<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Technische vragen
Van                :  Paul Ruijgrok / Bo Boxma
Datum vraag        :  14 maart 2025
Onderwerp          :  Kaders sociaal domein
Raadsadviseur      :  Lars van der Linden
Datum antwoord :
Vragen:
T.a.v. het rapport Berenschot
1) P. 4: “Het doel is geweest om tot maatregelen te komen die structureel leiden tot
   een betere balans tussen betaalbaarheid en de gemeente die Gouda wil zijn.” Dit
   wordt in het rapport verder uitgelegd op pagina 7. Daar staat dat er evenwicht
   moet zijn tussen twee uitersten: aantasting sociale basis en de overschrijding van
   het budget.
   a) Wat wordt concreet bedoeld met aantasting van de sociale basis?
   b) Kunt u voorbeelden geven welke indicatoren worden gebruikt om dit te
       meten?
   c) Hoe wordt dit gemeten?
2) P4. Ophalen ongebruikte hulpmiddelen
   a) Hoe wordt bepaald of een hulpmiddel wel of niet gebruikt wordt?
   b) Hoeveel hulpmiddelen zijn er in 2023 en 2024 opgehaald?
   c) Hoeveel hulpmiddelen zijn er in 2023 en 2024 niet opgehaald, terwijl deze niet
       gebruikt worden?
3) P4: Wat wordt bedoeld met een groot deel van de persoonlijke begeleiding
   voorliggend aan te bieden?
4) P10: pagina 10: Er wordt geadviseerd om ‘inwoners’ te belonen als zij zich
   inzetten voor de samenleving. Aan welke nieuwe vormen van belonen wordt hier
   gedacht?
5) P10: Er wordt ook gesuggereerd dat inwoners direct bij ieder probleem de
   gemeente bellen. Hoe is dat geconstateerd? Want de ervaring leert dat inwoners
   juist vaak te laat bij de gemeente aankloppen. Daarom zetten we veel in op
   vroegsignalering zodat we tijdig kunnen interveniëren.
6) P11. Hier wordt een totaal netto last gepresenteerd van ruim 150 miljoen voor de
   komende jaren. In de programmabegroting 2025 is een bruto last gepresenteerd
   van ook ruim 150 miljoen, maar een netto last van ruim 120 miljoen (p33
   programmabegroting). Als derde wordt op pagina 15 van het rapport een
   begroting van minder dan 80 miljoen gepresenteerd. Hoe vergelijken deze cijfers
   zich tot elkaar?
7) P11. In de afgelopen jaren is regelmatig aangegeven dat het rijk te weinig geld
   beschikbaar stelt voor het sociale domein (zie b.v. Pijnlijke keuzes in jeugdzorg
   niet uitgesloten - Gemeente Gouda en Programmabegroting 2025-2028 -
   Gemeente Gouda). Uit de grafiek lijkt echter dat het totale budget wel toereikend
   is. Graag een nadere duiding hierop.
8) P18. In eerdere uitingen van het college is steeds gezegd dat gemeente maar
   voor een klein deel invloed heeft op de toegang tot WMO en jeugdhulp. Uit de
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>    grafiek op deze pagina blijkt dat die invloed veel groter is. Graag een toelichting
    op dit verschil.
9) Par 4.1.1. Hier wordt gesproken van externe verwijzers met nadruk op GI's.
    a) In de tekst staat dat GI's voor 2 miljoen doorverwijzen. Later wordt een bedrag
        van ruim 14 miljoen genoemd. Is die 2 miljoen onderdeel van die 14 miljoen?
    b) Er wordt verwacht dat er 3% besparing wordt gerealiseerd. Is dit gelijkelijk
        over de GI-verwijzingen en niet-GI-verwijzingen verdeeld?
    c) Wat is de verwachting van besparing over de GI-verwijzingen specifiek?
    d) Welke afspraken tussen gemeenten en GI's zijn nodig om te zorgen dat door
        deze bezuinigingen er toch gewerkt wordt aan de huidige problemen in het
        gedwongen kader van de jeugdzorg en te voorkomen dat er geen nieuwe
        problemen ontstaan?
10) P20: Er wordt voorgesteld om meer regionaal te doen. Er staat: “De maatregel
    vraagt om het ontwikkelen van een gezamenlijke visie op de jeugdzorg, de
    afbakening hiervan, en een gezamenlijk zicht op het aanbod dat het meest
    passend is.” Gaat deze maatregel en de andere maatregelen de eigen toegang
    van de gemeente beïnvloeden? Raken we daardoor onze eigen toegang (deels)
    kwijt?
