<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Tekst commissieraadsvergadering 12-10-2020

Door een algehele of gedeeltelijke peilverlaging ontstaat er geen risico op schade aan
gebouwen, kademuren of het historisch stadsgezicht. Reeds lang werkende
schademechanismen worden daardoor niet versterkt en er ontstaan ook geen nieuwe
schademechanismen.
In bijlage 1 wordt dit in technisch onderbouwd zonder vaktermen.
Angst voor schade is onterecht en hoeft in uw overwegingen geen rol te spelen.

Trendbreuk! Er wordt niet langer een peilverlaging in de hele stadboezem gerealiseerd,
maar alleen in de laagste delen met natte voeten omdat dat zoveel nadelen oproept voor de
hoge stadsdelen en het buitengebied.

Pijnpunt is wel dat de Raambuurt nog moet wachten op een oplossing, maar daar wordt
hard aan gewerkt. Het Raambuurtprobleem is veel complexer dan dat van de Turfmarkt:
het laat zich waterbouwkundig veel moeilijker afscheiden en het grondwater heeft geen
directe en snelle relatie met het grachtenpeil, 2a helpt dus niet. Bovendien bestaat er
ondergronds een soort oerwoud aan paaltypen naast en door elkaar: een mix van lange,
korte, houten en betonnen palen. Oude huizen kunnen zomaar scheefzakken omdat hun
buurman op moderne palen niet mee zakt. Zakkingsproblemen worden echter niet door
een peilverlaging veroorzaakt, maar door combinatie van de inklinkende veenlaag en de
paaltypes.

Een peilverlaging in de hele stadboezem lost op de lange duur niets op, de zakking zet
gewoon door en na paar decennia komen we voor hetzelfde dilemma te staan, met nog
weer meer gevaar op paalrot.

In bijlage 2 zijn de belangrijkste voor- en nadelen van een algehele en van een partiele
waterstandverlaging nog eens naast elkaar gezet.

Er staat wat op het spel, wat u ook besluit, en zullen gedupeerden zijn.
Ik wens u bij uw besluit veel wijsheid toe.

Tom van der Linden, Binnenstadsbewoner en gepensioneerd waterbouwkundig ingenieur.




                                                                                           1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Bijlage 1. Geen schade gebouwen of kademuren door peilverlaging...........3
Bijlage 2. Voornaamste voor- en nadelen 2a en 2c ....................................4
  Variant 2a. peilverlaging hele stadsboezem. .....................................................4
  Variant 2c. compartimenteren .............................................................................4
Tekst commissieraadsvergadering 7-10-2020 ...........................................5
Paalcategorieën in de Binnenstad. ..........................................................6
Grondwaterrisico’s in het overgangsgebied van een compartiment ...........7
Kunnen de dikke diepe veenlagen gestabiliseerd worden om het zakken
van de binnenstad te stoppen? ...............................................................8




                                                                                                           2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Bijlage 1. Geen schade gebouwen of kademuren door
peilverlaging




De veen- en kleilagen klinken in (max. 5 mm/jaar) door het gewicht van de ophogingen (max. 5,5 m dik) en het
gewicht van de huizen op staal en kleef1 en de kademuren. Een huis heeft een gewicht dat te vergelijken is met
een zandlaag van ongeveer 2,5 – 3,5 m zand. Huizen zakken het snelst, aanbouwen zijn lichter en zakken wat
minder snel.
Door de haakweerstand van de ondergrond verdeelt de gronddruk onder een huis zich over steeds grotere
breedte (zoals bij een piramide). Op grotere diepte overlappen de drukpiramides elkaar. Hierdoor varieert de
gronddruk op grotere diepte heel geleidelijk, zoals een licht glooiend landschap (zonder knikken of scherpe
pieken en dalen). Doordat zakking zo’n traag proces is duurt het decennia voor schade door deze toch forse
gewichtsverschillen zich manifesteert door scheurvorming, etc.
Door peilverandering neemt de waterdruk af en de druk op gronddeeltjes toe (Pythagoras). Een verlaging van
20 cm heeft hetzelfde effect op de inklinking van de veenlaag als een mooi regelmatig verspreid zandlaagje
van 11 – 14 cm boven op het maaiveld. In vergelijking met de reeds aanwezige belasting is dat echter een zeer
gering extra gewicht. De zakkingssnelheid van de veenlaag neemt dan ook nauwelijks toe en is uniform
verdeeld over het hele gebied. Een peilverlaging kan daarom geen ongelijkmatige zakking veroorzaken.

