4.2 (On)gecorrigeerde verschillen                                                        Europese aanbestedingsnormen zal komen, lijkt het erop dat er een
Gedurende de controle zijn de volgende correcties doorgevoerd in de                      Europese aanbesteding had moeten plaatsvinden. In 2016 blijft OSG nog
jaarrekening 2016:                                                                       onder de grens van € 222.000 (incl. 6% BTW). De kosten bedragen
·    te ontvangen inzake verkoop boeken € 67.000;                                        € 292.000 (incl. BTW), maar de opbrengst van de verkoop bedraagt
·    te betalen pensioenen € 19.000.                                                     € 133.000. Per saldo is er dus €159.000 (incl. BTW) uitgegeven en wordt
                                                                                         er dus in 2016 beneden de Europese aanbestedingsgrenzen gebleven.
De voorziening wachtgelders is voor circa € 20.000 te hoog verantwoord.                  Van Dijk heeft aangegeven dat er geen Europese aanbesteding nodig is.
Hiervoor verwijzen wij naar hoofdstuk 4.5 van deze brief.                                Wij betwijfelen dit en hebben de rector geadviseerd te onderzoeken of
                                                                                         deze stelling van Van Dijk correct is.
4.3 Rechtmatigheid
Jaarlijks controleren wij de financiële rechtmatigheid van de gemaakte               Wij hebben verder een controle gedaan naar de aanwezigheid van de
kosten. Als onderdeel hiervan beoordelen wij de kosten per leverancier op            Verklaringen Omtrent Gedrag (VOG’s). Wij stellen vast dat alle VOG’s
basis van de grenzen van de Europese Aanbestedingswet. Indien kosten als             aanwezig zijn van de nieuwe betrekkingen.
onrechtmatig worden aangemerkt, dienen wij dit te melden aan de Inspectie.
Dit kan in het uiterste geval leiden tot een inhouding op de Rijksbijdrage ter       De hoogste leidinggevenden in de (semi)publieke sector mogen niet meer
hoogte van de onrechtmatige kosten. De aanbestedingswetgeving is in 2016             verdienen dan een minister. Dit wordt normering van topinkomens genoemd.
gewijzigd. Voor meer informatie verwijzen wij naar de bijlage.                       De regeling is in 2016 gewijzigd. Voor meer informatie verwijzen wij naar de
                                                                                     bijlage. De toezichthouders hebben de WNT klasse indeling nog niet bepaald.
Wij hebben de volgende bevindingen voorkomend uit ons onderzoek naar het             Wij begrijpen dat deze vaststelling voor 2016 (en 2017) zal plaatsvinden bij
voldoen aan de Europese aanbestedingsregelgeving:                                    de goedkeuring van de jaarrekening 2015. We stellen vast dat de normering
·    net als voorgaand jaar heeft OSG geen eigen inkoopbeleid. Wij adviseren         en de werkelijke bezoldiging correct is opgenomen in de jaarrekening. De
     een dergelijk beleid op te stellen, waarin tevens aandacht wordt besteed        bezoldiging blijft net als voorgaande jaren onder de normering.
     aan (Europese) aanbestedingsregelgeving;
·    de Inspectie heeft een review uitgevoerd op onze dossiers over 2015 en          Wij dienen jaarlijks te toetsen of de instelling conform de Regeling Beleggen,
     de rechtmatigheid van het verlengen van het schoonmaak contract met             Lenen en Derivaten 2016 heeft gehandeld bij het aantrekken van nieuwe
     Gom in 2015 ter discussie gesteld. Wij hebben de Inspectie gevraagd om          financiële producten en dat er geen toezichtbeperkende bepalingen zijn
     argumentatie. Deze hebben wij echter niet ontvangen. Wij zijn nog               opgenomen in de contracten. In 2016 is er een nieuwe regeling gepubliceerd.
     steeds van mening dat deze verlenging in 2015 rechtmatig was.
     Per 1 juli 2016 is het contract met Gom beëindigd en worden
     schoonmaakdiensten afgenomen van Noorderkwartier N.V.




                                                                                 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>De gemeente Texel treedt op als kassier van OSG De Hogeberg. De liquide
middelen van OSG zitten daarom in het saldo van de gemeente Texel. Voor
dit saldo heeft de gemeente Texel een treasurystatuut dat op 15 april 2015 is
vastgesteld door de gemeenteraad van Texel. Het treasurystatuut is per die
datum van kracht en voldoet aan de wet Fido (Wet financiering decentrale
overheden) en aan de RUD (Regeling uitzettingen en derivaten decentrale
overheden). Financiële transacties worden uitsluitend conform dit statuut
gedaan.
Het beleid en de uitvoering ten aanzien van het beleggen en belenen, de
soorten en omvang van de beleggingen en beleningen en de looptijden zijn
dus ook voor OSG De Hogeberg geregeld via dit statuut.

4.4 Bestuursverslag
Wij hebben vastgesteld dat het bestuursverslag voldoet aan de te stellen
eisen, dat het bestuursverslag verenigbaar is met de jaarrekening en dat het
bestuursverslag geen onjuistheden bevat, zover wij die op basis van onze
controle kunnen vaststellen.

