<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Transect-rapport 957
Noorden, Noordse Dorpsweg 12B
Gemeente Nieuwkoop
Archeologisch Bureauonderzoek (BO) en
Inventariserend Veldonderzoek (IVO; verkennende
fase)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>transect: archeologie, erfgoed, ruimte

</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Auteur                                         Drs. M. Langeveld
Versie                                         Conceptversie
Projectcode                                    16050032
Datum                                          13-06-2016
Opdrachtgever                                  Buro SRO
                                               ’t Goylaan 11
                                               3525 AA Utrecht
Uitvoerder                                     Transect
                                               Australiëlaan 5-a
                                               3526 AB Utrecht
Onderzoeksmelding                              4003662100
Bevoegde overheid                              Gemeente Nieuwkoop
Beheer documentatie                            Transect, Utrecht
  Autorisatie
  Naam                           Datum                         Paraaf
  Drs. A. Hakvoort               16-06-2016
  (KNA senior prospector)
ISSN: 2211-7067
© Transect, Utrecht
Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk,
fotokopie of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgevers.
Transect aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van
de adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                       Australiëlaan 5-a        T: 030-7620705
                                                       3526 AB Utrecht          F: 030-7620706
                                                                                E: informatie@transect.nl
Samenvatting
In opdracht van Buro SRO heeft Transect in juni 2016 een archeologisch bureauonderzoek en
booronderzoek uitgevoerd voor een bouwkavel aan de Noordse Dorpsweg 12B in Noorden (gemeente
Nieuwkoop). De aanleiding van het onderzoek is de nieuwbouw van een woning. In het kader van deze
herontwikkeling is ten behoeve van de aanvraag van een wijziging bestemmingsplan een archeologisch
vooronderzoek noodzakelijk. Er zullen namelijk graafwerkzaamheden in het plangebied plaatsvinden,
die schade aan het archeologische bodemarchief kunnen toebrengen.
Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied in een veengebied ligt dat vanaf de Late
Middeleeuwen is ontgonnen. Het plangebied bevindt zich volgens de Cultuurhistorische
Hoofdstructuur in een zone van lage archeologische waarde.
Het plangebied bevindt zich vermoedelijk aan een ontginningsas met een veenrestdijk. Het plangebied
lijkt zich echter buiten het van oudsher bebouwde gebied te bevinden ( huidige dorpskern).
De bestudering van het beschikbare kaartmateriaal heeft uitgewezen dat er geen bewoning vanaf de
19e eeuw verwacht wordt. Voor oudere resten uit de Nieuwe Tijd is dit onduidelijk.
Tijdens het verkennend booronderzoek zijn geen ophogingslagen aangetroffen die wijzen op
bebouwing van het plangebied in de Late Middeleeuwen of Nieuwe Tijd. Dit met uitzondering van
enige bebouwing in het westen van het plangebied in de jaren ’70 van de 20 e eeuw.
Geconcludeerd kan worden dat de archeologische verwachting voor het plangebied laag is en dat er
geen bezwaren zijn tegen de voorgenomen werkzaamheden.
Advies
Uit het veldonderzoek is gebleken dat de archeologische verwachting voor het plangebied laag is en er
geen bezwaren zijn tegen de voorgenomen ontwikkeling van het plangebied. Transect adviseert dan
ook om het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen werkzaamheden.
Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Nieuwkoop, om op basis van dit advies een
selectiebesluit te nemen
Kanttekening
Onderhavig onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke methoden
en inzichten en is erop gericht om de kans op het onverwacht aantreffen dan wel het ongezien
vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen.
Aangezien het onderzoek is uitgevoerd door middel van een steekproef kan echter de aan- of
afwezigheid van eventuele archeologische resten niet gegarandeerd worden. Wanneer bij
graafwerkzaamheden toch onverhoopt waardevolle resten worden aangetroffen, dienen deze
conform de Monumentenwet 1988 bij de gemeente Nieuwkoop te worden gemeld.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Inhoud
Samenvatting                                                                              1
Inhoud      1
1.          Aanleiding                                                                    4
2.          Aard en doel van het archeologisch onderzoek                                  5
3.          Afbakening van het plan- en onderzoeksgebied                                  6
4.          Consequenties toekomstig gebruik                                              7
5.          Beleidskader                                                                  8
6.          Landschap, geologie en bodem                                                  9
7.          Historische situatie, huidig gebruik en bodemverstoringen                    11
8.          Bekende archeologische waarden en onderzoeken                                13
9.          Gespecificeerde archeologische verwachting                                   14
10.         Resultaten veldonderzoek                                                     15
11.         Conclusie en Advies                                                          16
12.         Geraadpleegde bronnen                                                        17
Bijlage 1.  Overzicht van geologische (chronostratigrafische) en archeologische periodes 18
Bijlage 2.  Archeologische periode-indeling voor Nederland (conform ABR)                 19
Bijlage 3.  Geomorfologische kaart                                                       20
Bijlage 4.  Actueel Hoogtebestand Nederland(AHN)                                         21
Bijlage 5.  Bodemkaart                                                                   22
Bijlage 6.  Topografische kaart 1815                                                     23
Bijlage 7.  Topografische kaart 1925                                                     24
Bijlage 8.  Topografische kaart 1976                                                     25
Bijlage 9.  Archeologische waarden                                                       26
Bijlage 10. Boorpuntenkaart                                                              27
Bijlage 11. Boorstaten                                                                   28
Bijlage 12. Foto’s                                                                       29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>  1. Aanleiding
In opdracht van Buro SRO heeft Transect in juni 2016 een archeologisch bureau-onderzoek en
verkennend booronderzoek uitgevoerd voor een bouwkavel aan Noordse Dorpsweg 128 te Noorden
(gemeente Nieuwkoop). In het kader van deze ontwikkeling is ten behoeve van de wijziging in het
bestemmingsplan een archeologisch vooronderzoek noodzakelijk. Er zullen namelijk
graafwerkzaamheden in het plangebied plaatsvinden, die schade aan het archeologische
bodemarchief kunnen toebrengen.
