<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                   Participatieplan
                                                   windzoekgebieden
                                                   Alblasserwaard
                                                   Datum: 12 oktober 2023



                                                   Inleiding: verkennen van nieuwe locaties voor windenergie
                                                   In het voorjaar van 2023 is een verkenning gestart van nieuwe locaties voor windenergie in de regio
                                                   Alblasserwaard. Dit volgt uit de afspraken die zijn vastgelegd in een bestuursakkoord tussen RES-partners
                                                   Gorinchem, Molenlanden, de provincie Zuid-Holland, waterschap Rivierenland en de Rijksoverheid. Deze
                                                   verkenning heeft tot doel alternatieve locaties te vinden voor windenergie, ter vervanging van de eerder
Participatieplan windzoekgebieden Alblasserwaard




                                                   voorgestelde locaties Avelingen en A15-Oost in de RES 1.0.
                                                           Om te voldoen aan de windenergie-doelstellingen zijn er in totaal 6 tot 10 extra grote windturbines
                                                   nodig op het grondgebied van de gemeenten Gorinchem en Molenlanden. De verkenning heeft als doel om
                                                   voldoende geschikte locaties voor windenergie te vinden om bij te dragen aan de opgave in de RES 1.0.
                                                            Voor alle RES-partners is participatie een cruciaal aspect van de verkenning.
                                                   Er wordt een shortlist voorbereid met zoekgebieden die beide gemeenten verder zouden willen
                                                   onderzoeken. Deze lijst wordt eind november aan de gemeenteraden aangeboden in een gezamenlijke
                                                   vergadering. Als de raden instemmen met deze shortlist, dan gaat dit participatietraject van start voor de
                                                   hele Alblasserwaard met extra aandacht voor de specifieke locaties van de shortlist. Via een raadpleging
                                                   en klankbordgroepen gaan we in gesprek met bewoners over deze zoekgebieden voor wind. In
                                                   werkgroepen krijgen zij de gelegenheid om een advies op te stellen over ‘hun’ zoekgebied.

                                                   Doelen en uitgangspunten van dit participatieproces
                                                   We streven een zorgvuldig participatief proces na dat leidt tot bredere acceptatie van de uitkomsten van
                                                   het zoekproces en bijdraagt aan de legitimiteit van de keuzen die de raden maken. Dit proces heeft daarom
                                                   twee doelen:
                                                       1.   Zo goed als mogelijk alle belangen, zorgen en kansen in beeld te krijgen van een zo groot mogelijke
                                                            groep stakeholders/belanghebbenden per windzoeklocatie. Dit sluit aan bij de participatiedoelen
                                                            meedenken en -adviseren.
                                                       2.   Alle inwoners de gelegenheid geven om mee te doen en hun stem te laten horen. Een goede
                                                            representativiteit van de deelnemers helpt de politiek om het resultaat van de
                                                            participatieactiviteiten mee te wegen in de besluitvorming over de zoeklocaties voor windenergie.
                                                            Dit sluit aan bij de participatiedoelen meewerken en -weten.


           1                                       De uitgangspunten die wij hanteren bij het vormgeven van het participatieproces zijn:


                                                       1.   Distributieve rechtvaardigheid: in het participatieproces wordt expliciet aan de orde gesteld wat
                                                            een goede/eerlijke verdeling is van lusten en lasten. Dat gaat over gedeeld eigenaarschap maar
                                                            ook over maatschappelijke kosten en baten.
                                                       2.   Vertrouwde kennisbasis: we streven ernaar om met deelnemers aan het participatieproces tot een
                                                            acceptabele kennisbasis te komen, bijvoorbeeld over de (externe) effecten van windmolens en de
                                                            kwaliteiten van de zoekgebieden
                                                       3.   Responsiviteit: deelnemers kunnen hun waarden, voorkeuren en zorgen uiten. We laten zien dat
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                            we deze geluiden opvangen, wat we ervan leren en hoe we dit gebruiken in besluitvorming. We
                                                            laten ook zien hoe het voortraject doorwerkt in het ontwerp van dit traject.
                                                       4.   Stem geven: bewoners, bedrijven en mede-overheden kunnen participeren en hun stem laten
                                                            horen, bijvoorbeeld als er zorgen zijn over de impact en/of gevolgen van de ontwikkeling van
                                                            windturbines op hun directe woon-, leef- en werkomgeving. Deze specifieke zorgen en wensen
                                                            krijgen via participatie een stem in elk zoekgebied. Dit gaat ook op voor bewoners van andere
                                                            gemeenten.
                                                       5.   Procesinformatie: de besluitvormingsprocedure is helder voor deelnemers aan het
                                                            participatieproces. Wanneer worden welke besluiten door wie genomen? Welke besluiten zijn er
                                                            voorafgegaan. Welke plek neemt dit participatietraject in en wat gebeurt er met de uitkomsten?
                                                            Die informatie delen wij voortdurend met inwoners.
                                                       6.   Respectvolle behandeling: deelnemers aan het participatietraject ervaren dat zij op een
                                                            respectvolle manier worden behandeld door de onderzoekers en de betrokken gemeenten.
                                                            Bijvoorbeeld door het tijdig beantwoorden van vragen en door goed te luisteren.