4.5 De jaarrekening
In de volgende tabel beschrijven wij de belangrijkste posten van de
jaarrekening en onze bevindingen hierbij:




                                                                                10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                            Goed en hieronder                Behoeft wat ons betreft extra       Verscherpte aandacht
                                                          opgenomen ter nadere               aandacht in het komende jaar        en prioriteit op korte
                                                               toelichting                                                              termijn




Post              2016   2015   Toelichting                                                                             Bedrag        Bedrag
                                                                                                                        2016          2015
Materiële vaste                 Wij hebben vastgesteld dat investeringen zijn gedaan binnen de autorisatie. De          € 879.000     € 976.000
activa                          afschrijvingen worden consistent toegepast en juist en volledig verantwoord in de
                                staat van baten en lasten. Wij achten de gehanteerde afschrijvingstermijnen van de
                                verschillende activa reëel.

                                De daling wordt verklaard door de lagere investeringen in materiële vaste activa ten
                                opzichte van de afschrijvingen.

Vorderingen                     De vorderingen stijgen met € 95.000 ten opzichte van 2015. Dit wordt met name           € 175.000     € 80.000
                                verklaard door de vordering op Van Dijk ultimo 2016 ad € 133.000 samenhangend
                                met de verkoop van de boeken.

                                Wij stellen vast dat de opgenomen vorderingen inbaar zijn.

Liquide                         De liquide middelen nemen toe vanwege het positieve resultaat, maar met name            € 2.264.000   € 1.934.000
middelen                        omdat de onttrekkingen uit de personele voorzieningen lager zijn dan de dotaties en
                                het feit dat de investeringen lager zijn dan de afschrijvingen.

Eigen vermogen                  Per 31 december 2016 beschikt de instelling over € 1,9 mio (2015: € 2,3 mio) aan        € 2.033.000   € 1.947.000
                                eigen vermogen.

                                Het eigen vermogen is gedeeltelijk bestemd voor € 585.000 (2015: € 585.000). Het
                                jaarverslag meldt dat deze bestemmingsreserve is gevormd voor verschillende doelen.

                                De bestemmingsreserve lijkt niet een actueel beeld te geven van de benodigde
                                reserves. Er wordt geen inzicht gegeven welk vermogen nodig is voor welke risico’s of
                                doelen.
                                Het zou volgens ons een goede aanvulling zijn om de risico analyse te kwantificeren
                                en op basis hiervan het vermogen te bestemmen.


                                                                         11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Kortlopende     In de kortlopende schulden zijn weinig opmerkelijke zaken te melden. Wij stellen vast    € 762.000   € 748.000
schulden        dat deze schulden juist en volledig zijn verantwoord.


Voorzieningen   Bij het opstellen van de jaarrekening heeft de rector bepaalde schattingen gemaakt.      € 523.000   € 297.000
                Wij hebben deze schattingen beoordeeld en concluderen dat deze in voldoende mate
                onderbouwd zijn.

                Langdurige zieke medewerkers (2016: € 229.000, 2015: € 152.000)
                De instelling is eigenrisicodrager voor ziekteverzuim tot en met twee jaar. De rector
                heeft een inschatting gemaakt welke lange langdurig zieke werknemers naar
                verwachting niet meer terug zullen keren binnen de organisatie. Op basis hiervan is in
                overleg met P&O een voorziening gevormd van € 229.000. Van de overige langdurig
                zieke werknemers wordt verwacht dat deze nog zullen terugkeren binnen de
                organisatie.

                Het blijkt lastig in te schatten welke zieke medewerkers niet meer zullen terugkeren.
                De voorziening ultimo 2016 is gevormd voor drie medewerkers, waarvan er twee
                reeds ziek waren in 2015. De voorziening neemt af doordat één persoon is overleden
                en één is uitgestroomd in de WIA.

                Knelpunten (2016: € 110.000, 2015: nihil)
                Ultimo 2016 is er een voorziening gevormd onder de noemer “knelpunten”. Het
                betreft een conflict met een medewerker waarvoor ongeveer één jaarsalaris is
                opgenomen als voorziening ter afvloeiing. Wij begrijpen dat het voorstel voor
                afvloeiing van de medewerker niet is geaccepteerd door het bestuur en dat er
                getracht zal worden de medewerkers alsnog terug te laten keren in de functie.

                Persoonlijk budget (2016: € 60.000, 2015: €38.000)
                In de CAO VO 2014-2015 heeft een medewerker met een voltijd dienstverband de
                mogelijkheid om een individueel keuzebudget van 50 klokuur op jaarbasis in te zetten
                als onderdeel van levensfasebewust personeelsbeleid. Medewerkers met een kleiner
                dienstverband ontvangen de 50 klokuren naar rato van de aanstellingsomvang. De
                medewerker heeft daarbij de keuze uit een aantal opties. Eén van de mogelijkheden is
                het sparen van de 50 klokuren.

                Uit hoofde van deze regelingen heeft de instelling een verplichting gevormd ter
                hoogte van € 60.000 (2015: € 38.000). Wij achten de hierbij behorende
                onderbouwing voldoende. Net als bij meer onderwijsinstellingen constateren wij dat er
                veel werknemers sparen. Dit leidt tot een verhoging van de personele lasten, waar
                tegenover geen directe bekostiging staat.