Het onderzoek is uitgevoerd in overeenstemming met de eisen van de Kwaliteitsnorm Nederlandse
Archeologie (KNA), versie 3.3.
                        Figuur 1. De locatie van het plangebied (in rood).
                                                                                                4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>  2. Aard en doel van het archeologisch onderzoek
Het archeologisch vooronderzoek bestaat uitsluitend uit een bureauonderzoek. Het doel van het
archeologisch bureauonderzoek is het specificeren van de archeologische verwachting, dat wil zeggen
het aan de hand van beschikbare en nieuwe informatie over de archeologie, cultuurhistorie,
geomorfologie, bodemkunde en grondgebruik, bepalen van de kans dat binnen het plangebied
archeologische resten kunnen voorkomen. Hiervoor is onder andere het centraal Archeologisch
Informatiesysteem (Archis) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) geraadpleegd, waarin
de Archeologische MonumentenKaart (AMK) en de Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden
(IKAW) zijn opgenomen. Aanvullende (cultuur)historische informatie is verkregen uit divers
voorhanden historisch kaartmateriaal. Om inzicht te krijgen in de opbouw en ontwikkeling van het
landschap zijn onder andere de bodemkaart en beschikbaar geologisch-geomorfologisch
kaartmateriaal geraadpleegd. Deze informatie is aangevuld met relevante informatie uit
achtergrondliteratuur.
Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen en waar mogelijk bijstellen van de
gespecificeerde archeologische verwachting. De verkennende fase van het inventariserend
veldonderzoek richt zich voornamelijk op de bodemopbouw en de mate van verstoring binnen het
plangebied. Op basis van deze gegevens kunnen kansrijke zones worden geselecteerd voor
vervolgonderzoek en kansarme zones worden gedeselecteerd.
Het resultaat van het archeologisch vooronderzoek is dit rapport met een conclusie omtrent het risico
dat eventueel aanwezige archeologische waarden in het plangebied worden verstoord als gevolg van
de voorgenomen plannen. Op basis van dit rapport neemt het bevoegd gezag een beslissing in het
kader van de vergunningverlening of planprocedure. Het rapport bevat waar mogelijk gegevens over
de – verwachte – aan- of afwezigheid, aard, omvang, ouderdom, gaafheid, conservering en (relatieve)
kwaliteit van archeologische waarden.
Het bureauonderzoek is uitgevoerd conform protocol 4002 van de Kwaliteitsnorm Nederlandse
Archeologie, versie 3.3 (KNA 3.3).
                                                                                                     5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>  3. Afbakening van het plan- en onderzoeksgebied
  Gemeente                                           Nieuwkoop
  Plaats                                             Noorden
  Toponiem                                           Noordse weg 128
  Kaartblad                                          31W
  Coördinaten (centrum)                              117.938 / 464.516
Binnen het archeologisch bureauonderzoek is onderscheid gemaakt in het plangebied en het
onderzoeksgebied. Het plangebied is het gebied waarin de geplande bodemingrepen zullen
plaatsvinden. Het onderzoeksgebied wordt bij het onderzoek betrokken om tot een beter inzicht te
komen in de archeologische, (cultuur)historische en bodemkundige situatie in het plangebied. Het
onderzoeksgebied beslaat het plangebied en het omringende gebied, binnen een straal van circa 1000
meter.
Het plangebied ligt op een strookvormig perceel, direct ten zuiden van het voormalige
glastuinbouwgebied Noordse Buurt in het Natura 2000-gebied. In totaal heeft het perceel een
oppervlakte van circa 2200 m2. Het areaal van het plangebied is 1665 m². De ligging is weergegeven in
figuur 1. Ten tijde van het onderzoek is het plangebied in gebruik als grasland.
                                                                                                     6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>  4. Consequenties toekomstig gebruik
  Kader                                             Wijziging bestemmingsplan
  Planvorming                                       Nieuwbouw woning
  Bodemverstorende werkzaamheden                    Graaf- en heiwerkzaamheden
Binnen de grenzen van het plangebied zal woningbouw plaatsvinden De exacte locatie van de
nieuwbouw is op dit moment nog onduidelijk evenals de beoogde funderingsdiepte, alsmede de
locatie en diepte van ondergrondse infrastructuur. Gezien de grondslag van het gebied (veen) is het
waarschijnlijk dat het gebouw onderheid zal worden.
