<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Verkenningsdocument van de Raadsbrede
Werkgroep Energietransitie (bestaande bouw)
                    “KAN NIET
                BESTAAT NIET”
Raadsbrede Werkgroep Energietransitie
Versie 13 juni 2019
                                      1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>   Inhoudsopgave:
0. Over dit document
1. Introductie
2.  Energietransitie: waarom raadsbreed?
3.  Gouda bereidt zich voor en tegelijkertijd veel in beweging
4.  Focus, rolopvatting, en werkwijze
5.  Welke doelen en resultaten willen we bereiken?
6.  Hoe gaan we dat concreet doen?
7. Randvoorwaarden / kader
8. Communicatie en participatie
9. Tijdpad
10. Financiën en financiële middelen
11. Risico’s
12. Resultaten consultatieronde College van B&W
    Bijlagen:
         Noten
         1. Lokaal Energiefonds
         2. VNG Staalkaart, Energietransitie
         3. Raadsprogramma energietransitie bestaande bouw, coalitieakkoord 2018 – 2022
         4. Mogelijke opzet, doel en aandachtspunten stadsconferentie energietransitie
         5. Stakeholderanalyse
                                                    2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>0      Over dit document
  Dit is het verkenningsdocument van de Raadsbrede Werkgroep Energietransitie. In dit document
  staan de belangrijkste resultaten van de verkenningsfase (oktober 2018 – mei 2019). In deze eerste
  fase hebben vertegenwoordigers van alle fracties1 gezamenlijk onderzocht hoe het thema
  “Energietransitie” in Gouda raadsbreed kan worden opgepakt.
  De verkenning heeft zich gericht op de volgende vragen:
  1. Wat houdt het thema in, wat is de betekenis voor Gouda en welke rol heeft de lokale
       overheid?
  2. Welke redenen en verwachtingen zijn er bij een raadsbrede aanpak van dit thema?
  3. Hoe bereidt Gouda zich voor op de energietransitie, wat is reeds in gang gezet, hoe kan de
       raadsbrede aanpak daarbij aansluiten?
  4. Focus, rolopvatting, en werkwijze: hoe ziet de werkgroep haar rol en werkwijze en op welke
       aspecten van de energietransitie gaat zij zich richten?
  5. Welke doelen en resultaten willen we bereiken?
  6. Hoe gaan we dat concreet doen?
  7. Randvoorwaarden, kader;
  8. Met wie gaan we hierin samenwerken en hoe geven we deze vorm; wat is de rol van de
       Raadsbrede Werkgroep Energietransitie en hoe stellen we ons dat voor inzake de andere
       betrokkenen?
  De werkwijze, planning en financiële aspecten van de energietransitie zijn eveneens onderwerp
  van gesprek geweest.
  Tijdens de verkenningsfase heeft de Raadsbrede Werkgroep Energietransitie veel input gekregen
  van de ambtelijke organisatie. Diverse keren hebben wethouder en ambtenaren deelgenomen aan
  de bijeenkomsten van de werkgroep. Het College van B&W ontwikkelt momenteel een
  programmaplan Energietransitie en een communicatiestrategie. Het is de inzet van de werkgroep
  om hier zoveel mogelijk op aan te sluiten.
1     Introductie
Energietransitie. Het woord duikt overal op. In de media, in de politiek én raakt aan onze woningen
en leefomgeving. Maar wat is het eigenlijk? Kort gezegd: de energietransitie is de omschakeling van
fossiele brandstoffen (olie, aardgas, steenkolen) naar duurzame energie (zoals bijvoorbeeld zon,
wind, en duurzame warmte zoals aardwarmte).
De afspraken over de energietransitie in Nederland zijn vastgelegd in het Klimaatakkoord. Daarin
wordt ingezet op van het aardgas af en de overstap op duurzame energie. Dat gaat huis na huis, wijk
voor wijk en kost tijd. Ook in Gouda, waar we ons richten op de gebouwde omgeving.
De regio Midden-Holland wil in 2050 een energieneutrale regio zijn. Gouda heeft als klimaatambitie
in 2040 CO2 neutraal te zijn waarbij 2040 ook streefdatum is voor een aardgasvrije stad.
1
  SGP fractie is separaat op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen en vanaf 1 mei 2019 neemt GOPO niet
meer deel aan de Raadsbrede werkgroepen.
                                                      3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1.1 Energietransitie en Gouda
De hele transitie betekent nogal wat voor de Gouwenaars en leidt tot verandering. Niemand kan het
in z’n eentje en het vraagt samenwerking tussen bewoners en met partners als bedrijven,
woningcorporaties, netbeheerders en banken. Gouwenaars hebben er recht op te weten welke
mogelijkheden de transitie in Gouda hen gaat bieden, betrokken te worden bij het traject, input te
kunnen leveren, inzicht te krijgen in het tijdpad dat we in Gouda doorlopen en hoe de gemeente wil
werken aan de transitie in samenwerking met bewoners en vele partners uit Gouda. Welke
voorstellen doet de gemeente binnen welke kaders? Wat kunnen bewoners zelf, welke ruimte is er
voor eigen initiatief en waar verkrijg je de juiste informatie? Hoe kunnen Gouwenaars ook delen in
de opbrengsten van de transitie, bijvoorbeeld door een lagere energierekening? Welke rol kunnen
woningcorporaties spelen voor huurders? Allemaal vragen die moeten worden beantwoord om de
energietransitie tot een gezamenlijk proces en succes te maken.
1.2 Gemeente Gouda als regisseur in de energietransitie
Gemeenten worden door het Rijk gevraagd de regie te nemen in de lokale transitie van de
warmtevoorziening. Gemeenten staan dicht bij hun bewoners en kunnen het beste de lokale
omstandigheden en effecten inschatten voor de timing en richting van de transitie. Via regionale
plannen (Regionale Energie Transitie, RES) en een Transitievisie Warmte (TVW) worden de te nemen
stappen uitgewerkt voor Gouda in samenspraak met bewoners en betrokken partijen. Uiteindelijk
leidt dit tot plannen op wijkniveau.
De gemeente beziet hoe de omgevingsvisie en het omgevingsplan kunnen worden ingezet om de
uitvoering van de RES en TVW te ondersteunen. Gemeente Gouda moet net als alle andere
gemeenten eind 2021 voor alle wijken en gebieden binnen zijn grenzen een plan hebben ontwikkeld
waar en wanneer er een alternatieve warmtevoorziening gerealiseerd moet zijn en op welke wijze
dat kan.
2     Energietransitie: waarom raadsbreed?
Participatie & meer zeggenschap voor de Gouwenaar
Het onderwerp Energietransitie behelst een grootschalige en nieuwe taak voor de (lokale) overheid.
De doelen zijn geformuleerd, maar hoe de grote vraag is hoe deze te realiseren? Daarover is nog
veel onzeker en onbekend. Dit vraagt van de raad minimaal de bereidheid om te investeren in
kennisopbouw, het aanboren van (kennis)bronnen en het ontwikkelen van relevante netwerken.
Door dit (gedeeltelijk) gezamenlijk te doen in de Raadsbrede Werkgroep Energietransitie en elkaar
te helpen bij het opbouwen van onze kennispositie bevorderen we dat we als Goudse raad snel op
vlieghoogte komen. Zo kunnen we onze rol in de energietransitie volwaardig oppakken.
Een andere belangrijke reden voor het raadsbreed werken is het inzicht dat de samenleving
verandert. Dit vraagt om een aanpassing in het denken en doen van de lokale overheid en de manier
waarop college en raad met elkaar samenwerken. Raadsbreed werken kan daarmee de lokale
democratie versterken. Door nieuwe vormen van samenwerken en besluitvorming uit te proberen
en door de raad meer zeggenschap te geven, krijgen alle bewoners van Gouda, direct of indirect, een
stem.
                                                      4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>In deze raadsperiode pakken we diverse grote thema’s op. De energietransitie2, klimaatadaptatie,
Gouda 750 jaar en de omgevingsvisie, het zijn allemaal onderwerpen die zodanig in omvang en
impact zijn, dat het van belang is – zowel voor de raad alsook voor de stad als geheel – om te werken
aan breed draagvlak. Om dit te realiseren is Gouda gestart met raadsbreed werken, een andere
manier van (samen)werken tussen raad, college en stad die erop gericht is om tot beter besluiten
voor de stad te komen. Raadsbreed werken is nieuw, we geven het werkende weg vorm en inhoud.
Uiteindelijk doel is het beter benutten van de energie, kennis en inspiratie in Gouda, het bieden van
ruimte aan initiatieven van bewoners en het vinden van antwoorden op de vraag hoe Gouwenaars
meer directe zeggenschap kunnen uitoefenen op de eigen leefomgeving.
3     Gouda bereidt zich voor en is tegelijkertijd veel in beweging
Hoe bereidt Gouda zich voor op de energietransitie, wat is reeds in gang gezet, hoe kan de
raadsbrede aanpak daarbij aansluiten? Dat zijn belangrijke vragen waar we in onderstaande verder
op in gaan.
De komende periode willen we op weg naar een CO2-neutraal en aardgasvrij Gouda. Er gebeurt
daartoe ook nu al van alles in Gouda. Zowel inwoners als het bestuur hebben al allerlei initiatieven
ontplooid. De gemeente liet in 2017 en 2018 al diverse inventariserende onderzoeken uitvoeren en
nam als regiogemeente Midden-Holland deel aan de landelijke pilot Regionale Energiestrategieën.3
Dit is een goede basis voor de volgende stappen die zullen worden gezet.