Figuur 2 maakt duidelijk dat er door een algehele of gedeeltelijke peilverlaging geen risico
ontstaat op schade aan gebouwen of kademuren. Reeds lang werkende
schademechanismen worden daardoor niet versterkt en er ontstaan ook geen nieuwe
schademechanismen.




1   Huizen op stuitpalen zakken niet mee en belasten ook de veenlaag niet (zie figuur 2.)



                                                                                                               3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Bijlage 2. Voornaamste voor- en nadelen 2a en 2c
Variant 2a. peilverlaging hele stadsboezem.
Voordelen variant 2a
    Het Turfmarkt-compartiment kan vooruit totdat de volgende peilverlaging
      noodzakelijk wordt.
    Geen belemmeringen vaarroute.
Nadelen variant 2a
    De Raambuurt wordt niet geholpen want het waterpeil wordt door riolen en niet
      door het grachtenpeil gedicteerd.
    Hoger gelegen staddelen en de buitengebieden: verhoogd risico op paalrot.
    Groot bezwaar van 2a: het lost op de lange duur niets op, omdat het peil na een paar
      decennia wederom omlaag moet en het gevaar van paalrot steeds groter wordt.

Variant 2c. compartimenteren
Voordelen variant 2c.
    Voor Turfmarkt compartiment de beste oplossing, ook op lange termijn.
    Verreweg de beste oplossing voor de hoge staddelen en buitengebieden ook op
      lange termijn.
Nadelen variant 2c.
    Binnenkort krijgt ook de Raambuurt natte voeten. Een vorm van peilverlaging lijkt
      onvermijdelijk, maar is afhankelijk van rioolaanleg, niet van het grachtenpeil. Dat is
      waterbouwkundig erg complex en bovendien staat er ondergronds een oerwoud aan
      lange-, korte houten- en betonpalen kriskras door elkaar heen. Stevige Stad werkt er
      hard aan. Raambuurtbewoners blijven helaas nog even in onzekerheid.
    Peil belemmering in vaarroutes. Jammer, maar niet onoverkomelijk. Als de
      economische waarde werkelijk zo groot is, vallen aantrekkelijke oplossingen ook te
      verzinnen en te financieren.

De Goudse binnenstad is altijd en door de eeuwen heen hooggehouden, er werd steeds opnieuw gebouwd op
voorgaande bouwresten na een brand of bovenop bestaande funderingen.
En dan steeds wat hoger, waardoor we nu een archeologische onderlaag hebben van wel meer dan 5 meter in
delen van de binnenstad2. En het gewicht van deze steeds zwaarder wordende onderlaag drukt op het
samendrukbare veen.

“Stevige Stad” is een trendbreuk met het verleden, niet alleen omdat het maaiveld niet opgehoogd wordt om
nieuwbouw op te zetten, maar vooral omdat niet langer een peilverlaging in de hele stadboezem wordt
ingesteld, maar alleen in de laagste delen met natte voeten.




Tekst commissieraadsvergadering 7-10-2020
Geachte Commissieleden,

2Gouda is hierin niet uniek, er bestaan veel archeologische plekken in de wereld waarin steeds maar
weer bovenop de resten van een vergane of vernietigde stad een nieuwe werd gebouwd.