                                                         12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Voorziening wachtgeldverplichting (2016: € 44.000, 2015: € 10.000)
Medewerkers die afvloeien hebben recht op wachtgeld. Deze vergoeding wordt
betaald door het participatiefonds. Een VO instelling dient 25% te betalen van het
wachtgeld. Ultimo 2016 is er een voorziening opgenomen voor drie medewerkers. Er
wordt geen rekening gehouden met de kans dat deze medewerkers voordat de
uitkering afloopt weer aan het werk gaan. Dat lijkt op basis van de omstandigheden
niet reëel. Wij schatten in dat de voorziening circa € 20.000 te hoog is verantwoord.

Overige personele voorzieningen (2015: € 96.000, € 80.000)
Ultimo 2016 zijn er nog twee personele voorzieningen gevormd, namelijk voor jubilea
en voor spaarverlof. Hierover hebben wij geen bijzonderheden te vermelden.

Voorziening vorderingen
Op basis van de ouderdom en de inschatting van de oninbaarheid acht de rector het
niet nodig om een voorziening op te nemen voor dubieuze vorderingen. Wij
onderschrijven dit.




                                         13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>5. Fiscale aangelegenheden

Er zijn beperkte fiscale aandachtspunten.

·   BTW

In 2016 heeft de instelling haar boeken verkocht aan Van Dijk. Hiertoe is een
factuur verzonden ad € 126.000. Hierover is 6% BTW in rekening gebracht
ad € 7.500. Deze BTW wordt niet afgedragen aan de belastingdienst. Dit is
niet correct.

Ook worden er medewerkers gedetacheerd voor een bedrag van € 30.000.
Wij hebben vastgesteld dat hierover terecht geen BTW in rekening is
gebracht.

6. Overige

6.1 Private activiteiten
De Inspectie heeft onderzocht of instellingen inzicht hebben in hun private
activiteiten.

De Inspectie constateert dat de meeste instellingen de private activiteiten
transparant verantwoorden, zich bewust zijn van de risico's en beleid hebben
om de risico's te beheersen. Toch ziet de Inspectie het beheersen van de
risico's als het belangrijkste aandachtspunt. Aanbevolen wordt private
activiteiten expliciet onderwerp te maken van het interne toezicht, zodat het
bestuur en de toezichthouders bestuur zich daarover een oordeel kunnen
vormen en daarover rapporteren in het jaarverslag.

6.2 Fraude
In Nederland is de accountant wettelijk verplicht om alle ontdekte
fraudegevallen te rapporteren aan het management van de organisatie. Wij
merken op dat de controle niet specifiek is ingericht op het ontdekken van
fraude. De accountant is wel verantwoordelijk voor het betrekken van
frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn controleopdracht.
Tijdens de uitvoering van de werkzaamheden zijn bij ons geen aanwijzingen
van fraude gebleken.




