<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Hervormingsagenda Jeugd
Lokale keuzes en prioritering – 2024 en 2025
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
Samenvatting......................................................................................................................1
Inleiding .............................................................................................................................2
  Thema’s Hervormingsagenda Jeugd .....................................................................................2
  Proces tot nu toe...............................................................................................................3
  De Hervormingsagenda in breder perspectief ........................................................................3
  Leeswijzer ........................................................................................................................4
1. Reikwijdte .......................................................................................................................5
  Regionale ontwikkelingen ...................................................................................................5
  Lokale ontwikkelingen........................................................................................................5
2. Stevig lokaal....................................................................................................................6
  Regionale ontwikkelingen ...................................................................................................7
  Lokale ontwikkelingen........................................................................................................8
3. Terugdringen residentiele jeugdhulp: zo thuis mogelijk .........................................................9
  Regionale ontwikkelingen ...................................................................................................9
  Lokale ontwikkelingen ......................................................................................................10
4. Kwaliteit en blijvend leren................................................................................................11
  Regionale ontwikkelingen .................................................................................................11
  Lokale ontwikkelingen ......................................................................................................11
5. Regionalisering, standaardisatie en verbeteren stelsel .........................................................12
  Regionale ontwikkelingen .................................................................................................12
  Lokale ontwikkelingen ......................................................................................................12
6. Data en monitoring.........................................................................................................13
  Regionale ontwikkelingen .................................................................................................13
  Lokale ontwikkelingen ......................................................................................................14
7. Nieuwe financieringssystematiek ......................................................................................15
  Lokale ontwikkelingen ......................................................................................................15
Concreet voorstel - lokaal....................................................................................................16
  Stelpost Jeugdzorg in begroting – Meeveren Hervormingsagenda Jeugd (HAJ) .........................16
  Beoogde besparingen volgens Rijk .....................................................................................16
  Deskundigencommissie ....................................................................................................17
  Lokaal advies ..................................................................................................................18
  Proces............................................................................................................................19
Bijlagen ............................................................................................................................20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Samenvatting
In het kader van de Hervormingsagenda Jeugd stellen we voor de gemeente Gorinchem voor de
jaren 2024 en 2025 de volgende opgaven/projecten (geprioriteerd van 1 tot 4), met bijbehorende
inschatting van kosten en beoogde besparingen, voor;
  #   Opgaven lokaal           Projecten                  Grove schatting        Beoogde besparing
                                                          kosten (2024 en)       Gorinchem volgens
                                                          2025                   Rijk (2025)
  1   Domeinoverstijgend       Doorontwikkelen            Projectleider 1 jaar,  €-242.000
      werken                   Doorbraakmethodiek*        20-24 uur: €75.000     (structureel)
                               Onderzoeken                (incidenteel)
                               mogelijkheden invoeren
                               integrale verordening
                               (bijvoorbeeld
                               Omgekeerde Toets)
  2   Verbeteren Toegang       Bredere invoer POH-        Projectleider 1 jaar,  €-180.000
      geïndiceerde             Jeugd GGZ (inclusief       20-24 uur: €75.000     (oplopend tot €-211K
      Jeugdzorg                verbeteren Medische        (incidenteel)          structureel vanaf
                               verwijsroute )*                                   2028)
                               Beperken verwijzingen                             €-118.000
                               naar ongecontracteerd                             (structureel)
                               aanbod*
  3   Verder uitbouwen         JNV uitbreiden             Vraagt nadere
      Stevig lokaal team                                  uitwerking maar
                                                          gedacht kan worden
                                                          aan: 1 FTE, WO (ivm
                                                          GGZ): €140.000
                                                          (eerst incidenteel,
                                                          bij bewezen
                                                          effectiviteit:
                                                          structureel)
  4   Samenwerking             Samenwerking               Geen kosten aan
      aanpalende               Onderwijs – Jeugdzorg      verbonden
      domeinen en
      Jeugdzorg
                               Samenwerking JGZ –
                               Sociaal Team
      Projecten hierboven                                 Zie hierboven          €-118.000
      zonder * die werken                                                        (oplopend tot €-290K
      aan de opgave                                                              structureel vanaf
      Versterken gewone                                                          2028)
      leven/veerkracht
      jeugdigen
      Totale kosten en                                    € 290.000              €-658.000
      besparingen (2024                                   (uit reserve SD)       (oplopend tot
      en) 2025)                                                                  structureel
                                                                                 €-861.000 vanaf
                                                                                 2028)
Met deze investering van € 290.000 voor 2024 en 2025 beogen we de volgens het Rijk berekende
besparing van €658.000 in 2025 te realiseren. Dit zou dan resulteren in een netto besparing van
€ 368.000. Hiermee verwachten wij de stelpost voor Jeugdzorg van €361.000 in 2025 te realiseren.
In dit plan van aanpak lichten we dit verder toe.
                                                                                                      1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Inleiding
De Hervormingsagenda Jeugd 2023-20281 (hierna te noemen: Hervormingsagenda) is in juni 2023
vastgesteld door het Rijk. Het doel van de Hervormingsagenda is om knelpunten in de jeugdzorg
structureel aan te pakken en het jeugdzorgstelsel financieel houdbaar te maken voor de toekomst.
Dat houdt in: betere en tijdige zorg en ondersteuning voor jeugdigen en hun gezin, op de juiste
plek en wanneer dit nodig is. De gestelde maatregelen in de Hervormingsagenda moet leiden tot
lagere uitgaven (landelijk 1 miljard structureel vanaf 2027). Voor een deel van de maatregelen
(ongeveer €650 miljoen) zijn het Rijk en de VNG het eens over de haalbaarheid. Voor de resterende
€380 miljoen zijn er meer onzekerheden wat betreft de verwachte opbrengst en de duurzaamheid
van de maatregelen.
Om dit (inhoudelijke en financiële) doel te kunnen realiseren zijn we zowel regionaal (Zuid-Holland
Zuid breed) als lokaal bezig met het uitwerken van een plan voor de gestelde maatregelen. Ons
lokaal plan in het kader van de Hervormingsagenda zal bestaan uit enerzijds maatregelen die vanuit
het Rijk verplicht uitgevoerd moeten worden en anderzijds uit maatregelen waar lokaal nog keuzes
in gemaakt kunnen worden over hoe het beoogde doel vanuit de Hervormingsagenda specifiek voor
onze gemeente vorm te geven. Sommige maatregelen hebben een meer financiële doelstelling
(besparing realiseren) en andere maatregelen zijn meer kwaliteitsgericht (kwaliteit verbeteren).
Om te bepalen waarmee we in 2024 en 2025 lokaal in Gorinchem aan de slag willen gaan, halen we
graag input op bij u als Raad. In dit document wordt op hoofdlijnen de inhoud van de
Hervormingsagenda geschetst en worden verschillende opties uitgewerkt.
Thema’s Hervormingsagenda Jeugd
De Hervormingsagenda richt zich op zeven verschillende thema’s:
        1.   Afbakenen van de reikwijdte van de Jeugdhulpplicht
        2.   Stevig lokaal: Stevige lokale teams en samenwerking aanpalende domeinen
        3.   Terugdringen residentiele jeugdhulp: zo thuis mogelijk
        4.   Kwaliteit en blijvend leren
        5.   Regionalisering, standaardisatie en verbeteren stelsel
        6.   Data en monitoring
        7.   Financieringssystematiek
Op ieder thema zijn verschillende partijen aan zet (Het Rijk, VNG, lokale gemeenten). Op de
meeste thema’s zijn we als gemeente op dit moment in afwachting van andere partijen, waardoor
we hier lokaal nog niet of zeer beperkt mee aan de slag kunnen. Bijvoorbeeld het ‘afbakenen van de
reikwijdte’ is afhankelijk van het aanpassen van de wet door het Rijk. Vanwege het demissionaire
kabinet is de verwachting dat gemeenten hier pas in 2025 of 2026 mee aan de slag kunnen gaan.
Een ander voorbeeld is onze inkoop jeugdhulp, wat valt onder het thema 5. Regionalisering. Onze
regionale inkoop heeft een doorlooptijd tot en met 2025. De inkoop wordt in 2024 geëvalueerd,
waarna wordt besloten of er een volledig nieuwe inkoopronde gaat plaatsvinden of dat de huidige
overeenkomsten mogelijk verlengd kunnen worden. Als dat duidelijk is kan gekeken worden naar
hoe de nieuwe maatregelen rondom inkoop verwerkt kunnen worden.