Met gemeentelijke steun van de Duurzaamheidsmakelaar zetten diverse sectoren al volop in op
energiebesparing en de opwek van duurzame energie: bedrijven en bedrijventerreinen, scholen en
maatschappelijk vastgoed, sport en accommodaties, kerken. Ook burgers, individueel en collectief
nemen maatregelen. Onder meer in De La Reylaan, Wintersdijk en Koningshof nemen bewoners
stappen in het kader van de energietransitie. Mogelijk biedt dit aanknopingspunten voor het
vormgeven van een pilot aardgasloos.
Het College van B&W ontwikkelt momenteel een programmaplan Energietransitie. Belangrijk
onderdeel daarvan zal zijn een communicatiestrategie, met zoals het zich nu laat aanzien een
meerjarige publiekscampagne, te starten eind 2019. De campagne zal oproepen om spijtvrije
maatregelen te nemen zoals energiebesparing en het verduurzamen van de woning. Het zal nog
zeker 2 - 3 jaar duren voordat enige duidelijkheid ontstaat welke alternatieve warmtebron(nen) in
Gouda ingezet gaan worden. Daarom zal de campagne nog niet gericht zijn op het stimuleren van
investeringen voor alternatieve warmtebronnen.
4     Focus, rolopvatting en werkwijze
4.1 Out of the box, meerwaarde, capaciteit
Kan niet bestaat niet, is het motto van dit verkenningsdocument. Out of the box denken,
uitproberen, ruimte voor initiatief, leren en evalueren hoort erbij om de energietransitie vorm te
geven. Bovendien is de energietransitie een zaak van lange adem die loopt tot en met 2050. Niet
2
  Tekst coalitieakkoord m.b.t. raadsbreed werken energietransitie staat opgenomen in de bijlage
3
  Zie Noten in Bijlage
                                                      5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>alles kan tegelijk en er is dus behoefte aan focus. Ook als het gaat om de vraag waar de Raadsbrede
Werkgroep Energietransitie zich op richt. Immers het raadsbreed werken is niet gericht op het
‘overnemen’ van de taken die het College en het ambtelijk apparaat oppakken.
De werkgroep wil onderscheidend en van meerwaarde zijn als het gaat om het ondersteunen van
bewonersinitiatieven, het stimuleren van participatie en het vergroten van zeggenschap voor de
Gouwenaars. De vragen waar we ons op richten behandelen we dan ook vanuit dat
onderscheidende karakter met accent op het proces.
Daarbij speelt de factor tijd een belangrijke rol: in de huidige raadsperiode dient een aantal grote en
complexe beleidsproducten gerealiseerd worden. De voorbereidingen daarvoor zijn (gelukkig) al in
volle gang en met ingang van dit voorjaar heeft Gouda de ambtelijke inzet geïntensiveerd. Wil de
raad een rol van betekenis verwerven, dan is het zaak dat de werkgroep tempo maakt én heel
gericht en strategisch omgaat met de beschikbare capaciteit. De werkgroep wil (vroeg)tijdige
betrokkenheid bij de ontwikkeling van de (meest) relevante beleidsproducten. Tevens ambieert de
werkgroep (mede)zeggenschap over het proces van besluitvorming4.
4.2 Focuspunten Raadsbrede Werkgroep Energietransitie
Vanuit het grote aantal onderwerpen dat samenhangt met de ambitie “Gouda aardgasloos in 2040”
heeft de werkgroep 6 thema’s gekozen voor de raadsbrede aanpak. Deze focuspunten zijn:
1. Regionale Energiestrategie (RES), op te leveren in 20205
2. Transitievisie Warmte (TVW), op te leveren in 2021 (inclusief participatietrajecten)
3. Pilot “Eerste buurt aardgasloos” in 2025
4. Maatschappelijk vastgoed
5. Laadpalen
6. Duurzame verkeersinfrastructuur
Het realiseren van het uiteindelijke doel van de energietransitie (reductie CO2- emissie) staat of valt
met terugdringen van energieverbruik, door besparing en verduurzaming van wonen, werken, reizen
en leven. De werkgroep vindt het van groot belang dat reductie systematisch onderdeel is van de
inzet van bestuur en stad voor de energietransitie. De werkgroep heeft dit onderwerp niet als
focuspunt gekozen, omdat hierover al beleid in uitvoering is. Ook bereidt het college een
publiekscampagne voor, waarin besparen, isoleren en verduurzamen alle aandacht krijgt.
De werkgroep zal scherpe keuzes moeten maken in de wijze waarop ze bij deze onderwerpen
betrokken wil zijn en komt daartoe met concrete voorstellen (zie verder). Deze helderheid is nodig
voor de leden van de werkgroep en voor alle andere betrokkenen: het College, de ambtenaren en de
4
  Dit is reeds praktijk: de werkgroep heeft aangegeven dat de RES niet alleen op de wettelijk voorgeschreven
momenten in de raad moet worden voorgelegd, maar ook op tussenliggende momenten. De
portefeuillehouder is het hiermee eens.
5
  Wel mede afhankelijk van het klimaatakkoord en landelijke ontwikkelingen
                                                       6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Goudse raad. Om hiertoe te komen heeft de werkgroep stil gestaan bij de vraag hoe ze haar rol
opvat en wat de gewenste werkwijze is.
4.3 Rolopvatting Raadsbrede Werkgroep Energietransitie
De werkgroep is zich ervan bewust dat ze als orgaan van de raad een specifieke opdracht en
verantwoordelijkheid heeft. Tegelijk kunnen we de opgave van de energietransitie alleen maar
realiseren als we als Goudse gemeenschap de krachten bundelen. Uiteraard geldt dit ook voor het
bestuur van de stad: de werkgroep hoopt en verwacht tot goede samenwerking te komen met
college en ambtelijke organisatie en heeft daar de afgelopen periode goede ervaringen mee
opgedaan. Een heldere verdeling van bevoegdheden en taken tussen werkgroep, raad en college is
nodig. In de basis ziet die verdeling er als volgt uit:
    De verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling van beleid, het opstellen van beleidsdocumenten
     en het organiseren van communicatie-, participatie- en besluitvormingsprocessen ligt bij het
     College, daarbij ondersteund en uitgevoerd door ambtelijke organisatie. Het College informeert
     de Raadsbrede Werkgroep Energietransitie over ontwikkelingen en stand van zaken met
     betrekking tot de energietransitie.
    De Raadsbrede Werkgroep wordt tijdig geraadpleegd over het beleid(sdocument) in wording. Bij
     de grote beleidsproducten gebeurt dit minimaal één keer voorafgaand aan de bespreking van de
     voorstellen in de reguliere raadscyclus. Daarnaast houdt de werkgroep de ruimte om gevraagd
     en ongevraagd het college te adviseren over de 6 focuspunten. Ook kan de werkgroep –
     uiteraard in overleg met de portefeuillehouder / programmaleider – initiatieven nemen tot
     participatieactiviteiten. De leden van de Raadsbrede Werkgroep behouden de ruimte om in het
     reguliere besluitvormingsproces de eigen politieke afweging te maken over de stukken die het
     college aan de raad voorlegt.
    De raad blijft in positie: alle centrale beleidsdocumenten en besluiten worden voor
     meningsvorming en ter goedkeuring voorgelegd aan de raad.
4.4 Werkwijze Raadsbrede Werkgroep Energietransitie
    De werkgroep komt (minimaal) 1 keer per maand 1,5 uur bijeen.
    Het voorzitterschap rouleert per 6 maanden. We hebben drie voorzitters, een technische, die de
     werkzaamheden van de Raadsbrede Werkgroep Energietransitie leidt, een inhoudelijke, die
     vooral op de beleidskaders stuurt en een externe, die vooral het aanspreekpunt naar buiten is.
    Op verzoek nemen portefeuillehouder en ambtenaren deel aan deze bijeenkomsten; dit verzoek
     kan komen van beide zijden (werkgroep; portefeuillehouder & ambtenaren).
    Twee leden representeren de werkgroep in de Transitietafel: de door de gemeente geïnitieerde
     stadsbrede overleggroep van stakeholders.
    De leden van de Raadsbrede Werkgroep:
    o spannen zich in om kennis over de Energietransitie in Gouda te vergaren;
    o brengen opvattingen en vragen van de fractie in in de werkgroep en brengen informatie en
         vragen van de werkgroep naar de fractie;
    o vergaren kennis, ervaringen en opvattingen van de stad;
    o doen naar ambitie en vermogen mee aan participatie (bevorderende) activiteiten ten
         behoeve van de Energietransitie;
                                                      7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>    o    benutten hun (partijpolitieke)relaties in de regio voor constructieve samenwerking bij
         ontwikkeling van de RES;
    o    kunnen zich aansluiten bij het netwerk van de Goudse ambassadeurs Energietransitie.
Op voorhand is niet precies te zeggen hoe de beschreven rolopvatting en werkwijze uitpakken en
welke werkbelasting dat voor de Raadsbrede Werkgroep met zich meebrengt. Daarom houdt de
Raadsbrede Werkgroep de mogelijkheid open om ambtelijke ondersteuning aan te vragen. Ook is
denkbaar dat de werkgroep een aanvraag doet voor een budget ter ondersteuning van eigen
participatieactiviteiten.
5. Welke doelen en resultaten willen we bereiken?
Coalitions of the willing
Gouda moet voorbereid zijn op de energietransitie in de bestaande bouw. Dat gaat niet vanzelf. Van
elkaar leren, elkaar inspireren en inzicht krijgen in de mogelijkheden is daarbij van belang. Dat raakt
aan participatie en ruimte voor initiatief maar vraagt tegelijkertijd duidelijkheid over tijdpad en
kaders waarbinnen actie kan worden ondernomen en hoe dat dan kan. Gouda heeft 2040 als
streefdatum voor een aardgasvrije stad.