                                                                                14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Bijlage
                                                                                       Opvallend is dat de kapitalisatiefactor en de financiële buffer niet meer
                                                                                       onderdeel zijn van de ratio’s, maar dat het weerstandsvermogen weer is
                                                                                       opgenomen. Ook nieuw is de huisvestingsratio. De huisvestingsratio wordt als
Nieuwe kengetallen bij het toezicht op de financiële continuïteit
                                                                                       volgt berekend: (huisvestingslasten + afschrijvingen gebouwen en
Sinds 2008 berust het financiële toezicht op het onderwijs bij de Inspectie.
                                                                                       terreinen)/totale lasten.
Eén van de onderdelen van dat financiële toezicht is het toezicht op de
financiële continuïteit: de vraag of een schoolbestuur/instelling financieel
                                                                                       Aansprakelijkheid toezichthouders
gezond is aan haar financiële verplichtingen kan voldoen.
                                                                                       Voor bedrijven kent de Nederlandse wetgeving heldere regels voor de taak en
                                                                                       aansprakelijkheid van bestuurders en toezichthouders. Deze regels gaan naar
Dit toezicht, dat deel uitmaakt van het geïntegreerd toezicht, vindt
                                                                                       verwachting dit jaar ook gelden voor bestuurders en toezichthouders van
risicogericht plaats. Op grond van een analyse van de financiële gegevens uit
                                                                                       verenigingen en stichtingen. Bestuurders en toezichthouders die hun werk
de jaarrekening, de continuïteitsparagraaf uit het jaarverslag of eventueel
                                                                                       niet naar behoren doen, kunnen nu nog niet bij alle onderwijsinstellingen
signalen, bepaalt de inspectie of de positie van de instelling nader moet
                                                                                       aansprakelijk worden gesteld voor de schade die daarvan het gevolg is.
worden onderzocht. Bij de analyse gebruikt de inspectie ter detectie van de
                                                                                       Sommige toezichthouders stellen zich bijvoorbeeld onvoldoende op als
risico’s een set kengetallen.
                                                                                       tegenwicht voor het bestuur. Zij leunen achterover in plaats van de vinger
                                                                                       aan de pols te houden.
Deze kengetallen zijn nadrukkelijk geen normen waaraan schoolbesturen
moeten voldoen. Het onderschrijden van een norm leidt niet automatisch tot
                                                                                       Daarom gaan de regels over de taakvervulling en aansprakelijkheid
aangepast financieel toezicht en het behalen van de norm leidt omgekeerd
                                                                                       veranderen. Zo geldt straks voor alle rechtspersonen dat bestuurders en
niet automatisch tot het opheffen van aangepast financieel toezicht als daar
                                                                                       toezichthouders zich bij de vervulling van hun taak moeten richten naar het
sprake van is. De bepaling van aangepast financieel toezicht vindt plaats in de
                                                                                       belang van de rechtspersoon en de daarmee verbonden organisatie.
vorm van een uitvoeriger onderzoek waarbij veel meer aspecten in
                                                                                       Bestuurders en toezichthouders kunnen dan ook aansprakelijk worden
ogenschouw worden genomen.
                                                                                       gehouden bij onbehoorlijke taakvervulling.
De set kengetallen waar de inspectie gebruik van maakt, geldt voor alle
schoolbesturen. Niettemin zijn er, afhankelijk van de context waarin zij
                                                                                       Verder komen er ruimere ontslaggronden voor stichtingsbestuurders en
opereren, verschillen in het belang van de kengetallen en de te gebruiken
                                                                                       toezichthouders. Op verzoek van belanghebbenden of het Openbaar
grenswaarden voor de signalering.
                                                                                       Ministerie kunnen zij worden ontslagen als zij het belang van de stichting
                                                                                       schaden. Het wetsvoorstel ligt al gedurende enige tijd bij de Eerste Kamer.
In het onderstaande overzicht wordt dat duidelijk gemaakt.
                                                                                       Onduidelijk is wanneer dit wet wordt.
Omschrijving               Signaleringswaarden
                                                                                       Wet Normering Topinkomens (WNT)
Solvabiliteit 2            < 0,3
                                                                                       Enkele sectoren – waaronder het onderwijs – hebben vanaf 2016 (‘Regeling
Liquiditeit                < 0,75
                                                                                       bezoldiging topfunctionarissen OCW-sectoren’ ) een eigen maximum voor het
Huisvestingsratio          > 0,10
                                                                                       inkomen van bestuurders en toezichthouders. Hierdoor kunnen de
Weerstandsvermogen         < 0,05
                                                                                       normbedragen een stuk lager liggen dan € 179.000 (de oude norm). Maxima
Rentabiliteit              driejarig < 0, tweejarig < -0,05, éénjarig < -0,10
                                                                                       zijn vervallen en er geldt met ingang van 2016 een klasse indeling. De klasse
                                                                                       indeling is afhankelijk van o.a. de omvang van de baten van de instelling en
Deze lijst met kengetallen geldt voor de analyses van jaarverslagen van
                                                                                       het aantal leerlingen. Voor de inhuur van ingehuurde topfunctionarissen
schoolbesturen vanaf jaarverslag 2015 en vervangt eerdere lijsten, alsmede
                                                                                       gelden maximum beloningen en uurtarieven.
de signaleringswaarden vermeld in de beleidsregel financieel toezicht po en
vo. Voor samenwerkingsverbanden zijn kengetallen in ontwikkeling.

                                                                                  15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Onder de nieuwe WNT regelgeving is het begrip topfunctionarissen van                Het geheel of gedeeltelijk geautomatiseerd verwerken van persoonsgegevens
belang en zouden er nog steeds mensen (die niet voldoen aan de kwalificatie         moet in principe gemeld worden aan de Autoriteit Persoonsgegevens. De APG
topfunctionaris) nog steeds beloond kunnen worden boven de normbedragen.            neemt die meldingen op in een openbaar register. Deze opname is geen
Om deze reden is er een nieuwe wijziging aangekondigd in de WNT regeling,           rechtmatigheidstoets, dat wil zeggen opname betekent niet dat de APG vindt
waarin zal gelden dan de WNT maxima zullen gelden voor alle medewerkers.            dat de verwerking plaatsvindt in overeenstemming met de UAV. Sinds 1
                                                                                    januari 2016 heeft elke verwerker en bewerker van persoonsgegevens een
Volgens de nieuwe regeling dient de raad van toezicht de indeling in een            verplichting tot het melden van datalekken aan de Autoriteit
bezoldigingsklasse te bepalen. De accountant controleert bij de                     Persoonsgegevens.
jaarrekeningcontrole de toegepaste bezoldigingsklasse en de opgave van de
werkelijke bezoldiging. Wij dienen een controletolerantie van nihil te              Schending van deze meldingsplicht, alsmede een schending van andere
hanteren.                                                                           bepalingen uit de UAV kunnen worden gesanctioneerd met (zeer) hoge
                                                                                    boetes. De maximale boete is 20 miljoen euro of 4% van de jaarlijkse
Wat als beloning dient te worden gezien, kan vrij complex zijn. Paar                wereldwijde omzet in het geval van een onderneming, afhankelijk van welk
voorbeelden:                                                                        bedrag hoger is.