De VNG adviseert gemeenten daarom dan ook om de focus voornamelijk te leggen op de volgende
drie thema’s:
        2. Stevig lokaal: Stevige lokale teams en samenwerking aanpalende domeinen;
        3. Het terugdringen van residentiele jeugdhulp en
        5. Regionalisering, standaardisatie en verbeteren stelsel.
1 Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 (overheid.nl)
                                                                                                    2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Het thema ‘Terugdringen residentiele jeugdhulp’ is veelal een regionale opgave. In de regio Zuid-
Holland Zuid is dit geborgd binnen het programma “Passend Zorglandschap ZHZ” dat onderdeel
uitmaakt van het regionale “Programma Werk voor de Jeugd ZHZ". Het thema ‘Regionalisering,
standaardisatie en verbeteren stelsel’ gaat met name over de inkoop van (hoog)specialistische
jeugdzorgvormen. Deze vormen van zorg zullen veelal (niet-vrijblijvend) regionaal, boven regionaal
of landelijk ingekocht moeten worden. Hiervoor moet de regio robuust bevonden worden. Inmiddels
is bekend dat de regio ZHZ robuust is bevonden. De regio is voor dit thema gezamenlijk
verantwoordelijk. De lokale keuzeruimte zit momenteel dus voornamelijk op het thema ‘Stevige
lokale teams en samenwerking met aanpalende domeinen’. Hoofdstuk 2 over dit thema is hierdoor
het meest uitgebreid beschreven en ons advies aan u zal zich voornamelijk hierop richten.
Proces tot nu toe
Landelijk is een proces in gang gezet om in beeld te krijgen waar gemeenten en regio’s staan ten
opzichte van de beoogde doelen in de Hervormingsagenda. Procesmatig hebben we, als gemeente
en als regio, al verschillende stappen gezet. Hierover hebben we u al eerder via een
raadsinformatiebrief geïnformeerd (Bijlage 1. Raadsinformatiebrief Hervormingsagenda Jeugd –
Stand van zaken).
De Hervormingsagenda in breder perspectief
De opgaven in het jeugddomein strekken verder en zijn breder dan alleen de Hervormingsagenda.
Het raakt vele landelijke ontwikkelingen zoals het Programma Toekomstscenario kind- en
gezinsbescherming, de aanpak van de arbeidsmarktproblematiek met programma
Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg & Welzijn (TAZ) en de Arbeidsmarktagenda Jeugdzorg en
het versterken van mentaal welzijn van de jeugdigen. Deze trajecten sluiten aan bij de beweging
die wordt gemaakt met de Hervormingsagenda. Ook worden directe verbindingen gelegd met
andere zorgakkoorden, zoals het Integraal Zorgakkoord (IZA), het Gezond en Actief Leven Akkoord
(GALA) en de Toekomstagenda ‘Zorg en ondersteuning voor mensen met een beperking’. Ook heeft
de Hervormingsagenda een sterke relatie met de lokale opdracht rondom het Pedagogisch Educatief
Ecosysteem (PEE). Voor de leesbaarheid van dit document gaan we in de volgende paragraaf alleen
dieper in op raakvlakken met het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming en niet op alle
andere genoemde ontwikkelingen en programma's. De focus ligt vooral op de gestelde maatregelen
in het kader van de Hervormingsagenda en daar waar we lokaal keuzes over kunnen maken. Daar
waar maatregelen uit de Hervormingsagenda deze andere ontwikkelingen raken, zullen we dat
aangeven.
Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming
Zoals hierboven aangegeven raakt de Hervormingsagenda aan het Toekomstscenario kind-
gezinsbescherming (Hierna te noemen: Toekomstscenario). Het Toekomstscenario richt zich op het
verbeteren van de bescherming van kinderen en volwassenen waar onveiligheid of een
ontwikkelingsbedreiging van kinderen aan de orde is. Het huidige stelsel knelt en is complex. In het
Toekomstscenario wordt uitgegaan van een nieuwe manier van werken tussen lokale wijkteams,
Veilig Thuis, Gecertificeerde instellingen en de Raad voor de Kinderbescherming in samenwerking
met aanbieders en ervaringsdeskundigen. Net als de Hervormingsagenda zet het Toekomstscenario
dan ook in op ‘Sterke lokale teams’, met als onderscheid dat het Toekomstscenario zich specifiek
richt op het werken aan veiligheid. Het heeft tot doel dat deze sterke lokale teams eenzelfde functie
kunnen uitvoeren en in staat zijn om integraal systeem- en mensgericht te werken voor kinderen
en volwassen in een onveilige thuissituatie. Dit door het eerste aanspreekpunt te zijn,
(intensievere) ondersteuning in het vrijwillige kader te bieden, de veiligheid in gezinnen te
waarborgen en samen te werken in de jeugdbeschermingsketen en netwerkaanpak.
In het door de VNG opgeleverde Richtinggevend kader voor toegang sociaal domein (zie pagina 12)
komen deze ontwikkelingen samen.
                                                                                                      3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Leeswijzer
In dit document geven we een overzicht van de gestelde maatregelen in de Hervormingsagenda op
de zeven verschillende thema’s.
Ieder hoofdstuk daarna staat in het teken van één van de zeven thema’s. Per thema wordt het
onderwerp ingeleid en beschreven wat de Hervormingsagenda vraagt, waar landelijk op ingezet
gaat worden en welke partij hiervoor (als eerste) aan zet is.
Vervolgens volgt een paragraaf ‘Regionale ontwikkelingen’ waarin wordt beschreven hoe regionaal
al wordt ingezet op de beoogde doelen en maatregelen van de Hervormingsagenda.
Daarna volgt een paragraaf ‘Lokale ontwikkelingen’ waarin wordt beschreven wat we lokaal al doen
in het kader van de Hervormingsagenda en welke lokale maatregelen verplicht uitgevoerd moeten
worden. Ieder hoofdstuk wordt afgesloten met een advies over en prioritering van lokaal uit te
voeren maatregelen in Gorinchem.
We sluiten af met een samenvattend lokaal advies voor (2024 en) 2025 inclusief financieel voorstel.
                                                                                                    4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>1. Reikwijdte
Niet elke hulpvraag behoeft een zorgantwoord. Hierover is een stevige maatschappelijke dialoog
nodig. Het moet voor ouders en jeugdigen helder zijn waarvoor ze in het kader van de jeugdwet bij
de overheid terecht kunnen en waarvoor niet. Als er bijvoorbeeld sprake is van achterliggende
gezinsproblematiek, is een andere interventie in de context van het gezin mogelijk meer voor de
hand liggend. Ook horen sommige vragen bij het gewone opvoeden en opgroeien of kunnen vragen
beantwoord worden in de sociale context van gezinnen zoals hun sociale netwerk.
De beschikbaarheid en betaalbaarheid van zorg staat ook onder druk. Met beperkte mensen en
middelen moeten scherpe keuzes gemaakt worden over wie in aanmerking komt voor professionele
jeugdhulp, waarbij de meest kwetsbaren altijd geholpen moeten worden. Het moet duidelijker
worden wat binnen de huidige wettelijke kaders onder de jeugdhulpplicht valt.
Daarom gaat ingezet worden op het scherper afbakenen van de reikwijdte van de jeugdhulpplicht
(aanpassen Jeugdwet) en het voeren van de maatschappelijke dialoog over normaliseren en het
versterken van kinderen, ouders/opvoeders en hun netwerk en hoe we samen een zorgzame
samenleving kunnen vormen.
Afbakenen van de reikwijdte van de jeugdhulpplicht
Het Rijk is aan zet om te komen tot een aanpassing in de Jeugdwet. Volgens planning wordt dit
wetsvoorstel in 2024 aangeboden aan de Tweede Kamer. Gezien de huidige politieke situatie is niet
te voorspellen wanneer en of deze planning daadwerkelijk wordt gehaald.
Vooruitlopend op de aangepaste Jeugdwet brengt het Rijk (samen met gemeenten) in kaart wat
mogelijkheden zijn tot afbakening binnen de huidige wet- en regelgeving. Dit wordt verwerkt in een
handreiking Begrenzing van de reikwijdte Jeugdwet in lokale regelgeving. Het is onduidelijk
wanneer deze handreiking verschijnt.
Maatschappelijke dialoog
Het Rijk initieert in samenwerking met betrokken partijen een maatschappelijke dialoog over het
normaliseren en versterken van het gewone leven/ veerkracht van jeugdigen en hun omgeving.
Regionale ontwikkelingen
Onze regio heeft de afgelopen periode al ingezet op het afbakenen van de jeugdhulp. Vanuit een
gedeelde visie, wordt met het programmaplan ‘Werk voor de Jeugd’ samengewerkt aan lokale en
meervoudig lokale opgaven. Een onderdeel hiervan is het afbakenen van de jeugdhulp in
Verordeningen en Nadere regels. Begin februari 2022 is er voor de Jeugdverordening een regionaal
raamwerk opgeleverd, waarin jeugdhulp ten opzichte van andere aanpalende domeinen scherper is
afgebakend. Daarmee heeft de gemeente Gorinchem al zoveel als mogelijk binnen de huidige
wetgeving voorgesorteerd op de landelijke afbakening.
