<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Regionaal Risicoprofiel
                2023 - 2026
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                               Regionaal Risicoprofiel
   Continuïteit vitale voorzieningen
Verstoring elektriciteitsvoorziening
Verstoring gasvoorziening
Verstoring drinkwatervoorziening                     Mobiliteit en infrastructuur
Verstoring rioolwaterafvoer en afvalwaterzuivering     Luchtvaartincidenten
Verstoring telecommunicatie en ICT                     Incidenten op of onder water
Verstoring afvalverwerking                             Wegvervoerincidenten           Gezondheid en Veiligheid        Natuur en klimaat
Verstoring voedselvoorziening                          Spoorvervoerincidenten            Bedreiging volksgezondheid    Overstromingen
                                                                                                                       Extreem weer
                   Milieu                              Gebouwde omgeving                 Publieke veiligheid           Natuurbranden
Incidenten met gevaarlijke stoffen                     Complexe branden                  Verstoring openbare orde      Plagen en dierziekten
                                                       Instorting                        Extreem geweld                Aardbevingen                    2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                  Inhoud
                                  1 Bestuurlijke samenvatting en input Regionaal Beleidsplan             4
                                                                                                               Regionaal Risicoprofiel
                                     1.1 Inleiding4
                                     1.2 Samenvatting                                                    5
                                     1.3 Input Regionaal Beleidsplan                                     7
                                  2 Inleiding	                                                           8
                                     2.1 Waarom een risicoprofiel?                                       8
                                     2.2 Wat is een risicoprofiel?                                       8
                                     2.3 Wat levert het risicoprofiel op?                                9
                                     2.4 Hoe is het risicoprofiel tot stand gekomen?                     10
                                     2.5 Hoe verhoudt het risicoprofiel zich tot de andere planvormen?   10
                                     2.6 Verandering type crises                                         11
                                  3 Trends en ontwikkelingen                                             12
                                     3.1 Kenmerken van de regio                                          12
                                     3.2 Trends en ontwikkelingen                                        14
                                     3.3 (Regio)grensoverschrijdende risico’s                            18
                                  4 Risicobeeld per thema                                                19
                                     4.1 Natuur & klimaat                                                20
                                     4.2 Milieu                                                          24
                                     4.3 Continuïteit Vitale Voorzieningen                               26
                                     4.4 Gebouwde omgeving                                               29
                                     4.5 Mobiliteit & Infrastructuur                                     31
                                     4.6 Gezondheid & Veiligheid                                         34
                                     4.7 Publieke veiligheid                                             36
Datum:		     14 februari 2022
Auteurs:		   Lisan Kranenburg
			          Mijke Rietbroek
			          Afd. Risicoduiding                                                                                        3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1   Bestuurlijke samenvatting en
    	
    input Regionaal Beleidsplan
                                                                                                                                  Regionaal Risicoprofiel
         1.1 Inleiding
         Het risicoprofiel geeft inzicht in de Veiligheids-   Het Regionaal Risicoprofiel omvat een inventarisatie en ana-
                                                              lyse van de in veiligheidsregio Hollands Midden aanwezige
         risico’s in regio Hollands Midden (VRHM). Op         veiligheidsrisico’s, inclusief relevante risico’s uit omliggende
         basis van dit inzicht kan het veiligheidsbestuur     regio’s. Om het risicoprofiel op te kunnen stellen zijn samen
         strategisch beleid voeren om de aanwezige            met gemeenten, partners, experts en betrokken hulpdiensten
                                                              themabijeenkomsten georganiseerd. Een overzicht van alle
         risico’s te voorkomen, te beperken en om de          thema’s en bijbehorende risico’s is terug te vinden in bijlage 1.
         crisisorganisatie op specifieke of generieke         Voor een gedegen inventarisatie en analyse zijn ook trends en
         risico’s voor te bereiden. Dit risicoprofiel is      ontwikkelingen beschouwd, die die de kans op of de gevolgen
                                                              van bestaande risico’s voor de fysieke veiligheid binnen onze
         het vierde risicoprofiel van Veiligheidsregio        regio kunnen vergroten. Deze zogenaamde aanjagers worden
         Hollands Midden.                                     in hoofdstuk 3.2 beschreven.
