<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave

Introductie en leeswĳzer                                                               4

1 Samenvatting                                                                         5
1.1 Bestuurlĳke samenvatting                                                           6
1.2 Financiële samenvatting                                                            7
1.3 Kaders en uitgangspunten voor de begroting 2024                                    8


2 Landelĳke ontwikkelingen                                                             9

3 Ontwikkelingen per programma                                                        11
3.1 Economie, werk en onderwĳs                                                        12
3.2 Energie en klimaat                                                                15
3.3 Wonen en leefomgeving                                                             19
3.4 Sociaal domein                                                                    23
3.5 Cultuur, sport en recreatie                                                       27
3.6 Leefbaarheid en veiligheid                                                        31
3.7 Bestuur en organisatie                                                            34


4 Ontwikkeling meerjarenperspectief 2024 - 2027                                       40
4.1 Overzicht meerjarenperspectief 2024 - 2027                                        40


5 Algemene (overall) financiële ontwikkelingen                                        41
5.1 Inhaalslag inflatie 2022 - 2023                                                   42
5.2 Nieuwe Cao 2023                                                                   43
5.3 Inflatieontwikkeling gemeenschappelĳke regelingen                                 44
5.4 Geactualiseerd concern investeringsplan (CIP) 2023 - 2027                         45


6 Ontwikkeling financiële positie                                                     46
6.1 Ontwikkeling reserves en weerstandsvermogen                                       46
6.2 Ontwikkeling leningportefeuille                                                   46


7 Totaaloverzicht doelen en indicatoren                                               48




                                                                Kadernota 2024-2027    3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Introductie en leeswĳzer
Hierbĳ presenteert het college van BenW de kadernota 2024. Dit is een belangrĳk document, omdat de raad hiermee
de beleidsmatige en financiële kaders vaststelt voor de komende begrotingsperiode 2024-2027. Het is een moment van
integrale afweging tussen wensen en ambities in relatie tot de beschikbare financiële middelen. Deze nota laat zien waar
het college de komende tĳd op wil (bĳ)sturen en is een eerste stap om te komen tot een begroting voor 2024.

In deze nota is ook de nieuwe set (concept) aan eigen indicatoren opgenomen. Deze zĳn mede gebaseerd op de
Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties. De programmadoelstellingen zĳn daarnaast voor het eerst
verbonden aan deze Duurzame Ontwikkelingsdoelen. Dit maakt inzichtelĳk aan welke ontwikkelingsdoelen de activiteiten
in de programma´s bĳdragen. Voor de indicatoren geldt dat deze altĳd slechts een indicatie zĳn voor de realisatie van de
doelstellingen. De nieuwe eigen indicatoren en de koppeling met de Duurzame Ontwikkelingsdoelen zĳn bedoeld om de
raad een betere informatiepositie te geven en op een doelmatige manier invulling te geven aan datagedreven werken.

Leeswĳzer
• Hoofdstuk 1 bevat een bestuurlĳke en financiële samenvatting. De kaders en uitgangspunten voor deze kadernota
  worden in dit hoofdstuk uiteengezet. Dat wordt opgebouwd vanuit het meerjarig saldo na de effecten van de
  begrotingswĳzigingen en aangevuld met de (financiële) impact van ontwikkelingen en intensiveringen uit deze kadernota.
• In hoofdstuk 2 wordt een aantal belangrĳke landelĳke ontwikkelingen behandeld. Dit betreft overkoepelende
  ontwikkelingen met gevolgen voor de wĳze waarop lokaal invulling gegeven kan worden aan het realiseren van
  Goudse ambities.
• Hoofdstuk 3 gaat in op relevante ontwikkelingen per programma, de bĳbehorende doelen en indicatoren en een tabel met
  intensiveringen (wettelĳk en/of overig). In dit hoofdstuk wordt per programma eveneens aangegeven welke onderwerpen
  nadere uitwerking behoeven ichting begroting 2024 -2027.
• Daarop aansluitend staat in hoofdstuk 4 de ontwikkeling van het meerjarenperspectief 2024 - 2027 weergegeven.
• Hoofdstuk 5 benoemt de algemene (overall) financiële ontwikkelingen, zoals: prĳsontwikkeling, CAO ontwikkeling en de
  actualisatie van het Concern InvesteringsPlan (CIP).
• In hoofdstuk 6 wordt ingegaan op het weerstandsvermogen en de ontwikkeling van de leningenportefeuille.
• Afsluitend zĳn in hoofdstuk 7 het totaaloverzicht aan indicatoren en de Duurzame Ontwikkelingsdoelen opgenomen.




4     Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>1 Samenvatting




                 Kadernota 2024-2027   5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>1.1 Bestuurlĳke samenvatting


Gouda is al ruim 750 jaar een prachtige stad met een rĳke historie. De stad staat er goed voor en Gouda groeit. De bouw
van Westergouwe is in volle gang, Gouwenaars zĳn gastvrĳ voor vluchtelingen en ook de Goudse Spoorzone is volop in
ontwikkeling. Het aantal inwoners van de stad neemt toe en daarmee groeit ook het aantal uitdagingen voor onze stad. Dit
vraagt om een goed uitgeruste en robuuste organisatie, die meegroeit met de opgaven waar Gouda voor staat. Het college
wil voortbouwen aan de stad door te blĳven investeren in de aantrekkelĳkheid en leefbaarheid van Gouda.

De samenleving verwacht dat de grote problemen van deze tĳd worden aangepakt en het is van belang dat de overheid
daaraan bĳdraagt. In de realisatie verwachten inwoners terecht dat er naar hen geluisterd wordt. Uit de Staat van het
Bestuur 2022 blĳkt dat het vertrouwen in de landelĳke politiek laag is. Dit is al langere tĳd aan de orde, en dat heeft
inmiddels ook effect op het vertrouwen van mensen in het functioneren van de democratie. Eind 2019 had 81% van de
Nederlanders vertrouwen in het functioneren van de democratie. Momenteel is dat gedaald naar 62%. Een signaal dat het
college ter harte neemt.

Het in samenwerking met de gemeenteraad en de stad waarmaken van de gestelde doelen uit het bestuursakkoord ‘’Geef
Gouda Door 2022 - 2026" staat de komende jaren centraal. Het college wil laten zien dat in Gouda problemen worden
opgelost en dat er gewerkt wordt aan de uitdagingen voor de langere termĳn. Hierbĳ wordt ingezet op een duurzame,
groene, inclusieve en sociale stad.

Bĳ het verwezenlĳken van de Goudse ambities is en blĳft een solide financieel beleid het uitgangspunt. Dat is ook de reden
dat het college voorstelt om in 2024 een inflatiecorrectie toe te passen aan zowel de inkomsten- als uitgavenkant. Dit is
een consistente gedragslĳn en zorgt ervoor dat de financiële positie van de gemeente op de lange termĳn sterk, stabiel en
voorspelbaar blĳft.

Het college is zich er daarbĳ van bewust dat in het jaar 2022 niet het volledige budget is uitgegeven. Deels doordat
budgetten pas in 2023 uitgegeven konden worden of doordat de verwachting is dat het budget in de komende jaren
alsnog benodigd zal zĳn. Tegelĳkertĳd benadrukt het college dat 2022 een bĳzonder jaar was met forse impact op de
uitvoeringscapaciteit van de organisatie als gevolg van externe schokken, zoals de gevolgen van de oorlog in Oekraïne
voor de realisatie van de opvang van Oekraïners en het tegengaan van energiearmoede in de stad.




6     Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>1.2 Financiële samenvatting


Samenvatting financiële positie
De opgave is om een goede balans te vinden tussen het doen van noodzakelĳke investeringen in en voor de stad en
het voeren van een prudent en solide financieel beleid. Hiervoor worden keuzes afgewogen aan de hand van strakke
financiële kaders:
• We leveren een sluitend meerjarenperspecfief op.
• De geactualiseerde verhouding tussen risico's en de mogelĳkheid om deze te kunnen opvangen vanuit het
   weerstandvermogen is "ruim voldoende/uitstekend" voor de periode 2024 - 2027.
• De omvang van de algemene reserve neemt toe van 34 miljoen in 2024 naar 46 miljoen in 2027.

Financieel perspectief 2024 - 2027
In de onderstaande tabel is op hoofdlĳnen de ontwikkeling van het perspectief 2024 - 2027 opgenomen. Het uitgangspunt
hierbĳ is de programmabegroting 2023-2026, aangevuld met de wĳzigingen die door de raad zĳn vastgesteld of nog ter
besluitvorming voorliggen (t/m de raadsvergadering van 7 juni).

De nadere uitwerking en toelichting van de onderdelen B t/m E (ontwikkelingen) zĳn opgenomen in de
afzonderlĳke hoofdstukken.

Bedragen in € x 1.000                                                2024            2025            2026            2027

Saldo begroting 2023 - 2026                                         -4.144          -9.802          -3.485          -1.062
Aanvullend krediet mobiele werkplek (raadsbesluit 30-11-2022)         134             198             194             189
Technische begrotingswĳziging (raadsbesluit 21-12-2022)                26              27              27              28
Uitvoeringsplan onderwĳshuisvesting 2020 – 2024 1e tranche IHP          0               0             275             389
(raadsvoorstel 07-06-2023)
(A) Startsaldo Kadernota 2024                                       -3.984          -9.577          -2.989            -456

(B) Subtotaal algemene financiële ontwikkelingen                      771             678             563             784
(C) Subtotaal wettelĳke ontwikkelingen                               1.505           1.398           1.398            964
(D) Subtotaal overige ontwikkelingen                                  836             596             596             596
(E) Prognose extra inkomsten Rĳk - aangekondigde compenstatie       -2.000          -2.000          -2.000          -2.000
inflatie ontwikkeling 2022 *
Doorkĳk Kadernota 2024 (A t/m E)                                    -2.872          -8.905          -2.432            -112
(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)


* Het kabinet heeft in de Najaarsnota 2022 aangekondigd bĳ de Voorjaarsnota 2023 een extra prĳsbĳstelling over 2022 uit
te keren. Deze prĳsbĳstelling geldt ook voor het Gemeentefonds. De extra structurele prĳsbĳstelling wordt gebaseerd op
cĳfers van het Centraal Planbureau (CPB), het zogenoemde Centraal Economisch Plan (CEP) 2023. Daarbĳ wordt gekeken
naar de inflatieontwikkeling over 2022 ten opzichte van CEP 2022 (T-1). Op basis van deze gegevens zĳn de extra nog te
ontvangen inkomsten Rĳk over 2022 ingeschat op structureel 2 miljoen euro.

Ontwikkeling gemeentefonds
Begin juni ontvangen we de meicirculaire van het rĳk. In deze meicirculaire wordt duidelĳk welke middelen wĳ in 2023-2027
ontvangen van het rĳk. Deze circulaire is direct van invloed op ons financieel meerjarenperspectief. Om die reden ontvangt
de raad een geactualiseerd meerjarenperspectief in het raadsvoorstel van de Kadernota 2024.

Op dit moment is de verwachting dat de meicirculaire leidt tot een hogere bĳdrage van het rĳk aan gemeenten. Onder
andere vanwege de loon- en prĳsontwikkeling 2024 -2027 (naast de aangekondidge structurele compensatie over 2022),
die onder andere nodig is om de meerjarenbegroting op voldoende niveau te behouden.




                                                                                              Kadernota 2024-2027        7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>1.3 Kaders en uitgangspunten voor de begroting 2024


Kaders meerjarenraming 2024 - 2027
De basis van de meerjarenraming 2024-2027 wordt gevormd door: de programmabegroting 2023-2026, 1e
bestuursrapporage 2023 en de voorliggende kadernota 2024.

De meicirculaire 2023 zal worden verwerkt in de meerjarenraming 2024-2027. Dit is ook van toepassing op de financiële
afwĳkingen in de reguliere beleidsuitvoering (raadsbesluiten) tot en met juli 2023. De septembercirculaire 2023 zal worden
betrokken bĳ het raadsvoorstel van de programmabegroting 2024 en als separate begrotingswĳziging - na vaststelling van
de begroting 2024 - worden verwerkt.

Uitgangspunten voor de begroting 2024
Naast de richtlĳnen en toetsingsaspecten van de toezichthouder, de provincie, wordt voorgesteld een aantal uitgangspunten
te hanteren als kaderstelling voor de programmabegroting 2024 - 2027:

1. Per 2024 een inflatie inhaalslag (over 2022 + 2023) van 7,3% te verwerken op de prĳsgevoelige budgetten, belastingen
   en heffingen (met uitzondering van de afvalstoffenheffing en rioolheffing);
2. De lokale woonlasten en de belastingen/heffingen voor het jaar 2024 te indexeren op basis van de verwachte
   prĳsontwikkeling conform de meicirculaire 2023;
3. Prĳs- en loongevoelige budgetten voor 2024 e.v. regulier indexeren, conform de meicirculaire 2023;
4. Het per 2024 toepassen van een "loon mix 80/20" voor de meer loongevoelige budgetten, conform de
   meicirculaire 2023*;
5. Het per 2024 toepassen van het OVA/PPC indexcĳfer (zorgindexering) voor zorgaanbieders (Wmo & Jeugd) binnen het
   Sociaal Domein**;
6. De prĳs- en loonontwikkeling (conform meicirculaire 2023) grotendeels te bekostigen vanuit de rĳksbĳdragen
   (algemene uitkering);
7. Een gedegen meerjaren investeringsprogramma (CIP – concern investering plan), waarbĳ een stabiele schuldenpositie
   van belang is;
8. Conform de richtlĳnen van de provincie (financieel toezicht) wordt in oktober 2023 een sluitende
   meerjarenbegroting aangeboden;
9. De bĳstelling van de begrotingen 2024 van de verbonden partĳen wordt verwerkt conform de vastgestelde
   (collegebesluit 29 november 2022) Financiële Kaderstelling Gemeenschappelĳke Regelingen (FKGR) voor de begroting
   2024 – dit betreft een toegestane prĳsindexatie van 6,4% voor beloning werknemers en 9% voor netto materieel.

*Het toepassen van een mix-percentage (80% loon / 20% prĳs) op alle loongevoelige subsidies (zie uitgangspunt nr. 4)
is nieuw. Loonkosten zĳn binnen de subsidie instellingen het belangrĳkste onderdeel van hun kostenopbouw. Door deze
methodiek worden de gesubsidieerde instellingen in staat gesteld om hun activiteiten op hetzelfde niveau voort te zetten,
waardoor het voorzieningenniveau op peil blĳft.

**De VNG heeft geadviseerd om de zorgcontracten voor WMO en Jeugd te indexeren op basis het percentage
"Overheidsbĳdrage in de Arbeidskostenontwikkeling" ook wel OVA-percentage genoemd en op basis van het
"Prĳsindexcĳfer particuliere consumptie" ook wel PPC-percentage genoemd. Loonkosten zĳn binnen de meeste vormen
van zorg het belangrĳkste onderdeel van de kostenopbouw van aanbieders. Binnen de Wmo en jeugdzorg geldt dit ook. Op
basis van de zorgsoort wordt bekeken welke verhouding loon/prĳs van toepassing is.




8     Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>2 Landelĳke ontwikkelingen

In dit hoofdstuk wordt een aantal overkoepelende landelĳke ontwikkelingen geschetst met direct voelbare consequenties
voor Gouda. Alle hieronder geschetste ontwikkelingen kunnen effect hebben op de uitvoering van werkzaamheden en
daarmee de lokale invulling van ambities en opgaven in de komende jaren op meerdere beleidsterreinen. In dit hoofdstuk
wordt ingegaan op feiten en achtergronden van deze ontwikkelingen. In de volgende hoofdstukken zal op hoofdlĳnen nader
ingegaan worden op de wĳze waarop de genoemde ontwikkelingen invloed hebben op de uitvoering van ambities en doelen
per programma, al dan niet met financiële consequenties.

Inflatie
In de loop van 2021 werd Nederland, net als grote delen van de wereld, geconfronteerd met toenemende inflatiecĳfers.
Een combinatie van diverse factoren heeft ertoe geleid dat de inflatie over 2022 en 2023 opgeteld oploopt tot ongeveer
11%. Een dergelĳk percentage is ongebruikelĳk. De Europese Centrale Bank (ECB) streeft naar een inflatiecĳfer van 2% op
de middellange termĳn om stabiele economische groei en werkgelegenheid te realiseren. Ondanks dat het lastig is om de
inflatiecĳfers van de toekomst te voorspellen, is de verwachting dat dit streefgetal voorlopig nog niet binnen bereik is.

Onder meer het Centraal Planbureau, diverse banken en verschillende economen geven aan dat de inflatie
hoogstwaarschĳnlĳk ook in 2024 boven de 2% zal uitkomen. De verwachting is dat de prĳzen voor bĳvoorbeeld voedsel,
bouwmaterialen en grondstoffen gemiddeld genomen blĳven stĳgen, of dat prĳsstabilisaties voorlopig nog niet verwerkt
zullen zĳn in de consumentenprĳzen. Op dit moment worden de inflatiecĳfers bovendien enigszins gedrukt door incidentele
maatregelen van de rĳksoverheid, zoals het prĳsplafond voor gas, stroom en stadsverwarming. De vraag is in hoeverre
de rĳksoverheid in staat zal zĳn om de incidentele maatregelen op te kunnen vangen met structurele oplossingen om te
voorkomen dat de hoge inflatiecĳfers in 2024 zullen terugkeren.

De hoge inflatie heeft grote gevolgen voor de gehele samenleving: inwoners, ondernemers, maatschappelĳke organisaties
en instellingen. Ook in Gouda zĳn de stĳgende prĳzen voelbaar. In de supermarkt, bĳ afschrĳvingen van de vaste lasten
of bĳ de pomp. Het Centraal Planbureau verwacht dat in 2024, mede als gevolg van de inflatie, meer mensen onder de
armoedegrens terecht komen. Ook voor de gemeente geldt dat de inflatie effect heeft op de uitvoering van ambities, omdat
bĳvoorbeeld het uitvoeren van werkzaamheden of het realiseren van projecten duurder wordt.

Krapte op de arbeidsmarkt
Gedurende langere tĳd is er sprake van spanning op de arbeidsmarkt. Sinds 2021 zĳn er meer vacatures dan werklozen.
Eind 2022 waren er 123 vacatures per 100 werklozen. De verwachting is dat werkloosheid de komende periode mogelĳk
iets zal toenemen, maar dat de krapte op de arbeidsmarkt ook volgend jaar zal aanhouden.

In vrĳwel alle sectoren is de krappe arbeidsmarkt merkbaar. Dit is voor gemeenten niet anders. In het laatste kwartaal van
2022 steeg de vraag naar medewerkers met 31% vergeleken met het kwartaal daarvoor. Er stonden bĳ gemeenten 11.442
vacatures uit. In 2021 was 19 procent van de gemeentelĳke vacatures moeilĳk vervulbaar. Personeelstekorten voor de
functiegebieden ruimtelĳke ordening/milieu, onderwĳs, automatisering/ICT en welzĳn/ jeugdzorg belemmerden gemeenten
in de uitvoering van het werk. De verwachting is dat de vraag naar gemeentemedewerkers, mede door de vergrĳzing, ook
de komende jaren niet zal afnemen.

De krapte op de arbeidsmarkt kan eveneens gevolgen hebben voor de uitvoering van werkzaamheden. Dat geldt niet alleen
voor het vervullen van arbeidsplaatsen bĳ de gemeente, maar misschien nog wel meer voor tekorten bĳ uitvoerders.
Diverse gemeenten hebben reeds projecten moeten uitstellen vanwege tekorten bĳ bĳvoorbeeld bouwprojecten,
wegwerkzaamheden of de aanleg van kabels en leidingen. Het is daarom voor gemeenten van belang te zoeken naar
creatieve oplossingen om voor de langere termĳn posities in de organisatie te vullen en de positionering van gemeenten als
werkgever te versterken.

