<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                                               Raadsvoorstel

afdeling                           steller                                     gouda
Ruimtelijk beleid en advies        A.A. Fijan                                  22 oktober 2020
dossiernummer                      telefoon
                                   0182588462
onderwerp
Vaststellen Gouda Stevige Stad, Kaderplan Bodemdaling Binnenstad september 2020 (KBB) / Nota van
Beantwoording KBB.



Gevraagd besluit

Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad van de gemeente Gouda voor te besluiten tot:

1. Het vaststellen van Gouda Stevige Stad, Kaderplan Bodemdaling Binnenstad, september 2020
   (KBB). Dit plan bevat de maatregelen die de gemeente en het hoogheemraadschap Rijnland in
   samenwerking nemen om de wateroverlast in de binnenstad, veroorzaakt door bodemdaling, terug te
   dringen en te voorkomen. Op hoofdlijnen voorziet het plan in:

    a. Het verlagen van het waterpeil in het oppervlaktewater en in de riolering in de lage delen van de
    binnenstad (het compartiment).
    b. Het binnen twee jaar na vaststelling van het KBB afronden van onderzoek naar overlast door
    bodemdaling in de binnenstad die niet door de inrichting van het compartiment wordt opgelost.

2. Het vaststellen van de Nota van Beantwoording waarin de reactie op de op het ontwerp-KBB
   ingediende zienswijzen is verwoord.

3. In te stemmen met het, samen met het Hoogheemraadschap van Rijnland, uitvoeren van een
   verkennend onderzoek naar de haalbaarheid en wenselijkheid van een met nadeelcompensatie
   vergelijkbare regeling om eigenaren van gebouwen met een houten paalfundering te ondersteunen
   wanneer extra schade door de peilverlaging niet te voorkomen is. Deze regeling op te stellen onder
   expliciete vaststelling dat op Gemeente en Rijnland, en hun bestuursorganen, geen verplichting rust
   tot vergoeding van de genoemde extra schade. Het resultaat van deze verkenning binnen zes
   maanden na vaststelling van het KBB aan de raad voor te leggen.

4. Het opstellen en uitvoeren van een monitoringsplan om de effecten van bodemdaling in het algemeen
   en de peilverlaging in het bijzonder te volgen.

5. Het in werking laten treden van bovengenoemde besluiten nadat de verenigde vergadering (vv) van
   het hoogheemraadschap van Rijnland een gelijkluidend besluit heeft genomen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Toelichting
Kern
In de afgelopen 50 jaar is het waterpeil in de binnenstad van Gouda niet meer verlaagd. Het gevolg
hiervan is dat vochtproblemen door het jaar heen en wateroverlast bij regen nu wijdverbreid zijn. Ruim
40% van de ca. 1400 gebouwen in de lage delen van de binnenstad heeft nu te maken met een zeer
hoge grondwaterstand, met alle problemen van dien. Zonder ingrijpen groeit dit aantal gestaag. In de
lagergelegen delen van de binnenstad ligt onbewoonbaarheid op de loer. In de afgelopen zes jaar
hebben de gemeente en het hoogheemraadschap van Rijnland samen met toonaangevende
kennisinstellingen onderzoek verricht en een aanpak uitgewerkt. Bij deze aanpak staat het verlagen van
het waterpeil in het oppervlaktewater en de riolering in de lagergelegen delen van de binnenstad centraal.
Daarmee loopt het aantal gebouwen met een zeer hoge grondwaterstand terug naar ca. 5%. Hiermee
wordt het woonklimaat voor veel bewoners verbeterd en blijft de vitaliteit van de binnenstad als
woongebied op peil. Ook besparen honderden eigenaren geld dat anders ingezet zou worden voor het
bestrijden van vochtproblemen of ingrijpende bouwkundige aanpassingen, zoals het aanbrengen van een
diepe paalfundering onder hun bestaande fundering. De peilverlaging kan schade veroorzaken aan
maximaal 60 gebouwen met een houten paalfundering in de binnenstad. Voor deze eigenaren wordt de
haalbaarheid en wenselijkheid van een met nadeelcompensatie vergelijkbare regeling onderzocht.


Aanpak en aanleiding
Gouda werkt sinds 2014 samen met het hoogheemraadschap van Rijnland en de Coalitie Stevige Stad*
aan een duurzame oplossing voor overlast door bodemdaling in de binnenstad van Gouda. Het KBB is
hiervan het resultaat. Het KBB is opgesteld in opdracht van gemeente en Rijnland. De Coalitie Stevige
Stad had een adviesrol bij het opstellen van het KBB. Het advies van de Coalitie is opgenomen in het
KBB (hoofdstuk 8). Daarnaast is veel aandacht besteed aan participatie en communicatie met bewoners
en andere belanghebbenden om hun standpunten mee te kunnen wegen in het plan.