                                                                                                                                          4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>1.2 Samenvatting
Om effectief de veiligheid te vergroten, is investeren op                   Uit het risicoprofiel blijkt dat de aanjagers van significante
afzonderlijke risico’s onvoldoende. Risico’s kennen veel                    invloed zijn op de (regionale) risico’s. Aanjagers zijn trends of
samenhang met andere risico’s en vragen een integrale aanpak.               ontwikkelingen die de kans op of de gevolgen van bestaande
Door aan te sluiten bij trends en ontwikkelingen en daarin de               risico’s voor de fysieke veiligheid binnen onze regio kunnen
                                                                                                                                                Regionaal Risicoprofiel
relatie te leggen met fysieke veiligheid, kunnen nieuwe risico’s            vergroten. Dit sluit aan bij het vorige Regionaal Risicoprofiel,
in een vroegtijdig stadium worden geïdentificeerd en kan                    waar ook gekeken is naar trends. De vier aanjagers die het
hierop worden geanticipeerd.                                                meest van invloed zijn op de thema’s in het risicoprofiel zijn
                                                                            hieronder kort toegelicht.
                                                    Toenemende hyperconnectiviteit
       Mobiliteit en      Natuur en                           Continuïteit vitale        Publieke            Gebouwde       Gezondheid en
                                               Milieu
      infrastructuur       klimaat                              voorziening             veiligheid           omgeving         veiligheid
                                                       Digitale               Polarisatie en
     Klimaatverandering       Verdichting                                                            Energietransitie      Vergrijzing
                                                    afhankelijkheid           radicalisering
Figuur 1. Samenhang van de verschillende thema’s en aanjagers.
                                                                                                                                                        5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>• Hyperconnectiviteit: De wereld raakt steeds meer verbonden,        • Energietransitie: Nieuwe energiebronnen brengen een
    zowel fysiek (internationale verbindingen via lucht, (spoor)         verschuiving van risico’s met zich mee. Risico’s veroorzaakt
    wegen en water) als digitaal (internet en daarbij behorende          door fossiele brandstoffen zullen afnemen, terwijl risico’s
    netwerken). Bovendien vervaagt de grens tussen fysiek                door nieuwe vormen van energie zullen toenemen.
    en digitaal steeds meer. Maatschappelijke voorzieningen              De ontwikkelingen op dit gebied gaan razendsnel en het
    zijn bijvoorbeeld steeds meer gedigitaliseerd en systemen            is niet altijd helder wat dit betekent voor de veiligheid van
                                                                                                                                         Regionaal Risicoprofiel
    steeds afhankelijker van elkaar. Daarnaast hebben trends             de leefomgeving. Het is voor de komende jaren daarom
    ook invloed op elkaar en daardoor raken risico’s steeds meer         belangrijk om kennis en kunde binnen dit thema te blijven
    met elkaar verbonden. Deze toenemende hyperconnectivi-               ontwikkelen. Zo kan VRHM adequaat blijven reageren op de
    teit zorgt er voor dat een gebeurtenis zich razendsnel over          (nieuwe) risico’s van de energietransitie, zowel vooraf als
    de wereld kan verspreiden en dat incidenten in het digitale          gesprekspartner en in advisering als achteraf in de bestrij-
    domein fysieke effecten kunnen hebben en vice versa. Dit             ding van incidenten.
    kan zorgen voor cascade-effecten op regionaal, landelijk en
    internationaal niveau. Om hier beter op voorbereid te zijn        • Verdichting: Wereldwijd willen mensen in steden wonen en
    is het van belang inzicht te hebben in deze cascade-effecten         werken en wordt de beschikbare ruimte in met name stede-
    en wat de rol van de veiligheidsregio hierbij is. In het figuur      lijke gebieden steeds schaarser. Hierdoor bevindt zich een
    hierboven is te zien dat hyperconnectiviteit invloed heeft op        steeds grotere concentratie mensen en gebouwen op een
    alle thema’s uit het risicoprofiel.                                  steeds kleiner gebied. Een trend die al lange tijd gaande is,
                                                                         maar in de afgelopen tijd nog duidelijker aanwezig (onder
• Klimaatverandering: Het klimaat verandert. Dit betekent dat           andere vanwege de woningnood). Dit betekent enerzijds
    de frequentie en impact van klimaat-gerelateerde incidenten          een grotere kans op ongevallen. Anderzijds hebben verge-
    in de nabije toekomst zal toenemen. Voor VRHM is het van             lijkbare incidenten impact op meer mensen en bedrijven.