Vluchtelingenstroom als gevolg van geopolitieke onrust
De wereld blĳft in toenemende mate onrustig als gevolg van (geopolitieke) conflicten. Het is de verwachting dat ook de
komende jaren veel mensen op de vlucht zullen zĳn. Halverwege 2022 moesten circa 103 miljoen mensen gedwongen
hun huis verlaten als gevolg van vervolging, conflicten, geweld, mensenrechtenschendingen en gebeurtenissen die de
openbare orde ernstig verstoren. Dit is een stĳging van 15% ten opzichte van eind 2021 en een verdubbeling sinds 2012.
Een logisch gevolg is dat ook meer mensen de grens oversteken om op zoek te gaan naar een veilig onderkomen.
De grote vluchtelingenstromen hebben eveneens gevolgen voor Nederland. Het is de verwachting dat de asielinstroom dit
jaar zal toenemen naar 76.000 mensen en dat het totaal aantal Oekraïnse vluchtelingen in Nederland eind dit jaar uitkomt
rond de 135.000. Het rĳk vraagt nadrukkelĳk de hulp van gemeenten. De taakstellingen voor de opvangcapaciteit van
asielzoekers en het aantal opvangplekken voor Oekrainers zĳn verhoogd. Zo is de prognose dat de opvangcapaciteit voor
asielzoekers moet groeien naar 77.089 in 2024. Het aantal opvangplekken voor Oekraïners dient de komende periode te
stĳgen tot 90.000.




                                                                                              Kadernota 2024-2027            9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Vooralsnog hebben vluchtelingen uit Oekraïne tot maart 2024 recht op opvang, medische hulp en onderwĳs voor
minderjarige kinderen. De verwachting is niet dat de oorlog aldaar spoedig tot een eind zal komen. Daarom is het kabinet
bezig met structurele plannen voor vrĳwillige inburgering van Oekraïners. Daarnaast is de verwachting dat de spreidingswet
voor de opvang van asielzoekers niet eerder dan in 2024 in werking zal treden.

Ruimtelĳke puzzel
Nederland staat voor grote opgaven en uitdagingen met forse impact op de wĳze waarop de ruimte wordt ingericht. Een
stuk grond kan immers maar één keer ingezet worden. Vanuit verschillende perspectieven neemt het aantal eisen voor
ruimtegebruik toe. Of het nu gaat om het aantal te bouwen woningen, de bodem- en waterkwaliteit, het aanpassen aan
klimaatverandering, verduurzaming van bestaande gebouwen, het inspelen op toekomstige mobiliteitsbehoeften of het
reduceren van stikstof- en CO2-uitstoot: de druk op de ruimte neemt toe.

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) ondersteunt de besluitvorming hierover, onder andere in de Ruimtelĳke
Verkenning 2023. Daarin worden scenario’s beschreven voor de inrichting van Nederland in 2050:
• Mondiaal Ondernemend (een toekomstscenario waarin grote bedrĳven her voortouw nemen)
• Snelle Wereld (de nog verder toegenomen digitalisering doet afstanden verdwĳnen)
• Groen Land (veel ruimte voor de natuur)
• Regionaal Geworteld (burgers nemen het initiatief in hun eigen leefomgeving).

Voor elk scenario zĳn gedetailleerde kaarten van het bĳbehorende Nederland van 2050 gemaakt. Deze scenariokaarten
brengen in beeld welke gevolgen verschillende keuzes hebben.

Het rĳk en de provincies maken eind dit jaar bestuurlĳke afspraken over de ruimtelĳke inpassing van alle ruimtelĳke
opgaven. Zĳ doen dit samen met regio's, gemeenten en waterschappen. De focus ligt hierbĳ in eerste instantie op 2030,
maar de plannen geven tegelĳkertĳd alvast een doorkĳk richting 2050. Uiteindelĳk dienen de afspraken uit te monden in een
nieuwe nota ruimte in 2024.

Verder treedt op 1 januari 2024 de Omgevingswet in werking, met als doel om regels voor ruimtelĳke ontwikkelingen samen
te voegen en te vereenvoudigen. De verwachting is dat de inwerkingtreding de dienstverlening (o.a. vergunningverlening)
aan inwoners en bedrĳven in eerste instantie niet zal verbeteren vanwege ingroeieffecten.




10      Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>3 Ontwikkelingen per programma

In dit hoofdstuk worden per programma een aantal relevante (externe) ontwikkelingen, richting de begroting 2024 nader uit
te werken onderwerpen, doelen & indicatoren en financiële intensiveringen/bĳstellingen aangegeven.

Bĳ de financiële intensiveringen/bĳstellingen gaat het om mutaties als gevolg van wettelĳke ontwikkelingen
(onontkoombaar) en overige ontwikkelingen. De mutaties zĳn ingedeeld per programma en voorzien van een toelichting.




                                                                                            Kadernota 2024-2027         11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>3.1 Economie, werk en onderwĳs

Ambitie
De gemeente Gouda streeft naar een vitale Goudse economie en een goed ondernemers- en
vestigingsklimaat, inclusief een goede aansluiting tussen onderwĳs en arbeidsmarkt.

Bedrĳven, onderwĳs en overheid (triple helix) maken zich sterk voor meer hoger onderwĳs in Midden-Holland.
Samenwerking zorgt voor innovatieve oplossingen voor maatschappelĳke vraagstukken in de zorg en bĳ
bodemdaling. De relatie van mens met technologie is daarin de rode draad.

Duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen voor alle kinderen op Basis-, Voortgezet- en
Speciaal(voortgezet) onderwĳs in Gouda en sterk onderwĳs, waarin wordt samengewerkt om gelĳke kansen
te creëren. En actief werk maken van het terugdringen van laaggeletterdheid.



     Wat wil de gemeente Gouda bereiken?
     1) Uitvoeren Economische Agenda
     Samen met ondernemers en onderwĳs gaat de gemeente Gouda aan de slag met de
     uitvoering van prioriteiten uit de Economische Agenda 2021-2024 en de regionale triple
     helix innovatieprojectenagenda.


     2) Duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen
     Het realiseren en onderhouden van toekomstbestendige, kostenefficiënte en duurzame
     schoolgebouwen.


     3) Terugdringen laaggeletterdheid
     Het terugdringen van laaggeletterdheid. Het bevorderen van kansengelĳkheid door sterk onderwĳs en
     ontwikkeling van de basisvaardigheden op het gebied van taal, lezen en rekenen, en in toenemende
     mate digitale vaardigheden.


     4) Doorontwikkelen Campus Gouda
     Via Campus Gouda hoger onderwĳs duurzaam aan Midden-Holland verbinden in samenwerking met
     bedrĳven en maatschappelĳke organisaties.


     5) Terugdringen jeugdwerkloosheid
     Het terugdringen van de jeugdwerkloosheid in de periode 2022-2026 met 50 personen tot 209
     jongeren (februari 2022: 259 jongeren) door een sluitende aanpak.




12      Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>3.1.1 Ontwikkelingen

Toekomstbestendige economie
Een toekomstbestendige economie betekent dat er samen met ondernemers systeemveranderingen gemaakt moeten
worden, onder meer op het vlak van circulair, klimaatadaptief en energieneutraal. Deze ambities vragen om ruimte. De
ruimte is echter al schaars en niet altĳd goed benut. Zo ontstaan knelpunten voor werklocaties die transities naar een
duurzame economie in de weg kunnen staan. Het rĳk komt dit jaar met een programma Werklocaties. De provincie
Zuid-Holland bereidt dit voor met het opstellen van een ruimtelĳk-economische visie en het leggen van de ruimtelĳke puzzel
waarin ruimte voor werken ook aandacht heeft. Daarnaast is er zowel regionale als lokale inzet om te werken aan een
toekomstbestendige economie, onder andere via de Economische Agenda en de regionale kwalitatieve bedrĳvenstrategie.

Krapte op de arbeidsmarkt: leven lang ontwikkelen
Twee derde van alle werkgevers verwacht dit jaar matige of grote problemen vanwege de krapte op de arbeidsmarkt.
Om vacatures zo goed mogelĳk in te kunnen vullen, is een leven lang ontwikkelen een belangrĳke pĳler. Een leven lang
ontwikkelen betekent dat werkgevers kunnen beschikken over zowel huidige werknemers als toekomstige werknemers met
de juiste scholing en skills. In de laatste Staat van het mkb (Nederlands Comité voor Ondernemerschap) wordt gesteld
dat investeren in innovatie belangrĳker is dan ooit. Het comité pleit voor ‘meer structuur, samenhang en samenwerking’,
bĳvoorbeeld in triple-helix verband op lokaal en regionaal niveau. Dit sluit aan bĳ de brede opgaven voor ondernemers om
te kunnen blĳven innoveren, te verduurzamen en digitaliseren met voldoende personeel.

Onzekerheid door inflatie voor ondernemers
De toegenomen inflatie als gevolg van geopolitieke spanningen zorgt voor onzekerheid bĳ ondernemers over de
Nederlandse economie. Bovendien moeten werkgevers onterecht ontvangen NOW-subsidies uit de coronaperiode nu
gaan terugbetalen.

Stĳgende (bouw)kosten onderwĳshuisvesting
Door COVID-19 en de oorlog in Oekraïne zĳn alle prĳzen (bouwkosten en adviseurs) sterk gestegen. Dit geeft, zoals reeds
gerapporteerd in het voortgangsmemo onderwĳshuisvesting, uitdagingen in de uitvoering van het Uitvoeringsplan van de 1e
tranche van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2020-2024. De ruimte in het totale 1e tranche IHP-programmabudget is
benut om financiële tekorten in de eerste lopende projecten op te vangen. Bovendien werkt het rĳk aan een wetsvoorstel
rond onderwĳshuisvesting, waarbĳ integrale huisvestingsplannen worden verankerd. Ook wordt gewerkt aanaanvullende
beleidseisen voor schoolgebouwen (bĳvoorbeeld voor verduurzaming en inclusiviteit). Hiervoor stelt het rĳk vooralsnog
geen aanvullende financiële middelen ter beschikking.

Internationale Schakelklas (ISK)
Door de grote toestroom van Oekraïense vluchtelingen en de komst van AZC's in Gouda en omliggende gemeenten is
extra ruimte nodig voor de Internationale Schakelklas (ISK) in het Voortgezet Onderwĳs. In samenhang met de reeds in het
totale IHP voorziene herhuisvesting van de ISK (Aakwerflocatie) wordt een investeringsvoorstel voorbereid voor de raad.

Nationaal Programma Onderwĳs (NPO)
In 2024 eindigt het Nationaal Programma Onderwĳs (NPO). Dit programma heeft als doel om leerachterstanden als gevolg
van de coronapandemie in te lopen. Met deze extra middelen heeft de gemeente ook extra inzet gefinancierd, die niet kan
worden gedekt uit de reguliere budgetten. Indien deze inzet gecontinueerd moet worden in het schooljaar 2024/2025, is
extra budget nodig.

Vergroenen van schoolpleinen
In het huidige Groenfonds is het vergroenen van schoolpleinen niet opgenomen. Wel is een verkenning aangekondigd hoe
het vergroenen van schoolpleinen buiten het Groenfonds om verder kan worden gestimuleerd. Schoolbesturen hebben een
aantal initiatieven aangemeld.

Nader uit te werken richting de begroting 2024
Internationale Schakelklas (ISK)
• Om een bestaand pand geschikt te maken voor de ISK is een investering nodig. Wanneer de eerste ontwerpen en
  stichtingskosten bekend zĳn, wordt de raad om een apart investeringsbudget gevraagd voor de benodigde verbouwing.
  Hierin zal ook, indien mogelĳk, eventuele dekking vanuit rĳksmiddelen worden meegenomen.

Investeringsbudget IHP
• In juni wordt de raad een voorstel voorgelegd voor het ophogen van het totale investeringsbudget van het programma
  Uitvoeringsplan 1e tranche IHP 2020-2024. Bĳ akkoord worden de financiële gevolgen verwerkt in de begroting van 2024.

2e tranche van het Integraal Huisvestingsplan (IHP)
• In het bestuursakkoord is het belang van duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen voor alle kinderen in
  Gouda opgenomen. Er volgt dit jaar een raadsvoorstel voor een 2e tranche van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) met
  bĳbehorende financiering. Daarnaast wordt onderzocht of en hoe versnelling van verduurzaming van schoolgebouwen
  parallel kan plaatsvinden.




                                                                                            Kadernota 2024-2027         13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>3.1.2 Doelen en indicatoren

Doelen
Onderstaand zĳn de Global Goals weergegeven die van toepassing zĳn op dit beleidsprogramma.




Indicatoren
In de onderstaande tabel zĳn de concept indicatoren weergeven die samenhangen met doelstellingen binnen
dit programma.

Doelstelling                        Toelichting                                 Indicator                       Databron
Uitvoeren Economische Agenda        Samen met ondernemers en onderwĳs           Aantal vestigingen per sector   Handelsregister KVK
                                    gaat de gemeente Gouda aan de slag
                                    met de uitvoering van prioriteiten uit de
                                    Economische Agenda 2021-2024 en de
                                    regionale innovatieprojectenagenda
Uitvoeren Economische Agenda        Samen met ondernemers en onderwĳs           Banen naar sector               LISA
                                    gaat de gemeente Gouda aan de slag
                                    met de uitvoering van prioriteiten uit de
                                    Economische Agenda 2021-2024 en de
                                    regionale innovatieprojectenagenda
Duurzame en                         Het realiseren en onderhouden van           Energieverbruik onderwĳs        Omrekening
toekomstbestendige schoolgebouwen   toekomstbestendige, kostenefficiënte en                                     energiedragers
                                    duurzame schoolgebouwen                                                     naar TeraJoules
Duurzame en                         Het realiseren en onderhouden van           CO2-uitstoot onderwĳs           RVO
toekomstbestendige schoolgebouwen   toekomstbestendige, kostenefficiënte en
                                    duurzame schoolgebouwen
Terugdringen laaggeletterdheid      Het terugdringen van laaggeletterdheid.     Aantal inwoners dat een          Gemeente Gouda
                                    Het bevorderen van kansengelĳkheid          traject basisvaardigheden (taal,
                                    door sterk onderwĳsen ontwikkeling van      rekenen, digitale vaardigheden)
                                    de basisvaardigheden op het gebied van      heeft gevolgd
                                    taal, lezen en rekenen, en in toenemende
                                    mate digitale vaardigheden.
Doorontwikkelen Campus Gouda        Via Campus Gouda hoger onderwĳs       Aantal studenten                      Gemeente Gouda
                                    duurzaam aan Midden-Holland verbinden
                                    in samenwerking met bedrĳven en
                                    maatschappelĳke organisaties.
Terugdringen jeugdwerkloosheid      Het terugdringen van de                     Aantal jongeren zonder werk t/m UWV (werk.nl)
                                    jeugdwerkloosheid in de periode             27 jaar
                                    2022-2026 met 50 personen tot 209
                                    jongeren (februari 2022: 259 jongeren)
                                    door een sluitende aanpak.


3.1.3 Intensiveringen en bĳstellingen

Binnen dit programma zĳn er - buiten de algemene financiële ontwikkelingen - geen specifieke intensiveringen/ bĳstellingen.




14      Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>3.2 Energie en klimaat

Ambitie
De ambitie is om Gouda duurzaam door te geven aan de volgende generaties. Gouda wil in 2040 CO2-neutraal
zĳn en in 2050 moet de leefomgeving bestand zĳn tegen klimaatveranderingen.

De gemeente wil zelf het goede voorbeeld geven door extra te investeren in de verduurzaming van het
gemeentelĳk vastgoed.

Het speerpunt komende periode is verdere vergroening afgestemd op de bodemgesteldheid. Kwalitatief groen
met een hoge biodiversiteit maakt de stad leefbaar en aantrekkelĳk voor mens en dier. Duurzaamheid gaat
over alle beleidsterreinen en is een gezamenlĳke verantwoordelĳkheid.



    Wat wil de gemeente Gouda bereiken?
    1) Kwetsbaarheid van de stad voor klimaatverandering verminderen
    Het verminderen van de gevolgen van hittestress, droogte en wateroverlast door extra vierkante
    meters biodivers groen in de stad. Ook het infiltreren, vasthouden en vertraagd afvoeren van water
    helpt hierbĳ.


    2) Verbetering van de biodiversiteit en waterkwaliteit
    De gemeente zet zich in voor een groener Gouda. Het bestaande groen krĳgt gaandeweg meer
    kwaliteit, met kansen voor biodiversiteit en klimaatadaptatie. De gemeente gaat beginnen met het
    verbinden en uitbreiden van groene structuren.


    3) Inwoners en ondernemers helpen energie te besparen en aardgasvrĳ te worden
    Extra impuls geven aan het verduurzamen van huizen en gebouwen om zoveel mogelĳk energie te
    besparen. Het ontzorgen van inwoners en bedrĳven en de opwek van duurzame energie stimuleren.


    4) Sneller verduurzamen gemeentelĳk vastgoed
    De gemeente geeft zelf het goede voorbeeld. De ambitie voor het verduurzamen van gemeentelĳk
    vastgoed wordt aangescherpt. In 2030 is tenminste 55% van het gemeentelĳk vastgoed verduurzaamd.
    Waar mogelĳk nemen we stappen om ook de toegankelĳkheid van de gemeentelĳke gebouwen
    te verbeteren.


    5) Investeren in de kwaliteit en toegankelĳkheid van de openbare ruimte
    Integraal en duurzaam investeren in de kwaliteit en toegankelĳkheid van de inrichting van de openbare
    ruimte. Ook de inzet voor de aanpak van de problematiek van bodemdaling wordt voortgezet.




                                                                                   Kadernota 2024-2027      15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>3.2.1 Ontwikkelingen

Krapte op de arbeidsmarkt
Er lĳken keuzes nodig omdat de uitvoering van de ambities uit het bestuursakkoord, naast de bestaande wettelĳke taken,
onder druk staat door krapte op de arbeidsmarkt en de stĳgende kosten voor mensen en materialen. Door de betrokkenheid
en bevlogenheid van veel mensen binnen en buiten de organisatie worden er stappen gezet, maar de signalen over een
(te) hoge werkdruk nemen toe.

De vacatures voor de watertaken en riolering bĳ beleid en beheer zĳn moeilĳk te vervullen. Het is een uitdaging om
kennis te betrekken en te borgen, én om mee te bewegen met wettelĳke ontwikkelingen (zie hieronder). Er is in 2024
waarschĳnlĳk een inhaalslag nodig. Bĳ het voorstel voor het Water- en rioleringsplan 2024-2028 worden de mogelĳke
keuzes inzichtelĳk gemaakt.

De verwachte gevolgen van de krapte op de arbeidsmarkt en de stĳgende (bouw)kosten als gevolg van inflatie op het
verduurzamen van gemeentelĳk vastgoed worden meegenomen in het voorstel voor de routekaart voor de verduurzaming
van gemeentelĳk vastgoed. Ook wordt er een plan gemaakt voor het toegankelĳker maken van gemeentelĳk vastgoed.

Het aantal en de kwaliteit van initiatieven van inwoners voor de energietransitie ontwikkelt zich sneller dan verwacht. Dit
betekent dat de gemeente zich moet bezinnen op haar inspanningen en rol. Dit om draagvlak te behouden en gewenste
ontwikkelingen te ondersteunen.

