<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Beleidskaders
warmteprogramma
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>    1. Inleiding
Volgens het landelijke Klimaatakkoord (juni 2019) voert de gemeente de regie over de
warmtetransitie. Ook Gorinchem werkt aan concrete plannen en projecten om de CO₂-uitstoot te
verminderen. In de Transitievisie Warmte (TVW) staat hoe we tot 2050 stapsgewijs een aardgasvrij
Gorinchem realiseren. Er is onderzocht welke warmtebronnen binnen Gorinchem beschikbaar zijn
en welke warmteoplossing per gebied het meest geschikt is. De gemeenteraad stelde de TVW vast
in september 2021.
Met duurzame warmte zijn we minder afhankelijk van fossiele brandstoffen. Daardoor hebben
geopolitieke ontwikkelingen en prijsschommelingen minder invloed op onze energiekosten.
Duurzame warmte is bovendien schoner en stabieler dan gas en elektriciteit.
Om gemeenten te ondersteunen bij de uitvoering van de warmtetransitie werkt het Rijk momenteel
aan de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw). Deze wet geeft gemeenten de
bevoegdheden om regie te voeren bij de wijk- of gebiedsgerichte aanpak van de warmtetransitie.
De wet biedt ook de juridische grondslag om regels op te stellen bij het verduurzamen van
gebouwen.
Met de komst van de Wgiw worden regels toegevoegd aan de Omgevingswet. De Transitievisie
Warmte heet voortaan het Warmteprogramma. De Wgiw is nog niet van kracht. De beoogde
inwerkingtreding is in 2026. Belangrijke onderdelen van de Wgiw zijn het warmteprogramma en de
bevoegdheid om gebieden aan te wijzen. Dit wordt ook wel de aanwijsbevoegdheid genoemd.
Warmteprogramma
In een warmteprogramma beschrijft de gemeente hoe we woningen en gebouwen isoleren en
aardgasvrij maken. Hierin staat welke wijken en buurten stapsgewijs van het aardgas gaan en hoe
dat gebeurt. Het college van B&W stelt het warmteprogramma vast.
Aanwijsbevoegdheid
De aanwijsbevoegdheid houdt in dat de gemeente, na besluitvorming door de gemeenteraad,
gebieden kan aanwijzen waar de levering van aardgas na minimaal acht jaar stopt en bewoners
overstappen op een duurzaam alternatief. Deze aanwijzing kan alleen als de kaders hiervoor zijn
opgenomen in het warmteprogramma. Deze bevoegdheid vormt een krachtig instrument om de
laatste gebruikers van aardgas in een gebied over te laten stappen.
Beleidskaders
Om tot een breed gedragen Warmteprogramma te komen, brengen wij de gemeenteraad in positie
om kaders vast te stellen voor de uitvoering. Met deze kaders kan de gemeente het programma
verder invullen. Bij het opstellen van de TVW hebben we samen met inwoners en belangrijke
partners binnen Gorinchem, gezamenlijke uitgangspunten opgesteld om weloverwogen keuzes te
maken binnen de warmtetransitie. Door nieuwe ontwikkelingen in de energietransitie zijn er, samen
met onze partners Stedin, Waterschap Rivierenland, Poort6 en HVC, aanvullende beleidskaders
toegevoegd.
In de Gildenwijk legt het publiek warmtebedrijf HVC (eigendom van gemeenten en waterschappen)
op dit moment een duurzaam warmtenet aan. In 2025 sluiten circa 1.000 sociale huurwoningen en
het stadhuis aan. Tot 2030 volgen nog eens 2.300 sociale huurwoningen: eerst in de Gildenwijk,
daarna stapsgewijs in Stalkaarsen en mogelijk in de Haarwijk.
We zien het warmtenet als een duurzame warmteoplossing met zowel relatief lage Nationale als
eindgebruikerskosten. Binnen het warmteprogramma onderzoeken we daarom in welke wijken en
buurten een aansluiting haalbaar en wenselijk is. Dit toetsen we aan de beleidskaders in dit
document.
