<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Woon- en transformatievisie Gorinchem
Een bruisende creatieve groene stad
Gemeente Gorinchem



 26 juni 2019
 Concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>DATUM           26 juni 2019



TITEL           Woon- en transformatievisie Gorinchem


ONDERTITEL      Een bruisende creatieve groene stad


OPDRACHTGEVER   Gemeente Gorinchem


AUTEUR(S)       Bram Klouwen


PROJECTNUMMER   512.102


STATUS          Concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inhoud
Wonen in Gorinchem in 2032                              4

1   De nieuwe Gorinchemse woon- en transformatievisie   5

2   Visie: gelukkig wonen in Gorinchem                  5

3   Open woonstad                                       5

4   Een woning voor iedereen                            5

5   Een veilige, leefbare en zorgzame omgeving          5

6   Duurzame kwaliteit van wijken en woningen           5

7   Afwegingskaders                                     5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Wonen in Gorinchem in 2032
Met de light-rail kom ik aan in Gorinchem, de stad die zich tien jaar geleden
met de IBA1-Gorinchem op de kaart heeft gezet. Op het stationsplein stap ik
uit; een prettige bruisende plek waar ik bij de Barista snel een kop koffie neem.
Op de hoek van het plein ontgrendel ik een leenfiets om de stad te verkennen.
Ik fiets via de Schelluinse-Allee naar het westen. Voor me zie ik een bijzondere
wijk opdoemen. Wat een variatie aan woningen, in hout-skeletbouw,
woongroepen, met de nodige ateliers. Ik denk even aan Campden Town in
Londen, waar ook die combinatie is van bruisende creatieve stedelijke
activiteiten. Eigenlijk ben ik het meest benieuwd naar de oude wijken van de
stad. Ik heb veel over de nieuwe architectuur in die wijken gehoord. Ik steek
daarom de light-rail over, en zie de vermaarde Gildenwijk voor me. Ooit was dit
een traditionele wijk met de nodige flats. Toch zie je dat nog wel. Je ervaart nog
altijd een sfeer van ‘doe maar gewoon’. Maar als je even verder kijkt, zie je de
vernieuwing die in de wijk is geweest. Als ik een bewoner aanspreek, vertelt zij
trots dat zij al dertig jaar in de wijk woont. De laatste jaren zijn zij koploper
verduurzaming geworden. Dat heeft volgens haar niet alleen de woningen in
de wijk verbeterd, maar de band tussen bewoners is hechter geworden.
“Doordat gelijktijdig met de verduurzaming ook ontmoetingsplekken kwamen,
ontstaat er een leuke sfeer in de wijk. Mooi dat andere wijken als Haarwijk en
Stalkaarsen dit hebben afgekeken.”
Mijn fietstocht gaat verder naar het oosten van de stad. Ik kom bij een kleine
rivier, de Linge, waar kinderen aan de oever spelen, mensen op bankjes zitten.
Hier zouden ooit bedrijven hebben gestaan. Daar is niets meer van te zien. Ik
zie vooral moderne appartementencomplexen. Of toch, een van die

1 IBA = Internationale Bau-Ausstellung. Een stedenbouwkundige/architectonisch aanpak gericht op

 de vitalisering van stedelijke gebieden. Deze aanpak is eerder onder andere Berlijn, Ruhrgebied
 en Parkstad Limburg toegepast.



512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem                                               4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>appartementencomplexen was ooit een fabriek, zie ik nu. Bij één van de
bewoners word ik uitgenodigd om binnen te komen. Ik kom binnen in een
ruime loft met een niet alledaagse indeling. “Elk appartement is anders”,
vertelt mijn gastheer.
Als ik verder ga, kan ik kiezen uit meerdere bruggen over de Linge. Je kunt je
niet voorstellen dat dit gebied ooit de stad in tweeën sneed. Ik kom in Laag-
Dalem. Een hele nette wijk, met van die kenmerkende huizen uit de jaren ’80.
Maar anders dan de meeste wijken uit de jaren ’80 zie je dat er veel zorg is
geweest voor de openbare ruimte; met groen en water, waar een paar oudere
mensen rustig zitten. Zij zijn komen lopen vanuit hun nieuwe woonhofje met
zorg. Ik stop om een praatje te maken. De één woonde al jaren in Laag-Dalem,
de ander komt uit Dalem. De man uit Laag-Dalem was lang bang geweest dat
als hij zorg nodig had de wijk uit moest, er was immers weinig geschikt woon-
en zorgaanbod in oost. De vrouw uit Dalem wilde het liefst in haar dorp blijven,
maar zag het initiatief om een hofje te ontwikkelen. En dat was aan de goede
kant van de stad. Niet te ver van het centrum en op een steenworp afstand van
Dalem. Nadat zij het idee hadden geopperd met enkele andere ouderen uit dit
deel van de stad, vonden zij de gemeente snel aan hun kant om hun
woondroom waar te maken.
Via Wijdschild, met al zijn ateliers van vakmensen en kunstenaars onder de
woning, kom ik snel in de binnenstad. Wat een leven in brouwerij! Best een
beetje luidruchtig maar wel heel gezellig. Ik lunch er samen met mijn neef die
aan het student studeert. Anders dan in de meeste steden zie je weinig auto’s
op straat. Tijd om terug te gaan naar de light-rail. Ik zie hem al staan aan de
overkant van het water. Mijn fiets kan ik achterlaten in het Vestingpark en
neem het bootje naar het Stationsplein. Terwijl ik overvaar denk ik terug aan
2019 toen ik ook in Gorinchem was. Er is sindsdien veel veranderd, zeker voor
de aloude Gorcummers en ook voor nieuwkomers in Gorinchem.




512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem                               5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>1 De nieuwe Gorinchemse woon- en
  transformatievisie
 In 2032 heeft Gorinchem 650 jaar stadsrechten. Wat voor stad wil Gorinchem dan zijn?
                                                                                                   Manier van kijken naar wonen in Gorinchem
                                                                                                   De inzet voor gelukkig wonen en leven is ook het vertrekpunt in het Integraal
 In de visie GO2032 is dit benoemd: we willen een open vesting zijn, een bruisende stad
 die actief inspeelt op ontwikkelingen in haar omgeving. Voor deze woon- en                        Sociaal Beleid. Uitgangspunt in die visie is dat alle inwoners vanuit eigen regie
 transformatievisie vormt de visie van de stad GO2032 het vertrekpunt.                             zoveel mogelijk aan het roer staan van hun eigen leven; dit leidt tot meer
                                                                                                   zingeving en daardoor geluk.
 De gemeente Gorinchem wil zich vanuit die visie actief inzetten voor prettig en gelukkig
 wonen en leven in de stad. Onder de noemers groei, bereikbaarheid en duurzaamheid.
 In deze woon- en transformatievisie leggen wij onze koers vast om dit voor de huidige             Voor de woon- en transformatie visie is dit ook het vertrekpunt. De basis
                                                                                                   moet op orde zijn, hierbij wordt aangesloten op de begrippen uit de Visie
 en toekomstige inwoners te bereiken. Daarmee vervangt deze woon- en
 transformatievisie de woonvisie uit 2012.                                                         Sociaal Domein die daarin leidend zijn (figuur links). Daarnaast heeft wonen
                                                                                                   ook een betekenis voor de ontwikkeling van de stad, als regionaal centrum,
                                                                                                   als vestigingsplek voor mensen en bedrijven (figuur rechts).
           Gelukkig leven en wonen in Gorinchem
           In het coalitieakkoord staat dat we ons inzetten voor een gelukkige en gezonde
           stad, met gelukkige en gezonde inwoners. Met deze woon- en
                                                                                                           Basis op orde                                       Kansen benutten
           transformatievisie willen wij voor de huidige inwoners, en de generaties die                 Inwonersperspectief                                  Stedelijk perspectief
           volgen, hieraan werken. Een passende woning in een prettige omgeving is
           hierin een belangrijk onderdeel.