Nieuwe wet- en regelgeving
Het kabinet maakt water en bodem sturend bĳ ruimtelĳke keuzes. De Kamerbrief van november 2022 beschrĳft diverse
maatregelen. Dit zal ook iets van de gemeenten gaan vragen. De rĳksoverheid publiceerde daarnaast eind maart 2023
de Maatlat klimaatadaptieve groene gebouwde omgeving. Deze richtlĳnen maken duidelĳk hoe klimaatadaptief bouwen en
inrichten eruit kan zien. Als partner in het Convenant klimaatadaptief bouwen geeft Gouda de Maatlat mee als vertrekpunt
voor nieuwbouw. Dit vraagt ook dat de gemeente de Maatlat toepast bĳ het inrichten van de openbare ruimte en vastgoed,
met daarbĳ een andere aanpak en raming van projecten. Overigens stelt ook het Hoogheemraadschap van Rĳnland sinds
kort klimaatbestendige regels verplicht bĳ nieuwe grote gebiedsontwikkelingen.

Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 is er naar verwachting vaker een omgevingsvergunning
nodig bĳ de (her)inrichting van de openbare ruimte. Dit vanwege de regels op gebied van bodem en geluid. Dit kan invloed
hebben op de planning en raming van projecten.

Nader uit te werken richting de begroting 2024
Nulmeting CO2-reductie
• In 2023 wordt berekend wat de verwachte CO2-reductie is op basis van het bestaande beleid. Er is mogelĳk bĳstelling
  nodig van beleid om in 2040 CO2-neutraal te zĳn. Dit zal invloed hebben op de benodigde capaciteit, budgetten en/of
  planning. Eind 2023 wordt een eerste beeld verwacht.

Nulmeting biodiversiteit
• In 2023 wordt de nulmeting biodiversiteit en waterkwaliteit vertaald naar beleid en vervolgens naar uitvoering. Bĳ het
  bestuursakkoord zĳn middelen beschikbaar gesteld op basis van het koploperscenario. Verwachte investeringen om
  biotopen te verbinden en beheer te optimaliseren zĳn echter nog niet meegenomen. Bĳ het voorstel voor groen-, bomen
  en biodiversiteitsbeleid eind 2023 worden de mogelĳke keuzes inzichtelĳk gemaakt.
• In de begroting 2024 zal de financiële correctie van € 60.000 zoals opgenomen in het amendement "Verbeteren
  biodiversiteit in Gouda" worden verwerkt.

Hittestress
• Maatregelen uit de klimaatadaptatiestrategie hangen nauw samen met het Gemeentelĳk Rioleringsplan (GRP)
  2019-2023. Maar maatregelen om hittestress te verminderen, mogen hier niet uit worden gedekt. Tot nu toe is het
  toevoegen van groen, vanuit het groenfonds en de structuurvisie groen, de belangrĳkste maatregel om de kwetsbaarheid
  van de stad voor hittestress te verminderen. Omdat het zomers vaker warm wordt, zou de aanpak verbreed moeten
  worden. Bĳ nieuwbouw en (her)inrichting van straten kan bĳvoorbeeld worden gestuurd op het creëren van schaduw en
  de keuze voor lichte kleuren. Het vraagt extra inzet om deze kansen te onderzoeken en te benutten. Bĳ het voorstel voor
  het Water- en rioleringsplan 2024-2028 eind 2023 wordt eveneens ingegaan op hoe met dit vraagstuk om te gaan.

Kaderplan Bodemdaling Binnenstad
• Vanuit Gouda Stevige Stad - Kaderplan Bodemdaling Binnenstad is onderzoek gedaan naar riolering en
  hemelwaterafvoer op privéterrein met oog op de geplande vernieuwing van de riolering in de Binnenstad. Met bewoners
  van een proefgebied zĳn de mogelĳkheden onderzocht. Samenwerking tussen gemeente en bewoners en tussen
  bewoners onderling bieden kansen. Momenteel wordt de haalbaarheid van de mogelĳke oplossingen onderzocht. De
  bedoeling is de resultaten te betrekken bĳ het voorstel voor het Water- en Rioleringsplan 2024-2028 en wanneer nodig
  volgt er een apart voorstel.




16      Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>3.2.2 Doelen en indicatoren

Doelen
Onderstaand zĳn de Global Goals weergegeven die van toepassing zĳn op dit beleidsprogramma.




Indicatoren
In de onderstaande tabel zĳn de concept indicatoren weergeven die samenhangen met doelstellingen binnen
dit programma.

Doelstelling                        Toelichting                                   Indicator                       Databron
Kwetsbaarheid van de stad voor      Het verminderen van de gevolgen van           Genomen maatregelen tegen       Stadspeiling
klimaatverandering verminderen      hittestress, droogte en wateroverlast door    effecten van klimaatverandering
                                    extra vierkante meters biodivers groen in
                                    de stad. Ook het infiltreren, vasthouden en
                                    vertraagd afvoeren van water helpt hierbĳ.
Kwetsbaarheid van de stad voor      Het verminderen van de gevolgen van           Na een hevige regenbui blĳft    Stadspeiling
klimaatverandering verminderen      hittestress, droogte en wateroverlast door    langer dan 2 uur water in de
                                    extra vierkante meters biodivers groen in     straat staan
                                    de stad. Ook het infiltreren, vasthouden en
                                    vertraagd afvoeren van water helpt hierbĳ.
Kwetsbaarheid van de stad voor      Het verminderen van de gevolgen van           Maatregelen willen nemen om     Stadspeiling
klimaatverandering verminderen      hittestress, droogte en wateroverlast door    overlast door hitte en water
                                    extra vierkante meters biodivers groen in     rondom woning tegen te gaan
                                    de stad. Ook het infiltreren, vasthouden en
                                    vertraagd afvoeren van water helpt hierbĳ.
Verbetering van de biodiversiteit   De gemeente zet zich in voor een            Schaduwplekken voor               Stadspeiling
en waterkwaliteit                   groener Gouda. Het bestaande groen krĳgt verkoeling tĳdens een periode
                                    gaandeweg meer kwaliteit, met kansen        van warm weer
                                    voor biodiversiteit en klimaatadaptatie. De
                                    gemeente gaat beginnen met het verbinden
                                    en uitbreiden van groene structuren.
Verbetering van de biodiversiteit   De gemeente zet zich in voor een            Groenbalans (oppervlakte groen Gemeente Gouda
en waterkwaliteit                   groener Gouda. Het bestaande groen krĳgt in beheer van de Gemeente
                                    gaandeweg meer kwaliteit, met kansen        Gouda in m2)
                                    voor biodiversiteit en klimaatadaptatie. De
                                    gemeente gaat beginnen met het verbinden
                                    en uitbreiden van groene structuren.
Inwoners en ondernemers helpen      Extra impuls geven aan het verduurzamen  Aantal bereikte huishoudens          Gemeente Gouda
energie te besparen en aardgasvrĳ   van huizen en gebouwen om zoveel mogelĳk met campagne, acties en
te worden                           energie te besparen. Het ontzorgen van   maatregelen energietransitie.
                                    inwoners en bedrĳven en opwek van
                                    duurzame energie stimuleren.
Inwoners en ondernemers helpen      Inwoners en ondernemers helpen energie te Percentage bekende                  RVO
energie te besparen en aardgasvrĳ   besparen en aardgasvrĳ te worden          hernieuwbare energie
te worden




                                                                                                      Kadernota 2024-2027          17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Doelstelling                        Toelichting                               Indicator                  Databron
Sneller verduurzamen                De gemeente geeft zelf het goede      Reductie van de CO2-uitstoot   Energiemonitor
gemeentelĳk vastgoed                voorbeeld. De ambitie voor het        van de gemeentelĳke            gemeente Gouda
                                    verduurzamen van gemeentelĳk vastgoed vastgoedporteuille
                                    wordt aangescherpt: in 2030 is
                                    tenminste 55% van het gemeentelĳk
                                    vastgoed verduurzaamd. Waar mogelĳk
                                    nemen we stappen om ook de
                                    toegankelĳkheid van de gemeentelĳke
                                    gebouwen te verbeteren.
Investeren in de kwaliteit          Integraal en duurzaam investeren in       Ik vind mĳn buurt goed/    Stadspeiling
en toegankelĳkheid van de           de kwaliteit en toegankelĳkheid van de    slecht onderhouden
openbare ruimte                     inrichting van de openbare ruimte. Ook de
                                    inzet voor de aanpak van de problematiek
                                    van bodemdaling wordt voortgezet


3.2.3 Intensiveringen en bĳstellingen

Binnen dit programma zĳn er - buiten de algemene financiële ontwikkelingen - geen specifieke intensiveringen/ bĳstellingen.




18      Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>3.3 Wonen en leefomgeving

Ambitie
In Gouda kan iedereen prettig wonen en leven en dat moet zo blĳven.

Een goede bereikbaarheid en woningaanbod voor elke doelgroep zĳn daarvoor van belang. Er komen nieuwe
woningen in Westergouwe, de Spoorzone en andere plekken in de stad. De norm is betaalbaar bouwen,
natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen, en aandacht voor duurzame mobiliteit.

De goede bereikbaarheid en centrale ligging zĳn een onbetwistbare kracht van Gouda. Om Gouda in de
toekomst duurzaam bereikbaar te houden en goed te ontsluiten, wordt het Verkeerscirculatieplan uitgevoerd.
Met meer ruimte voor fietsers, wandelaars en het openbaar vervoer. De binnenstad wordt autoluw. Het
omgevingsbeleid biedt duidelĳke richting en regelgeving voor een gezonde en veilige fysieke leefomgeving.



    Wat wil de gemeente Gouda bereiken?
    1) Een toekomstbestendige woningvoorraad
    Het zorgen voor een toekomstbestendige woningvoorraad met aanbod voor elke doelgroep.
    Door het uitvoeren van de eind 2020 vastgestelde Woon(zorg)visie. Samen met andere betrokken
    partĳen en in samenspraak met de buurt.

    2) Actieve sturing op het woningbouwprogramma
    Met het programma Versnellen woningbouw stuurt de gemeente op kansrĳke ontwikkelingen en
    transformatie. Zĳ benut alle instrumenten om te sturen. Als de wetgever nieuwe mogelĳkheden
    introduceert, vertaalt de gemeente deze naar de Goudse situatie.

    3) Uitvoeren van het Verkeerscirculatieplan
    Met de uitvoering van het VCP creëert de gemeente meer ruimte voor fietsers, wandelaars en het
    openbaar vervoer. De binnenstad maakt zĳ autoluw.

    4) Meer duurzame mobiliteit en bevoorrading
    Het blĳven inzetten voor meer duurzame mobiliteit en bevoorrading. Faciliteren van de openbare
    laadinfrastructuur en deelmobiliteit. Bevorderen van het gebruik van schonere en lichtere
    transportmiddelen. En de komst van een distributiehub.
    5) Invoering van de Omgevingswet
    Het invoeren van de Omgevingswet zo soepel als mogelĳk laten verlopen. Door ervoor te zorgen
    dat er zo min mogelĳk negatieve gevolgen zĳn voor de dienstverlening aan bedrĳven, organisaties
    en inwoners.




                                                                                  Kadernota 2024-2027        19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>3.3.1 Ontwikkelingen

Wonen
De huidige mondiale ontwikkelingen maken het realiseren van woningen lastiger dan afgelopen periode. Factoren die
hierop invloed hebben zĳn onder anderen de stĳgende bouwkosten, de toenemende inflatie, maar zeker ook de stĳgende
rentes. Dit in combinatie met de snel afkoelende woningmarkt zorgt voor een afnemend vertrouwen om tot nieuwe
woningbouwontwikkelingen te komen.

Vanuit het rĳk volgen de initiatieven, regelingen en wetgevingsvoorstellen elkaar in hoog tempo op zonder dat daarbĳ altĳd
de benodigde financiering geleverd wordt. Ook in 2024 wordt er nieuwe wetgeving verwacht op het gebied van wonen.
Deze regelgeving heeft als doel om regie te krĳgen op de betaalbaarheid van woningen en zal zĳn weerslag hebben op
lokaal niveau. Pas bĳ verdere uitwerking zal de impact hiervan duidelĳk zĳn. Deelname aan de regionale realisatieagenda
wonen vraagt om extra inzet, aangezien hierin meerdere vraagstukken aandacht nodig hebben. Hierbĳ kan gedacht worden
aan de huisvesting van vluchtelingen en arbeidsmigranten. Ook het toewĳzen van urgenties is een taak die mogelĳkerwĳs
naar de gemeente komt. Al deze taken vragen om extra inzet vanuit het ambtelĳk apparaat.

Mobiliteit en Verkeer
Voor de realisatie van het Verkeerscirculatieplan (VCP) ziet het college twee grote uitdagingen. De eerste is de krapte op
de arbeidsmarkt. De tweede is de stĳgende kosten voor Grond-, Weg- en Waterbouw (GWW). Sinds het vaststellen van het
plan zĳn deze met circa 25% gestegen. Ook blĳkt de opdracht om dergelĳke grootschalige projecten binnen de bestaande
organisatie uit te voeren tot zowel capaciteits- als uitvoeringknelpunten te leiden.

Hoewel de huidige trend is om zoveel mogelĳk in te zetten op duurzame mobiliteit om autoverkeer te minimaliseren
en het verbeteren van de verkeersveiligheid, heeft de minister uitgesproken dat het beste tĳdperk voor de auto nog
voor ons ligt. Hoofdzakelĳk omdat de auto steeds schoner, stiller en veiliger wordt. Deze wĳziging ten opzichte van de
mobiliteitsvisie 2050 ‘het zo benutten, versterken en verbinden van de krachten van de verschillende modaliteiten dat de
bereikbaarheidsdoelen doeltreffend en doelmatig behaald worden: de juiste mobiliteit op de juiste plaats en tĳd’ gaat invloed
hebben op het lokaal te voeren beleid en de mogelĳke kosten. Juist omdat deze indruist tegen de inzet om autoverkeer te
minimaliseren. Ook zien we dat vastgestelde beleidsdoelen botsen of zorgen voor extra kosten binnen de projecten.

Nader uit te werken richting de begroting 2024
Omgevingswet
• De financiële impact van de komst van de Omgevingswet is nog niet volledig duidelĳk. Wel is duidelĳk dat met de
  komst van de Omgevingswet de bodemtaken, die nu bĳ de provincie liggen, naar gemeenten worden overgeheveld. De
  regelgeving op gebied van bodem, maar ook ten aanzien van geluid, vraagt daarom waarschĳnlĳk extra inzet van de
  gemeente. Daarnaast is er de komst van de Wet-Kwaliteitsborging waarbĳ er geen exact beeld is van de gevolgen voor
  de lege-inkomsten. Het gevolg is dat de financiële gevolgen in de praktĳk duidelĳk moeten worden.

Beheerplan Groot onderhoud en vervangingsonderhoud (GOVO)
• Door inflatie, intensivering van regelgeving en samenloop van onderhoudsmomenten nemen de kosten voor groot-
  en vervangingsonderhoud toe. Hiertoe wordt ook het meerjaren plan groot- en vervangingsonderhoud geactualiseerd
  en voor raadsbespreking geagendeerd. Een deel van de kosten betreft investeringen en wordt gekapitaliseerd.
  Kwaliteitsverbetering en toegankelĳkheid is een speerpunt. De hiervoor beschikbaar gestelde investeringsmiddelen zĳn
  opgenomen in het meerjarenplan groot- en vervangingsonderhoud. Hierdoor zal komende jaren eerder en integraler
  vervangingsonderhoud worden uitgevoerd waarbĳ specifiek aandacht is voor verbetering van de toegankelĳkheid.
  Daarnaast worden stadsbreed speelplekken toegankelĳker gemaakt.

Zero Emissie Zone & Distributiehubs
• Op dit moment is een logistiek makelaar aan de slag om de ondernemers voor te bereiden op de Zero Emissie Zone voor
  de binnenstad van Gouda in 2025. Er vindt daarnaast in de regio onderzoek plaats naar de kansen en mogelĳkheden
  voor stadsdistributiehubs die hierin een rol moeten vervullen. In 2024 moet helder worden welke financiële gevolgen deze
  ontwikkeling heeft voor de ondernemers en welke rol de gemeente hierin wil spelen.




20      Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>3.3.2 Doelen en indicatoren

Doelen
Onderstaand zĳn de Global Goals weergegeven die van toepassing zĳn op dit beleidsprogramma.




Indicatoren
In de onderstaande tabel zĳn de concept indicatoren weergeven die samenhangen met doelstellingen binnen
dit programma.

Doelstelling                        Toelichting                               Indicator                          Databron
Een                                 Het zorgen voor een toekomstbestendige    Eigendomsvormen op                 Gouda in Cĳfers
toekomstbestendige woningvoorraad   woningvoorraad met aanbod voor elke       wĳkniveau, met uitsplitsing        of Waarstaatje-
                                    doelgroep. Door het uitvoeren van de      naar corporatiehuur,               gemeente.nl
                                    eind 2020 vastgestelde Woon(zorg)visie.   particuliere huur en koop.
                                    Samen met andere betrokken partĳen en     Uitlichten corporatiehuur
                                    in samenspraak met de buurt.
Een                                 Het zorgen voor een toekomstbestendige    Eigendomsvormen op                 Waarstaatje-
toekomstbestendige woningvoorraad   woningvoorraad met aanbod voor elke       wĳkniveau, met uitsplitsing naar   gemeente.nl
                                    doelgroep. Door het uitvoeren van de      middenhuur en betaalbare koop      (verdient nog
                                    eind 2020 vastgestelde Woon(zorg)visie.   (WOZ-waarde < 355.000)             wel een
                                    Samen met andere betrokken partĳen en                                        verdere uitwerking)
                                    in samenspraak met de buurt.
Actieve sturing op                  Met het programma Versnellen              Alternatieve woonvormen            Monitor
het woningbouwprogramma             woningbouw stuurt de gemeente op                                             ouderenhuisvesting
                                    kansrĳke ontwikkelingen en transformatie.
                                    Zĳ benut alle instrumenten om te sturen.
                                    Als de wetgever nieuwe mogelĳkheden
                                    introduceert, vertaalt de gemeente deze
                                    naar de Goudse situatie.
Actieve sturing op                  Met het programma Versnellen              Aantal nieuwbouwwoningen           Waarstaatje-
het woningbouwprogramma             woningbouw stuurt de gemeente op          en overige toevoegingen            gemeente.nl / CBS
                                    kansrĳke ontwikkelingen en transformatie. (o.a. transformatie)               voor historische
                                    Zĳ benut alle instrumenten om te sturen.                                     ontwikkeling,
                                    Als de wetgever nieuwe mogelĳkheden                                          Planregistratie
                                    introduceert, vertaalt de gemeente deze                                      Wonen
                                    naar de Goudse situatie.                                                     voor toekomst
Uitvoeren van                       Met de uitvoering van het VCP creëert     Intensiteiten gemotoriseerd        Periodieke
het Verkeerscirculatieplan          de gemeente meer ruimte voor fietsers,    verkeer (stadsbreed)               verkeerstellingen
                                    wandelaars en het openbaar vervoer. De
                                    binnenstad maakt zĳ autoluw.
Uitvoeren van                       Met de uitvoering van het VCP creëert     Aantal                             Geregistreerde
het Verkeerscirculatieplan          de gemeente meer ruimte voor fietsers,    (ernstige) verkeersslachtoffers    verkeersongevallen
                                    wandelaars en het openbaar vervoer. De                                       (Viastat)
                                    binnenstad maakt zĳ autoluw.
Meer duurzame mobiliteit            Het blĳven inzetten voor meer duurzame    Vervoerwĳzekeuze                   CBS ODiN
en bevoorrading                     mobiliteit en bevoorrading. Faciliteren   (marktaandeel fiets en OV)
                                    van de openbare laadinfrastructuur
                                    en deelmobiliteit. Bevorderen van het
                                    gebruik van schonere en lichtere
                                    transportmiddelen. En de komst van
                                    een distributiehub.
Meer duurzame mobiliteit            Het blĳven inzetten voor meer duurzame    Laadpalen                          CROW
en bevoorrading                     mobiliteit en bevoorrading. Faciliteren   en waterstoftankvoorzieningen      Duurzaamheids-
                                    van de openbare laadinfrastructuur                                           score/
                                    en deelmobiliteit. Bevorderen van het                                        energiecĳfers ENGIE
                                    gebruik van schonere en lichtere
                                    transportmiddelen. En de komst van
                                    een distributiehub.