11) P21. "Aanbieders zijn niet altijd in staat om zorg (al dan niet tussentijds) af te
    schalen". Waarom niet?
12) P21. "De indruk is dat er bij aanvang van een jeugdzorgtraject doorgaans relatief
    gemakkelijk specialistische zorg geïndiceerd wordt, waar voor een deel van de
    gevallen basiszorg zou kunnen volstaan"
    a) Wiens indruk is dat? De gemeente, Berenschot, de zorgaanbieders, de
        clienten?
    b) Wat is er de afgelopen jaren met deze "indruk" gedaan?
13) P21. "de inzet van casemanagement waarvoor het college van de gemeente
    Gouda in december 2023 akkoord heeft gegeven voor een pilot". Is er al een
    eerste inzicht/tussenevaluatie waarin is onderzocht wat het effect van deze pilot
    is?
14) P21. Tijdig afschalen is vanaf 2014 steeds onderdeel van het beleid geweest.
    Wat is er veranderd waardoor onderzoekers tot de conclusie komen dat het vanaf
    nu wel gaat lukken?
15) P22. Er staat “de gemeente meer gaat sturen op doelrealisatie en mogelijk harder
    het gesprek aangaat.” Wat wordt bedoeld met harder het gesprek aangaan?
16) P23. "vraagt versteviging van de relatie met het onderwijs en om gezamenlijk
    aan een visie te werken over wat tot de verantwoordelijkheid van het (primair en
    voortgezet) onderwijs behoort en wat tot de jeugdzorg". Welke acties zijn hier in
    het verleden al op ingezet en welke resultaten heeft dit gebracht?
17) Par 4.2. Voor welke van de genoemde besparingsmaatregelen is een aanpassing
    van het huidige beleid nodig? Of is dit allemaal uitvoering binnen bestaande
    kaders?
18) P29: We hebben in de afgelopen jaren de toegang via het sociaal team terug
    naar het loket bij de gemeente gebracht. Gaan we dit nu weer omdraaien?
19) P30 "De gemeente heeft het voornemen om in 2025 opnieuw een ophaalactie te
    organiseren." Wanneer was de laatste ophaalactie. Wat was daarvan het
    resultaat?
20) P33 “Schaarste aan tijd dwingt medewerkers om andere keuzes te maken”.
    Wordt hiermee bedoeld dat de beschikbare capaciteit bepalend gaat zijn of
    iemand zorg krijgt?
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>21) P34. Voor welke van de genoemde besparingsmaatregelen is een aanpassing
     van het huidige beleid nodig? Of is dit allemaal uitvoering binnen bestaande
     kaders?
22) Hoofdstuk 6. In eerdere hoofdstukken (Jeugd en WMO) zijn met name
     maatregelen gekozen vanuit efficiëntie en doelmatigheid. In dit hoofdstuk wordt
     vooral gesproken over versobering. Zijn er binnen binnen het kader van de
     Participatiewet ook efficiëntie en doelmatigheidsmaatregelen onderzocht? Zo ja,
     wat is daar dan uitgekomen? Zo nee, waarom niet?
23) Hoofdstuk 7. Sociale basis is in de regel vrij toegankelijk, zonder indicatie of
     beschikking vooraf.
     a) Is er onderzoek gedaan in overlap van doelgroep, i.e. mensen die een
         indicatie voor maatwerk hebben en daarnaast ook gebruik maken van sociale
         basis? Zo ja, wat is daar dan uitgekomen? Zo nee, waarom niet?
     b) De wijze van financiering (subsidiering) maakt dat er een zekere maximale
         capaciteit aan algemeen toegankelijke voorzieningen zal zijn. Zijn er indicaties
         dat er voor voorzieningen wachtlijsten zijn?
Antwoord:
1a: Hiermee wordt bedoeld: het beperken van de beschikbaarheid en/of bereikbaarheid van
vrij toegankelijke formele en informele activiteiten en voorzieningen gericht op het elkaar
ontmoeten en ondersteunen, ontplooien en ontspannen zodat mensen kunnen samenleven
en meedoen.
1b: Op Gouda in Cijfers zijn diverse vragen opgenomen die meten wat de bekendheid en
tevredenheid van inwoners is met over de activiteiten en voorzieningen in de sociale basis.
Bijvoorbeeld de bekendheid met buurthuizen of de tevredenheid voorzieningen voor
jongeren en ouderen waar zonder indicatie gebruik van kan worden gemaakt.