    2. Beleidskaders warmteprogramma
1. Haalbaar én betaalbaar
    •   We houden de kosten beheersbaar voor zowel de samenleving als de eindgebruiker.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>   •  Voor betaalbaarheid gaan we uit van de landelijke uitgangspunten. Momenteel wordt
      uitgegaan van het “niet meer dan anders”-principe.
   •  Waar nodig (binnen onze gemeentelijke mogelijkheden) ondersteunen we inwoners, zodat
      iedereen stapsgewijs kan meedoen.
   •  Het overstappen naar een duurzame warmteoplossing moet technisch haalbaar zijn.
2. Iedereen moet mee kunnen doen
   •  Iedereen moet de kans krijgen om over te stappen naar een duurzame warmteoplossing.
   •  We bieden de juiste mate van ontzorging of ondersteuning, afhankelijk van de behoefte van
      een inwoner.
3. De Gorcumse warmteladder als uitgangspunt
   •  Voor de keuze van een warmtebron bij projectontwikkelingen en renovaties wordt gebruikt
      gemaakt van de Gorcumse warmteladder.
   •  We kiezen bij voorkeur voor een collectieve warmteoplossing.
4. Eerst energie besparen, dan duurzaam verwarmen
   •  We beginnen de warmtetransitie met energie besparen.
   •  We zetten in op gedragsverandering en isolatie, waarbij we starten met de slechtst
      geïsoleerde woningen (labels D, E, F en G).
5. Transparant beslissen, samen met bewoners en bedrijven
   •  Bewoners, bedrijven en andere belanghebbenden worden actief betrokken bij keuzes.
6. Koppelkansen benutten
   •  We grijpen natuurlijke momenten aan, zoals verhuizingen of werkzaamheden in de
      openbare ruimte, om te verduurzamen.
   •  We koppelen de warmtetransitie aan andere ruimtelijke opgaven.
7. Ruimte voor initiatief en innovatie
   •  We steunen waar mogelijk initiatieven van bewoners en bedrijven, als deze passen binnen
      het warmteprogramma.
   •  We spelen in op nieuwe technische en financiële ontwikkelingen en evalueren regelmatig de
      bestaande werkwijze.
   •  Gemeentelijk vastgoed sluiten we waar mogelijk aan op collectieve warmtebronnen.
8. Gezondheid en milieu voorop
   •  We kiezen oplossingen die ook positief bijdragen aan gezondheid en milieu.
9. Aanwijsbevoegdheid
   •  We zijn bereid dit instrument in te zetten als sluitstuk om een buurt aardgasvrij te maken
      en dat we daarbij een aanvullende voorwaarde hanteren: minimaal 75% van een gebied
      moet aardgasvrij zijn, voordat we hem inzetten.
   •  Als we de aanwijsbevoegdheid in de toekomst inzetten is de ambitie om inwoners stressvrij
      over te laten stappen naar een duurzaam warmtealternatief. Dat betekent dat we inwoners
      goed meenemen, ontzorgen en zorgen voor een aantrekkelijk alternatief.
   •  Aanvullende uitleg over de aanwijsbevoegdheid is verderop in dit document opgenomen.
10. Energieprogrammering
   •  Bij de keuze voor duurzame warmtevoorzieningen gebruiken we de Gorcumse
      warmteladder. We houden ook rekening met de impact op het elektriciteitsnet bij deze
      afweging.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>     3. Gorcumse Warmteladder
Om bij projectontwikkelingen de juiste warmtebron te kiezen, gebruiken we de Gorcumse
warmteladder. Deze ladder rangschikt verschillende manieren van duurzame verwarming, waarbij
de meest wenselijke warmtebron bovenaan staat. De indeling is gebaseerd op een voorbeeld van de
Provincie Zuid-Hollland en houdt rekening met:
   I.    De temperatuur die geleverd kan worden,
  II.    De mogelijkheid voor een collectief systeem,
 III.    Het aantal woningen dat ermee verwarmd kan worden, en
 IV.     De beschikbaarheid van de bron in Gorinchem.
Bij elke nieuwe projectontwikkeling moet deze ladder gebruikt worden. De warmteladder dient als
leidraad in de gesprekken met projectontwikkelaars bij renovatie, sloop- en nieuwbouw. We starten
met de bovenste, meest wenselijke warmtebron en toetsen deze aan de beleidskaders. Is deze
oplossing haalbaar, dan wordt deze warmtebron gekozen. Is dat niet het geval, dan onderzoeken
we de volgende optie op de ladder. Zo sturen we doelgericht op de meest duurzame en passende
warmteoplossing.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>    4. Beleidskader aanwijsbevoegdheid
    4.1 Inleiding
Het warmtenet wordt naast het bestaande gasnet aangelegd. Het in stand houden van een dubbel
netwerk (zowel warmte als gas) en de verzwaring van het elektriciteitsnet in wijken zonder
warmtenet, leiden tot hoge maatschappelijke kosten.
Om dit doelmatig en rechtvaardig aan te pakken, kan de gemeente gebruik maken van de
zogeheten aanwijsbevoegdheid. Met de aanwijsbevoegdheid kan de gemeente, na besluitvorming
door de gemeenteraad, in specifieke gebieden de levering van aardgas minimaal 8 jaar later te
stoppen. Woningen en gebouwen in dat gebied stappen binnen deze termijn over op een duurzaam
alternatief. Met het vaststellen van deze beleidskaders in het warmteprogramma leggen we de
kaders hiervoor vast. De aanwijsbevoegdheid is een krachtig instrument om de energietransitie te
versnellen en maatschappelijke kosten te beperken. Zeker in wijken waar al het grootste deel van
de woningen en gebouwen is omgeschakeld, zoals de Gildenwijk en Hoog Dalem.
Het Ontwerpbesluit Besluit gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Bgiw) onderstreept hierbij
de regierol van de gemeente en verplicht Gorinchem om actief te sturen op het aardgasvrij maken
van de stad. Dit besluit bevat de landelijke randvoorwaarden voor de inzet van de
aanwijsbevoegdheid. Naast de landelijke voorwaarden is ook een lokale voorwaarde opgesteld om
concrete eisen te stellen voor de inzet van de aanwijsbevoegdheid.
    4.2 Landelijk voorwaarden inzet aanwijsbevoegdheid
In het Ontwerpbesluit Bgiw zijn voorwaarden opgenomen waar een gemeente aan moet voldoen om
de aanwijsbevoegdheid in te zetten. Onderstaand worden deze voorwaarden toegelicht.
    •   Besluit alleen mogelijk als wijk in het warmteprogramma zit
             o De gemeenteraad mag pas besluiten om een wijk aan te wijzen voor een andere
                 manier van verwarmen als die wijk is opgenomen in het warmteprogramma
    •   Alternatief moet worden aangeboden
             o Als een wijk wordt aangewezen, moet de gemeente een duurzame manier van
                 verwarmen aanbieden. Gebouweigenaren mogen ook zelf kiezen voor een andere
                 fossielvrije oplossing.
    •   Rekening houden met aanleg van energievoorziening
             o Bij het kiezen van het alternatief en de planning kijkt de gemeenteraad naar wat dit
                 betekent voor het aanleggen en onderhouden van de energievoorziening.
    •   Nationale kosten worden meegewogen
             o De gemeenteraad kijkt naar de nationale kosten van de gekozen aanpak in de wijk.
    •   Betaalbaarheid voor bewoners en bedrijven
             o De gemeenteraad zorgt ervoor dat de aanpak betaalbaar blijft voor bewoners. Ook
                 wordt gekeken naar wat dit betekent voor bedrijven, instellingen en andere
                 gebouweigenaren.
             o Het ontwerpbesluit Bgiw zegt hier het volgende over:
                     • De kosten en baten moeten voor de meeste bewoners in verhouding zijn, én
                     • We moeten rekening houden met de betaalbaarheid voor de eindgebruiker.