        *(TU Delft, Deltares, het Kenniscentrum Aanpak Funderingsproblematiek, Provincie Zuid-Holland,
        Platform Slappe Bodem, Rijkswaterstaat)

Gouda heeft al sinds haar ontstaan te maken met bodemdaling. Naar verwachting zal de bodem in de
binnenstad, als gevolg van het gewicht erop, nog 3 á 4 eeuwen blijven dalen; in de komende eeuw
gemiddeld met 3 mm per jaar. In de binnenstad staat ca. 70% van de gebouwen niet op een diepe
paalfundering. Deze -veelal monumentale- gebouwen zakken met de dalende bodem mee. De gebouwen
in de lagere delen van de binnenstad hebben als gevolg hiervan te maken met een hoge
(grond)waterstand, met vochtproblemen en wateroverlast tot gevolg. De eigenaren van deze gebouwen
maken in toenemende mate kosten om schade door deze overlast te herstellen. Peilverlaging ligt voor de
hand, maar is niet vrijblijvend omdat dit kan leiden tot schade aan de houten paalfunderingen. In het KBB
wordt de maatschappelijk meest (kosten)effectieve oplossing voorgesteld.

Het ontwerp-KBB heeft (samen met het ontwerp-peilbesluit) van 2 maart tot 12 april ter inzage gelegen.
In totaal hebben gemeente Gouda en Rijnland 32 zienswijzen ontvangen, sommige namens meerdere
belanghebbenden. De inhoud van de zienswijzen kwam overeen met de verwachtingen en heeft geleid
tot 3 voorgestelde wijzigingen van het KBB en een nadere uitwerking van het KBB op 5 punten.

Voorgestelde wijzigingen
 Het aantal panden met een houten paalfundering dat mogelijk te maken krijgt met extra schade als
   gevolg van de peilverlaging is verhoogd van maximaal 30 naar maximaal 60.
 Het onderzoek tijdelijk aangepast peilbeheer is geschrapt, omdat inmiddels de eerste verkenning is
   uitgevoerd en hieruit blijkt dat de doorlooptijd, benodigde inspanning en kosten voor tijdelijk
   aangepast peilbeheer niet opwegen tegen het positieve effect.


                                                           pagina 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>   Er is sinds de publicatie van het ontwerp KBB juridisch advies ingewonnen over de mate waarin de
    overheid verplicht is om mee te betalen aan extra schade aan houten paalfunderingen als gevolg van
    de maatregelen uit het KBB. Uitkomst hiervan is dat dat eigenaren geheel verantwoordelijk zijn voor
    kosten als gevolg van de peilverlaging. Naar aanleiding daarvan wordt de volgende tekst uit het
    ontwerp KBB vervangen: “Voor eigenaren van gebouwen waar schade aan de houten paalfundering
    door de peilverlaging niet te voorkomen is, wordt een nadeelcompensatieregeling opgesteld. Op
    basis van die regeling kunnen deze eigenaren aanspraak maken op een financiële bijdrage voor
    schade aan de fundering die zonder de peilverlaging niet zou zijn ontstaan.” De nieuwe tekst is: “We
    verkennen, ondanks dat we niet verplicht zijn tot compensatie van schade, toch de haalbaarheid en
    wenselijkheid van een met nadeelcompensatie vergelijkbare regeling om eigenaren van gebouwen
    met een houten paalfundering in het invloedsgebied van het compartiment te ondersteunen wanneer
    extra schade door de peilverlaging niet te voorkomen is.”.

In de Nota van Beantwoording is op 4 punten een nadere uitwerking opgenomen:
 De peilverlaging in het compartiment wordt uitgevoerd in 5 jaarlijkse stappen van 5 cm. Op die manier
    kunnen de gevolgen voor de stad goed in de gaten worden gehouden. Zie paragraaf 2.9 van de nota
    van beantwoording.
 De planning voor de realisatie van het compartiment is verder uitgewerkt: het is mogelijk om binnen 4
    jaar na de vaststelling van het KBB te starten met de peilverlaging. Zie paragraaf 2.1 van de nota van
    beantwoording.
 Er is voor de gebouwen die mogelijk een houten paalfundering hebben in het invloedsgebied van het
    compartiment uitgewerkt op welke manier we met de eigenaren van deze gebouwen willen komen tot
    verkleining van het risico en/of ondersteuning als extra schade door de peilverlaging niet te
    voorkomen is. Zie paragraaf 2.5 van de nota van beantwoording.
 De uitgangspunten voor de manier waarop we de gevolgen van de peilverlaging voor de stad in de
    gaten houden zijn bepaald. Op basis van deze uitgangspunten wordt een monitoringsplan opgesteld.
    Zie paragraaf 2.9 van de nota van beantwoording.