                                                                                                               Toegankelijk-                                      Economische
           Een nieuwe woon- en transformatievisie                                                             heid/uitgankelijk-                                     motor
                                                                                                                    heid                                                           Centrum-
           Deze woon- en transformatievisie vervangt het Woonagenda 2.0 uit 2013.             Dagelijks                                           Bereikbaar
                                                                                            functioneren                           Thuis voelen                                  voorzieningen
           Sindsdien zijn de woningmarkt en samenleving veranderd: zoals meer variatie
           in samenlevings- en woonvormen, meer kleine huishoudens, meer ouderen,
           groei van mobiliteit, wetgeving die de taken van woningcorporaties afbakent
           en hypotheeknormen die de mogelijkheden voor (koop)starters inperken.            Participeren in                                       Creativiteit                       Vesting
           Maar ook een ontwikkeling waarin enerzijds sprake is van globalisering en         de omgeving                           Eigen plek
                                                                                                                                                                   Aanvullende
                                                                                                              Kwaliteit woning                                     woonmilieus
           internationalisering en anderzijds we meer naar lokale gemeenschappen                               en omgeving
           bewegen. Deze en andere ontwikkelingen vragen van ons een visie op de
           gewenste ontwikkeling van het wonen in Gorinchem. Temeer daar zich nu
           kansen voordoen om het wonen in de stad verder kleur te geven: bijvoorbeeld
           via transformatie van verouderde bedrijfsterreinen naar onder andere wonen,



           512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem                             6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>zoals de Linge-oevers en de Schelluinsestraat: de vleugels van de stad. En ook
in de wijken liggen er kansen voor transformatie. Zo kunnen we ook de
verschillende stadsdelen sociaal en ruimtelijk meer met elkaar verbinden.

Een uitnodigende houding
Wij geven als gemeente richting aan de gewenste ontwikkeling van Gorinchem.
Dat doen we op hoofdlijnen, waarmee wij onze inwoners, maatschappelijke
organisaties en ondernemers uitnodigen om nader invulling te geven aan die
gewenste ontwikkeling. Zij maken de stad. Wij willen waar nodig initiatief-
nemers helpen hun dromen waar te maken, binnen de geschetste ontwik-
kelingsrichtingen voor de stad en de wijken. Wij zijn kritisch ten aanzien van
ontwikkelingen die hier niet inpassen. De woon- en transformatievisie is
daarmee een stap op weg naar een nog gelukkiger Gorinchem.

Samen met de stad
Deze woon- en transformatievisie presenteert de gewenste ontwikkeling van
het wonen in Gorinchem richting 2032. Daarmee biedt het een vergezicht die
we samen met inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers
uitwerken. De woon- en transformatievisie is geen eindproduct maar een stap
in een dynamisch proces gericht op gelukkig wonen in Gorinchem. We werken
de woon- en transformatievisie periodiek uit in een Actieprogramma (hoe gaan
we dit concreet bereiken). Ook vormt deze visie een bouwsteen voor de op te
stellen Omgevingsvisie.

De gewenste ontwikkeling van het wonen in Gorinchem werken we uit in een
algemene visie op gelukkig wonen, voor de inwoners en voor de toekomst van
de stad. Dit krijgt een nadere invulling via vier pijlers:
 1. Open woonstad;
 2. Een woning voor iedereen;
 3. Veilig, leefbare, zorgzame omgeving;
 4. Duurzame kwaliteit van wijken en woningen.



512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem                             7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem   8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem   9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>2 Visie: gelukkig wonen in Gorinchem                                                                      - toelichting achtergronden ontwikkelingen Gorinchem -


                                                                                               Veranderende bevolking
 Gorinchem is een bruisende creatieve en groene stad. De grootste vestingstad van
                                                                                               De provincie Zuid-Holland heeft in het voorjaar 2019 een nieuwe
 Nederland met een diversiteit aan woonmilieus. Een prettige woonstad, waar mensen
                                                                                               woningbehoefteraming (WBR2019) opgesteld. Volgens de nieuwe provinciale
 hun leven gelukkig kunnen leiden. De een woont in Gorinchem omdat hij er vandaan
                                                                                               behoefteraming groeit de plaatselijke woningbehoefte tussen 2017 en 2030 met
 komt, de ander vanwege de voorzieningen om de hoek en de derde vanwege de centrale
                                                                                               een kleine 1.500 woningen. Minstens zo belangrijk is de verandering in
 ligging. In Gorinchem woont een grote diversiteit aan leefstijlen en culturen, zoals bij
                                                                                               huishoudens: meer ouderen, minder in de gezinsleeftijd (35 tot 55 jaar). Vanaf
 een stad hoort. Gorinchem biedt een palet aan woonmilieus dat elders in de regio niet
                                                                                               2030 daalt het aantal huishoudens tussen 55 en 75 jaar; de vergrijzing neemt
 aanwezig is.
                                                                                               weer af.

           Voor al onze inwoners is het gelukkig wonen
                                                                                               Figuur: Leeftijden van huishoudens 2017-2040
           Gorinchem biedt (passend in haar geschiedenis) een plek voor iedereen; jong,
                                                                                                100%
           oud, rijk, arm, van verschillende achtergronden. De woningbehoefte in                          2.075         2.245        2.720         2.995
                                                                                                 90%                                                              3.395        3.880
           Gorinchem groeit de komende jaren verder: wat vraagt om toevoeging van
                                                                                                 80%
           woningen voor de lokale vraag. Daarbij verschiet de bevolking van kleur: meer         70%      4.995         5.465
                                                                                                                                     5.820         6.080
           kleine huishoudens, meer ouderen. We moeten met ons woningaanbod (nieuw               60%
                                                                                                                                                                  5.830        5.445
           en bestaand) en de woonomgeving meebewegen met deze veranderingen:                    50%
           meer toegankelijke/uitgankelijke woningen, meer comfortabele woningen                 40%
                                                                                                          6.090         5.850
           voor kleine huishoudens.                                                              30%
                                                                                                                                     5.410         5.335          5.350        5.315
                                                                                                 20%
           Een aantrekkelijke stad kent beperkte grote sociaal-economische verschillen.          10%      2.340         2.540        2.570         2.530          2.415        2.290
           Dit is nu niet altijd het geval. In de westelijke woonwijken ligt het accent veel      0%        440         505          505            460            470          455
           op sociale huur, is de bevolking relatief vergrijsd en zijn de woningen ouder.                  2017         2020         2025          2030           2035         2040
           Wel is er in dit deel van de stad een grote mate van onderlinge betrokkenheid                   15-24 jaar   25-34 jaar    35-54 jaar     55-74 jaar     vanaf 75 jaar
           op buurtniveau, en zijn veel voorzieningen in dit deel van de stad gelegen. In
           de oostelijke woonwijken zijn de woningvoorraad en bevolking jonger, zijn er        Bron: Provincie Zuid-Holland WBR2019.

           meer koopwoningen, maar mist soms de onderlinge verbondenheid en
           ontbreken de nodige (wijk)voorzieningen. Om de wijken te versterken zetten          De provinciale woningbehoefteraming gaat uit van de huidige bevolking van

           we in op:                                                                           Gorinchem en de behoefte die hieruit voortkomt. Echter de woningbehoefte

           • het benutten van mogelijkheden voor meer variatie in woningcategorieën            verandert ook door instroom van nieuwe groepen als arbeidsmigranten, expats,

                over de delen van de stad;                                                     mensen die overspannen woningmarkten van Utrecht en Rotterdam achter zich
                                                                                               laten. Daarom is de woningbehoefteraming altijd bij de nodige onzekerheden
                                                                                               omgeven.