                                                                                                   Kadernota 2024-2027               21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>3.3.3 Intensiveringen en bĳstellingen

In de onderstaande tabel zĳn de financiële mutaties (intensiveringen/ bĳstellingen) opgenomen en toegelicht.

Nr.      Onderwerp (bedragen in € x 1.000)                                      2024         2025        2026       2027
         Wettelĳke ontwikkelingen:
1        Kwaliteit populieren                                                    405          405         405           0
         Totaal                                                                  405          405         405           0
(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)


Toelichting op de mutaties

1. Kwaliteit populieren
Op basis van een kwaliteitsbeoordeling en een second opinion moet de gemeente vanuit veiligheidsoogpunt 709 populieren
kappen met herplantplicht en 1.178 populieren fors terugsnoeien. Voor het snoeien is vier jaar lang (2023 tot en met 2026)
een bedrag van € 405.000 benodigd. Het herplanten zelf is een investering en is in het Concern InvesteringsPlan (CIP)
2023 - 2027 opgenomen.




22         Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>3.4 Sociaal domein

Ambitie
De ambitie is een inclusief en sociaal Gouda, waarin iedereen gelĳkwaardig is en iedere Gouwenaar mee kan
doen. Ongeacht leeftĳd, culturele achtergrond, gender, inkomen, seksuele voorkeur, talent of beperking. Dit
betekent dat we de juiste zorg en ondersteuning betaalbaar en beschikbaar houden voor Gouwenaars die dit
nodig hebben. Ook hebben we meer aandacht voor armoede en schuldhulp.

Om mee te kunnen doen in de samenleving moeten mensen kunnen beschikken over bestaanszekerheid.
Daarom worden gezinnen met een laag inkomen die dat nodig hebben ondersteund met specifieke aandacht
voor kinderen.


    Wat wil de gemeente Gouda bereiken?
    1) Iedereen kan meedoen
    Een inclusief en sociaal Gouda, waarin iedereen gelĳkwaardig is en iedere Gouwenaar mee kan doen.
    Ongeacht leeftĳd, culturele achtergrond, gender, inkomen, seksuele voorkeur.

    2) Inzetten op kansengelĳkheid
    Het aanpakken van financiele problemen en voorkomen van armoede door het structureel verbeteren
    van de positie van gezinnen en kinderen.

    3) Passende zorg en ondersteuning
    Passende zorg en ondersteuning betaalbaar en beschikbaar houden voor Gouwenaars die dit het
    meest nodig hebben.

    4) Integrale dienstverlening
    De dienstverlening is integraal en gaat uit van de menselĳke maat. Dienstverlening wordt
    continu verbeterd.




                                                                                   Kadernota 2024-2027    23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>3.4.1 Ontwikkelingen

Principeakkoord Hervormingsagenda jeugd
De VNG en het rĳk hebben na anderhalf jaar onderhandelen een financieel principeakkoord bereikt voor de
Hervormingsagenda jeugd. De komende tĳd werkt de VNG met de betrokken partners aan de afronding van het
inhoudelĳke akkoord. Het principeakkoord ligt in lĳn met de uitspraak van de Commissie van Wĳzen. Het rĳk erkent
de noodzaak van het aanpassen van het ingroeipad. De eerder ingeboekte bezuiniging wordt met ingang van 2023 tot
en met 2025 bevroren. Daarnaast blĳft de doelstelling van € 1 miljard overeind, maar erkent het akkoord dat een deel
onderbouwd en ‘mogelĳk haalbaar’ is en een deel met onzekerheden omgeven is. Op het vlak van risicodeling is het rĳk
de gemeente tegemoetgekomen. Onvoorziene omstandigheden en autonome groei vallen onder verantwoordelĳkheid van
het rĳk. Om het akkoord definitief te maken zĳn nog twee dingen nodig: instemming van de VNG-leden bĳ de algemene
ledenvergadering op 14 juni en voldoende structurele financiële middelen voor gemeenten vanaf 2026. Het is daarmee op
dit moment nog te voorbarig om de exacte financiële consequenties volledig in te schatten. Hier zal het college in een
volgend P&C document op terugkomen.

Verdeelmodel 2023
Als gevolg van wĳzigingen in het verdeelmodel 2023 ontvangt de gemeente Gouda minder budget voor de
inkomensondersteuning en loonkostensubsidies (BUIG) . Door een verdere toename van het bestand aan het begin van
2023 wordt een flink tekort verwacht in 2023. Afhankelĳk van resultaten van lopend onderzoek kan het ministerie van SZW
ertoe besluiten om het verdeelmodel in 2024 aan te passen. Op voorhand is niet te zeggen welke consequenties dit heeft
voor het meerjarig budget van Gouda. Verwacht wordt wel dat het tekort op de BUIG structureel is.

Opvang vluchtelingen
De opvang vluchtelingen statushouders en inburgeraars leidt tot een toename van de inzet van de gemeente binnen
het sociaal domein. Daarnaast zĳn er ambities voor participatie in de buurt, met meer inzet van vrĳwilligers en de brede
sociale basis.

Nader uit te werken richting de begroting 2024
Tekorten maatwerkvoorzieningen jeugdhulp
• De moeilĳk beheersbare groei van het blĳvend hoge gebruik van jeugdhulp en de vergrĳzing leiden tot een toename van
  het gebruik van Wmo maatwerkvoorzieningen. Daarnaast is de gemeente eraan gehouden om prĳs- en loonindexaties
  door te voeren in de tariefstellingen Jeugd en Wmo. Met name de grip op het jeugdhulpgebruik blĳkt lastig en leidt
  naar verwachting tot tekorten op de meerjarenbegroting voor jeugdhulp. Ondanks succesvolle interventies vanuit het
  programma Sturen op Kosten blĳft het jeugdhulpgebruik hoog. De beweging om het jeugdhulpgebruik te verminderen
  naar 1 op 8 in 2024 ligt daarom niet op koers. De oorzaken hiervan zĳn nog niet volledig in beeld. Om de ambities van
  het Programma Sturen op Kosten te kunnen behalen, is het wel nodig om hier inzicht in te krĳgen. Hiertoe laat het college
  een extern onderzoek uitvoeren. De resultaten van dit onderzoek worden meegewogen bĳ de totstandkoming van de
  meerjarenbegroting 2024-2027.

Sociaal beheer Gouwe Huse
• Vanuit het vorige Nationaal Actieplan Dakloosheid uit 2021 zĳn onder andere de Gouwe Huse geïnitieerd. De verwachting
  was dat vanuit het nieuwe Nationaal Actieplan Dakloosheid middelen beschikbaar zouden komen voor de financiële
  dekking van het sociaal beheer van de Gouwe Huse ter hoogte van € 225.000 per jaar. Recent is gebleken dat deze
  middelen niet toereikend zĳn. In aanloop naar de begroting 2024 wordt daarom een financieel voorstel voorbereid voor
  het sociaal beheer van de Gouwe Huse.

Gezond en Aktief Leven Akkoord (GALA)
• De gemeente Gouda heeft taken voor de uitvoering van het Gezond en Aktief Leven Akkoord (GALA). Het rĳk zal
  hiervoor extra middelen beschikbaar stellen, maar op het moment van schrĳven is nog niet duidelĳk in hoeverre hieruit
  ook de benodigde ambtelĳke formatie kan worden bekostigd.

Toekomst Libertum
• Onder leiding van een kwartiermaker is nader in beeld gebracht hoe Libertum kan worden doorontwikkeld naar een
  toekomstbestendige organisatie met een robuuste business case. De diverse toekomstscenario’s liggen ter bespreking
  voor bĳ de raad. Afhankelĳk van de keuzes van de raad zullen financiële consequenties worden uitgewerkt. Wanneer
  nodig worden financiële consequenties, op basis van besluitvorming in de raad, verwerkt in de begroting 2024-2027.




24      Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>3.4.2 Doelen en indicatoren

Doelen
Onderstaand zĳn de Global Goals weergegeven die van toepassing zĳn op dit beleidsprogramma.




Indicatoren
In de onderstaande tabel zĳn de concept indicatoren weergeven die samenhangen met doelstellingen binnen
dit programma.

Doelstelling                      Toelichting                                 Indicator                         Databron
Iedereen kan meedoen              Een inclusief en sociaal Gouda, waarin      Het % inwoners dat zich thuis     Stadspeiling
                                  iedereen gelĳkwaardig is en iedere          voelt in Gouda
                                  Gouwenaar mee kan doen. Ongeacht
                                  leeftĳd, culturele achtergrond, gender,
                                  inkomen, seksuele voorkeur.
Inzetten op kansengelĳkheid       Het aanpakken van financiele problemen      Het aantal uitgegeven             Gemeente
en preventie                      en voorkomen van armoede door het           Rotterdampassen (voor             Rotterdam
                                  structureel verbeteren van de positie van   volwassenen resp. kinderen
                                  gezinnen en kinderen.                       tegen het reductietarief
Inzetten op kansengelĳkheid       Het aanpakken van financiele problemen Het % kinderen met                     GGD Midden-
en preventie                      en voorkomen van armoede door het         gezond gewicht                      Holland
                                  structureel verbeteren van de positie van
                                  gezinnen en kinderen.
Inzetten op kansengelĳkheid       Het aanpakken van financiele problemen      Het aantal kinderen dat           Gemeente
en preventie                      en voorkomen van armoede door het           de tegoedbonnen sport en          Rotterdam
                                  structureel verbeteren van de positie van   cultuur (op de Rotterdampas)
                                  gezinnen en kinderen.                       gebruikt heeft
Passende zorg en ondersteuning    Passende zorg en ondersteuning              Het relatieve gebruik van         Gemeente Gouda
                                  betaalbaar en beschikbaar houden            aantal kinderen < 18 jaar van
                                  voor Gouwenaars die dit het meest           maatwerk jeugdhulp
                                  nodig hebben.
Passende zorg en ondersteuning    Passende zorg en ondersteuning              Het relatieve gebruik door        Gemeente Gouda
                                  betaalbaar en beschikbaar houden            65-plussers van Hulp bĳ
                                  voor Gouwenaars die dit het meest           het Huishouden
                                  nodig hebben.
Integrale dienstverlening         De dienstverlening is integraal en gaat uit Het gemiddeld rapportcĳfer voor   Client Ervarings-
                                  van de menselĳke maat. Dienstverlening de dienstverlening van de              onderzoeken Jeugd,
                                  wordt continu verbeterd.                    medewerkers van de gemeente       Wmo en werk
                                                                              (J, Wmo en weni)                  en inkomen
Integrale dienstverlening         De dienstverlening is integraal en gaat uit Het % inwoners dat weet voor Stadspeiling
                                  van de menselĳke maat. Dienstverlening welke hulp ze terecht kunnen bĳ
                                  wordt continu verbeterd.                    de gemeente




                                                                                                   Kadernota 2024-2027           25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>3.4.3 Intensiveringen en bĳstellingen

In de onderstaande tabel zĳn de financiële mutaties (intensiveringen/ bĳstellingen) opgenomen en toegelicht.

Nr.      Onderwerp (bedragen in € x 1.000)                                       2024         2025        2026         2027
         Wettelĳke ontwikkelingen:
1        Trajecten inburgeraars                                                   600          600         600          600
         Overige ontwikkelingen:
2        Inzet gedragswetenschappers                                              158          158         158          158
3        Regionale Werkorganisatie                                                351          351         351          351
         Totaal                                                                  1.109       1.109        1.109       1.109
(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)


Toelichting op de mutaties

1. Trajecten inburgeraars
Sinds 1 januari 2022 is de nieuwe wet inburgering ingegaan. Gemeenten hebben onder de Wet Inburgering '21 een stevige
rol te vervullen. Zowel in 2022 als in 2023 hebben we te maken met een fors hogere instroom dan verwacht. Bovendien
houden we ook voor 2024 en verder rekening met een verhoogde taakstelling. Daarnaast loopt de dienstverlening aan
inburgeraars die onder het oude stelsel vallen gewoon door. Dit heeft ertoe geleid dat de aandacht in 2022 uit is gegaan
naar het inregelen van (maatschappelĳke) voorzieningen (inkomen, huisvestiging enz.). Vanaf 2023 wordt vol ingezet op
het inburgeringstraject dat gericht is op participatie in de Goudse samenleving. Dat wil zeggen: trajecten gericht op het
leren van de taal en meedoen in (vrĳwilligers)werk. De hoge instroom en bĳbehorende opdrachten - waaronder versnelde
huisvesting - legt grote druk op de uitvoering. Om toe te komen aan alle - wettelĳk verplichte- elementen van de inburgering
voor een toenemende groep inburgeraars, is uitbreiding van de capaciteit noodzakelĳk. Via de 1e bestuursrapportage 2023
is hiervoor al een bedrag van € 60.000 aangevraagd.

Ondanks dat inmiddels een groot aantal gemeenten zorgen heeft geuit over (verwachte) tekorten op inburgering, zĳn
nog geen concrete toezeggingen (aangaande extra middelen) gedaan door het rĳk. Er geldt daarmee onzekerheid of
rĳksmiddelen aangewend kunnen worden om die uitbreiding op te vangen. Bovendien dreigt een tekort aan middelen
voor trajecten in het kader van de inburgering, als gevolg van de stĳgende personele lasten. Om te voorkomen dat
achterstanden in inburgeringstrajecten ontstaan wordt een bedrag van € 600.000 structureel aanvullend noodzakelĳk
geacht om tĳdige en goede inburgering, huisvesting, taalonderwĳs en begeleiding richting (vrĳwilligers) werk te organiseren
voor een groeiende groep inburgeraars

2.Inzet gedragswetenschappers
Op 20 december 2022 heeft het college besloten om de inzet van gedragswetenschappers in de toeleiding naar
Jeugdhulp- en Wmo-voorzieningen structureel te maken. Vanuit het Programma Sturen op Kosten heeft in 2022 een
pilot ‘’gedragswetenschapper Wmo’’ plaatsgevonden. In de pilotperiode is een netto besparing van € 156.000 op de inzet
van begeleiding en dagbesteding gerealiseerd. Voor Jeugd kan een dergelĳke besparing niet (meer) inzichtelĳk worden
gemaakt. Daar is de raadpleging van de gedragswetenschappers altĳd al onderdeel van de procedure en gaan aanvragen
ook altĳd langs de toetsers. De inschatting is echter dat ook voor Jeugd de inzet van gedragswetenschappers een
dempend effect heeft op de kosten voor ondersteuning.

De inzet van de gedragswetenschappers kost structureel € 158.000. Het college heeft besloten om deze kosten in 2023
incidenteel te dekken uit bestaande budgetten in programma 4. Voor de structurele dekking wordt ruimte gevraagd in de
Kadernota 2024.

3. Regionale WerkOrganisatie (RWO)
In het BestuursOverleg Sociaal Domein (BOSD) van 18 april 2023 is door de leden van het BOSD en de wethouders
Financiën overeenstemming bereikt met betrekking tot de begroting van de Regionale Werkorganisatie SD in Oprichting
(RWO). Hierbĳ zĳn afspraken gemaakt over structurele extra kosten; enerzĳds voor versterken van RWO, en anderzĳds
om kosten te dekken die eerder op incidentele manier door Gouda werden betaald, zoals kosten voor management,
kosten voor ziekte en vervangende inhuur, en overhead. Om deze kosten op een structurele manier vast te leggen wordt
de gezamenlĳke regiobegroting opgehoogd met € 1.155.000. Voor Gouda betekent dit een structurele verhoging van
€ 351.000 voor het Goudse deel van de regiobĳdrage. De verwerking van de opbrengsten en de kosten die daar tegen over
staan vindt bĳ de Kadernota plaats.

Er zĳn ook afspraken gemaakt over incidentele kosten. Dit betreft kosten voor het opzetten van de GR en voor de
ontvlechting van RWO uit de Goudse organisatie. Hierbĳ speelt mee dat er wordt toegewerkt naar een GR en er nu sprake
is van een tussenfase waarbĳ nog onduidelĳk is hoe in de toekomst taken georganiseerd zullen worden en welke keuzes
daarbĳ worden gemaakt. Van deze incidentele kosten ad € 1.840.000 wordt voorgesteld deze te dekken uit de reserve
BW/MO/VO, die is gevoed door jarenlange overschotten op regionale taken. Deze verwerking zal voor 2023 bĳ de 1e
bestuursrapportage 2023 en voor 2024 bĳ de begroting plaatsvinden.




26         Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>3.5 Cultuur, sport en recreatie

Ambitie
Gouda is een bruisende en gezonde stad, waar het prettig wonen, opgroeien en recreëren is. Een stad met een
rĳk cultureel aanbod waar ruimte is voor verwondering en een unieke beleving.

De gemeente wil het culturele erfgoed van Gouda behouden, versterken en toekomstbestendig maken en haar
archeologische verleden zichtbaar maken. Kansen die waterrecreatie biedt voor Gouda, aangrĳpen.

Voor een aantrekkelĳke en leefbare stad zĳn cultuur en kunst een onmiskenbare schakel. Toegankelĳkheid, een
breed bereik en divers aanbod van kunst en cultuur is daarbĳ cruciaal.

Gouda moet een gezonde stad zĳn met gezonde inwoners. Zowel lichamelĳk als geestelĳk. Sporten en
bewegen moet toegankelĳk en dichtbĳ zĳn voor iedere Gouwenaar.



   Wat wil de gemeente Gouda bereiken?
   1) Een aantrekkelĳke stad voor inwoners, bezoekers en toeristen
   Investeren in een aantrekkelĳke binnenstad voor inwoners, bezoekers en toeristen, in samenwerking
   met de partners. Het benutten van kansen voor waterrecreatie.

   2) Het merk Gouda verder versterken en strategisch positioneren
   Gouda is een unieke stad die veel te bieden heeft. Daar zĳn we trots op. Daarom wil de gemeente
   datgene waar Gouda voor staat verder uitdragen en werken aan versterking van het imago.

   3) Versterken van het cultureel erfgoed in Gouda
   Inzetten op het behoud en maatschappelĳke benutting van ons cultuurhistorisch erfgoed en stimuleren
   van onderhoud. Het uitdragen en zichtbaar maken van de geschiedenis van Gouda, ook op
   archeologisch gebied.

   4) Ontwikkeling en herstel van de brede culturele sector
   Het stimuleren van ontwikkeling en herstel in de culturele sector is noodzakelĳk. Om een interessant
   en aansprekend aanbod van kunst en cultuur voor de grote diversiteit aan Gouwenaren te realiseren
   en bezoekers te blĳven trekken. Het cultureel bereik wordt verbreed door het uitvoeren van cultuurnota
   o.a. door het totstandbrengen van een innovatiefonds.

