<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                    Monitor sociaal domein 2015:
                                                     het sociale domein in beeld

Inleiding

Het jaar 2015 is voor het sociaal domein een speciaal jaar geweest. Het jaar waarin de drie decentralisaties
zijn geëffectueerd. Deze decentralisaties maakten de wens om sturingsinformatie groter. Om de
ontwikkelingen binnen het sociaal domein te kunnen volgen zijn verschillende monitoren opgezet, te weten:
de monitor gebruik, met sturingsinformatie voor het college en de monitor beleid, met een uitwerking van de
doelstellingen uit de kadernota voor de gemeenteraad. Daarnaast doet Gouda mee aan de landelijke
monitor sociaal domein, zodat op termijn goede benchmarkinformatie beschikbaar zal zijn.

De monitoren bevatten een veelheid aan gegevens, daarom is voor de presentatie van de jaargegevens
gekozen om een overkoepelend jaarrapport te maken met een selectie van de belangrijkste onderwerpen en
is gezorgd voor een toegankelijke weergave. Om de in 2015 ingevoerde monitoren wel te completeren zijn
als bijlagen de eindrapporten over 2015 van de beleidsmonitor en gebruiksmonitor sociaal domein
opgenomen. Zo ontstaat een goed overzicht van de decentralisaties in cijfers.

Hierbij wordt wel opgemerkt dat in dit startjaar ook de informatievoorziening over het sociaal domein nieuw
moest worden ingericht. Dit vraagt tijd. Sommige gegevens zijn daardoor nog onvolledig of waren soms pas
later bekend.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave


MANAGEMENTSAMENVATTING                                                                         3
1. HOEVEEL INWONERS ONTVINGEN IN 2015 HULP EN               ONDERSTEUNING?                     6

1.1 JEUGDIGEN                                                                                  7
1.2 VOLWASSENEN                                                                                8
1.3 WERK EN INKOMEN                                                                            9

2. WAT WAREN DE ERVARINGEN VAN DE CLIËNTEN?                                                   11

2.1. KLANTTEVREDENHEID                                                                        11
2.2. KNELPUNTEN                                                                               12

3. DE KRACHT VAN DE INWONERS                                                                  14
4. DE KOSTEN VAN DE HULP EN ONDERSTEUNING IN 2015                                             15

4.1 DE UITGAVEN IN HET SOCIAAL DOMEIN 2015                                                    15
4.2 BESTEDING BESCHIKBARE BUDGETTEN EN VERSCHILLENANALYSE                                     16
4.3 MEERJARIGE FINANCIËLE PROGNOSE SOCIAAL DOMEIN                                             20

5. ADVIES                                                                                     22

5.1 ADVIES OVER BELEIDSWIJZIGINGEN                                                            22
5.2 ADVIES OVER BEGROTINGSWIJZIGINGEN EN MOGELIJKHEDEN VOOR VERDERE FINANCIËLE ONTSCHOTTING   22
5.3 ADVIES OVER ONTTREKKINGEN UIT DE RESERVE SOCIAAL DOMEIN                                   25
5.4 OVERALL ADVIES                                                                            25

6. BIJLAGE TOELICHTING OP SCENARIO’S OMVORMING RESERVE                                        27
7. BIJLAGEN: BELEIDSMONITOR EN GEBRUIKSMONITOR                                                28




                                                               pagina 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Managementsamenvatting

Overzicht jaar 2015
Het jaar 2015 is voor het sociaal domein een speciaal jaar geweest. Het jaar waarin de drie decentralisaties
zijn geëffectueerd. Met de decentralisaties is de gemeente verantwoordelijk geworden voor de zorg en
ondersteuning van een grote groep nieuwe cliënten. In het jeugddomein zijn gedurende 2015 circa 1.700
verschillende cliënten geholpen. Aan het eind van het jaar waren er nog rond de 1.300 jeugdige cliënten in
zorg. Binnen de Wmo zijn er voor de nieuwe taken begeleiding (845 cliënten eind 2015) en Beschermd
Wonen (252 cliënten eind 2015) zo’n 1100 cliënten bijgekomen. Deze cliënten zijn gemiddeld veel jonger
dan de ‘oude’ Wmo populatie en de aard van de problematiek is duidelijk anders. Veel mensen hebben te
maken met psychiatrische problemen. Voor Beschermd Wonen heeft de gemeente Gouda een regiofunctie,
de meeste locaties hiervoor zijn in Gouda te vinden. Binnen de Participatiewet ten slotte is de gemeente
verantwoordelijk voor het aan de slag krijgen van zoveel mogelijk mensen, ook mensen met een
arbeidsbeperking. Eind van het jaar waren er 1.745 uitkeringsgerechtigden, en gedurende het jaar zijn 245
mensen volledig en 163 gedeeltelijk aan het werk gegaan

In 2015 waren de sociaal teams operationeel. Inmiddels verloopt de helft van de doorverwijzingen binnen het
jeugddomein via de sociaal teams jeugd. Onder volwassen cliënten is gemeten hoe de ervaringen in dit
eerste jaar zijn met de sociaal teams. De uitkomsten hiervan zijn overwegend positief. Overall beoordeelt
men het sociaal team volwassenen met een 7,5. De meeste mensen geven aan dat zij hun wensen en
behoeften duidelijk hebben kunnen maken tijdens de intake; dat zij tevreden zijn over het contact met de
medewerker en dat zij baas zijn gebleven over hun eigen situatie. Wanneer we inzoomen op hulp bij het
huishouden blijkt ook dat cliënten gemiddeld genomen tevreden zijn. De thuiszorgorganisaties scoren ruim
voldoende met een 7,6 gemiddeld en de thuiszorghulp goed met een 8,4 gemiddeld.

In het eerste jaar van de decentralisaties hebben de zorgmariniers een goede achtervang geboden. Het
aantal weeffouten is beperkt gebleven; in totaal waren er twee casussen als gevolg van een weeffout.
Andere casussen waren veelal gericht op zaken die door externe partijen geregeld worden. In totaal zijn 41
casussen die bij de zorgmariniers waren binnengekomen afgehandeld. Aan het eind van 2015 stond er geen
enkele casus meer open.

Er zijn geen wachtlijsten geweest voor de Wmo voorzieningen, met uitzondering van Beschermd Wonen.
Eind 2015 stonden circa 40 mensen in de regio Midden Holland op de wachtlijst voor Beschermd Wonen.
Voor de jeugdzorg is nog geen gestructureerde wachtlijstinformatie ontvangen van de zorgaanbieders. Dit
maakt in 2016 onderdeel uit van de contractmanagementgesprekken. Bij Veilig Thuis is de wachtlijst wel een
punt van aandacht, mede door de fors toegenomen hoeveelheid meldingen bij deze organisatie. Inmiddels is
hiervoor een verbeterplan opgesteld en aan de inspectie toegestuurd (dec. 2015).