           512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem                                10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                                                               - toelichting achtergronden ontwikkelingen Gorinchem -

                                                                                   Tijdens een bijeenkomst met marktpartijen hebben we deelnemers gevraagd
                                                                                   waarom mensen in Gorinchem komen wonen. Daaruit kwamen drie dominante
•    evenwicht in voorzieningen (zorg, sport, winkels, scholen) over de stad, in   redenen naar voren: de centrale ligging, het stedelijke voorzieningenniveau en de
     nabijheid van mensen die aangewezen zijn op die voorzieningen zodat zij       aantrekkelijke vesting. Dit is weergegeven in de volgende figuur:
     in alle delen van de stad kunnen wonen;
•    verbindingen tussen de woonwijken, en tussen de wijken en de
     binnenstad. Meer (fiets)verbindingen dragen bij aan uitwisseling tussen en
     een betere bereikbaarheid van wijken.

Woningbouw en bereikbaarheid kunnen niet zonder elkaar. De centrale ligging
is voor Gorinchem een belangrijke pré. De bereikbaarheid van de stad, en
binnen de stad, staat onder druk. Bij noodzakelijke extra nieuwbouw is het
verbeteren van de bereikbaarheid voor de woningbouwontwikkeling
randvoorwaardelijk, liefst door (vervoers)innovaties.

Verantwoordelijkheid nemen als stad in de regio
Gorinchem heeft een regionale functie voor voorzieningen, werkgelegenheid
en stedelijke woonmilieus. In het bijzonder met relaties met de                    `
buurgemeenten Molenlanden, Vijfheerenlanden, Hardinxveld-Giessendam,               Figuur: regiofunctie van Gorinchem op drie niveaus, volgens Berenschot
Sliedrecht, Altena en West-Betuwe. Deze regionale functie wordt bevestigd in
recent onderzoek van Berenschot.
Gorinchem biedt een stedelijk woonmilieu in een vooral landelijke regio. Wij
bieden zo binnen de regio een onderscheidend woonmilieu en kansen voor het
versterken van het stedelijk wonen in de regio voor eigen inwoners en mensen
van elders. Daarbij is de stad doorgaans de kiemplek voor nieuwe
ontwikkelingen. Gorinchem wil zich vanuit die positie verder ontwikkelen als
groene en creatieve stad. Een creatieve stedelijke cultuur draagt immers bij aan
een innovatief klimaat; ook ten behoeve van een aantrekkelijk
vestigingsklimaat voor bedrijven in Gorinchem en de regio, ten gunste van de
werkgelegenheid en koopkracht in de regio.




512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem                               11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Wonen in de wijken van Gorinchem, met onderscheidende kenmerken (rood) en ontwikkelrichtingen op basis van sterkte-zwakteanalyse (zie bijlage)




512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem                          12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem   13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>3 Open woonstad
 Open vesting

 Gorinchem is een creatieve groene stad. De bruisende stad in de regio en de poort naar
                                                                                                 Middelgrote stad, verbonden met Randstad en Brabant, centrumstad verbonden
 de randstad. Er is een variëteit aan stedelijke woonmilieus, gelukgrenzende regio
                                                                                                 met de omgeving; vernieuwen in bestaande en nieuwe economie; vernieuwende
 dorpse en landelijke woonmilieus. Gorinchem is een inclusieve stad: iedereen is
                                                                                                 samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven: ambities 1,4, 6 en 7
 welkom. Stedelijke leefstijlen zijn gewenst om Gorinchem als bruisende stad verder te
 ontwikkelen: creatief en dynamisch. Hiermee zijn we complementair aan de regio.
                                                                                                              - toelichting achtergronden ontwikkelingen Gorinchem -
 Bovendien versterken we met het palet aan woonmilieus in de regio ons
 vestigingsklimaat voor bedrijven.                                                               Regionale functie van Gorinchem
                                                                                                 Onderzoek van Berenschot laat zien dat Gorinchem een brede stedelijke
       Doel 1: Versterken van de regionale functie voor werkgelegenheid,                         centrumfunctie heeft: voor onder andere winkelen en werken. De ligging aan de
                                                                                                 A15/A27 is een positieve vestigingsvoorwaarde. Wel zetten verkeersproblemen
       voorzieningen, cultuur; vanuit het stedelijk profiel van Gorinchem.                       (ook binnen de stad) de regionale functie van Gorinchem onder druk. De OV-
                                                                                                 aansluiting van Gorinchem naar andere steden is matig, waardoor het
       •    Bij het versterken van het stedelijk profiel van Gorinchem is de binnenstad één      vestigingsklimaat voor de creatieve stedeling nog niet optimaal is.
            van de hot-spots, als dynamisch woon-werk-winkelgebied met culturele
                                                                                                 Regionale behoefte aan woonmilieus
            voorzieningen voor de stad en de regio. Versterken van het woonmilieu van
                                                                                                 Er zijn kansen voor toevoeging van stedelijk woonmilieus. Uit de Grote Omgevings
            de binnenstad betekent: variatie in woonvormen, concentratie van winkels in          Test (GOT 2018) blijkt dat de stedelijke woonmilieus kunnen rekenen op
            kernwinkelgebied, horeca in horecagebieden, minder ruimte voor de auto en            belangstelling; deels in de binnenstad, deels grenzend aan de binnenstad.
            accepteren van de lusten en lasten van wonen in de binnenstad.
       •    In de binnenstad zien we in winkelstraten meer winkels leeg komen.
            Daarnaast zijn er de nodige onbenutte ruimten boven en achter winkels. De
            gemeente zet buiten het kernwinkelgebied en horecagebied in op
            herbenutting van deze ruimten, door een mix aan functies. Daarmee bieden
            we een dynamisch woonmilieu passend bij stedelijke leefstijlen, waaronder
            studentenhuisvesting.

       Doel 2: Verantwoordelijkheid nemen door aanbod van regionaal
       aanvullende woonmilieus.

       •    Karakteristiek voor Gorinchem is de variatie aan leefstijlen. Voor een deel zijn
            dit leefstijlen die er ook elders in de regio zijn: met vaak een meer traditionele
            oriëntatie. Voor hen moet er in Gorinchem voldoende passend woonaanbod
            zijn en blijven. Daarnaast liggen er kansen door leefstijlen te binden die er nu




       512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem                                  14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>       nog minder in de stad en zeker in de regio zijn: we sluiten als het ware de
                                                                                                                - toelichting achtergronden ontwikkelingen Gorinchem -
       ‘cirkel’ met leefstijlen in Gorinchem: voor elk wat wils. Dit vraagt vooral
       toevoeging voor leefstijlen Dynamisch & Zelfverzekerd (rood) en Creatief &                      Leefstijlen
       Uitbundig (oranje). Vanuit de Grote Omgevings Test (GOT) blijken deze                           Vanuit de GOT Gorinchem is er een beeld van leefstijlen die wonen in de stad.
       leefstijlen vooral behoefte te hebben aan een stedelijk woonmilieu.                             Alle leefstijlen zijn aanwezig. Meer stedelijke leefstijlen zijn er minder. Het gaat
•      Gorinchem biedt ruimte aan toevoeging van stedelijke woonmilieus en benut                       dan in het bijzonder om de leefstijlen Dynamisch & Zelfverzekerd, Creatief &
       hiervoor de kansen die zich aandienen op de ‘vleugels’ van de stad, de Linge-                   Uitbundig. Zij kiezen voor vernieuwende (experimentele) woonvormen.
       oevers en de Schelluinsestraat, en eventuele andere transformatielocaties in
       of nabij het centrum. Hier liggen kansen om een stedelijk woonmilieu te
       ontwikkelen, in hoge dichtheid en toch het nodige groen, een experimenteel
       karakter en met het water van de Linge als verbindende schakel tussen
       binnenstad en woonwijken. Bij de Linge-oevers ligt het accent op stedelijke
       dichtheden. De ontwikkeling op de locatie Schelluinsestraat vergt nog de
       nodige voorbereidingen en volgt later. Deze ontwikkeling krijgt meer variatie
       van functies, en een creatief karakter in een industriële woon-werksetting.
•      De gemeente Gorinchem kiest op deze locaties voor innovatieve
       woonconcepten die niet of zeer beperkt in de regio aanwezig zijn. We zetten
       in op woonvormen die in trek zijn bij meer stedelijke en creatieve leefstijlen;
       vormen van flexwonen, tiny-houses, friendswoningen. De gemeente
       Gorinchem stimuleert en faciliteert initiatieven vanuit de samenleving.
•      Bij de ontwikkeling van de vleugels gaat binnen de gebiedsexploitatie kwaliteit
       voor snelheid. Wij volgen daarvoor nauwgezet de marktopnamecapaciteit
       door het monitoren van afzetsnelheid en herkomst van woningzoekenden.
•      De gemeente stimuleert het ontwikkeltempo door de kwaliteiten van
       Gorinchem in een ruime regio bekend te maken, onder de noemer City-
       making. We denken ook aan uitdagende ontwerp- en ontwikkelstrategieën als
       IBA-Gorinchem2 om gedurfde ideeën voor de stad te initiëren.
•      Bij de invulling van de Vleugels van de stad wordt een stedenbouwkundig plan
       opgesteld waarbij architectuur en vormgeving in relatie tot de locatie en de
       omgeving nadrukkelijke aandachtspunten zijn. De referenties per leefstijl
       geven een indicatie van de gewenste kwaliteit van woning en woonomgeving.