We benadrukken het belang van het opgang brengen van een beweging. Vanuit bewoners, bedrijven
en organisaties waarbij ambassadeurschap en ‘coalitions of the willing’ actie ondernemen die de
hoofddoelen gericht op 2040 en 2050 ondersteunen en dichterbij brengen.
Het handelingsperspectief van de Raadsbrede Werkgroep Energietransitie concentreert zich op de
komende 4 jaar, de hele transitie loopt tot en met 2050. Het is wel de bedoeling dat het beleid dat
samen en met de werkgroep wordt opgezet, een langere geldigheid heeft dan 4 jaar. Het is
belangrijk om het tijdpad duidelijk te voorzien van mijlpalen met een korte termijn aanpak die de
lange termijn aanpak hoe dan ook ondersteunt en bijdraagt aan de doelstellingen.
Waar gaat het om in de komende periode?
Op de korte termijn dient Gouda – net als alle andere gemeenten - een aantal producten te maken.
Zo moeten we gaan beslissen welke alternatieve warmtebronnen in onze stad het aardgas op
termijn gaan vervangen. Die beslissingen worden in de eerste fase op wijkniveau genomen en
vastgelegd in de Transitievisie Warmte (TVW). Landelijke richtlijn is dat de TVW in 2021 gereed is.
Vervolgens wordt de TVW uitgewerkt op buurtniveau en komen er uitvoeringsplannen per wijk. In
de pilot “Eerste buurt aardgasloos” kan de gemeente stapsgewijs ervaring opbouwen hoe dit goed
te doen.
Naast het afkoppelen van het aardgas hebben lokale overheden de opdracht om met naburige
gemeenten een gezamenlijk plan te maken voor: de reductie van energieverbruik en de opwek van
duurzame energie op hun grondgebied: de regionale energiestrategie (RES). Het formuleren van de
RES is een cyclisch proces, naar verwachting zal de regio elke 5 jaar een nieuwe RES dienen op te
leveren die elke 2 jaar wordt herzien.
Maatschappelijk vastgoed, de plaatsing van laadpalen en een duurzame verkeersinfrastructuur zijn
onderwerpen die de werkgroep ook raadsbreed wil oppakken.
                                                     8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Om deze resultaten te kunnen behalen zijn veel inspanningen nodig. Bestuur en stad (particulieren,
bedrijven, instellingen) ontplooien al geruime tijd een groot aantal activiteiten, onderzoek-
adviestrajecten en overlegtafels. Als Raadsbrede Werkgroep kunnen en willen we ons niet met alle
onderdelen bezig houden, we richten ons op 6 thema’s. Deze focus werken we in onderstaande
verder uit en zullen we jaarlijks herijken afhankelijk van ontwikkelingen, ook landelijk en
voortschrijdend inzicht.
6. Hoe gaan we dat concreet doen?
Uitgangspunt van de Raadsbrede Werkgroep is het creëren van een breed politiek en publiek
draagvlak voor, het bevorderen van participatie en meer zeggenschap voor de Gouwenaar bij de
energietransitie. Dat is de rode draad bij alle thema’s.
6.1 Focuspunt: Regionale Energiestrategie (RES) – 2019-2020
In beperking toont zich de meester, leert een spreekwoord. Dat lijkt hier voor de Raadsbrede
Werkgroep Energietransitie een waar woord. De RES is een verantwoordelijkheid van de regio
Midden-Holland waarbij aan het begin, bij het concept (midden/eind 2019) en bij de eindversie van
de RES (medio 2020) de raden van de gemeenten besluiten over het plan6.
Tegelijkertijd is de RES en de ontwikkeling ervan één op één verbonden met de Transitievisie
Warmte (TVW) en de plannen die voor de Goudse wijken tot stand komen. Zo zal naast de inzet op
energiebesparing ook een forse energievraag over zijn voor 2050. Het opwekken van duurzame
energie zal daarbij aan de orde zijn en samenwerking in de regio is cruciaal. Als Gouda kunnen we
dat niet in ons eentje en als regio zijn we daarom van elkaar afhankelijk en hebben we allen groot
belang bij een sterke regionale samenwerking gericht op mogelijkheden en kansen.
Hoe gaat de Raadsbrede Werkgroep met de RES aan de slag? Concreet stellen we ons dat als volgt
voor.
Ten eerste zullen we ons diepgaand op de hoogte stellen van de ontwikkelingen binnen de RES – op
de bal spelen - zodat we mee kunnen denken, suggesties kunnen doen en een sparringpartner zijn
voor de raad als geheel die de besluitvorming ter hand neemt. Dat doen we door deelname aan
landelijke conferenties van VNG en kennisinstituten over het thema, we lezen en delen allerhande
publicaties en we gaan naar relevante bijeenkomsten en activiteiten in Gouda en omgeving.
Ten tweede richten we ons op het bevorderen van de regionale samenwerking met onze collega
raden in Midden-Holland. We nemen deel aan de regiobijeenkomsten die voor dit doel
georganiseerd worden door de ODMH (er zijn er reeds 3 geweest). En we zetten onze
(partijpolitieke) relaties in de regio in om te ijveren voor een constructieve samenwerking bij de
ontwikkeling van de RES.
6
  Overigens is deze planning gekoppeld aan de ondertekening van het landelijke klimaatakkoord. De
ondertekening was oorspronkelijk voorzien voor voorjaar 2019, maar is uitgesteld tot voorlopig
september/oktober 2019. Dit betekent waarschijnlijk een minimaal 5 maanden latere oplevering van
de RES.
                                                      9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Ook vragen we het college/de portefeuillehouder ons als werkgroep nauw te betrekken bij de
ontwikkeling van de concept en de definitieve RES. We willen de kerndocumenten waarin college
haar positie bepaalt ten aanzien van de (concept)RES minimaal 1 keer bespreken in de werkgroep,
alvorens ze worden geagendeerd in de raad.
Omdat de gevolgen van de RES rechtstreeks ingrijpen in de fysieke leefomgeving van de Gouwenaars
lijkt het de werkgroep belangrijk dat de stad nadrukkelijk wordt betrokken. De werkgroep wil
meedenken over de wijze waarop de participatie van de stad gestalte kan krijgen.
In de visie van de werkgroep zal reeds in de fase van beleidsvorming en besluitvorming participatie
van de stad dienen plaats te vinden, om expertise van de stad te kunnen benutten en om draagvlak
voor besluiten te kunnen ontwikkelen. Complex hierbij is dat niet het stadsbestuur van Gouda beslist
over de RES maar de regio. Het is van groot belang dat de inwoners dit weten en dat dit aandacht
krijgt in de communicatie en participatieactiviteiten. Het is aan de portefeuillehouder/ambtelijke
organisatie om de campagne te ontwikkelen en uit te voeren. De werkgroep denkt graag mee over
doelstelling en kernboodschap.
Leden van de werkgroep zullen huiskamergesprekken organiseren: kleinschalige bijeenkomsten in
verschillende buurten om te verkennen hoe de energietransitie leeft onder inwoners, wat hun
wensen, verwachtingen en behoeften zijn. Wat zij verwachten van de overheid en wat zij zelf
(willen) doen. Ook de stadsconferentie is een belangrijk moment om deze verwachtingen in kaart te
brengen.
De besluitvorming zal door de traditionele raad op gebruikelijke wijze verlopen.
     •    Na de fase van besluitvorming start de uitvoeringsfase. In deze fase zullen rollen en mate
          van betrokkenheid naar verwachting verschuiven: de stad gaat concrete gevolgen
          ondervinden van de besluiten en zal daarom meer betrokken (dienen te) raken bij de
          uitvoering ervan. De rol van de Raadsbrede Werkgroep zal tijdens de uitvoering van de
          energiestrategie vooral gericht zijn op het actief volgen van de uitvoering en het stimuleren
          van de participatie van de stad.
Onderdeel van de RES is ook de regionale opwekking van duurzame elektriciteit en de duurzame
opwekking van warmte. Warmtenetten, geothermie, zonneweiden en windmolens kunnen daar
allen een rol in hebben. Publieke sturing van de markordening van deze regionale faciliteiten is nodig
stelt de VNG. Gemeenten, provincies maar ook andere betrokken partijen hebben behoefte aan
helderheid over het aanbod dat zij aan haar burgers kunnen bieden als alternatief voor verwarmen
met aardgas. Zij vragen daarom aan de regering aandacht voor:
        • Het tempo van de transformatie van de gebouwde omgeving;
        • Helderheid wat betreft randvoorwaarden en spelregels zodat gemeenten hun regierol
          kunnen pakken;
        • Een gebalanceerde marktwerking met een goed samenspel tussen private en publieke
          spelers;
        • Het publiek belang.
De Raadsbrede Werkgroep Energietransitie nodigt het college uit om in gesprek te gaan over de
Goudse positie in de regionale gesprekken over deze vormen van marktordening en solidariteit.
                                                    10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>6.2 Focuspunt: Transitievisie Warmte (TVW) 2020-2021
Het idee is dat de Transitievisie Warmte (TVW) er medio 2021 ligt zodat we dan beschikken over een
energiekaart met een overzicht van potentiële warmtebronnen per wijk7. De TVW krijgt een nadere
uitwerking in uitvoeringsplannen. Deze plannen leggen op buurtniveau vast welke warmtebronnen
er komen en hoe en wanneer de energietransitie daar verder vorm krijgt. De besluitvorming
hierover zal door de traditionele raad op de gebruikelijke wijze verlopen.