1c: Zie antwoord op vraag 1b. Deze indicatoren zijn te vinden op Gouda in Cijfers.
2a: De aanpak voor het beoordelen van het gebruik van scootmobielen wordt momenteel
uitgewerkt. Voor de andere hulpmiddelen moet de aanpak nog ontwikkeld worden.
2b In 2023 zijn 421 hulpmiddelen ingenomen, in 2024 zijn 349 hulpmiddelen ingenomen. Dit
betreffen hulpmiddelen die ingenomen zijn zonder de specifieke reden te weten van de
innames.
2c: het is onbekend hoeveel hulpmiddelen in 2023 en 2024 niet zijn opgehaald, terwijl deze
niet gebruikt worden.
3. Nu worden er indicaties afgegeven voor lichte begeleiding vanuit de Jeugdwet en de Wmo.
Het gaat dan bijvoorbeeld om begeleiding bij het structureren van de dag of het doen van de
administratie. Het voorstel vanuit het onderzoek is om deze vormen van lichte begeleiding
aan te bieden in de sociale basis. Dat betekent dat er voor deze vormen van hulp geen
indicatie van de gemeente nodig is.
4. Op pagina 10 gaat het niet over een vorm van belonen. Berenschot doet de aanbeveling
om inwoners op een andere manier te benaderen. Onderdeel hiervan is om inwoners te
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>vragen iets terug te doen voor de ondersteuning die zij ontvangen van de gemeente,
bijvoorbeeld door zich in te zetten voor een ander binnen hun eigen mogelijkheden.
5. Het college ziet dat de afgelopen jaren met name voor jeugdzorg het beroep op lichte
ondersteuning sterk is toegenomen. De drempel om voor hulp aan te kloppen bij de
gemeente is dus lager dan voorheen.
6. In de grafiek op pagina 11 zijn de inkomsten BUIG buiten beschouwing gelaten. Dit
verklaart het verschil tussen de 150 miljoen en ruim 120 miljoen.
De prognose (de 80 miljoen) is gericht geweest op die onderdelen waarvan een herijking van
de prognose nodig was. Het gaat hier dus niet zozeer om het totaalbedrag maar vooral om
de verschillen tussen de begroting en de nieuwe prognose voor deze onderdelen.
7. In de grafiek op pagina 11 is voor de jaren 2025-2028 de programmabegroting 2025 als
uitgangspunt genomen voor de lasten in de vier clusters.
In de geactualiseerde prognose (paragraaf 3.2) zijn de meest actuele ontwikkelingen
meegenomen. Voor de clusters Jeugd, Wmo en Werk & Inkomen zijn de prognoses herijkt.
Op basis hiervan zijn de geprognosticeerde kosten in 2025 zo’n € 4,5 miljoen hoger dan
begroot. Voor de jaren 2026-2028 wijkt de prognose circa € 3,5 miljoen af ten opzichte van
de begroting.
8. In deze grafiek is de mate van beïnvloeding op de zorgkosten ingeschat per taakveld van
de begroting. Voor de Wmo en de jeugdzorg is een onderscheid gemaakt tussen complexe
(beperkt beïnvloedbaar) en minder complexe casuistiek (wel beïnvloedbaar). De ruimte om
te sturen op de kosten van complexe casuistiek wordt minder groot geacht. Echter, ook de
kosten voor minder complexe zorgvormen zijn moeilijk beïnvloedbaar omdat de wetgever
hiervoor onvoldoende handvatten heeft geboden.
9.
a. Berenschot heeft in het rapport aangegeven dat er voor € 2 miljoen is doorverwezen naar
jeugdzorg door de GI. Dit bedrag klopt niet, in 2023 betrof dit € 8,5 miljoen. Berenschot heeft
aangegeven dat er met name bespaard kan worden op de producten jeugdzorg met verblijf
en behandeling GGZ. De totale kosten voor deze zorgproducten bedroegen in 2023 € 14
miljoen.
b. Deze besparing is berekend over de producten jeugdzorg met verblijf en behandeling
GGZ over alle verwijzers (dus gemeente, jeugdartsen, huisartsen, rechters en GI)
c. Dat is niet doorberekend, maar de maatregel is met name gericht op de GI.
d. Er wordt breder gekeken dan alleen de gestelde indicaties door de GI. Het gaat ook over
een verbeterde samenwerking met GI het gaat ook over op casus niveau meedenken met
elkaar en elkaars expertise benutten.