2   IBA = Internationale Bau-Ausstellung. Een stedenbouwkundige/architectonisch aanpak gericht op de
     vitalisering van stedelijke gebieden. Deze aanpak is eerder onder andere Berlijn, Ruhrgebied en
     Parkstad Limburg toegepast.




512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem                                               15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                                 Referentiebeelden programmatisch stedenbouwkundige invulling van de Vleugels




Creatief en uitbundig:
Woningkenmerken: vaak huurappartement, atelier/werkruimte bij de woning,                     Dynamisch en zelfverzekerd:
alternatieve verschijningsvorm, friends-wonen, speels ingericht                              Woningkenmerken: appartementen huur en koop, met praktijkruimte,
Omgevingskenmerken: stedelijke omgeving met veel verschillende groepen,                      trendgevoelig, speelse inrichting.
industrieel of experimenteel karakter, sport, uitgaan en horeca in de buurt.                 Omgevingskenmerken: kiezen voor levendige stadswijken/centra met
                                                                                             verschillende mensen, deeleconomie, kinderopvang in de buurt.




       512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem                         16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                       Wat gaan we doen?
                                                       •   City-making: kwaliteit toevoegen in architectuur en openbare ruimte.
                                                       •   Ruimte bieden aan het stedelijke initiatief dat aansluit bij ons wensbeeld.
                                                       •   Randvoorwaardelijk vanuit de mobiliteitsvisie werken aan het verbeteren
                                                           van fietsverbinding tussen woonwijken en de binnenstad, gericht op een
                                                           bereikbare binnenstadsfunctie. Vanuit de mobiliteitsvisie extra inzet op
                                                           bereikbaarheid binnen en tussen de wijken, met aandacht voor oost-
                                                           westverbinding in de stad. Een betere bereikbaarheid van de wijken en
                                                           transformatielocaties naar buiten de stad, per OV en auto. Hiervoor maken
                                                           we ons sterk voor verbreding van de A15, A27, Merwede-Lingelijn en OV-
                                                           voorzieningen.
                                                       •   Uitwerken van een Visie op de binnenstad als ultiem binnenstedelijk
                                                           woonmilieu. Harmonieuze balans van de hectiek van wonen in de
                                                           binnenstad en andere functies. Met name Benedenstad: inzet op stedelijk
                                                           wonen bovenop voorzieningen, bedrijvigheid en reuring. In de Bovenstad
                                                           inzet op wonen in historische context. Wonen met lusten en lasten van de
                                                           binnenstad: vernieuwende mobiliteitsoplossingen
                                                       •   Delen van de wijk Wijdschild door nabijheid binnenstad (Bovenstad)
                                                           benutten. Kansen voor delen van de woonwijk (drive-in-woningen) met
                                                           alternatieve functies binnen bestaand vastgoed, gericht op combinaties
                                                           van wonen-werken, atelierwoningen, etc. Als betaalbaar woonmilieu waar
                                                           in aansluiting op de binnenstad functiemenging mogelijk is.
                                                       •   In wijkvisies (aansluitend bij wijkgericht werken) uitwerken welk
                                                           woonmilieu gewenst is en hoe dit zich verhoudt tot woonmilieus in
                                                           omliggende wijken. Transformaties in wijken (bijvoorbeeld
                                                           kantoorgebouwen) benutten ten behoeve van gewenste ontwikkeling uit
                                                           de wijkvisies.
                                                       •   Ontwikkelen nieuwe stedelijke woonmilieus:
                                                                o Transformatie Linge-oevers: levendige (hoog) stedelijke ont-
                                                                    wikkeling met hoogbouw.
                                                                o Transformatie Schelluinsestraat: variatie groepen, experimenteel
                                                                    karakter, alternatieve woonvormen en combinaties wonen-
                                                                    werken.
                                                           Vervolgens marktopnamecapaciteit stedelijke woonmilieus monitoren.
                                                       •   Kansen benutten/faciliteren voor alternatieve woonvormen.

512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem   17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem   18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>4 Een woning voor iedereen
 Verbonden diverse samenleving
 Gorinchem heeft een inclusieve samenleving; zonder onderscheid naar leeftijd,
 inkomen, afkomst of handicap. Mensen die zich in Gorinchem thuis voelen, moeten in
 staat zijn om een woning te vinden die past bij hun persoonlijke situatie. Dit huis en de   Verbonden diverse samenleving, in Gorinchem is voor huidige en toekomstige
 plek waar dit staat, stelt Gorcummers in staat om hun leven in te richten zonder            generaties een passend woonaanbod, ook aantrekkelijk voor een jonge generatie:
 belemmerd te worden door te hoge woonlasten of een niet toegankelijke/uitgankelijke         ambities 2 en 10
 woning en woonomgeving. Mensen hebben voor hun woonplek en woning gekozen
 omdat zij er willen wonen en niet omdat zij niet anders kunnen.                                        - toelichting achtergronden ontwikkelingen Gorinchem -

       Doel 3: In de stad kunnen wonen op de plek die bij je past: door                      De woningvraag in Gorinchem
       identiteit van en differentiatie in wijken                                            De provincie Zuid-Holland heeft in het voorjaar 2019 een nieuwe
                                                                                             woningbehoefteraming (WBR2019) opgesteld. Volgens de nieuwe raming zou de
       •    In verschillende wijken/woonmilieus van Gorinchem is een variëteit aan huur-     woningbehoefte tussen 2017 en 2030 met een kleine 1.500 woningen groeien.
            koop, woonvormen en prijsklassen beschikbaar. Dat geldt voor bestaande           Dit is minimaal nodig voor de lokale vraag.
            wijken en bij nieuwbouw en de vleugels. Dit betekent dat in de westelijke
            wijken het aandeel sociale huur afneemt. In de oostelijke wijken moet het        Van de woningen in Gorinchem is circa 42% een sociale huurwoning: in totaal
            aandeel sociale huur en het aanbod toegankelijke/uitgankelijke woningen          6.750 woningen. In Zuid-Holland hebben alleen Rotterdam en Vlaardingen een
            toenemen. Transformatielocaties in of aan de rand van de wijken worden bij       hoger aandeel sociale huurwoningen (respectievelijk 53% en 47%). Samen met
            voorrang benut voor meer variatie in wijken. Per locatie wegen we af of inzet    Poort6 en huurdersvereniging HP6 is vastgesteld dat de gewenste sociale
            op toegankelijkheid/uitgankelijkheid of variatie naar (sociale) huur-koop        huurvoorraad in Gorinchem in 2026 rond 6.300 sociale huurwoningen moet zijn.
            prioriteit verdienen.                                                            Dit is een richtgetal. We monitoren de vraag naar sociale huurwoningen.
       •    Bij transformatie en nieuwbouw ligt een accent op woningen die nu nog            Gemeente en Poort6 schatten in dat circa 700 huishoudens die in een
            onvoldoende voor Gorinchemse vraag aanwezig zijn: volgens eerdere                huurwoning van Poort6 wonen te duur wonen. Dat zijn huishoudens met
            onderzoeken koopappartementen (toegankelijke/uitgankelijke woningen              inkomens tot huurtoeslaggrens die een huur betalen boven de aftoppingsgrens.
            voor o.a. ouderen), dure koopwoningen en vrije-sectorhuur / goedkope koop        Oorzaken zijn divers en vaak een combinatie van factoren; inkomensdaling
            (tussen sociale huur en koop).                                                   (pensionering, minder mensen met inkomen uit loondienst, toename aantal
       •    Het aantal ouderen neemt toe. Veel ouderen blijven in hun gezinswoning           zzp’ers, verlies baan) en inkomensafhankelijke huurprijsstijgingen.
            wonen en verhuizen alleen in uiterste nood. Via sociale contacten kunnen zij     De koopwoningmarkt in Gorinchem is relatief goed bereikbaar voor mensen met
            in die situaties in de wijk hulp krijgen. Dit vraagt gemêleerde buurten naar     een inkomen boven € 45.000. Inkomens tussen € 38.325 (doelgroepgrens
            leeftijdsopbouw en sociale draagkracht. Preventieve aanpassing van               corporaties 2019) en € 45.000 kunnen slechts beperkt in de huur terecht, terwijl
            woningen (geschikter maken) en levensloopgeschikte woningen voorkomen            een hypotheek vaak niet haalbaar is. Hieronder zijn ook de nodige starters.
            dat mensen ‘gedwongen moeten verhuizen’.