Lokale ontwikkelingen
Lokaal wordt al wel ingezet op het voeren van een maatschappelijk dialoog met partners en
inwoners. Zo is er binnen het Integraal Sociaal Beleid (ISB) aandacht voor de kans Betrokken
Gorinchem waarin regelmatig tijdens verschillende bijeenkomsten de dialoog wordt gezocht met
partners en inwoners van de stad. Daarnaast wordt er in Gorinchem gebouwd aan het Pedagogisch
Educatief Ecosysteem (PEE) waarin wordt gewerkt aan het leggen van verbindingen tussen alle
partners in de stad. Het met elkaar voeren van een maatschappelijk dialoog maakt hier ook
onderdeel van uit.
Het is de verwachting dat door het scherper duiden en afbakenen van de jeugdhulpplicht in de
Jeugdwet duidelijker is wat minimaal door gemeenten aan vrij toegankelijke basisvoorzieningen
beschikbaar moet zijn. Dit wordt later bepaald en ingericht nadat duidelijk is hoe de reikwijdte van
de jeugdhulpplicht wordt afgebakend door het Rijk. Hierna kunnen we pas als gemeente onze
verordening aanpassen aan de nieuwe wetgeving.
                                                                                                     5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>2. Stevig lokaal
Jongeren en hun ouders hebben regie over hun eigen leven en lossen zoveel mogelijk zelf én samen
met hun netwerk op. Voor jeugdhulp moeten zij laagdrempelig en dicht bij huis terecht kunnen bij
stevige lokale teams. Teams met voldoende kennis, expertise en verbinding met specialistische
hulp. Niet alleen toegang verlenen, maar ook zelf lichte hulp bieden, gericht op het versterken van
het gewone leven en de veerkracht van gezinnen en jongeren. Het lokale team doet dit in goede
verbinding met de lokale voorzieningen die beschikbaar zijn en in verbinding met aanpalende
domeinen (welzijn, kinderopvang, onderwijs, volwassen-ggz, ggz-ondersteuning, medisch
domein/huisartsen etc.).
Hier wordt aan gewerkt door in te zetten op het versterken van de lokale pedagogische basis, de
verbinding tussen Jeugdzorg en aanpalende domeinen en door het verder verstevigen van ons
lokale team en toegang.
Versterken van de lokale pedagogische basis
Wanneer het ouders niet lukt om (hulp)vragen gezamenlijk en in hun sociale context op te pakken,
is een lokaal stevige pedagogische basis, waar zij terecht kunnen met hun vragen, nodig. De
pedagogische basis bestaat uit basisvoorzieningen voor jeugdigen en gezinnen zoals opvang,
onderwijs, welzijn, jongerenwerk, sport en jeugdgezondheidszorg en lokale teams met
laagdrempelige informatie voor ouders over opvoeden en opgroeien. Dit hangt ook samen met het
afbakenen van de reikwijdte van de Jeugdhulpplicht (Hoofdstuk 1) en de verbinding van Jeugdzorg
met aanpalende domeinen (zie volgende paragraaf). Het Nederlands Jeugdinstituut (NJI) komt met
een publicatie over de pedagogische basis en een handreiking met goede voorbeelden ter
ondersteuning. De VNG brengt deze handreiking onder de aandacht bij gemeenten. Tot slot zijn de
niet-vrijblijvende afspraken in het GALA over onder meer een kansrijke start in de eerste duizend
dagen van een kind, een gezonde leefstijl en mentale gezondheid, de aanpak Opgroeien in een
Kansrijke Omgeving (OKO) en versterking van de sociale basis belangrijke onderdelen van
preventiebeleid voor de jeugd. Deze aanpak zal met goede afspraken over de grenzen van sectoren
heen het beroep op jeugdzorg omlaag kunnen brengen.
Verbinding Jeugdzorg en aanpalende domeinen
Het is van belang dat de problemen in de context van het gezin worden opgepakt. Niet altijd is
jeugdhulp voor een kind de meest passende hulp, bijvoorbeeld omdat problemen worden
veroorzaakt door stress of schulden van ouders of de omgeving van het kind (bijvoorbeeld
onderwijs of opvang). In veel gezinnen waar jeugdhulp wordt ingezet speelt ggz-problematiek,
waaronder verslavingsproblematiek, bij de ouders. Die problematiek is van invloed op de jongere en
andersom. Daarnaast groeien kinderen niet alleen thuis op, maar ook op school/opvang en op
straat (en online). De situatie van het kind moet dus altijd in een bredere context worden bekeken.
Daarom is het noodzakelijk om de verbinding te zoeken en te versterken tussen jeugdzorg en
andere domeinen zoals het onderwijs, bestaanszekerheid/ schulden en volwassen-GGZ.
De VNG is trekker van dit thema. De gemeenten zijn verantwoordelijk voor het organiseren van
stevige teams die inzetten op het maken van de verbinding met het brede sociaal domein.
Om dit mogelijk te kunnen maken wordt vanuit het Rijk ingezet op:
    •    Het wetsvoorstel ‘Aanpak meervoudige problematiek sociaal domein’ (Wams).
         Deze wet moet het mogelijk maken om hulp uit verschillende domeinen gelijktijdig en
         integraal in te zetten als er sprake is van ernstige meervoudige problematiek.
    •    Onderwijs (en kinderopvang). Het Rijk investeert de komende jaren in de versterking
         van de onderwijskwaliteit.
    •    Het Rijk, VNG en betrokken partijen werken uit hoe betere samenwerking tussen de
         jeugdhulp en de volwassen-GGZ kan worden gerealiseerd, zodat in de gezinscontext
         vanuit een gedeelde visie integrale zorg kan worden geboden.
    •    Het Rijk zet met verschillende programma’s en investeringen in op verbeteringen rondom
         bestaanszekerheid (Programma’s als Betaalbaar wonen, Een thuis voor iedereen,
         Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid en Aanpak Geldzorgen, Armoede en
         Schulden).
    •    Het Rijk komt met een Richtinggevend Kader en convenant ‘Stevige lokale teams’.
         Als onderdeel van het convenant ‘Stevige lokale teams’ ontwikkelt de VNG een kader voor
         domein overstijgend werken.
                                                                                                    6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>     •    Het Rijk zorgt dat kennis die de afgelopen jaren is opgedaan rondom het thema overgang
          van 18- naar 18+ wordt gebundeld en verspreid, zodat jongeren een goede overgang
          kunnen maken.
     •    Het Rijk werkt samen met gemeenten, GGD-GHOR en Actiz verder uit hoe uitvoerders van
          de jeugdgezondheidszorg (JGZ) worden ingezet bij preventieve interventies en
          signalering.
Stevige Lokale Teams en Toegang
Jeugdigen en hun ouders moeten voor jeugdhulp laagdrempelig en dicht bij huis terecht kunnen. Dit
kan onder meer bereikt worden door in te zetten op stevige lokale teams met voldoende kennis en
expertise en verbinding met specialistische hulp. Teams die met ouders en jeugdigen kijken naar
wat echt nodig is. Die niet alleen toegang verlenen, maar ook zelf lichte hulp bieden, gericht op het
versterken van het gewone leven en de veerkracht van gezinnen en jongeren.
Om dit mogelijk te kunnen maken wordt ingezet op:
     •    Een beweging richting stevige lokale teams. In maart 2024 is door de VNG het
          Richtinggevend kader voor toegang sociaal domein2 vastgesteld. De komende periode wordt
          vanuit de VNG een divers ondersteuningsaanbod ontwikkeld om gemeenten te helpen bij
          het bepalen van de voor hen meest passende werkwijze.
     •    Het versterken van opdrachtnemerschap (aanbieders) en opdrachtgeverschap
          (gemeenten): betrekken (specialistische) expertise bij lokale teams
          (consultatiefunctie). Gespecialiseerde aanbieders kan worden gevraagd om kortdurend
          hun expertise toe te voegen aan het lokale team om een goede analyse te doen en zo beter
          te kunnen bepalen wat nodig is.
     •    Het verstevigen van de samenwerking tussen huisartsen en lokale teams.
          Huisartsen zijn naast het lokale team (en het medisch domein en GI’s) een belangrijk
          toegangskanaal voor jeugdhulp. Het is dan ook van belang dat er een goede samenwerking
          is tussen het lokale team en de huisartsen.
     •    Het versterken van de samenwerking met informele steun(figuren). Vanuit het
          versterken van het gewone leven is het belangrijk om informele steun(figuren) meer te
          betrekken. De VNG en VWS zullen positieve praktijkvoorbeelden verspreiden.
     •    De VNG en gemeenten zetten in op de verwijzing naar gecontracteerd aanbod. Zoals in
          de Jeugdwet opgenomen, moeten hierover afspraken worden gemaakt met huisartsen,
          medisch specialisten, jeugdartsen en de GI’s. Voor het maken van afspraken ligt het
          initiatief bij de gemeenten.
     •    Verbeteracties voor jeugdigen met een levenslange, levensloop en levensbrede
          beperking (Triple L). Specifieke aandacht gaat uit naar deze doelgroep die tijdens hun
          hele levensloop ondersteuning nodig heeft.