·   beloningen aan de leden van de Raad van Toezicht moeten exclusief               XBRL en de jaarrekening
    BTW worden opgegeven;
·   de kosten van een aansprakelijkheids- en rechtsbijstandsverzekering voor        In 2015 hebben alle scholen de jaarcijfers over 2015 via het XBRL-portaal
    bestuurders en leden van de Raad van Toezicht worden niet als                   aangeleverd. Vanaf 2016 dient de volledige jaarrekening via XBRL te worden
    inkomensbestanddeel voor de WNT aangemerkt voorzover zij in de                  opgesteld en aangeleverd.
    werkkostenregeling zijn toegewezen aan de vrije ruimte.
                                                                                    Publicatie van de jaarrekening
Aangezien accountants een tolerantie van nihil dienen te hanteren, is tijdig
                                                                                    In diverse branchecodes voor goed bestuur is opgenomen dat alle instellingen
overleg met de accountant op dit punt van belang.
                                                                                    zullen overgaan tot openbaarmaking van het jaarverslag via de website. De
                                                                                    PO-raad en de VO-raad hebben dit ook aan de leden geadviseerd. Indien
Bescherming persoonsgegevens
                                                                                    onvoldoende gevolg wordt gegeven aan de oproep tot openbaarmaking ziet
                                                                                    het ernaar uit dat de openbaarmaking van het jaarverslag via de website
De Nederlandse Wet bescherming persoonsgegevens, afgekort Wbp, geeft
                                                                                    wettelijk zal worden geregeld.
regels ter bescherming van de privacy van burgers. De wet is op 1
september 2001 in werking getreden en verving de Wet
persoonsregistratie (1989). De Wbp is voor een groot deel gebaseerd op              Treasurystatuut
de Europese dataprotectierichtlijn (95/46/EG). Deze richtlijn is in mei 2016        De nieuwe regeling beleggen en belenen (nu geheten: Regeling beleggen,
vervangen door de algemene verordening gegevensbescherming, maar                    lenen en derivaten OCW 2016) is op 15 juni 2016 in de Staatscourant
organisaties hebben tot mei 2018 de tijd hun bedrijfsvoering aan te passen.         gepubliceerd en is met ingang van 1 juli 2016 van kracht geworden. De
In 2016 is de Uitvoeringswet Algemene verordening                                   belangrijkste wijzigingen zijn:
gegevensbescherming (UAV) ingevoerd die de Wbp heeft vervangen en strekt
tot uitvoering van de Algemene verordening gegevensbescherming. Op de
naleving van de UAV wordt toezicht gehouden door de Autoriteit
Persoonsgegevens (tot
1 januari 2016 het College Bescherming Persoonsgegevens geheten).



                                                                               16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Een treasurystatuut is nog steeds verplicht en daarin moeten bovendien de              Europese aanbesteding
volgende zaken vermeld worden:                                                         De gewijzigde Aanbestedingswet 2012 is vastgesteld en in juni 2016
·   de hoofdlijnen van de op het beleggen en lenen betrekking hebbende                 gepubliceerd. Ook de wijziging van het Aanbestedingsbesluit, de vernieuwde
    administratieve organisatie en het interne toezicht, waaronder in ieder            Gids Proportionaliteit, het vernieuwde Aanbestedingsreglement Werken 2016
    geval de verdeling van taken en bevoegdheden;                                      en de nieuwe Regeling tot wijziging van de regeling modellen eigen verklaring
·   de voor de instelling toegestane beleggings- en leningsvormen;                     zijn vastgesteld en gepubliceerd. Dit pakket geldt vanaf 1 juli 2016 voor alle
·   de bijbehorende informatievoorziening minimaal bestaande uit een                   aanbestedingen door (semi-) publieke instellingen in Nederland. Met deze wet
    kasstroomprognose over 5 jaar en de verantwoordingsinformatie;                     geeft Nederland invulling aan de Europese richtlijnen voor aanbesteden. Voor
·   de wijze waarop onderscheid wordt gemaakt tussen publieke middelen                 meer achtergronden over de wijzigingen van de regelgeving verwijzen wij
    en overige middelen enerzijds en niet-publieke middelen anderzijds;                graag naar onze website.
·   de ratingeisen zijn naar beneden bijgesteld. Instellingen kunnen alleen
    producten afnemen van financiële instellingen uit een lidstaat van de EU           In het aanbestedingsrecht wordt onderscheid gemaakt tussen werken,
    die minimaal een rating A hebben.                                                  leveringen en diensten. Voor wat betreft diensten wordt er weer onderscheid
                                                                                       gemaakt tussen 2a en 2b diensten. Op basis van een codering (CPV) dient er
De instelling doet ieder jaar in de jaarverslaglegging ten aanzien van de              bepaald te worden in hoeverre de in te kopen dienst een 2a of 2b dienst is.
publieke middelen verslag van haar beleid ten aanzien van de beleggingen en
leningen, de uitvoering van het beleid in de praktijk, de uitstaande                   De 2a diensten vallen onder het volledige regime van de aanbestedingswet.
beleggingen en leningen, de aangetrokken leningen en de afgesloten                     Indien de drempel (2016: 209.000 ex BTW) voor Europese
derivatenovereenkomsten. Hierbij wordt:                                                aanbestedingsregelgeving voor 2a diensten wordt overschreden, dient deze
·    een vergelijking gemaakt met de gegevens van het voorgaande jaar;                 dienst Europees aanbesteed te worden.
·    van elke belegging jaarlijks gemeld op welk moment de belegging
     vrijvalt;                                                                         Voor 2b diensten geldt een beperkt aanbestedingsregime.
·    verantwoording afgelegd over het gebruik van derivaten, conform de
     Regeling jaarverslaggeving onderwijs;                                             De meest in het oog springende wijziging is het vervallen van 2B diensten en
·    een rapportage over het treasurystatuut opgenomen, waarin ten minste              de introductie van een nieuwe categorie “sociale en andere specifieke
     verslag gedaan wordt over:                                                        diensten”. Voor deze laatste categorie geldt een grens van € 750.000 (ex
                                                                                       BTW) en een vereenvoudigde procedure. Onder deze nieuwe categorie vallen
a. het beleid en de uitvoering ten aanzien van beleggen, lenen en derivaten;           administratieve diensten voor het onderwijs (CPV-code 75121000-0)
b. de soorten en omvang van de beleggingen, leningen en derivaten;                     waaronder dienstverlening door administratiekantoren. In de Europese
c. de looptijden van de beleggingen, leningen en derivaten;                            Richtlijn van 26 februari 20014, 2014/24/EU, artikel 74, staat vermeld dat de
                                                                                       in Bijlage XIV gemelde diensten vallen onder “Sociale en andere specifieke
·   de accountant toetst jaarlijks of de instelling conform de Regeling                diensten”. In deze bijlage staat genoemd dat “administratieve diensten voor
    beleggen en belenen heeft gehandeld bij het aantrekken van nieuwe                  het onderwijs” valt onder deze categorie. Dit betekent dat tot een waarde van
    financiële producten en dat er geen toezichtbeperkende bepalingen zijn             € 750.000 (ex BTW) de aanbesteding van administratieve diensten nu onder
    opgenomen in de contracten;                                                        het verlichte regime valt en een onderwijsinstelling derhalve gerechtigd is een
·   de onderwijsinspectie beoordeelt minimaal eenmaal per jaar, mede op                meervoudig onderhandse aanbesteding uit te voeren.
    basis van in ieder geval de informatie van de accountant, of een instelling
    zich in voldoende mate houdt aan de regelgeving inzake
    derivatentransacties en neemt gepaste actie bij tekortkomingen of
    risico’s.



