<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Nader onderzoek vleermuizen, huismus en gierzwaluw
In het kader van de Wet natuurbescherming
Plangebied: Complex 504, 515 en 518, Gorinchem
Opsteller(s): M.J.A. van der Neut
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre> Nader onderzoek vleermuizen, huismus en gierzwaluw
 In het kader van de Wet natuurbescherming
 Ondertitel                               Plangebied: Complex 504, 515 en 518,
                                          Gorinchem
 Opsteller(s)                             M.J.A. van der Neut
 Datum                                    25-09-2020
 Versienummer                             01
 Rapportkenmerk                           ER20200918v01
 Aantal pagina's                          37
 Opdrachtgever                            Poort 6
 Contactpersoon                           R. Duinker
 Kwaliteitscontroleur                     F. van der Lans
 Wijze van citeren                        Neut, M.J.A. van der. 2020. Nader
                                          onderzoek vleermuizen, huismus en
                                          gierzwaluw. In het kader van de Wet
                                          natuurbescherming Plangebied: Complex
                                          504, 515 en 518, Gorinchem. Kenmerk
                                          ER20200918v01. Ecoresult B.V., Dordrecht.
 Ecoresult B.V.
 Van Ravesteyn-erf 156
 3315 DK Dordrecht
 078 75 184 12
 info@ecoresult.nl
 www.ecoresult.nl
© copyright Ecoresult B.V. 2020
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt
door middel van druk, fotokopie, microfilm of welke wijze dan ook, zonder
voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteursrechthebbende.
Ecoresult B.V. kan door opdrachtgever niet aansprakelijk worden gesteld voor schade
die voortvloeit uit gebruik van data of gegevens of door toepassing van
aanbevelingen en conclusies, die zijn opgenomen in deze rapportage.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>INHOUDSOPGAVE
1 Inleiding........................................................................................................................................ 5
  1.1 Aanleiding............................................................................................................................... 5
  1.2 Onderzoeksvragen.................................................................................................................5
  1.3 Leeswijzer............................................................................................................................... 5
2 Beschrijving plangebied...............................................................................................................7
  2.1 Algemeen............................................................................................................................... 7
  2.2 Beschrijving............................................................................................................................ 8
  2.3 Geplande ingrepen................................................................................................................. 8
    2.3.1 Omschrijving werkzaamheden..........................................................................................8
    2.3.2 Werkplanning, werktijden en realisatieperiode..................................................................8
    2.3.3 Methode uitvoering: materieel en werkwijze.....................................................................8
    2.3.4 (ontwerp-)tekening............................................................................................................ 8
3 Onderzoek beschermde soorten.................................................................................................9
  3.1 Werkwijze................................................................................................................................ 9
  3.2 Navolgbaarheid onderzoek..................................................................................................11
    3.2.1 Algemeen....................................................................................................................... 11
    3.2.2 Huismus.......................................................................................................................... 11
    3.2.3 Gierzwaluw..................................................................................................................... 11
    3.2.4 Vleermuizen.................................................................................................................... 11
4 Resultaten nader onderzoek......................................................................................................13
  4.1 Vleermuizen.......................................................................................................................... 13
    4.1.1 Gewone dwergvleermuis................................................................................................14
    4.1.2 Laatvlieger...................................................................................................................... 15
  4.2 Ruige dwergvleermuis.......................................................................................................... 16
    4.2.1 Rosse vleermuis.............................................................................................................. 18
  4.3 Huismus................................................................................................................................ 19
  4.4 Gierzwaluw........................................................................................................................... 21
  4.5 Conclusie onderzoeksresultaten...........................................................................................22
5 Effectbeoordeling....................................................................................................................... 25
  5.1 Gewone dwergvleermuis......................................................................................................25
  5.2 Ruige dwergvleermuis.......................................................................................................... 25
  5.3 Laatvlieger............................................................................................................................ 25
  5.4 Rosse vleermuis................................................................................................................... 26
  5.5 Huismus................................................................................................................................ 26
  5.6 Gierzwaluw........................................................................................................................... 26
  5.7 Voorwaarden voor ontheffing................................................................................................27
6 Maatregelen............................................................................................................................... 29
  6.1 Paar- en zomerverblijfplaats gewone dwergvleermuis.........................................................29
    6.1.1 Huismus.......................................................................................................................... 30
    6.1.2 Gierzwaluw..................................................................................................................... 31
7 Conclusies en aanbevelingen....................................................................................................33
  7.1 Conclusies............................................................................................................................ 33
  7.2 Aanbevelingen...................................................................................................................... 34
8 Geraadpleegde bronnen............................................................................................................ 35
  8.1 Internet................................................................................................................................. 35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>1        Inleiding
1.1      Aanleiding
In opdracht van Poort 6 heeft Ecoresult B.V. een nader onderzoek naar vleermuizen,
huismus en gierzwaluw uitgevoerd in het plangebied: Complex 504, 515 en 518, te
Gorinchem. Aanleiding voor dit onderzoek is een quickscan door stadsecoloog dhr. Johan
Sterk, waarin is gesteld dat het plangebied potentieel geschikt is voor voortplantings- en
vaste rust- en verblijfplaatsen van huismus, gierzwaluw en vleermuizen (gewone
dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis en laatvlieger). Zodoende was nader onderzoek
naar deze soortgroepen noodzakelijk om te vast te stellen of deze soorten inderdaad
aanwezig zijn en zo ja, hoe in het kader van de Wet natuurbescherming gehandeld dient te
worden. In voorliggende rapportage worden de onderzoeksresultaten beschreven.
De resultaten van voorliggende rapportage zijn drie jaar geldig. Mochten de voorgenomen
ontwikkelingen wijzigen dient het onderzoek te worden geactualiseerd.
1.2      Onderzoeksvragen
In het onderzoek worden 5 onderzoeksvragen beantwoord:
    1. Zijn huismus, gierzwaluw en/of vleermuizen aanwezig?
    2. Welke functie(s) heeft het object of het gebied voor huismus, gierzwaluw en/of
        vleermuizen?
    3. Blijft de functionaliteit van de voortplantingsplaatsen, vaste rust- of verblijfplaatsen
        en/of het essentiële functionele leefgebied behouden?
    4. Is ontheffing op de Wet natuurbescherming noodzakelijk?
    5. Welke eigenschappen van het object of gebied moeten gemitigeerd of
        gecompenseerd worden?
1.3      Leeswijzer
In deze rapportage worden allereerst het plangebied en de geplande activiteiten
beschreven. Hierna volgt een beschrijving van de werkwijze van het onderzoek, de
resultaten van het onderzoek en een effectbepaling van de geplande werkzaamheden.
Aansluitend wordt beschreven welke maatregelen genomen dienen te worden negatieve
effecten te voorkomen of te verminderen. Er wordt afgesloten met de conclusies en
                                                                                                5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>aanbevelingen.
6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>2        Beschrijving plangebied
2.1      Algemeen
Het plangebied is gelegen in het midden van de gemeente Gorinchem, Provincie Zuid-
Holland. Het betreft de complexen 504, 515 en 518 bestaande uit ééngezinswoningen
gelegen aan het Schrijverslaantje, Van Gochstraat, HP de Biestraat en de Marinus
Spronklaan (zie Afbeelding 4). Tot het plangebied wordt enkel de bebouwing gerekend.
Openbare wegen en openbaar groen worden buiten beschouwing gelaten tenzij dit van
bijzondere waarde is voor de effectenbeoordeling: Hier worden geen werkzaamheden
uitgevoerd.