Regionale ontwikkelingen
Regionaal zijn er op verschillende onderdelen van deze opgave reeds stappen gezet;
     •    Zo wordt al gewerkt aan het verstevigen van de verbinding tussen Jeugdzorg en onderwijs
          door het bieden van jeugdhulp op school. Het product ‘Jeugdhulp Op School’ (JHOS) is
          opgenomen als algemene voorziening in de regionale inkoop Zuid Holland Zuid. JHOS stelt
          scholen in staat om jeugdhulp in de school (beschikkingsvrij) te organiseren als onderdeel
          van de ondersteuningsstructuur door deskundigheid van een preferente jeugdhulpaanbieder
          toe te voegen. De jeugdhulp kan worden geleverd op de groep of op de locatie van de
          school waar de jeugdige onderwijs volgt. De toetsing op inzet en de toegang tot JHOS is
          belegd bij een poortwachters duo (een professional van het Samenwerkingsverband en een
          professional van het Sociaal Team). Vooralsnog is JHOS in Gorinchem alleen beschikbaar op
          de scholen voor speciaal-, basis- en voortgezet onderwijs (inclusief praktijkonderwijs).
     •    In de regio ZHZ wordt onderzocht hoe we zorg kunnen toevoegen aan het onderwijs
          (Onderwijs-Zorg Arrangementen - OZA’s) en hoe onderwijs kan worden toegevoegd
          aan zorg (Zorg-Onderwijs Arrangementen - ZOA’s). Verschillende pilots worden
          uitgevoerd (bijvoorbeeld OZA voor de doelgroep hoogbegaafden en pilot met GGZ op
          school).
     •    De dienstverlening consultatie en advies is toegevoegd aan de declaratiemogelijkheden
          binnen de regionale inkoop ZHZ. Zo kan de deskundigheid van specialisten worden
          ingevlogen als er aanvullende specifieke kennis, ervaring en expertise nodig is om tot een
          goede duiding van de problematiek te komen.
2 Richtinggevend kader voor toegang sociaal domein vastgesteld | VNG
                                                                                                      7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Lokale ontwikkelingen
Ook lokaal wordt op dit thema al op verschillende punten van de Hervormingsagenda ingezet;
    •    Het versterken van de pedagogische basis. Zoals eerder beschreven bij thema 1 wordt er in
         Gorinchem, door middel van het Pedagogisch Educatief Ecosysteem (PEE), al gewerkt
         aan het leggen van verbindingen tussen verschillende partners en partijen in de stad. Dit
         draagt bij aan een netwerk waarin beter, over de verschillende domeinen heen, met elkaar
         samengewerkt kan worden. Ook werken we aan het versterken van de pedagogische basis
         door de inzet van Home-start en Kind aan Huis (Humanitas) en wordt bijvoorbeeld
         ingezet op de Jeugdgezondheidszorg (Kansrijke start, Voorzorg en Pre zorg, Nu niet
         Zwanger).
    •    Ook zijn we in Gorinchem sinds 2017 al gestart met Jeugdprofessionals GGZ (POH-
         Jeugd GGZ). Deze professionals zijn de verbinding tussen het lokale team en de huisarts
         en fungeren als contactpersoon voor de huisarts. Ook kunnen zij triage uitvoeren op
         verzoek van de huisarts, zelf hulpverlening bieden (lichte GGZ) en indien nodig toeleiden
         naar specialistische hulpverlening.
    •    Daarnaast werken we in Gorinchem met ‘vaste schakels’ in het onderwijs. De vaste
         schakel is een jeugdprofessional vanuit het Sociaal Team, die fungeert als contactpersoon
         voor de school en letterlijk de schakel is met/ naar jeugdhulp. Als er zorgen of vragen zijn
         over de brede ontwikkeling van een kind, kan de vaste schakel aansluiten bij het
         ondersteuningsoverleg van de school. De vaste schakel kan individuele (ambulante)
         jeugdhulp bieden aan kinderen en kan een beschikking afgeven wanneer blijkt dat er
         specialistische hulp nodig is.
    •    Verder hebben we in Gorinchem sinds half 2022 een Jeugd- en Gezinsteam in het kader
         van Jeugdhulp naar Voren (JNV). Het jeugd- en gezinsteam bestaat uit professionals die
         (deels) vrijgesteld zijn van overige taken om zelf (vrij-toegankelijke) hulp te kunnen
         verlenen.
    •    Er wordt al gestuurd op verwijzingen naar (niet) gecontracteerd aanbod. Sinds maart
         2024 is er een vernieuwde werkinstructie voor professionals van het lokale sociaal team
         geïmplementeerd. Wanneer een jeugdprofessional verwijst naar een aanbieder die niet
         gecontracteerd is, wordt er met een andere collega en de gedragswetenschappers een extra
         check uitgevoerd of de beoogde aanbieder de best passende zorg kan bieden. Voor de
         gecertificeerde instellingen (GI's) wordt nog onderzocht hoe we beter kunnen sturen op
         verwijzingen naar (niet) gecontracteerd aanbod.
    •    Er is aandacht voor het verbeteren van de overgang van 18- naar 18+. Bijvoorbeeld
         door het aanbieden van de Kwikstart app en het werken met perspectiefplannen.
Lokale verplichtingen en keuzes
In de Hervormingsagenda is aan bepaalde maatregelen een besparing gekoppeld. Er zijn echter nog
veel meer maatregelen waar we in het kader van de Hervormingsagenda actief mee aan de slag
moeten als gemeente. Voor de maatregelen waar besparingen aan gekoppeld zijn, geldt dat ze
actief gemonitord worden door de landelijke deskundigencommissie. Hier worden we als gemeente
op bevraagd in de terugkerende afsprakenmonitor HAJ. We zijn dan ook verplicht om in ieder geval
met die maatregelen aan de slag te gaan. Binnen dit thema gaat het om de volgende maatregelen;
1.  Domeinoverstijgend werken; (doorontwikkelen van de) Doorbraakmethodiek.
2.  Verbeteren medische verwijsroute (incl. brede invoering van POH-GGZ Jeugd).
3.  Inzet van informele steunfiguren (zie hoofdstuk 3)*
4.  Toegang geïndiceerde Jeugdzorg o.a. beperken verwijzingen naar ongecontracteerd aanbod
Daarnaast kunnen we op nog meer manieren werken aan een stevig lokaal team, goede toegang tot
zorg en de verbinding tussen Jeugdzorg en aanpalende domeinen. Ons advies is om op de volgende
maatregelen lokaal in te zetten in (2024 en) 2025;
5.  Domeinoverstijgend werken: Onderzoeken mogelijkheden invoeren integrale verordening
    (bijvoorbeeld Omgekeerde Toets)
6.  Inzet ervaringsdeskundigheid*
7.  Verder uitbouwen van Stevig lokaal team (bijvoorbeeld JNV uitbreiden, samenwerking lokale
    partijen versterken (focus op JGZ en onderwijs)).
*Deze thema’s worden regionaal opgepakt en worden niet verder uitgewerkt in dit lokale voorstel.
                                                                                                      8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>3. Terugdringen residentiele jeugdhulp: zo
thuis mogelijk
We zetten in op het voorkomen van een uithuisplaatsing. En daar waar een uithuisplaatsing toch
nodig is, gebeurt dit “zo thuis mogelijk".
Om dit mogelijk te maken wordt in de Hervormingsagenda ingezet op de volgende maatregelen:
     •  Investeren in alternatieve vormen van zorg mede ter voorkoming van uithuisplaatsing
        van jongeren.
            o Veel vaker dan nu kan voogdij over jongeren belegd worden bij een informeel
                steunfiguur (burgervoogd) in plaats van bij een Gecertificeerd Instelling. Dit
                maakt onderdeel uit van het komen tot alternatieve vormen van zorg.
            o Daarnaast is het komen tot Stevige lokale teams (zie hoofdstuk 2) die gebruik
                maken van het Regionaal Expertise Team of het Bovenregionaal Expertise
                Netwerk van groot belang ter voorkoming van een uithuisplaatsing.
     •  Residentiele plaatsingen vinden plaats in kleinschalige regionaal georganiseerde
        vormen (ombouw verblijfsvoorzieningen).
     •  Gesloten plaatsingen vinden plaats in kleinschalige regionaal georganiseerde vormen met
        zo min mogelijk vrijheidsbeperkende maatregelen (afbouw gesloten jeugdzorg). Eén en
        ander is vastgelegd in de Wet rechtspositie gesloten jeugdzorg.
Regionale ontwikkelingen
Dit thema binnen de hervormingsagenda wordt hoofdzakelijk (boven)regionaal opgepakt. In veel
gevallen kan dat ook niet anders omdat dit landelijk wordt voorgeschreven. Hieronder volgt een
korte omschrijving van de inzet die hier (boven)regionaal reeds op geleverd wordt.
Af- en ombouw gesloten jeugdzorg/residentiële voorzieningen
Analoog aan landelijke ontwikkelingen zijn ook (boven) regionaal stappen gezet rondom de af- en
ombouw van de gesloten jeugdhulp en residentiële voorzieningen.