Het traject om te komen tot de TVW en daarna de uitvoeringsplannen per wijk/buurt vraagt om
stevige rol van zowel Raadsbrede Werkgroep als stad zodat draagvlak ontstaat en het beleid vanuit
het perspectief van alle belanghebbenden kwalitatief op orde is.
Dit betekent dat we het College verzoeken om zowel de raad als de stad vroegtijdig en actief te
betrekken bij de belangrijke stappen in het proces. Als Raadsbrede Werkgroep willen we een actieve
rol in het proces van beleidsvorming (ontwikkeling TVW) en bij de planvorming over de
communicatie en participatie. We vragen het College de relevante kerndocumenten minimaal 1 keer
voor advies aan de werkgroep voorlegt, alvorens deze te agenderen in de raad.
Het is wellicht een goed idee om de raadsbrede werkwijze te combineren met de behandeling van
de TVW als A-onderwerp8. Een A-onderwerp houdt in dat aan de reguliere behandeling in de raad
twee extra fasen worden toegevoegd: voorlichting (start) en een extra kaderstellende debatronde.
In ieder geval is duidelijk dat we als werkgroep moeten investeren in ons kennisniveau willen we
onze rol goed kunnen vervullen. Een idee is om hier (gedeeltelijk) samen in op te trekken met
experts uit de stad. Dat zou kunnen in de vorm van werkbijeenkomsten (leerateliers), gericht op
verkenning, verdieping en het verzamelen van ideeën.
Daarnaast stellen we voor dat in het najaar 2019 een stadsconferentie wordt georganiseerd. Doel
van de conferentie is om de meningen, kennis en wensen op te halen die er in de stad leven over de
energietransitie en te communiceren vanuit het College wat de stand van zaken is. Ook kan de rol
van de stad een onderdeel van de conferentie zijn: wanneer, hoeveel en op welke aspecten van het
transitieproces willen Gouwenaars zeggenschap? Een derde idee is om de conferentie te wijden aan
uitgangspunten en randvoorwaarden (zie ook 7): wat kan worden betrokken bij het verder ter hand
nemen van kaderstelling en uitvoering van de Goudse energietransitie?
Leden van de werkgroep zullen deelnemen aan bijeenkomsten in de stad, een ambassadeursrol op
zich nemen en bewoners informeren waar ze moeten zijn als ze zelf actie willen ondernemen; tevens
nemen ze deel aan de Transitietafels, alles gericht op het bevorderen van ‘coalitions of the willing’.
Ook de stadsconferentie is een belangrijk moment om verwachtingen van alle belanghebbenden in
kaart te brengen en Gouwenaars te mobiliseren.
7
  Ook hier is er samenhang met wat er uit het klimaatakkoord komt en de landelijke ontwikkelingen
8
  A-onderwerpen zijn over het algemeen langlopende onderwerpen die voor veel mensen belangrijk zijn. Ieder
jaar kan er een enkel heel groot onderwerp gekozen worden. Het besluitvormingsproces bestaat dan uit vijf
bijeenkomsten: voorlichting, verkenning, meningsvormend debat, raadsdebat en besluitvorming. Bron:
Woensdag raadsdag, folder
                                                      11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>6.3 Focuspunt: pilot eerste buurt aardgasloos in 2025
We benoemden al een aantal lopende initiatieven in de stad waar Gouwenaars zich richten op een
aardgasvrije straat of buurt. De Raadsbrede Werkgroep Energietransitie vindt het van belang dat de
wijze waarop wordt besloten over de buurt die als eerste pilot start om in 2025 aardgasloos te zijn
op een participatieve wijze tot stand komt. We vinden het vanzelfsprekend dat daarbij ook rekening
wordt gehouden met afwegingen als meekoppelkansen en beschikbaarheid van alternatieven. We
streven ernaar om eind 2019 in beeld te hebben welke buurt in 2025 als eerste aardgasloos is om
daarmee perspectief te hebben op het startmoment. Draagvlak in die buurt is daarbij van essentieel
belang. We vragen het College langs deze lijn met concrete voorstellen te komen voor de eerste
pilot. Ook vragen we het College om concrete voorstellen te doen voor het uitrollen richting andere
buurten en wijken. Bewoners hebben daarvoor minimaal overzicht nodig welke mogelijkheden er
zijn om een pilot te starten en wat deelname betekent en van hen vraagt. Ook vanwege de
voorbeeldfunctie die ervan uitgaat in de stad.
De keuze voor de eerste buurt en het plan voor verdere uitrol worden op gebruikelijke wijze in de
Raad vastgesteld. Wij vragen het College om de concept voorstellen ten minste éénmaal met de
Raadsbrede Werkgroep te bespreken voorafgaande aan behandeling in de raad.
Tevens vragen wij het College om samen met de Raadsbrede Werkgroep Energietransitie de eerste
pilot uitgebreid te evalueren en leerpunten te verwerken in de verdere uitrol in de stad.
6.4 Focuspunt Maatschappelijk vastgoed
Het ollege heeft reeds besloten over te gaan tot de verduurzaming van
gemeentelijk vastgoed9:
“De ambitie is om uiterlijk in 2020 een reductie van minimaal 20% energie en 25% CO2-
uitstoot te realiseren. We gaan starten in de loop van dit jaar met het verduurzamen van
onze 32 panden en de maatregelen zullen eind 2020 klaar zijn. De maatregelen zijn het
uitvoeren van isolatie maatregelen zoals dubbel HR++ glas, spouwwandisolatie, het plaatsen
van zonnepanelen, warmte retourregelingen, het realiseren van een WKO (Warmte Koude
Opslag) installatie en LED verlichting e.d. Het pand van het Buurtservicecentrum aan de
Lekkenburg wordt gasloos.”
Daarmee is het onderwerp van verduurzaming van maatschappelijk vastgoed al op de
agenda en is er ook reeds begonnen met de voorbereiding van de uitvoering.
Om de hele stad in beweging te krijgen, is het vooral van belang dat de gemeente de
voortgang op dit dossier continu in de etalage zet. Goed voorbeeld doet goed volgen. De
Raadsbrede Werkgroep Energietransitie zal deze showcases betrekken in de verdere
strategie en communicatie.
Tevens willen we onderzoeken of deze transities als demonstratie-locaties gebruikt worden
om inwoners en ondernemers, die zelf ook duurzaamheidsmaatregelen willen nemen, te
9
  Gemeente verduurzaamt 32 panden, 29 maart 2019
                                                 12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>laten zien hoe ze dit kunnen aanpakken en waar ze op moeten letten.
In 2020 zal de Raadsbrede Werkgroep Energietransitie samen met het college onderzoeken
of ook ander maatschappelijk vastgoed, buiten deze 32 gebouwen, (verder) verduurzaamd
kan worden, rekening houdende met de dan opgedane (leer)ervaringen en inzichten.
6.5 Focuspunt: Laadpalen infrastructuur
Bij de energietransitie is ook de overgang naar duurzamere vormen van transport een speerpunt.
Daarbij komen ook faciliteiten voor het opladen van elektrische voertuigen (of anderszins duurzame
voertuigen, zoals waterstofauto’s) aan bod. Er zal beleid gemaakt moeten worden voor de inzet en
plaatsing van deze faciliteiten. Zeker ook omdat deze plaatsing ook impact heeft op toegankelijkheid
en beschikbaarheid van parkeerfaciliteiten.
Het realiseren van faciliteiten voor het opladen van elektrische voertuigen is veelal geen
opzichzelfstaande activiteit. Dit kan vaak mede gerealiseerd worden met andere activiteiten in de
stad, zoals de herinrichting van straten en parkeerterreinen.
De Raadsbrede Werkgroep Energietransitie vraagt het college om met een kaderstellend document
te komen, waarin de uitgangspunten voor plaatsing van deze faciliteiten worden beschreven. De
Raadsbrede Werkgroep Energietransitie wil vooraf in gesprek met het college over dit document en
het concept document éénmaal bespreken, alvorens het op de gebruikelijke wijze wordt vastgesteld.
Daarnaast nodigt de Raadsbrede Werkgroep Energietransitie het college uit om gezamenlijk te
brainstormen over de mogelijk meekoppelkansen met andere projecten in de stad. Tevens nodigt zij
het college uit om samen na te denken hoe deze meekoppelkansen ook bij toekomstige, nog niet
geplande, projecten kunnen worden geïdentificeerd.
6.6 Focuspunt: Duurzame verkeersinfrastructuur
Een duurzame verkeersinfrastructuur is een zeer breed begrip. Dit is een verzameling van allerlei
kleine en grote maatregelen, die een stad kan nemen om de verkeersinfrastructuur duurzamer te
maken. Daarbij kan - zonder volledig te willen zijn en zonder ook richting te geven aan planvorming
op dit gebied- gedacht worden aan bijvoorbeeld:
  0. Parkeerplaatsen voor deelauto’s;
  1. Groene golven om continu stoppen en optrekken van auto’s te voorkomen;
  2. Overlaad-faciliteiten om bezorging van goederen in de stad duurzamer te maken;
  3. Voorrang voor fietsers bij verkeerslichten (vooral bij slecht weer);
  4. Fietssnelwegen.
De Raadsbrede Werkgroep Energietransitie beziet over een jaar of een kader en/of visie op dit
thema wordt toegevoegd aan de focus en scope van de werkgroep.