       512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem                              19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                                                                                                     - toelichting achtergronden ontwikkelingen Gorinchem -

•    Hoewel de meeste ouderen blijven wonen in hun huidige woning, groeit door          Gewenste woningen
     de vergrijzing ook de groep ouderen die wil verhuizen naar een                     Woningmarktonderzoek voor Gorinchem uit 2016 biedt de volgende conclusies:
     toegankelijker/uitgankelijker woning. Voor hen moet in of nabij hun wijk           • Er zijn meer eenpersoonshuishoudens. Hiervoor zijn nodig: tijdelijke
     aanbod van gelijkvloerse woningen beschikbaar moeten zijn; naar huur-                 woonconcepten bij scheiding of voor flexwerkers en betaalbare woonop-lossingen
                                                                                           voor samengestelde gezinnen, jongeren en kenniswerkers.
     /koopsegment en prijsklasse aansluitend bij de wijk, zodat doorstroming
                                                                                        • Veel starters en ZZP-ers kiezen volgens het onderzoek voor een vrije-
     binnen de wijk mogelijk is.                                                           sectorhuurwoning.
•    Meer mensen komen uit andere delen van (vooral) Europa werken en ook               • De extramuralisering en loskoppeling van wonen en zorg resulteert in een extra
     wonen; deels voor langere tijd in een reguliere woning en deels voor korte tijd.      behoefte aan (semi)zelfstandige huurwoningen met zorg en diensten.
     Mensen die kortdurend blijven, willen we kwalitatief goede short-                  • Volgens het onderzoek uit 2016 is er een tekort aan koopappartementen,
     stayvoorzieningen bieden.                                                             middeldure en dure koopwoningen en aan vrije-sectorhuur. Er is volgens dat
                                                                                           onderzoek een overschot aan goedkope koop en sociale huur. Het onderzoek in
•    Ook mensen die in een woonwagen willen wonen faciliteren we. De gemeente
                                                                                           de goedkope koop is er inmiddels niet meer. Doordat de woningprijzen weer
     Gorinchem volgt de uitspraken van het Europees Hof en de Nationale                    stijgen is veel aanbod duurder geworden en zijn goedkope koopwoningen nog
     Ombudsman dat er voldoende standplaatsen zijn voor de lokale behoefte.                (zeer) beperkt beschikbaar.

Doel 4: Een woning kunnen vinden die je kan betalen, zodat je je                        Vanuit de GOT worden deze richtingen bevestigd en nader kwalitatief ingevuld.
geen zorgen hoeft te maken om in je levensonderhoud te voorzien.

•    In Gorinchem zijn voor de laagste inkomens voldoende betaalbare sociale
     huurwoningen; met variatie in woonlasten, zodat verschillende
     inkomensgroepen een voor hen betaalbaar woningaanbod kunnen vinden
     volgens de uitgangspunten die het NIBUD hanteert. Een woningzoekende kan
     gemiddeld binnen 9 maanden een sociale huurwoning in Gorinchem vinden.
     Als zij wooncarrière willen maken, moeten zij meestal langer zoeken.
•    Bij herstructurering/modernisering van het sociale huuraanbod mag de
     schaarste niet oplopen, daarom geldt, zo mogelijk, eerst bouwen dan ver-
     dunnen.
•    We willen een aansluiting van woningsegmenten van huur naar koop in
     diverse prijsklassen, waardoor mensen niet in de knel komen. Met name
     starters op de woningmarkt ervaren dat zij te veel inkomen hebben voor de
                                                                                                                                      *) Hieronder vallen andere woon-
     sociale huur en niet in aanmerking komen voor een hypotheek. Voor hen zijn                                      *
                                                                                                                                      vormen zoals onzelfstandig wonen,
     aanvullende vormen tussen sociale huur en koop nodig: middenhuur (€ 720
                                                                                                                                      mantelzorgwoningen, enz.
     tot € 1.000, prijspeil 2019) of goedkope koop (maximaal € 200.000). We




512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem                                20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>     benutten hiervoor het beschikbare instrumentarium, zoals de doelgroepen-     Wat gaan we doen?
     verordening en de (wettelijk toegenomen) mogelijkheid om bestaande           •   Periodiek inzicht geven in de woningvraag van huidige en toekomstige
     huurwoningen in het middensegment aan te bieden.                                 inwoners.
•    De gemeente monitort samen met Poort6 en marktpartijen de mogelijkheden      •   Variatie in de verschillende wijken versterken door nieuwbouw per wijk
     om in Gorinchem een woning te vinden. Dit geeft een signaal welke woningen       als volgt af te wegen:
     bij transformatie- en nieuwbouwontwikkelingen van tijd tot tijd prioriteit            o Draagt een plan bij aan differentiatie in de eigen wijk of direct
     hebben.                                                                                    aangrenzende wijk.
                                                                                           o Inbreidings- en transformatielocaties west: zorgt nieuwbouw
                                                                                                voor meer variatie naar koop en middenhuur?
                                                                                           o Inbreidings- en transformatielocaties oost: voorziet
                                                                                                nieuwbouw in toegankelijke woningen of vormen van wonen
                                                                                                en zorg (aansluitend bij het huidige profiel van de wijk), of
                                                                                                voorziet nieuwbouw in sociale huur?
                                                                                  •   Onderzoek inzet instrumentarium om woningen in middenhuur en als
                                                                                      goedkope koop aan te bieden, zoals doelgroepenverordening (conform
                                                                                      BRO).
                                                                                  •   Inzicht in behoefte aan standplaatsen, vaststellen hoe op deze behoefte
                                                                                      ingespeeld kan worden.
                                                                                  •   Ondersteuning van starters door het invoeren van de starterslening van
                                                                                      het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten (SvN).
                                                                                  •   Vaststellen van beleidsregels voor flexwonen.
                                                                                  •   Verder uitwerken short-stayfaciliteiten voor EU-migranten, samen met
                                                                                      het bedrijfsleven.




512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem                           21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem   22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>5 Een veilige, leefbare en zorgzame omgeving
  Zorgzame stad
 Gelukkig en prettig wonen gaat niet alleen om een woning die aansluit bij de behoefte,
 maar ook om een woonomgeving die schoon, heel en veilig is. Een omgeving waarin
                                                                                                  Verbonden wijken en voorzieningen. Mensen in Gorinchem voelen zich
 mensen in grote mate zelfstandig en zelfredzaam functioneren, wat bijdraagt aan een
                                                                                                  thuis in hun stad, wat betekent dat zij zich veilig thuis voelen : ambitie 3
 positieve gezondheid. Met de ambulantisering van de zorg is er een groeiende groep in
 een kwetsbare positie die thuis (blijft) wonen. Dit vraagt een omgeving waar mensen
 elkaar kennen en zo nodig kunnen helpen.