Deze ontwikkelingen vinden vooral bovenregionaal plaats binnen het landsdeel Zuidwest. De
gemeente Rotterdam is hierin de coördinerende gemeente. Rotterdam legt namens het landsdeel
verantwoording af aan het Rijk.
Het landsdeel Zuidwest hanteert de volgende uitgangspunten:
     -  Geen kind ontvangt buiten het landsdeel jeugdhulp;
     -  Geen kind onder de 12 jaar wordt in de gesloten jeugdhulp opgenomen;
     -  Gesloten jeugdhulp vindt maximaal een half jaar op locatie plaats.
Vanaf 1 april 2022 is de verkleining van de groepsgrootte doorgevoerd binnen de Jeugdzorg Plus
(gesloten jeugdhulp) en zijn de tarieven daarop aangepast. Ook bij andere open residentiële
voorzieningen wordt ingezet op verkleining van de groepen.
Alternatieve vormen van zorg ter voorkoming van uithuisplaatsing (incl. inzet informele
steunfiguren)
Het terugdringen van het aantal (gesloten) residentiele plaatsingen kan alleen maar plaatsvinden
wanneer alternatieven beschikbaar zijn. In Zuid-Holland-Zuid is de afgelopen jaren al een aantal
kleinschalige woon- en ambulante alternatieven opgezet.
Daarnaast kan ook de begeleiding door een informeel steunfiguur een uithuisplaatsing voorkomen.
Soms in combinatie met andere vormen van hulp en ondersteuning. Zo bestaat in de regio ZHZ de
InVerbinding aanpak in combinatie met de ‘Jouw Ingebrachte Mentor’-methodiek (JIM). Deze
aanpak is er voor jeugdigen en gezinnen voor wie een uithuisplaatsing dreigt of voor wie een
uithuisplaatsing al heeft plaatsgevonden. Het team werkt outreachend en gaat naar de jeugdige en
het gezin toe. Daarnaast wordt er op basis van de JIM-methodiek samen met de jeugdige een
mentor uit het eigen netwerk gekozen. De mentor is een steunfiguur voor de jeugdige en het doel is
dat deze mentor ook na de aanpak door het InVerbinding team, betrokken blijft.
                                                                                                   9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Passend jeugdhulplandschap
Binnen het programma Passend Jeugdhulplandschap Zuid-Holland Zuid verbeteren we samen met
jeugdhulpaanbieders, verwijzers en clientvertegenwoordigers de jeugdhulp voor jeugdigen en
gezinnen met complexe problemen. We doen dit langs drie ontwikkellijnen:
1.      Verbeteren trajectgerichte samenwerking
        Binnen deze ontwikkellijn wordt gekeken naar een betere samenwerking in de “crisisketen”.
2.      Verbeteren ambulante jeugdhulp
        Binnen deze ontwikkellijn wordt gekeken naar de beschikbaarheid van en het
        toeleidingsproces naar ambulante hulp voor jeugdigen met complexe problematiek. Ook
        wordt gekeken naar de best passende samenwerking.
3.      Verbeteren jeugdhulp met verblijf
        Binnen deze ontwikkellijn wordt gekeken naar nieuwe vormen van kleinschalige
        woonvoorzieningen voor jeugdigen met complexe problemen.
De ervaring van de afgelopen jaren leert, dat de problematiek onder jeugdigen aan verandering
onderhevig is. Dit maakt dat er continu sprake dient te zijn van een doorontwikkeling.
Lokale ontwikkelingen
Het oppakken van dit thema gebeurt vooral landelijk en (boven)regionaal. Lokale teams kunnen
regionale expertise erbij halen indien nodig. Allereerst met als doel een uithuisplaatsing te
voorkomen. En als een uithuisplaatsing wel nodig is, dan zo thuis mogelijk en zo kort mogelijk. Het
zoeken van een informeel steunfiguur binnen het netwerk van het gezin kan hier onderdeel van uit
maken. Lokaal zetten we dus in op het gebruik van deze (boven)regionale voorzieningen. Maar ook
het inzetten van reeds bestaande voorzieningen/ interventies die hetzelfde doel nastreven (zoals
het inzetten op een perspectiefplan bij 16 jaar, of het inzetten van een preventief huisverbod)
maken onderdeel uit van de lokale aanpak.
                                                                                                    10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>4. Kwaliteit en blijvend leren
Jeugdigen en ouders moeten erop kunnen vertrouwen dat de zorg die zij ontvangen passend is en
hen daadwerkelijk helpt. Er is steeds meer kennis over wat werkt in de jeugdhulp, maar ze is
versnipperd beschikbaar en we passen haar lang niet altijd toe. Er zijn ook veel richtlijnen en
kaders maar ook die sluiten niet altijd op elkaar aan en worden niet door iedereen onderschreven.
De toetssteen van kwaliteit is de hulpvraag van een jeugdige en/of diens ouders/opvoeders. Bij
hulp wordt altijd de context meegenomen, zoals het gezin, de school en de wijk. Effectiviteit
betekent: ‘alleen hulp bieden die daadwerkelijk bijdraagt aan het realiseren van de doelstelling die
de jeugdige en/of opvoeder met de professional vaststelt’. Dit vraagt om een stevige
kwaliteitsimpuls in de sector en het creëren van een structuur en randvoorwaarden om blijvend te
kunnen leren, te stoppen met wat niet effectief is en elkaar blijvend verder te kunnen helpen om de
noodzakelijke hervormingen tot stand te brengen.
Daarom gaat vanuit het Rijk ingezet worden op kwaliteits- en effectiviteitsverbetering en blijvend
leren (paragraaf 2.5 Hervormingsagenda Jeugd). Dit doen ze op de volgende manieren:
-    Het inrichten van een werkstructuur met een blijvende inrichting en governance voor het
     borgen en doorontwikkelen van kwaliteit en effectiviteit in de jeugdzorg.
-    Er wordt een werkorganisatie ingericht waarin inhoudsdeskundigen van de partijen van de
     Vijfhoek gezamenlijk werken aan kwaliteit. Zij zorgen voor gezamenlijk besluiten, een voorstel
     voor een gezamenlijke set gedragen kwaliteitskaders voor de jeugdhulp en een meerjarige
     implementatie- en onderzoeksagenda.
-    Besluiten die niet in de werkorganisatie kunnen worden genomen en die belangrijk zijn voor het
     vasthouden aan en het uitwerken van de afgesproken koers, worden genomen door de
     bestuurlijke portefeuillehouders kwaliteit van betrokken organisaties.
-    Er wordt een Adviesraad opgericht. Deze Adviesraad heeft een agenderende functie binnen de
     leerbeweging. De Adviesraad representeert de belangrijkste wetenschappelijke disciplines,
     ervaringsdeskundige ouders en jongeren en professionals die hun praktijkwerk combineren met
     onderzoek.
Regionale ontwikkelingen
In de Jeugdzorgregio Zuid-Holland Zuid hebben we, in het kader van het regionale Programma
‘Werk voor de Jeugd’, sinds 2022 een regionale leeromgeving ingericht. Deze leeromgeving is
ingericht om samenhang te faciliteren door met en van elkaar te leren. Denk hierbij aan
gezamenlijke intervisie door de 10 gemeenten en leerbijeenkomsten met de meest actuele
onderwerpen en inzichten over het organiseren van de jeugdhulp. Onderdeel van de leeromgeving
zijn periodieke monitoringsdagen voor de gemeenten in de jeugdzorgregio, waarbij aandacht is voor
voortgang en monitoring, maar ook voor nieuwe inspiratie.
Lokale ontwikkelingen
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het bieden van een kwalitatief en kwantitatief toereikend
aanbod van jeugdhulp en waarborgen de kwaliteit van de uitvoering van de jeugdhulp onder andere
door hierover passende afspraken te maken bij inkoop, inclusief de benodigde randvoorwaarden.
Gemeenten (en ook professionals en aanbieders) ‘doen wat werkt’. Ze passen kennis over kwaliteit
en effectiviteit toe in de praktijk, rekening houdend met de context; de leefwereld van een gezin en
wijk, gemeente of regio. De optimale behandelduur is een onderdeel van effectiviteit. Als er
onvoldoende kennis beschikbaar is, wordt onderzoek gedaan.
Concreet gaat het voor ons als lokale gemeente om doorlopende actiepunten om landelijk
aangedragen nieuwe kennis rondom kwaliteit en effectiviteit toe te passen. Denk hierbij aan:
-    Het verwerken/toepassen van (vernieuwde) kennis over kwaliteit en effectiviteit in lokale
     opdrachten (bijvoorbeeld het sociaal team en basisvoorzieningen);
-    Het verwerken/toepassen van (vernieuwde) kennis over kwaliteit en effectiviteit in de
     regionale inkoop (bijvoorbeeld: nieuwe inkoop regionale zorgmarkt inclusief normenkader);
-    Het monitoren van de effectiviteit van de jeugdzorg waaronder de behandelduur (zie
     verder Hoofdthema 6. Data en Monitoring).