Financiën
Bij de start van het transitiejaar 2015 waren de financiële prognoses somber. Enerzijds werden hoge
kortingspercentages toegepast op de gedecentraliseerde budgetten en anderzijds was er onzekerheid over
het aantal cliënten met overgangsrecht en hun inkomenssituatie. Vastgesteld beleidsuitgangspunt was om
binnen de beschikbare financiële kaders te blijven.
Bij het tweede ijkmoment in 2015 konden we nog niet rapporteren over de gerealiseerde uitgaven en een
extrapolatie daarvan over het hele jaar, omdat op dat moment de facturatie van zorg vanuit de aanbieders
nog achterbleef. Nu blijkt dat het in 2015 ruimschoots gelukt is om uit te komen met de beschikbare
middelen: het positief saldo bedraagt € 6.473.604,-. Binnen de Wmo waren de uitgaven voor met name hulp
bij het huishouden en Beschermd Wonen lager dan begroot. De inkomsten vanuit de eigen bijdragen waren
hoger dan begroot. De uitgaven voor begeleiding vielen iets hoger uit dan begroot. Er is aanleiding om het
eigen bijdragen beleid Wmo te herijken. In afstemming met de gemeenteraad wordt bezien op welke punten




                                                               pagina 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>bijstelling nodig en mogelijk is.
Het positieve resultaat op de jeugdzorg is vooral het gevolg van het verstrekken van minder
maatwerkvoorzieningen dan begroot was. Het resultaat op het minimabeleid was positief ondanks dat de
verstrekkingen op grond van de bijzondere bijstand in 2015 ruim 50% hoger waren dan in 2014; op de
collectieve zorgverzekering is echter een overschot ten opzichte van de begroting ontstaan.
De reguliere bijdrage aan Promen is in 2015 binnen de begroting van Gouda gebleven. Het resultaat voor
werk en activering (dit is exclusief het BUIG budget voor het betalen van de gemeentelijke uitkeringen) is
ook positief. Dit komt enerzijds doordat de instroom van de nieuwe doelgroep arbeidsbeperkten is
achtergebleven bij de raming, en betreft anderzijds meerjarige regionale project- of subsidiegelden voor o.a.
Actieplan Jeugdwerkloosheid, ESF Jeugdwerkloosheid en het Regionaal Werkbedrijf, die voor de nog
lopende projecten ter beschikking dienen te blijven.


Meerjarenperspectief financieel
Voor de nabije toekomst blijven de financiële zorgen over het sociaal domein. Voor de komende jaren is een
zeer forse afname van de te ontvangen rijksbudgetten zichtbaar, van circa € 58 miljoen in 2015 naar
circa € 48 miljoen in 2020. Deze afname wordt vooral veroorzaakt door het nieuwe verdeelmodel Jeugd en
het afbouwen van de Wet sociale werkvoorziening. De budgetontwikkeling van Beschermd Wonen is erg
onzeker; het ministerie van VWS is voornemens om het budget objectief te gaan herverdelen over alle
gemeenten, wat kan leiden tot fors minder budget voor de regio na 2017.
In het meerjarenperspectief worden verder de volgende belangrijke risico’s gezien: het uitblijven van
voldoende verandering in de zorg en ondersteuning bij de gecontracteerde (zorg)organisaties en derde
partijen waarmee de gemeente samenwerkt, dat de effectuering van de maatregelen bij jeugd niet
voldoende zal blijken te zijn om binnen de sterk afnemende budgetten te blijven, de rijksbijdrage voor de
Wsw is onvoldoende om naar de toekomst toe de organisatie en de personeelskosten te dekken, het risico
dat het Rijk in de loop van het jaar de budgetten naar beneden bijstelt.

Financiële ontschotting sociaal domein
Zowel in beleid als financieel wordt geen onderscheid meer gemaakt tussen bestaande en nieuwe middelen
voor het sociaal domein. Het is ook niet meer goed mogelijk om de oude en nieuwe middelen afzonderlijk in
beeld te brengen, vooral als gevolg van de multiproblematiek in de zorgvraag. Er is op diverse onderdelen al
financiële ontschotting gerealiseerd, aansluitend bij de gewenste beweging naar meer gebruik van algemene
voorzieningen in plaats van duurdere maatwerkvoorzieningen. Dit is goed mogelijk binnen de huidige
programmastructuur; overgaan naar één groot programma sociaal domein is daarvoor niet nodig.
Geadviseerd wordt een bredere reserve sociaal domein te vormen; dit draagt bij aan verdere financiële
ontschotting. Deze reserve betreft programma 2 (Welzijn en Zorg), programma 3 (Werk en Inkomen), en de
productgroep Jeugd. De budgetten BUIG, MO/VO en Beschermd Wonen worden niet betrokken in de
reserve sociaal domein. Geadviseerd wordt de reserve 3D op te heffen, het saldo van de reserve 3D ad
€ 912.694,- over te hevelen naar de nieuwe reserve sociaal domein en € 4.518.229,-; toe te voegen de
nieuwe reserve sociaal domein bevat daarmee einde 2015 € 5.430.923,-.
De reserve sociaal domein zal onderdeel uitmaken van het weerstandvermogen. Deze reserve is niet
bedoeld ter compensatie van de structureel afnemende Rijksmiddelen, maar maakt het wel mogelijk om
incidentele onttrekkingen te doen voor het oplossen van onvoorziene urgente problemen bij cliënten, voor
noodzakelijke voorinvesteringen waarmee toekomstige kostenreducties gerealiseerd kunnen worden, of voor
kwalitatieve verbeteringen.


Advies
Geadviseerd wordt:
1. Kennis te nemen van de monitor Sociaal Domein 2015 en de bijbehorende beleidsmonitor sociaal
   domein 2015 en gebruiksmonitor sociaal domein 2015 die als bijlagen hierbij zijn opgenomen;




                                                                pagina 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>De volgende besluiten worden meegenomen bij de besluitvorming over de resultaatbestemming 2015. Voor
het integrale beeld zijn ze hier ter informatie opgenomen.
2. Het instellen van de reserve sociaal domein (excl. BUIG, MO/VO en Beschermd Wonen);
3. Het overhevelen van het saldo van de reserve 3D1 naar de reserve sociaal domein;
4. Het toevoegen van € 4.518.229 aan de nieuwe reserve sociaal domein;
5. Het opheffen van de reserve 3D;
6. Voor de reserve sociaal domein gelden de volgende spelregels:
     Incidentele onttrekkingen aan de reserve sociaal domein moeten voldoen aan minimaal één van de
     volgende criteria:
         I.  de onttrekking dient ter oplossing van onvoorziene urgente problemen bij cliënten;
        II.  de onttrekking is een noodzakelijke voorinvestering waarmee toekomstige kostenreducties
             gerealiseerd kunnen worden; of
       III.  de onttrekking is een kwalitatieve verbetering om extra voortgang te bereiken op een bepaald
             domein.
     Vanzelfsprekend blijft de reserve ook noodzakelijk voor het opvangen van risico’s.




1
    Saldo is € 912.694




                                                              pagina 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>1. Hoeveel inwoners ontvingen in 2015 hulp en
   ondersteuning?
Onderstaande figuur schetst een integraal beeld van de mate waarin inwoners in 2015 hulp en
ondersteuning ontvingen. De weergave is opgebouwd vanuit het perspectief van de inwoners en hun
verschillende levensdomeinen. Per domein staat het aantal gebruikers van (gemeentelijke) hulp en
ondersteuning genoemd2.




2
 Deze weergave is afgeleid van de zgn. arrangementenmonitor. Deze is nog in ontwikkeling. Op termijn is per wijk gebruik zichtbaar voor zowel
maatwerkvoorzieningen (buitenste ring) als algemene vrij toegankelijke voorzieningen (binnenste ring)




                                                                                         pagina 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>1.1 Jeugdigen
Sinds 2015 is de gemeente verantwoordelijk voor de jeugdhulp. Over heel
2015 bezien waren er rond de 1.700 unieke cliënten die gedurende het jaar
een beschikking voor jeugdhulp hadden. Ruim de helft (57%) van hen betreft
overgangscliënten. Aan het einde van 2015 zijn er rond de 1.300 cliënten
jeugdzorg (peildatum 31/12/2015).