    belang om de ontwikkelingen rondom klimaatverandering                Panden met een veranderde gebruiksfunctie en/of meervou-
    te blijven monitoren en te analyseren wat de mogelijke               dig ruimtegebruik zorgen, naast meer mensen op één plek,
    gevolgen zijn voor de fysieke veiligheid. Om de samenleving          ook voor extra risico’s. Door het meervoudig ruimtegebruik
    beter bestand te maken tegen extremere weersomstandig-               komen risico’s bijvoorbeeld in elkaars verlengde, waardoor
    heden en de kansen van klimaatverandering te benutten,               cascade-effecten op kunnen treden (denk aan een daktuin
    wordt ingezet op klimaatadaptatie. De eerste stappen in de           van een flatgebouw waar ook zonneboilers en –panelen
    vertaling van klimaatadaptatie naar de gevolgen voor risico-         geplaatst zijn). Voor de komende jaren is het daarom
    en crisisbeheersing zijn gezet. Dit dient echter de komende          belangrijk om meer kennis en kunde te ontwikkelen over
    jaren nog verder uitgediept te worden. Klimaatverandering            de risico’s die gepaard gaan met verdichting. VRHM dient
    heeft, zoals hierboven te zien, invloed op vier van de zeven         namelijk adequaat in te kunnen springen op de nieuwe
    thema’s.                                                             ontwikkelingen, zowel achteraf in de bestrijding als vooraf
                                                                         als gesprekspartner binnen deze trend.

                                                                                                                                                 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>1.3 Input Regionaal Beleidsplan
Hollands Midden heeft te maken met een veelheid en verschei-           • Blijf investeren in een veerkrachtige en adaptieve crisisbe-
denheid aan risico’s. Risico’s laten zich niet statisch vaststellen.       heersingsorganisatie; een crisisorganisatie die anticipeert op
Zeker niet in een vierjaarlijks proces. De wereld om ons heen is           veranderingen en variabiliteit. Dit vormt een goede funde-
continu in beweging. Risico’s die vandaag actueel zijn, kunnen             ring voor het adequaat optreden van de hulpdiensten.
                                                                                                                                                 Regionaal Risicoprofiel
op korte termijn overschaduwd worden door nieuwe risico’s.             •   Investeer de komende beleidsperiode met name in het
Ook de ‘’beleving’’ van risico’s is steeds aan verandering                  uitdiepen van de geïdentificeerde aanjagers, hoe deze aan-
onderhevig. Dit dwingt ons om elke keer onderbouwde keuzes                  jagers elkaar onderling beïnvloeden en hun mogelijke effect
te maken. We kunnen simpelweg niet alle risico’s beheersen.                 op de waarschijnlijkheid en impact van afzonderlijke risico’s.
Voor de komende beleidsperiode worden onderstaande punten              •    Positioneer het risicoprofiel nog meer als instrument om
meegegeven aan het Regionaal Beleidsplan.                                    risicogericht werken in de organisatie verder vorm te geven.
                                                                             Hiervoor kan per risico worden aangegeven welke
                                                                             maatregelen, zowel op het gebied van risicobeheersing
                                                                             als crisisbeheersing, ingezet worden en welke aanjagers van
                                                                             invloed zijn.
                                                                       •     Ga verder met het uitwerken van methodiek voor cyclisch
                                                                              risicomanagement waardoor meer samenhang ontstaat
                                                                              tussen het Regionaal Risicoprofiel, de jaarlijkse update en
                                                                              het te ontwikkelen dynamische risicobeeld.
                                                                       •      Ontwikkel een meer dynamisch risicobeeld voor operationele
                                                                               en tactische doeleinden om beter in te kunnen spelen op
                                                                               veranderende risico’s.
                                                                       •       Breidt het gebruik van data uit om zo risico’s beter te
                                                                                kunnen onderbouwen, duiden en toekomstige trends
                                                                                te kunnen voorspellen.
                                                                       •        Verstevig de positie van VRHM als netwerkorganisatie nog
                                                                                 verder. Het doel hiervan is om als VRHM beter geïnformeerd
                                                                                 te zijn over ontwikkelingen op het gebied van regionale
                                                                                 risico’s, om partners op de hoogte te houden van risico’s
                                                                                 en de onderlinge samenwerking en kennisuitwisseling te
                                                                                 faciliteren.