Afbeelding 1. Ligging van het plangebied (rood omlijnd). Voor de regionale ligging, zie kaartinzet
rechtsboven. Bron: PDOK
                                                                                                   7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>2.2      Beschrijving
    •  Het plangebied betreft ééngezinswoningen met twee woonlagen en een kleine
       zolder.
    •  De bebouwing kent een dakpannen zadeldak met dakkapellen, stenen schoorstenen
       en uitpandige regenpijpen.
    •  De muren zijn opgebouwd uit baksteen. Op enkele plaatsen bevinden zich
       openingen in het gebouwoppervlak: open stootvoegen en kieren bij de aansluiting
       van het dak op de gevel.
    •  Alle woningen zijn (voor zover vast kunnen stellen) bewoond.
    •  Opgaande begroeiing maakt geen onderdeel uit van het plangebied. In de (kleine)
       tuinen staan cultivars en heggen.
    •  Open water (watergangen, poelen etc.) en vochtige tot natte terreinen
       (natuurvriendelijke oevers etc.) zijn afwezig binnen het plangebied.
    •  Gazons met solitaire bomen en plantsoenen zijn in de directe omgeving aanwezig.
    •  Verlichting is aanwezig in de vorm van straatverlichting (in de directe omgeving).
2.3      Geplande ingrepen
2.3.1       Omschrijving werkzaamheden
De complexen zullen gesloopt worden en op locatie verschijnt nieuwbouw.
2.3.2       Werkplanning, werktijden en realisatieperiode
Een gedetailleerde planning is nog niet beschikbaar. Een doorlooptijd van de werkzaamheden is
nog niet bekend. De planning is deels afhankelijk van de conclusies uit voorliggende
rapportage.
2.3.3       Methode uitvoering: materieel en werkwijze
De exacte invulling is nog niet bekend. Voor voorliggende rapportage wordt uitgegaan van
sloop.
2.3.4       (ontwerp-)tekening
De werkzaamheden betreffen sloop en nieuwbouwwerkzaamheden. Een ontwerptekening is
niet beschikbaar.
8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>3         Onderzoek beschermde soorten
3.1       Werkwijze
De volgende soorten/soortgroepen zijn onderzocht:
Huismus: Onderzoek naar de aanwezigheid van vaste rust- en verblijfplaatsen en
               functioneel leefgebied van huismus binnen het plangebied conform de
               condities en methodiek van het Kennisdocument Huismus1.
Gierzwaluw:              Het onderzoek naar aanwezigheid van vaste rust- en verblijfplaatsen
                van gierzwaluw is uitgevoerd conform de condities en methodiek van het
                Kennisdocument Gierzwaluw2.
Vleermuizen:             Onderzoek naar de aanwezigheid van vaste rust- en verblijfplaatsen
                en voortplantingsplaatsen van vleermuizen (gewone dwergvleermuis,
                laatvlieger en ruige dwergvleermuis) binnen het plangebied conform de
                condities en methodiek van het meest actuele vleermuisprotocol
                (Vleermuisprotocol 2017).
In Tabel 1, Tabel 2 en Tabel 3 wordt een overzicht gegeven van de onderzoeksmomenten,
weersomstandigheden en betrokken ecologisch deskundigen tijdens de uitgevoerde
veldonderzoeken. Alle betrokken deskundigen hebben aantoonbare ervaring op het gebied
van inventariseren van huismus, gierzwaluw en vleermuizen. De veldbezoeken zijn
uitgevoerd onder goede weersomstandigheden, conform de Kennisdocumenten Huismus
en Gierzwaluw, en het Vleermuisprotocol 2017.
1   https://www.bij12.nl/onderwerpen/natuur-en-landschap/kennisdocumenten-soorten-ontheffingen-
    wet-natuurbescherming/
2   https://www.bij12.nl/onderwerpen/natuur-en-landschap/kennisdocumenten-soorten-ontheffingen-
    wet-natuurbescherming/
                                                                                                9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Veldbezoek                                                                                                                                        Temperatuur (°C)                             Neerslag (mm)             Windkracht (Bft)
             Datum        Soort            Type onderzoek               Moment        Zonop/zononder      Onderzoeker
                                           Voortplantingsplaatsen,
                                           vaste rust- en
                                           verblijfplaatsen en
 1           09-05-2019   Huismus          functioneel leefgebied       11u45 – 15u15 Zon op: 05u57       B. Verhoeven                              12                                              0                   3ZW
                                           Voortplantingsplaatsen,
                                           vaste rust- en
                                           verblijfplaatsen en
 2           28-05-2019   Huismus          functioneel leefgebied       16u00 – 18u00 Zon op: 05u31       E. Bakker                                 11                                              0                     2N
                                           Voortplantingsplaatsen,
                                           vaste rust- en
                                           verblijfplaatsen en
 3           07-06-2019   Huismus          functioneel leefgebied       09u00 – 11u00 Zon op: 05u23       E. Bakker                                 14                                              0                   4ZO
                                           Voortplantingsplaatsen,
                                           vaste rust- en
                                           verblijfplaatsen en
 4           18-06-2019   Huismus          functioneel leefgebied       09u30 – 11u30 Zon op: 05u20       B. Verhoeven                              25                                              0                     1N
Tabel 1. Onderzoeksmomenten huismusonderzoek en weergegevens met eigen waarnemingen in het
veld.
Veldbezoek                                                                                                                     Temperatuur (°C)                                         Neerslag (mm)                   Windkracht (Bft)
             Datum        Soort        Type onderzoek                   Moment        Zonop/zononder     Onderzoeker
                                       Voortplantingsplaatsen, vaste
                                       rust- en verblijfplaatsen en                                      C. Fokker en E.
 1           25-05-2020   Gierzwaluw   functioneel leefgebied        20u15 – 22u15    Zon onder: 21u42   Teijgeler               16                                                         0                           ZW2
                                       Voortplantingsplaatsen, vaste
                                       rust- en verblijfplaatsen en                                      C. Fokker en E.
 2           24-06-2020   Gierzwaluw   functioneel leefgebied        20u35 – 22u35    Zon onder: 22u03   Teijgeler               27                                                         0                           ZW2
                                       Voortplantingsplaatsen, vaste
                                       rust- en verblijfplaatsen en                                      B. Verhoeven en
 3           09-07-2020   Gierzwaluw   functioneel leefgebied        20u30 – 22u30    Zon onder: 21u58   M. Bouwmeester          18                                                         0                           ZW1
Tabel 2. Onderzoeksmomenten gierzwaluwonderzoek en weergegevens met eigen waarnemingen in
het veld.
                                                                         Zonsondergang/                                                                              Temperatuur (ºC)                   Neerslag (mm)    Windkracht (Bft)
Datum            Type onderzoek              Onderzoek                   opgang                Moment            Onderzoekers
                 Vleermuizen – Gewone
                 dwergvleermuis en Ruige     Massa                                                               B. Verhoeven en
07-08-19         dwergvleermuis              winterverblijfplaatsen      Zonsondergang: 21u20 00u00 – 02u00      E. Bakker                                             17                                   0           ZW2
                 Vleermuizen – Gewone        Paarverblijfplaatsen,
                 dwergvleermuis en Ruige     Winterverblijfplaatsen ,                                            B. Verhoeven en
21-08-19         dwergvleermuis              functioneel leefgebied      Zonsondergang: 21u52 00u00 – 02u00      E. Bakker                                             14                                   0           ZW1
                 Vleermuizen – Gewone        Paarverblijfplaatsen,
                 dwergvleermuis en Ruige     Winterverblijfplaatsen ,                                            B. Verhoeven en
10-09-19         dwergvleermuis              functioneel leefgebied      Zonsondergang: 20u07 21u30 – 23u30      E. Bakker                                                8                                 0            W1
                 Vleermuizen – Gewone        Zomer-,                                                             K. de Vries, M. de
                 dwergvleermuis en Ruige     kraamverblijfplaatsen,                                              Haan en E.