De Raadsbrede Werkgroep Energietransitie nodigt het College uit om gezamenlijk te brainstormen
over de mogelijk meekoppelkansen met andere projecten in de stad, hierbij ook bedoelend de brede
afweging op het gebied van uitvoering van het mobiliteitsplan. Tevens nodigt zij het college uit om
                                                   13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>samen na te denken hoe deze meekoppelkansen ook bij toekomstige, nog niet geplande, projecten
kunnen worden geïdentificeerd.
7. Randvoorwaarden / Kader
De energietransitie gaat alleen slagen wanneer iedereen meedoet. De gemeente, de inwoners,
ondernemers en maatschappelijke instellingen. Daarvoor is draagvlak nodig. Dit betekent dat de
energietransitie in ieder geval aan de volgende uitgangspunten moet voldoen:
       Het ambitieniveau is voor iedereen logisch en acceptabel;
       Er moet een zekere motiverende en inspirerende werking vanuit gaan. Het moet partijen
        oproepen om in beweging te komen;
       Het moet relevant zijn voor de stakeholders;
       Het moet acceptabel zijn voor de stakeholders. Acceptabel betekent in ieder geval financieel
        draagbaar; de lasten en baten zijn eerlijk verdeeld. Acceptabel betekent ook een goede
        balans tussen eigen initiatief, autonomie, zelfredzaamheid en collectiviteit;
       Het moet helder gecommuniceerd zijn wat verwachtingen en spelregels zijn voor alle
        belangengroepen;
       Het moet realistisch en haalbaar zijn voor alle belanghebbenden.
Concrete beleidskaders om bovenstaande te bereiken, zouden onder andere kunnen zijn:
    -  Woonkosten neutraliteit;
    -  Heldere informatie over de mogelijkheden voor energietransitie en over de rechten en
       plichten van burgers en bedrijven;
    -  Toegang tot financieringsconstructies (b.v. gebouw gebonden financiering);
    -  Aandacht voor kwetsbare groepen (zie ook de publicatie van de sociale alliantie);
    -  Prioriteit geven aan acties met voldoende draagvlak;
    -  Voldoende bevoegdheden voor de gemeente om een afweging te maken tussen collectieve
       en individuele belangen; publiek en privaat; open of gesloten netwerken;
    -  Maximale benutting van financieringsmogelijkheden door provincie en rijk;
    -  Passend binnen de begrotings- en financieringskaders van de gemeente;
    -  De juiste balans tussen solidariteit en eigen verantwoordelijkheid (b.v. bij oudere panden en
       cultureel erfgoed);
    -  Samenwerking met de woningcorporaties als belangrijke ‘startmotor’;
    -  Samenwerking in de regio: niet alleen bij RES, maar ook bij TVW en de ‘meekoppelkansen’;
    -  Prioriteit geven aan initiatieven met een korte terugverdientijd boven initiatieven met een
       langere;
    -  Prioriteit geven aan initiatieven met een hoger duurzaamheidsrendement per ingelegde euro
       boven initiatieven met een lagere;
    -  Hulp en advies is gratis toegankelijk voor iedereen (via ambassadeurs en
       duurzaamheidsmakelaar en -loket);
    -  Op de hoogte blijven van innovaties, die bijdragen aan mogelijkheden voor en
       betaalbaarheid van de energietransitie. Denk bijvoorbeeld aan ontwikkelingen met
       betrekking tot energieopslag, zoals de buurtbatterij.
                                                   14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>In een volgende fase zal dit nadere uitwerking behoeven. Een gedegen en brede gedachtewisseling
met veel betrokkenen is voorwaardelijk voor het vormgeven van goede spelregels voor de Goudse
Energietransitie. Zie ook de publicatie van de sociale alliantie – met vijf richtinggevende uitspraken10.
De uitkomsten van de stadsconferentie bieden mogelijk belangrijke input voor het (verder)
vormgeven van de Energietransitie, te behalen mijlpalen en tijdpad.
Daarnaast wijzen we op meekoppelkansen die aandacht vragen als het gaat over randvoorwaarden
en kaders. De Energietransitie in Gouda is niet nieuw, op verschillende vlakken wordt hier al enige
tijd aan gewerkt. Er zijn vlakken waar energietransitie een prominentere rol moet krijgen en de
energietransitie ook op ander vlakken kansen oplevert voor verbeteringen in de stad. We betrekken
en stimuleren waar mogelijk kansen voor bedrijven, verenigingen en andere partners in Gouda om
innovatief aan de slag te gaan met energietransitie en willen dat slim wordt aangehaakt op landelijk
beschikbare kennis, onder meer vanuit het Expertise Centrum Warmte en het Kennis- en
Leerprogramma aardgasvrije wijken. Ook werkt het Planbureau voor de Leefomgeving aan een
model (Vesta) dat behulpzaam is voor de verdere planvorming en doorrekening ervan (tool). Verder
benoemen we een aantal staalkaarten die de VNG heeft gemaakt, waaronder een voor
energietransitie (bijgevoegd in bijlage), die behulpzaam is bij de verdere planvorming. Het betreft
geen modelverordening, maar geeft aan hoe je de energietransitie als gemeente vorm kunt geven in
relatie tot je Omgevingsplan.
   8.Communicatie en participatie
Met wie gaan we hierin samenwerken en hoe geven we deze vorm; wat is de rol van de Raadsbrede
Werkgroep Energietransitie en hoe stellen we ons dat voor inzake de andere betrokkenen?
Bij de vraag wie te betrekken bij de Energietransitie gaat het om het in beeld hebben van alle
mogelijke betrokken partners en hen zo goed mogelijk te betrekken bij de vormgeving van de
energietransitie. Het gaat dan over vele uiteenlopende betrokkenen. Van de Gouwenaar, tot de
buurgemeenten in de regio en van bedrijven tot woningcorporaties tot netbeheerders en
financiers11. Elke betrokken partij heeft belang bij de energietransitie waarbij de mate waarin
varieert van een klein tot groot. Daarnaast heeft niet elke betrokken partij evenveel invloed op de
energietransitie, dat varieert van weinig tot veel. In de mix van belang en invloed is het goed
onderscheid te maken tussen beïnvloeders, uitvoerders, beslissers en gebruikers.
De Raadsbrede Werkgroep Energietransitie adviseert het College de stakeholders – rekening
houdende met de mate van betrokkenheid en invloed van de partijen – zo optimaal mogelijk te
10
   Bijvoorbeeld: ‘Maak dat allen het belang en de urgentie van de energietransitie inzien” en “Steun alle
initiatieven waar het belang van allen voorop staat”.
11
  Stakeholders (niet uitputtend): Woningbouwcorporaties, Netbeheerders, Bedrijven,
Waterschappen/hoogheemraadschap, ODMH, Huiseigenaren, Banken, Pensioenfondsen, Provincie Zuid-
Holland (Utrecht ook in verband met Woerden), Melkveehouders, Bouwbedrijven, VVE’s,
Huurdersbelangenverenigingen en Vereniging Eigen Huis.
                                                      15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>betrekken bij de planvorming en het ter hand nemen van de uitvoering van de energietransitie.
Daartoe is participatie en communicatie (dialoog) cruciaal.
De betrokken partijen en welke rol zij spelen zal van onderwerp tot onderwerp verschillen. Ook
binnen de verschillende fasen van een onderwerp kunnen de rollen verschillen. Meebeslissen over
de beleidskaders betekent niet automatisch dat diezelfde partij ook meebeslist over de uitvoering.
Het stakeholderanalysemodel, zoals opgenomen in bijlage 5, kan helpen om per onderwerp op
verschillende momenten de stakeholders in kaart te brengen.
Participatie en communicatie gaat over samenwerken en het vergroten van het bewustzijn en
handelen rondom de energietransitie opgave die voor ons ligt. Hierin onderscheiden we wat de
gemeente zelf doet, wat er aan externe communicatie plaatsvindt richting bewoners, organisaties en
bedrijven in Gouda en wat we doen in de regio. In het onderstaande werken we deze drie
invalshoeken verder uit.
8.1 Wat doet gemeente zelf?
De gemeente organiseert een Transitietafel Energie om daarmee organisaties die koploper zijn én
over expertise beschikken met elkaar in gesprek te laten gaan en zo nieuwe
samenwerkingsverbanden te creëren en kennis uit te wisselen over oplossingen voor de
energietransitie.
Met initiatieven als MaakGoudaduurzaam.nl, het duurzaambouwloket en de woonwijzerwinkel
informeert de gemeente inwoners en bedrijven over de mogelijkheden om zelf al duurzamer te
worden. Deze initiatieven brengen ook mensen met een oplossing in contact met mensen die een
oplossing zoeken.
Het advies vanuit de Raadsbrede Werkgroep Energietransitie is om te komen tot een (digitale)
informatiebalie waarbij de al bestaande initiatieven Maak Gouda duurzaam.nl, het
duurzaambouwloket en de woonwijzerwinkel kunnen worden betrokken. Doel is bewustwording te
vergroten, de inzet op energiebesparing aan te jagen en te zorgen dat mensen die willen weten
welke stappen ze kunnen zetten, en waar dat dan, wegwijs worden gemaakt via zo’n loket. Ook
ergens ‘het kunnen zien hoe iets werkt’ is daarbij een belangrijk aandachtspunt evenals het zicht
krijgen op wat energiebesparing en/of energietransitie oplevert aan mogelijke besparing.
8.2 Welke externe communicatie vindt plaats met inwoners, organisaties en
       bedrijven?
De gemeente richt zich de komende periode in de externe communicatie op het mobiliseren van
diverse doelgroepen. De kern boodschap gaat uit van het oogmerk van het collectieve belang, maar
ook vanuit concrete directe voordelen, die duurzaamheid kunnen opleveren. Daarbij kan gedacht
worden aan kostenreductie en verbetering van het wooncomfort.