                                                                       •         Investeer in meer technische kennis en kunde. In de
                                                                                  toekomst zal veiligheid van de leefomgeving meer dan nu in
                                                                                  het design van bouwobjecten een plaats moeten krijgen.
                                                                                  Dat vraagt nieuwe kennis en kunde in het planbeoordelings-
                                                                                  proces. Het feit dat meer risicogericht beoordeeld moet wor-
                                                                                  den in plaats van regelgericht maakt dit extra noodzakelijk.
                                                                                                                                                         7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>2               Inleiding
                                                                                                                                       Regionaal Risicoprofiel
2.1 Waarom een risicoprofiel?                                         2.2 Wat is een risicoprofiel?
De veiligheidsregio moet adequaat kunnen reageren op de vele          Het Regionaal Risicoprofiel bestaat uit een inventarisatie en
veiligheidsrisico’s van de samenleving. Ordeverstoringen, over-       analyse van de in een veiligheidsregio aanwezige risico’s,
stromingen, treinongevallen en terrorisme, maar bijvoorbeeld          inclusief relevante risico’s uit aangrenzende gebieden.
ook infectieziekten en uitval van vitale voorzieningen vormen         Op basis van de conclusies kan het bestuur van de veiligheids-
een continue bedreiging van de vitale belangen van de samen-          regio strategische beleidskeuzes maken over de ambities voor
leving. Om deze bedreigingen het hoofd te kunnen bieden, is           de risico- en crisisbeheersing en de inspanningen van
nauwe samenwerking tussen overheidsinstanties, bedrijfsleven          gemeenten en regio op elkaar afstemmen. Deze ambities
en de burger van belang. Elke regio herbergt risico’s waarvoor        worden vastgelegd in het beleidsplan van de veiligheidsregio.
gericht beleid van de veiligheidsregio en haar partners nodig
kan zijn. Het Regionaal Risicoprofiel is bedoeld om inzicht in
de aanwezige en nieuwe risico´s te krijgen. Op basis van dit
inzicht kan het veiligheidsbestuur strategisch beleid voeren om
de aanwezige risico´s te beperken en om de crisisorganisatie op
specifieke risico´s voor te bereiden. Ook biedt het een basis voor
de risicocommunicatie naar de burgers.
In de Wet veiligheidsregio’s (Wvr) is in artikel 15 de verplichting
opgenomen om een risicoprofiel van de veiligheidsregio op te
stellen. Het nu voor u liggende ‘Risicoprofiel Veiligheidsregio
Hollands Midden 2023-2026’ voldoet aan de wettelijke
vereisten.
                                                                                                                                               8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                         Regionaal Risicoprofiel
2.3	Wat levert het risicoprofiel op?
Het Regionaal Risicoprofiel is bedoeld om de
gemeenten en het bestuur van de veiligheidsre-
gio antwoord te geven op de volgende vragen.
Wat kan ons overkomen?
Alles begint met inzicht in de aanwezige risico’s. Welke risico-      Wat (gaan) we eraan doen?
volle bedrijfsactiviteiten worden binnen de regio uitgevoerd?         Op basis van de risicoanalyse besluit het bestuur van de veilig-
Welke infrastructuur loopt over het grondgebied? Welke soor-          heidsregio welke risico’s extra inspanningen vragen. Voor een
ten natuurrampen kunnen ons overkomen? Welke kwetsbare                deel van de risico’s kan een generieke aanpak volstaan en voor
gebouwen en nutsvoorzieningen kunnen getroffen worden?                een deel is dit niet voldoende. Aan de hand van de capaciteiten-
Hiervoor wordt als eerste stap van het risicoprofiel voor elk van     analyse wordt gekeken wat VRHM op dit moment doet om de
de gedefinieerde risico’s (zie bijlage 1) een risico-inventarisatie   risico’s te beheersen en wat er nog aan gedaan dient te worden.
uitgevoerd. Omdat risico’s zich niet aan regiogrenzen houden,         Zowel de uitkomst van de risicoanalyse als de capaciteitenana-
wordt deze inventarisatie bovenregionaal afgestemd. Daarnaast         lyse worden gebruikt voor het Regionaal Beleidsplan.
zijn de risico’s bekeken in combinatie met trends en ontwikke-        Als reeds het maximale is gedaan om een risico te voorkomen
lingen die van invloed kunnen zijn op deze risico’s.                  en te beperken, dan blijven alleen nog acceptatie van het risico
                                                                      en risicocommunicatie over.