Jeugdhulp naar doorverwijzer

                                            De cliënten jeugdzorg komen via verschillende kanalen bij de
                                            gemeente terecht voor het aanvragen van een beschikking. De
                                            huisarts en de sociaal teams zijn de belangrijkste doorverwijzers
                                            die samen ongeveer 70% van de doorverwijzingen voor hun
                                            rekening nemen.




In de volgende figuren is voor de belangrijkste twee doorverwijzers aangegeven naar welke organisaties zij
doorverwijzen.                    Doorverwijzing door                Doorverwijzing door
                                       huisarts                        sociaal teams




                                                               pagina 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>1.2 Volwassenen


                                                    Sinds 2015 biedt de gemeente nieuwe vormen van
                                                    ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Nieuw
                                                    zijn de begeleiding (dagbesteding en individuele
               15
                                                    begeleiding thuis) en het Beschermd Wonen. Van de
                                  9                 mensen die Hulp bij het Huishouden ontvangen blijken
                                                    111 mensen ook individuele begeleiding thuis te krijgen.
                                                    In 2016 onderzoeken we de overlap in het gebruik van
                                                    voorzieningen binnen dit domein Wmo en over de
                                                    domeinen heen.




Met de nieuwe taken binnen de Wmo is de achtergrond van de
inwoners die gebruik maken van hulp en ondersteuning sterk
veranderd. De gemiddelde leeftijd is fors gedaald en er is veel
vaker sprake van een hulpvraag in verband met
psychische/psychiatrische klachten.




                                                                   Gouda regelt als centrumgemeente dat
                                                                   mensen in Midden Holland met ernstige
                                                                   psychiatrische problematiek, die niet
                                                                   zelfstandig kunnen wonen in een
                                                                   beschermde woonvorm terecht kunnen. Het
                                                                   gaat om 203 (intramurale) plaatsen
                                                                   verspreid over de regio. De meeste locaties
                                                                   bevinden zich in Gouda.




                                                                  pagina 8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>1.3 Werk en inkomen
Meer inwoners hadden in 2015
inkomensondersteuning nodig; eind 2015
hadden 1.745 cliënten een
Participatiewetuitkering. 245 mensen met een
uitkering zijn volledig aan het werk gegaan.
Daarnaast waren er nog 163
uitkeringsgerechtigden met een parttime baan,
die dus nog slechts gedeeltelijk afhankelijk
bleven van een gemeentelijke uitkering. De
inspanningen op het gebied van preventie, dus
door mensen voordat ze in de uitkering komen
al naar werk te begeleiden en maatschappelijk actief te maken, laten zich niet in cijfers uitdrukken.




                                  Het aantal meldingen schuldhulpverlening nam gedurende 2015 steeds
                                  verder af. Landelijk is hetzelfde beeld te zien en dit vraagt om nader
                                  onderzoek omdat de gemiddelde schuldenproblematiek in Nederland niet is
                                  afgenomen en het aantal bewindvoeringen is toegenomen. De
                                  veronderstelling is dat de introductie van de sociaal teams per 2015 ertoe
                                  heeft geleid dat schuldhulpvragen meer bij de sociale teams worden
                                  gesteld en afgehandeld. Deze ontwikkeling is wel aanleiding om in 2016 te
                                  onderzoeken hoe de samenwerking met de sociaal teams op het terrein
                                  van schuldhulpverlening het beste kan worden vormgegeven.




Met het inwerking treden van de Participatiewet per 1 januari 2015 ondersteunt het college ook mensen met
een arbeidsbeperking bij hun arbeidsinschakeling. In 2015 is een team voor de ondersteuning van
arbeidsbeperkten ingericht, die hiervoor samenwerkt met het Werkgeversservicepunt (WSP) Midden-
Holland, het UWV, de scholen voor Speciaal – en Praktijkonderwijs in de regio, Promen, de sociaal teams en
het Regionale Werkbedrijf.
Gemeente Gouda heeft in 2015 4 plaatsingen van mensen met
een arbeidsbeperking in een reguliere arbeidsomgeving
ondersteund. Dit komt overeen met indicatief 4,6
garantiebanen. In totaal zijn in de arbeidsmarktregio Midden-
Holland inmiddels bij benadering 100 garantiebanen
gerealiseerd. Definitieve en formele cijfers van het UWV over
het aantal gerealiseerde garantiebanen worden in de zomer van
2016 verwacht.




                                                                 pagina 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>In 2015 hebben bijna een vijfde meer inwoners dan in 2014 zich verzekerd via de gemeentezorgpolis.
Verwacht wordt dat de komende jaren het aantal verzekerden verder zal groeien.
Het aantal aanvragen bijzondere bijstand is in 2015 fors toegenomen, met name op het gebied van
bewindvoering en inrichtingskosten, rechtsbijstand en verzoeken voor bedrijfskredieten voor zelfstandigen.
De grote toename van de vergoedingen voor bewindvoering is een ontwikkeling die zich in heel Nederland
voordoet.




                                                              pagina 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>2. Wat waren de ervaringen van de cliënten?

2.1. Klanttevredenheid

Over 2015 is nog niet op alle fronten de tevredenheid van de klanten gemeten. In 2016 zullen op alle
domeinen de ervaringen van cliënten worden gemeten die via een beschikking van de gemeente hulp of
ondersteuning ontvangen. Over 2015 is de tevredenheid van de cliënten van de sociaal teams voor
volwassenen gemeten. Verschillende bronnen samen geven een beeld van de ervaringen met het sociaal
team. In het onderstaande overzicht staan de hoofdlijnen hiervan weergegeven. Voor het sociaal team jeugd
is nog niet zo uitgebreid onderzoek uitgevoerd.

Ongeveer 1 op de 5 inwoners van Gouda is bekend met het sociaal team volwassenen. Hierbij kan worden
opgemerkt dat het niet voor alle inwoners relevant is om bekend te zijn met een sociaal team. Over het
algemeen zijn cliënten van het sociaal team volwassenen positief over het contact met de medewerker(s)
van het sociaal team. Ook vindt ongeveer tweederde dat de geboden hulp voldoende tot goed aansloot bij
wat men nodig had. Al met al scoort het sociaal team volwassenen een ruime voldoende met een 7,5
gemiddeld.




                                                            pagina 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Via Stipter registeren we de klanttevredenheid van cliënten met de zorgverlening. Voor de Hulp bij het
Huishouden kunnen we daar de volgende resultaten van weergeven. Voor begeleiding is de
klanttevredenheid in 2015 nog niet gemeten.




2.2. Knelpunten
Zorgmarinier
In totaal zijn er in heel 2015 41 verschillende casussen aangemeld bij de zorgmarinier. Het aantal
aanmeldingen is vanaf het tweede kwartaal gedaald; in het vierde kwartaal zijn uiteindelijk 6 casussen
aangemeld. Het grootste gedeelte van alle aanmeldingen kon worden teruggebracht in de lijn; slechts bij 2
zaken was er sprake van een weeffout. Bij veel van de casussen gaat het om zaken die door externe
partijen geregeld worden. In de kwartaalrapportages zijn de verschillende casussen op hoofdlijnen
toegelicht. Eind 2015 zijn alle aangemelde casussen afgehandeld.

Wachtlijsten
Er zijn geen wachtlijsten in 2015 geweest voor de Wmo voorzieningen, met uitzondering van Beschermd
Wonen. Eind 2015 stonden circa 40 mensen in de regio Midden Holland op de wachtlijst voor Beschermd
Wonen. Voor de jeugdzorg is nog geen gestructureerde wachtlijstinformatie ontvangen van de
zorgaanbieders. Dit maakt in 2016 onderdeel uit van de contractmanagementgesprekken.