Vanuit de Raadsbrede Werkgroep Energietransitie adviseren wij daarnaast de organisatie van een
stadsconferentie12 in de tweede helft van 2019 of begin 2020. De planning hangt mede af van de
12
   Verdere uitwerking van mogelijke opzet Stadsconferentie in bijlage 4
                                                     16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>voortgang van de RES en van de participatietrajecten die vanuit andere RW-werkgroepen
georganiseerd gaan worden.
Het is belangrijk dat bewoners worden geënthousiasmeerd en burgerparticipatie plaatsvindt.
Jongeren betrekken bij de hele energietransitie is ook cruciaal, want velen denken out of the box en
zijn creatief en bovendien hebben zij de toekomst nog voor zich en als geen ander hebben zij belang
bij een leefbare samenleving die ook voor de volgende generaties duurzaam is.
Aandachtspunt is ook het aansluiten bij wat er al aanwezig is in Gouda (onder meer het initiatief
Onderwijs & Arbeidsmarkt van Gouda Onderneemt) omdat er momenteel te weinig installateurs zijn
om straks aan de vraag van onder meer zonnepanelen / warmtepompen te kunnen voldoen. Ook om
die reden valt het te overwegen klein te beginnen, door op zoek te gaan naar bewoners in wijken die
hun huis willen verduurzamen. Vervolgens kunnen de ambassadeurs vanuit de Raadsbrede
Werkgroep Energietransitie en/of de gemeente kennis met hen wisselen en/of ondersteunen, zodat
zij ideeën uitdragen en een voorbeeldfunctie zijn voor medebewoners in de wijk. Zij kunnen dan een
pilotgroep vormen waarin ze actie kunnen ondernemen, op de hoogte worden gehouden van de
energietransitieplannen binnen hun wijk en de nieuwste informatie en inzichten steeds ontvangen.
Ook het met elkaar informatie delen is een belangrijk facet: wat ieders ideeën zijn, zodat er
kruisbestuiving is, enthousiasme toeneemt en men warm wordt van elkaars plannen. Ook kan de
pilotgroep faciliteren in het monitoren van hun energiegebruik (gas & elektra) door bijvoorbeeld
gebruik te maken van apps en/of lijsten. Dit maakt dat zij duidelijk aan de eigen omgeving aan
kunnen geven wat hun energieverbruik is en waar ze op aan het bezuinigen zijn, waarmee zij een
voorbeeldrol vervullen naar anderen in de wijk en bijdragen aan het bewustwordingsproces en de
burgerparticipatie.
Daarnaast is het zaak om – mede via ODMH - de cursus energiecoach te geven en te inventariseren
wie zo’n cursus heeft gevolgd. Ook zij kunnen een voorbeeld voor medebewoners zijn en ook de
deelnemers in de pilotgroep kunnen deze cursus mogelijk volgen. Bewoners die zich melden bij het
duurzaam bouwloket kunnen ook worden gevraagd mee te draaien in de pilotgroep.
Vanuit de pilotgroep kun je een klein buurtje medebewoners bereiken en hun een bezoek laten
brengen aan een energieneutrale woning (bijvoorbeeld Elzenhof Gouderak) en de bewoners
enthousiast hun drijfveren laten vertellen. Vervolgens is het een suggestie een ‘award’ uit te reiken
aan het eerste blokje woningen dat energieneutraal wordt. Daarmee gaan verschillende
buurten/wijken met elkaar de competitie aan wat kan leiden tot een vliegwieleffect.
Ook willen we zelf als Raadsbrede Werkgroep Energietransitie een aantal huiskamerbijeenkomsten
organiseren en de rol vervullen van ambassadeurs. Daarnaast zetten we in – eventueel in
samenhang met de Transitietafels - op een aantal discussiebijeenkomsten voor bedrijven,
instellingen, huurders en woningeigenaren en verenigingen van eigenaren.
  8.3.     Wat doen we in de regio?
Het delen en uitwisselen van ervaringen in en met de regio is van belang. De dialoog over opwekking
en verdeling van nieuwe warmte en elektriciteitsbronnen vormt hier een belangrijk aandachtspunt.
Dit is ook opgemerkt bij de beschrijving vanuit de Raadsbrede Werkgroep Energietransitie daar waar
het gaat om de uitwerking van het hoofdthema Regionale Energietransitie (RES) in paragraaf 6.1. We
adviseren daar onder meer een aantal raadsbijeenkomsten te organiseren met de collega raden
                                                  17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>voor de totstandkoming van de concept RES en de definitieve versie van de RES en doen
aanvullende voorstellen om de regionale aanpak te bevorderen in relatie tot de inzet vanuit de
Raadsbrede Werkgroep Energietransitie.
     9. Tijdpad
De Energietransitie is een meerjarig traject. Gevolg is dat de scope kan wijzigen in de loop der tijd.
Vooralsnog gaan we uit van onderstaande planning. Het is onmogelijk en onwenselijk om één
strategie te maken voor de komende 33 jaar. We zullen daarom adaptief moeten programmeren.
 Datum                             Onderwerp                          Resultaat / rol raad
 1e helft 2019                     Verkenning rol en scope            Verkenningsdocument ter
                                   raadsbrede werkgroep               goedkeuring in de raad
 2e helft 2019                     Focuspunt 1: Regionale             Besluitvorming kaders,
                                   Energiestrategie (RES) – 2019-     afhankelijk van landelijk tijdpad
                                   2020
                                   Focuspunt 2: Transitievisie        Start actieve communicatie,
                                   Warmte (TVW) 2020-2021             zoals digitale informatiebalie,
                                                                      en inspraaktrajecten, zoals
                                                                      huiskamergesprekken,
                                                                      transitietafels,
                                                                      stadsconferentie.
                                   Focuspunt 3:pilot eerste buurt     In beeld welke buurt dit wordt
                                   aardgasloos in 2025                die eerste pilot vormt
                                   Focuspunt 4: Maatschappelijk       In uitvoering, gericht op 32
                                   vastgoed                           panden
                                   Focuspunt 5: Laadpalen             1e voorbereiding ontwikkeling
                                   infrastructuur                     kaderstellend document
                                   Focuspunt 6: Duurzame              Over een jaar bezien, wel al
                                   verkeersinfrastructuur             letten op meekoppelkansen
 1e helft 2020                     Focuspunt 1: Regionale             In voorbereiding – actief
                                   Energiestrategie (RES) – 2019-     volgen
                                   2020
                                   Focuspunt 2: Transitievisie        Inspraaktrajecten, bijv.
                                   Warmte (TVW) 2020-2021             huiskamergesprekken,
                                                                      Transitietafels
                                   Focuspunt 3: pilot eerste buurt    In voorbereiding
                                   aardgasloos in 2025
                                   Focuspunt 4: Maatschappelijk       In uitvoering– showcases
                                   vastgoed                           betrekken bij strategie en
                                                                      communicatie
                                   Focuspunt 5: Laadpalen             Verdere ontwikkeling
                                   infrastructuur                     kaderstellend document
                                   Focuspunt 6: Duurzame              Over half jaar bezien, wel al
                                   verkeersinfrastructuur             letten op meekoppelkansen
                                                  18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>2e helft 2020 Focuspunt 1: Regionale          In voorbereiding–mede
              Energiestrategie (RES) – 2019-  afhankelijk van landelijke
              2020                            ontwikkeling Klimaatakkoord
              Focuspunt 2: Transitievisie     Voorbereiding besluitvorming
              Warmte (TVW) 2020-2021
              Focuspunt 3: pilot eerste buurt In voorbereiding/ontwikkeling
              aardgasloos in 2025
              Focuspunt 4: Maatschappelijk    Verkenning door Raadsbrede
              vastgoed                        Werkgroep en College, ook in
                                              licht van opgedane ervaringen
              Focuspunt 5: Laadpalen          Meekoppelkansen benutten en
              infrastructuur                  vaststellen kaderstellend
                                              document
              Focuspunt 6: Duurzame           Bezien hoe dit op te pakken
              verkeersinfrastructuur
1e helft 2021 Focuspunt 1: Regionale          Besluitvorming RES, mede
              Energiestrategie (RES) – 2019-  afhankelijk van landelijke
              2020                            planning Klimaatakkoord
              Focuspunt 2: Transitievisie     Traject Besluitvorming TVW
              Warmte (TVW) 2020-2021
              Focuspunt 3: pilot eerste buurt In voorbereiding/ontwikkeling
              aardgasloos in 2025
              Focuspunt 4: Maatschappelijk    In uitvoering
              vastgoed
              Focuspunt 5: Laadpalen          Meekoppelkansen benutten en
              infrastructuur                  uitvoering
              Focuspunt 6: Duurzame           Afhankelijk van nadere keuzes
              verkeersinfrastructuur
2e helft 2021 Nader te bepalen                Nader te bepalen, ook
                                              vanwege jaarlijkse
                                              evaluatie/herijking
1e helft 2022 Nader te bepalen                Nader te bepalen, ook
                                              vanwege jaarlijkse
                                              evaluatie/herijking
                             19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>10.Financiën en Financiële middelen
a.Inleiding
         De energietransitie is kostbaar en biedt tegelijkertijd kansen. De overheid, het bedrijfsleven
         en de burger zullen in de buidel moeten tasten om maatregelen betaalbaar te organiseren
         en in moeten spelen op kansen. Slim aanhaken op externe regelingen die via het af te
         hechten Klimaatakkoord beschikbaar zullen komen is uitgangspunt. Handelingsperspectief
         voor de Gouwenaar zal opgebouwd moeten worden vanuit de kaderstellende keuzes die in
         het Klimaatakkoord worden gemaakt in combinatie met de RES.