Hoe erg is dat?
Vervolgstap is om te beoordelen hoe ernstig de risico’s zijn.         Hoe blijven we op de hoogte?
Daarvoor is een risicoanalyse uitgewerkt. In deze risicoanalyse       Het is belangrijk dat risico’s gemonitord worden. Door ontwik-
worden de risico’s geanalyseerd op mogelijke oorzaken en ge-          kelingen rondom risico’s inzichtelijk te hebben kan vroegtijdig
volgen, de waarschijnlijkheid (kans) dat zich een ramp of crisis      worden ingespeeld op het voorkomen of voorbereid worden
voordoet en de impact (effect) die het kan hebben op de vitale        op de bestrijding. Cyclisch risicomanagement zorgt voor een
belangen van de samenleving, het bijbehorende netwerk en de           betere overgang tussen risicoduiding, risicobeheersing en
genomen risico- en crisisbeheersingsmaatregelen (zie bijlage 2).      crisisbeheersing.
                                                                                                                                                 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>2.4	Hoe is het risicoprofiel tot stand                               2.5	Hoe verhoudt het risicoprofiel
     gekomen?                                                              zich tot de andere planvormen?
                                                                                                                                                Regionaal Risicoprofiel
VRHM is in 2021 gestart met de ontwikkeling van het vierde            Dit risicoprofiel vormt de opstap voor het Regionaal Beleidsplan
Regionaal Risicoprofiel. Dit risicoprofiel is opgesteld in opdracht   waarin onder andere beleidskeuzes ten aanzien van de priorite-
van de Veiligheidsdirectie van VRHM. De Veiligheidsdirectie fun-      ring voor multidisciplinaire voorbereidingen en brandweerzorg
geert als stuurgroep. De projectleiding voor de totstandkoming        worden bepaald. Dit omvat zowel maatregelen op organisato-
van het regionaal risicoprofiel is belegd bij de afdeling Risico-     risch niveau als praktische voorbereidingen op scenario’s. VRHM
duiding van de sector Risico- en Crisisbeheersing van VRHM. Het       heeft daarnaast ook een Regionaal Crisisplan. Dit beschrijft de
opstellen van het risicoprofiel is belegd bij een projectteam. Zij    organisatiestructuur voor de operationele aansturing. Tussen
zijn verantwoordelijk voor het opstellen van de tussen- en eind-      deze twee planfiguren en het Regionaal Risicoprofiel zit een
producten en voor de organisatie van bijeenkomsten.                   duidelijke relatie. Het risicoprofiel vormt input voor beide plan-
                                                                      nen en andersom kunnen ontwikkelingen t.a.v. beleidsplan en
In september 2021 zijn zeven themabijeenkomsten georga-               crisisplan van invloed zijn op het risicoprofiel.
niseerd. Hier zijn gesprekken gevoerd met experts voor het
opstellen van de risico-inventarisatie en de risicoanalyse. De        Ook op nationaal niveau heeft de Nederlandse overheid be-
themabijeenkomsten worden bijgewoond door diverse partners            hoefte aan een overzicht van en inzicht in de risico’s van ver-
om ideeën te bespreken en te toetsen. Vertegenwoordigers              schillende rampen, dreigingen en crisis. De Rijksoverheid brengt
van onder andere de brandweer, politie, GHOR, gemeenten,              daarom eens per vier jaar een Nationaal Veiligheidsprofiel (NVP)
defensie, omgevingsdiensten, waterschappen, netbeheerders,            uit. Het is vanzelfsprekend dat in het NVP andere typen dreigin-
drinkwaterbedrijven en provincie. hebben deelgenomen aan de           gen en risico’s opgenomen zijn, dan in het RRP. De gedachte is
themabijeenkomsten. Er is onder meer aandacht besteed aan             immers dat het Rijk vanuit een nationaal perspectief naar drei-
risico- en crisisbeheersingsmaatregelen en de rol van VRHM in         gingen kijkt en dat veiligheidsregio’s vanuit een lokaal/regio-
deze netwerken en ontwikkelingen die van invloed zijn op de           naal perspectief naar de dreigingen kijken1. Sommige risico’s uit
samenleving en op risico’s. Tot slot is per thema een risicodia-      het NVP kennen echter een overlap met het regionale niveau.
gram opgesteld.                                                       Daarom is bij het opstellen van het Regionaal Risicoprofiel van
                                                                      VRHM gebruik gemaakt van het NVP.