                                                                                                    7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>    5. Beleidskader
    Onderzoekskader                              Wijziging bestemmingsplan
    Beleidskader                                 Bestemmingsplan
    Onderzoeksgrens                               -
  In 1992 heeft Nederland het Europees Verdrag inzake de bescherming van het archeologisch erfgoed
  ondertekend; ook wel het Verdrag van Malta of Valletta genoemd, naar het eiland en de plaats waar
  het is ondertekend. Het Verdrag is in 1998 geratificeerd en op 1 september 2007 via de Wet op de
  Archeologische Monumentenzorg (Wamz) geïmplementeerd. De Wamz is een wijzigingswet en omvat
  een wijziging van de Monumentenwet 1988, de Wet Milieubeheer en de Ontgrondingenwet. Vanuit de
  Wet ruimtelijke ordening (Wro) bestond al een verplichting om bij de voorbereiding van
  bestemmingsplannen alle ter zake doende belangen mee te wegen. Vanuit de Monumentenwet zijn
  gemeenten namelijk verplicht bij het opstellen of wijzigen van bestemmingsplannen rekening te
  houden met archeologie.
  Het archeologiebeleid van de gemeente Nieuwkoop is verwoord in de Erfgoedverordening 2010.
  Hierbij wordt gebruik gemaakt van de Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW) en de
  Cultuurhistorische Hoofdstructuur (CHS). Op beide kaarten bevindt het plangebied zich in een zone
  met een lage archeologische verwachting.
.
                                                                                                    8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>  6. Landschap, geologie en bodem
  Archeoregio                                           Westelijk veengebied
  Geologie                                              Formatie van Nieuwkoop
  Geomorfologie                                         Ontgonnen veenvlakte
  Bodem                                                 Vlierveengrond en koopveengrond
  Grondwater                                            GWT II
Landschapsgenese
Noorden – en daarmee het plangebied – maakt deel uit van het Hollands veen- en kleigebied, ook wel
het westelijk veengebied genoemd (Berendsen 2005). Het ontstaan van dit landschap voert terug tot
het einde van de laatste IJstijd, circa 10.000 jaar geleden. Het landschap bestond toen uit een reliëfrijk
dekzandlandschap bestaande uit zandruggen, -koppen en -vlaktes. Dit reliëf is ontstaan als gevolg van
grootschalige zandverstuivingen gedurende de laatste ijstijd, met name tussen 55.000 tot 15.000 jaar
geleden. Door de verstuivingen werd over grote gebieden dekzand afgezet, dat geologisch gezien
wordt gerekend tot de Formatie van Boxtel (De Mulder e.a. 2003). Aan het begin van het huidige
geologische tijdvak, het Holoceen (10.000 jaar geleden tot heden), trad een sterke klimaatsverbetering
op, waardoor de gemiddelde jaartemperaturen begonnen te stijgen. Dit leidde tot een grootschalige
afsmelting van het landijs, waarbij de vrijgekomen hoeveelheid smeltwater zorgde voor een sterke
zeespiegelstijging. Met de stijging van de zeespiegel steeg in Nederland ook het grondwater, dat als
het ware landinwaarts werd ‘opgestuwd’. Hierdoor kon het dekzandlandschap geleidelijk verdrinken.
Er ontstonden zoetwatermeren en moerassen, waarin op grote schaal veenvorming optrad (Basisveen
Laagpakket, De Mulder e.a. 2003, Stouthamer e.a. 2015).
Gedurende het Atlanticum en het Vroeg Subboreaal (grofweg gelijk te stellen met het Laat-
Mesolithicum tot en met het Midden-Neolithicum), steeg de zee steeds verder en drong daarbij het
achterland binnen. Ten westen van Vinkeveen ontstond een soort lagune die in uiterlijk vergelijkbaar
was met de huidige Waddenzee. Ter plaatse van het plangebied ging de veenvorming onverminderd
door, maar doordat het gebied gelegen was in de randzone van deze lagune, ontstonden onder
invloed van het hoge tij kreken. Langs deze kreken konden kleine, relatief hoger gelegen oeverwallen
tot ontwikkeling komen, die hoofdzakelijk bestonden uit zandige klei (Eilander e.a. 1970). Deze oevers
vormden vermoedelijk toen aantrekkelijke locaties voor bewoning, aangezien in het westelijk
veengebied sporen van nederzettingen uit het Neolithicum op deze oeverafzettingen zijn gevonden
(Blijdenstijn 2005). Na het Subboreaal (grofweg vanaf het Midden-Neolithicum) zwakte de stijging van
de zeespiegel af, waardoor zich voor de kust strandwallen vormden. Deze strandwallen beschermden
het achterland tegen overstromingen vanuit zee, waardoor een relatief rustig en vochtig milieu kon
ontstaan. De aanhoudende stijging van het grondwater zorgde daarbij opnieuw voor uitgebreide
vorming van veen, dat geologisch gezien tot het Hollandveen Laagpakket wordt gerekend (De Mulder
e.a. 2003). Het veengebied werd daarbij doorsneden door kleine veenstroompjes als de Oude Waver,
de Amstel, de Kromme Mijdrecht en de Oude Aase en ondervond tot aan de Middeleeuwen toe weinig
landschappelijke verandering. De veenstromen verlegden zich niet zoals de kreken en rivieren, wat tot
gevolg had dat hier geen oeverwallen en kreekruggen ontstonden.