           Doel 5: Woonwijken zijn te kenmerken als schoon-heel-veilig.

           •    Leefbare wijken zijn schoon-heel-veilig. Niet in alle wijken is dit in dezelfde
                mate gegarandeerd. In sommige wijken is daarvoor extra aandacht nodig.
                Wij maken daarom verschil tussen wijken, ook in de inzet van middelen.
           •    Woonoverlast is in de wijken tot een minimum beperkt. Overlastsituaties
                door verward gedrag of criminele activiteiten pakken we aan in
                samenwerking met politie, zorgpartijen en woningeigenaren.
           •    In wijken is er gelegenheid tot ontmoeting. Deze gelegenheid sluit aan bij
                het karakter en de cultuur van de wijk en wordt benut door mensen uit de
                wijk. Het eigen initiatief vanuit de wijk om een passende
                ontmoetingsfunctie te hebben, stimuleren en ondersteunen we. Soms is
                een verdergaande rol nodig.
           •    Door differentiatie in wijken (zie ook vorige hoofdstuk) voorkomen we dat
                er buurten ontstaan waar mensen elkaar niet meer kunnen helpen, door
                het ontstaan van concentraties mensen in een kwetsbare positie. Variatie
                in woonaanbod (passend bij de karakteristiek van de wijk) kan dit
                ondersteunen.
           •    In de gemeente is ruimte voor woonconcepten die ontstaan uit of
                bijdragen aan gemeenschapszin (voorbeeld Krasse Knarrenhof).




           512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem                                   23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                                                                                     - toelichting achtergronden ontwikkelingen Gorinchem -

Doel 6: Mensen kunnen langer thuis wonen in hun eigen wijken,                             Wonen met zorg
                                                                                          Steeds meer mensen willen (en moeten) langer thuis wonen, ook als ze meer
met passende bereikbare voorzieningen.
                                                                                          zorgbehoefte krijgen. Dit geldt voor ouderen en voor mensen met een
                                                                                          verstandelijke beperking (VB) of psychiatrische problematiek (GGZ). Met de
•    Met het langer zelfstandig wonen van mensen met een zorgvraag, groeit
                                                                                          decentralisaties in het sociaal domein en de scheiding van wonen en zorg wordt van
     het aantal potentieel kwetsbare mensen in de wijken. De woning en
                                                                                          inwoners meer eigen regie verwacht bij het langer thuis wonen. Dit heeft als risico
     woonomgeving mogen deze mensen niet belemmeren in hun
                                                                                          vereenzaming, veiligheid voor bewoners en woonoverlast.
     zelfstandigheid: door mensen die elkaar helpen en die elkaar kunnen
                                                                                          Voor Gorinchem is de ontwikkeling van het aantal personen met een intra- en
     ontmoeten en een toegankelijke/uitgankelijke woning en omgeving. We
     stimuleren toegankelijkheid/uitgankelijkheid door bijvoorbeeld de inzet              extramurale zorgindicatie geraamd: de verwachting is dat de groep die een beroep
     van normeringen als GPR-gebouw, met daarin onderdelen van Woonkeur.                  doet op een verpleegplek groeit (door vergrijzing en toename dementie).
     Daarbij gaat het ook om bewustwording. Informatievoorziening over
     mogelijkheden voor langer thuis wonen (bijvoorbeeld domotica of een
     blijvers- of verzilveringslening) moet mensen helpen bij hun
     bewustwording,.
•    Naast veiligheid in huis vraagt langer thuis ook toegankelijke/uitgankelijke
     routes door alle wijken. De woonomgeving nodigt zo uit tot gezond gedrag.
•    Voor mensen die op zoek zijn naar een beschutte veilige
     woonvorm/woonomgeving (ouderen, mensen met een beperking, met
     dementie en beperkte mantelzorgmogelijkheden), en mensen die
     afhankelijk zijn van ambulante zorg, is er in elk stadsdeel (ook in oost)
     aanbod van een geclusterde woonvoorziening, zowel huur als koop. Hier
     wordt (intensieve) zorg (op basis van de WLZ, Wet Langdurige Zorg) in
     nabijheid aangeboden; voor de lokale behoefte en enige regionale opvang.
•    Voor mensen met een psychiatrische achtergrond en/of (lichte)
     verstandelijke beperking zijn passende woonvormen beschikbaar ter
     ondersteuning van de uitstroom uit maatschappelijke opvang en
     beschermd wonen. Dit zijn zelfstandige kleine goedkope woningen, waar                In totaliteit is er door langer thuis wonen een extra vraag van circa 150 tot 200
     zorgaanbieders      passende       zorg     aanbieden.   Daarnaast      zijn         sociale huurwoningen. Dit is meegenomen in de behoefte aan sociale huur.
     tussenvoorzieningen beschikbaar (tussen beschermd wonen en volledig                  Dat Gorinchem een gewilde vestigingsplek is voor zorgaanbieders en zorgvragers,
     zelfstandig, bijvoorbeeld training). Bij deze woonvormen is er aandacht              vanwege de aanwezige flankerende infrastructuur, is nog beperkt meegewogen.
     voor integratie en participatie in de wijk.
                                                                                    Kansrijke instrumenten voor langer thuis wonen
                                                                                    GPR: Gemeentelijke Praktijk Richtlijn. Dit instrument biedt ontwikkelaars een gestandaardiseerde
                                                                                    kwaliteitsnorm. Hoe beter een plan is ten opzichte van Bouwbesluit, hoe hoger de score op de
                                                                                    aspecten: energie, milieu, gezondheid, gebruikskwaliteit en toekomstwaarde.
512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem                                24
                                                                                    Blijvers- en verzilveringslening: Renteloze of laagrentende lening via het Stimuleringsfonds
                                                                                    Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten (SvN), gericht op het (preventief) verbeteren van de
                                                                                    toegankelijkheid en het woongemak voor ouderen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                                       Wat gaan we doen?
                                                       •   Jaarlijks wijkenscan: waar ligt prioriteit in leefbaarheidsopgave rond
                                                           schoon-heel-veilig.
                                                       •   Bij wijkenscan ook meenemen toegankelijkheid, gezondheid (uitnodigend
                                                           tot gezond gedrag) en dementie-vriendelijkheid van de openbare ruimte.
                                                           Dit integreren in de onderhoudsplanningen openbare ruimte.
                                                       •   Uitwerken aanpak woonoverlast.
                                                       •   Stimuleren en faciliteren initiatieven voor netwerken en een ontmoetings-
                                                           functie per wijk.
                                                       •   Met Poort6 en HP6 in prestatieafspraken invulling geven aan een sociaal
                                                           woon- en leefklimaat.
                                                       •   Inwoners stimuleren om hun woning tijdig toegankelijk en veilig (dementie-
                                                           vriendelijk) te maken, door met partners als zorgaanbieders, patiënten-
                                                           organisaties, woningeigenaren onder andere informatievoorziening en
                                                           eventueel nadere subsidies als blijverslening of verzilveringslening.
                                                       •   Inzet (experimentele en gangbare vormen van) domotica voor langer thuis.
                                                       •   Gevarieerd aanbod voor mensen met een zorgvraag.
                                                       •   Toegankelijk/uitgankelijk en levensloopgeschikt bouwen, conform nadere
                                                           normen als GPR-gebouw met daarin elementen Woonkeur.
                                                       •   Gemeente gaat met partners in overleg om te onderzoeken of een
                                                           convenant GPR-gebouw kan worden afgesloten.
                                                       •   Nadere verkenning en zo nodig en mogelijk faciliteren van spreiding
                                                           woonzorgvoorzieningen over de stad, waarbij nieuwbouw van woonzorg-
                                                           voorzieningen in het oostelijk stadsdeel prioriteit heeft.
                                                       •   Blijvend inzicht in aanbod en behoefte voor mensen met een zorgvraag
                                                           (lokaal/regionaal).
                                                       •   We stellen een uitvoeringsprogramma wonen met zorg vast met daarin een
                                                           afwegingskader voor nieuwe initiatieven voor mensen met een zorgvraag.
                                                       •   Bekendheid en samenwerking bevorderen van professionals met de diverse
                                                           regelingen op het gebied van wonen-zorg.