                                                                                  17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>De wijze waarop wij als accountant de naleving van Europese                          2015:
aanbestedingsregelgeving dienen te toetsen staat ter discussie, maar is              € 500 eenmalig: 1,1%
onveranderd ten opzichte van 2015. Onze beroepsgroep is in gesprek met               1,25% over 4/12 maanden = 0,42%.
OCW in hoeverre de accountant een systeemgericht onderzoek zou kunnen                Totaal 1,52%
uitvoeren, met als uitgangspunt het inkoopbeleid van de instelling. Dit heeft
dus vooralsnog niet geleid tot een ander onderzoek. Voor de jaarrekening             2014 is dan dus het basisjaar: 100%
2016 hebben wij dus een kwantitatief onderzoek gedaan, waarbij wij voor              2015 is 101,52% (effect 1,25% verhoging t.o.v. 2014 voor 4 maanden +
leveranciers boven € 50.000 (ex BTW) hebben onderzocht in hoeverre de                €500)
diensten Europees aanbesteed zouden moeten worden.                                   2016 is dan t.o.v. 2014: 105,05% (1,25% + 3,8%)

In 2013 is de nationale aanbestedingswet van kracht geworden. Wij hebben             (105,05% -/- 101,52%) / 101,52% * 100% = 3,5% verhoging t.o.v. 2015.
vooralsnog geen verplichting om te toetsen in hoeverre een instelling zich
houdt aan de nationale aanbestedingsregelgeving.                                     Continuïteitsparagraaf
                                                                                     De Inspectie heeft een rapport betreffende het vervolgonderzoek naar de
Onderzoek naar de bekostigingsgegevens                                               continuïteitsparagraaf uitgebracht. Dit onderzoek is gebaseerd op de
Het onderwijs accountantsprotocol is ongewijzigd ten opzichte van voorgaand          jaarverslagen 2014. Belangrijke constateringen:
jaar voor wat betreft het onderzoek naar de gewogen gemiddelde leeftijd . De
GGL is, naast de gewichtenregeling de belangrijkste basis voor de bepaling               ·    Ten opzichte van het voorgaande jaar is zeker sprake van
van de bekostiging.                                                                           verbetering in de diverse onderdelen van de continuïteitsparagraaf.
                                                                                              Inhoudelijk moet de informatiewaarde nog verbeteren.
In dit onderzoek stellen wij vast dat de juiste leeftijd voor de leraren (die            ·    De rapportages over het risicobeheer en de toezichthouder blijven
daadwerkelijk lesgeven) is opgenomen op de opgave die de                                      achter.
onderwijsinstelling heeft gedaan.                                                        ·    De inspectie stelt dat instellingen met majeure investeringen een
                                                                                              meerjarenbegroting over minimaal vijf jaren behoren op te nemen.
CAO salarisverhogingen                                                                        Dit wordt meegenomen bij de komende aanpassing van de RJO. De
Er heeft een aantal salarisverhogingen plaatsgevonden conform de CAO.                         toelichting bij zowel de lopende als de geplande investeringen,
Aangezien deze verhogingen nogal complex zijn terug te rekenen in één                         resulterend in een investeringsbegroting verdient meer aandacht.
percentage, hebben wij deze toegelicht.                                                  ·    De inspectie zou bij grotere onzekerheden in de leerlingen
                                                                                              prognoses met meerdere scenario's willen zien, waarbij het meest
In 2015 is 1,25% verhoging uitgekeerd over 4 maanden en € 500 eenmalig.                       waarschijnlijke scenario in de continuïteitsparagraaf wordt
Over heel 2015 bezien is dit een verhoging van 1,52% t.o.v. 2014.                             opgenomen, inclusief een beeld van de gevolgen voor de
De verhoging van 2016 t.o.v. 2014 bedraagt 5,05%. Er heeft dus in 2016                        ontwikkeling van de personeelsformatie en de beheersmaatregelen.
t.o.v. 2015 een salarisverhoging plaatsgevonden van 3,5%.
                                                                                     In de continuïteitsparagraaf bij de jaarrekening over 2017 dient dus wellicht
                                                                                     een meerjarenbegroting over minimaal vijf jaren te worden opgenomen,
                                                                                     indien er dus majeure investeringen zijn. Het is raadzaam daar dus zo
                                                                                     spoedig mee aan te vangen indien dit actueel is, aangezien de Raad van
                                                                                     Toezicht deze begroting dient goed te keuren.