                                                   Deze uitgangspunten komen terug in de aanpak wij hieronder hebben uitgewerkt.

                                                   Methode: online PWE raadpleging in combinatie met lokale adviesgroepen en klankborgroep
                                                   Het startpunt van dit participatietraject is het beleidsbesluit over shortlist van zoeklocaties door de
Participatieplan windzoekgebieden Alblasserwaard




                                                   gemeenteraden. Als dat akkoord is, dan combineren we de online raadplegingsmethode Participatieve
                                                   Waarde Evaluatie (PWE) met lokale adviesgroepen waarin inwoners meedenken over het ontwerp en de
                                                   interpretatie van de online raadpleging. We kiezen voor deze combinatie van een online raadpleging (maxi-
                                                   publiek) en lokale adviesgroepen (mini-publiek) omdat dit een aantal keren succesvol is gebleken. Het mini-
                                                   publiek zorgt voor diepgang en ervaren procedurele rechtvaardigheid. Het maxi-publiek zorgt voor
                                                   representatieve inzichten over waarden, voorkeuren en zorgen van inwoners. In het eindrapport
                                                   onderbouwen wij de representativiteit van de resultaten zodat de politiek de resultaten legitiem acht om
                                                   mee te wegen in het besluitvormingsproces.
                                                   Als laatste introduceren we ook een klankbordgroep. Hierin nemen belangenorganisaties deel die meer op
                                                   hoofdlijnen meekijken met het proces en een bijdrage leveren aan het ontwerp van de raadpleging. Dat
                                                   doen we om de relevantie van raadpleging voor hen te vergroten en commitment te krijgen voor de
                                                   uitkomsten.


                                                   Wat is een Participatieve Waarde Evaluatie (PWE)?
                                                   De essentie van een PWE is dat een keuzesituatie van een overheid zo goed mogelijk wordt nagebootst
                                                   waardoor burgers het dilemma kunnen doorleven. Op een laagdrempelige manier zien burgers het
                                                   vraagstuk, ze krijgen een overzicht van de gevolgen van de beleidsopties en de beperkingen te zien die er
                                                   zijn (bijv. beperkt budget of een minimale hoeveelheid opgewekte GWh elektriciteit). Vervolgens geven
                                                   burgers een advies inclusief een onderbouwing. Dit levert een scherp beeld op van hun voorkeuren, van
                                                   gemeenschappelijke waarden, hoe waarden volgens burgers moeten worden vertaald in beleid en welke
                                                   zorgen er achter weerstand zitten.
                                                   In Nederland zijn PWE’s toegepast rond klimaatbeleid, coronabeleid, transportbeleid en
                                                   waterveiligheidsbeleid. Een grote en diverse groep burgers deed mee aan deze PWE’s en de ruime
                                                   meerderheid van de deelnemers is positief over deze participatievorm. Meer informatie over de methode
2                                                  is te vinden via www.populytics.nl en www.tudelft.nl/pwe