                                                              pagina 12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>In 2015 hebben de Inspectie Jeugdzorg en de
Inspectie voor de Gezondheidszorg gezamenlijk
toezicht uitgevoerd bij alle vestigingen van Veilig
Thuis. Veilig Thuis Hollands Midden heeft een
score op 15 van de 24 geformuleerde
basisverwachtingen. Naar aanleiding van deze
inspectie is een verbeterplan opgesteld en op 18
december 2015 naar de Inspectie verzonden.
Ten aanzien van het belangrijkste verbeterpunt,
de opgelopen wachtlijsten terugbrengen, moet
opgemerkt worden dat er in 2015 een fikse
toename (80%) is geweest in het aantal
meldingen. Oorzaken voor de toegenomen
meldingen kunnen gezocht worden in de
aandacht voor Veilig Thuis in landelijke media,
de meldingen van politie bij Veilig Thuis en de
implementatie van de meldcode door
professionals. Daarnaast is er ook nog enige
onduidelijkheid over de definities van de
wachtlijsten, waardoor de onderlinge vergelijkbaarheid
van gemeenten beperkt is, en aan de plaatsing
(20e plaats) beperkte waarde moet worden gehecht.




                                                         pagina 13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>3. De kracht van de inwoners

In de nieuwe visie op het sociaal domein verwachten we ook veel van onze inwoners. We willen dat mensen
zolang mogelijk zelfredzaam zijn en kunnen participeren in de samenleving en dat mensen zelf bijdragen
aan de oplossing van hun problemen en die van anderen. In de stadspeiling 2015 hebben we gemeten in
hoeverre onze inwoners elkaar helpen en ondersteunen en hoe het staat met de (tevredenheid) over
participatie van onze inwoners aan de samenleving.




                                                           pagina 14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>4. De kosten van de hulp en ondersteuning in 2015

4.1 De uitgaven in het sociaal domein 2015

Totale uitgaven
In totaal bedroegen de uitgaven aan het gehele sociaal domein in 2015 € 83.353.620,-.
Verdeeld over de verschillende domeinen zijn de uitgaven:




Uitgaven per inwoner
Als we de uitgaven uitdrukken in een bedrag per inwoner ontstaat het volgende beeld:



                                                      Welzijn en zorg: uitgaven per inwoner van 18 jaar en ouder3

                                                      Jeugd: uitgaven per inwoner tot 18 jaar4




3
    Per 1 januari 2015 zijn er 55.972 inwoners van 18 jaar en ouder.
4
    Per 1 januari 2015 zijn er 15.218 inwoners tot 18 jaar.




                                                                           pagina 15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Verhouding maatwerkvoorzieningen en algemene voorzieningen




Figuur 2: realisatie 2015 Wmo en Jeugd

De meeste uitgaven binnen jeugd en Wmo gaan naar individuele maatwerkvoorzieningen; voor beide
onderdelen is de verhouding tussen maatwerkvoorzieningen en algemene voorzieningen (zonder indicatie)
74% versus 26%. Ruim een kwart van het budget is dus ingezet op algemene voorzieningen zoals de
sociaal teams; de huiskamers in de buurt; en het schoolmaatschappelijk werk. Het beleid is gericht op meer
inzet aan de voorkant via de algemene voorzieningen om het gebruik van (duurdere)
maatwerkvoorzieningen te voorkomen. De komende jaren is de verschuiving van maatwerkvoorzieningen
naar algemene voorzieningen te volgen als een beleidsindicator.



4.2 Besteding beschikbare budgetten en verschillenanalyse
Zijn we uitgekomen met de beschikbare budgetten?
Bij de start van transitiejaar 2015 waren de financiële prognoses somber . Enerzijds werden hoge
kortingspercentages toegepast op de gedecentraliseerde budgetten en anderzijds waren de cliëntgegevens
voor cliënten met overgangsrecht niet volledig of vervuild. Financieel beleidsuitgangspunt was binnen de
beschikbare financiële kaders te blijven.
Bij het tweede ijkmoment konden we nog niet rapporteren over de gerealiseerde uitgaven en een
extrapolatie daarvan over het hele jaar, omdat op dat moment de facturatie van zorg vanuit de aanbieders
nog achterbleef. De meeste facturen zijn pas na het vierde kwartaal 2015 ontvangen.
In deze eindrapportage kunnen we nu een integraal beeld geven over het gehele sociaal domein, waar de
voorgaande rapportages grotendeels de nieuwe middelen betroffen.
Zoals blijkt uit onderstaande tabel is het in 2015 ruimschoots gelukt om uit te komen met de beschikbare
middelen: het positief saldo bedraagt € 6.473.604,-.




                                                             pagina 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>programma                         productgroep                begroting        realisatie       saldo
02 Zorg (Wmo)                     Welzijn en zorg             39.546.755       35.893.891   3.652.864
03 Werk en inkomen                Minimabeleid                 4.031.313        3.920.411     110.902
                                  Werk (en activering)        18.495.984       17.449.328   1.046.656
04 Jeugd, onderwijs en sport      Jeugd                       27.753.172       26.089.991   1.663.181
 totaal Sociaal domein                                    89.827.224       83.353.620 6.473.604
Van het positieve saldo van € 6.473.604 wordt voorgesteld per saldo € 4.518.229 toe te voegen aan de
reserve Sociaal Domein. Het verschil wordt veroorzaakt jaar-overstijgende projecten (zoals het Werkbedrijf,
ESF Jeugdwerkloosheid, AJW), MO/VO, Beschermd Wonen en BUIG.


Verklaring van de grootste verschillen tussen begroting en uitgaven
In onderstaande tabel is het positieve resultaat nader toegelicht aan de hand van de grootste verschillen
tussen de begroting en de gerealiseerde uitgaven 2015.

 Onderwerp             Verschil     Toelichting
 Wmo: HbH            €1.283.000     De aangekondigde bezuiniging op het budget hulp bij het huishouden van
                                    40% is in 2014 vertaald in een bijgestelde verordening op basis waarvan
                                    de cliënten zijn geherindiceerd. Per 1 januari 2015 is de nieuwe richtlijn
                                    hulp bij het huishouden (HBH) ingegaan na een overgangsperiode in
                                    2014. Middels deze richtlijn is het aantal uren hulp bij het huishouden
                                    afgenomen. Daarnaast is de uitvoering via keukentafelgesprekken erop
                                    gericht mensen in hun eigen kracht te zetten en hierdoor zijn er minder
                                    nieuwe aanvragen HBH gekomen ten opzichte van voorgaande jaren.
                                    Tegenover de verminderde uitgaven hulp bij het huishouden staat
                                    overigens ook een lagere opbrengst uit eigen bijdragen dan begroot.

 Wmo:                 €-147.000     De uitgaven op Wmo begeleiding vallen iets hoger uit dan begroot. Dit is
 begeleiding                        beperkt gebleven omdat bij de inkoop geanticipeerd is op de
                                    aangekondigde bezuiniging van 25%. Dit heeft geleid tot een scherpe
                                    tariefstelling. Daarnaast is in 2015 een beweging gestart van Beschermd
                                    Wonen de ‘trap af’ naar begeleiding. Inwoners die voorheen een indicatie
                                    Beschermd Wonen hadden, ontvangen nu begeleiding aan huis.
                                    Tegenover de hogere uitgaven begeleiding staat ook een hogere
                                    opbrengst uit eigen bijdragen dan begroot.