Er is juridisch advies ingewonnen over de mate waarin de overheid gehouden is om mee te betalen aan
extra schade aan houten paalfunderingen als gevolg van de in het KBB genoemde maatregelen.
Uitkomst hiervan is dat dat eigenaren geheel verantwoordelijk zijn voor kosten als gevolg van de
peilverlaging. Dit heeft als reden dat peilverlaging die de bodemdaling volgt (peilaanpassing) iets is
waarvan een eigenaar kan verwachten dat dit gaat gebeuren (een ‘normaal maatschappelijk risico’). Uit
het juridisch advies volgt dat het hiervoor niet uitmaakt dat de laatste peilaanpassing al 50 jaar geleden is
uitgevoerd. De gemeente en Rijnland verkennen, ondanks dat zij niet wettelijk verplicht zijn tot
compensatie van schade als gevolg van de peilverlaging, toch de haalbaarheid en wenselijkheid van een
met nadeelcompensatie vergelijkbare regeling om eigenaren van gebouwen met een houten
paalfundering in het invloedsgebied van het compartiment te ondersteunen wanneer extra schade door
de peilverlaging niet te voorkomen is. Zie ook paragraaf 2.6 ‘Nadeelcompensatie’ van de nota van
beantwoording.




1        Nadere uitleg op gevraagd besluit.
De kern van de aanpak in het KBB is dat we de (grond)waterpeilen de bodemdaling laten volgen waar de
vocht- en wateroverlast het meest urgent is. We verlagen de waterstanden alleen binnen een
‘compartiment’ dat we maken in de lage delen van de binnenstad. De peilverlaging is een belangrijke
waarborg voor het behoud van de vitaliteit van de binnenstad als woon- en verblijfsgebied.

Door de peilverlaging neemt de (grond)wateroverlast voor de bijna 1400 gebouwen in het nieuwe
compartiment structureel af, want we brengen met de peilverlaging de ontwateringsdiepte terug naar het
niveau van 50 jaar geleden (en wordt dezelfde grondwaterstand ervaren als destijds). Hiermee wordt hier


                                                             pagina 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>het woon- en leefklimaat verbeterd en worden kosten voor schadeherstel vermeden. Door het lagere
waterpeil is er meer ruimte in de grond en de grachten om hevige regenbuien op te vangen. Er blijft dan
nauwelijks nog water op straat staan. De kans op overstroming vanuit het oppervlaktewater voldoet weer
aan de landelijke norm.

De peilverlaging van 25 cm is gebaseerd op de maximale opgetreden bodemdaling en gebouwzetting
sinds de laatste peilverlaging in 1970. Hierdoor krijgen alle gebouwen weer tenminste de drooglegging
die er 50 jaar geleden was. We maken dus een inhaalslag. Na de peilverlaging van 25 cm passen we het
waterpeil, in ieder geval tot 2050, steeds aan de gemiddelde gebouwzetting in het compartiment
(peilindexatie) aan, zodat de vocht- en wateroverlast niet weer toenemen.

Rijnland verlaagt het peil van het oppervlaktewater in het compartiment met gemalen en peilscheidingen.
De gemeente zorgt dat het grondwater zoveel mogelijk dit waterpeil volgt door aanpassing van het
rioolsysteem en door gebruik te maken van drainage/infiltratievoorzieningen. Om het compartiment ook in
de riolering te realiseren worden drie overstortlocaties verplaats. Daarnaast worden de rioolplannen uit
het GRP in dit deel van de stad met voorrang uitgevoerd.

Nadeelcompensatieregeling
Voor de gebouwen met een houten paalfundering, waarbij extra schade aan de fundering door de
peilverlaging risico niet te voorkomen is wordt een met nadeelcompensatie- vergelijkbare regeling
opgesteld. Het gaat hierbij om maximaal 60 gebouwen, maar vermoedelijk minder als blijkt dat het
bovenste funderingshout nog voldoende onder de waterspiegel zit of omdat andere maatregelen mogelijk
zijn waardoor schade te voorkomen valt.