                                                   Bruikbare resultaten door directe verbinding tussen tekentafel en keukentafel
                                                   Een kenmerk van de PWE methode is dat een keuzevraagstuk van een overheid zo goed mogelijk wordt
                                                   nagebootst waardoor inwoners het dilemma kunnen doorleven. Vervolgens wordt aan inwoners gevraagd
                                                   wat zij zouden adviseren als zij in de schoenen van de beleidsmaker zouden staan. Dit format zorgt ervoor
                                                   dat ‘de tekentafel’ en ‘de keukentafel’ met elkaar worden verbonden. In de PWE zien inwoners (de
                                                   keukentafel) welke afwegingen de ontwerpers en de beleidsmakers aan de tekentafel moeten maken.
                                                   Vanuit dit perspectief laten inwoners in hun advies weten aan de ontwerpers wat zij belangrijk vinden.
                                                   Welke waarden vinden zij het meest belangrijk? Hoe moeten deze worden vertaald naar concreet beleid?
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                   Welke beleidsopties geven burgers de voorkeur en onder welke voorwaarden? Welke zorgen hebben
                                                   burgers over beleidsopties? Als de ontwerpers aan de tekentafel plaatsnemen om varianten uit te werken,
                                                   kunnen zij gebruikmaken van de adviezen die vanuit de keukentafels zijn gegeven. Omdat inwoners in de
                                                   PWE hun waarden en voorkeuren uiten in de context van een keuzevraagstuk, levert dit ook concrete
                                                   handelingsperspectieven op. De uitkomsten van een PWE stellen ontwerpers en beleidsmakers in staat om
                                                   hun keuzes zo goed mogelijk te laten aansluiten bij de waarden, voorkeuren en zorgen van inwoners.


                                                   PWE sluit aan op participatiebehoeften van een grote en diverse groep burgers
                                                   Een sterk punt van PWE is dat de methode goed aansluit bij de participatiebehoeften van het ‘stille midden’.
                                                   De methode is laagdrempelig, deelname kost ongeveer 20 minuten en je kan meedoen waar



                                                   Activiteiten binnen het participatieproces
                                                   In dit deel beschrijven we de verschillenden activiteiten die we ondernemen in het participatieproces. We
                                                   hebben dit ook in een stroomschema gezet om een grafisch overzicht te geven van het proces en de
                                                   planning.
Participatieplan windzoekgebieden Alblasserwaard




                                                   Om de vaart erin te houden benutten we oktober en november om de raadpleging te ontwerpen en om te
                                                   inventariseren wie we zouden willen uitnodigen voor de lokale adviesgroepen. We maken gebruik van de
                                                   kennis van de beide gemeentelijke organisaties, de provinciale organisatie, RES-organisatie en
                                                   maatschappelijke organisaties uit de klankbordgroep RES. In feite start de participatie daarmee al eerder,
                                                   maar met een beperkt aantal partijen. De periode november – december benutten we om een vertrouwde
                                                   kennisbasis samen te stellen, zodat bewoners goed geïnformeerd aan de raadpleging kunnen meedoen


                                                   Klankbordgroep en adviesgroepen: samenstellen en uitnodigen
                                                   Nadat het beleidsbesluit over de shortlist van zoeklocaties door de gemeenteraden is genomen, nodigen
3
                                                   we inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties uit om deel te nemen aan de adviesgroepen rond
                                                   de zoekgebieden. De vraag die we hen stellen is drieledig: om mee te denken over het ontwerp van de
                                                   raadpleging, om de uitkomsten te interpreteren en om een advies te formuleren over hun zoekgebied. Het
                                                   is belangrijk om de scope van de advisering tijdig te kennen. We bereiden dat voor in een werksessie met
                                                   het RES team.
                                                   Voorafgaand aan het besluit brengen we alvast in kaart hoeveel adviesgroepen we willen instellen en wie
                                                   voor de groepen in aanmerking komen. De adviesgroepen zijn geformeerd rond de windzoekgebieden van
                                                   de shortlist. Er kunnen bewoners aan deelnemen, wijkraden, bedrijven, instellingen en bewoners van
                                                   buurgemeenten. De klankbordgroep is meer algemeen van karakter en biedt plaats aan
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                   belangenvertegenwoordigers van bijvoorbeeld natuurorganisaties, LTO, actiegroepen en partijen die
                                                   breder naar het gebied kijken. Gemeenten hebben de kennis en contacten om snel te in te kunnen schatten
                                                   wie relevant zijn voor welke groep. De uitnodiging om deel te nemen aan een van deze groepen wordt
                                                   gestuurd namens het bestuur van de betreffende gemeente.


                                                   Gezamenlijke werksessie adviesgroepen en klankbordgroep
                                                   In januari organiseren we een gezamenlijke werksessie met de klankbordgroep en adviesgroepen waarin
                                                   we het concept van de raadpleging bespreken. De verschillende keuzetaken worden op posters
                                                   gepresenteerd. Deelnemers geven feedback op de concept-keuzetaken van de raadpleging. Missen we
                                                   bepaalde opties en consequenties? Zijn de opties op de juiste manier geformuleerd? Is de raadpleging
                                                   toegankelijk genoeg voor een brede groep inwoners (ook voor praktisch geschoolden)? Tijdens de
                                                   werksessie staan we met name stil bij het derde onderdeel van de raadpleging (zie kader hieronder), want
                                                   de inhoud hiervan kan mogelijk per zoekgebied verschillen. Deze werksessie zorgt ervoor dat we geen
                                                   perspectieven op het vraagstuk missen en onze ervaring is dat de raadpleging als legitiem en representatief
                                                   wordt gezien als bewoners, bedrijven en organisaties op deze manier worden betrokken.