19-05-20         dwergvleermuis              functioneel leefgebied      Zonsopgang: 05u41     03u40 – 05u40     Teijgeler                                             11                                   0           NW2
                 Vleermuizen – Gewone        Zomer-,                                                             C. Fokker, B.
                 dwergvleermuis en Ruige     kraamverblijfplaatsen,                                              Verhoeven en E.
25-05-20         dwergvleermuis              functioneel leefgebied      Zonsondergang: 21u42 21u45 – 23u45      Teijgeler                                             14                                   0           ZW1
                 Vleermuizen – Gewone        Zomer-,                                                             C. Fokker, B.
                 dwergvleermuis en Ruige     kraamverblijfplaatsen,                                              Verhoevenn en E.
24-06-20         dwergvleermuis              functioneel leefgebied      Zonsondergang: 22u03 22u45 – 00u05      Teijgeler                                             20                                   0           ZW1
Tabel 3. Onderzoeksmomenten vleermuisonderzoek en weergegevens met eigen waarnemingen in
het veld.
10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>3.2       Navolgbaarheid onderzoek
3.2.1        Algemeen
Het onderzoek is uitgevoerd volgens de voor die soort(groep) geldende standaarden. De
onderzoeksperiode voor al de betreffende soorten is optimaal. De inventarisatie blijft echter
een steekproef. Het is dan ook mogelijk dat soorten en functies niet waargenomen zijn,
terwijl dat ze op een ander tijdstip wel aanwezig zijn. Dit is echter acceptabel, de Wet
natuurbescherming vraagt een initiatiefnemer om alles te doen wat redelijkerwijs van hem
verwacht kan worden. Met de gekozen methode en inspanning is hieraan dan ook
voldoende invulling gegeven.
3.2.2        Huismus
Gedurende het huismusonderzoek is een gebied onderzocht dat groter was dan het
plangebied. Voor het onderzoek is de aandacht hoofdzakelijk uit gegaan naar het
plangebied. De totale populatie huismussen rondom het plangebied is derhalve niet volledig
onderzocht.
3.2.3        Gierzwaluw
Gedurende het gierzwaluwonderzoek is een gebied onderzocht dat groter was dan het
plangebied. Hierbij zijn tevens woonblokken buiten het plangebied onderzocht op de
aanwezigheid van gierzwaluw. Aanwezige vaste rust- en verblijfplaatsen in deze
woonblokken zijn meegenomen in het onderzoek. Voor het onderzoek is de aandacht
hoofdzakelijk uit gegaan naar het plangebied. De totale populatie gierzwaluwen rondom het
plangebied is derhalve niet volledig onderzocht.
Door ervaring met gierzwaluwonderzoek in de afgelopen jaren door heel Nederland is
duidelijk geworden dat de gierzwaluwen in veel gevallen nog invliegen na zonsondergang.
De meeste activiteit is in de schemer/voor zonsondergang. Door het onderzoek naar
gierzwaluw af te breken op zonsondergang (conform het Kennisdocument Gierzwaluw)
kunnen derhalve vaste rust- en verblijfplaatsen worden gemist. Omwille van de
onderzoeksresultaten is er bewust gekozen om de onderzoekstijden voor
gierzwaluwonderzoek te verleggen van 1,5 uur voor zonsondergang tot een half uur na
zonsondergang.
3.2.4        Vleermuizen
Het is aannemelijk dat te allen tijde 75% van het plangebied te goed te overzien was. Het
                                                                                            11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>plangebied had een overzichtelijke indeling met lange kijklijnen. Ook liepen de twee/ drie
ervaren onderzoekers contant rond waardoor zij konden inspelen op de actuele situatie.
Vanaf de belangrijke observatie knooppunten konden zowel de lange delen van de
complexen als de kopgevels goed worden overzien. Voor het onderzoek naar
paarverblijfplaatsen en massawinterverblijfplaatsen waren twee onderzoekers voldoende.
Het baltsgedrag en zwermgedrag wordt vertoond voor langere perioden op een avond.
Door constant door het plangebied heen en weer te lopen kan in een kort tijdsbestek het
aantal en de locatie van de paarterritoria worden gelokaliseerd.
Gedurende de ronden in de periode mei- juli lag met name de focus van het onderzoek met
name op het plangebied. Gedurende de najaarsronden is een groter gebied rondom het
plangebied onderzocht op aanwezigheid van vaste rust- en verblijfplaatsen.
12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>4        Resultaten nader onderzoek
4.1      Vleermuizen
Gedurende de veldonderzoeken zijn in totaal vier vleermuissoorten waargenomen (zie
Afbeelding 4):
    • Gewone dwergvleermuis
    • Ruige dwergvleermuis
    •   Laatvlieger
    •   Rosse vleermuis
Afbeelding 2. Waargenomen vleermuissoorten in en rond plangebied (Bron: Openstreetmaps) .
                                                                                          13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>4.1.1       Gewone dwergvleermuis
Tijdens alle veldbezoeken in het kader van het vleermuisonderzoek (zie Tabel 3) werden 68
waarnemingen van gewone dwergvleermuizen verricht (zie Afbeelding 5); 50 in het voorjaar
en 18 in het najaar.
Afbeelding 3. Waarnemingen van gewone dwergvleermuis en waargenomen gedrag. Kaartbron:
Openstreetmaps.
Vaste rust- en verblijfplaatsen
    •   Binnen het plangebied zijn twee zomerverblijfplaatsen en drie paarverblijfplaatsen
        aanwezig. Zie Tabel 4 voor de precieze locatie van deze verblijfplaatsen. De
        precieze locatie van paarverblijfplaatsen is veelal onduidelijk en betreft een indicatie
        op basis van waargenomen (balts)gedrag.
    •   Buiten het plangebied zijn drie paarverblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis
        aangetroffen. Deze verblijfplaatsen bevinden zich aan de Fazantenspoor, Van
        Zomerenlaan en de Dirck Franckenszoon Pauwstraat. Zie verder Tabel 4.
14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Type verblijfplaats    Datum       Locatie/Gevel               Locatie / Opmerkingen
                                                               Precieze locatie onbekend, nabij de dakrand
Paarverblijfplaats     21-08-19    Van Gochstraat              of onder dakpannen vormt de meest
                                                               waarschijnlijke locatie
                                                               Precieze locatie onbekend, nabij de dakrand
Paarverblijfplaats     21-08-19    H.P. de Biestraat           of onder dakpannen vormt de meest
                                                               waarschijnlijke locatie
                                   Rond hoek Marinus           Precieze locatie onbekend, nabij de dakrand
Paarverblijfplaats     12-09-19    Spronklaan en Van           of onder dakpannen vormt de meest
                                   Zomerenlaan                 waarschijnlijke locatie
                                   Schrijverslaantje 1
Zomerverblijfplaats    19-05-20                                Onder vierde noordelijke kantpan vanaf onder
                                   Kopgevel oost
                                   Marius Spronklaan 21
Zomerverblijfplaats    19-05-20                                Links onder dakgoot, links van regenpijp
                                   Voorgevel
                                                               Verblijfplaats bevindt zich rond dit adres nabij
Paarverblijfplaats     10-09-19    Fazantenspoor 33
                                                               dakrond of onder dakpannen
                                                               Precieze locatie onbekend, nabij de dakrand
Paarverblijfplaats     10-09-19    Van Zomerenlaan 24-36       of onder dakpannen, of in vleermuiskast,
                                                               vormt de meest waarschijnlijke locatie
                                                               Precieze locatie onbekend, nabij de dakrand
                                   Dirck Franckenszoon
Paarverblijfplaats     21-08-19                                of onder dakpannen vormt de meest
                                   Pauwstraat
                                                               waarschijnlijke locatie
Tabel 4. De locaties van de aangetroffen vaste rust- en verblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis
binnen en buiten het plangebied. Met grijs aangegeven de vaste rust- en verblijfplaatsen buiten het
plangebied.