In de afgelopen periode een vooraanstaande juridisch adviesbureau op het gebied van
nadeelcompensatie gevraagd om uitspraak te doen over de mate waarin Gouda en Rijnland naar
verwachting juridisch gehouden zijn schade aan een diepe houten paalfundering als gevolg van de
peilverlaging in het compartiment te compenseren.
Het adviesbureau concludeert dat:
 De voorgenomen peilverlaging dient te worden beschouwd als compensatie van een natuurlijke
    maaivelddaling. En daarmee is de peilverlaging in de binnenstad van Gouda voorzienbaar. Dat
    betekent dat eigenaren van gebouwen er rekening mee moeten houden dat het waterpeil verlaagd
    kan worden. In juridische termen betekent dit dat het normaal maatschappelijk risico 100% is: alle
    kosten voor het voorkomen of verhelpen van schade door de peilverlaging komen voor rekening van
    de eigenaar.
 De ongebruikelijk lange periode tussen twee peilverlagingen (de laatste was 50 jaar geleden)
    bijzonder is, maar geen reden om de voorgestelde peilverlaging minder voorzienbaar te noemen.
    Bovendien concludeert hij dat er juridisch gezien geen andere schade ontstaat door een
    peilaanpassing na 50 jaar dan wanneer het peil regelmatiger aangepast was.

De conclusie is dus dat Gouda en Rijnland juridisch gezien niet verplicht zijn tot nadeelcompensatie. Tot
deze uitspraak werd er vanuit gegaan dat het normaal maatschappelijk risico kleiner dan 100% zou zijn,
omdat de laatste peilaanpassing al 50 jaar geleden is..

De gemeente en Rijnland stellen voor om, ondanks dat zij niet verantwoordelijk zijn voor de schade, te
onderzoeken of het mogelijk is om een nadeelcompensatie- of vergelijkbare regeling op te stellen om
eigenaren van gebouwen met een houten paalfundering te ondersteunen wanneer extra schade door de
peilverlaging niet te voorkomen is. Het onderzoek hiernaar vraagt nog uitwerking, en wordt binnen een
half jaar naar vaststelling van het KBB aan de gemeenteraad en de verenigde vergadering van Rijnland
voorgelegd.

Argumenten om wel een aparte regeling op te stellen zijn:


                                                            pagina 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>   Dit geeft invulling aan onze zorgplicht als overheden: honderden eigenaren hebben voordeel bij het
    KBB en het lijkt daarom niet onredelijk om te bekijken hoe we een beperkt aantal (max 60)
    ‘verliezers’ van het plan ook kunnen ondersteunen;
   Een belangrijk doel van het maken het KBB is de bewoonbaarheid in de binnenstad te blijven
    garanderen. Het stimuleren van een proactieve aanpak om schade aan houten paalfunderingen te
    voorkomen hoort daarbij.
   Ondanks dat een tussenpoos van 50 jaar tussen twee peilverlagingen juridisch geen verschil maakt
    t.a.v. de voorzienbaarheid, is het begrijpelijk dat eigenaren hier een andere verwachting van hebben.

Argumenten om geen aparte regeling op te stellen zijn:
 Dit kan leiden tot precedentwerking: De gemeente heeft een generieke aanpak voor omgang met
   funderingsproblemen en het is niet zo maar wenselijk dat de aanpak in de binnenstad afwijkt van
   aanpak in de overige delen van de stad. Rijnland betaalt nooit nadeelcompensatie vanwege schade
   aan houten paalfunderingen door peilaanpassing. We verwachten echter dat precedentwerking te
   vermijden is.
 De laatste 50 jaar hebben eigenaren van gebouwen zonder diepe paalfundering (op staal) kosten
   gemaakt ter voorkoming van wateroverlast of herstel van schade door wateroverlast, omdat het
   waterpeil niet werd aangepast ten gunste van de eigenaren van gebouwen op een houten
   paalfundering. Deze eigenaren hebben ook geen tegemoetkoming in de kosten ontvangen van
   Gouda en/of Rijnland.

Om een regeling, inclusief een financieel voorstel aan de raad voor te leggen moet het volgende worden
uitgezocht:
 Hoogte van het bovenste funderingshout. Als eerste moet worden vastgesteld welke van de
    maximaal 60 gebouwen in het invloedgebied van het compartiment een houten paalfundering hebben
    die gezien de diepte van het funderingshout bedreigd worden door de peilverlaging. De
    voorbereidingen daarvoor zijn al gestart.
 Precedentwerking. Uitgezocht moet worden hoe de ondersteuning vorm kan worden gegeven op een
    manier dat precedentwerking voor Gouda en Rijnland wordt vermeden.
 Verdeling Gemeente / Rijnland. Met Rijnland moeten afspraken worden gemaakt over de verdeling
    van de kosten van de regeling.
 In het belang van het historisch stadsgezicht is het wenselijk dat de regeling zo wordt vormgegeven
    dat deze eigenaren aangezet worden om op korte termijn tot uitvoering van maatregelen voor
    funderingsbehoud te komen. Uitgezocht moet worden op welke manier dit in de regeling kan worden
    verwerkt.