                                                   Voorstel voor concept van de PWE raadpleging
                                                   Op basis van de tussentijdse resultaten van de enquête en onze ervaringen in andere trajecten denken
                                                   wij dat de PWE zou moeten bestaan uit drie onderdelen, maar dit kan uiteraard tijdens de verschillende
Participatieplan windzoekgebieden Alblasserwaard




                                                   ontwerpsessie worden.

                                                   - Deel 1: wat vind je van de argumenten van de gemeenten om windmolens te bouwen?
                                                   - Deel 2: hoe vind je dat de gemeenten effecten van windmolens moeten afwegen?
                                                   - Deel 3: waar moeten de gemeenten volgens jou vooral rekening mee houden bij keuzes over windmolens?


                                                   Onze ervaring is dat het goed is om in het eerste deel van de raadpleging te vragen om de argumenten van
                                                   de gemeenten/overheden om windmolens te bouwen te laten beoordelen door deelnemers. Ook al
                                                   hebben sommigen dit al gedaan in de enquête. Zowel voorstanders als tegenstanders van windmolens
                                                   ervaren dit als een prettig startpunt en je krijgt als gemeenten inzicht in de mate waarin verschillende
                                                   argumenten worden gesteund door verschillende groepen in de bevolking.
                                                   In het tweede deel van de raadpleging krijgen deelnemers een aantal keer twee verschillende aanpakken
                                                   voor het bouwen van windmolens te zien. Zij krijgen niet te zien wat de aanpak precies is, maar voor beide
                                                   aanpakken krijgen zij wel inzicht in de gevolgen. Steeds moeten deelnemers aangeven welke aanpak hun
                                                   voorkeur heeft. Op basis van deze keuzes kunnen we afleiden hoe deelnemers verschillende gevolgen van
                                                   windmolens ten opzichte van elkaar afwegen. Hoe wegen inwoners geluidseffecten voor X huishoudens af
                                                   tegenover Y effecten op de natuur en Z kosten? Deze informatie kan als afwegingskader door de
                                                   gemeenteraad worden gebruikt en dus dienen als beslisinformatie bij het selecteren van zoekgebieden.
                                                   In het derde deel van de raadpleging krijgen deelnemers verschillende doelen te zien waar de gemeenten
                                                   rekening mee kunnen houden bij het maken van keuzes over windmolens. Vervolgens krijgen zij de vraag
                                                   om 50 punten te verdelen over deze doelen. Doelen die ze belangrijk vinden geven ze meer punten dan
                                                   doelen die ze minder belangrijk vinden. Vervolgens wordt gevraagd om de keuzes toe te lichten. Op basis
                                                   van deze keuzes kunnen beleidsmakers afleiden hoe deelnemers verschillende doelen (bijv. verdeel
                                                   windmolens zo gelijk mogelijk over de gemeenten, zorg dat mensen die in de buurt van windmolens wonen
                                                   zoveel mogelijk financieel voordeel hebben, zorg ervoor dat mensen die al veel overlast hebben worden
4
                                                   ontzien) ten opzichte van elkaar wegen.


                                                   Reflectie op de 95% versie van de raadpleging door klankbordgroep, adviesgroepen en raadsleden
                                                   In februari leggen we de 95% versie van de PWE voor aan de verschillende groepen en raadsleden die
                                                   betrokken zijn bij het participatietraject. We verwerken de laatste feedback en laten de teksten controleren
                                                   door een taalbureau op B1 niveau. Het doel van deze activiteit is om te laten zien hoe de eerdere feedback
                                                   is verwerkt en om een laatste check uit te voeren. De betrokkenheid van de raden is belangrijk, omdat de
                                                   raadpleging van en voor iedere inwoner is.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                   Bewoners nemen deel aan de PWE-raadpleging
                                                   Vanaf mid-februari staat de raadpleging een maand lang online. Alle inwoners kunnen de gemeenten
                                                   adviseren via de PWE-raadpleging. We werken met een combinatie van een gesloten en een open
                                                   raadpleging. In de gesloten raadpleging kan een representatieve steekproef deelnemen. 5000 adressen
                                                   worden geloot en uitgenodigd via een brief om deel te nemen. Dit geeft een representatief beeld van de
                                                   voorkeuren van inwoners. Naast een representatieve raadpleging is er ook een open raadpleging en deze
                                                   is voor iedereen toegankelijk, zodoende kan iedereen die wil meedoen en zijn/haar voorkeuren doorgeven.