                                                                                                          9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Geomorfologie
Op de geomorfologische kaart ligt het plangebied in een ontgonnen veenvlakte met petgaten (codes
2M47, bijlage 3). Ten noorden van het plangebied bevindt zich een ontgonnen veenvlakte, al dan niet
met klei en of zand in de ondergrond (2M46).
Op het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN; bijlage 4) zijn ter hoogte van het plangebied en
directe omgeving, geen opvallende reliëfverschillen aan het maaiveld te zien die kunnen wijzen op
verlande kreekruggen of archeologisch relevante gebiedselementen als terpen of verhoogde
ontginningslinten. In het uiterste westen van het plangebied is een anomalie in het beeld waar te
nemen die kan worden gerelateerd aan de bebouwing die daar in de jaren ’70 heeft gestaan (zie
hoofdstuk 7). Met uitzondering hiervan zijn geen aanwijzingen voor hoogteverschillen aan het
maaiveld waar te nemen, die op afgraving of ontgronding in het gebied wijzen.
Bodem en grondwater
Volgens de bodemkaart (bijlage 5) zijn binnen het plangebied vlierveengronden en koopveengronden
te verwachten. Vlierveengronden zijn ontwaterde (hoog)veengronden. Koopveengronden zijn
gekenmerkt door een 15 tot 50 cm dikke kleiige, moerige eerdlaag. Deze eerdlaag is bij de ontginning
van het gebied vanaf de Late Middeleeuwen ontstaan.
Een grondwatertrap van II betekent dat de gemiddeld hoogste grondwaterstand ondieper dan 40 cm –
Mv ligt en de gemiddeld laagste grondwaterstand tussen 50 en 80 cm –mv ligt. Onder deze
omstandigheden blijven archeologische resten goed bewaard.
                                                                                                   10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>  7. Historische situatie, huidig gebruik en bodemverstoringen
  Historische bebouwing                              Nee
  Historisch gebruik                                 Weiland
  Huidig gebruik                                     Weiland
  Bodemverstoringen                                  Onbekend
Bewoningsgeschiedenis en historische situatie
De ontwikkeling van het plangebied is nauw verbonden met de ontginningsgeschiedenis van het
veengebied rondom Noorden. Tot aan het begin van de Middeleeuwen was het gebied nauwelijks
bewoonbaar en lag ter plaatse van Noorden en Nieuwkoop een omvangrijk veenmoeras. Alleen langs
de oevers van enkele veenrivieren was bewoning mogelijk (Blijdenstijn 2005).
Tussen de 11e en 13e eeuw ging de ontginning van het gebied definitief van start. De ontginning moest
zo vlot en spoedig mogelijk verlopen, omdat de voedselbehoefte groot was en een claim van de Graaf
van Holland op het gebied voorkomen moest worden. De ontginning begon aan de randen van het
gebied, vanaf de oeverwallen van de bestaande rivieren. Vanaf de ontginningsbasis wordt het
achterland verdeeld in langgerekte percelen (circa 110 m breed en 1250 m diep). De percelen worden
door kavelsloten van elkaar gescheiden. Aan de achterzijde van de percelen wordt een zogenaamde
achterkade aangelegd, die veelal bestaat uit een wetering en/of een veendijk (Berendsen 2005). In rap
tempo werden de gebieden ontgonnen en in gebruik genomen. Ter afwatering werden zogenaamde
zuwes - brede afwateringssloten - aangelegd naar dit middelpunt toe met daaromheen ringvormige
ontginningskades. De aanleg ervan gebeurde niet gelijktijdig, hetgeen in de onderlinge “verspringing”
van de bebouwingsassen goed te zien is. Op de kruising van de kades met een zuwe werden vaak
kerken gesticht.
Door de ontwatering van het gebied ten behoeve van de ontginning trad er een voortdurende
inklinking van de bodem op, waardoor door de daling van het maaiveld het gebied sterk begon te
vernatten. Waterbeheersing werd daardoor belangrijk vanaf de 14e eeuw, evenals de aanleg van
betere vaarwegen als gevolg van een toenemende handel. Dit leidde in het gebied tot de aanleg van
verschillende kanalen en vaarten.