                                                                                18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Op 11 maart 2017 is de RJO aangepast en schrijft nu voor dat in de                     1. De toezichthouder ontvangt een vergoeding die valt binnen de normen van
continuïteitsparagraaf bij de jaarrekening over 2017 een meerjarenbegroting            de vrijwilligersvergoeding en er wordt overigens ook voldaan aan de
over minimaal vijf jaren dient te worden opgenomen, indien er majeure                  voorwaarden voor de vrijwilligersregeling (o.a. EUR 1.500 per jaar). Er is in
investeringen zijn. Het is raadzaam daar dus zo spoedig mee aan te vangen              dit geval geen IB-47 kaart nodig.
indien dit actueel is, aangezien de Raad van Toezicht deze begroting dient
goed te keuren.                                                                        2. De toezichthouder krijgt een vergoeding die hoger is dan de bedragen van
                                                                                       de vrijwilligersvergoeding (o.a. EUR 1.500 per jaar). De vrijwilligersregeling is
Ons onderzoek naar de continuïteitsparagraaf is vooralsnog beperkt tot het             niet van toepassing. Over de inkomsten uit het toezichthouderschap moet
vaststellen dat deze paragraaf is ontleend aan de planning & control cyclus en         inkomstenbelasting worden betaald door de toezichthouder. IB-47 kaart moet
dat de Raad van Toezicht de meerjarenbegroting heeft goedgekeurd. Er zijn              worden ingevuld door de instantie die de toezichthouder de vergoeding
pilots gestart waarin wordt onderzocht om deze werkzaamheden in de                     toekent.
toekomst uit te breiden.
                                                                                       3. De toezichthouder ontvangt een vergoeding die valt binnen de normen van
    ·    Vennootschapsbelasting                                                        de vrijwilligersvergoeding, maar de organisatie die de uitkering doet voldoet
                                                                                       niet aan de eisen om gebruik te kunnen maken van de vrijwilligersregeling
Op 26 mei 2015 heeft de Eerste Kamer het wetsvoorstel Wet modernisering                (bijvoorbeeld omdat ze VPB-plichtig is/ blijkt te zijn). Dit zal bij
Vpb-plicht overheidsondernemingen aangenomen. Dit betekent ook dat                     onderwijsinstellingen vrijwel nooit aan de orde zijn (maar merken we voor de
onderwijs-instellingen vanaf 2016 belastingplichtig voor de                            volledigheid op). De vrijwilligersregeling is niet van toepassing. Over de
vennootschapsbelasting zijn, tenzij een beroep op een vrijstelling mogelijk is.        inkomsten uit het toezichthouderschap moet inkomstenbelasting worden
                                                                                       betaald door de toezichthouder. IB-47 kaart moet worden ingevuld door de
Veel onderwijsinstellingen zullen zich kunnen beroepen op de onderwijs- en             instantie die de toezichthouder de vergoeding toekent.
onderzoeksvrijstelling en met de vennootschapsbelastingplicht niet te maken
krijgen. In de wet is een specifieke vrijstelling opgenomen voor                       Let op: in elk van de hiervoor genoemde situaties moet er wel BTW over de
onderwijsinstellingen die werkzaamheden verrichten op het gebied van                   vergoeding gerekend moeten worden (!!).
bekostigde onderwijs- en onderzoeksactiviteiten.
                                                                                       Elk van de toezichthouders zal zich in privé aan moeten melden als
Wij adviseren dit te documenteren. Dit kan eenvoudig worden gedaan met                 ondernemer voor de BTW bij de Belastingdienst en aangiften BTW moeten
een interne vastlegging. Afstemming met de Belastingdienst is niet nodig.              indienen. Hierop bestaat geen uitzondering. Wanneer de toezichthouder over
                                                                                       een jaar minder dan
    ·    Beloning raad van toezicht                                                    € 1.883 aan btw is verschuldigd (let op- hier komen ook eventuele andere
                                                                                       activiteiten bij die de persoon in kwestie in privé verricht en die binnen het
De invoering van de Wet DBA vanaf 1 mei 2016 (vervallen van de VAR) zorgt              bereik vallen van de BTW - zoals activiteiten uit een eenmanszaak), dan komt
voor een ingrijpende wijziging in de loonheffing bij toezichthouders. De               hij/ zij in aanmerking voor belastingvermindering. In de laatste
fictieve dienstbetrekking van de toezichthouder komt te vervallen vanaf 1              (kwartaal)aangifte van het jaar dient daartoe rubriek 5d te worden ingevuld.
januari 2017, maar mag al toegepast worden vanaf 1 mei 2016.
                                                                                       Wanneer er op basis minder dan € 1.345 is verschuldigd dan kan alle BTW
Indien een toezichthouder een beloning ontvangt van de onderwijsinstelling,            worden teruggevraagd via rubriek 5d van de laatste aangifte over het jaar.
zijn de volgende situaties te onderscheiden. Hierbij maakt het niet uit of er
sprake is van een one tier (bv met een algemeen en dagelijks bestuur) of two
tier bestuurmodel (bv met een raad van toezicht en een directie):