Betrokken eigenaren worden in staat gesteld op de uitkomst van de verkenning te reageren voordat deze
aan de gemeenteraad wordt aangeboden.

Gang naar de rechter?
Tenslotte moet nog opgemerkt worden dat een rechter uiteindelijk afwijkend kan besluiten van het advies
dat gemeente en Rijnland hebben gekregen indien een eigenaar naar de rechter stapt. Dat kan
eventueel toch leiden tot verplichte nadeelcompensatie. De kosten voor Gouda en Rijnland zullen naar
verwachting dan echter laag zijn. De geraadpleegde jurist geeft aan dat de voorgenomen peilverlaging
niet als zelfstandige schadeoorzaak kan worden beschouwd, maar hoogstens de noodzaak tot het treffen
van maatregelen versnelt. De schade die hierdoor voor een eigenaar ontstaat is financieringsschade. Dat
houdt in dat kosten eerder moeten worden gemaakt. Deze financieringsschade bestaat uit de rente op
het extra noodzakelijke kapitaal en gelet op de situatie op de huidige kapitaalmarkt betreft het relatief
geringe percentages.




                                                           pagina 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Gezamenlijk besluit
De gemeente en het Hoogheemraadschap Rijnland hebben het KBB en de concept Nota van
beantwoording (NvB) gezamenlijk opgesteld. Daarom moeten beide partijen ook hetzelfde KBB en de
zelfde NvB vast te stellen. Om te voorkomen dat verschillende versies gaan circuleren, treedt het
raadsbesluit pas in werking nadat de verenigde vergadering van Rijnland dezelfde versie van het KBB en
de NvB heeft vastgesteld. Zo nodig kan dit een door de gemeenteraad geamendeerde versie zijn. Als de
verenigde vergadering van Rijnland vervolgens nieuwe wijzigingen in een van beide documenten
voorstelt, worden deze weer aan de gemeenteraad voorgelegd, alvorens het document in werking treedt.
De behandeling in de verenigde vergadering staat gepland voor 18 november 2020.




2       Argumenten

2.1 We moeten voorkomen dat overlast en kosten als gevolg van bodemdaling verder toenemen
De lage delen van de binnenstad van Gouda kennen nu al op veel plaatsen overlast van regen- en
grondwater in gebouwen, tuinen en op straat. In het deel van de binnenstad waar de peilverlaging is
gepland heeft 40% van de bijna 1400 gebouwen te maken met een zeer hoge grondwaterstand. In deze
gebouwen komen stank- en vochtproblemen voor die gezondheidsrisico’s met zich brengen. Door de
voortgaande bodemdaling zal de overlast toenemen. In 2050 is het aandeel woningen met een zeer hoge
grondwaterstand in de lage delen van de binnenstad gestegen naar 50%. Daar komt bij dat als gevolg
van de klimaatverandering steeds zwaardere buien worden verwacht én dat deze buien steeds vaker
voorkomen. De vloeren van de laagstgelegen gebouwen komen onder de grondwaterstand te liggen.

2.2 De bodemdaling is niet te stoppen
De diepe ondergrond onder de binnenstad van Gouda bevat van nature veel slap materiaal: klei, maar
vooral veen. De bovenste meters bestaan uit ophooglagen en puin van vroegere bebouwing. Het gewicht
van de stad veroorzaakt de bodemdaling. Dit is het langzaam in elkaar zakken van de slappe veen- en
kleilagen (compactie). Alles wat daar zonder diepe paalfundering bovenop staat zakt mee. Omdat de
bodemdaling wordt veroorzaakt door het gewicht van de stad is deze niet te stoppen. De gemiddelde
bodemdaling in de binnenstad is 3 mm/jaar (30 cm/eeuw). De maximale bodemdaling die lokaal nog te
verwachten is in de binnenstad wordt geschat op circa 1,20 m. Dit punt wordt pas over 3 tot 4 eeuwen
bereikt.

2.3 Alleen door samenwerking kan deze opgave worden aangepakt
De gemeente Gouda en het hoogheemraadschap van Rijnland hebben beiden een verantwoordelijkheid
m.b.t. de opgaven als gevolg van bodemdaling. Het oppervlaktewatersysteem, grondwatersysteem en
rioolsysteem hangen echter sterk met elkaar samen en daarom is samenwerking vereist. Vermindering
van de overlast lukt alleen door het in samenwerking realiseren van een integraal maatregelenpakket. De
samenwerking met de gemeente Gouda die is gestart in 2014 zetten we daarom voort t.b.v. de uitvoering
van het KBB. Onze publiekrechtelijke taken en bevoegdheden vormen de basis voor de samenwerking.