Door de groei van de steden nam aan het eind van de 16e eeuw de vraag naar turf sterk toe. Om aan
deze vraag te voldoen, werd in het omringende gebied op grote schaal turf gewonnen. Dit werd mede
mogelijk gemaakt door de uitvinding van de baggerbeugel, waarmee veen uit de kavelsloten werd
opgebaggerd. Het opgebaggerde veen werd op de kavels te drogen gelegd (legakkers). Door het
opbaggeren van veen werden de kavelsloten steeds breder en de kavels steeds smaller, waardoor
uiteindelijke grote waterpartijen ontstonden, die zich kenmerken door de aanwezigheid van lange,
smalle stroken van restveen.
Op bijlagen 6 tot en met 8 is het plangebied afgebeeld op topografische kaarten uit de periode 1815-
1976. Het perceel waarop het plangebied zich bevindt is vanaf deze periode nagenoeg ongewijzigd
gebleven. Tot de jaren ‘70 van de 20e eeuw is op geen van de kaarten bebouwing waar te nemen. De
genoemde bebouwing bevindt zich in het uiterste westen van het plangebied.
Bodemverstoringen
De aanwezigheid van bebouwing in het gebied kan zijn invloed hebben gehad op de mate van
intactheid van de bodem in het plangebied. De bebouwing in het westen van het plangebied heeft
                                                                                                    11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>mogelijk enige verstoring van de natuurlijke bodem tot gevolg gehad. Graafwerkzaamheden ten
behoeve van de aanleg van leidingen langs de Noordse Dorpsweg zullen op de geplande locaties voor
woningbouw niet van toepassing zijn. Tenslotte zijn mogelijk gedempte sloten te verwachten in de
ondergrond van het plangebied. Met de aanleg van de sloten kunnen eventueel aanwezige
archeologische resten zijn verdwenen. Voor wat betreft milieukundig onderzoek hebben er in het
verleden geen saneringen of ontgrondingen plaatsgevonden (www.bodemloket.nl).
                                                                                                 12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>  8. Bekende archeologische waarden en onderzoeken
  Wettelijk beschermd monument                       Nee
  AMK-terrein                                        Nee
  Archeologische waarnemingen                        Nee
De bekende archeologische waarden en de archeologische verwachting (in de buurt) van het
plangebied zijn weergegeven in bijlage 9. In het Archeologisch Informatiesysteem (Archis) van de
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) zijn geen archeologische waarden binnen het plangebied
geregistreerd.
Vondstmeldingen en waarnemingen
In Archis zijn geen vondstmeldingen en waarnemingen van het plangebied en het onderzoeksgebied
bekend.
Onderzoeken
In de omgeving van het plangebied zijn een aantal archeologische onderzoeken uitgevoerd. Het
betreft uitsluitend bureauonderzoeken.
Een van deze onderzoeken heeft plaatsgevonden in het kader van de herontwikkeling van de
boezemkade aan de Noordse Dorpsweg (onderzoeksmeldingsnummer 64279). Het huidige plangebied
maakt deel uit van het toenmalig onderzoeksgebied. De resultaten van dit onderzoek zij (nog) niet
ontsloten. Een ander onderzoek is uitgevoerd in 2006 en richt zich op archeologische waarden binnen
het plangebied Noordse Dorpsweg (onderzoeksmeldingsnummer 19475). Ook hier maakt het huidige
plangebied deel uit van het toenmalige onderzoeksgebied. Het onderzoek uit 2006 is uitgevoerd in het
kader van oeverherstel en oeverversterking. Hierin is de verwachting vermeld dat de Noordse
Dorpsweg een oude ontginningsas betreft. Hieronder een samenvatting van de belangrijkste
resultaten (Van Zijverden 2006): De dijk waarop de Noordse Dorpsweg is gelegen is vermoedelijk een
veenrestdijk. De bebouwing heeft zich van oudsher in de huidige dorpskern van Noordse Buurt en aan
de noordzijde van de Noordse Dorpsweg bevonden. De percelen aan de noordzijde van de weg zijn na
de vervening ingepolderd en zijn sterk geoxideerd. De verwachtingen voor dit gebied zijn om deze
reden laag. In de randzone, de zone tussen de sloot en de weg waarbinnen de huidige bebouwing zich
bevindt, is het mogelijk resten van Middeleeuwse bebouwing aan te treffen. In deze zone geldt dan
ook een hoge archeologische verwachting. De conservering van de percelen aan de zuidzijde, vanuit
het oogpunt van oxidatie, is goed. Met uitzondering van het gebied rondom de dorpskern lijkt deze
zone vrijwel niet bebouwd te zijn geweest. Deze percelen zijn vermoedelijk ontgonnen vanuit de
zuidelijker gelegen ontginningsas.
Uit genoemde onderzoeken blijkt dat er sprake is van een lage archeologische verwachting op het
aantreffen van archeologische waarden uit de perioden tot de late Middeleeuwen- Nieuwe Tijd. Dit
omdat het gebied pas vanaf de ontginningen in de 12 e eeuw bewoonbaar werd. Resten van bewoning
of landgebruik vanaf de Late Middeleeuwen en Nieuw Tijd binnen het plangebied zijn mogelijk, maar
mede gezien de agglomeratie van bebouwing ter hoogte van de huidige dorpskern, niet waarschijnlijk.