Het concept risicoprofiel is op 24 maart 2022 vastgesteld door
het Dagelijks Bestuur en vrijgegeven voor consultatie van de
gemeenteraden. Na consultatie wordt het risicoprofiel ter
vaststelling aangeboden aan het Algemeen Bestuur                      1	Instituut Fysieke Veiligheid (2017). Risico’s in samenhang.
op 24 november 2022.                                                     Een verkennende situatie naar de aansluiting tussen regio’s en Rijk.
                                                                                                                                                    10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>2.6 Verandering type crises
De focus van voorgaande risicoprofielen was voornamelijk op
                                                                          Regionaal Risicoprofiel
risico’s die in Hollands Midden of omliggende regio’s ontstaan.
De afgelopen jaren heeft VRHM met verschillende crises te ma-
ken gehad waarvan de oorzaak niet in de regio zelf of zelfs niet
in Nederland lag. Doordat de wereld zowel fysiek en digitaal
steeds meer met elkaar verbonden is, kunnen incidenten die in
andere landen of continenten plaatsvinden snel effect heb-
ben op de Nederlandse samenleving. Dit brengt een dynamiek
teweeg die permanente risicomonitoring vereist. Voorbeelden
hiervan zijn de coronapandemie en de oorlog in Oekraïne.
Daarnaast is er in de maatschappij een verschuiving zichtbaar
van traditionele flitsrampen naar langdurige crises (creeping
crisis). Niet alleen ligt de oorsprong van dit type crisis vaak
buiten Hollands Midden, ook duren deze crises over het
algemeen langer en is de impact divers en wijdverspreid.
Dit nieuwe type crisis vraagt om een fundamenteel andere
aanpak van het monitoren van risico’s en incidentgevolg
bestrijding. Het is daarom van belang om de komende periode
te blijven investeren in een adaptieve en veerkrachtige risico- en
crisisorganisatie. Dit is een risico- en crisisorganisatie die in staat
is te anticiperen op en zich aan te passen aan veranderingen in
de samenleving en de variabiliteit in het type incident dat zich
voordoet.
                                                                              11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>3               Trends en ontwikkelingen
                                                                                                                                        Regionaal Risicoprofiel
3.1 Kenmerken van de regio
Het werkgebied van VRHM strekt zich uit van de noordelijke           De regio kent een groot aantal lagergelegen gebieden, waar-
rand van Zuid-Holland, de Bollenstreek tot en met de Krimpe-         van Zuidplas met zeven meter onder Normaal Amsterdams Peil
nerwaard en telt ruim 814.000 inwoners. De regio Hollands Mid-       (NAP) het laagstgelegen gebied is van zowel de regio als van
den bestaat uit 18 gemeenten en beslaat 831 km².                     Nederland2. De vele dijken en gemalen in het gebied bieden
De regio kent een grote diversiteit in zowel mate van verstede-      bescherming tegen wateroverlast. Op het gebied van vervoer
lijking als in landelijke kenmerken. Er zijn stedelijke en platte-   van gevaarlijke stoffen kent de regio als aandachtspunten de
landsgebieden, met snelwegen, spoor- en waterwegen, zee en           autosnelwegen A4, A44, A12 en A20, de N11, de RijnlandRoute
strand, weilanden, rivieren en plassengebied. En ook bollenteelt     en het spoor met vervoer tussen Europoort, Amsterdam en
kenmerkt de regio. In het noorden van de regio vindt veel bol-       Duitsland. De hogesnelheidslijn (HSL) met uitsluitend personen-
lenteelt plaats en in het midden van de regio veel plantenteelt.     vervoer doorkruist het grondgebied van de regio. Daarnaast is
In de landelijke gebieden is veel tuinbouw en veeteelt. Daar-        er veel luchtverkeer met nabijgelegen luchthavens Rotterdam-
naast bevinden zich in de regio diverse gemeenten die beschik-       The Hague Airport en Schiphol. De regio grenst aan 6 andere
ken over historische binnensteden.                                   veiligheidsregio’s en is ingeklemd tussen vier grote steden (Am-
                                                                     sterdam, Utrecht, Rotterdam en Den Haag).