2.4 Er is rekening gehouden met wensen uit het gebied
Bij het opstellen van het KBB is ingezet op participatie en communicatie om belanghebbenden te
informeren over voor hen relevante ontwikkelingen en om hun standpunten mee te kunnen wegen in het
plan. Dat is bijvoorbeeld gebeurd met dieptegesprekken met bewoners en vertegenwoordigers van
(belangen)organisaties uit de binnenstad. Dit heeft een beeld op geleverd van de overlast zoals die in de
praktijk voorkomt. De verkregen input is zoveel mogelijk meegenomen in het ontwerp-KBB. De
zienswijzen hebben vervolgens geleid tot 2 voorgestelde wijzigingen van het KBB, het herstel van 1 fout
in het peilbesluit en een nadere uitwerking van het KBB op 5 punten.




                                                           pagina 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>2.5 De maatregelen zijn onderdeel van de meest (kosten)effectieve oplossing
 Uit een maatschappelijke kosten-batenanalyse blijkt dat de voorgestelde oplossing de
    maatschappelijk meest (kosten)effectieve manier is voor de aanpak van wateroverlast in de
    binnenstad van Gouda. Deze oplossing heeft de voorkeur gekregen ten opzichte van drie
    alternatieven.

   Het alternatief ‘binnenstad op hoogte houden’ is afgevallen vanwege de veel hogere kosten en
    moeilijke uitvoerbaarheid, zowel technisch als organisatorisch.

   De alternatieven ‘peilverlaging hele stadsboezem’ en ‘peilverlaging alleen binnenstad’ zijn afgevallen,
    omdat ze respectievelijk de bestaande problemen minder goed oplossen en/of grotere ongewenste
    effecten hebben (o.a. op houten paalfunderingen, archeologie en doorvaarbaarheid) dan de
    voorgestelde oplossing, terwijl de kosten vergelijkbaar zijn. De onderstaande tabel laat de effectiviteit
    van de voorgesteld oplossing zien t.o.v. de variant ‘peilverlaging hele stadsboezem’.

                                                   Aantal gebouwen in
                                                    compartiment met              Percentage van totaal 1375
                                               grondwaterstand 0 tot 40 cm         gebouwen compartiment
                                                     onder maaiveld
                      2020: huidige situatie                566                               41%
                     2050: als we niks doen                 702                               51%
      2050: peilverlaging hele stadsboezem                  509                               37%
           2050: peilverlaging compartiment                 177                               13%

               Tabel: vergelijking effectiviteit voorgestelde variant en variant peilverlaging hele stadsboezem



2.6. De maatregel heeft een positief gezondheidseffect
De afname van de vocht- en wateroverlast leidt tot een afname van luchtwegaandoeningen. Doordat de
kans op riool-overstort bij regen afneemt komen bewoners ook minder snel in contact met rioolwater.

2.7 De voordelen wegen op tegen de nadelen
In vergelijking met de alternatieven is dit maatregelenpakket voor het grootste aantal gebouweigenaren
en bewoners het gunstigst. Zo hoeven meer dan 1000 eigenaren in de binnenstad geen investeringen te
doen, zoals het verhogen van het vloerpeil of het aanbrengen van nieuwe en diepe paalfundering (zoals
voorgesteld in het alternatief ‘binnenstad op hoogte houden’). Ook worden kosten en klachten gerelateerd
aan vochtproblemen verminderd voor de bijna 1400 gebouwen in compartiment.

Als gevolg van de peilverlaging is het mogelijk dat de eigenaren van maximaal 60 gebouwen met een
houten paalfundering in het invloedsgebied van het compartiment vervroegd maatregelen voor
funderingsbehoud moeten uitvoeren. Voor hen wordt een onderzoek opgestart– bij voorkeur samen met
Rijnland - naar de mogelijkheden van een regeling om hen te ondersteunen wanneer extra schade door
de peilverlaging niet te voorkomen is.

2.8 Dit voorstel is in overeenstemming met de toekomstvisie Gouda, Gouda ligt goed
De aanpak van en kennis over bodemdaling in dit project is in lijn met de toekomstvisie Gouda. Deze
uitdaging waar de binnenstad voor staat is niet uniek, maar geldt voor heel veel oude historische kernen
in laag Nederland. Met dit plan wordt een landelijk voorbeeldproject neergezet De gebruikte
beleidsinstrumenten worden doorontwikkeld voor gebruik in andere steden in project ‘toolbox
bodemdaling historische steden’ dat met geld uit de regiodeal bodemdaling Groene Hart wordt
gefinancierd.