 Wmo:                  €821.000     De onderbesteding van het budget Beschermd Wonen komt in de eerste
 Beschermd                          plaats doordat het Rijk de middelen voor Beschermd Wonen voor 2015
 Wonen                              verdeeld had op basis van een beperkte en onvolledige uitvraag onder
                                    zorgaanbieders. Afgelopen najaar heeft bureau HHM na een uitgebreid
                                    onderzoek vastgesteld dat de oorspronkelijke verdeling inderdaad
                                    verkeerd was. Voor de gemeente Gouda betekent dit dat er zo’n
                                    € 400.000 méér budget is ontvangen dan noodzakelijk om aan alle
                                    overgangsverplichtingen te voldoen. Dit bedrag mag worden behouden:
                                    de middelen worden pas vanaf 2016 herverdeeld.

                                    Daarnaast is minder uitgegeven omdat de overbruggingszorg (d.w.z. zorg
                                    die geleverd wordt zolang een passende plaats voor Beschermd Wonen
                                    nog niet beschikbaar is) niet ten laste van het budget Beschermd Wonen,
                                    maar ten laste van de lokale begeleidingsbudgetten is gebracht. Daarbij
                                    zijn Pgb-budgetten voor intramurale zorg omgezet naar zorg in natura
                                    voor begeleiding thuis. Deze bedragen komen ten laste van de lokale




                                                               pagina 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                             begeleidingsbudgetten in de regio.

EB Wmo           €282.000    De eigen bijdrage inkomsten zijn voorzichtig geraamd vanwege de
                             onbekendheid van het aantal klanten en hun inkomenspositie. De inning
                             van de eigen bijdrage is direct gekoppeld aan de facturatie van zorg;de
                             verwerking bij het CAK; de feitelijke betaling door de cliënt en de
                             doorbetaling van de geïnde bedragen aan de gemeente. Deze
                             vertragende factoren leiden ertoe dat in de loop van 2016 een forse
                             toename van de eigen bijdrage inkomsten volgt.

Jeugdzorg       €1.326.000   Het positieve resultaat op de jeugdzorg is met name het gevolg van
                             minder maatwerkvoorzieningen dan geraamd in de begroting. Omdat
                             2015 het eerste jaar is dat de gemeente deze jeugdzorg uitvoert is de
                             begroting nog gebaseerd op ontvangen cijfers over de realisatie 2014,
                             maar die zijn niet geheel betrouwbaar. Een goede analyse is derhalve niet
                             goed mogelijk. Omdat er in de inkoop 2015 geen grote kortingen in de
                             prijs zijn doorgevoerd, ligt de oorzaak van het overschot waarschijnlijk in
                             het volume van het aantal cliënten.
                             Het NSDMH verzorgt de facturatie van de 5 regiogemeenten. Teneinde
                             voor de sluiting van boeken deze gemeenten tijdig een afrekening te
                             kunnen leveren, is in overleg met de accountant ervoor gekozen om als
                             resultaat uit te gaan van door de zorgaanbieders opgegeven prognoses
                             2015. Dit betekent dat een finale afrekening op basis van de
                             daadwerkelijke ontvangen facturen nog volgt in 2016. Eventuele
                             verschillen worden dan verrekend met de reserve.

Minimabeleid:    €110.902    Het positieve resultaat op het minimabeleid is de resultante van de
bijzondere                   volgende ontwikkelingen, waarvan de kosten allemaal onder deze post
bijstand                     zijn gevat.
                             De verstrekkingen op grond van de bijzondere bijstand (zowel incidenteel
                             als periodiek) zijn in 2015 hoger geweest dan in voorgaande jaren.
                             Inclusief de individuele inkomenstoeslag is in 2015 zelfs ruim 50% meer
                             uitgegeven dan in 2014. Deze toename wordt veroorzaakt door: stijgende
                             kosten voor bewindvoering, stijgende kosten voor inrichtingen en de
                             afschaffing van het drempelbedrag voor bijzondere bijstand waardoor ook
                             kosten voor een lager bedrag dan € 128 kunnen worden vergoed. De
                             flinke stijging van de kosten voor bewindvoering is een ontwikkeling die
                             zich in heel Nederland voordoet.
                             Op de collectieve zorgverzekering is echter een overschot ten opzichte
                             van de begroting ontstaan. In de begroting was rekening gehouden met
                             de maximale groei van het aantal deelnemers dat mogelijk in aanmerking
                             komt voor de collectieve zorgverzekering met tegemoetkoming van de
                             gemeente gezien de wijziging van de collectieve zorgverzekering in 2015
                             om als compensatie voor de afschaffing van de afgeschafte Wtcg/Cer te
                             kunnen dienen. In het eerste jaar van de huidige regeling werd nog niet
                             die maximale groei bereikt, hoewel de toename van het aantal
                             deelnemers in Gouda (met 18%) ruim boven het landelijk gemiddelde
                             (6%) zit.
                             De verwachting is dat de komende jaren het aantal deelnemers verder
                             toeneemt, ook omdat met ingang van 2016 de tegemoetkomingen van de
                             gemeente deelname extra aantrekkelijk worden en in de aanvullende
                             verzekeringen van die collectiviteit een tegemoetkoming voor de eigen
                             bijdrage van maatwerkvoorzieningen is opgenomen. Met andere
                             woorden, de verwachting is dat het overschot in 2015 niet structureel zal




                                                         pagina 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                blijken. Indien wordt besloten tot verdere verhoging van de
                                inkomensgrenzen door toelating tot deze regeling, is het huidige begrote
                                bedrag voor de collectieve zorgverzekering voor minima mogelijk
                                ontoereikend.

Werk en            €1.046.656   De hier gepresenteerde cijfers zijn exclusief het BUIG budget (i.c. het
activering (wsw)                budget voor het betalen van de gemeentelijke uitkeringen).
                                Het positieve resultaat heeft derhalve betrekking op de Re-
                                integratiegelden (om inwoners te ondersteunen naar en bij werk), en op
                                de regionale project- en/of subsidiegelden die we als centrumgemeente
                                ontvangen voor het Actieplan Jeugdwerkloosheid, ESF projecten
                                Jeugdwerkloosheid en voor het Regionaal Werkbedrijf.
                                Re-integratiegelden: De instroom van de nieuwe doelgroepen is
                                achtergebleven bij de raming. Dit heeft onder andere te maken met de
                                landelijke ontwikkelingen op het gebied van indicatiestelling en toelating
                                tot het doelgroepenregister banenafspraak, waardoor bij de start in 2015
                                eerst een zeer beperkt aantal mensen werd toegelaten. De verwachting is
                                dat in 2016 de instroom verder zal toenemen.
                                Regionale projecten: Het actieplan Jeugdwerkloosheid en de activiteiten
                                in het kader van de te ontvangen ESF subsidies zijn doorlopende
                                projecten en de gelden dienen voor de arbeidsmarktregio beschikbaar te
                                blijven. Het ESF project 2010 is afgerond; er is per saldo een voordeel
                                ontstaan van € 30.000. De uitgaven met betrekking tot ESF 2015 en
                                verder zijn budgetneutraal verwerkt. Regionaal Werkbedrijf: De oprichting
                                en ontwikkeling van het Regionale Werkbedrijf is een jaaroverstijgend
                                project. Er is op dit moment reeds € 600.000 beschikbaar gesteld door het
                                Rijk en in 2016 zal dit worden aangevuld tot € 1 miljoen totaal. Dit geld
                                dient beschikbaar te blijven voor de regio.