                                                                                                   13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>  9. Gespecificeerde archeologische verwachting
 Kans op archeologische waarden                     Laag
 Periode                                            Late Middeleeuwen-Nieuwe Tijd
 Complextypen                                       Huisplaatsen, landindeling
 Stratigrafische positie                            Vanaf het maaiveld
 Diepteligging                                      Aan het maaiveld
Aanwezigheid en dichtheid
Het ontstaan van de bewoning in het gebied is terug te voeren tot in de 12e eeuw, toen de polders zijn
ontgonnen. Pas vanaf toen werd het gebied bewoonbaar, aangezien het plangebied in de perioden
daarvóór een veenmoeras was en dus een lage archeologische verwachting heeft.
Voor wat betreft de periode Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd worden nederzettingsterreinen
(huisplaatsen op een ontginningslint) en sporen van landgebruik verwacht. Nederzettingsterreinen in
het veengebied kenmerken zich door de aanwezigheid van een ophooglaag of cultuurlaag. De
ophooglaag kan van aanzienlijke dikte zijn en is mede afhankelijk van de langdurigheid en/of
intensiteit van eventuele bewoning op die plek. Bewoning uit de Late Middeleeuwen zal naar
verwachting sporen van houtbouw in de bodem hebben achtergelaten, terwijl bebouwing in de
Nieuwe tijd vaak uit steen bestaat. In de ophooglaag kan archeologisch vondstmateriaal aangetroffen
worden, dat een indicatie geeft van de ouderdom van een laag. Het al dan niet aanwezig zijn van
vondstmateriaal is hier echter niet bepalend of er sprake is van de aan- of afwezigheid van
archeologische waarden. De opbouw en de mate van intactheid van de bodem (i.e. ophooglagen) is
hiervoor meer van belang. Sporen van landgebruik uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd zullen
zich juist kenmerken door de aanwezigheid van een opgebracht pakket toemaak of de aanwezigheid
van slootvullingen (gedempte greppels). Ook over de aanwezigheid van dit complextype kunnen
slechts uitspraken worden gedaan op basis van de opbouw en mate van intactheid van de ondergrond
in het plangebied.
                                                                                                    14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>  10. Resultaten veldonderzoek
Onderzoeksmethodiek
Het doel van het veldonderzoek is het toetsen van de archeologische verwachting uit het
bureauonderzoek. Het booronderzoek is ingestoken als een verkennend booronderzoek. Hiertoe zijn
in het plangebied in totaal vijf boringen gezet tot een diepte van maximaal 4 m –mv, om zo een goed
beeld van de ondergrond te krijgen. De boringen zijn verspreid over het perceel geplaatst
De locatie van de boringen is bepaald met behulp van GPS. De boringen zijn uitgevoerd met een
Edelmanboor met een diameter van 7 cm en een gutsboor met een diameter van 3 cm.
Van iedere boring is eerst de lithologie en lithogenese beschreven conform de Archeologische
Standaard Boorbeschrijvingsmethode (ASB; SIKB 2008). Na documentatie zijn de boorkernen
verbrokkeld en geïnspecteerd op archeologische indicatoren.
De resultaten van het booronderzoek zijn weergegeven in bijlagen 10 en 11.
Bodemopbouw
De bodemopbouw in het plangebied is uniform. Aan het maaiveld is een veraard veenpakket
aangetroffen dat soms ook zandbrokjes bevat. Alleen in de boringen in het westen van het plangebied
(boring 4 en 5) zijn resten baksteen aangetroffen. Dit hangt waarschijnlijk samen met de bebouwing
die in de jaren ’70 van de 20e eeuw hier is verrezen. Het pakket met veraard veen reikt tot maximaal
95 cm -mv. Mogelijk betreft het hier resten van de veenrestdijk. Hierna gaat het veen over in
onveraard veen, waarin riet-, zegge- en houtresten zijn waargenomen. Dit veenpakket is tot 3,4-3,6 m
–mv aangetroffen. Hieronder is tot 4 m -mv de top van het zeekleipakket aangeboord.
Consequenties archeologische verwachting
In het plangebied is een pakket aangetroffen, dat bestaat uit een veraarde veentop op onveraard
veen. Deze veraarde veentop bevat geen archeologische indicatoren en is maximaal 90 cm dik. De
veraarding is waarschijnlijk het gevolg van ontwatering. Er zijn binnen het plangebied geen
aanwijzingen aangetroffen voor ophooglagen die aan bewoning in de Late Middeleeuwen en Nieuwe
Tijd te relateren zijn. Dit met uitzondering van enige bebouwing in het westen van het plangebied.
De archeologische verwachting voor het plangebied voor bewoningssporen uit de Late Middeleeuwen
en Nieuwe Tijd is dan ook laag.
                                                                                                     15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>   11. Conclusie en Advies
Conclusie
Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied in een veengebied ligt dat vanaf de Late
Middeleeuwen is ontgonnen. Het plangebied bevindt zich volgens de Cultuurhistorische
Hoofdstructuur in een zone van lage archeologische waarde.