Functioneel leefgebied
    •    Het plangebied wordt slechts marginaal als vliegroute gebruikt. De dieren maken
         gebruik van allerlei structuren rondom het plangebied. Ze maken diffuus van het
         gebied gebruik als vliegroute zonder duidelijke structuren te volgen. Het plangebied
         maakt derhalve geen essentieel deel uit van vliegroutes.
    •    Het plangebied wordt slechts marginaal als foerageergebied gebruikt. De dieren
         maken gebruik van allerlei structuren rondom het plangebied, zoals de groenstrook
         aan de Van Zomerenlaan. Ze maken diffuus van het gebied gebruik als vliegroute
         zonder duidelijke structuren te volgen. Het plangebied maakt derhalve geen
         essentieel deel uit van essentieel foerageergebied.
4.1.2           Laatvlieger
Tijdens alle veldbezoeken in het kader van het vleermuisonderzoek (Tabel 4) werden 7
waarnemingen van laatvlieger verricht (zie Afbeelding 6); vier in het voorjaar en drie in het
najaar.
                                                                                                            15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Afbeelding 4. Waarnemingen van laatvlieger en waargenomen gedrag, één waarneming van een
overvliegend dier valt buiten de kaart. Kaartbron: Openstreetmaps.
Vaste rust- en verblijfplaatsen
    •   In het plangebied zijn geen vaste rust- en verblijfplaatsen van laatvlieger
        aangetroffen.
    •   Buiten het plangebied zijn geen vaste rust- en verblijfplaatsen van laatvlieger
        aangetroffen.
Functioneel leefgebied
    •   Tijdens het onderzoek zijn binnen en direct grenzend aan het plangebied zeven
        waarnemingen van laatvlieger verricht. Dit betreffen diffuus overvliegende en
        foeragerende dieren ter hoogte van de groenstrook aan de van Zomerenlaan. Dit
        betreft dieren zonder binding met het plangebied. Vaste rust- en verblijfplaatsen,
        foerageergebied of (essentiële) vliegroutes zijn afwezig.
4.2       Ruige dwergvleermuis
Tijdens het najaarsonderzoek is binnen en rondom het plangebied één overvliegende ruige
16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>dwergvleermuis waargenomen. Vaste rust- en verblijfplaatsen en essentieel functioneel
leefgebied zijn afwezig.
Afbeelding 5. Waarneming van ruige dwergvleermuis en waargenomen gedrag. Kaartbron:
Openstreetmaps.
Vaste rust- en verblijfplaatsen
    •   In het plangebied zijn geen vaste rust- en verblijfplaatsen van ruige dwergvleermuis
        aangetroffen.
    •   Buiten het plangebied zijn geen vaste rust- en verblijfplaatsen van ruige
        dwergvleermuis aangetroffen.
Functioneel leefgebied
    •   Tijdens het onderzoek is binnen en direct grenzend aan het plangebied één
        waarneming van ruige dwergvleermuis verricht. Dit betreft een diffuus overvliegend
        dier in de Van Gochstraat. Dit dier vertoonde geen binding met het plangebied.
        Vaste rust- en verblijfplaatsen, foerageergebied of (essentiële) vliegroutes zijn
        afwezig.
                                                                                           17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>4.2.1        Rosse vleermuis
Tijdens alle veldbezoeken in het kader van het vleermuisonderzoek (Tabel 4) werden twee
waarnemingen van rosse vleermuis verricht; beide in het najaar.
Afbeelding 6. Waarnemingen van laatvlieger en waargenomen gedrag, één waarneming van een
overvliegend dier valt buiten de kaart. Kaartbron: Openstreetmaps.
Vaste rust- en verblijfplaatsen
    •   In het plangebied zijn geen vaste rust- en verblijfplaatsen van rosse vleermuis
        aangetroffen.
    •   Buiten het plangebied zijn geen vaste rust- en verblijfplaatsen van rosse vleermuis
        aangetroffen.
Functioneel leefgebied
    •   Tijdens het onderzoek zijn binnen en direct grenzend aan het plangebied twee
        waarnemingen van rosse vleermuis verricht. Dit betreffen diffuus overvliegende
        dieren ter hoogte van de Van Gochstraat. Dit betreft dieren zonder binding met het
        plangebied. Vaste rust- en verblijfplaatsen, foerageergebied of (essentiële)
        vliegroutes zijn afwezig.
18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>4.3      Huismus
Tijdens alle veldbezoeken in het kader van het huismusonderzoek (Tabel 2) zijn 44
waarnemingen van huismus verricht (zie 7).
Afbeelding 7. Waarnemingen van huismus en waargenomen gedrag. Kaartbron: Openstreetmaps.
Vaste rust- en verblijfplaatsen
    •   Binnen het plangebied zijn 34 vaste rust- en verblijfplaatsen van huismus aanwezig.
        Deze bevinden zich op de volgende locaties, zie Tabel 5.
    •   Buiten het plangebied zijn twee vaste rust- en verblijfplaatsen van huismus
        waargenomen. Deze bevinden zich op de volgende locaties, zie Tabel 5.
Functioneel leefgebied
    •   Binnen het plangebied is essentieel functioneel leefgebied (foerageergebied en
        kwetterplaatsen) van huismus aanwezig. De dichtbegroeide voor- en achtertuinen
        zijn hoofdzakelijk essentieel voor de binnen het plangebied aanwezige vaste rust- en
        verblijfplaatsen van huismus.