   5) Toename van het aantal inwoners dat sport en voldoende beweegt
   De gemeente wil door de inzet van verschillende instrumenten faciliteren dat het aantal inwoners dat
   sport en voldoende beweegt toeneemt.




                                                                                  Kadernota 2024-2027       27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>3.5.1 Ontwikkelingen

Toerisme na coronapandemie
Het toerisme komt weer op gang na corona. Eerdere crisissituaties hebben laten zien dat het internationale toerisme weer
sterk herstelde na de crisisperiode. De herstelperiode na epidemieën en andere ziekte-uitbraken duurde in het verleden
gemiddeld bĳna 20 maanden. In het afgelopen jaar heeft er (mede dankzĳ Gouda 750) al een herstel van het toeristisch
en recreatieve bezoek aan Gouda plaatsgevonden. Het internationale reisgedrag is echter nog niet terug op het niveau
van voor de coronapandemie, mede door ontwikkelingen zoals de oorlog in de Oekraïne en prĳsstĳgingen. Het toeristisch
bezoek uit Aziatische landen is (lang) niet vergelĳkbaar met de aantallen van voor 2019. In Gouda komen de meeste
bezoekers uit ons omringende landen en hier zien we daarom herstel optreden. Daarentegen zoeken Nederlanders weer
meer het buitenland op en daalt het binnenlands toeristisch bezoek ten opzichte van 2021 met meer dan 7 % (bron: NBTC).

De personeelskosten en overige kosten van toeristische promotie stĳgen bovendien harder dan de inflatie. Hier is
sprake van een ‘post-corona’-effect; veel aanbieders hebben bĳ hervatting van de activiteiten na corona direct een forse
prĳsstĳging doorgevoerd. De gewone inflatie komt hier nog bovenop, waardoor beoogde werkzaamheden in de knel kunnen
komen. Zonder verhoging van het toerisme budget, kunnen niet alle beoogde werkzaamheden uitgevoerd worden.

Evenementen na coronapandemie
Real life evenementen voorzien na corona in een behoefte. De begrotingen van evenementenorganisatoren en
vrĳwilligersorganisaties staan echter onder grote druk. Dit heeft te maken met algemene prĳsstĳgingen, maar zeker ook
met toegenomen (veiligheids)eisen. In Gouda speelt daarnaast vergrĳzing van de vrĳwilligersorganisaties een rol. Deze
ontwikkeling wordt meegenomen in de herĳking van evenementensubsidies.

Nader uit te werken richting de begroting 2024
Kunst in de openbare ruimte
• De verbetering van het collectiebeheer van kunst in de openbare ruimte wordt verder opgepakt. In de Cultuurnota
  zĳn extra middelen beschikbaar gesteld om inzicht te scheppen in de fysieke staat en waarde (financieel, artistiek en
  maatschappelĳk) van de collectie. Deze nulmeting wordt in 2023 uitgevoerd. Afhankelĳk van de uitkomsten uit deze
  meting kan aan de raad zo nodig een voorstel worden voorgelegd voor aanvullend budget.

Verduurzamen groenhovenbad
• Het college werkt aan een voorstel om het Groenhovenbad (één van de grootste gasverbruikers binnen de gemeente)
  gasloos te maken. Sport.Gouda komt voor de zomer met een onderbouwd advies voor het benodigde budget om de bĳ
  Sport.Gouda in exploitatie zĳnde binnensportaccommodaties te verduurzamen.

Evenementensubsidies
• Vanwege stĳgende kosten en extra (veiligheids)eisen wordt opnieuw gekeken naar de breedte van de gemeentelĳke
  evenementensubsidies. De situatie rond Koningsnacht was hier mede aanleiding voor, maar ook breder zien we
  problemen. Dat geldt voor heel Nederland. Dit wordt nader uitgewerkt en besproken met de gemeenteraad. Tevens
  kĳken we naar de wens uit de stad om voortbouwend op Gouda750 een jaarlĳkse opening van het culturele seizoen
  te initiëren.

Cultuurhistorie en archeologie
• Gezien het toenemend aantal ambities in de openbare ruimte, boven- en ondergronds, schiet onze capaciteit op het
  gebied van cultuurhistorie en erfgoed tekort. Dit knelt in de uitvoering van onze brede gemeentelĳke ambities. Komende
  tĳd wordt dit nader in beeld gebracht.
• De Rĳksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) heeft verkennend onderzoek uitgevoerd naar onroerend erfgoed in
  Nederland uit de periode van 1965 tot 1990, de Post 65 periode. Het college sluit hier graag bĳ aan. Deze periode
  kent karakteristiek een uitzonderlĳk erfgoed dat de moeite waard is om te behouden voor toekomstige generaties. De
  aandacht voor dit erfgoed wordt bovendien dringend, omdat er steeds vaker sprake is van sloop van gebouwen uit deze
  periode. Eerdere inventarisaties van het erfgoed in de naoorlogse periode heeft een lĳst met potentiële gemeentelĳke
  monumenten opgeleverd. Echter, deze panden zĳn nog niet beschermd (aangewezen tot monument). De overgang naar
  de Omgevingswet is een goed moment om de aanwĳzing van nieuwe gemeentelĳke monumenten ter hand te nemen.
  Hiervoor is extra capaciteit nodig.
• Het archeologisch depot van de gemeente Gouda voldoet op dit moment niet aan de wettelĳke eisen. Er is een plan van
  aanpak opgesteld om hieraan te gaan voldoen. Uitvoering daarvan vraagt extra middelen.




28      Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>3.5.2 Doelen en indicatoren

Doelen
Onderstaand zĳn de Global Goals weergegeven die van toepassing zĳn op dit beleidsprogramma.




Indicatoren
In de onderstaande tabel zĳn de concept indicatoren weergeven die samenhangen met doelstellingen binnen
dit programma.

Doelstelling                Toelichting                                            Indicator                        Databron
Een aantrekkelĳke stad      Investeren in een aantrekkelĳke binnenstad voor        Aantal personen met              Cĳfers hotels Gouda
voor inwoners, bezoekers    inwoners, bezoekers en toeristen, in samenwerking      een hotelovernachting
en toeristen                met de partners. Het benutten van kansen
                            voor waterrecreatie.
Een aantrekkelĳke stad      Investeren in een aantrekkelĳke binnenstad voor        Gemiddelde uitgaven per          Onderzoek NBTC
voor inwoners, bezoekers    inwoners, bezoekers en toeristen, in samenwerking      persoon per bezoek               toeristisch bezoek
en toeristen                met de partners. Het benutten van kansen                                                aan steden
                            voor waterrecreatie.
Een aantrekkelĳke stad      Investeren in een aantrekkelĳke binnenstad voor        Aantal bezoekers attracties      Gemeente Gouda
voor inwoners, bezoekers    inwoners, bezoekers en toeristen, in samenwerking      binnenstad (top 5)
en toeristen                met de partners. Het benutten van kansen
                            voor waterrecreatie.
Een aantrekkelĳke stad      Investeren in een aantrekkelĳke binnenstad voor        Leegstand binnenstad             Gemeente Gouda
voor inwoners, bezoekers    inwoners, bezoekers en toeristen, in samenwerking
en toeristen                met de partners. Het benutten van kansen
                            voor waterrecreatie.
Versterken van het cultureel Inzetten op het behoud en maatschappelĳke             Staat van onderhoud              Erfgoedmonitor PZH
erfgoed in Gouda             benutting van ons cultuurhistorisch erfgoed en
                             stimuleren van onderhoud. Het uitdragen en
                             zichtbaar maken van de geschiedenis van Gouda,
                             ook op archeologisch gebied.
Versterken van het cultureel Inzetten op het behoud en maatschappelĳke             Leegstand van monumenten         Erfgoedmonitor PZH
erfgoed in Gouda             benutting van ons cultuurhistorisch erfgoed en
                             stimuleren van onderhoud. Het uitdragen en
                             zichtbaar maken van de geschiedenis van Gouda,
                             ook op archeologisch gebied.
Ontwikkeling en herstel van Het stimuleren van ontwikkeling en herstel in de     Tevredenheid culturele aanbod      Stadspeiling
de brede culturele sector   culturele sector is noodzakelĳk. Om een interessant in Gouda
                            en aansprekend aanbod van kunst en cultuur voor
                            de grote diversiteit aan Gouwenaren te realiseren
                            en bezoekers te blĳven trekken. Het cultureel bereik
                            wordt verbreed door het uitvoeren van cultuurnota
                            o.a. via het totstandbrengen van een innovatiefonds.
Ontwikkeling en herstel van Het stimuleren van ontwikkeling en herstel in de     Percentage inwoners dat (vaak Stadspeiling
de brede culturele sector   culturele sector is noodzakelĳk. Om een interessant of soms) culturele activiteiten in
                            en aansprekend aanbod van kunst en cultuur voor      Gouda bezoekt
                            de grote diversiteit aan Gouwenaren te realiseren
                            en bezoekers te blĳven trekken. Het cultureel bereik
                            wordt verbreed door het uitvoeren van cultuurnota
                            o.a. via het totstandbrengen van een innovatiefonds.
Toename van het aantal      De gemeente wil door de inzet van verschillende        Percentage inwoners van 18       Gezondheidsmonitor
inwoners dat sport en       instrumenten faciliteren dat het aantal inwoners dat   jaar en ouder dat minimaal één   Volwassenen CBS/
voldoende beweegt           sport en voldoende beweegt toeneemt.                   keer per week sport              RIVM/GGD
Toename van het aantal      De gemeente wil door de inzet van verschillende        Percentage inwoners van 18       Gezondheidsmonitor
inwoners dat sport en       instrumenten faciliteren dat het aantal inwoners dat   jaar en ouder dat voldoet aan    Volwassenen CBS/
voldoende beweegt           sport en voldoende beweegt toeneemt.                   de beweegrichtlĳnen              RIVM/GGD




                                                                                                         Kadernota 2024-2027             29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>3.5.3 Intensiveringen en bĳstellingen

Binnen dit programma zĳn er - buiten de algemene financiële ontwikkelingen - geen specifieke intensiveringen/ bĳstellingen.




30      Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>3.6 Leefbaarheid en veiligheid

Ambitie
Alle Gouwenaars moeten kunnen wonen en opgroeien in veilige, leefbare buurten en wĳken. Het gaat zowel
om het voorkomen (preventie) als het bestrĳden (repressie) van problemen variërend van ondermĳning,
drugscriminaliteit, sociale overlast en jeugdcriminaliteit tot mensenhandel en (woning)inbraken.

Veiligheid wordt mede bepaald door de sociale verbondenheid in de buurt en de situatie op straat waar
buurtbewoners elkaar kunnen aanspreken.


    Wat wil de gemeente Gouda bereiken?
    1) Signaleren, voorkomen en aanpakken van ondermĳnende criminaliteit
    Voorkomen dat de onderwereld en de bovenwereld zich met elkaar vermengen. Onder de
    ondermĳningsaanpak vallen ook de aanpak op: drugscriminaliteit, criminele families/netwerken
    en mensenhandel.

    2) Daling van het totaal aantal High Impact Crimes
    Ingezette daling van het aantal woninginbraken voortzetten. Daarnaast meer focus op cybercrime en
    gedigitaliseerde criminaliteit.

    3) Afname jeugdoverlast
    Afname van de jeugdoverlast op straat. Veel van de veiligheidsvraagstukken in Gouda kunnen hier
    direct aan gelinkt worden. Snel inspelen op (criminele) trends en ontwikkelingen.

    4) Professionalisering vergunningenbeleid
    Streven naar een een goede balans tussen levendigheid, veiligheid en leefbaarheid. Focus op
    gezonde horeca, Bibob-toetsing en evenementenveiligheid.

    5) Voorkomen van polarisatie en radicalisering
    Steeds meer inwoners voelen zich (mede door corona) onzeker over de toekomst. Er is weinig
    vertrouwen dat het ook voor hen beter zal worden. Er is sprake van sluimerend onbehagen en
    onvrede. Een deel keert zich zelfs af van de samenleving en politieke instituties.




                                                                                   Kadernota 2024-2027   31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>3.6.1 Ontwikkelingen

Integraal Veiligheidsbeleid (IVB)
Met de IVB Kadernota 2024-2027 worden de kaders vastgelegd waarbinnen het veiligheidsbeleid van de gemeente Gouda
wordt uitgevoerd. Door het opnemen van strategische veiligheidsthema’s wordt focus aangebracht in de uitvoering en
kunnen de ambities van het college gericht worden uitgevoerd. Hierin wordt samengewerkt met (keten)partners binnen
de verschillende domeinen waaronder politie en OM, de interne organisatie en de stad. Dit met als doel leefbaarheid en
veiligheid in Gouda te vergroten en gericht te werken aan het voorkomen en bestrĳden van criminaliteit en overlast. Voor de
komende vier jaar focust het voorgestelde Integrale veiligheidsbeleid zich op de volgende strategische veiligheidsthema’s:
Ondermĳning, gedigitaliseerde criminaliteit en cybercrime, de aanpak van woninginbraken en andere HIC en de aanpak van
jeugdcriminaliteit en jeugdoverlast. Dit alles informatie gestuurd en binnen de strategie wĳkgericht en integraal.

Digitalisering van de samenleving
De digitalisering neemt in snel tempo toe en zal zowel de criminaliteit als de veiligheidsaanpak qua vorm en inhoud doen
veranderen. Volgens professionals zal de toenemende digitalisering zelfs de belangrĳkste ontwikkeling voor het lokaal
veiligheidsbeleid zĳn de komende jaren. Er zĳn meerdere manieren waarop gemeenten hiermee te maken krĳgen. Te
benoemen zĳn de inmiddels al meer ingeburgerde termen gedigitaliseerde criminaliteit en cybercrime en de uitdagingen
om inwoners en ondernemers hier weerbaar(der) tegen te maken. Daarnaast kunnen online aangejaagde ordeverstoring,
de bescherming van de eigen gemeentelĳke data en cybersecurity en de uitdagingen om als gemeente informatie- en
gegevensdeling toe te passen binnen de geldende wetgeving op het gebied van privacy worden genoemd.

Kwetsbare wĳken
In een aantal Goudse wĳken is sprake van een cumulatie van factoren waardoor deze relatief kwetsbaar zĳn voor
(ondermĳnende) criminaliteit. Zichtbaar is dat sociale cohesie ontbreekt, de leefbaarheid en veiligheid onder druk staan
en dat er sprake is van maatschappelĳke ongelĳkheid, waardoor een voedingsbodem voor polarisatie, radicalisering en
maatschappelĳke onrust kan ontstaan. Inwoners voelen zich niet gehoord en keren zich af van elkaar en van instanties. De
uitdaging voor de komende jaren ligt vooral bĳ het versterken van de verbinding met groepen en tussen groepen, zodat alle
groepen zich gezien en gehoord voelen.

Nader uit te werken richting de begroting 2024
Integraal Veiligheidsbeleid (IVB)
• De ambities en inzet die in het voorgestelde IVB 2024-2027 staan opgenomen vragen investeringen, zowel financieel
  als in capaciteit. Op basis van de besluitvorming in de raad zullen deze investeringen in de begroting 2024-2027 nader
  worden uitgewerkt.




32      Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>3.6.2 Doelen en indicatoren

Doelen
Onderstaand zĳn de Global Goals weergegeven die van toepassing zĳn op dit beleidsprogramma.




Indicatoren
In de onderstaande tabel zĳn de concept indicatoren weergeven die samenhangen met doelstellingen binnen
dit programma.

Doelstelling                 Toelichting                                            Indicator                       Databron
Signaleren, voorkomen        Voorkomen dat de onderwereld en de                     Integrale controles             Gemeente/
en aanpakken van             bovenwereld zich met elkaar vermengen. Onder                                           team ondermĳning
ondermĳnende criminaliteit   de ondermĳningsaanpak vallen ook de aanpak
                             op: drugscriminaliteit, criminele families/netwerken
                             en mensenhandel.
Signaleren, voorkomen        Voorkomen dat de onderwereld en de                     Signalen/casussen               Gemeente/
en aanpakken van             bovenwereld zich met elkaar vermengen. Onder           in ondermĳning                  team ondermĳning
ondermĳnende criminaliteit   de ondermĳningsaanpak vallen ook de aanpak
                             op: drugscriminaliteit, criminele families/netwerken
                             en mensenhandel.
Daling van het totaal aantal Ingezette daling van het aantal woninginbraken     Woninginbraken                      tabellenboek politie
High Impact Crimes           voortzetten. Daarnaast meer focus op cybercrime en
                             gedigitaliseerde criminaliteit.
Daling van het totaal aantal Ingezette daling van het aantal woninginbraken     High Impact crime                   tabellenboek politie
High Impact Crimes           voortzetten. Daarnaast meer focus op cybercrime en
                             gedigitaliseerde criminaliteit.
Afname jeugdoverlast         Afname van de jeugdoverlast op straat. Veel van de Meldingen overlast jeugd            tabellenboek politie
                             veiligheidsvraagstukken in Gouda kunnen hier direct
                             aan gelinkt worden. Snel inspelen op (criminele)
                             trends en ontwikkelingen.
Afname jeugdoverlast         Afname van de jeugdoverlast op straat. Veel van de Verwĳzingen HALT                    Gemeente/
                             veiligheidsvraagstukken in Gouda kunnen hier direct                                    team Jeugd
                             aan gelinkt worden. Snel inspelen op (criminele)
                             trends en ontwikkelingen.
Professionalisering          Streven naar een een goede balans                      Aan de expoitatievergunningen   Gemeente/team
vergunningenbeleid           tussen levendigheid, veiligheid en leefbaarheid.       gerelateerde Bibob-toetsen      bĳzondere wetten
                             Focus op gezonde horeca, Bibob-toetsing
                             en evenementenveiligheid.
Professionalisering          Streven naar een een goede balans                      Verleende vergunningen          Gemeente/team
vergunningenbeleid           tussen levendigheid, veiligheid en leefbaarheid.       voor horeca                     bĳzondere wetten
                             Focus op gezonde horeca, Bibob-toetsing                (exploitatievergunningen)
                             en evenementenveiligheid.                              en evenementen
Voorkomen van polarisatie    Steeds meer inwoners voelen zich (mede door        Netwerkgesprekken                   Gemeente/team
en radicalisering            corona) onzeker over de toekomst. Er is weinig                                         rad/pol
                             vertrouwen dat het ook voor hen beter zal worden.
                             Er is sprake van sluimerend onbehagen en onvrede.
                             Een deel keert zich zelfs af van de samenleving en
                             politieke instituties.
Voorkomen van polarisatie    Steeds meer inwoners voelen zich (mede door        Signalen/casussen                   Gemeente/team
en radicalisering            corona) onzeker over de toekomst. Er is weinig                                         rad/pol
                             vertrouwen dat het ook voor hen beter zal worden.
                             Er is sprake van sluimerend onbehagen en onvrede.
                             Een deel keert zich zelfs af van de samenleving en
                             politieke instituties.


3.6.3 Intensiveringen en bĳstellingen

Binnen dit programma zĳn er - buiten de algemene financiële ontwikkelingen - geen specifieke intensiveringen/ bĳstellingen.




                                                                                                          Kadernota 2024-2027          33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>3.7 Bestuur en organisatie

Ambitie
Regio en partnerschappen

Ontwikkelingen in Gouda zĳn van belang voor de omliggende gemeenten in de regio en andersom. Veel van de
opgaven waar de gemeente voor staat, kunnen alleen op regionaal niveau worden opgelost.