512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem   25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem   26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>6 Duurzame kwaliteit van wijken en woningen
 Vernieuwen door te verduurzamen
 De wijken in Gorinchem hebben een hoogwaardige ruimtelijke en omgevingskwaliteit.
 De woningen hebben een toekomstbestendige bouwkundige kwaliteit. De                        Vernieuwen door te verduurzamen. Wijken zijn naar uitstraling,
 woningvoorraad is energieneutraal, klimaat- en hittebestendig. De woonomgeving is          ruimtelijke kwaliteit en vastgoed klaar voor 2050 : ambitie 9.
 groen, klimaatadaptief en nodigt uit tot gezond bedrag.

          Doel 7: Wijken met goede belevings-, gebruiks-                             en
          toekomstwaarde van woonomgeving en het vastgoed.

          •    De wijken in Gorinchem hebben een hoge ruimtelijke kwaliteit en worden                  - toelichting achtergronden ontwikkelingen Gorinchem -
               door inwoners gewaardeerd voor groene ruimte en water met een goede
               gebruiks-, belevings- en toekomstwaarde. Dit betekent bij herinrichting en
               beheer van groen aandacht voor ruimtelijke kwaliteit, ontmoeting, spelen,    Kwaliteit van wijken
               sport, beweging en gezondheid; in het bijzonder voor wijken waar groene
               ruimte aanwezig, maar verstopt is, zoals Laag-Dalem.                         Inwoners zijn doorgaans redelijk tevreden met hun woonomgeving. Dit ligt in lijn
          •    Transformatie of nieuwbouw in of grenzend aan wijken moet de                 met het regionale gemiddelde: 85% is (zeer) tevreden (bron: GOT). Dit verschilt
                                                                                            weinig tussen de buurten van Gorinchem.
               ruimtelijke kwaliteit versterken. In wijkvisies wordt dit per gebied
               gedefinieerd.
          •    Vanuit klimaatoogpunt en hitte is verstening en inrichting van de ruimte
               een aandachtspunt, zowel bij tuinen als in het openbaar gebied. Via
               informatie gericht op bewoners wordt verstening van ruimte tegengegaan.
          •    In Gorinchem zijn er grote verschillen in de kwaliteit van woningen in de
               diverse wijken. De woonconsument vraagt steeds meer kwaliteit. Op
               termijn zijn daardoor vooral rijwoningen en flats uit de jaren ‘50 en ‘60
               kwetsbaar (gehorig, slecht geïsoleerd, smalle beukmaat, te lage kap voor
               zolderkamer, gedateerde plattegrond). In Gorinchem speelt dit vraagstuk
               allereerst in de Haarwijk en Gildenwijk. Bij de verduurzaming en
               levensloopgeschikt maken van de bestaande voorraad wordt daarom ook
               de toekomstwaarde van vastgoed betrokken, bijvoorbeeld door gerichte
               inzet van SvN-leningen.




          512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem                              27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Doel 8: Naar een energieneutrale woningvoorraad en                                        - toelichting achtergronden ontwikkelingen Gorinchem -
klimaatbestendige wijken.

•    Energiezuinig en klimaatbewust leven begint bij bewustwording. Zijn          Energetische prestaties
     mensen bewust van hun impact op het klimaat en hun energieverbruik?          •   Hoewel we voor de energieprestatie van de totale woningvoorraad slechts
     Weten zij hoe hiernaar te handelen? De bouwsteen voor een succesvolle            een indicatie kunnen geven, lijkt het erop dat circa 73% van alle bestaande
     klimaatadaptatie en energietransitie.                                            woningen een label C of minder hebben en in aanmerking komen voor
•    De woningen in Gorinchem zijn naar energieprestatie minimaal in lijn met         energiemaatregelen!
     nationale akkoorden als het Aedesakkoord (gemiddeld label B in 2021) en      •   De meeste (energie) winst valt te behalen bij de voorraad van voor 1975.
     het klimaatakkoord (CO2-neutraal in 2050 en gasloos). Bij vaststelling van   •   Na de woonlasten zijn de energielasten vaak de grootste kostenpost.
     het actieprogramma en de prestatieafspraken toetsen we dit nadrukkelijk      •   Vanaf 1 januari 2018 is een gasaansluiting niet meer verplicht. Mensen
     aan de afspraken uit het klimaatakkoord. De gemeente daagt                       hebben sindsdien een warmterecht.
     woningeigenaren en bouwsector uit tot energetische verbetering door
     onder meer informatievoorziening, eventuele inzet duurzaamheids-
     leningen en pilots. Bijkomend voordeel is dat op termijn de woonlasten
     beheersbaar blijven. In de warmtevisie werken we uit hoe dit vanaf 2021
     opgepakt wordt, waarbij prioriteit wordt gegeven aan een gebiedsgerichte
     aanpak in Gildenwijk en Haarwijk.
     Om dit versneld mogelijk te maken ondersteunen we innovatie in
     energieopwekking en energiebeheer; met als ambitie op termijn woningen
     die energieleverend zijn (energie-plus).
•    Bij de inrichting van de openbare ruimte besteedt de gemeente vanuit haar
     duurzaamheidsplan aandacht aan gezonde leefomgeving, klimaatadaptief
     en een water- en hittebestendige inrichting van de openbare ruimte.




512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem                              28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                                                       Wat gaan we doen?
                                                       •   In wijkvisies een beeld schetsen van de gewenste gebruiks-, belevings- en
                                                           toekomstwaarde van de beschikbare ruimte als afweging bij transformatie en
                                                           nieuwbouw. Met als voorbeelden voor de binnenstad met de wal als
                                                           stadspark, voor Haarwijk verdunning ten behoeve van openheid en leefruimte,
                                                           voor Laag-Dalem groen in de wijk zichtbaarder maken.
                                                       •   Inwoners actief informeren en zo nodige ondersteunen bij klimaatbewust en
                                                           energiezuinig gedrag. Daarbij gaat het om het tegengaan van verstening van
                                                           tuinen, energiebesparende maatregelen en inzet alternatieve warmte-
                                                           bronnen. Te beginnen in Laag-Dalem wat betreft tegengaan verstening aan
                                                           aanpak particuliere voorraad, en pilot aardgasloos Gildenwijk en Haarwijk.
                                                       •   Ondersteunen van de verduurzaming van de particuliere woningvoorraad
                                                           bijvoorbeeld door het invoeren van de duurzaamheidslening of de
                                                           gebouwgebonden lening (wanneer deze beschikbaar komt). Publieksacties
                                                           gericht op voorlichting en stimuleren van particulieren om hun woning
                                                           energetisch te verbeteren.
                                                       •   Woningen verduurzamen, wijken klimaatbestendig maken en vergroenen
                                                           waar het kan.
                                                       •   Bij bestemmingsplannen/omgevingsplannen nemen we een duurzaamheids-
                                                           paragraaf op.
                                                       •   Energieprojecten in samenwerking met energiecoöperaties.
                                                       •   Nieuwbouw is aardgasloos en daarbij ontwikkelen van duurzame (zo nodig
                                                           experimentele) warmtevoorziening.
                                                       •   Pilotproject energieleverende woningen en/of circulair bouwen starten bij
                                                           herontwikkeling of nieuwbouw.
                                                       •   Afspraken maken met Poort6 en HP6 over energielabelsprongen in het
                                                           corporatiebezit, ook gericht op beheersing van woonlasten.