                                                                                           19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Type verblijfplaats Datum    Gevel       Straatnaam         Huisnummer Locatie
Bezet nest          28-05-19 Achtergevel Schrijverslaantje  6/7        Onder 1e dakpan linksboven slaapkamerraam
Bezet nest          09-05-19 Achtergevel Schrijverslaantje  8          Onder 1e rij dakpannen rechtsboven slaapkamerraam
Bezet nest          09-05-19 Achtergevel Schrijverslaantje  9          Onder 1e dakpan linksboven slaapkamerraam
Bezet nest          28-05-19 Achtergevel Schrijverslaantje  10         Onder 1e dakpan rechtsboven badkamerraam
Bezet nest          28-05-19 Achtergevel Schrijverslaantje  10         Onder 1e dakpan linksboven badkamerraam
Bezet nest          09-05-19 Achtergevel Schrijverslaantje  11         Onder 1e dakpan op grens met nummer 10
                                                                       Onder 1e dakpan midden tussen slaapkamer- en
Bezet nest          18-06-19 Achtergevel Schrijverslaantje  11         badkamerraam
Bezet nest          28-05-19 Achtergevel Schrijverslaantje  11         1e dakpan linksboven badkamerraam
Bezet nest          09-05-19 Achtergevel Schrijverslaantje  12         Onder 1e dakpan ter hoogte van regenpijp
Bezet nest          18-06-19 Achtergevel Schrijverslaantje  12         Onder 1e dakpan boven badkamerraam
Bezet nest          18-06-19 Achtergevel Schrijverslaantje  12         Onder 3e dakpan vanaf links
Bezet nest          18-06-19 Achtergevel Schrijverslaantje  13         Onder 1e dakpan boven rechter rode raampje
Bezet nest          28-05-19 Achtergevel Schrijverslaantje  15         Onder 1e dakpan boven slaapkamerraam
Bezet nest          18-06-19 Voorgevel   H.P. De Biestraat  2          Onder 1e dakpan boven regenpijp
Bezet nest          09-05-19 Achtergevel Marinus Spronklaan 30/32      Onder 1e dakpan ter hoogte van regenpijp
Bezet nest          09-05-19 Voorgevel   Marinus Spronklaan 8          Onder 1e dakpan links van dakkapel
Bezet nest          09-05-19 Voorgevel   Marinus Spronklaan 1          Onder 1e dakpan linksboven regenpijp
Bezet nest          09-05-19 Achtergevel Marinus Spronklaan 5          1e dakpan rechts naast dakkapel
Bezet nest          07-06-19 Achtergevel Marinus Spronklaan 5          Onder 1e dakpan boven regenpijp
Bezet nest          09-05-19 Voorgevel   Marinus Spronklaan 7          Onder 3e kantpan vanaf voorzijde
Bezet nest          09-05-19 Voorgevel   Marinus Spronklaan 7          Onder 1e dakpan tussen dakkapel en dakgoot
Bezet nest          09-05-19 Achtergevel Marinus Spronklaan 7          Onder 1e dakpan ter hoogte van regenpijp
Bezet nest          09-05-19 Achtergevel Marinus Spronklaan 9          Onder 1e dakpan ter hoogte van regenpijp
Bezet nest          09-05-19 Voorgevel   Marinus Spronklaan 9          Onder 1e dakpan tussen dakkapel en regenpijp
Bezet nest          07-06-19 Achtergevel Marinus Spronklaan 11         Onder 1e rij dakpannen 3e links van dakkapel
Bezet nest          09-05-19 Achtergevel Marinus Spronklaan 11         Onder 1e dakpan ter hoogte van regenpijp
Bezet nest          07-06-19 Achtergevel Marinus Spronklaan 13         Onder 2e dakpan rechts van dakkapel
Bezet nest          09-05-19 Voorgevel   Marinus Spronklaan 15         Onder 1e dakpan links van dakkapel
Bezet nest          09-05-19 Voorgevel   Marinus Spronklaan 23/25      Onder 1e dakpan ter hoogte van regenpijp
Bezet nest          18-06-19 Achtergevel Marinus Spronklaan 25         Onder 1e dakpan tussen dakkapel en regenpijp
                                                                       Onder 1e dakpan tussen dakkapel en dakgoot ter hoogte
Bezet nest          18-06-19 Achtergevel Marinus Spronklaan 25         van stootvoegen
Bezet nest          18-06-19 Achtergevel Marinus Spronklaan 29         Onder 1e dakpan links van dakkapel
Bezet nest          09-05-19 Achtergevel Marinus Spronklaan 33         Onder 1e dakpan tussen dakkapellen
                                                                       Onder 1e dakpan rechts naast regenpijp boven open
Bezet nest          18-06-19 Voorgevel   Marinus Spronklaan 37         stootvoegen
Bezet nest          09-05-19 Kopgevel    Van Zomerenlaan 38            Onder 1e kantpan voor
Bezet nest          09-05-19 Achtergevel Van Zomerenlaan 38            Onder 1e kantpan achter
Tabel 5. De locaties van de aangetroffen vaste rust- en verblijfplaatsen van huismus binnen en buiten
het plangebied. Met grijs aangegeven de vaste rust- en verblijfplaatsen buiten het plangebied
20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>4.4      Gierzwaluw
Tijdens alle veldbezoeken in het kader van het gierzwaluwonderzoek (Tabel 3) zijn 11
waarnemingen van gierzwaluw verricht (zie Afbeelding 8).
Afbeelding 8. Waarnemingen van gierzwaluw en waargenomen gedrag. Kaartbron: Openstreetmaps.
Vaste rust- en verblijfplaatsen
    •   Binnen het plangebied zijn 10 vaste rust- en verblijfplaatsen van gierzwaluw
        aanwezig. Deze bevinden zich op de volgende locaties, zie Tabel 5.
    •   Buiten het plangebied zijn geen vaste rust- en verblijfplaatsen van gierzwaluw
        waargenomen.
                                                                                         21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Type verblijfplaats Datum    Gevel    Straatnaam         Huisnummer Locatie
Bezet nest          25-05-20 Kopgevel Van Gockstraat     10         Kantpan bij de nok
Bezet nest          24-06-20 Kopgevel H.P. De Biestraat  34         Onder 2e noordelijke kantpan nabij nok
Bezet nest          25-05-20 Kopgevel H.P. De Biestraat  28         Onder 2e zuidelijke kantpan nabij nok
Bezet nest          28-05-19 Kopgevel H.P. De Biestraat  26         Onder 1e zuidelijke kantpan nabij nok
Bezet nest          09-07-20 Kopgevel Marinus Spronklaan 18         Onder 1e zuidelijke kantpan nabij nok
Bezet nest          09-07-20 Kopgevel Schrijverslaantje  16         Onder 1e noordelijke kantpan nabij nok
Bezet nest          18-06-20 Kopgevel Marinus Spronklaan 7          4e kantpan ten opzichte van nok
Bezet nest          09-07-20 Kopgevel Marinus Spronklaan 21         Onder 1e noordelijke kantpan nabij nok
Bezet nest          09-07-20 Kopgevel Marinus Spronklaan 21         Onder 2e zuidelijke kantpan nabij nok
Bezet nest          09-07-20 Kopgevel Marinus Spronklaan 23         Onder 1e noordelijke kantpan nabij nok
Tabel 6. De locaties van de aangetroffen vaste rust- en verblijfplaatsen van gierzwaluw binnen het
plangebied.
4.5          Conclusie onderzoeksresultaten
In totaal zijn binnen het plangebied aangetroffen:
     • Binnen het plangebied zijn drie paarverblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis
           aangetroffen.
     • Binnen het plangebied zijn twee zomerverblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis
           aangetroffen.
     • Binnen het plangebied zijn 34 vaste rust- en verblijfplaatsen van huismus aanwezig.
     • Binnen het plangebied is essentieel functioneel leefgebied (foerageergebied en
           kwetterplaatsen) van huismus aanwezig
     • Binnen het plangebied zijn tien vaste rust- en verblijfplaatsen van gierzwaluw
           aanwezig.
In Afbeelding 9 staan alle aangetroffen verblijfplaatsen in en rondom het plangebied
weergegeven.
22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Afbeelding 9. Overzicht van alle aangetroffen voortplantings- en vaste rust- en verblijfplaatsen
rondom het plangebied. Kaartbron: Openstreetmaps.
                                                                                                 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>5        Effectbeoordeling
5.1      Gewone dwergvleermuis
In deze effectenbeoordeling wordt er van uitgegaan dat alle bebouwing gesloopt wordt.
Door de sloop aan de bebouwing zullen drie paarverblijfplaatsen en twee
zomerverblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis worden weggenomen. Essentieel
functioneel leefgebied is afwezig.
Hierdoor is sprake van overtreding van de volgende verbodsbepalingen:
    • Art 3.5 lid 2: Het is verboden dieren opzettelijk te verstoren.
    • Art 3.5 lid 4: Het is verboden de voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren te
        beschadigen of te vernielen.
Ontheffing op de Wet natuurbescherming is nodig (zie Paragraaf 5.7) evenals het treffen
van maatregelen (zie Hoofdstuk 6).