Zoals hierboven geschetst bestaat dit thema voornamelijk uit landelijke, inhoudelijke en
randvoorwaardelijke maatregelen welke we als lokale gemeente geacht worden doorlopend te
verwerken en toe te passen in alles wat we lokaal doen. Het gaat om maatregelen waar geen
besparing aan gekoppeld is.
                                                                                                     11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>5. Regionalisering, standaardisatie en
verbeteren stelsel
Binnen dit thema is de ambitie om ervoor te zorgen dat (hoog)specialistische jeugdzorgvormen voor
jeugdigen en hun gezinnen voldoende en tijdig beschikbaar zijn (en blijven).
Om dit te bewerkstelligen is onder andere het wetsvoorstel “Verbetering beschikbaarheid
Jeugdzorg” eind april 2024 ingediend bij de Tweede Kamer. In dit wetsvoorstel worden gemeenten
verplicht om regionaal samen te werken bij de inkoop van specialistische jeugdzorg. Deze regio’s
moeten voldoende groot zijn en daarmee robuust bevonden worden. De regionale inkoop moet
worden voorzien van een passende bekostigingssystematiek. Daarnaast moet er sprake zijn van
een landelijk geldende uniforme en standaardwijze van inkoop, contractering, administratieve
afhandeling en verantwoordingseisen.
In bovenstaand wetsvoorstel zijn tevens verplichtingen opgenomen over de bestuursstructuur en
financiële bedrijfsvoering voor jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen. Het wetsvoorstel
regelt ook dat de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) onderzoeks- en toezichtstaken krijgt op het
terrein van de Jeugdwet.
Om de negatieve kanten van marktwerking te verminderen worden er onder andere zwaardere
eisen gesteld aan de governance en financiële bedrijfsvoering van aanbieders. En met de op 1 juli
2024 ingegane AMvB “reële prijzen jeugdwet” wordt bijgedragen aan tariefdifferentiatie. Daarnaast
gelden van 1-1-2024 landelijke tarieven voor Jeugdbescherming en Jeugdreclassering
De verplichte regionale samenwerking, zoals hierboven beschreven, geldt voor de inkoop van
kinderbeschermingsmaatregelen, jeugdreclassering en bepaalde vormen van specialistische
jeugdhulp. Het gaat dan om jeugdhulp die moeilijk op lokaal niveau te organiseren is, bijvoorbeeld
vanwege de schaarste van de vraag of de complexiteit van de problematiek. Daarbij wordt
bijvoorbeeld gedacht aan jeugdhulp met verblijf, jeugdhulp in strafrechtelijk kader en
crisisjeugdhulp die 24/7 beschikbaar moet zijn.
Regio’s leggen vast welke zorgvormen (boven) regionaal of landelijk ingekocht worden. Het
wetsvoorstel “Verbetering beschikbaarheid Jeugdzorg” bevat echter ook de mogelijkheid om bij
ministeriële regeling aan te wijzen welke zorgvormen regionaal of landelijk ingekocht moeten
worden.
Dit is samen met het traject rondom de robuuste regio’s de basis voor de vergaande
standaardisatie en daarmee verbetering van het stelsel. Besluitvorming over de schaalgrootte van
regio’s wordt in het derde kwartaal van 2024 verwacht.
Regionale ontwikkelingen
We zijn als regio Zuid-Holland Zuid (ZHZ) door het Ministerie robuust bevonden. We zijn groot
genoeg voor regionale inkoop van specialistische zorg. Daarnaast hebben we als regio ZHZ de
samenwerking al geborgd in een Gemeenschappelijk Regeling (GR), namelijk de GR Dienst
Gezondheid en Jeugd (DG&J). Het is nog onduidelijk of omliggende regio's robuust zijn bevonden en
of en zo ja, welke consequenties dit mogelijk voor onze regio heeft.
In 2024 wordt regionaal het huidige inkoopkader jeugdzorg geëvalueerd en wordt het proces
gestart om te komen tot een nieuwe inkoop (of een verlenging van de huidige inkoop) van de
jeugdzorg. Zodra het wetsvoorstel “Verbetering beschikbaarheid Jeugdzorg”, is vastgesteld, zal ook
de regio ZHZ zich moeten verhouden tot dit niet-vrijblijvende kader.
De in de ministeriële regeling aangewezen “zorgvormen” die minimaal op regionaal niveau
ingekocht moeten worden, worden in ieder geval verwerkt in de inkoop vanaf 2026. Ook de
verdergaande standaardisatie wordt hierin meegenomen.
Lokale ontwikkelingen
Het oppakken van dit thema gebeurt vooral landelijk en regionaal. Er zijn binnen dit thema geen
lokaal op te pakken maatregelen.
                                                                                                      12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>6. Data en monitoring
De VNG raadt gemeenten aan om op korte termijn aan de slag te gaan met drie belangrijke
thema's. Het thema Data en Monitoring is hier niet één van en er is ook geen besparing gekoppeld
aan dit thema. Toch adviseren wij hier wel actief op te blijven als gemeenten. Voor tijdig (bij)sturen
en leren binnen het jeugdstelsel is het essentieel goed zicht te hebben op de ontwikkelingen binnen
het stelsel en de inhoudelijke, kwantitatieve en financiële effecten van beleid en best practices. Het
is ook belangrijk om te snappen wát er aan jeugdzorg wordt geleverd en aan wíe er jeugdzorg
wordt geleverd om politiek en maatschappelijk het gesprek te voeren over wat jeugdzorg moet zijn.
De huidige beschikbare data geven onvoldoende inzicht in het functioneren van het stelsel op de
doelen kwaliteit, betaalbaarheid en toegankelijkheid, en op de effecten van landelijk, regionaal en
gemeentelijk beleid. Het is nodig de informatiebasis sterk te verbeteren, voor beter inzicht en
overzicht, elke dag te leren en het stelsel vanuit daar verder te ontwikkelen. Dat vraagt een
verbetering van de kwaliteit en beschikbaarheid van data en een gezamenlijke taal door
bijvoorbeeld te werken met dezelfde productcodes. Dat is geen vrijblijvende exercitie. Alleen dan
krijgen we beter inzicht in welke beleidsinterventies wel en niet werken. Daarom gaan we het
inzicht in het jeugdstelsel met uniforme data en monitoring verbeteren (zie paragraaf 2.8
Hervormingsagenda Jeugd).
Mede op basis van een behoefte-inventarisatie onder de verschillende partijen in het jeugdveld zijn
de verschillende partijen betrokken bij de HAJ (o.a. Rijk, VNG, aanbieders) landelijk gekomen tot de
volgende bestuurlijke afspraken over de te nemen maatregelen:
1. Landelijke monitor
Het Rijk belegt het ontwikkelen van de landelijke monitoring bij een onafhankelijke partij.
2. Vaststellen indicatoren
Het Rijk en VNG committeren zich aan de vaststelling van een set indicatoren die nodig is voor
adequate monitoring van het jeugdstelsel.
3. Verbeterde beschikbaarheid van financiële data met een verfijnde Iv3-indeling
Aanpassing van de indeling van de financiële informatie van gemeenten (Iv3), waaronder de
uitgaven aan jeugdzorg om het inzicht in het functioneren van het stelsel te verbeteren.
4. Verbinden van databronnen over aantallen en kosten
Het Rijk en VNG werken samen aan de verbinding van databronnen die in samenhang moeten
worden bezien.
5. Centrale en integrale data-infrastructuur en een gelijk speelveld
Het Rijk en VNG borgen een centrale, integrale data-infrastructuur voor het technisch en
operationeel kunnen verbinden van databronnen. Tevens verkennen ze de behoefte en
mogelijkheden voor het faciliteren van gelijke toegang tot microdata en maatwerkverzoeken van
het CBS voor alle gemeenten zodat er een gelijk speelveld is voor gemeenten.
6. Een datagedreven stelsel
VNG en gemeenten committeren zich aan het versterken van expertise en kennis voor
datagedreven werken en datagedreven leren bij gemeenten en aanbieders – het duiden en
toepassen van data – met als doel een beter inzicht in wat werkt in het jeugdbeleid.
Regionale ontwikkelingen
Een maatregel uit de Hervormingsagenda (uitgewerkt in de Handreiking3), welke zeer data-
gestuurd is, en het beste regionaal kan worden aangevlogen, is het uitvoeren van
rechtmatigheidsonderzoeken (fraude onderzoeken) bij zorgaanbieders door de Service Organisatie
Jeugd (SOJ) in samenwerking met gemeenten. Dit hangt ook samen met de regionale maatregelen
rondom inkoop uit hoofdstuk 5. De SOJ heeft in zijn begroting 2025 hiervoor een voorstel
geformuleerd om in de begroting 2025 aanloop- en uitvoeringskosten van € 0,4 mln. op te nemen
(voor de gehele regio ZHZ). Dit zou volgens de SOJ een opbrengst, in de zin van terughalen
onrechtmatig gedeclareerde zorg, kunnen opleveren van € 0,6 miljoen (voor de gehele regio).