                                Promen
                                De reguliere bijdrage aan Promen is binnen de begroting van Gouda
                                gebleven. En er is een voordeel op de bijdrage in de loonkosten WSW-ers
                                van ca € 19.000. Per saldo is daarmee een voordeel van € 55.000
                                ontstaan op de bijdrage aan Promen.
                                De rijksbijdrage voor de Wsw is onvoldoende om naar de toekomst toe de
                                organisatie en de personeelskosten te dekken.




                                                           pagina 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>4.3 Meerjarige financiële prognose sociaal domein
Om een goed advies te kunnen geven over de resultaatbestemming is het noodzakelijk ook het meerjarig
perspectief te bezien. In de komende periode 2015-2020 is een zeer forse afname van de te ontvangen
Rijksbudgetten zichtbaar; zie onderstaande tabel. Deze afname wordt met name veroorzaakt door het
nieuwe verdeelmodel jeugd en het afbouwen van de Wet sociale werkvoorziening.


Ontwikkeling ontvangen Rijksbudgetten (zgn. Integratie Uitkering sociaal domein)
omschrijving                2015         2016           2017           2018         2019      2020    mutatie
jeugd                 22.243.421 20.777.634 19.366.992 18.346.324 18.130.664 15.384.728             -6.858.693
Wmo                    8.153.126     8.745.484     8.662.298      8.351.807     8.259.489 8.287.705    134.579
Beschermd wonen       13.971.995 13.900.576 13.900.576 13.900.576 13.900.576 13.900.576                -71.419
reintegratie           2.514.927     2.559.102     2.607.466      2.730.450     2.874.722 2.988.460    473.533
wsw                   11.571.811 10.690.014        9.828.584      9.028.758     8.439.178 7.846.213 -3.725.599
Totaal               58.455.281 56.672.811 54.365.917 52.357.916 51.604.630 48.407.682 -10.047.599
De mutatie in de laatste kolom betreft het verschil tussen 2020 en2015
1
  Bron: septembercirculaire 2015


Ontwikkeling omvang ontvangen Rijksbudget (Integrale Uitkering sociaal domein)
(bedragen * € 1.000.000)

  59,0

  57,0

  55,0

  53,0

  51,0

  49,0

  47,0

  45,0
            2015        2016         2017        2018         2019       2020
Bron: septembercirculaire 2015


Risico’s

In het meerjarenperspectief zien we de volgende belangrijkste risico’s:
1. Ontwikkelbereidheid partijen
    Om te komen tot de gewenste verandering in de zorg is het noodzakelijk dat zowel de gemeente als ook
    andere organisaties om de gemeente heen, zoals de gecontracteerde zorgpartijen, een andere insteek
    hanteren en meebewegen. De gehele keten dient op elkaar te zijn afgestemd en zal nog meer op elkaar
    moeten inspelen om uiteindelijk de gewenste ontwikkeling tot stand te brengen.
2. Budget Beschermd Wonen
    De bovenstaande weergave van de budgetontwikkeling Beschermd Wonen met ongeveer gelijkblijvend
    budget is onzeker. Naar verwachting zal een deel van de cliënten en het bijbehorend budget overgaan
    naar de Wlz. Dit speelt mogelijk al vanaf 2018. Startdatum en financiële consequenties zijn nog niet
    bekend. Dat geldt ook voor het voornemen van het ministerie van VWS om het budget voor Beschermd




                                                                          pagina 20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>   Wonen en opvang objectief te gaan herverdelen over alle gemeenten. Uitgaande van eerdere ervaring
   met het objectief herverdelen van middelen voor centrumgemeente taken5 moet rekening worden
   gehouden met de situatie dat voor opvang en Beschermd Wonen in de regio na 2017 fors minder
   Rijksbudget beschikbaar komt. We anticiperen op deze situatie door in 2016 steviger in te zetten op
   ambulantisering (Beschermd Wonen aan huis) en de randvoorwaarden zoals beschikbaarheid van
   begeleiding en huisvesting die daarvoor nodig zijn.
3. Effect maatregelen jeugd
   Bij jeugd is - om binnen de sterk afnemende Rijksbudgetten te blijven - in het inkoopkader 2015
   uitgegaan van de doelstelling om een besparing van 20% te realiseren op de zorgkosten. De budgetten
   zijn overeenkomstig de teruglopende rijksmiddelen en aansluitend bij de inkoopdoelstelling fors gekort.
   Daarnaast is ingezet op het realiseren van de transformatie. Hiertoe is de 'trap van zorg, hulp en
   ondersteuning (jeugd)’ geïntroduceerd. Uitgangspunt is dat de beweging ‘de trap af’ wordt gemaakt: van
   intensieve, kostbare specialistische zorg, hulp en ondersteuning, naar het versterken van de eigen
   kracht van inwoners. Ook het aanbieden van minder intensieve, langdurige en/of kostbare zorg, hulp en
   ondersteuning binnen een traptrede draagt bij aan de gewenste en noodzakelijke transformatie.
   Daarnaast is ook geïnvesteerd in het opzetten van contractmanagement.
   Het risico betreft de effectuering van deze maatregelen. Op dit moment is niet aan te geven of de
   ingezette maatregelen voldoende zullen zijn.
4. Wsw
   De afbouw van de Wsw en de omvorming van Promen. Voorstellen voor de omvorming van Promen zijn
   in voorbereiding. Hierover wordt u separaat geïnformeerd.
5. Neerwaartse budgetbijstelling door Rijk
   Het risico dat het Rijk in de loop van het jaar de budgetten naar beneden bijstelt. Dit is ook gebeurd in
   2015.




5
 Het budget voor de vrouwenopvang voor de regio Midden-Holland wordt in navolging van een objectieve herverdeling in 2018 met
35% gekort.




                                                                          pagina 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>5. Advies
Op basis van het inhoudelijk verslag en het financiële hoofdstuk in deze monitor, met zowel een
verschillenverklaring over 2015 als het meerjarige beeld, komen we tot de volgende adviezen:


5.1 Advies over beleidswijzigingen
Jeugd
Er zijn reeds diverse acties ondernomen en in gang gezet om binnen de sterk afnemende budgetten te
blijven, zoals beschreven onder 4.3. van dit document. Op dit moment is niet aan te geven of deze acties
voldoende zullen zijn. Aan de hand van onder andere het eindresultaat 2016, het inkoopproces 2017 en het
ingezette contractmanagement wordt bezien of verdere maatregelen getroffen moeten worden.

Wmo
Er is aanleiding om het eigen bijdragen beleid Wmo te herijken. In afstemming met de gemeenteraad wordt
bezien op welke punten bijstelling nodig en mogelijk is. Voor de hulp bij het huishouden is bij de start van de
decentralisatie gekozen voor voortzetting van bestaand beleid. De belangrijkste motivatie hiervoor was
duidelijkheid en rust voor de inwoners en de aanbieders van hulp bij het huishouden. Bestaande cliënten
konden tegen het bestaande tarief blijven bij de bekende zorgverlener. Landelijk zien wij onrust ontstaan
rond tarifering van de hulp bij het huishouden en het juridisch kader. Het is raadzaam de jurisprudentie
rondom deze landelijke thema’s af te wachten. Vooralsnog zien wij geen aanleiding ons beleid voor wat de
betreft de contractering aan te passen. Onze inwoners en aanbieders zijn voor de korte termijn (tot en met
2017) gebaat bij het uitdienen van de bestaande contracten en het handhaven van de beleidsmatige keuzes
die daaraan ten grondslag liggen. Ten aanzien van de toegang zal bij het aanpassen van de verordening
gekeken worden naar de mogelijkheden voor meer maatwerk, zodat we recht kunnen doen aan de
persoonlijke situatie van de inwoners.