                                                                     2	Zuidplas.nl. Laagste punt van Nederland.
                                                                        Geraadpleegd op 14 februari 2022
                                                                                                                                            12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                       Vergrijzing en langer
                     zelfstandig blijven wonen
Klimaatverandering
                                                                            Verdichting
                                                                                                             Regionaal Risicoprofiel
                                                                                          Energietransitie
  Polarisatie en radicalisering
               Toenemende hyperconnectiviteit    Digitale afhankelijkheid
                                                                                                                 13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>3.2 Aanjagers
De maatschappij is voortdurend in beweging.         Toenemende hyperconnectiviteit
                                                    De wereld raakt steeds meer met elkaar verbonden.
Denk bijvoorbeeld aan demografische veran-          Dit geldt enerzijds voor het fysieke domein door de toename
deringen, economische fluctuaties, een steeds       in internationale verbindingen via lucht, (spoor)wegen en
                                                                                                                        Regionaal Risicoprofiel
                                                    water. Anderzijds voor het digitale domein door de ontwikke-
verder terugtrekkende overheid, klimaatveran-
                                                    ling van het internet en daarbij behorende netwerken.
dering en de energietransitie. In dit document      Bovendien vervaagt de grens tussen de fysieke en digitale
worden de belangrijkste trends en ontwik-           wereld verder waardoor deze voorheen afzonderlijke werelden
                                                    ook steeds meer met elkaar vervlochten raken. Dit is bijvoor-
kelingen beknopt benoemd. Dit betreffen al-         beeld zichtbaar in maatschappelijke voorzieningen die meer
leen trends en ontwikkelingen die als aanjager      en meer worden gedigitaliseerd. Deze toenemende hypercon-
kunnen optreden. Dat wil zeggen: trends of          nectiviteit zorgt niet alleen dat een gebeurtenis zich razendsnel
                                                    over de wereld kan verspreiden (Covid-19) maar ook dat
ontwikkelingen die de kans op of de gevolgen        incidenten in het digitale domein fysieke effecten kunnen
van bestaande risico’s voor de fysieke veiligheid   hebben (de hack bij het Deense scontainerbedrijf Maersk
binnen onze regio kunnen vergroten.                 wat gevolgen had voor de werkzaamheden in de haven van
                                                    Rotterdam) en vice versa (brand in zendmasten). Bovendien
                                                    treden de trends niet alleen apart van elkaar op, maar kunnen
                                                    zij elkaar ook versterken en daardoor het risico en/of de
                                                    effecten van een incident vergroten. De hyperconnectiviteit
                                                    van de samenleving neemt dus op meerdere vlakken en in
                                                    verschillende domeinen toe waardoor één incident kan leiden
                                                    tot grote cascade effecten.
                                                                                                                            14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                                      Klimaatverandering
                                                                      Wereldwijde klimaatverandering leidt tot extremere weers-
                                                                      omstandigheden. Ook in Nederland merken we de gevolgen
                                                                      van een veranderend klimaat. Het KNMI geeft aan dat hitte-
                                                                      golven frequenter en extremer worden, dat perioden van
                                                                      droogte toenemen en dat de kans op extreme neerslag
                                                                                                                                        Regionaal Risicoprofiel
                                                                      groter wordt. Klimaatverandering verhoogt het risico op
                                                                      extreem weer en natuurrampen (overstromingen en natuur-
                                                                      branden), grootschalige ziektegolven (andere organismen,
                                                                      plagen/overlast door invasieve exoten) en verstoring van vitale
                                                                      infrastructuur. Klimaatadaptatie is het proces waarbij de sa-
Digitale afhankelijkheid                                              menleving zich aanpast aan het actuele of verwachte klimaat
Dankzij onze digitale infrastructuur heeft Nederland zich ont-        en de effecten daarvan. Klimaatadaptatie probeert schade die
wikkeld tot één van de meest ICT-intensieve economieën van            gepaard kan gaan met klimaatverandering te beperken en de
Europa. De razendsnelle ontwikkeling en uitbreiding van het           kansen die de klimaatverandering biedt te benutten. Dit brengt
internet en gelieerde systemen gaat gepaard met veel onduide-         echter ook weer nieuwe risico’s met zich mee (zie de aanjager
lijkheden. Ook brengt deze toenemende digitale afhankelijk-           energietransitie).