Aanwezige vaste rust- en verblijfplaatsen buiten de begrenzing van het plangebied blijven
behouden. Zij bevinden zich buiten de invloedssfeer van de werkzaamheden.
Dichtstbijzijnde verblijfplaats buiten het plangebied bevindt zich op een afstand van circa 50
meter.
5.2      Ruige dwergvleermuis
Binnen en grenzend aan het plangebied zijn geen vaste rust- en verblijfplaatsen van ruige
dwergvleermuis aanwezig. Negatieve effecten zijn derhalve uitgesloten. Het aanvragen van
een ontheffing op de Wet natuurbescherming voor ruige dwergvleermuis of het treffen van
aanvullende maatregelen is niet nodig.
5.3      Laatvlieger
Binnen en grenzend aan het plangebied zijn geen vaste rust- en verblijfplaatsen van
laatvlieger aanwezig. Negatieve effecten zijn derhalve uitgesloten. Het aanvragen van een
ontheffing op de Wet natuurbescherming voor laatvlieger of het treffen van aanvullende
maatregelen is niet nodig.
                                                                                            25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>5.4      Rosse vleermuis
Binnen en grenzend aan het plangebied zijn geen vaste rust- en verblijfplaatsen van rosse
vleermuis aanwezig. Negatieve effecten zijn derhalve uitgesloten. Het aanvragen van een
ontheffing op de Wet natuurbescherming voor rosse vleermuis of het treffen van
aanvullende maatregelen is niet nodig.
5.5      Huismus
Door de sloop worden 34 vaste rust- en verblijfplaatsen van huismus weggenomen.
Essentieel functioneel leefgebied in de vorm van schuil-, slaap-, en foerageergebied in voor-
en achtertuinen zal ook verdwijnen.
Hierdoor is sprake van overtreding van de volgende verbodsbepalingen:
    • Art 3.1 lid 2 Het is verboden opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van vogels te
        vernielen of te beschadigen, of nesten van vogels weg te nemen.
    • Art 3.1 lid 4 en lid 5 Het is verboden vogels opzettelijk te storen, tenzij de storing niet
        van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende
        vogelsoort.
Ontheffing op de Wet natuurbescherming is nodig (zie Paragraaf 5.7) evenals het treffen
van maatregelen (zie Hoofdstuk 6).
Aanwezige vaste rust- en verblijfplaatsen buiten de begrenzing van het plangebied blijven
behouden. Zij bevinden zich buiten de invloedssfeer van de werkzaamheden. De
werkzaamheden betreffen enkel sloop en nieuwbouw. De verblijfplaatsen buiten het
plangebied bevinden zich op een minimale afstand van 20 meter tot het plangebied.
5.6      Gierzwaluw
Door de werkzaamheden worden 10 vaste rust- en verblijfplaatsen van gierzwaluw
weggenomen. Essentieel functioneel leefgebied van deze soort is in en rond het plangebied
afwezig.
Hierdoor is sprake van overtreding van de volgende verbodsbepalingen:
    • Art 3.1 lid 2 Het is verboden opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van vogels te
        vernielen of te beschadigen, of nesten van vogels weg te nemen.
    • Art 3.1 lid 4 en lid 5 Het is verboden vogels opzettelijk te storen, tenzij de storing niet
        van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende
        vogelsoort.
Ontheffing op de Wet natuurbescherming is nodig (zie Paragraaf 5.7) evenals het treffen
26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>van maatregelen (zie Hoofdstuk 6).
5.7     Voorwaarden voor ontheffing
Een ontheffing (of een vrijstelling) kan uitsluitend worden verleend, als voldaan is aan drie
cumulatieve voorwaarden. Een uitgebreidere uiteenzetting van de voorwaarden is
opgenomen in Bijlage 1:
    • Geen andere bevredigende oplossing;
    • Sprake van een in de wet genoemd belang;
    • Geen verslechtering/afbreuk aan de staat van instandhouding van de soort.
Om te beoordelen of aan deze voorwaarden wordt voldaan zal een toetsing van de
belangen en de alternatieven plaatsvinden en een ecologische toetsing. De richtlijn voor het
behandelen van een aanvraag bedraagt 13 weken met de mogelijkheid om dit eenmalig te
verlengen met 7 weken. In de praktijk wordt hier soms (sterk) van afgeweken.
                                                                                              27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>6        Maatregelen
6.1      Paar- en zomerverblijfplaats gewone dwergvleermuis
Mitigerende maatregelen zijn noodzakelijk om de gunstige staat van instandhouding te
garanderen:
    • Voor paarverblijfplaatsen dient, 6 maanden voorafgaand aan de start van het
       volgende paarseizoen (start 15 augustus), per te verwijderen paarverblijfplaats 4
       nieuwe verblijfplaatsen in/aan gebouwen te worden gecreëerd binnen 200 meter van
       de huidige verblijfplaats, buiten de invloedssfeer van de geplande werkzaamheden.
       Omdat het om drie paarverblijfplaatsen gaat, dienen 12 kasten te worden
       opgehangen. Dit kan worden gerealiseerd door het ophangen van kasten of een
       combinatie van het hangen van kasten met natuurinclusief renoveren waardoor
       opgeleverde woningen/woonblokken direct voor vleermuizen toegankelijk zijn.
    •  Voor zomerverblijfplaatsen dient, 3 maanden voorafgaand aan het actieve seizoen
       (dit is de periode april t/m oktober) waarin de werkzaamheden beginnen, per te
       verwijderen zomerverblijfplaats 4 nieuwe verblijfplaatsen in/aan gebouwen te worden
       gecreëerd in de vorm van houtbetonnen vleermuiskasten binnen 200 meter van de
       huidige zomerverblijfplaats, buiten de invloedssfeer van de geplande
       werkzaamheden. De wintermaanden (november tot en met maart) mogen niet tot
       deze 3 maanden gewenningsperiode gerekend worden. Doordat er 2
       zomerverblijfplaatsen zijn aangetroffen in de bebouwing dienen in totaal 8
       vervangende verblijfplaatsen te worden gerealiseerd. Dit kan worden gerealiseerd
       door het ophangen van kasten of een combinatie van het hangen van kasten met
       natuurinclusief renoveren waardoor opgeleverde woningen/woonblokken direct voor
       vleermuizen toegankelijk zijn.
    •  Vleermuiskasten dienen minimaal 4 meter hoog opgehangen te worden, een vrije
       aanvliegroute te hebben en zo veel mogelijk vrij te zijn van verstoring. De kasten
       worden opgehangen aan gebouwen.
    •  Tijdelijke kasten mogen worden verwijderd onder begeleiding van de ecologisch
       deskundige – indien niet in gebruik – 3 maanden nadat de permanente
       voorzieningen zijn opgeleverd.
    •  In de periode 15 juli- 1 augustus, of 1 november – 1 april wordt de bebouwing waar
       de zomer- en paarverblijfplaatsen zijn aangetroffen ongeschikt gemaakt voor
       vleermuizen. Dit kan gedaan worden door het deels open breken van te vervangen
       gevelplaten, het verwijderen van de regenpijpen en het plaatsen van exclusionflaps
                                                                                          29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>        langs de dakpannen langs de zijgevels, dit verstoort het microklomaat van de
        verblijfplaats waardoor deze ongeschikt wordt. De basis van het ongeschikt maken
        is het verstoren van het microklimaat door het creëren van tocht.
    •   In de nieuwe situatie dienen voor de paar en zomerverblijfplaatsen tenminste 20
        nieuwe permanente verblijfplaatsen te worden gecreëerd. Dit kan worden
        gerealiseerd door:
        ◦ Het inbouwen van vleermuiskasten zo hoog mogelijk op kopse gevels van de te
            renoveren woningen.