Het plangebied bevindt zich vermoedelijk aan een ontginningsas met een veenrestdijk. Het plangebied
lijkt zich echter buiten het van oudsher bebouwde gebied te bevinden ( huidige dorpskern).
De bestudering van het beschikbare kaartmateriaal heeft uitgewezen dat er geen bewoning vanaf de
19e eeuw verwacht wordt. Voor oudere resten uit de Nieuwe Tijd is dit onduidelijk.
Tijdens het verkennend booronderzoek zijn geen ophogingslagen aangetroffen die wijzen op
bebouwing van het plangebied in de Late Middeleeuwen of Nieuwe Tijd. Dit met uitzondering van
enige bebouwing in het westen van het plangebied in de jaren ’70 van de 20 e eeuw.
Geconcludeerd kan worden dat de archeologische verwachting voor het plangebied laag is en dat er
geen bezwaren zijn tegen de voorgenomen werkzaamheden.
Advies
Uit het veldonderzoek is gebleken dat de archeologische verwachting voor het plangebied laag is en er
geen bezwaren zijn tegen de voorgenomen ontwikkeling van het plangebied. Transect adviseert dan
ook om het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen werkzaamheden.
Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Nieuwkoop, om op basis van dit advies een
selectiebesluit te nemen
Kanttekening
Onderhavig onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke methoden
en inzichten en is erop gericht om de kans op het onverwacht aantreffen dan wel het ongezien
vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen.
Aangezien het onderzoek is uitgevoerd door middel van een steekproef kan echter de aan- of
afwezigheid van eventuele archeologische resten niet gegarandeerd worden. Wanneer bij
graafwerkzaamheden toch onverhoopt waardevolle resten worden aangetroffen, dienen deze
conform de Monumentenwet 1988 bij de gemeente Nieuwkoop te worden gemeld.
                                                                                                   16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>  12. Geraadpleegde bronnen
Archeologische kaarten en databestanden:
    Archeologische Monumenten Kaart (AMK), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort,
     2007.
    Archeologisch Informatie Systeem (Archis), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort,
     2015.
    www.pdok.nl
    www.ruimtelijkeplannen.nl
    www.bodemdata.nl
    www.bodemloket.nl
    easy.dans.knaw.nl
Literatuur:
Berendsen, H.J.A. De vorming van het land. Assen, 2005.
Berkel, G. van, en K. Samplonius. Nederlandse plaatsnamen, Herkomst en historie. Utrecht, 2006.
Blijdenstijn, R. Tasbare Tijd, Cultuurhistorische atlas van de provincie Utrecht. Amsterdam, 2005.
Eilander, D.A., J.L. Kloosterhuizen, en J.C. Pape. Toelichting op de Bodemkaart van Nederland. Blad 31,.
Wageningen: StiBoKa, 1970.
Mulder, E.F.J de., M.C. Geluk, I.L. Ritsema, W.E. Westerhof, en T.E. Wong. De ondergrond van
Nederland. Houten, 2003.
Stouthamer, E., K.M. Cohen, en W.Z. Hoek. De vorming van het Land. Utrecht: Perspectief Uitgevers,
2015.
Zijverden, W. van, Nieuwkoop Noordse Dorpsweg, een bureauonderzoek, ADC rapport 893,
Bunschoten, 2006
                                                                                                     17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Bijlage 1. Overzicht van geologische (chronostratigrafische) en archeologische periodes
                                                                                        18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Bijlage 2.     Archeologische periode-indeling voor Nederland (conform ABR)
 Periode              Deel-/subperiode       Van             Tot
 Nieuwe Tijd          Nieuwe Tijd C          1850 na Chr.    heden
                      Nieuwe Tijd B          1650 na Chr.    1850 na Chr.
                      Nieuwe Tijd A          1500 na Chr.    1650 na Chr.
 Middeleeuwen         Late Middeleeuwen B    1250 na Chr.    1500 na Chr.
                      Late Middeleeuwen A    1050 na Chr.    1250 na Chr.
                      Vroege Middeleeuwen D  900 na Chr.     1050 na Chr.
                      Vroege Middeleeuwen C  725 na Chr.     900 na Chr.
                      Vroege Middeleeuwen B  525 na Chr.     725 na Chr.
                      Vroege Middeleeuwen A  450 na Chr.     525 na Chr.
 Romeinse Tijd        Laat-Romeinse Tijd B   350 na Chr.     450 na Chr.
                      Laat-Romeinse Tijd A   270 na Chr.     350 na Chr.
                      Midden-Romeinse Tijd B 150 na Chr.     270 na Chr.
                      Midden-Romeinse Tijd A 70 na Chr.      150 na Chr.
                      Vroeg-Romeinse Tijd B  25 na Chr.      70 na Chr.
                      Vroeg-Romeinse Tijd A  12 voor Chr.    25 na Chr.
 IJzertijd            Late IJzertijd         250 voor Chr.   12 voor Chr.
                      Midden-IJzertijd       500 voor Chr.   250 voor Chr.
                      Vroege IJzertijd       800 voor Chr.   500 voor Chr.