                                                                                  19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Wanneer er structureel sprake is dat er op jaarbasis minder dan € 1.345 aan           Verder voeren wij een onderzoek uit naar de juistheid van de gewogen
btw is verschuldigd dan kan er een schriftelijk verzoek worden ingediend bij          gemiddelde leeftijd.
de Belastingdienst tot ontheffing van administratieve lasten. Indien dat
verzoek wordt gehonoreerd dan hoeven er geen BTW aangiften meer te                    Materialiteit
worden gedaan door de toezichthouder en mag er ook niet meer worden                   Niet iedere fout die wij vinden leidt tot een afwijking die gecorrigeerd dient te
gefactureerd met BTW.                                                                 worden in de jaarrekening. Alleen materiële fouten dienen te worden
                                                                                      gecorrigeerd. Een afwijking wordt als materieel beschouwd indien kennis
Controleaanpak                                                                        daarvan de (economische) beslissingen en/of acties die gebruikers op basis
De controle is verricht in overeenstemming met onze beroeps en                        van de jaar-rekening nemen, zou kunnen beïnvloeden. Materialiteit op zich is
gedragsregels. De controleaanpak is onder andere gericht op het in kaart              een onderdeel van de professionele oordeelsvorming. De werkzaamheden zijn
brengen van de voor de jaarrekening van belang zijnde risico's, met als doel:         er op gericht een redelijke mate van zekerheid te verschaffen dat afwijkingen
                                                                                      die het vastgestelde materialiteitsniveau te boven gaan of die kwalitatief
    ·    het afgeven van een controleverklaring bij de jaarrekening;                  materieel zijn, tijdens de accountantscontrole te signaleren.
    ·    beoordelen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening;
    ·    het geven van feedback aan het bestuur over onze bevindingen op
                                                                                      De materialiteit wordt strikt voorgeschreven door het Ministerie. Materialiteit
         het gebied van de interne beheersingsmaatregelen.
                                                                                      geldt voor twee zaken:
De controle is onderverdeeld in een interim-controle en een
eindejaarscontrole.                                                                   a. Controleverklaring
                                                                                      b. Rapport van bevindingen
Bij de interim-controle hebben wij de relevante administratieve organisatie en
interne beheersing getoetst. De eindejaarscontrole heeft bestaan uit het              a. Controleverklaring
uitvoeren van diverse werkzaamheden op de administratie en de                         Ten aanzien van de rechtmatigheid schrijft het Ministerie een aanpassing van
jaarrekening. In dit verslag rapporteren wij over de bevindingen voortkomend          de verklaring voor bij een afwijking groter dan 3% van de publieke middelen.
uit deze werkzaamheden.
                                                                                      Ten aanzien van de getrouwheid zijn volgens het Ministerie de volgende
Bij het verrichten van de controle hebben wij op basis van onze kennis van de         percentages aanvaardbaar:
stichting een risicoanalyse uitgevoerd die richting heeft gegeven aan de
uitvoering van de controle. Wij hebben werkzaamheden uitgevoerd om vast
                                                                                          ·    5% van het balans totaal
te stellen:
                                                                                          ·    2% van de totale baten
      · een juiste en volledige verantwoording van de opbrengsten;
      · een juiste en volledige verantwoording van de personeelskosten;
      · een correcte verantwoording van de vorderingen op de balans, zodat            Voor de controle dienen we een buffer (in accountantstermen de uitvoerings-
          er bijvoorbeeld geen vorderingen zijn opgenomen die niet worden             materialiteit) te hanteren van 50% van de materialiteit. Zolang fouten kleiner
          ontvangen;                                                                  zijn dan deze materialiteit hoeft er geen correctie plaats te vinden in de
      · een juiste en volledige verantwoording van de personele                       jaarrekening, maar dienen wij deze fouten in dit verslag te vermelden als
          voorzieningen;                                                              ongecorrigeerde verschillen. Ook gecorrigeerde verschillen dienen wij te
      · een juiste en volledige verantwoording van de voorziening                     melden. Over fouten kleiner dan 10% van deze buffer hoeven wij niet te
          onderhoud;                                                                  rapporteren.
      · een juiste en volledige verantwoording van de overige kosten en
          verplichtingen/schulden.


                                                                                 20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>