Waardoor het per saldo resulteert in een besparing van € 0,2 miljoen (voor de gehele regio). Dit zal
naast een financiële opbrengst, tevens zorgen voor een verbetering van de kwaliteit van de zorg.
3 handreiking-uitvoering-maatregelen-hervormingsagenda.pdf (vng.nl)
                                                                                                       13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Lokale ontwikkelingen
Voor veel van de hierboven genoemde acties zijn het Rijk en VNG verantwoordelijk met partijen
zoals CBS en aanbieders. Er zijn ook een drietal verantwoordelijkheden voor ons als lokale
gemeente, waar al op wordt ingezet;
-   Implementeren en hanteren nieuwe Iv3-indeling (per 2025 volgt er weer een nieuwe indeling
    die geïmplementeerd moet worden door ons als gemeente;
-   Optimaliseren van de kwaliteit van de data die door de gemeente (en de regio) aangeleverd
    dienen te worden;
-   Het versterken van expertise en kennis over datagedreven werken en datagedreven leren
    bij gemeenten.
Lokale keuzes
Data en monitoring is een belangrijk onderwerp binnen de Hervormingsagenda Jeugd. Het wordt als
voorwaarde gezien om tijdig (bij) te kunnen sturen en te leren binnen het jeugdstelsel. Het
versterken van onze informatiepositie is ook lokaal essentieel om goed zicht te hebben op de
ontwikkelingen binnen onze eigen gemeente (en regio); welke mogelijkheden zien we voor
verbetering van het jeugdzorg-stelsel (en eventueel het terugdringen van de kosten)? Een concreet
voorbeeld hiervan is een analyse van de Top 25 duurste jeugdigen; wat kunnen we hiervan leren?
Datagedreven werken is en blijft dus ook lokaal een speerpunt.
                                                                                                  14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>7. Nieuwe financieringssystematiek
Met de voortdurende kostenontwikkeling loopt het stelsel tegen de grenzen van zijn personele en
financiële houdbaarheid aan. Zonder maatregelen leidt dit tot een onhoudbaar stelsel. We moeten
met minder middelen gerichter keuzes maken. Het gaat om maatregelen gericht op de
randvoorwaarden/het stelsel waar geen financiële besparing aan gekoppeld is. Het Rijk en VNG
(Gemeenten) werken samen aan de volgende maatregelen;
1. Maatregelen Hervormingsagenda gericht op verbetering jeugdzorg en financiële
    beheersbaarheid van de uitgaven.
Alle partijen in de vijfhoek werken samen met het Rijk aan maatregelen van de Hervormingsagenda
Jeugd, zoals hierboven genoemd. Het vertrekpunt van de Hervormingsagenda Jeugd is het advies
van de Commissie van Wijzen4.
2. Een structureel beter financieringsmodel voor de jeugd
Zoals de Commissie van Wijzen al constateerde, is de verdeling van verantwoordelijkheden en
financiële risico’s tussen Rijk en gemeenten niet goed genoeg georganiseerd. Daarom wordt
voortvarend werk gemaakt van een beter passend en bestendig financieringsmodel, waarin de
sturingsmogelijkheden, medebewind/beleidsvrijheid, financiële verantwoordelijkheden en de wijze
van financieren in balans zijn. Het Rijk en VNG maken daarom afspraken over een meerjarig
financieel kader en financieel bestuurlijke verhoudingen (zie hoofdstuk 3). De verwachting is dat dit
pas gerealiseerd zal gaan zijn in 2028.
3. Monitoring van de Hervormingsagenda.
Om goed zicht én grip te houden op de voortgang van de afgesproken inspanningen op de
maatregelen (en de hiermee gemoeide effecten) en de algemene ontwikkeling van de kosten van de
jeugdzorg wordt vanaf 2023 een jaarlijkse monitor opgesteld. De financiële effecten volgen de
verantwoordelijkheidsverdeling en de stappen die in de tijd moeten worden gezet. Zie verder ook
Hoofdstuk 6 over Data en Monitoring.
4. Deskundigencommissie en inspanningen van beide partijen.
Conform het advies van de Commissie van Wijzen wordt een landelijke commissie van deskundigen
ingesteld die een zwaarwegend advies zal geven aan het bestuurlijk overleg ten aanzien van de
uitvoering van de maatregelen en de gepleegde inspanningen, mede in relatie tot de
uitgavenontwikkeling (‘mid-term review’). De commissie wordt gevraagd in januari 2025 en januari
2028 een advies te formuleren, in aanvulling op de jaarlijkse bestuurlijke overleggen op basis van
de monitor.
Lokale ontwikkelingen
Hieruit vloeit voort dat;
-   Gemeenten en Rijk verantwoordelijk zijn voor het uitvoeren van de maatregelen waarop zij
    kunnen sturen conform hetgeen daarover is afgesproken in de Hervormingsagenda. Indien zij
    dit niet of niet geheel doen dan ligt het financiële risico naar rato van geleverde inspanning
    hiervoor bij henzelf;
-   Dit maakt dat we als gemeente ook verantwoordelijk zijn voor het monitoren/verantwoorden
    over onze inspanningen ten aanzien van de maatregelen waarvoor we verantwoordelijk zijn.
    Hiervoor dienen we als gemeente onze (lokale en regionale) monitoring dus goed in te
    regelen;
-   Gemeenten verantwoordelijk zijn voor een doelmatige en doeltreffende uitvoering van de
    Jeugdwet;
-   Gemeenten dragen de financiële verantwoordelijkheid voor bovenwettelijke initiatieven.
    (Onvoorziene omstandigheden en autonome groei vallen onder verantwoordelijkheid van het
    Rijk).
4 Advies Commissie van Wijzen: jeugdzorg-een-onderwerp-van-aanhoudende-zorg.pdf
                                                                                                      15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Concreet voorstel - lokaal
Bovenstaand financieel thema vraagt voornamelijk acties vanuit het Rijk om te komen tot een
nieuwe financieringssystematiek. De Gemeente Gorinchem staat financieel gezien voor een
uitdaging. Middelen vanuit het Rijk nemen steeds verder af, waardoor de begroting steeds meer
knelt. Ook voor de Jeugdzorg. We worden echter als gemeente wel geacht uitvoering te geven aan
de maatregelen in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd.
De Hervormingsagenda moet leiden tot kwalitatief betere zorg en lagere uitgaven. Om dit te
kunnen bereiken worden we als gemeente geacht om uitvoering te geven aan de beoogde
maatregelen. Die vragen om investeringen en we weten dat voor veel maatregelen geldt dat de
kosten voor de baten uitgaan. Het gaat om het uitvoeren van maatregelen op verschillende
niveaus; landelijk, regionaal en lokaal.
Stelpost Jeugdzorg in begroting – Meeveren Hervormingsagenda Jeugd (HAJ)
Er is een meerjarige stelpost voor Jeugdzorg opgenomen in de begroting van 2024. Dit is een
stelpost om mee te veren met (de effecten van) de maatregelen uit de Hervormingsagenda Jeugd.
Er is de volgende stelpost voor Jeugdzorg in onze begroting van 2024 opgenomen;
Jaar             2024                     2025                    2026                  2027
Stelpost*         € -310                  € -361                  € -1.844              € -1.945
                                                                                              *€1.000
2025
In de begroting 2024 was voor het kalenderjaar 2025 initieel een stelpost opgenomen ter hoogte
van € -1.490K. Het kabinet Rutte IV heeft in aanvulling op de afspraken van de Hervormingsagenda
Jeugd een extra korting van €511 miljoen ingeboekt. Hiervan zou in 2025 al een korting van € 500
miljoen op de algemene uitkering worden geeffectueerd. In de meicirculaire 2024 wordt deze
korting van € 500 miljoen in 2025 ongedaan gemaakt. Dit betekent voor Gorinchem voor Jeugdzorg
een hogere uitkering van € 1.129. Hierdoor wordt de taakstelling in 2025 bijgesteld van € -1.490K
naar € -361K. Dit ligt in de lijn met het besluit dat door de raad op 4 juli 2024 is genomen over de
uitkomsten van de meicirculaire 2024.
2026 en verder
De reeks van € 511 miljoen extra korting vanaf 2026 is nu nog wel opgenomen in de
gemeentefondsbegroting. Inmiddels is echter duidelijk dat het nieuwe kabinet ook deze korting van
€ 511 miljoen vanaf 2026 geheel schrapt. In een volgende circulaire verwachten we deze mutatie
dan ook terug te zien in de gemeentefondsbegroting. Dit zou betekenen dat we de Raad ook voor
die jaren gaan adviseren om de stelpost aan te passen.
Beoogde besparingen volgens Rijk
Het Rijk heeft een landelijk meerjarig financieel kader voor de Hervormingsagenda Jeugd opgesteld
waarin staat welke maatregelen tot welk financieel voordeel zouden moeten leiden. De besparingen
zijn bepaald op basis van het onderzoek van de commissie Sint5.