                                                                  pagina 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>2.9 Monitoren van het de effecten
Er is voor het KBB meerdere jaren onderzoek gedaan. Dit heeft geresulteerd in de kennis die nodig is om
tot een goed onderbouwde voorkeursoplossing te komen. Onderdeel van deze oplossing is dat de
peilverlaging stap voor stap wordt uitgevoerd met 5 cm per jaar. Op die manier is er voldoende tijd om
effecten te meten en om zo nodig in te grijpen. We starten ruim voor de eerste peilverlaging met de
monitoring. Zo kunnen eventuele effecten van de peilverlaging vergeleken worden met de effecten van
bijvoorbeeld wisselende grondwaterstanden en bodemdaling zoals die er nu ook al zijn.




3       Kanttekeningen

3.1 Aantal gebouwen ‘op hout’
Er is geen absolute zekerheid over het aantal gebouwen met een houten paalfundering dat schade kan
ondervinden als gevolg van de peilverlaging. De gemeente houdt geen registratie bij van funderingstypes
of de diepte van de houten paalfunderingen, omdat de eigenaar zelf verantwoordelijk is voor de
fundering. De verwachting dat de eigenaren van maximaal 60 gebouwen met een houten paalfundering
vervroegd maatregelen voor funderingsbehoud moeten uitvoeren, is gebaseerd op de gegevens dat deze
gebouwen niet of nauwelijks mee dalen met de bodem en ze gebouwd zijn in een tijd dat houten
funderingspalen standaard werden gebruikt.
De verwachting is dat het bovenste hout van de palen van een aantal van deze gebouwen zo diep zitten
dat deze door de peilverlaging niet droog komen te staan en er dus bij minder dan 60 gebouwen
daadwerkelijk schade zal kunnen ontstaan. Zekerheid kan echter alleen verkregen worden o.b.v. gravend
onderzoek naar de funderingen. Dit onderzoek wordt pas na vaststelling van het KBB, in het ‘traject
houten palen’ (zie paragraaf 2.5 NvB), uitgevoerd.

3.2 De aanleg van het compartiment beperkt de doorvaarbaarheid.
De Zeugstraat is nu niet bereikbaar voor vaarverkeer. Er leven wensen in de stad om middels de
zogenaamde Intieme Vaarroute het vaarverkeer stapsgewijs in de toekomst te verbeteren, waardoor
deze gracht, samen met de Turfmarktgracht onderdeel wordt van een doorgaande vaarroute. Er moeten
hiervoor nog vele aanpassingen worden uitgevoerd, waaronder de aanleg van een brug op de locatie
waar de Kleiweg de gracht kruist, het open graven van de gracht achter de Waag en het verhogen van de
bruggen over de Zeugstraatgracht. Door het aanbrengen van permanente peilscheidingen in de
Turfmarkt en de Zeugstraat is dat deel van het watersysteem niet meer bereikbaar voor vaarverkeer. De
kosten van het doorvaarbaar aanleggen van de peilscheidingen bedragen ca. 1 miljoen per stuk. Het
college is van mening dat deze kosten op dit moment niet opwegen tegen het belang van het bereikbaar
houden van de Turfmarktgracht voor vaarverkeer. Daarbij is het aanleggen van de twee peilscheidingen
geen onomkeerbare ingreep.




4       Juridische- / financiële gevolgen
Met het vaststellen van het KBB kunnen we op een goede manier invulling geven aan onze grondwater-
zorgplicht. De gemeente draagt de kosten voor de aanpassingen aan het gemeentelijke rioolstelsel. Deze
kosten zijn al opgenomen in de lopende begroting van het GRP.

Gemeente draagt samen met Rijnland de kosten voor eventuele nadeelcompensatie. Een vooraanstaand
juridisch adviesbureau op gebied van nadeelcompensatie is om advies gevraagd over de hoogte van het
normaal maatschappelijk risico. Uit dit advies volgt dat eigenaren geheel verantwoordelijk zijn voor kosten
als gevolg van de peilverlaging. Het voorstel is om desondanks wel te onderzoeken of we hen op een
andere wijze tegemoet kunnen komen. Het staat de gemeente en Rijnland vrij om de hoogte van de
eventuele tegemoetkoming zelf te bepalen.


                                                            pagina 8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Na vaststelling van het KBB wordt het monitoringsplan nader uitgewerkt. De kosten voor het monitorings-
plan worden gedekt met bestaande daarvoor bedoelde budgetten binnen het GRP en met gelden uit de
regiodeal. Bij de regiodeal gaat het om het project Toolbox Bodemdaling Historische Steden. Binnen dit
project zijn middelen gereserveerd voor onderzoek naar de gevolgen van bodemdaling voor constructies
en funderingen.




5     Personele- / organisatorische gevolgen / duurzaamheid / positie mensen
met een beperking
De uitvoering van het KBB heeft geen personele of organisatorische gevolgen.