De intensieve samenwerking in de regio Midden-Holland wordt voortgezet. Wederkerigheid is daarbĳ
belangrĳk. Huidige samenwerkingsverbanden zĳn onder andere samenwerking in de regio Midden-Holland,
samenwerking met verschillende steden als Alphen en Woerden, en in verbanden als de G40 en VNG en
gemeenschappelĳke regelingen.

Met de wĳziging in de wet Gemeenschappelĳke Regelingen bezien we hoe we invulling kunnen geven aan de
versterking van de controlerende en kader stellende rol van de gemeenteraad in deze regelingen.



     Wat wil de gemeente Gouda bereiken?
     1) Samenwerking
     Alle politieke partĳen in de Goudse gemeenteraad willen werken aan een vernieuwende vorm van
     besturen. Met samenwerking wordt bedoeld: de samenwerking tussen raad en college, tussen de
     leden van de politieke partĳen, maar ook binnen de raad tussen de raadsleden. Transparantie en
     openheid zĳn hierbĳ de basis.

     2) Gemeenschappelĳke regelingen
     Eenduidige invulling van de aanpassingen in de wet gemeenschappelĳke regelingen.

     3) Regio en partnerschappen
     Gouda werkt conform het positioneringsdocument regio Midden-Holland. Voor iedere samenwerking
     worden strategische keuzes gemaakt en een duidelĳke inzet voor iedere samenwerking geformuleerd.

     4) Ruimte voor burgerinitiatieven
     Burgers, ondernemers en organisaties kunnen contact opnemen met participatiemedewerkers
     wanneer zĳ initiatieven willen ontplooien of willen reageren op projecten in de openbare ruimte.




34      Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>3.7.1 Ontwikkelingen

Focus op uitvoering
De afgelopen jaren is een toenemende aandacht te zien voor de uitvoering van overheidsbeleid. De gemeente is de
overheidslaag die het dichtste bĳ inwoners staat. Vaak het eerste aanspreekpunt. Door het brede takenpakket onderscheidt
de gemeentelĳke uitvoering zich van de uitvoeringspraktĳk van veel andere overheidsorganisaties. Integraliteit is dan ook
het sleutelbegrip. Dit betekent dat er vanuit bestuur en management meer aandacht moet komen voor de uitvoering, naast
de gebruikelĳke aandacht voor politiek en beleid.

Regio Midden-Holland
Om meer grip te krĳgen op ‘de regio’ heeft de Rĳksuniversiteit Groningen en Berenschot, in opdracht van het Dagelĳks
Bestuur van Midden-Holland en de provincie Zuid-Holland, onderzoek gedaan naar de factoren die bĳdragen aan het
realiseren van publieke waarde in de regio Midden-Holland. Het Dagelĳks Bestuur van de regio Midden-Holland gaat met
de bevindingen van het onderzoek aan de slag.




                                                                                            Kadernota 2024-2027        35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>3.7.2 Doelen en indicatoren

Doelen
Onderstaand zĳn de Global Goals weergegeven die van toepassing zĳn op dit beleidsprogramma.




Indicatoren
In de onderstaande tabel zĳn de concept indicatoren weergeven die samenhangen met doelstellingen binnen
dit programma.

Doelstelling                      Toelichting                                Indicator                    Databron
Samenwerking                      Alle politieke partĳen in de Goudse       Vertrouwen in overheid        RISBO, enquête
                                  gemeenteraad willen werken aan een        en gezondheidsinstellingen    sociale cohesie
                                  vernieuwende vorm van besturen.                                         via Kieskompas
                                  Met samenwerking wordt bedoeld: de
                                  samenwerking tussen raad en college,
                                  tussen de leden van de politieke partĳen,
                                  maar ook binnen de raad tussen de
                                  raadsleden. Transparantie en openheid
                                  zĳn hierbĳ de basis.
Gemeenschappelĳke regelingen      Eenduidige invulling van de aanpassingen Percentage begroting        Gemeente Gouda
                                  in de wet gemeenschappelĳke regelingen. gemeenschappelĳke regelingen
Regio en partnerschappen          Gouda werkt conform het                    Aantal                       Regioatlas
                                  positioneringsdocument regio Midden-       samenwerkingsverbanden
                                  Holland.Voor iedere samenwerking
                                  worden strategische keuzes gemaakt
                                  en een duidelĳke inzet voor iedere
                                  samenwerking geformuleerd.
Ruimte voor burgerinitiatieven    Burgers, ondernemers en organisaties       Score voor ‘Samenwerking met Stadspeiling
                                  kunnen contact opnemen met                 inwoners’, of voor ‘gemeente
                                  participatiemedewerkers, wanneer zĳ        betrekt buurt’
                                  initiatieven willen ontplooien of willen
                                  reageren op projecten in de
                                  openbare ruimte.




36      Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>3.7.3 Intensiveringen en bĳstellingen

In de onderstaande tabel zĳn de financiële mutaties (intensiveringen/ bĳstellingen) opgenomen en toegelicht.

Nr.      Onderwerp (bedragen in € x 1.000)                                        2024        2025         2026         2027
         Wettelĳke ontwikkelingen:
1        Informatieveiligheid                                                      316          263         263          263
2        Juridisch advies                                                           55           55          55           55
3        Wet Open Overheid (WOO)                                                    39           75          75           46
4        Rechtmatigheidsverantwoording                                              90            0            0           0
         Overige ontwikkelingen:
5        Samenwerking Alphen - Gouda - Woerden (AGW)                                59           59          59           59
6        Implementatie Elektronisch Human Resource Management (E-HRM)              240            0            0           0
7        Project verbetering financiële functie                                     28           28          28           28
         Totaal                                                                    827          480         480          451
(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)


Toelichting op de mutaties
1. Informatieveiligheid
Informatiebeveiliging betreft het vaststellen van de vereiste beveiliging van informatiesystemen in termen van
vertrouwelĳkheid, beschikbaarheid en integriteit en daarnaast het treffen, onderhouden en controleren van
een samenhangend pakket van maatregelen en is een steeds belangrĳkere hoeksteen van de gemeentelĳke
informatievoorziening en dienstverlening. De gemeente Gouda heeft inmiddels veel stappen gezet om de
informatiebeveiliging op een hoger niveau te krĳgen maar de dreiging neemt zo snel toen, dat meer nodig is om het
gat te dichten. In dit kader hebben alle gemeenten zich gecommitteerd aan de Baseline Informatiebeveiliging Overheid en
zĳn daarmee verplicht maatregelen te implementeren.

2. Juridisch advies
Door specialistische rechtsvragen (waarvoor de kennis niet in huis is) en advisering voortvloeiend uit wettelĳke regelgeving,
zoals: de Wet Open Overheid (WOO) en privacy wetgeving is inschakeling van externe advocatenkantoren en juridische
adviesbureaus noodzakelĳk.

3. Wet Open Overheid (WOO)
Op 1 mei 2022 is de Wet open overheid (WOO) in werking getreden. Deze wet vervangt de Wet openbaarheid van bestuur
(Wob). Het doel van de Woo is een open, transparante en toegankelĳke overheid. Het college erkent het belang van deze
wet en is onder de vlag van het programma "Slim snel en digitaal" gestart met de implementatie van de WOO. Voor de
implementatie van de wet zĳn via het Gemeentefonds middelen ter beschikking gesteld. Deze middelen stonden nog op
een stelpost in afwachting van een voorstel voor inzet van de middelen. In deze kadernota worden de middelen verdeeld,
dit is per saldo een neutrale mutatie. De bedragen in bovenstaande tabel betreffen het meerdere bovenop wat in de stelpost
beschikbaar is.

4. Rechtmatigheidsverantwoording
Vanaf boekjaar 2023 is niet meer de accountant, maar het college van burgemeester en wethouders verantwoordelĳk
voor het vaststellen van de rechtmatigheid van de gemeentelĳke jaarrekening. De gemeente moet in staat zĳn om zelf
de rechtmatigheidsverantwoording als toelichting op de jaarrekening te geven en te onderbouwen. De accountant toetst
of de verantwoording een getrouw beeld geeft. In 2023 en 2024 wordt er gewerkt aan het inrichten van systeemgerichte
controles waarmee de betrouwbaarheid en rechtmatigheid efficiënt kan worden aangetoond. Door hierin te investeren
daalt de foutkans en wordt bespaard op externe accountantskosten. Voor externe expertise en ondersteuning is in 2024
budget benodigd.

5. Samenwerking Alphen - Gouda - Woerden (AGW)
De gemeenten Alphen aan den Rĳn, Gouda en Woerden werken al geruime tĳd samen in een netwerkconstructie. De
betrokken besturen willen de samenwerking een nieuwe impuls geven, met een focus op de ruimtelĳke ontwikkeling van het
Groene Hart, economische groei, groen en recreatie. Afgesproken is om, in gezamenlĳkheid, 2 formatieplaatsen te creëren
om de samenwerking op deze gebieden vorm en inhoud te geven. Dat leidt tot een jaarlĳkse extra bĳdrage.

6. Implementatie Elektronisch Human Resource Management (E-HRM)
De gemeente Gouda maakt voor de personeels-en salarisadministratie gebruik een systeem, waarvan het contract afloopt
per 31 december 2024. Als gemeente is Gouda aanbestedingsplichtig voor de inkoop en het contracteren van het HR &
Payroll systeem, welke in gebruik moet worden genomen per 1 januari 2025. De voorbereiding en de uitvoering van de
aanbesteding vindt in 2023 plaats. De implementatie van het gekozen pakket zal plaatsvinden in 2024/2025 en betreft
kosten voor begeleiding en uitvoering (inclusief schaduwdraaien).




                                                                                               Kadernota 2024-2027         37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>7. Project verbetering financiële functie
Voor het project verbetering financiële functie wordt extra inzet gepleegd op het verbeteren van rapportages en het
faciliteren van de communicatie met de accountant.




38      Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>3.7.4 Bedrĳfsvoering

Ontwikkelingen

Krapte op de arbeidsmarkt
In 2021 was 19 procent van de gemeentelĳke vacatures moeilĳk vervulbaar (bron: A+O personeelsmonitor). Dat geldt
vooral voor de functiegebieden ruimtelĳke ordening/milieu, automatisering/ICT en welzĳn/ jeugdzorg. De verwachting is
dat dit ook de komende jaren het geval zal zĳn. Verder is door het hele land een hoge uitstroom van jonge en schaarse
medewerkers en toenemende onderlinge concurrentie tussen gemeenten zichtbaar. Dit vraagt veel aandacht voor verdere
ontwikkeling en inzet van talenten van medewerkers. Bovendien vergt het een forse inspanning om vacatures in te vullen
en goede mensen te behouden (onderscheidend werkgeverschap).

Regionale samenwerking
In de regio Midden-Holland is door de gemeentesecretarissen de koers ingezet om tot een regionale werkorganisatie
voor het sociaal domein te komen (RWO). Dit betekent ontvlechting tussen regionale en lokale taken in Gouda. Andere
belangrĳke regionale samenwerking is de ICT samenwerking. Gouda levert ICT-diensten aan vier partnergemeenten via
ICT Gouwe Ĳssel. Deze regionale ontwikkelingen vragen een verdere professionalisering van de bedrĳfsvoering. En
zakelĳke afspraken over de omvang en verdeling van de bedrĳfsvoeringskosten.

Financiële onzekerheden
De grootste financiële onzekerheden bestaan met name voor 2026 en daarna. De vraag is of de financiële middelen voor
gemeenten vanuit het rĳk vanaf dan voldoende zĳn voor een sluitende meerjarenbegroting. Er komt onder andere een
nieuwe systematiek om gemeenten te financieren, en ook de hervormingsagenda in het sociaal domein geeft onzekerheid.
Deze ontwikkelingen vragen een sterke financiële functie.

Moderne digitale werkplek
Sinds de coronapandemie wordt meer digitaal samengewerkt op steeds verschillende locaties, inclusief thuis. Dit vraagt
doorontwikkeling van de Moderne Digitale Werkplek. Hiervoor is een uitbreiding van de Microsoftlicentie noodzakelĳk om
in de cloud alle belangrĳke Microsoft applicaties voor de moderne werkplek te kunnen bieden aan medewerkers. Deze
abonnementsuitbreiding is tevens nodig voor de doorontwikkeling van de telefonie omgeving en de hybride werkomgeving
(o.a. de raad heeft deze ruimere abonnementen al gekregen in 2022). Verder zal in 2023 (voor de komende jaren) beleid
worden vastgesteld ten aanzien van (fysieke)inrichting van thuiswerkplek.

Nader uit te werken richting begroting 2024

Versterken directie
Het aantal medewerkers in de organisatie is de afgelopen jaren hard gegroeid. Dit maakt dat het directieteam evenredig
aan die groei dient mee te groeien. Naast deze groei zĳn er meer redenen waarom de directie van de gemeente wordt
uitgebreid van drie naar vier directeuren. Dit zĳn onder andere:
• Meer focus op inhoud
• Meer samenhang (zeker binnen de bedrĳfsvoering)
• Directeuren meer aandacht voor externe aangelegenheden (dus stevig in de regio).

Versterken bedrĳfsvoering
De organisatie is sterk gegroeid de afgelopen periode. Tegelĳk is de bedrĳfsvoeringsfunctie daarin onvoldoende
meegegroeid. Het risico is dat de sturing en ondersteuning van het primaire proces onder druk komt te staan. Denk
daarbĳ aan het aantrekken van medewerkers, een professionele ICT infrastructuur en goede financiële sturing. Hiervoor is
een inhaalslag nodig. Om vanaf deze kadernota geen achterstand op te lopen is bĳ personele mutaties een opslag voor
overhead meegenomen.

E-depot
In een gezamenlĳk aanbestedingstraject met de vĳf deelnemende gemeenten en de Omgevingsdienst Midden-Holland
heeft het Streekarchief Midden-Holland een e-depotvoorziening aangeschaft. Het e-depot is een belangrĳke ontwikkeling
in het streven (historische) documenten en informatie voor de toekomst te bewaren. Een digitale bewaarplaats en
ontsluiting naar inwoners is een belangrĳke bouwblok voor de openbaarheid van overheidsinformatie. Dit heeft financiële
consequenties voor de deelnemende gemeenten.




                                                                                            Kadernota 2024-2027           39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>4 Ontwikkeling meerjarenperspectief 2024 - 2027

4.1 Overzicht meerjarenperspectief 2024 - 2027
In de onderstaande tabel is de ontwikkeling van het meerjarenperspectief 2024 - 2027 weergegeven.

In deze tabel zĳn de algemene (overkoepelende) financiële ontwikkelingen meegenomen, zoals de bĳstelling van de
inhaalslag inflatie 2022/ 2023, CAO 2023 en de inflatieontwikkeling gemeenschappelĳke regelingen. Ook de intensiveringen
en bĳstellingen op basis van wettelĳke en overige ontwikkelingen binnen de verschillende programma's komen terug in
deze tabel.

De algemene financiële ontwikkelingen zĳn toegelicht in hoofdstuk 5 van deze Kadernota. De wettelĳke en overige
ontwikkelingen zĳn toegelicht in de afzonderlĳke programma's.

Progr. Bedragen in € x 1.000                                                          2024     2025     2026       2027

         Saldo begroting 2023 - 2026                                                 -4.144   -9.802   -3.485     -1.062
         Aanvullend krediet mobiele werkplek (raadsbesluit 30-11-2022)                 134      198      194        189
         Technische begrotingswĳziging (raadsbesluit 21-12-2022)                        26       27       27         28
         Uitvoeringsplan onderwĳshuisvesting 2020 – 2024 1e tranche IHP                  0        0      275        389
         (raadsvoorstel 07-06-2023)
         (A) Startsaldo Kadernota 2024                                               -3.984   -9.577   -2.989      -456

         Algemene financiële ontwikkelingen:
  div. Inhaalslag inflatie 2022-2023 (verrekening met stelpost)                      1.000        0        0          0
  div. Nieuwe Cao 2023 (verrekening met stelpost)                                        0        0        0          0
  div. Inflatie ontwikkeling GR (verrekening met stelpost)                             800      300        0          0
  div. Geactualiseerd concern investeringsplan (CIP) - ontwikkeling kapitaallasten   -1.029     378      563        784
         (B) Subtotaal algemene financiële ontwikkelingen                              771      678      563        784

         Wettelĳke ontwikkelingen:
     3   Kwaliteit populieren                                                          405      405      405          0
     4   Trajecten inburgeraars                                                        600      600      600        600
     7   Informatieveiligheid                                                          316      263      263        263
     7   Juridisch advies                                                               55       55       55         55
     7   Wet Open Overheid (WOO)                                                        39       75       75         46
     7   Rechtmatigheidsverantwoording                                                  90        0        0          0
         (C) Subtotaal wettelĳke ontwikkelingen                                      1.505    1.398    1.398        964

         Overige ontwikkelingen:
     4   Inzet gedragswetenschappers                                                   158      158      158        158
     4   Regionale Werkorganisatie                                                     351      351      351        351
     7   Samenwerking Alphen - Gouda - Woerden (AGW)                                    59       59       59         59
     7   Implementatie Elektronisch Human Resource Management (E-HRM)                  240        0        0          0
     7   Project verbetering financiële functie                                         28       28       28         28
         (D) Subtotaal overige ontwikkelingen                                          836      596      596        596

         (E) Prognose extra inkomsten Rĳk - aangekondigde compenstatie               -2.000   -2.000   -2.000     -2.000
         inflatie ontwikkeling 2022 *

         Doorkĳk Kadernota 2024 (A t/m E)                                            -2.872   -8.905   -2.432      -112
(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)


* Het kabinet heeft in de Najaarsnota 2022 aangekondigd bĳ de Voorjaarsnota 2023 een extra prĳsbĳstelling over 2022 uit
te keren. Deze prĳsbĳstelling geldt ook voor het Gemeentefonds. De extra structurele prĳsbĳstelling wordt gebaseerd op
cĳfers van het Centraal Planbureau (CPB), het zogenoemde Centraal Economisch Plan (CEP) 2023. Daarbĳ wordt gekeken
naar de inflatieontwikkeling over 2022 ten opzichte van CEP 2022 (T-1). Op basis van deze gegevens zĳn de extra nog te
ontvangen inkomsten Rĳk over 2022 ingeschat op structureel 2 miljoen euro.




40         Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>5 Algemene (overall) financiële ontwikkelingen




                                           Kadernota 2024-2027   41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>5.1 Inhaalslag inflatie 2022 - 2023


Inflatiecĳfer begroting 2022 en begroting 2023
Bĳ het samenstellen van de begroting wordt het indexcĳfer uit de meicirculaire voor jaar T-1 gehanteerd. Er is 1,4%
prĳsontwikkeling verwerkt in de begroting 2022 en 2,3% in de begroting 2023. Het jaar 2022 kenmerkt zich echter door
forse prĳsontwikkelingen, die ook doorwerken in de opvolgende jaren. Om de gemeentelĳke begroting op niveau te houden,
vraagt dit om een inhaalslag over de begrotingsjaren 2022 en 2023.

Voor de begroting 2024 volgen we het indexcĳfer uit de meicirculaire (gebaseerd op de meest recente macro economische
verkenning). Zie hiervoor ook het hoofdstuk: 'Kaders en uitgangspunten voor de begroting 2024".

Inhaalslag 2022 en 2023
De prĳsindex materiële overheidsconsumptie (IMOC) komt voor het jaar 2022 en 2023 uit op totaal 11%. In de begroting
2022 en 2023 is totaal 3,7% verwerkt (1,4% in 2022 en 2,3% in 2023). De netto inhaalslag bedraagt hiermee 7,3%.