5.2 Advies over begrotingswijzigingen en mogelijkheden voor verdere
financiële ontschotting
Wmo
De besluitvorming rond het eigenbijdrage beleid binnen de Wmo leidt mogelijk tot een aanpassing van de
begroting.


Financiële ontschotting, vorming reserve sociaal domein

Sociaal domein breed
Voor de financiële ontschotting in het sociale domein wordt geadviseerd om de reserve 3D op te heffen en
een nieuwe reserve sociaal domein te vormen. Dit voorstel wordt onderstaand en in de bijlage (6) nader
toegelicht.

Deze nieuwe reserve wordt gevoed vanuit overheveling van het saldo op de reserve 3D, te weten € 912.694,
en het resultaat 2015 sociaal domein ad € 6.473.604,-., minus de gelden voor jaar-overstijgende projecten
(zoals het Werkbedrijf, ESF Jeugdwerkloosheid, AJW), MO/VO, Beschermd Wonen en BUIG, per saldo €
4.518.229.


Toelichting advies vorming reserve sociaal domein

Gemeenten ontvangen vanaf 2015 een integratie uitkering sociaal domein van het Rijk. Met deze nieuwe




                                                                pagina 22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>middelen worden gemeenten geacht de nieuwe taken uit te kunnen voeren. Voor Gouda gaat het om een
bedrag van € 58 mln.

Integratie Uitkering sociaal domein 2015 (Bron: septembercirculaire 2015)
 omschrijving                                    bedrag
 Wmo (begeleiding)                             8.153.126
 Wmo (beschermd Wonen)                        13.963.195
 Jeugd                                        22.243.421
 Participatie                                 14.086.739
 IU sociaal domein                            58.446.481


Het totale budget voor het sociaal domein bestaat uit de Integratie Uitkering plus de reeds bestaande
gemeentelijke middelen, in totaal € 83 mln.

Totale lasten en baten realisatie 2015 sociaal domein

 productgroep            product                                                 realisatie 2015
 PG Jeugd                P algemene voorzieningen                                       6.281.980
                         P maatwerkvoorzieningen                                       17.927.626
                         P overig                                                       1.880.385
 PG Minimabeleid         P Bijzondere bijstand                                          2.234.584
                         P Maatregelen minimabeleid                                     1.685.827
 PG Welzijn en zorg      P algemene voorzieningen                                       8.019.524
                         P maatwerkvoorzieningen                                       22.455.117
                         P overig                                                       5.422.548
 PG Werk (en activering) P Beschermd en Beschut (arbeidsbep.)                             355.303
                         P Gouda aan de slag                                              828.005
                         P Participatie overig                                          4.237.539
                         P Scholing en activering                                         131.999
                         P Sociale werkvoorziening                                     11.896.481
 Totaal sociaal domein                                                               83.356.919

Bij de jaarrekening 2014 is de reserve 3D gevormd. Deze bestemmingsreserve wordt gevoed met
overschotten op middelen vanuit de integratie uitkering sociaal domein (jeugdzorg, nieuwe taken Wmo,
participatie en Wsw). Eventuele bestedingen vinden plaats binnen het sociaal domein.

In de uitvoering zien we dat het onderscheid tussen bestaande taken (preventie, Hulp bij Huishouden, etc.)
en nieuwe taken steeds verder verdwijnt. Vraagstukken worden integraal aangepakt.

Er is op diverse onderdelen al financiële ontschotting gerealiseerd aansluitend bij de gewenste beweging
van minder zware voorzieningen en investeringen aan de voorkant. Dit is goed mogelijk binnen de huidige
programmastructuur. Binnen het programma Welzijn en zorg zijn combinaties gemaakt van integratie
uitkering met bestaande welzijnsbudgetten, zoals de combinatie met het voormalig subsidiebudget voor het
sociaal team. In productgroep jeugd is de Integratie Uitkering deels omgevormd ten behoeve van preventie,
zoals maatwerk jeugd voor het sociaal team jeugd. De noodzaak, wenselijkheid en uitvoerbaarheid van het
onderscheid tussen de verschillende geldstromen komt hiermee meer en meer te vervallen.




                                                                            pagina 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>In deze context zijn daarom drie scenario’s denkbaar om uitvoering te geven aan de raadsmotie voor de
verdere ontschotting van de budgetten van het sociaal domein.

    1. Continueren reserve 3D
       Dit scenario houdt in dat de huidige reserve 3D zo blijft als nu.

    2. Omvormen van de reserve 3D naar een reserve sociaal domein, exclusief BUIG
       Dit scenario houdt in dat de mogelijke voeding van de reserve wordt uitgebreid met programma 2
       Welzijn en Zorg, programma 3 Werk en Inkomen en de productgroep Jeugd, uitgezonderd product
       MO/VO (Maatschappelijke Opvang, Vrouwen Opvang) en Beschermd Wonen. De reserve MO/VO
       blijft conform eerdere besluitvorming in de huidige vorm bestaan en wordt aangevuld met de
       resterende budgetten Beschermd Wonen, omdat deze reserve is gevormd uit overschotten op
       budgetten die Gouda ontvangt als centrumgemeente. Het budget Beschermd Wonen is bestemd
       voor de uitvoering van een regionale taak, namelijk voor de bekostiging van en toegang tot het
       Beschermd Wonen in Midden-Holland. Voor de overige centrumgemeente taken (opvang en
       aanpak huiselijk geweld) is conform eerdere besluitvorming een aparte reserve aangemaakt.
       Voorgesteld wordt om het restant ten aanzien van Beschermd Wonen toe te voegen aan deze
       reserve en om in samenspraak met de regio te bezien hoe we deze middelen kunnen inzetten om
       conform beleid de uitstroom mogelijkheden voor deze doelgroep in de regio te vergroten.

    3. Omvormen van de reserve 3D naar een reserve sociaal domein, inclusief BUIG
       Het derde en laatste scenario is het meest vergaande. Scenario 3 is identiek aan scenario 2,
       behalve dat nu ook BUIG wordt meegenomen in de voeding en onttrekking van de reserve.

Deze scenario’s worden nader toegelicht in de bijlage ( 6).

Advies is te kiezen voor het tweede scenario, dus continueren van de huidige programmastructuur,het
opheffen van de reserve 3D en het vormen van een nieuwe reserve sociaal domein. Dat wil zeggen het
vormen van een reserve sociaal domein met als voeding het gehele programma 2 Welzijn en Zorg, 3 Werk
en Inkomen (excl. BUIG) en de productgroep Jeugd, uitgezonderd product MO/VO (Maatschappelijke
Opvang, Vrouwen Opvang) en Beschermd Wonen.

De reserve sociaal domein zal onderdeel uitmaken van het weerstandvermogen. De reserve kent een brede
doelstelling en is bedoeld om de gevolgen van onvoorziene situaties en risico’s binnen het sociaal domein
op te kunnen vangen en om eenmalige investeringen te doen die de structurele financiële houdbaarheid op
langere termijn ten goede komen. Deze reserve is niet bedoeld ter compensatie van de structureel
afnemende Rijksmiddelen. Er wordt geen bodem ingesteld voor de reserve sociaal domein, aangezien het
sociaal domein al integraal onderdeel uitmaakt van de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit.
De reserve is bedoeld voor incidentele onttrekkingen voor onvoorziene urgente problemen bij cliënten, of
het doen van noodzakelijk voorinvesteringen in kwalitatieve verbeteringen en voorinvesteringen waarmee
toekomstige kostenreducties gerealiseerd kunnen worden.