De uitvoering van de maatregelen uit het KBB voorkomt verdere toename van de wateroverlast in de
toekomst. Hiermee vormt het KBB een belangrijke randvoorwaarde voor het behoud – en daarmee een
duurzame ontwikkeling van de binnenstad.

Omdat een ruime meerderheid (ca. 70%) van de gebouwen in de binnenstad mee daalt met de bodem
beïnvloedt de bodemdaling de bereikbaarheid van deze gebouwen niet. Voor de andere ca. 30% van de
gebouwen betekent de bodemdaling dat de toegang zo nu en dan aangepast moet worden. De aanleg
van het compartiment brengt hier geen verandering in. De gemeente zet zich in om toegankelijkheid van
gebouwen vanuit de openbare ruimte zo goed mogelijk te faciliteren. Bij het in het KBB voorgestelde
onderzoek naar problemen door bodemdaling die niet door het compartiment worden opgelost, wordt ook
gekeken waar in de binnenstad op termijn de toegankelijkheid van gebouwen vanuit de openbare ruimte
niet meer te garanderen is. Dit zal met name voorkomen in delen van de binnenstad waar gebouwen met
en zonder diepe fundering door elkaar staan.




6      Communicatie / interactiviteit

6.1 Participatie
Bij het opstellen van het KBB is ingezet op participatie en communicatie om belanghebbenden te
informeren over voor hen relevante ontwikkelingen en om hun standpunten mee te kunnen wegen in het
plan. Dat is bijvoorbeeld gebeurd met meerdere dieptegesprekken met bewoners en vertegenwoordigers
van (belangen)organisaties uit de binnenstad. De terinzagelegging van het KBB is in december
aangekondigd met behulp van een huis-aan-huis verspreide ansichtkaart in de binnenstad en een
animatie op de website. Met inloopspreekuren hebben belanghebbenden de kans gekregen zich te
informeren over het plan alvorens een zienswijze in te dienen. Ruim 60 mensen hebben hier gebruik van
gemaakt.

6.2 Ter inzage
Het ontwerp-KBB heeft (samen met het ontwerp-peilbesluit) van 2 maart tot 12 april 2020 ter inzage
gelegen. In totaal hebben gemeente Gouda en Rijnland gezamenlijk 32 zienswijzen ontvangen, sommige
namens meerdere belanghebbenden (124 adressen, 4 belangenorganisaties). De inhoud van de
zienswijzen kwam overeen met de verwachtingen en heeft geleid tot 2 voorgestelde wijzigingen van het
KBB, en een nadere uitwerking van het KBB op 5 punten.




                                                          pagina 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>6.3 Eerdere behandeling college en raad
 In januari 2020 heeft de Raad een memo ontvangen over het ontwerp-KBB. Tijdens een
    gezamenlijke beeldvormende bijeenkomst met de verenigde vergadering van het
    hoogheemraadschap op 5 februari is dit plan toegelicht.

   In september 2019 heeft de Raad de ‘houtskoolschets’ van het KBB besproken. Daarin waren alle
    resultaten tot dat moment gebundeld: twee mogelijke technische oplossingsrichtingen, de kwalitatieve
    beoordeling daarvan aan de hand van het afwegingskader, de uitgangspunten voor de financiering
    van maatregelen en een aanzet voor een lange termijn agenda.

   Tijdens een gezamenlijk werkbezoek van de gemeenteraadsleden en de leden van de VV van
    Rijnland op 24 mei 2019 heeft een aantal raadsleden zich laten informeren over de achtergronden
    van en dilemma’s bij het complexe bodemdalingsvraagstuk in de binnenstad van Gouda.

   In maart 2019 is met de raad aanpak besproken aan de hand van een verkennningsdocument
    bestaande uit: de beoogde inhoudsopgave van het KBB, het afwegingskader, een beschrijving van
    de technische varianten en een beschrijving van de governance-arrangementen
    (verantwoordelijkheden en kosten/batenverdeling).

   In september 2018 heeft de gemeenteraad tijdens een gezamenlijke vergadering met VV-leden een
    beeld gevormd over: het KBB, het afwegingskader en de rolverdeling bij de vaststelling.

   In juni 2018 ontving de gemeenteraad een beeldvormende memo met een overzicht van de
    conclusies van 4 jaar onderzoek en de aanpak voor het opstellen van het KBB.



Bijlagen

Aparte bijlage:
 Kaderplan Bodemdaling Binnenstad
 Nota van Beantwoording KBB

Bijlagen ter informatie:
 Persbericht inclusief samenvatting van de Nota van Beantwoording
 Reactie van het college op de door belangenorganisaties verspreide folder ‘zeg nee tegen 2c’
     (inhoudelijk gelijk aan de nota van beantwoording).




                                                         pagina 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>