         Er zijn diverse kosten. Onder meer voor ontwikkeltrajecten (pilots); voor de organisatie en
         communicatie van de energietransitie (projectkosten) en voor de transitie zelf. Maar daar
         krijgen we wel iets voor terug. Als we nú ingrijpen, kunnen we waarschijnlijk veel schade en
         problemen voorkomen. Dat is belangrijk voor ons, maar ook voor onze kinderen en
         kleinkinderen. Wat de kosten van de energietransitie voor ons precies zijn, is op dit moment
         nog niet te zeggen. Het Klimaatakkoord geeft daar al wat meer duidelijkheid over, maar ook
         daarin staat niet precies te lezen welke maatregelen wij in onze woningen moeten nemen,
         wanneer dat moet gebeuren en wat de kosten zullen zijn. Alvast een beetje voorbereiden
         kan natuurlijk wél. Bovendien brengt de Energietransitie ook kansen met zich mee. Kansen
         gericht op innovatie, nieuwe banen en daarmee werkgelegenheid in Gouda en
         mogelijkheden voor een lagere energierekening voor Gouwenaars, bedrijven, organisaties
         en verenigingen, wat weer goed is voor de portemonnee van een ieder.
         De wijze van financiering hangt sterk af van de keuze voor welke duurzame bron van energie
         gekozen wordt. Wordt er gekozen voor een warmtenet dan zal er een gemeentebrede
         financiering nodig zijn. Maar bij een keuze voor elektrische oplossingen zoals
         warmtepompen is de huizeneigenaar aan zet waarbij haalbaarheid en betaalbaarheid een
         belangrijk onderwerp is.
b.Wat heeft college al beschikbaar gesteld?
    Er is in het Coalitieakkoord € 1,2 miljoen beschikbaar gesteld vanuit de gemeente voor de
    periode 2019 – 2022 voor de programmakosten. De overige benodigde middelen moeten van
    het Rijk en mogelijke andere partners en/of particulieren komen.
    Naast deze middelen, beschikbaar gesteld door het College, zullen we moeten verkennen wat
    mogelijk is voor financiering vanuit het Rijk, waar we slim op aan willen haken, voor het
    bedrijfsleven en voor de burger.
c.Mogelijkheden financiering door het Rijk
    - Subsidie op zonnepanelen;
    - Subsidie op warmtepompen;
    - Ontwikkelingsbank Duurzame Economie (publieke financieringsinstelling);
    - Garanties verlenen;
    - Deelnemingen;
    - Bank Nederlandse Gemeenten (BNG)/Duurzaamheidsfonds BNG;
                                                    20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>-    Het Nationaal Groenfonds.
d.Mogelijkheden voor het bedrijfsleven
- De rol van de financiële sector (banken, hypotheekverstrekkers) als aanjager van de
     energietransitie;
- Gebruik maken van Energie-investeringsaftrek (fiscale mogelijkheden);
- Gebouwgebonden financiering aanbieden: financiering gekoppeld aan de woning en niet aan
     de hypotheek;
- Energie coöperatie starten: samen met bewoners, bedrijven, instellingen en overheden
     concrete duurzaamheidsprojecten in de stad en wijken van Gouda realiseren
- Adopteer een windmolenpark.
e.Energiebesparingsmogelijkheden voor de burger en bedrijf (EML, energie besparende
maatregelen lijst)
- Woningen isoleren (dak, vloeren en muren);
- HR++glas installeren;
- Zonnepanelen installeren;
- Een warmtepomp installeren;
- Laat geen licht branden indien niet nodig;
- Vervang je gloeilampen en spaarlampen als deze aan vervanging toe zijn door LED-
     verlichting;
- Draai de verwarming wat eerder laag (of laat een slimme thermosstaat dat doen);
- Meedoen in een energie coöperatie.
f.Idee: Lokaal Energiefonds
Afhankelijk van de financieringsconstructies die landelijk ontwikkeld worden en afhankelijk van
de Goudse keuze voor warmtebron blijft er mogelijk een behoefte aan
financieringsmogelijkheden. Een idee daarvoor is een lokaal energiefonds. Daarom vragen wij te
zijner tijd bij het in kaart brengen van een slimme financieringsmix ook te inventariseren in
hoeverre de oprichting van een lokaal verduurzamingsfonds - waarbij lokaal wordt geïnvesteerd
in verduurzaming voor inwoners van Gouda – een haalbare aanvulling op het instrumentarium
zou kunnen zijn, waar dan ook behoefte aan bestaat. Het zou een manier kunnen zijn voor
Gouwenaars op een laagdrempelige manier (met lage, of geen rente) toegang tot financiële
middelen te krijgen om te verduurzamen. Financieringsarrangementen waarbij de maandlasten
niet hoger zijn dan de besparing op de energierekening, komen zo binnen bereik (ofwel
‘woonlastenneutrale financiering’). Zo behalen lokale investeerders rendementen/of dragen zij
bij aan verduurzaming in Gouda en worden deze middelen mogelijk besteed aan lokale
bedrijven. Dit om het mogelijk te maken om daadwerkelijk ‘mee te kunnen doen’. In de bijlage 1
staan mogelijke uitwerkingsvragen bij dit idee waarbij (randvoorwaardelijke) hoofdvraag die
eerst gesteld wordt is: of er behoefte bestaat aan een dergelijk lokaal energiefonds en/of er
alternatieve manieren denkbaar zijn om te zorgen dat de Gouwenaar ‘mee kan doen’ in de
transitie, ook tegen de achtergrond van wat er landelijk aan financiering beschikbaar komt.
                                                21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>      11.Risico’s
Risico                          Beheersmaatregel                    Door
Er is geen meerderheid in de    Partijen goed bij de totstandkoming College en Raadsbrede
gemeenteraad voor de            van de plannen betrekken            Werkgroep
voorgestelde aanpak                                                 Energietransitie
Uitkomsten en ambities staan    Goed en zorgvuldig managen van de   College en Raad(sbrede
niet in verhouding tot de       verwachtingen                       Werkgroep)
aanwezige middelen
Geen draagvlak (problematiek en Goede uitleg, communicatie,         College
maatregelen) bij inwoners       verleiden huiseigenaren, goede
                                afspraken maken met
                                woningbouwcorporaties en
                                perspectief bieden op het mee
                                kunnen doen
Energietransitie voltrekt zich  Doe tijdig de DNB stresstest om in  College
sneller dan gepland (met        kaart te brengen wat er gebeurt met
financiële gevolgen voor        de beleggingen
investeerders en banken)
                                              22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>     12.Resultaten consultatieronde bij college van B&W
Op 13 juni heeft u het concept verkenningsdocument van de Raadsbrede Werkgroep
Energietransitie, in het kader van het raadsbreed werken, aan het college voor een reactie
voorgelegd. Hierbij geven wij u onze reactie:
Het college wil graag haar waardering uitspreken voor het voorliggende verkenningsdocument. De
betrokkenheid van de raadsleden en de wens om een zorgvuldige energietransitie in Gouda te
realiseren straalt er vanaf.
De nadruk in het document op samenwerking met professionele partners en de inwoners van Gouda
kunnen we van harte ondersteunen. Zonder hen zal de energietransitie nooit slagen. We trekken
daarom graag met u op om dit op goede wijze vorm te geven.
Daarnaast willen we graag een paar concrete opmerkingen maken:
1.       Pilot eerste woonbuurt
De ambitie is om in 2025 de eerste woonbuurt van Gouda aardgasvrij te hebben. Dit betekent dat
we voortvarend aan de slag moeten en dat het wenselijk is eind dit jaar in beeld te hebben welke
woonbuurt als eerste zal worden aangepakt. Graag gaan we dan ook met u in gesprek hoe we tot de
selectie van de eerste woonbuurt kunnen komen, zodat we de verwachtingen over en weer kunnen
afstemmen.
2.       Laadpalen infrastructuur
Op dit moment heeft de gemeente een contract met Engie voor de plaatsing van laadpalen in de
openbare ruimte. Dit gebeurt op aanvraag van inwoners, de plekken waar de laadpalen kunnen
komen zijn al vastgesteld. Het contract loopt tot eind 2020. Dit sluit goed aan bij de planning zoals
weergegeven in het verkenningsdocument om het beleid tegen het licht te houden en eventueel
nieuwe keuzes te maken.
3.       Duurzame verkeersinfrastructuur
In de raadscyclus van november wil het college naar de raad komen met een brede afweging op het
gebied van uitvoering van het mobiliteitsplan. In de periode daaraan voorafgaand wordt onderzoek
gedaan naar de invulling van de ambities van het mobiliteitsplan, waaronder duurzaamheid,
fietsveiligheid en bereikbaarheid. Laten we na afloop van deze raadsbehandeling bespreken of er op
het gebied van duurzame infrastructuur nog aspecten onderbelicht zijn gebleven.
Voor zowel de laadpalen als de duurzame verkeersinfrastructuur geldt dat deze buiten de scope van
het programma ‘Energietransitie in de gebouwde omgeving’ vallen zoals dat in de ambtelijke
organisatie wordt uitgevoerd. Beide onderwerpen worden in de lijn opgepakt. Dit betekent dat we
even met elkaar moeten nadenken over een goede manier om beide onderwerpen te bespreken.