                                                                                                        4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Ik ben Tom van de Linden, binnenstadsbewoner en gepensioneerd waterbouwkundig civiel
ingenieur en ik wil graag vakinhoudelijk reageren.

Het gebied van compartiment 2c is het laagst, daalt het snelst en zakt steeds dieper in het
grondwater. Om natte voeten te voorkomen verlaagde men periodiek het peil in de hele
stadsboezem. Omdat de meeste huizen in de binnenstad op staal staan of op kleef zakken
ze even snel als de bodem. Het gevaar van paalrot binnen compartiment 2c blijft daarom
beperkt tot een aantal huizen op houten stuitpalen. (Zie figuur 1)

In de hogere delen van de binnenstad zakken de bodem en de huizen op kleef echter veel
minder snel. Het grondwater komt dus bij elke algehele peildaling weer iets dieper te staan
t.o.v. het maaiveld met als gevolg een verhoogd risico op paalrot, ook van huizen op kleef.

Daarom dient de grondwaterstand alleen in de laagstgelegen gebieden periodiek
verlaagd te worden en is variant 2c verreweg de beste oplossing.

De onderliggende problematiek van het besluit dat u moet nemen is ingewikkeld en voor
velen onoverzichtelijk. Wat u ook besluit, de bodem zakt gewoon door en er zullen altijd
gedupeerden zijn. Er staat heel wat op het spel. Het “Laat ons niet zakken” is dan ook een
zeer begrijpelijke noodkreet.

Hooghouden van de binnenstad is echter niet mogelijk. De techniek om de diepe veenlagen
te stabiliseren en tegelijk ook het historisch stadsgezicht te ontzien bestaat niet. Vele
experts zijn uitermate sceptisch over de mogelijkheden zulke methodes in de komende
decennia te ontwikkelen. De Wateralliantie denkt dat het wel mogelijk is en probeert tijd te
winnen voor zulke innovaties met de keuze van variant 2a: een algehele peilverlaging met
de ook aan hen bekende risico’s.

Deze kwestie loopt hoog op en is ontaard in een welles nietes debat. Omdat zodoende geen
bruikbare inzichten ontstaan roep ik op tot een open, diepgaande discussie met alle
betrokkenen: vertegenwoordigers van de gemeente, het waterschap, experts uit het veld
(de absolute wereldtop zit in Nederland) en inwoners. Wie A zegt moet ook B zeggen. We
zullen het wel eens moeten worden met elkaar. Want wat we ook besluiten, de zakking van
de binnenstad zet gewoon door, een onomkeerbaar proces.

Dank voor uw aandacht.




                                                                                              5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Paalcategorieën in de Binnenstad.




Er zijn twee categorieën houten palen in het invloed-gebied van de stadsboezem:
1.   Kleefpalen, die hun draagkracht verkrijgen door de wrijving met de grond. Als de paal tijdens heien nog
     maar heel weinig zakte was de vereiste draagkracht bereikt en stopte het heien. Door wrijving langs de
     paalschacht wordt het gewicht van het huis op de omliggende grond overgebracht, dus ook op de diepe
     veenlagen die daardoor sneller zullen inklinken. Huizen op kleef zakken mee met het maaiveld.
2.   Stuitpalen zijn geheid tot in de draagkrachtige lagen en ontlenen hun draagkracht volledig aan de
     puntweerstand. Het gewicht van deze huizen belast de veenlagen niet en ze zakken niet mee met het
     maaiveld, een groot voordeel. De techniek van het heien op stuitpalen is pas goed mogelijk sinds de
     1960er jaren toen de methode van het sonderen ontwikkeld werd in Delft (nu wereldwijde standaard).
     Hiermee kan de draagkracht van grond tot in de draagkrachtige lagen op grote diepte snel en betaalbaar
     bepaald worden.
     Betonnen stuitpalen worden na ± 1900 toegepast maar werden aanvankelijk nog op kleef geheid. Ze
     hebben geen last van paalrot.