Effect inhaalslag 2022 en 2023
Om de gemeentelĳke begroting op niveau te houden, zal de inhaalslag zowel aan de inkomsten- als uitgavenkant worden
gecorrigeerd. In de onderstaande tabel is het financieel effect opgenomen van de inhaalslag als gevolg van de inflatie.

Bedragen in € x 1 miljoen                                                                                                  Mutatie
Aanpassing prĳsgevoelige budgetten - inkomsten en uitgaven                                                                    6,8
Aanpassing belastingen / heffingen (betreft alle belastingen en heffingen m.u.v. riool- en afvalstoffenheffing)              -1,9
Totaal netto effect inhaalslag inflatie 2022 - 2023                                                                           4,9
(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)


Verloop stelpost prĳsontwikkeling
De inkomsten uit het gemeentefonds worden weergegeven in zogenaamde lopende prĳzen. Dat betekent dat er rekening
is gehouden met de verwachte toekomstige cumulatieve loon- en prĳsstĳgingen. Deze toekomstige stĳgingen worden
gereserveerd op een stelpost en jaarlĳks bĳ de mei- en of septembercirculaire geactualiseerd.

In de onderstaande tabel is de stand en het verloop van de stelpost prĳsontwikkeling opgenomen. Hierin is bovenstaand
effect van de inhaalslag 2022 - 2023 opgenomen. In 2024 ontstaat er een tekort op de stelpost prĳsontwikkeling van
€ 1 miljoen. Dit effect wordt als mutatie verwerkt op het begrotingssaldo.

Bedragen in € x 1 miljoen                                                                     2024          2025    2026    2027
Beschikbaar op stelpost prĳsontwikkeling                                                       -3.9          -6.3   -8.3     -9.8
Effect inhaalslag inflatie 2022 - 2023                                                          4,9           4,9    4,9      4,9
Totaal verloop stelpost prĳsontwikkeling                                                        1,0          -1,4   -3,4     -4,9
(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)




42         Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>5.2 Nieuwe Cao 2023


Cao gemeenten 2023
In april 2023 is er ingestemd met de nieuwe Cao gemeenten 2023. De nieuwe Cao heeft een looptĳd van 2 januari 2023 tot
1 januari 2024. In de onderstaande tabel is het financieel effect van de nieuwe Cao opgenomen.

Bedragen in € x 1 miljoen                                                                                        Mutatie
Cao 2023                                                                                                             3,0
Reeds verwerkt in het meerjarenperspectief                                                                          -1,5
Nog te verwerken effect Cao 2023                                                                                     1,5
(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)


In het meerjarenperspectief was al rekening gehouden met een loonontwikkeling van 3% (€ 1,5 miljoen). Het verschil wordt
verrekend met de stelpost loonontwikkeling.

Verloop stelpost loononwikkeling
De inkomsten uit het gemeentefonds worden weergegeven in zogenaamde lopende prĳzen. Dat betekent dat er rekening
is gehouden met de verwachte toekomstige cumulatieve loon- en prĳsstĳgingen. Deze toekomstige stĳgingen worden
gereserveerd op een stelpost en jaarlĳks bĳ de mei- en of septembercirculaire geactualiseerd.

In de onderstaande tabel is de stand en het verloop van de stelpost loonontwikkeling opgenomen. Hierin is bovenstaand
effect van de nieuwe Cao opgenomen. De stelpost is toereikend om de effecten van de nieuwe Cao 2023 op te vangen.

Bedragen in € x 1 miljoen                                                      2024        2025        2026        2027
Beschikbaar op stelpost loonontwikkeling                                        -2,0        -3,6        -5,2        -6,9
Effect Cao 2023                                                                  1,5         1,5         1,5         1,5
Totaal verloop stelpost loonontwikkeling                                        -0,5        -2,1        -3,7        -5,4
(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)




                                                                                           Kadernota 2024-2027          43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>5.3 Inflatieontwikkeling gemeenschappelĳke regelingen


Financiële kaderstelling gemeenschapelĳke regelingen
Met de “Financiële kaderstelling gemeenschappelĳke regelingen” beschikken gemeenten in de regio Hollands-Midden sinds
2010 over een gedragen instrument om uniforme afspraken te maken over de indexering en de algemene taakstelling voor
de op te stellen begroting. Dit betreft de gemeenschappelĳke regelingen waarin zĳ deelnemen.

De bĳstelling van de begrotingen 2024 van de verbonden partĳen wordt verwerkt conform de vastgestelde (collegebesluit
29 november 2022) Financiële Kaderstelling Gemeenschappelĳke Regelingen (FKGR) voor de begroting 2024. Dit betreft
een toegestane prĳsindexatie van 6,4% voor beloning werknemers en 9% voor netto materieel. In de onderstaande
tabel is het financieel effect van het financieel kader gemeenschappelĳke regelingen opgenomen. Gelet op de huidige
inflatieontwikkeling kan er vanuit de FKGR een aanpassing komen met betrekking tot de toegestande prĳsindexatie.

Naast prĳsindexatie stĳgt door andere ontwikkelingen (bĳvoorbeeld: hoeveelheidsaanpassing) de bĳdrage aan
gemeenschappelĳke regelingen. De gemeenschappelĳke regelingen dienen in het 1e halfjaar van 2023 hun concept
begroting 2024 in. De raad kan haar zienswĳze hierover geven. De hieruit voortvloeiende effecten worden verwerkt in de
programmabegroting 2024-2027.

Bedragen in € x 1 miljoen                                                                                           Mutatie
Financieel kader gemeenschappelĳke regelingen 2024 (FKGR)                                                              1,2
(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)


Verloop stelpost prĳsonwikkeling gemeenschappelĳke regelingen
De inkomsten uit het gemeentefonds worden weergegeven in zogenaamde lopende prĳzen. Dat betekent dat er rekening
is gehouden met de verwachte toekomstige cumulatieve loon- en prĳsstĳgingen. Deze toekomstige stĳgingen worden
gereserveerd op een stelpost en jaarlĳks bĳ de mei- en of septembercirculaire geactualiseerd.

In de onderstaande tabel is de stand en het verloop van de stelpost prĳsontwikkeling gemeenschappelĳke regelingen
opgenomen. Hierin is bovenstaand effect van het nieuwe kader voor 2024 opgenomen. In 2024 en 2025 ontstaat er een
tekort op de stelpost prĳsontwikkeling gemeenschappelĳke regelingen van € 0,8 miljoen en € 0,3 miljoen. Dit effect wordt
als mutatie verwerkt op het begrotingssaldo.

Bedragen in € x 1 miljoen                                                       2024         2025        2026        2027
Beschikbaar op stelpost prĳsontwikkeling gemeenschappelĳke regelingen            -0,4         -0,9        -1,4        -1,9
Effect financieel kader 2024                                                      1,2         1,2          1,2         1,2
Totaal verloop stelpost loonontwikkeling                                          0,8         0,3         -0,2        -0,7
(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)




44         Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>5.4 Geactualiseerd concern investeringsplan (CIP) 2023 - 2027


Investeringen leveren een positieve bĳdrage aan de fysieke leefomgeving, waardoor de stad voor inwoners, bedrĳven
en toeristen aantrekkelĳk blĳft. Bĳ iedere actualisatie van het meerjarenperspectief wordt het concern investerinsplan
(CIP) geactualiseerd. Met dit instrument wordt de omvang van de (meerjarige) investeringsbudgetten en de bĳbehorende
kapitaallasten bepaald. Het totale investeringsbudget is hierin leidend. De bĳbehorende kasstroom (fasering) kan afwĳken.

Actualisatie concern investeringsplan (CIP) 2023-2027
In de 1e bestuursrapportage is het CIP 2023 - 2027 meerjarig geactualiseerd, waarbĳ alle mutaties zĳn toegelicht. Dit
is gedaan om het gehele CIP in beeld te houden; waarbĳ faseringen duidelĳk zichtbaar zĳn. Deze actualisatie wordt als
opmaat gebruikt naar de programmabegroting 2024 - 2027. Het financieel effect van de kapitaallasten (afschrĳven en rente)
over de jaren 2024 - 2027 wordt als mutatie verwerkt op het begrotingssaldo 2024 - 2027.

Prog.     Toelichting (bedragen x € 1.000)                             Nut   2023        2024       2025       2026       2027
          CIP 2023 in boekwerk Begroting 2023 (blz. 82/83)                   90.692      43.514     41.043     84.440     18.840

          Overige ontwikkelingen/ raadsbesluiten:
          IHP - verschuiving bedragen tussen jaarschĳven (2e                  -7.723      9.685      -3.379      -178            0
          berap 2022)
          Aanvullend krediet mobiele werkplek (raadsbesluit                     600         300            0          0          0
          30 november 2022)
          Fasering voorbereidingskrediet Stadhuis, fasering van 2023           -460             0          0          0          0
          naar 2022 (2e berap 2022)
          Correctie sporten in de buitenruimte programma 05                    -500             0          0          0          0
          (administratieve correctie op CIP B2023)

          Mutaties 1e Bestuursrapportage 2023 en doorwerking in
          CIP 2024-2027:
02.       Rioleringskrediet 2022-2025                                  H      3.203             0          0          0          0
03.       Uitbreiding woonwagen standplaatsen                          E      1.150             0          0          0          0
03.       Vervanging populieren                                        M        780         780        780        780            0
03.       Maatr. knelpunt.verkeer en VCP 2024-2027 (deel 2 Tranche     M             0    1.000      2.000      2.000      2.000
          1 (raadsbesluit 30-6-2021)
03.       Maatr. knelpunt.verkeer en VCP 2024-2027 (GWW-index)         M      2.161             0          0          0          0
03.       Vervanging viaduct Noothoven van Goorstraat ->               M      -2.500            0          0          0          0
          Haastrechtsebrug (overheveling)
03.       Vervanging viaduct Noothoven van Goorstraat ->               M             0    2.500            0          0          0
          Haastrechtsebrug (overheveling)
03.       Onderhoudsinvesteringen 2023 Schouwburg                      E        500             9     -306            0     -306
03.       Verduurz Gem.Vastgoed js 2023-2026                           E      -2.980      2.700            0   -46.667    46.667
          (bestuursakkoord), fasering
03.       Maatschappelĳke Voorzieningen Wester-Gouwe, fasering         E      -7.684      6.500            0    1.083        101
03.       Stadhuis 2023 (bestuursakkoord), fasering                    E      -4.215      4.215            0          0          0
03.       Voorbereiding herbestemming Stadhuis                         E        325             0          0          0          0
03.       Toegankelĳkheid Openbare Ruimte 2023 20 jr                   M      -2.350      2.350            0          0          0
          (bestuursakkoord), fasering
03.       Eurotonde, fasering                                          M      -3.000      3.000            0          0          0
03.       Fietsparkeren, fasering                                      M      -2.100      2.100            0          0          0
03.       Uitbr. Parkeergarage Spoorzone                               E      1.150             0          0          0          0
04.       Aanpassen kruising AZC Molenwiek                             M        250             0          0          0          0
05.       Buitensport 2023-2026                                        E        525         727       -732         -25       -54
06.       Vervanging zakpalen binnenstad                               E        175         175            0          0          0
07.       Aanleg Brandmeldinstallatie                                  E            60          0          0          0          0
07.       Automatisering                                               E            90          0      160        215        793
                                                                             68.149      79.554     39.565     41.648     68.040
(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)


In de onderstaande tabel is de ontwikkeling van de kapitaallasten opgenomen:

Onderwerp (bedragen x € 1.000)                                                           2024       2025       2026       2027
Bĳstelling kapitaallasten (rente en afschrĳving) per jaar                                 -1.029       378        563        784
(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)




                                                                                                    Kadernota 2024-2027          45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>6 Ontwikkeling financiële positie
6.1 Ontwikkeling reserves en weerstandsvermogen


De ontwikkeling van de weerstandscapaciteit fluctueert met de jaarlĳkse inkomsten en uitgaven van de gemeente Gouda.
De weerstandscapaciteit wordt daarom meerjarig beoordeeld. De actualisatie van de inschatting van de benodigde
weerstandscapaciteit vindt plaats op basis van financiële effecten van vastgestelde raadsbesluiten die ten laste komen
van de algemene reserve en de ontwikkeling van de begrotingsresultaten 2023 - 2027.

In de onderstaande tabel is de verwachte ontwikkeling meerjarig weergegeven. De ontwikkeling van het
weerstandsvermogen kan in de periode 2024 - 2027 als voldoende / ruim voldoende worden beoordeeld.


Bedragen in € x 1.000                                                        2023       2024           2025      2026    2027
Programmabegroting 2023 – 2026 (pag. 69)
Beschikbaar weerstandsvermogen                                             35.151      40.929     52.565       53.579     n.v.t.
Benodigd weerstandsvermogen totaal                                         17.697      17.697     17.697       17.697   17.697
Weerstandsratio                                                               2,0         2,3           3,0       3,0     n.v.t

Geactualiseerde inschatting t.b.v. programmabegroting 2024 - 2027
Indicatie van beschikbaar weerstandsvermogen per 31-12                     33.700      30.900     33.972       43.077   45.509
Indicatie van benodigd weerstandsvermogen                                  20.538      20.538     20.538       20.538   20.538
Inschatting weerstandsratio t.b.v. programmabegroting 2024 - 2027*            1,6         1,5           1,7       2,1      2,2

* De weerstandsratio ten behoeve van de programmabegroting 2024 is indicatief weergegeven, inclusief het jaarrekening
resultaat 2022.

6.2 Ontwikkeling leningportefeuille


De ontwikkeling van de leningenportefeuille fluctueert met de geldstromen van de gemeente Gouda en wordt meerjarig
beoordeeld. Hiervoor wordt onder andere een inschatting gemaakt van het toekomstig verloop van de reserves en
voorzieningen, de grondexploitaties en het investeringsniveau.

In onderstaande tabel is de bĳ de programmabegroting 2023-2026 verwachte ontwikkeling van de leningenportefeuille als
basis genomen. Sindsdien zĳn, onder meer in deze Kadernota, besluiten genomen en keuzes gemaakt die van invloed
zĳn op de ontwikkeling van de leningenportefeuille. Hierdoor ontstaan in de verschillende jaarschĳven soms aanzienlĳke
afwĳkingen tussen begroting 2023-2026 en de huidige inzichten.

Bedragen * € 1.000.000 (stand per 31 december)                                 2024             2025          2026       2027
Programmabegroting 2023 – 2026

Omvang leningenportefeuille (kort en lang)                                     257,7        261,7             286,3      299,3

Geactualiseerde inschatting t.b.v. programmabegroting 2024 - 2027:
Verwachte omvang leningenportefeuille (kort en lang)                           270,8        274,7             282,7      270,5

Schuldenplafond uit bestuursakkoord                                            285,0        285,0             285,0      n.n.b.
Ruimte (afgerond: + is ruimte | - is tekort)                                    14,2            10,3            2,3      n.n.b.

De huidige coalitieperiode loopt tot en met 2026. De norm van het schuldenplafond is gekoppeld aan die periode. Gelet op
de huidige inflatieontwikkeling wordt bĳ de begroting 2024 het schuldenplafond mogelĳk geïndexeerd.




46       Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>De schuldquote ziet er als volgt uit:

Bedragen * € 1.000.000                                                        2024        2025      2026         2027
Verwachte omvang leningenportefeuille (kort en lang)                          270,8      274,7      282,7       270,5
Overige schulden/overlopende passiva                                           55,0       53,0       53,0        53,0
Uitzettingen/liquide middelen/overlopende activa                              -38,0      -38,0      -38,0       -37,0
Subtotaal schulden t.b.v. schuldquote                                         287,8      289,7      297,7       286,5

Omvang inkomsten (indicatie)                                                  317,4      326,7      318,4       320,0
Schuldquote                                                                  90,7%       88,6%     93,5%        89,5%

In de onderstaande grafiek is de ontwikkeling van de schuldquote grafisch weergegeven.




                                                                                          Kadernota 2024-2027      47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>7 Totaaloverzicht doelen en indicatoren

Totaaloverzicht doelen




Programma 1: Economie, werk en onderwĳs
Doelstelling                        Toelichting                                 Indicator                       Databron
Uitvoeren Economische Agenda        Samen met ondernemers en onderwĳs           Aantal vestigingen per sector   Handelsregister KVK
                                    gaat de gemeente Gouda aan de slag
                                    met de uitvoering van prioriteiten uit de
                                    Economische Agenda 2021-2024 en de
                                    regionale innovatieprojectenagenda
Uitvoeren Economische Agenda        Samen met ondernemers en onderwĳs           Banen naar sector               LISA
                                    gaat de gemeente Gouda aan de slag
                                    met de uitvoering van prioriteiten uit de
                                    Economische Agenda 2021-2024 en de
                                    regionale innovatieprojectenagenda
Duurzame en                         Het realiseren en onderhouden van           Energieverbruik onderwĳs        Omrekening
toekomstbestendige schoolgebouwen   toekomstbestendige, kostenefficiënte en                                     energiedragers
                                    duurzame schoolgebouwen                                                     naar TeraJoules
Duurzame en                         Het realiseren en onderhouden van           CO2-uitstoot onderwĳs           RVO
toekomstbestendige schoolgebouwen   toekomstbestendige, kostenefficiënte en
                                    duurzame schoolgebouwen
Terugdringen laaggeletterdheid      Het terugdringen van laaggeletterdheid.     Aantal inwoners dat een          Gemeente Gouda
                                    Het bevorderen van kansengelĳkheid          traject basisvaardigheden (taal,
                                    door sterk onderwĳsen ontwikkeling van      rekenen, digitale vaardigheden)
                                    de basisvaardigheden op het gebied van      heeft gevolgd
                                    taal, lezen en rekenen, en in toenemende
                                    mate digitale vaardigheden.
Doorontwikkelen Campus Gouda        Via Campus Gouda hoger onderwĳs       Aantal studenten                      Gemeente Gouda
                                    duurzaam aan Midden-Holland verbinden
                                    in samenwerking met bedrĳven en
                                    maatschappelĳke organisaties.
Terugdringen jeugdwerkloosheid      Het terugdringen van de                     Aantal jongeren zonder werk t/m UWV (werk.nl)
                                    jeugdwerkloosheid in de periode             27 jaar
                                    2022-2026 met 50 personen tot 209
                                    jongeren (februari 2022: 259 jongeren)
                                    door een sluitende aanpak.