        ◦ Het toegankelijk maken van het dakvlak.
        ◦ Boeiborden en/of gevelbeplating licht af te laten wijken van de gevel zodat
            vleermuizen hier tussen kunnen.
        ◦ Voorzieningen in te bouwen onder het dakvlak die via de zijgevels toegankelijk
            zijn.
    •   De mitigerende maatregelen dienen in samenspraak met de opdrachtgever verder
        uitgewerkt te worden en concreet te worden beschreven in een ecologisch
        werkprotocol. Dit ecologisch werkprotocol dient te allen tijde onder de betrokken
        bekend te zijn en op het werk aanwezig te zijn.
6.1.1        Huismus
In totaal zullen 34 vaste rust- en verblijfplaatsen van huismus met de ingreep verdwijnen.
Mitigerende maatregelen zijn noodzakelijk om de functionaliteit van het gebied te blijven
behouden. Mitigerende maatregelen zijn:
    • Mitigerende maatregelen kunnen worden gerealiseerd door het ophangen van
        kasten. In totaal dienen 68 vervangende verblijfplaatsen gerealiseerd te worden:
        ◦ Tenminste 3 maanden voor de start van de werkzaamheden zal er per te
            verwijderen nest 2 (tijdelijke) huismussenkasten aan gebouwen binnen een
            afstand van 200 meter tot het plangebied opgehangen dienen te worden. Indien
            deze niet binnen 200 meter geplaatst kunnen worden, behoren paalkasten ook
            tot een mogelijkheid, maar bevoegd gezag staat hier tegenover niet zonder meer
            positief. De locaties van de nestkasten dienen in samenspraak met een
            deskundig ecoloog te worden bepaald en de kasten dienen onder begeleiding
            van een deskundig ecoloog te worden geplaatst. De kasten worden geclusterd
            opgehangen in de directe omgeving van functioneel leefgebied.
    • De tijdelijke kasten mogen worden verwijderd onder begeleiding van de ecologisch
        deskundige – buiten het broedseizoen – 1 jaar nadat de werkzaamheden zijn
        opgeleverd.
    • Werkzaamheden ter plaatse van en nabij de voortplantingsplaats mogen enkel
        plaatsvinden in de periode 15 augustus tot 15 maart, óf indien de vaste rust- en
        verblijfplaatsen in deze periode volledig ongeschikt gemaakt zijn (dakpannen
        verwijderen).
30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>    •   De mitigerende maatregelen dienen in samenspraak met de opdrachtgever verder
        uitgewerkt te worden en concreet te worden beschreven in een ecologisch
        werkprotocol. Dit ecologisch werkprotocol dient te allen tijde onder de betrokken
        bekend te zijn en op het werk aanwezig te zijn.
    •   Essentieel leefgebied dient in de toekomstige situatie te worden gerealiseerd door
        voldoende groen aan te planten in de vorm van heggen, hagen, klimplanten,
        groenblijvers en dergelijke.
    •   De uitvoering van de maatregelen dient uitgevoerd te worden onder begeleiding van
        een deskundig ecoloog.
6.1.2         Gierzwaluw
In totaal zullen 10 vaste rust- en verblijfplaatsen van gierzwaluw met de ingreep worden
weggenomen.
Mitigerende maatregelen zijn noodzakelijk om de functionaliteit van het gebied te blijven
behouden. Mitigerende maatregelen zijn:
    • Per voortplantingsplaats dienen, uiterlijk 15 april 2020, 5 nieuwe verblijfplaatsen te
        worden gecreëerd in de vorm van houtbetonnen gierzwaluwnestkasten binnen 100
        tot maximaal 200 meter van het plangebied, buiten de invloedssfeer van de
        geplande werkzaamheden. Doordat 10 vaste rust- en verblijfplaatsen aanwezig zijn,
        dienen 50 nestkasten opgehangen te worden. Deze kasten dienen minimaal 5 meter
        hoog opgehangen te worden, een vrije aanvliegroute te hebben en zo veel mogelijk
        vrij te zijn van verstoring. De kasten worden opgehangen aan gebouwen.
    • De verblijfplaatsen van gierzwaluw dienen ongeschikt gemaakt te worden in de
        periode 15 augustus- 15 april, buiten het broedseizoen van de gierzwaluw. Het
        ongeschikt maken vindt plaats door de openingen dicht te zetten met gaas of de
        openingen vol te stoppen met glaswol, of door dakpannen te verwijderen langs de
        kopgevels.
    • Indien de werkzaamheden na het ongeschikt maken plaats vinden in de periode 15
        april- 15 augustus is na het ongeschikt maken én voorafgaand aan de
        werkzaamheden een controle door een deskundig ecoloog nodig teneinde de
        effectiviteit van het ongeschikt maken te beoordelen. Indien het ongeschikt maken
        niet voldoende is uitgevoerd dienen in samenspraak met een deskundig ecoloog
        aanvullende maatregelen getroffen te worden.
    • In de nieuwbouw dienen ten minste 50 permanente alternatieve verblijfplaatsen te
        worden gerealiseerd. Dit kan worden gedaan door natuurinclusief te renoveren of in
        de vorm van inbouw neststenen. De plaatsing van de neststenen dient te voldoen
        aan de volgende voorwaarden:
        ◦ Voor elke nestplaats van gierzwaluw die wordt weggenomen worden minimaal vijf
             nieuwe nestplaatsen aangeboden. In totaal dienen 50 neststenen te worden
             geplaatst in de vorm van inbouw neststenen type Schwegler Gierzwaluw
                                                                                             31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>         neststeen nr25a of vergelijkbaar op een minimale hoogte van 5 meter.
     ◦ Onder de neststeen bevindt zich een vrije ruimte van minimaal 4 meter hoog en
         ten minste 1 meter breed om de aanvliegroutes van gierzwaluw te garanderen.
     ◦ De openingen van de neststenen bevinden zich op minimaal 50 centimeter tot
         elkaar.
   • De mitigerende maatregelen dienen in samenspraak met de opdrachtgever verder
     uitgewerkt te worden en concreet te worden beschreven in een ecologisch
     werkprotocol. Dit ecologisch werkprotocol dient te allen tijde onder de betrokken
     bekend te zijn en op het werk aanwezig te zijn.
   • De tijdelijke nestkasten mogen na afronding van de werkzaamheden, het
     aanbrengen van de permanente verblijfplaatsen en buiten het broedseizoen worden
     verwijderd onder begeleiding van een ecologisch deskundige.
32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>7         Conclusies en aanbevelingen
7.1       Conclusies
In opdracht van Poort 6 heeft Ecoresult B.V. een nader onderzoek naar vleermuizen,
huismus en gierzwaluw uitgevoerd in het plangebied: Complex 504, 515 en 518, te
Gorinchem. Aanleiding voor dit
onderzoek is de voorgenomen sloop van de bebouwing en een quickscan door
stadsecoloog dhr. Johan Sterk, waarin is gesteld dat het
plangebied potentieel geschikt is voor voortplantings- en vaste rust- en verblijfplaatsen van
huismus, gierzwaluw en vleermuizen (gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis en
laatvlieger). Zodoende was nader onderzoek naar deze soortgroepen noodzakelijk om te
vast te stellen of deze soorten inderdaad aanwezig zijn en zo ja, hoe in het kader van de
Wet natuurbescherming gehandeld dient te worden. In voorliggende rapportage worden de
onderzoeksresultaten beschreven.