                                                   Werving van deelnemers
                                                   In de periode dat de raadpleging kan worden ingevuld is de werving van respondenten cruciaal. Een heldere
                                                   en transparante communicatieaanpak is een belangrijke succesfactor voor de inclusiviteit van het
                                                   onderzoek, de werving van deelnemers aan de raadpleging en de acceptatie van de uitkomsten. De ervaring
                                                   leert dat de betrokkenheid en beschikbare capaciteit van het communicatieteam van de betrokken
                                                   overheden een grote meerwaarde heeft. Wij leveren basismaterialen aan die kunnen worden ingezet in de
                                                   communicatiecampagne. Daarnaast roepen we de leden van de adviesgroepen en de klankbordgroep op
                                                   om respondenten te werven onder hun achterbannen, buren, huisgenoten, klanten en leden.


                                                   Rapportage en bespreking met klankbordgroepen
                                                   We brengen in kaart hoe verschillende groepen inwoners de effecten en doelen van keuzes rond
Participatieplan windzoekgebieden Alblasserwaard




                                                   windenergie wegen. We stellen vast wat bewoners (het meest) belangrijk vinden bij het kiezen van locaties
                                                   voor windenergie. Vanuit de kwalitatieve onderbouwingen van deelnemers maken we een
                                                   argumentenkaart. We destilleren (rechtvaardigheids)principes die belangrijk gevonden worden door
                                                   bewoners, we achterhalen welke waarden er achter bezwaren en zorgen van bewoners zitten en we
                                                   definiëren kansen die bewoners zien. Ook kijken we welke adviezen bewoners hebben om waarden
                                                   concreet door te vertalen in beleid. We maken ook een onderscheid per zoeklocatie om zo de sentimenten
                                                   per locatie objectief in beeld te brengen.
                                                             We verzamelen de resultaten in een bondig en beeldend rapport dat zowel de belangrijkste
                                                   kwantitatieve als kwalitatieve resultaten van het participatieproces samenvat, uitgesplitst per
                                                   shortlistlocatie. De resultaten worden gepresenteerd aan de lokale adviesgroepen. Het meest efficiënt is
                                                   om een brede bijeenkomst te organiseren met een plenaire presentatie en vervolgens sessies per
                                                   adviesgroep. De adviesgroepen gebruiken de resultaten van de raadpleging bij het formuleren van hun
                                                   adviezen.


                                                   Opstellen adviezen en aanbevelingen
                                                   Wij ondersteunen de lokale adviesgroepen bij het uitwerken van hun aanbevelingen aan de
                                                   gemeenteraden over de windzoekgebieden. Deze adviezen kunnen worden gebruikt in toekomstige
                                                   besluitvorming. We verwachten dat er gebiedskenmerken zullen zijn waar de initiatiefnemer rekening mee
                                                   heeft te houden bij de ontwikkeling van duurzame energie. Uit ervaring weten we dat de groepen zullen
                                                   willen adviseren over de manier waarop een eventuele ontwikkeling plaatsvindt. We helpen de
                                                   beleidsmakers bij het schrijven van een notitie die na afloop van het traject aan de deelnemers van de
                                                   raadpleging wordt gestuurd (als zij een emailadres hebben achtergelaten).

                                                   Aanbieden aan gemeenteraad
5                                                  Om dit participatietraject af te ronden bieden de adviesgroepen hun aanbevelingen aan de gemeenteraden
                                                   aan. Samen met de eindrapportage van de raadpleging. De Provinciale Staten hebben aangegeven dat zij
                                                   ook op de hoogte gebracht willen worden. In een goed participatietraject wordt door de overheid
                                                   teruggekoppeld welke lessen er zijn geleerd uit het participatietraject en idealiter ook wat er met de
                                                   uitkomsten wordt gedaan (responsiviteit). Dat is op het moment van aanbieden nog niet duidelijk. In ieder
                                                   geval is het dan wel goed om helder te maken hoe de adviezen een rol spelen in verdere besluitvorming
                                                   over de ontwikkeling van wind in de Alblasserwaard. In het bijzonder hoe de adviezen van de adviesgroepen
                                                   zijn meegewogen in het besluit van de gemeenteraden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>