48      Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Programma 2: Energie en klimaat
Doelstelling                        Toelichting                               Indicator                       Databron
Kwetsbaarheid van de stad voor      Het verminderen van de gevolgen van       Genomen maatregelen tegen       Stadspeiling
klimaatverandering verminderen      hittestress, droogte en wateroverlast     effecten van klimaatverandering
                                    door extra vierkante meters biodivers
                                    groen in de stad. Ook het infiltreren,
                                    vasthouden en vertraagd afvoeren van
                                    water helpt hierbĳ.
Kwetsbaarheid van de stad voor      Het verminderen van de gevolgen van       Na een hevige regenbui blĳft    Stadspeiling
klimaatverandering verminderen      hittestress, droogte en wateroverlast     langer dan 2 uur water in de
                                    door extra vierkante meters biodivers     straat staan
                                    groen in de stad. Ook het infiltreren,
                                    vasthouden en vertraagd afvoeren van
                                    water helpt hierbĳ.
Kwetsbaarheid van de stad voor      Het verminderen van de gevolgen van       Maatregelen willen nemen om     Stadspeiling
klimaatverandering verminderen      hittestress, droogte en wateroverlast     overlast door hitte en water
                                    door extra vierkante meters biodivers     rondom woning tegen te gaan
                                    groen in de stad. Ook het infiltreren,
                                    vasthouden en vertraagd afvoeren van
                                    water helpt hierbĳ.
Verbetering van de biodiversiteit   De gemeente zet zich in voor een groener Schaduwplekken voor              Stadspeiling
en waterkwaliteit                   Gouda. Het bestaande groen krĳgt         verkoeling tĳdens een periode
                                    gaandeweg meer kwaliteit, met kansen     van warm weer
                                    voor biodiversiteit en klimaatadaptatie.
                                    De gemeente gaat beginnen met
                                    het verbinden en uitbreiden van
                                    groene structuren.
Verbetering van de biodiversiteit   De gemeente zet zich in voor een groener Groenbalans (oppervlakte groen Gemeente Gouda
en waterkwaliteit                   Gouda. Het bestaande groen krĳgt         in beheer van de Gemeente
                                    gaandeweg meer kwaliteit, met kansen     Gouda in m2)
                                    voor biodiversiteit en klimaatadaptatie.
                                    De gemeente gaat beginnen met
                                    het verbinden en uitbreiden van
                                    groene structuren.
Inwoners en ondernemers helpen      Extra impuls geven aan het                Aantal bereikte huishoudens     Gemeente Gouda
energie te besparen en aardgasvrĳ   verduurzamen van huizen en gebouwen       met campagne, acties en
te worden                           om zoveel mogelĳk energie te besparen.    maatregelen energietransitie.
                                    Het ontzorgen van inwoners en
                                    bedrĳven en opwek van duurzame
                                    energie stimuleren.
Inwoners en ondernemers helpen      Inwoners en ondernemers helpen energie Percentage bekende                 RVO
energie te besparen en aardgasvrĳ   te besparen en aardgasvrĳ te worden    hernieuwbare energie
te worden
Sneller verduurzamen                De gemeente geeft zelf het goede      Reductie van de CO2-uitstoot        Energiemonitor
gemeentelĳk vastgoed                voorbeeld. De ambitie voor het        van de gemeentelĳke                 gemeente Gouda
                                    verduurzamen van gemeentelĳk vastgoed vastgoedporteuille
                                    wordt aangescherpt: in 2030 is
                                    tenminste 55% van het gemeentelĳk
                                    vastgoed verduurzaamd. Waar mogelĳk
                                    nemen we stappen om ook de
                                    toegankelĳkheid van de gemeentelĳke
                                    gebouwen te verbeteren.
Investeren in de kwaliteit          Integraal en duurzaam investeren in       Ik vind mĳn buurt goed/         Stadspeiling
en toegankelĳkheid van de           de kwaliteit en toegankelĳkheid van de    slecht onderhouden
openbare ruimte                     inrichting van de openbare ruimte. Ook de
                                    inzet voor de aanpak van de problematiek
                                    van bodemdaling wordt voortgezet




                                                                                                   Kadernota 2024-2027         49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Programma 3: Wonen en leefomgeving
Doelstelling                        Toelichting                               Indicator                          Databron
Een                                 Het zorgen voor een toekomstbestendige    Eigendomsvormen op                 Gouda in Cĳfers
toekomstbestendige woningvoorraad   woningvoorraad met aanbod voor elke       wĳkniveau, met uitsplitsing        of Waarstaatje-
                                    doelgroep. Door het uitvoeren van de      naar corporatiehuur,               gemeente.nl
                                    eind 2020 vastgestelde Woon(zorg)visie.   particuliere huur en koop.
                                    Samen met andere betrokken partĳen en     Uitlichten corporatiehuur
                                    in samenspraak met de buurt.
Een                                 Het zorgen voor een toekomstbestendige    Eigendomsvormen op                 Waarstaatje-
toekomstbestendige woningvoorraad   woningvoorraad met aanbod voor elke       wĳkniveau, met uitsplitsing naar   gemeente.nl
                                    doelgroep. Door het uitvoeren van de      middenhuur en betaalbare koop      (verdient nog
                                    eind 2020 vastgestelde Woon(zorg)visie.   (WOZ-waarde < 355.000)             wel een
                                    Samen met andere betrokken partĳen en                                        verdere uitwerking)
                                    in samenspraak met de buurt.
Actieve sturing op                  Met het programma Versnellen              Alternatieve woonvormen            Monitor
het woningbouwprogramma             woningbouw stuurt de gemeente op                                             ouderenhuisvesting
                                    kansrĳke ontwikkelingen en transformatie.
                                    Zĳ benut alle instrumenten om te sturen.
                                    Als de wetgever nieuwe mogelĳkheden
                                    introduceert, vertaalt de gemeente deze
                                    naar de Goudse situatie.
Actieve sturing op                  Met het programma Versnellen              Aantal nieuwbouwwoningen           Waarstaatje-
het woningbouwprogramma             woningbouw stuurt de gemeente op          en overige toevoegingen            gemeente.nl / CBS
                                    kansrĳke ontwikkelingen en transformatie. (o.a. transformatie)               voor historische
                                    Zĳ benut alle instrumenten om te sturen.                                     ontwikkeling,
                                    Als de wetgever nieuwe mogelĳkheden                                          Planregistratie
                                    introduceert, vertaalt de gemeente deze                                      Wonen
                                    naar de Goudse situatie.                                                     voor toekomst
Uitvoeren van                       Met de uitvoering van het VCP creëert     Intensiteiten gemotoriseerd        Periodieke
het Verkeerscirculatieplan          de gemeente meer ruimte voor fietsers,    verkeer (stadsbreed)               verkeerstellingen
                                    wandelaars en het openbaar vervoer. De
                                    binnenstad maakt zĳ autoluw.
Uitvoeren van                       Met de uitvoering van het VCP creëert     Aantal                             Geregistreerde
het Verkeerscirculatieplan          de gemeente meer ruimte voor fietsers,    (ernstige) verkeersslachtoffers    verkeersongevallen
                                    wandelaars en het openbaar vervoer. De                                       (Viastat)
                                    binnenstad maakt zĳ autoluw.
Meer duurzame mobiliteit            Het blĳven inzetten voor meer duurzame    Vervoerwĳzekeuze                   CBS ODiN
en bevoorrading                     mobiliteit en bevoorrading. Faciliteren   (marktaandeel fiets en OV)
                                    van de openbare laadinfrastructuur
                                    en deelmobiliteit. Bevorderen van het
                                    gebruik van schonere en lichtere
                                    transportmiddelen. En de komst van
                                    een distributiehub.
Meer duurzame mobiliteit            Het blĳven inzetten voor meer duurzame    Laadpalen                          CROW
en bevoorrading                     mobiliteit en bevoorrading. Faciliteren   en waterstoftankvoorzieningen      Duurzaamheids-
                                    van de openbare laadinfrastructuur                                           score/
                                    en deelmobiliteit. Bevorderen van het                                        energiecĳfers ENGIE
                                    gebruik van schonere en lichtere
                                    transportmiddelen. En de komst van
                                    een distributiehub.




50      Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Programma 4: Sociaal domein
Doelstelling                     Toelichting                                 Indicator                         Databron
Iedereen kan meedoen             Een inclusief en sociaal Gouda, waarin      Het % inwoners dat zich thuis     Stadspeiling
                                 iedereen gelĳkwaardig is en iedere          voelt in Gouda
                                 Gouwenaar mee kan doen. Ongeacht
                                 leeftĳd, culturele achtergrond, gender,
                                 inkomen, seksuele voorkeur.
Inzetten op kansengelĳkheid      Het aanpakken van financiele problemen      Het aantal uitgegeven             Gemeente
en preventie                     en voorkomen van armoede door het           Rotterdampassen (voor             Rotterdam
                                 structureel verbeteren van de positie van   volwassenen resp. kinderen
                                 gezinnen en kinderen.                       tegen het reductietarief
Inzetten op kansengelĳkheid      Het aanpakken van financiele problemen Het % kinderen met                     GGD Midden-
en preventie                     en voorkomen van armoede door het         gezond gewicht                      Holland
                                 structureel verbeteren van de positie van
                                 gezinnen en kinderen.
Inzetten op kansengelĳkheid      Het aanpakken van financiele problemen      Het aantal kinderen dat           Gemeente
en preventie                     en voorkomen van armoede door het           de tegoedbonnen sport en          Rotterdam
                                 structureel verbeteren van de positie van   cultuur (op de Rotterdampas)
                                 gezinnen en kinderen.                       gebruikt heeft
Passende zorg en ondersteuning   Passende zorg en ondersteuning              Het relatieve gebruik van         Gemeente Gouda
                                 betaalbaar en beschikbaar houden            aantal kinderen < 18 jaar van
                                 voor Gouwenaars die dit het meest           maatwerk jeugdhulp
                                 nodig hebben.
Passende zorg en ondersteuning   Passende zorg en ondersteuning              Het relatieve gebruik door        Gemeente Gouda
                                 betaalbaar en beschikbaar houden            65-plussers van Hulp bĳ
                                 voor Gouwenaars die dit het meest           het Huishouden
                                 nodig hebben.
Integrale dienstverlening        De dienstverlening is integraal en gaat uit Het gemiddeld rapportcĳfer voor   Client Ervarings-
                                 van de menselĳke maat. Dienstverlening de dienstverlening van de              onderzoeken Jeugd,
                                 wordt continu verbeterd.                    medewerkers van de gemeente       Wmo en werk
                                                                             (J, Wmo en weni)                  en inkomen
Integrale dienstverlening        De dienstverlening is integraal en gaat uit Het % inwoners dat weet voor Stadspeiling
                                 van de menselĳke maat. Dienstverlening welke hulp ze terecht kunnen bĳ
                                 wordt continu verbeterd.                    de gemeente




                                                                                                  Kadernota 2024-2027           51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Programma 5: Cultuur, sport en recreatie
Doelstelling                           Toelichting                                Indicator                        Databron
Een aantrekkelĳke stad voor inwoners, Investeren in een aantrekkelĳke             Aantal personen met              Cĳfers hotels Gouda
bezoekers en toeristen                binnenstad voor inwoners, bezoekers         een hotelovernachting
                                      en toeristen, in samenwerking met de
                                      partners. Het benutten van kansen
                                      voor waterrecreatie.
Een aantrekkelĳke stad voor inwoners, Investeren in een aantrekkelĳke             Gemiddelde uitgaven per          Onderzoek NBTC
bezoekers en toeristen                binnenstad voor inwoners, bezoekers         persoon per bezoek               toeristisch bezoek
                                      en toeristen, in samenwerking met de                                         aan steden
                                      partners. Het benutten van kansen
                                      voor waterrecreatie.
Een aantrekkelĳke stad voor inwoners, Investeren in een aantrekkelĳke             Aantal bezoekers attracties      Gemeente Gouda
bezoekers en toeristen                binnenstad voor inwoners, bezoekers         binnenstad (top 5)
                                      en toeristen, in samenwerking met de
                                      partners. Het benutten van kansen
                                      voor waterrecreatie.
Een aantrekkelĳke stad voor inwoners, Investeren in een aantrekkelĳke             Leegstand Binnenstad             Gemeente Gouda
bezoekers en toeristen                binnenstad voor inwoners, bezoekers
                                      en toeristen, in samenwerking met de
                                      partners. Het benutten van kansen
                                      voor waterrecreatie.
Versterken van het cultureel erfgoed   Inzetten op het behoud en               Staat van onderhoud                 Erfgoedmonitor PZH
in Gouda                               maatschappelĳke benutting van ons
                                       cultuurhistorisch erfgoed en stimuleren
                                       van onderhoud. Het uitdragen en
                                       zichtbaar maken van de geschiedenis van
                                       Gouda, ook op archeologisch gebied.
Versterken van het cultureel erfgoed   Inzetten op het behoud en               Leegstand van monumenten            Erfgoedmonitor PZH
in Gouda                               maatschappelĳke benutting van ons
                                       cultuurhistorisch erfgoed en stimuleren
                                       van onderhoud. Het uitdragen en
                                       zichtbaar maken van de geschiedenis van
                                       Gouda, ook op archeologisch gebied.
Ontwikkeling en herstel van de brede   Het stimuleren van ontwikkeling en         Tevredenheid culturele aanbod    Stadspeiling
culturele sector                       herstel in de culturele sector is          in Gouda
                                       noodzakelĳk. Om een interessant en
                                       aansprekend aanbod van kunst en
                                       cultuur voor de grote diversiteit aan
                                       Gouwenaren te realiseren en bezoekers
                                       te blĳven trekken. Het cultureel bereik
                                       wordt verbreed door het uitvoeren van
                                       cultuurnota o.a. via het totstandbrengen
                                       van een innovatiefonds.
Ontwikkeling en herstel van de brede   Het stimuleren van ontwikkeling en         Percentage inwoners dat (vaak Stadspeiling
culturele sector                       herstel in de culturele sector is          of soms) culturele activiteiten in
                                       noodzakelĳk. Om een interessant en         Gouda bezoekt
                                       aansprekend aanbod van kunst en
                                       cultuur voor de grote diversiteit aan
                                       Gouwenaren te realiseren en bezoekers
                                       te blĳven trekken. Het cultureel bereik
                                       wordt verbreed door het uitvoeren van
                                       cultuurnota o.a. via het totstandbrengen
                                       van een innovatiefonds.
Toename van het aantal inwoners dat    De gemeente wil door de inzet van          Percentage inwoners van 18       Gezondheidsmonitor
sport en voldoende beweegt             verschillende instrumenten faciliteren dat jaar en ouder dat minimaal één   Volwassenen CBS/
                                       het aantal inwoners dat sport en           keer per week sport              RIVM/GGD
                                       voldoende beweegt toeneemt.
Toename van het aantal inwoners dat    De gemeente wil door de inzet van          Percentage inwoners van 18       Gezondheidsmonitor
sport en voldoende beweegt             verschillende instrumenten faciliteren dat jaar en ouder dat voldoet aan    Volwassenen CBS/
                                       het aantal inwoners dat sport en           de beweegrichtlĳnen              RIVM/GGD
                                       voldoende beweegt toeneemt.




52      Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Programma 6: Leefbaarheid en veiligheid
Doelstelling                          Toelichting                                 Indicator                      Databron
Signaleren, voorkomen en aanpakken    Voorkomen dat de onderwereld                Integrale controles            Gemeente/
van ondermĳnende criminaliteit        en de bovenwereld zich met                                                 team ondermĳning
                                      elkaar vermengen. Onder de
                                      ondermĳningsaanpak vallen ook de
                                      aanpak op: drugscriminaliteit, criminele
                                      families/netwerken en mensenhandel.
Signaleren, voorkomen en aanpakken    Voorkomen dat de onderwereld                Signalen/casussen              Gemeente/
van ondermĳnende criminaliteit        en de bovenwereld zich met                  in ondermĳning                 team ondermĳning
                                      elkaar vermengen. Onder de
                                      ondermĳningsaanpak vallen ook de
                                      aanpak op: drugscriminaliteit, criminele
                                      families/netwerken en mensenhandel.
Daling van het totaal aantal High     Ingezette daling van het aantal             Woninginbraken                 tabellenboek politie
Impact Crimes                         woninginbraken voortzetten. Daarnaast
                                      meer focus op cybercrime en
                                      gedigitaliseerde criminaliteit.
Daling van het totaal aantal High     Ingezette daling van het aantal             High Impact crime              tabellenboek politie
Impact Crimes                         woninginbraken voortzetten. Daarnaast
                                      meer focus op cybercrime en
                                      gedigitaliseerde criminaliteit.
Afname jeugdoverlast                  Afname van de jeugdoverlast op straat.      Meldingen overlast jeugd       tabellenboek politie
                                      Veel van de veiligheidsvraagstukken in
                                      Gouda kunnen hier direct aan gelinkt
                                      worden. Snel inspelen op (criminele)
                                      trends en ontwikkelingen.
Afname jeugdoverlast                  Afname van de jeugdoverlast op straat.      Verwĳzingen HALT               Gemeente/
                                      Veel van de veiligheidsvraagstukken in                                     team Jeugd
                                      Gouda kunnen hier direct aan gelinkt
                                      worden. Snel inspelen op (criminele)
                                      trends en ontwikkelingen.
Professionalisering vergunningenbeleid Streven naar een een goede balans        Aan de expoitatievergunningen    Gemeente/team
                                       tussen levendigheid, veiligheid en       gerelateerde Bibob-toetsen       bĳzondere wetten
                                       leefbaarheid. Focus op gezonde horeca,
                                       Bibob-toetsing en evenementenveiligheid.
Professionalisering vergunningenbeleid Streven naar een een goede balans          Verleende vergunningen         Gemeente/team
                                       tussen levendigheid, veiligheid en         voor horeca                    bĳzondere wetten
                                       leefbaarheid. Focus op gezonde horeca,     (exploitatievergunningen)
                                       Bibob-toetsing en evenementenveiligheid.   en evenementen
Voorkomen van polarisatie             Steeds meer inwoners voelen zich (mede Netwerkgesprekken                   Gemeente/team
en radicalisering                     door corona) onzeker over de toekomst.                                     rad/pol
                                      Er is weinig vertrouwen dat het ook
                                      voor hen beter zal worden. Er is sprake
                                      van sluimerend onbehagen en onvrede.
                                      Een deel keert zich zelfs af van de
                                      samenleving en politieke instituties.
Voorkomen van polarisatie             Steeds meer inwoners voelen zich (mede Signalen/casussen                   Gemeente/team
en radicalisering                     door corona) onzeker over de toekomst.                                     rad/pol
                                      Er is weinig vertrouwen dat het ook
                                      voor hen beter zal worden. Er is sprake
                                      van sluimerend onbehagen en onvrede.
                                      Een deel keert zich zelfs af van de
                                      samenleving en politieke instituties.




                                                                                                        Kadernota 2024-2027         53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Programma 7: Bestuur en organisatie
Doelstelling                     Toelichting                                Indicator                    Databron
Samenwerking                     Alle politieke partĳen in de Goudse       Vertrouwen in overheid        RISBO, enquête
                                 gemeenteraad willen werken aan een        en gezondheidsinstellingen    sociale cohesie
                                 vernieuwende vorm van besturen.                                         via Kieskompas
                                 Met samenwerking wordt bedoeld: de
                                 samenwerking tussen raad en college,
                                 tussen de leden van de politieke partĳen,
                                 maar ook binnen de raad tussen de
                                 raadsleden. Transparantie en openheid
                                 zĳn hierbĳ de basis.
Gemeenschappelĳke regelingen     Eenduidige invulling van de aanpassingen Percentage begroting        Gemeente Gouda
                                 in de wet gemeenschappelĳke regelingen. gemeenschappelĳke regelingen
Regio en partnerschappen         Gouda werkt conform het                    Aantal                       Regioatlas
                                 positioneringsdocument regio Midden-       samenwerkingsverbanden
                                 Holland.Voor iedere samenwerking
                                 worden strategische keuzes gemaakt
                                 en een duidelĳke inzet voor iedere
                                 samenwerking geformuleerd.
Ruimte voor burgerinitiatieven   Burgers, ondernemers en organisaties       Score voor ‘Samenwerking met Stadspeiling
                                 kunnen contact opnemen met                 inwoners’, of voor ‘gemeente
                                 participatiemedewerkers, wanneer zĳ        betrekt buurt’
                                 initiatieven willen ontplooien of willen
                                 reageren op projecten in de
                                 openbare ruimte.




54      Kadernota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>