10. Nee, deze maatregel versterkt juist de voorgestelde maatregelen en vergroot onze grip
op de toegang tot zorg, uitgaven en indicaties. Door regionaal samen te werken en een
gezamenlijke visie te ontwikkelen, blijft de eigen toegang van de gemeente intact en komen
de externe verwijzers beter in lijn met de werkwijze van onze eigen toegang.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>11. Zorgaanbieders doen hun best om aan de doelen van de cliënt te werken en hen te
ondersteunen bij hun hulpvragen. Het kan echter soms lastig zijn voor een zorgaanbieder om
objectief te beoordelen of er wel of niet kan worden afgeschaald. Er kunnen bijvoorbeeld
tegengestelde belangen spelen, zoals wanneer een zorgaanbieder een gespecialiseerde
medewerker voor een bepaalde periode aan een cliënt heeft toegewezen. Als deze zorg
tussentijds wordt afgeschaald, kan dit tijdelijk leiden tot minder werk voor de medewerker.
12. De indruk komt zowel vanuit de gemeente als van cliënten.
Het komt voor dat verwijzers een 'open' indicatie naar een aanbieder afgeven, waardoor
deze zelf het zorgproduct kan bepalen. Dit kan in sommige gevallen leiden tot het inzetten
van specialistische zorg, terwijl basiszorg voldoende zou kunnen zijn.
Wanneer er sprake is van regelmatige signalen over een zorgaanbieder die mogelijk meer
specialistische zorg inzet dan nodig is, worden deze teruggekoppeld aan de GRJW voor
bespreking tijdens contractmanagementgesprekken.
De gemeente kan niet bij iedere cliënt ingrijpen, maar met de maatregelen uit het
maatregelenpakket proberen we samen met verwijzers en gezinnen kritischer naar de
zorginzet te kijken en deze doelmatiger te maken. Het is belangrijk te benadrukken dat in
sommige gevallen zwaardere zorg wel degelijk noodzakelijk kan zijn.
13. Casemanagement is een pilot van 2 jaar. De pilot is gestart in maart 2024. Momenteel
vindt de tussenevaluatie plaats. De resultaten van casemanagement zijn op dit moment nog
niet bekend.
14. Vanaf de decentralisaties zijn voortdurend maatregelen genomen om meer grip te krijgen
op de indicaties. Kort na de decentralisaties werden er vooral indicaties gesteld door externe
verwijzers. Met de start van de integrale uitvoeringsorganisatie zijn belangrijke stappen gezet
om meer regie te krijgen op de indicatiestelling. Ook in de afgelopen jaren is hierop verder
ingezet met bijvoorbeeld de samenwerking met de huisartsen en de start van
casemanagement. De nu voorgestelde maatregelen zijn hier een verdere verdieping van.
Voor het sturen op indicaties is voldoende tijd nodig bij de consulenten. Vanaf maart 2024 is
de pilot casemanagement voor jeugd en Wmo gestart. Hierin wordt gestuurd op de
rechtmatigheid en doelmatigheid van de ingezette zorg. Daarnaast is er voor zowel
jeugdzorg als Wmo een maatregel opgenomen om een groter deel van de zorg indicatieloos
te maken. Dit betekent dat er voor de consulenten meer tijd overblijft om te sturen op de
lopende indicaties.
15. Met "harder het gesprek aangaan" wordt bedoeld dat de gemeente actiever en kritischer
het gesprek aangaat wanneer zorg niet de gewenste effecten oplevert, ook al hebben de
cliënten en/of betrokkenen andere wensen. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat er besloten
wordt om de zorg niet langer te indiceren en er gekeken wordt naar een ander aanbod,
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>omdat deze niet passend is of niet de beoogde resultaten behaalt. Het doel is om de zorg
effectiever en meer doelgericht in te zetten.
16. Er is gewerkt aan deskundigheidsbevordering van jeugdconsulenten.
Huiswerkbegeleiding en diagnostiek (bijvoorbeeld IQ onderzoek) gericht op educatieve
doelen worden niet geïndiceerd. In het geval van jeugdhulp in relatie tot het onderwijs, wordt
aan de hand van de doelen bepaald of het onderwijs of de gemeente verantwoordelijk is.
Jeugdconsulenten kunnen bij casuïstiek in het ‘grijze gebied’ juridische ondersteuning krijgen
door gebruik te maken van de kennisbank en juridische kennis (helpdesk) van Schulinck. Tot
slot helpt de inzet van jeugdconsulenten bij de huisarts in het voorkomen dat scholen
verwijzen naar huisartsen om via die route ondersteuning gefinancierd te krijgen.