Tot slot, het in het verkenningsdocument opgenomen tijdspad is ambitieus. Gezien alle
onzekerheden en de vele externe factoren waarvan we afhankelijk zijn, zal in de praktijk moeten
blijken of het haalbaar is. Het uitgangspunt van het college is dat een zorgvuldig proces, samen met
de raad en de stad, voorop staat.
                                                  23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Toelichting noten, voetnoot 3: Paragraaf 3, p.5:
Onderzoek en advies op basis van warmteanalyse
In de al eerder uitgevoerde warmteanalyse (Warmteanalyse Midden-Holland, 30 januari 2018 en
aanbevelingen Merosch) wordt Gouda geadviseerd bij de vraag hoe woningen van het aardgas af te
halen, de aanpak te combineren met andere nodige ingrepen zoals vervanging en verbetering van
overige infrastructuur waarbij een gedegen aanpak en bovenal communicatie en betrokkenheid van
de bewoners essentieel is. Voor die aanpak worden 2 sporen geadviseerd en is het advies op beide in
te zetten en er ervaring mee op te doen. Het betreft ‘warmte’ (zie
https://hierverwarmt.nl/warmtenetten ) en ‘all-electric’ (zie
https://www.hierverwarmt.nl/#alternatieven).
Bij warmte gaat het in het advies om onderzoek naar de technische mogelijkheden van
warmtelevering in Gouda, onder meer de potentie van geothermie. Aanbevolen wordt om de
mogelijkheden voor realisatie van (een) warmtenet(ten) te bezien en de stakeholders erbij te
betrekken. Ook wordt geadviseerd om met buurgemeenten de kansen voor de stad van restwarmte
uit Rotterdam in het oog te houden.
Bij ‘all-electric’ wordt in het advies benadrukt het belang dat er goed wordt samengewerkt met de
netbeheerder. Elektriciteitsnetwerken zullen door de groei van PV-panelen (zonnepanelen) en
elektrische laadpalen mogelijk verzwaard moeten worden maar ook de elektrische warmtepompen
kunnen daar aanleiding voor zijn. Ook wordt geadviseerd nauw aan te sluiten bij de planning van
woningcorporaties en met hen samen te werken zodat de markt ook kan worden uitgedaagd om te
komen met geschikte (schaalbare) oplossingen die in een buurt kunnen worden uitgerold. Wanneer
er een duidelijk beeld is wanneer van het aardgas wordt afgestapt, wordt aanbevolen om snel te
starten met de communicatie en werk te maken van slimme financiële constructies zodat bewoners
daadwerkelijk mee kunnen doen. Nu al kan volop worden ingezet op het stimuleren van
energiebesparing.
Bijlage 1      Lokaal Energiefonds
        Mogelijke vragen aan College na vaststelling verkenningsdocument bij het idee van een Lokaal
        Energiefonds
     •    Is er behoefte aan een dergelijk fonds, ook tegen de achtergrond van externe regelingen die
          via Klimaatakkoord beschikbaar komen (randvoorwaarde)?
     •    Of zijn er alternatieve mogelijkheden om te zorgen dat mensen ‘mee kunnen doen’? Is er
          voldoende vermogen binnen Gouda om dit fonds tot een succes te maken?
     •    Is er investeringsbereidheid onder Gouwenaars (al dan niet tegen, minimale, rente: of
          inkomensafhankelijke rente)?
     •    Vanaf welk leen- / investeringsbedrag in duurzaamheidsmaatregelen is dit fonds interessant
          voor inwoners en voor ondernemers (bijv. niet € 30,- voor radiatorfolie en wel € 10.000 voor
          isolatie van het hele huis). Kan een fondsenmix dit fonds interessanter maken voor
          investeerders?
     •    Zo ja: onder welke voorwaarden?
     •    Is er bereidheid onder inwoners om van een dergelijk fonds gebruik te maken?
     •    Wie moet een dergelijk fonds trekken / oprichten / beheren?
                                                     24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>     •  Moet een dergelijk fonds aan de WFT voldoen?
     •  Wat kan de rol zijn van lokale (markt)partijen of lokale banken?
     •  Welke kansen en risico’s bestaan er bij een dergelijk systeem? Denk bijvoorbeeld aan: Wat
        als het rendement niet wordt behaald (zowel besparing op lasten voor de inwoner als het
        beloofde rendement aan de investeerder);
     •  Wat als de afnemer in gebreke blijft;
     •  Gemeentegarantie;
     •  Is het mogelijk om vanuit de provincie of het Rijk ondersteuning te krijgen: bijvoorbeeld
        organisatorisch, financieel bij de voorbereiding, of een eenmalige injectie?
     •  Kan de BNG een rol spelen in dit geheel, evenals bijvoorbeeld de VNG of andere
        organisaties?
     •  Kan dit fonds een rol spelen bij verduurzaming van huurwoningen door huurders (treffen
        veelal kleine maatregelen) waarbij dit effect heeft op de hoogte van de huur of;
     •  Kan dit fonds een rol spelen bij verduurzaming van huurwoningen door corporaties en kan
        dit / wat heeft dit voor financiële gevolgen en eventuele druk op de middelen van een
        dergelijk fonds?
     •  Om ervoor te zorgen dat de lening daadwerkelijk wordt besteed aan waar deze voor bedoeld
        is: hoe kan met een bouwdepot of iets dergelijks worden gewerkt en wat is daar voor nodig?
     •  Logische volgorde: kan vanuit een dergelijk fonds de logische volgorde van de trias
        energetica (eerst isoleren, dan rest) als voorwaarde gelden?
     •  Hoe voorkomen we dat inwoners buiten de boot vallen?
Bijlage 2    VNG Staalkaart Energietransitie [bijlage los bijgevoegd]
Bijlage 3 Raadsprogramma energietransitie: bestaande bouw
In het Coalitieakkoord 2018-2022 staat over de energietransitie in bestaande bouw het volgende:
     -  Focus op transitie voor bestaande bouw;
     -  In 2025 de eerste Goudse woonbuurt volledig gasloos;
     -  Opstellen van een Energiekaart waarmee in beeld wordt gebracht op welke plekken
        elektriciteit, een warmtenet of een andere alternatieve bron (bijvoorbeeld groen gas) in de
        plaats komt van aardgas als energievoorziening;
     -  Op grond van de energiekaart kan de raad bepalen hoe en wanneer de energietransitie vorm
        krijgt, zodat de overige Goudse wijken uiterlijk in 2040 gasvrij zijn;
     -  De daadwerkelijke energietransitie is alleen mogelijk met behulp van een combinatie van
        financieringsbronnen, deels afkomstig van het Rijk. Voor het totaal van de opgaven heeft het
        college in de periode 2019-2022 € 1,2 miljoen beschikbaar gesteld;
     -  Daarnaast heeft het college ambtelijke capaciteit beschikbaar gesteld om de ambities uit te
        kunnen voeren.
                                                    25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Bijlage 4 Mogelijke opzet, doel en aandachtspunten stadsconferentie energietransitie
Doelen:
     -  Bekendheid en zichtbaarheid van onze activiteiten naar de stad toe
     -  Verificatie van onze doelstellingen vanuit de Raadsbrede Werkgroep Energietransitie
     -  Ophalen van zorgen en belemmeringen en mogelijkheden die worden gezien
     -  In kaart brengen van kennis en betrokkenheid in de stad
     -  Energietransitie laagdrempelig overbrengen (Niet focus op van het aardgas los, maar begin
        klein / no-regret-maatregelen / wat kan nu al worden gedaan)
Doelgroep:
     -  Alle inwoners zijn zeer welkom, ook (vooral) de mensen die vragen hebben bij de
        energietransitie en de betekenis ervan voor henzelf waarbij een vraagstuk nog is: hoe
        bereiken we die doelgroep? Omdraaien van passief (uitnodiging) naar actief? (mensen
        persoonlijk benaderen)
     -  Alle (maatschappelijke) organisaties (formeel en informeel)
Voorbereiding:
     -  Aankondiging in persbericht / gemeentepagina
     -  Bedrijven / organisaties / vrijwilligersclubs / iedereen aanschrijven
     -  Sociale media
     -  Duurzaamheidsmakelaar
     -  Wijkcentra / -teams / posters
     -  Actief uitnodigen: https://maakgoudaduurzaam.nl/doeners
Agenda
     -  Op vlieghoogte komen: half uur presentatie over de uitdaging die voor ligt. Zo’n beetje
        dezelfde presentatie als die wij op 29 oktober 2018 kregen als leden van de Raadsbrede
        Werkgroep Energietransitie.
     -  Brainstorm concrete initiatieven die we met en door de stad kunnen oppakken (half uur +
        plenaire terugkoppeling). Of: Kansen aanreiken door 1 of 2 gastsprekers die in gesprek gaan
        met het publiek. Bijvoorbeeld iemand van de Woonwinkel.
     -  Per kans zorgen en belemmeringen in kaart brengen. Begin klein
     -  Per zorg/belemmering tegenmaatregel bedenken en vooral ook: wie dat zou kunnen doen
        (half uur + plenaire terugkoppeling).
     -  Totaal dus 2 ½ uur nodig: dus om 19.30 start tot 22.00 uur
Benodigdheden
     -  Procesbegeleider
     -  Veel post-its en flapovers
     -  Ambtelijke ondersteuning voor inhoudelijke vragen en voor verslaglegging
     -  Koffie/thee/fris/hapjes
                                                    26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Rol Raadsbrede Werkgroep Energietransitie stadsconferentie 2e helft 2019
    -  Aanjager en initiator stadsconferentie energietransitie
    -  Stimuleren van bezoekers stadsconferentie
    -  Niet dé organisator maar initiator.
                                                27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Bijlage 5 Stakeholder analyse
                              28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>