Gewone dwergvleermuis
    •   In het plangebied zijn drie paarverblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis
        aanwezig.
    •   In het plangebied zijn twee zomerverblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis
        aanwezig.
    •   Rondom het plangebied zijn twee paarverblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis
        aangetroffen, deze is aanwezig buiten de invloedssfeer van de werkzaamheden.
    •   Essentieel functioneel leefgebied is binnen het plangebied afwezig.
Ruige dwergvleermuis
    •   In het plangebied en binnen de invloedssfeer van de werkzaamheden zijn vaste rust-
        en verblijfplaatsen en essentieel functioneel leefgebied afwezig.
Laatvlieger
    •   In het plangebied en binnen de invloedssfeer van de werkzaamheden zijn vaste rust-
        en verblijfplaatsen en essentieel functioneel leefgebied afwezig.
Rosse vleermuis
    •   In het plangebied en binnen de invloedssfeer van de werkzaamheden zijn vaste rust-
                                                                                            33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>         en verblijfplaatsen en essentieel functioneel leefgebied afwezig.
Huismus
    •    Binnen het plangebied zijn 34 vaste rust- en verblijfplaatsen van huismus aanwezig.
    •    Binnen het plangebied is essentieel functioneel leefgebied (foerageergebied en
         kwetterplaatsen) van huismus aanwezig
Gierzwaluw
    •    Binnen het plangebied zijn 10 vaste rust- en verblijfplaatsen van gierzwaluw
         aanwezig.
Ontheffing en maatregelen
Ontheffing dient te worden aangevraagd voor het wegnemen van drie paarverblijfplaatsen
van gewone dwergvleermuis, twee zomerverblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis, 34
vaste rust- en verblijfplaatsen en essentieel leefgebied van huismus en 10 vaste rust- en
verblijfplaatsen van gierzwaluw.
De volgende verbodsbepalingen worden door de werkzaamheden overtreden:
    • Art 3.1 lid 2 Het is verboden opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van vogels te
         vernielen of te beschadigen, of nesten van vogels weg te nemen.
    • Art 3.1 lid 4 en lid 5 (Het is verboden vogels opzettelijk te storen, tenzij de storing
         niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende
         vogelsoort.
    • Art 3.5 lid 2: Het is verboden dieren opzettelijk te verstoren.
    • Art 3.5 lid 4: Het is verboden de voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren te
         beschadigen of te vernielen.
Overige aanbevelingen met betrekking tot vrijgestelde soorten en vogels, zoals benoemd in
de quickscan blijven van kracht.
7.2       Aanbevelingen
Los van de onderzoeksresultaten, maar als duurzame inrichtingsmaatregel “inclusief
bouwen voor vleermuizen en vogels, heeft het de ecologische voorkeur om rekening te
houden met de wensen van vleermuizen en vogels in het nieuwe ontwerp. Anders gezegd:
door inclusief te bouwen voor vleermuizen en vogels wordt bijvoorbeeld een (nieuw)
gebouw of kunstwerk toegankelijk voor vleermuizen en vogels of blijft een potentiële
vliegroute intact. Ecoresult B.V. kan u hierover adviseren en dit opnemen in het mitigatieplan
en/of ontwerp.
34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>8        Geraadpleegde bronnen
8.1      Internet
PDOK (Publieke Dienstverlening Op Kaart)
https://www.pdok.nl/
Kennisdocumenten
https://www.bij12.nl/onderwerpen/natuur-en-landschap/kennisdocumenten-soorten-
ontheffingen-wet-natuurbescherming/
Vleermuisprotocol 2017
http://www.netwerkgroenebureaus.nl/werken-aan-kwaliteit/vleermuisprotocol
                                                                               35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Bijlage 1                Voorwaarden ontheffing
Een ontheffing (of een vrijstelling) kan uitsluitend worden verleend, als voldaan is aan elk
van de volgende drie cumulatieve voorwaarden:
1.     Geen andere bevredigende oplossing;
       ◦ De vraag of er een bevredigende andere oplossing is, bestaat uit drie delen:
            Wat is het probleem of de specifieke situatie waarom de handeling
               plaatsvindt?
            Zijn er andere oplossingen voor dit probleem?
            Indien er andere oplossingen zijn, welke gevolgen heeft dit dan voor de
               verbodsbepalingen?
2.     Sprake van een in de wet genoemd belang
       ◦ Voor soorten beschermd onder de Habitatrichtlijn, het Verdrag van Bern of het
           Verdrag van Bonn kan ontheffing of vrijstelling worden verleend op grond van de
           volgende belangen:
            in het belang van de bescherming van de wilde flora of fauna, of in het
               belang van de instandhouding van de natuurlijke habitats;
            ter voorkoming van ernstige schade aan met name de gewassen,
               veehouderijen, bossen, visgronden, wateren of andere vormen van
               eigendom;
            in het belang van de volksgezondheid, de openbare veiligheid of andere
               dwingende redenen van groot openbaar belang, met inbegrip van redenen
               van sociale of economische aard en met inbegrip van voor het milieu
               wezenlijke gunstige effecten;
            voor onderzoek en onderwijs, repopulatie of herintroductie van deze soorten,
               of voor de daartoe benodigde kweek, met inbegrip van de kunstmatige
               vermeerdering van planten, of
            om het onder strikt gecontroleerde omstandigheden mogelijk te maken op
               selectieve wijze en binnen bepaalde grenzen een beperkt, bij de ontheffing of
               vrijstelling vastgesteld aantal van bepaalde dieren van de aangewezen soort
               te vangen of onder zich te hebben, onderscheidenlijk een beperkt bij de
               ontheffing of vrijstelling vastgesteld aantal van bepaalde planten van de
               aangewezen soort te plukken of onder zich te hebben;
       ◦ Voor soorten beschermd onder de Vogelrichtlijn, het Verdrag van Bern of het
           Verdrag van Bonn kan ontheffing of vrijstelling worden verleend op grond van de
           volgende belangen:
           ▪ In het belang van de volksgezondheid en openbare veiligheid
           ▪ In het belang van de veiligheid van het luchtverkeer
           ▪ Ter voorkoming van belangrijke schade aan gewassen, vee, bossen, visserij
               en wateren
           ▪ Ter bescherming van flora en fauna
36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>         ▪ Voor onderzoek en onderwijskundige doelen
         ▪ Voor het uitzetten en herinvoeren van soorten en voor de met deze doelen
            samenhangende teelt
         ▪ Om kleine hoeveelheden van bepaalde vogels onder bepaalde
            omstandigheden te vangen, te houden of te gebruiken
3.   Geen verslechtering/afbreuk aan de staat van instandhouding van de soort.
     ◦ Het ecologische toetsingscriterium verschilt per beschermingsregime, voor
         soorten van de Vogelrichtlijn is dit: “De maatregelen leiden niet tot verslechtering
         van de staat van instandhouding van de betreffende soort”
     ◦ Om te beoordelen of aan deze criteria wordt voldaan, moeten de volgende
         vragen worden beantwoord:
          Wat is de staat van instandhouding (van de populatie) van de soort (in zijn
            natuurlijk verspreidingsgebied)?
           Wat is het effect van het verlenen van de ontheffing op de betrokken
            populatie(s)?
   • Om te beoordelen of aan deze voorwaarden wordt voldaan zal een toetsing van de
     belangen en de alternatieven plaatsvinden en een ecologische toetsing. De richtlijn
     voor het behandelen van een aanvraag bedraagt 13 weken met de mogelijkheid om
     dit eenmalig te verlengen met 7 weken. In de praktijk wordt hier soms (sterk) van
     afgeweken.
                                                                                            37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>