17. De voorgestelde maatregelen passen allemaal binnen de huidige kaders zoals de raad
die heeft meegegeven in de nota Sociaal Domein en het addendum. Wel is het zo dat voor
bijvoorbeeld de afbakening van de jeugdzorg de Verordening maatschappelijke
ondersteuning en jeugdhulp Gouda 2023 moet worden aangepast. Ook moet verder worden
uitgezocht hoe sommige maatregelen zich verhouden tot de regionale inkoopkaders.
18. Nee. De toegang tot maatwerkvoorzieningen blijft belegd bij de gemeente. Wel wordt een
groter deel van de ondersteuning indicatieloos gemaakt.
19. De laatste ophaalactie betrof een onderzoek naar het gebruik van scootmobielen. Deze
heeft plaatsgevonden in 2014. Destijds zijn 113 Wmo cliënten met een scootmobiel
onderzocht. Er zijn 11 scootmobielen ingeleverd naar aanleiding van dit onderzoek.
Daarnaast wordt bij elke melding van een inwoner voor een Wmo voorziening de situatie
breed in kaart gebracht waardoor het ook mogelijk is om tussentijds voorzieningen die niet
gebruikt werden, in te nemen.
20. Schaarste aan tijd dwingt medewerkers om efficiënter ondersteuning aan te bieden,
eerder af te schalen en creatiever om te gaan met de inzet van bijvoorbeeld het netwerk.
Inwoners zullen ondersteuning blijven krijgen indien dat noodzakelijk is.
21. De voorgestelde maatregelen passen binnen de huidige kaders zoals de raad die heeft
meegegeven in de nota Sociaal Domein en het addendum. Wel is het zo dat voor
bijvoorbeeld de afbakening van de jeugdzorg de Verordening maatschappelijke
ondersteuning en jeugdhulp Gouda 2023 moet worden aangepast. Ook moet verder worden
uitgezocht hoe sommige maatregelen zich verhouden tot de regionale inkoopkaders.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>22. Binnen het domein van de Participatiewet is in het proces met Berenschot geconstateerd
dat bij de open einde regelingen (bijstandsuitkeringen, inzet van loonkostensubsidies, inzet
Wsw en beschut werken plekken) geen besparingen te realiseren zijn. Arbeidsparticipatie
(re-integratievoorzieningen) wordt efficiënt en effectief ingezet, ook daar valt nauwelijks te
besparen. Mede gezien de veranderende samenstelling van de doelgroep.
Blijft over maatregelen die liggen op het gebied van minimabeleid, aanpak armoede en
schulden. De mogelijke maatregelen hier zijn hoofdzakelijk politieke keuzes, die de meest
kwetsbare inwoners treffen en raken aan de sociale basis (welke gemeente wil Gouda zijn?).
23.
a. Nee, hier is geen onderzoek naar gedaan. De verwachting is dat dit veel voorkomt, omdat
er in het onderzoek van de consulenten altijd eerst gekeken wordt of de hulpvraag (deels) in
de sociale basis opgelost kan worden.
b. Voor het sociaal team is op dit moment de wachttijd na aanmelding voor een volwassen
inwoner twee weken tot de begeleiding start. Dit is de normale werkwijze. Wel is er
momenteel voor hulpvragen rondom jeugdigen en vragen voor de basis jeugd GGZ bij het
sociaal team een wachtlijst. Deze wachttijd voor ondersteuning door een sociaal werker ligt
nu op drie maanden. Urgente vragen worden direct opgepakt. De wachttijd is een gevolg van
de extra inzet vanuit het sociaal team op de scholen en bij de huisartsen. In de lijn der
verwachting leidt dit namelijk tot een stijging van hulpvragen. Gelukkig ziet het sociaal team
dat ze daadwerkelijk vele vragen in de sociale basis kunnen beantwoorden en zonder
indicatie ondersteuning kunnen bieden. Waar mogelijk wordt de jeugdige doorgeleid naar
ander aanbod in de sociale basis. De verwachting is dat de wachttijd voor jeugdigen op korte
termijn terugloopt naar zes weken door het uitbreiden van collectief aanbod. Het uiteindelijk
doel is om ook de wachttijd terug te brengen naar de normale werkwijze, namelijk tussen de
2 en 4 weken.
Tot slot dient hierbij te worden opgemerkt dat aan de verplaatsing van geïndiceerde zorg
naar de sociale basis ook een verschuiving van middelen verbonden is. Dit is meegenomen
in de berekening van de besparingen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>