 Bronstijd            Late Bronstijd         1100 voor Chr.  800 voor Chr.
                      Midden-Bronstijd B     1500 voor Chr.  1100 voor Chr.
                      Midden-Bronstijd A     1800 voor Chr.  1500 voor Chr.
                      Vroege Bronstijd       2000 voor Chr.  1800 voor Chr.
 Neolithicum          Laat-Neolithicum B     2450 voor Chr.  2000 voor Chr.
                      Laat-Neolithicum A     2850 voor Chr.  2450 voor Chr.
                      Midden-Neolithicum B   3400 voor Chr.  2850 voor Chr.
                      Midden-Neolithicum A   4200 voor Chr.  3400 voor Chr.
                      Vroeg-Neolithicum B    4900 voor Chr.  4200 voor Chr.
                      Vroeg-Neolithicum A    5300 voor Chr.  4900 voor Chr.
 Mesolithicum         Laat-Mesolithicum      6450 voor Chr.  4900 voor Chr.
                      Midden-Mesolithicum    7100 voor Chr.  6450 voor Chr.
                      Vroeg-Mesolithicum     8800 voor Chr.  7100 voor Chr.
 Paleolithicum        Laat-Paleolithicum B   18.000 BP       8.800 voor Chr.
                      Laat-Paleolithicum A   35.000 BP       18.000 BP
                      Midden-Paleolithicum   300.000 BP      35.000 BP
                      Vroeg-Paleolithicum    -               300.000 BP
                                                                             19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Bijlage 3. Geomorfologische kaart
                                  20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Bijlage 4. Actueel Hoogtebestand Nederland(AHN)
                                                21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Bijlage 5. Bodemkaart
                      22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Bijlage 6. Topografische kaart 1815
                                    23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Bijlage 7. Topografische kaart 1925
                                    24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Bijlage 8. Topografische kaart 1976
                                    25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Bijlage 9. Archeologische waarden
                                  26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Bijlage 10. Boorpuntenkaart
                            27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Bijlage 11.       Boorstaten
Textuurindeling (NEN 5104)
 Hoofdnaam             Toevoeging [Org,           Gradiënt toevoeging            Laaggrens
                       Gr]
 LG = grind            g = grindig                1 = zwak                       d = diffuus
 Z = zand              z = zandig                 2 = matig                      g = geleidelijk
 L = leem              s = siltig                 3 = sterk                      s = scherp
 K = klei              k = kleiig                 4 = uiterst
 V = veen              h = humeus
                       m = mineraalarm
Karakteristieken en plantenresten
 VAM (amorfiteit)        Plantenresten (plr)           Consist(entie)          M50 (mediaan)       Alleen voor zand
 1 = Zwak amorf          ri = riet                     ST = stevig             75-105              uiterst fijn
 2 = Matig amorf         ho = hout                     MST = matig stevig      105-150             zeer fijn
 3 = Sterk amorf         ze = zegge                    MSL = matig slap        150-210             matig fijn
                         wo – wortels                  SL = slap               210-300             matig grof
                         plr = ongedef.                ZSL = zeer slap         300-420             grof
                                                                               420-600             zeer grof
Nieuwvormingen en grondwater
 Ca (kalkgehalte, CaCO3 )     Fe (roestvlekken)             Oxidatie/reductie [o/r]    GW (grondwater)
 1 = afwezig                  1 = afwezig                   o = oxidatie               GW = grondwater
 2 = matig kalkhoudend        2 = ijzerhoudend              or = oxidatie/reductie     GHG = gem. hoogste
                                                                                       grondwaterstand
 3 = kalkhoudend              3 = sterk ijzerhoudend        r = reductie               GLG = gem. laagste
                                                                                       grondwaterstand
Classificatie en interpretatie
 Bodemhorizont (Hor.; volgens De           Monstername (M)                     Lithogenese (lith.)
 Bakker & Schelling, 1989)
 BHA                                       X (boring) – XXX {diepte in cm)     OPH = ophoging
 BHB                                                                           OMG = omgezet
 BHBC                                                                          HV = Hollandveen
 BHC
 …
Bijzonderheden
 Archeologische indicatoren en afkortingen in de kolom ‘bijzonderheden’
 gg = goed gesorteerd                      gr = grindje                          L = leem (verbrand)
 mg = matig gesorteerd                     plr = plantenresten                   BT = bot
 sg = slecht gesorteerd                    Fe conc = ijzerconcreties             AW = aardewerk
                                           Mn conc = mangaanconcreties           VST = vuursteen
 ga = goed afgerond                        Mn = Mangaan                          BS = baksteen/puin
 ma = matig afgerond                       spik = spikkel                        FOSF = fosfaat
 sa = slecht afgerond                      gevl = gevlekt                        HK = houtskool
                                           sch = schelpen
                                           bijm = bijmenging (+ text.)
                                                                                                                    28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>29</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>30</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Bijlage 12. Foto’s
                        Figuur 2. Overzicht van het onderzoeksterrein.
                   Figuur 3. Fragmenten elzenhout in de boorkern boring 1.
                                                                           31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>