Tot ongeveer 1900 was een kleine peilverlaging in de stadboezem meestal geen probleem omdat nagenoeg
alle huizen op staal of kleefpalen stonden en dus gewoon mee zakten. Daarna werden de palen langer en
zwaarder, maar door het ontbreken van gegevens is het niet duidelijk welke daarvan nog kleef- en welke
volwaardige stuitpalen zijn. De periode tussen 1900 en 1960-70 is een overgangsperiode waarin geleidelijk aan
van hout naar beton en van kleef naar stuit werd overgegaan.




                                                                                                               6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Grondwaterrisico’s in het overgangsgebied van een
compartiment




Alle huizen op houten stuitpalen lopen bij elke peilverlaging een verhoogd risico op paalrot,
dus ook die huizen in de overgangszones tussen een compartiment en de Singels, zoals die
van het Regentesseplantsoen. Compartimenteren is de eerste decennia zelfs minder
bedreigend.




                                                                                            7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Kunnen de dikke diepe veenlagen gestabiliseerd worden
om het zakken van de binnenstad te stoppen?
Gouda is te zwaar voor haar ondergrond en de diepe en dikke veenlagen zijn daarvan de
voornaamste oorzaak. Als deze lagen niet zouden inklinken dan zou een peilverlaging niet
noodzakelijk zijn. Het inklinken van de veenlagen is dus het kernprobleem. Iedereen is het
erover eens dat daar momenteel niets aan te doen valt.

De experts van het Living Lab (“Stevige Stad”) hebben de mogelijkheid om Gouda hoog te
houden al in een vroeg stadium verworpen. Naar mijn mening met goede redenen. De
techniek om de diepe veenlagen te stabiliseren en tegelijk ook het historisch stadsgezicht te
ontzien bestaat niet. Bestaande technieken van boren of lokaal mixen vereisen de inzet van
zeer zwaar materieel (en dat op een ondergrond die tot op zeer grote diepte [> 9 à 13 m]
nauwelijks draagkrachtig is [< 1 MPa]) en zijn zeer risicovol. De experts zijn dan ook
buitengewoon sceptisch over de mogelijkheden zulke methodes in de komende decennia te
ontwikkelen.

Door de Nederlandse land- en waterinstituten wordt op dit moment veel nagedacht over
een trendbreuk: niet langer adaptief verlagen van de waterspiegel, met als gevolg
bodemdaling, maar een stop op de doorgaande zakking. De adviezen en methodes die
voorgesteld worden beperken zich echter voornamelijk tot maatregelen voor agrarische
gebieden: vernatting (door hoge grondwaterstand) en vervening. Voor boeren met hun
landbouwmachines een problematische oplossing.

Het lage deel van Gouda is echter al vernat tot op maaiveldniveau en de zakking zet toch
door vanwege het gewicht van de ophoging, de huizen op staal en kleef en de kademuren.

Bestaande methodes voor het bouwrijp maken voor nieuwbouw komen neer op het
versnellen van de inklinking van het veen of een vervanging daarvan door onsamendrukbare
grond. Geen daarvan is geschikt voor de binnenstad met haar bestaande bebouwing. Er zijn
ook geen methodes bekend waarmee het veen kan worden veranderd in een
onsamendrukbare grondsoort. Voor zover mij bekend wordt daar ook geen onderzoek naar
gedaan.

Er zijn echter bewoners die hoe dan ook op hooghouden willen inzetten. De discussie over
dit heikele punt is echter vastgelopen. Daarom roep ik op tot een open, diepgaande
discussie met alle betrokkenen: vertegenwoordigers van de gemeente, het waterschap,
experts uit het veld (de absolute wereldtop zit in Nederland) en inwoners. Wellicht een taak
voor het nieuw op te richten “instituut voor bodemdaling” dat hopelijk in Gouda van de
grond komt.




                                                                                             8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>