Een doorrekening en overzicht van de financiële impact van de maatregelen in de
Hervormingsagenda voor specifiek de gemeente Gorinchem staat in onderstaand overzicht;
  Jaar                            2024                      2025               2026            2027
  Beoogde financiële              € -898                    € -898             € -2.306        € -2.441
  besparing Gorinchem             (Gorinchem: € -311,
  volgens Rijk                    zie Bijlage 2)
                                                                                              *€1.000
5 Maatregelen financiële beheersbaarheid Jeugdwet | Rapport | Rijksoverheid.nl
                                                                                                        16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Volgens het Rijk zouden we als gemeente Gorinchem dus oplopend tot ruim € 2.4 miljoen
structureel in 2027 moeten kunnen besparen door het uitvoeren van de maatregelen uit de
Hervormingsagenda. Dit zou het effect moeten zijn van zowel de landelijk, als regionaal als lokaal
uitgevoerde maatregelen.
Meer informatie over de financiële impact voor de gemeente Gorinchem van de maatregelen van de
Hervormingsagenda Jeugd (Voor welke bezuinigingen in het kader van de Hervormingsagenda
Jeugd staat de gemeente Gorinchem aan de lat?) en het aandeel waarvoor (lokale en/of regionale)
gemeenten versus het Rijk verantwoordelijk is (Voor welk deel van de besparingen zijn wij als
gemeente (lokaal danwel regionaal) verantwoordelijk en voor welk deel is het Rijk (of andere
partijen) verantwoordelijk?), is te vinden in Bijlage 2. ‘Stelpost Jeugd – Meeveren
Hervormingsagenda Jeugd’.
Deskundigencommissie
De beoogde besparingen zijn flink. Er is ook nog geen overeenstemming over alle maatregelen voor
wat betreft haalbaarheid van de beoogde (en reeds ingeboekte) besparingen (zie de tabel in Bijlage
2 over raming onzekerheid). Ook als gemeente Gorinchem hebben we hier twijfels over. Dat laat
echter onverlet dat we ons in gaan zetten voor het verbeteren van het jeugdzorgstelsel omdat we
verschillende mogelijkheden voor verbetering zien voor de jeugdigen en gezinnen die ondersteuning
nodig hebben.
Een bijkomende afspraak tussen alle partijen in het kader van de Hervormingsagenda, was het
invoeren van een deskundigencommissie. De deskundigencommissie is een externe, onafhankelijke
commissie en heeft de taak om de uitvoering van de Hervormingsagenda te volgen en hierover
zwaarwegende adviezen uit te brengen aan zowel het Rijk als de VNG. Deze commissie gaat de
voortgang van de uitvoering van de Hervormingsagenda nauwlettend in de gaten houden en
beoordelen of alle betrokken partijen, waaronder de gemeenten, de afgesproken inspanningen
leveren. Om zicht te krijgen op de uitvoering en het effect van de Hervormingsagenda worden
verschillende instrumenten gebruikt, waaronder de ‘Monitor van Afspraken Hervormingsagenda’. De
thema’s en maatregelen waarop we als gemeente bevraagd worden in deze monitor gelden als
inspanningsverplichting (zie ook bijlage 3 – Totaaloverzicht maatregelen).
Daarnaast wordt gekeken of deze inspanningen het beoogde effect hebben op de uitgaven, en zo
niet, welke aanpassingen nodig zijn. Bovendien worden de effectiviteit van de genomen
maatregelen en mogelijke knelpunten die invloed kunnen hebben op de jeugdzorg onderzocht.
Wanneer bijvoorbeeld blijkt dat bepaalde besparingen niet zijn gerealiseerd èn er onvoldoende
inspanning is geleverd (door ons als gemeente), kan dit ertoe leiden dat het Rijk niet komt met een
financiële compensatie naar gemeenten. Andersom geldt dat het Rijk mogelijk een financiële
compensatie levert als blijkt dat er wèl voldoende inspanning is geleverd, maar de beoogde
besparingen alsnog niet zijn gehaald (door bijvoorbeeld autonome ontwikkelingen).
Dit betekent dan ook dat de beoogde besparing voor Gorinchem (in 2025) een besparing is ten
opzichte van de jeugdzorgkosten met het huidige prijspeil (2024), los van autonome ontwikkelingen
waar we geen invloed op hebben (bijvoorbeeld indexatie of een landelijke wijziging qua
contractering en tarifering). Hier is het Rijk verantwoordelijk voor en daar geeft de
deskundigencommissie zwaarwegend advies over.
Het eerste advies van de commissie wordt begin 2025 verwacht en dient als een tussentijdse
evaluatie van de uitvoering van de Hervormingsagenda.
                                                                                                    17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Lokaal advies
In dit document hebben we een (inhoudelijk) advies geschreven over hoe we als gemeente
Gorinchem lokaal, op de korte termijn (2024 en 2025), het beste vorm kunnen gaan geven aan de
Hervormingsagenda Jeugd.
We stellen de volgende opgaven/projecten (geprioriteerd van 1 tot 4), met bijbehorende inschatting
van kosten en beoogde besparingen, voor;
 #    Opgaven lokaal          Projecten                   Grove schatting        Beoogde besparing
                                                          kosten (2024 en)       Gorinchem volgens
                                                          2025                   Rijk (2025)
 1    Domeinoverstijgend      Doorontwikkelen             Projectleider 1 jaar,  €-242.000
      werken                  Doorbraakmethodiek*         20-24 uur: €75.000     (structureel)
                              Onderzoeken                 (incidenteel)
                              mogelijkheden invoeren
                              integrale verordening
                              (bijvoorbeeld
                              Omgekeerde Toets)
 2    Verbeteren Toegang      Bredere invoer POH-         Projectleider 1 jaar,  €-180.000
      geïndiceerde            Jeugd GGZ (inclusief        20-24 uur: €75.000     (oplopend tot €-211K
      Jeugdzorg               verbeteren Medische         (incidenteel)          structureel vanaf
                              verwijsroute )*                                    2028)
                              Beperken verwijzingen                              €-118.000
                              naar ongecontracteerd                              (structureel)
                              aanbod*
 3    Verder uitbouwen        JNV uitbreiden              Vraagt nadere
      Stevig lokaal team                                  uitwerking maar
                                                          gedacht kan worden
                                                          aan: 1 FTE, WO (ivm
                                                          GGZ): €140.000
                                                          (eerst incidenteel,
                                                          bij bewezen
                                                          effectiviteit:
                                                          structureel)
 4    Samenwerking            Samenwerking                Geen kosten aan
      aanpalende              Onderwijs – Jeugdzorg       verbonden
      domeinen en
      Jeugdzorg
                              Samenwerking JGZ –
                              Sociaal Team
      Projecten hierboven                                 Zie hierboven          €-118.000
      zonder * die werken                                                        (oplopend tot €-290K
      aan de opgave                                                              structureel vanaf
      Versterken gewone                                                          2028)
      leven/veerkracht
      jeugdigen
      Totale kosten en                                    € 290.000              €-658.000
      besparingen (2024                                   (uit reserve SD)       (oplopend tot
      en) 2025)                                                                  structureel
                                                                                 €-861.000 vanaf
                                                                                 2028)
Met deze investering van € 290.000 voor 2024 en 2025 beogen we de volgens het Rijk berekende
besparing van €658.000 in 2025 te realiseren. Dit zou dan resulteren in een netto besparing van
€ 368.000. Hiermee verwachten wij de stelpost voor Jeugdzorg van €361.000 in 2025 te realiseren.
                                                                                                      18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Proces
Na besluitvorming in de Raad worden de voorgestelde projecten verder uitgewerkt in
projectplannen. Bij het opstellen van de projectplannen zal tevens aandacht zijn voor de monitoring
van de projecten (Wat willen we bereiken? Ten opzichte waarvan verwachten we een effect
(nulmeting)? En hoe willen we dat monitoren?).
Het opstellen van de projectplannen (inclusief monitoringsplan) en het opstarten van de
daadwerkelijke projecten zal starten in Q4 2024 en doorlopen in 2025. Dat betekent dat de
beoogde besparingen op zijn vroegst in de loop van 2025 zichtbaar zullen worden.
We vragen de Raad om reactie op dit advies; zowel ten aanzien van de inhoud/prioritering als ten
aanzien van de gevraagde investering.
Het proces om te komen tot besluitvorming stellen we als volgt voor;
-   I&O: 29 augustus 2024
-   B&A: 19 september 2024
-   Raad: 26 september 2024
                                                                                                    19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Bijlagen
Bijlage 1. Raadsinformatiebrief Hervormingsagenda Jeugd – Stand van zaken
Bijlage 2. Stelpost Jeugd – Meeveren Hervormingsagenda Jeugd
Bijlage 3. Totaaloverzicht maatregelen HAJ + advies
                                                                          20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>