    •   Minimaal acht jaar voorbereidingstijd
             o Er moet minimaal acht jaar zitten tussen het besluit en het moment waarop het
                 aardgas wordt afgesloten. Alleen bij uitzonderingen mag deze termijn ingekort
                 worden.
    •   Melden bij de ACM
             o Als het omgevingsplan wordt aangepast en er een datum wordt vastgesteld voor het
                 stoppen met aardgas in een gebied moet het college van B&W dit doorgeven aan de
                 Autoriteit Consument & Markt (ACM).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>    •  Monitoring en bijsturing
            o Het college van B&W houdt in de gaten of alles volgens plan verloopt. Als blijkt dat
                gebouwen niet op tijd kunnen overstappen, moet de gemeente de datum voor het
                stoppen met aardgas aanpassen.
    4.3 Lokale voorwaarde inzet aanwijsbevoegdheid
Om de inzet van de aanwijsbevoegdheid in Gorinchem verantwoord en rechtvaardig in te zetten is
ook een lokale voorwaarde opgesteld;
            •   Minimaal 75% van een geselecteerd gebied moet aardgasvrij zijn.
    •  Als minder dan 25% van de woningen en/of gebouwen in een gebied op aardgas is
       aangesloten, dan stijgen de maatschappelijke kosten sterk. De resterende gebruikers van
       aardgas krijgen te maken met oplopende vastrechtkosten. Met de aanwijsbevoegdheid gaan
       zij over op een duurzaam alternatief.
    4.4 Redenen om de aanwijsbevoegdheid in te zetten
    •  Met de aanwijsbevoegdheid kan de gemeente sturen vanuit de regierol
            o De gemeente heeft vanuit het Rijk de regierol ontvangen voor de warmtetransitie.
                Vanuit deze rol onderzoeken we wat in Gorinchem de beste manier is van
                aardgasvrij verwarmen. Met de aanwijsbevoegdheid kan de gemeente het tempo en
                de volgorde van de transitie bepalen, passend bij de lokale situatie.
    •  De warmtevoorziening in de woningen betaalbaar te houden
            o Geopolitieke gebeurtenissen hebben veel invloed op de energieprijzen. Als
                voorbeeld zijn de gasprijzen in 2022 enorm gestegen vanwege de oorlog in
                Oekraïne. Duurzame, lokale warmtebronnen hebben hier minder last van. Deze
                warmte wordt niet geïmporteerd, lokaal opgewekt en geeft daarmee een stabiele
                basis voor de energieprijzen.
            o Verwacht wordt dat de nationale gasprijs stijgt door afnemend gebruik en de
                verplichting tot bijmengen van duurder groen gas per 1 januari 2027.
    •  Duidelijkheid voor inwoners
            o Inzicht in de toekomstige warmteoplossing per wijk en of gebied, helpt inwoners bij
                het maken van keuzes voor hun woning.
    •  Gezondere leefomgeving
            o Het verbranden van aardgas brengt schadelijke stoffen in de lucht, wat slecht is
                voor de gezondheid. Minder aardgas betekent minder uitstoot van schadelijke
                stoffen en CO2 en meer brandveiligheid in woningen.
   4.4 Huidige situatie in Gorinchem
We zetten de aanwijsbevoegdheid nu nog niet in, om de twee redenen:
            1. Voorwaarden nog niet vervuld
    •  Geen enkel gebied is momenteel 75% aardgasvrij. De Gildenwijk bereikt dit percentage,
       met de uitbreiding van het warmtenet, naar verwachting in 2030.
    •  De betaalbaarheid van het duurzame alternatief is vanwege veranderende wetgeving nog
       onvoldoende geborgd.
            2. Wettelijke kaders nog niet van kracht
    •  Zowel de Wgiw als de Wet collectieve warmte (Wcw) hebben een beoogde inwerktreding in
       2026. Deze wetten zijn enorm van belang voor de invulling van de aanwijsbevoegdheid en
       de betaalbaarheid van warmtenetten. De inhoud kan tot die tijd nog wijzigen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>