512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem   29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem   30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>7 Afwegingskaders
 Op basis van de ambities en beleidskeuzes die in de vorige hoofdstukken zijn gepresenteerd, hanteren we bij het beoordelen van nieuwe initiatieven een afwegingskader
 voor transformatie en nieuwbouw. Dit afwegingskader is uitgewerkt naar de verschillende wijken van Gorinchem en geeft een richting in welke situaties de gemeente wel
 of niet meewerkt aan initiatieven.
          We hanteren drie afwegingskaders; voor transformatie en inbreiding in bestaande wijken, voor transformatielocaties en voor de randen van de stad. Hieronder staan
          accenten per wijk aangegeven die in deze wijken extra aandacht vergen:

                                      Open woonstad          Een woning voor          Veilige leefbare    Kwaliteit van wijken en    Accenten per wijk
                                                                iedereen            zorgzame omgeving           woningen

           Binnenstad                                                                                                                   Variatie in woningaanbod
                                                                                                                                        Kansen benutten voor stedelijke leefstijlen
           Gildenwijk                                                                                                                   Functiemenging
                                                                                                                                        Wonen boven winkels
           Haarwijk
                                                                                                                                        Woningen voor jongeren

           Stalkaarsen                                                                                                                  Flexwonen
                                                                                                                                        Sociale huur
           Hoog-Dalem                                                                                                                    Middensegment (middenhuur van € 720 tot
                                                                                                                                     € 1.000, goedkope koop tot € 200.000)

           Laag-Dalem                                                                                                                   Middeldure koop
                                                                                                                                        Dure koop
           Wijdschild                                                                                                                   Toegankelijke/uitgankelijke woningen
                                                                                                                                        Ontmoetingsplek
           Lingewijk
                                                                                                                                        Wonen met zorg
                                                                                                                                        Kwaliteit woningen
           Dalem
                                                                                                                                        Ruimtelijke kwaliteit

           Vleugels                                                                                                                     Verduurzaming woning en woonomgeving




          512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem                           31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Afwegingskader transformatie en nieuwbouw
Er is een positieve grondhouding ten opzichte van nieuwbouw en transformatie mits dit bijdraagt aan de doelen zoals geformuleerd in deze woon- en
transformatievisie.

                                                  Vleugels van de stad                     Bestaande wijken                              Randen van de stad
 Woning/woonmilieu:
 •  Passend bij het woonmilieu/leefstijl,         Oranje - rood                            Groen - Blauw                                 Groen - Blauw
    architectonisch stedenbouwkundige             •     Creatief                           •   Traditioneel                              •     Traditioneel
    invulling                                     •     Collectief                         •   Praktisch                                 •     Praktisch
                                                  •     Stedelijk                                                                        •     Modern
                                                  •     Experimenteel                                                                    •     Luxe
 •    Levensloopgeschikt                          Wens                                     Ja, passend bij de wijk of directe omgeving   Wens
 •    Variatie in opbouw                          Alle segmenten: koop/huur (waaronder                                                   Alle segmenten: koop/huur (waaronder
                                                  sociale huur, middenhuur en sociale      Segmenten die ontbreken in de wijk:           sociale huur, middenhuur en sociale
                                                  koop), appartement/ grondgebonden,       •   Zie schema per wijk                       koop), appartement/ grondgebonden,
                                                  starter/doorstromer                                                                    starter/doorstromer
 •    Sociaal (huur en koop)                                    Ja, circa een kwart                      Zie schema per wijk                           Ja, circa een kwart
 •    Woonzorg                                                                             Locaties nabij basisvoorzieningen
                                                                                           Spreiding woonzorgvoorzieningen:
                                                                                           prioriteit in oost
 •  Duurzaamheid                                                  GPR 7 ↑                                       GPR 7                                   GPR 7 ↑
 Omgeving:
 •  Principes gezonde omgeving                                       Ja                                       Ja                                              Ja
 •  Innovatie en eigen initiatief                                    Ja                                       Ja                                              Ja
 •  Verbinding                                        In ontwerp zichtbare relaties met        In ontwerp zichtbare relaties met
                                                      binnenstad, stationsomgeving en          binnenstad, stationsomgeving en
                                                          naastgelegen woonwijken                  naastgelegen woonwijken
 •    Verstedelijking                                       > ca 70 woningen/ha                     Afhankelijk van de wijk                         <40 woningen/ha




512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem                                       32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Naar een Actieprogramma samen voor de stad
Eens in de twee jaar werken we op basis van deze visie een Actieprogramma
uit, met concrete activiteiten voor de komende drie tot vier jaar. Daarbij leggen
we prioriteit bij de opgaven die op dat moment actueel zijn. De eerste agenda
willen we in 2019 afronden.

In het Actieprogramma 2019 agenderen we de volgende onderwerpen:
• Het uitwerken van een volkshuisvestingskader – een raamovereenkomst –
     waarin we samen met Poort6 en HP6 prioriteiten voor jaarlijkse
     prestatieafspraken bepalen.
• De gebiedsgerichte uitwerking van de woon- en transformatievisie in
     wijkvisies, om zo richting te geven aan de ontwikkeling van het wonen in
     de wijken. Te denken is aan prioriteit bij de binnenstad en aan Gildenwijk,
     waarbij we in het laatste geval de relatie met de warmtetransitie leggen.
• Voorbereiding van de ontwikkeling van de vleugels van de stad, door
     plannen voor de Linge-oevers voor te bereiden. En een eerste verkenning
     te maken van de transformatie Schelluinsestraat.
• Er zijn verschillende concrete projecten en activiteiten vanuit deze woon-
     en transformatievisie waar nadere prioriteitstelling nodig is, zoals:
    o City-making
    o Omgevingsvisie met aandacht voor wonen en bereikbaarheid
    o Uitwerken mobiliteitsvisie
    o Woningmarktonderzoek en monitoring marktopnamecapaciteit en
         sociale huur
    o Verkenning instrumentarium voor realisatie en behoud woningen in
         sociale huur, middenhuur en goedkope koop, zoals doelgroepen-
         verordening




512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem                                33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>    o     Onderzoek naar financierbaarheid van maatregelen: kostenverhaal
          van mobiliteit, fondsvorming voor herstructureringsopgave
    o     Onderzoek inzet grondbeleidsinstrumenten om doelen te verwezen-
          lijken: bijvoorbeeld aankoop of vestigen voorkeursrecht
    o     Inzicht in behoefte aan standplaatsen
    o     Vaststellen beleidsregels Flex-wonen
    o     Onderzoeken toepassen starters-, duurzaamheids-, blijvers- en/of
          verzilveringslening
    o     Aanpak woonoverlast.
    o     Stimuleren toegankelijkheid/uitgankelijkheid van woning en woonom-
          geving, onder andere via informatievoorziening
    o     Onderzoeken inzet instrument GPR-gebouw voor borgen toeganke-
          lijkheid en energetische kwaliteit bij nieuwbouw en eventueel
          afsluiten convenant.
    o     Onderzoeken spreiding woonzorgvoorziening in de stad, en uitwerken
          afwegingskader wonen en zorg
    o     Stimuleren energetisch verbeteren bestaande woningvoorraad door
          informatievoorziening.




                                                                               Geraadpleegde en gepresenteerde bronnen:
                                                                               • Visiedocument GO2032, 2017
                                                                               • Woningmarktonderzoek gemeente Gorinchem, Stec, 2016
                                                                               • De Grote Omgevings Test Zuid-Holland, Springco, december 2018
                                                                               • Onderzoek Samen Voor Elkaar (inclusief bijlagen), Berenschot, januari
                                                                                   2019
                                                                               • Woonzorgwijzer, provincie Zuid-Holland, 2018
                                                                               • Analyse wonen met zorg, gemeente Gorinchem, 2018
                                                                               • BRP gemeente Gorinchem, 2019
                                                                               • BAG, gemeente Gorinchem, 2019
512.102 | Woon- en transformatievisie Gorinchem                           34
                                                                               • Woningvooraad CBS en Poort6, 2019

                                                                               •
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>