                                                                pagina 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>5.3 Advies over onttrekkingen uit de reserve sociaal domein

De transformatie wordt vooralsnog uitgevoerd binnen de bestaande middelen. De omvorming van de reserve
3D in een reserve sociaal domein, in combinatie met de dotatie hieraan vanwege het positieve resultaat op
het sociaal domein, bieden gelegenheid tot het doen van eenmalige investeringen. Voor het doen van
onttrekkingen worden de volgende criteria voorgesteld:

           a. de onttrekking dient ter oplossing van onvoorziene urgente problemen bij cliënten;
           b. de onttrekking is een noodzakelijke voorinvestering waarmee toekomstige kostenreducties
               gerealiseerd kunnen worden; of
           c. de onttrekking is een kwalitatieve verbetering om extra voortgang te bereiken op een
               bepaald domein.
Vanzelfsprekend blijft de reserve ook noodzakelijk voor het opvangen van risico’s.

Besluitvorming over toekomstige onttrekkingen uit de reserve sociaal domein worden voorgesteld bij de
eerste begrotingswijziging 2016.


5.4 Overall advies
Samenvattend leidt het bovenstaande tot het volgende advies:

Geadviseerd wordt:
   1. Kennis te nemen van de monitor sociaal domein 2015 en de bijbehorende beleidsmonitor sociaal
       domein 2015 en gebruiksmonitor sociaal domein 2015 die als bijlagen hierbij zijn opgenomen;

De volgende besluiten worden meegenomen bij de besluitvorming over de resultaatbestemming 2015. Voor
het integrale beeld zijn ze hier ter informatie opgenomen.
     2. Het instellen van de reserve sociaal domein (excl. BUIG, MO/VO en Beschermd Wonen);
     3. Het overhevelen van het saldo van de reserve 3D6 naar de reserve sociaal domein;
     4. Het toevoegen van € 4.518.229 aan de nieuwe reserve sociaal domein;
     5. Het opheffen van de reserve 3D;
     6. Voor de reserve sociaal domein gelden de volgende spelregels:
     incidentele onttrekkingen aan de reserve sociaal domein moeten voldoen aan minimaal één van de
     volgende criteria:
             a. de onttrekking dient ter oplossing van onvoorziene urgente problemen bij cliënten;
             b. de onttrekking is een noodzakelijke voorinvestering waarmee toekomstige kostenreducties
                  gerealiseerd kunnen worden; of
             c. de onttrekking is een kwalitatieve verbetering om extra voortgang te bereiken op een
                  bepaald domein.
    Vanzelfsprekend blijft de reserve ook noodzakelijk voor het opvangen van risico’s.


Tenslotte

Voor de nabije toekomst blijven de financiële zorgen over het sociaal domein. Voor de komende jaren is een
zeer forse afname van de te ontvangen Rijksbudgetten zichtbaar, van € 58.455.281 in 2015 naar
€ 48.407.682 in 2020. Deze afname wordt met name veroorzaakt door het nieuwe verdeelmodel jeugd en
het afbouwen van de Wet sociale werkvoorziening. De budgetontwikkeling van Beschermd Wonen is erg
onzeker; het ministerie van VWS is voornemens om het budget objectief te gaan herverdelen over alle

6
    Saldo is € 912.694




                                                               pagina 25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>gemeenten, wat kan leiden tot fors minder budget na 2017.
In het meerjarenperspectief worden verder de volgende belangrijke risico’s gezien: het uitblijven van
voldoende verandering in de zorg van andere organisaties om de gemeente heen, dat de effectuering van
de maatregelen bij jeugd niet voldoende zal blijken te zijn om binnen de sterk afnemende budgetten te
blijven, de rijksbijdrage voor de Wsw is onvoldoende om naar de toekomst toe de organisatie en de
personeelskosten te dekken, het risico dat het Rijk in de loop van het jaar de budgetten naar beneden
bijstelt.




                                                           pagina 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>6. bijlage toelichting op scenario’s omvorming reserve
Drie scenario’s voor financiële ontschotting van budgetten sociaal domein

1. Continueren reserve 3D
Dit scenario houdt in dat de huidige reserve 3D zo blijft als nu.
Kanttekeningen
- De reserve 3D beperkt zich tot de nieuwe middelen die gemeente vanaf 2015 voor de 3 decentralisaties
     heeft ontvangen. In de praktijk is er een vermenging ontstaan tussen bestaande en nieuwe middelen.
     Zowel in beleid als financieel maken we dat onderscheid niet meer. Hierdoor is het beperkt mogelijk om
     alleen de nieuwe middelen in beeld te brengen.

2. Omvormen van de reserve 3D naar een reserve sociaal domein, exclusief BUIG
Bij de vaststelling van de jaarrekening 2014 is besloten tot het vormen van de reserve 3D. Deze
bestemmingsreserve wordt gevoed met eventuele overschotten op de nieuwe middelen die de gemeente
sinds 1 januari 2015 via de integratie uitkering ontvangt. In de programmabegroting is deze integratie
uitkering verdeeld over 3 programma’s.
Dit scenario houdt in dat de mogelijke voeding van de reserve wordt uitgebreid met programma 2 Welzijn en
Zorg, programma 3 Werk en Inkomen en de productgroep Jeugd, uitgezonderd product MO/VO
(Maatschappelijke Opvang, Vrouwen Opvang) en Beschermd Wonen. De reserve MO/VO blijft conform
eerdere besluitvorming in de huidige vorm bestaan, omdat deze reserve is gevormd uit overschotten op
budgetten die Gouda ontvangt als centrumgemeente.
Dit betekent dat in dit scenario een incidenteel tekort op Promen wordt opgevangen binnen de reserve
sociaal domein. En dat voor meerjarige tekorten eerst oplossingen worden gezocht binnen het brede sociale
domein en pas daarna binnen de rest van de begroting. Bij overschrijding van het BUIG wordt, in lijn met de
afspraken uit het collegeakkoord, niet gezocht in de reserve sociaal domein.
Argumenten
-     Dit voorstel beperkt zich tot de omvorming die in lijn is met de doelstellingen van de reserve en met het
     collegeakkoord.
Kanttekeningen
- Tekorten binnen bijvoorbeeld jeugd dienen in eerste instantie opgelost te worden binnen het brede
     sociale domein. Pas in tweede instantie wordt gekeken naar het perspectief van de totale
     gemeentebegroting.

3. Omvormen van de reserve 3D naar een reserve sociaal domein, inclusief BUIG
Het derde en laatste scenario is het meest vergaande. Scenario 3 is identiek aan scenario 2, behalve dat nu
ook BUIG wordt meegenomen in de voeding en onttrekking van de reserve.
Argumenten
- Dit scenario komt volledig tegemoet aan de mogelijkheden voor financiële ontschotting. Het sociaal
    domein wordt volledig integraal benaderd, immers bijstandsuitgaven worden direct beïnvloed door beleid
    rondom participatie. Door BUIG mee te nemen in sociaal domein wordt totale beleidsveld integraal
    afgewogen.
Kanttekeningen
-    Dit voorstel gaat verder dan de geformuleerde doelstellingen van de reserve en het collegeakkoord,
waarin is afgesproken om de bijstandsuitgaven buiten het sociaal domein te houden




                                                                pagina 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>7. bijlagen: beleidsmonitor en gebruiksmonitor




                               pagina 28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>