heid risico’s met zich mee, zowel voor het digitale als fysieke
domein. Digitale systemen kunnen zowel door een storing als
moedwillige actie verstoord worden, wat kan leiden tot digitale
en uiteindelijk maatschappelijke ontwrichting. De toenemende
digitalisering van de samenleving heeft een veranderende
dynamiek in het optreden van de hulpdiensten tot gevolg. De
traditionele hulpdiensten treden bij digitale incidenten niet op
als ‘first responders’, die rol ligt meer bij de ICT-beheerders van
de vitale infrastructuur. De traditionele hulpdiensten kunnen
wel worden ingezet om de maatschappelijke gevolgen tegen te
gaan. De veiligheidsregio zal bij dit type incidenten steeds meer
het coördinatiepunt tussen hulpdiensten en de beheerders van
de vitale infrastructuur moeten worden. Daarnaast adviseert zij
bevoegd gezag over te nemen stappen. Een beter begrip van de
ontwikkelingen op digitaal vlak en wat dit betekent voor zowel
regio Hollands Midden als VRHM (als organisatie) is dan ook
belangrijk. Ondanks dat digitale afhankelijkheid samenhangt
met ‘toenemende hyperconnectiviteit,’ is het digitale afhanke-
lijkheid daarom als aparte aanjager opgenomen.
                                                                                                                                            15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                                                   Energietransitie
                                                                   De energietransitie verwijst naar de overgang van energie uit
                                                                   fossiele brandstoffen, zoals gas en steenkolen, naar volledig
                                                                   groene energie uit hernieuwbare bronnen. Duurzame (groene)
                                                                   energie kennen we nu al vanuit zon, wind, biomassa en water.
                                                                   Het doel van de transitie is dat de energievoorziening van
                                                                                                                                       Regionaal Risicoprofiel
                                                                   Nederland in 2050 volledig duurzaam is. De energietransitie
                                                                   heeft een verschuiving van risico’s tot gevolg. Risico’s veroor-
                                                                   zaakt door fossiele brandstoffen zullen afnemen, terwijl risico’s
                                                                   door nieuwe vormen van energie zullen toenemen.
                                                                   Het groeiende aandeel groene stroom zorgt ervoor dat
                                                                   fluctuaties in het elektriciteitsnet toenemen, waardoor het
                                                                   moeilijker wordt de netbalans te handhaven. Werkzaamheden
                                                                   zoals grondroeringen om de transitie te faciliteren vergroten
                                                                   de kans op uitval (bijvoorbeeld gaslekkages en stroomuitval).
Polarisatie en radicalisering
Meer dan eens wordt de samenleving geconfronteerd met
zorgelijke spanningen tussen verschillende bevolkingsgroepen.
En in een samenleving waarin verschillen tussen groepen bur-
gers uitgroeien tot tegenstellingen (polarisatie) kan
radicalisering optreden. Dit geldt ook in Nederland. Hierbij kan
gedacht worden aan terroristische groeperingen die bepaalde
ideologieën nastreven of potentieel gevaarlijke eenlingen zoals
terugkerende jihadisten. Maar ook groepen in de maatschappij
die de rechtsorde niet respecteren, zoals Outlaw Motor Gangs.
Een ander voorbeeld zijn groepen mensen, met name jongeren,
die in de publieke omgeving extreem gedrag vertonen tegen
onder andere hulpverleners.
                                                                                                                                           16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                                             Vergrijzing en langer zelfstandig
                                                                             blijven wonen
                                                                                                                                                           Regionaal Risicoprofiel
                                                                             Onderzoek van het IFV in 2015 en 20165 heeft
                                                                             laten zien dat senioren een drie keer zo hoge kans op
                                                                             overlijden bij brand hebben6. En dat terwijl de bevolking in Ne-
                                                                             derland aan het vergrijzen is. Het aandeel ouderen in de totale
Verdichting                                                                  bevolking neemt toe, zo is in de twintigste eeuw het aantal
Wereldwijd willen meer mensen in steden wonen en werken3.                    65-plussers meer dan vertienvoudigd; van 0,3 miljoen in 1900
In de Randstad wordt de komende decennia een verdere ver-                    naar 3,4 miljoen in 2020. Tegelijkertijd bestaat er al langere tijd
dichting van wonen en bedrijvigheid verwacht. Dat betekent                   een maatschappelijke trend dat ouderen langer dan voorheen
enerzijds een grotere kans op ongevallen, anderzijds hebben                  thuis (moeten) blijven wonen door bijvoorbeeld extramurali-
vergelijkbare incidenten impact op meer mensen en bedrijven.                 sering7. Meer ouderen die langer thuis blijven wonen zorgen
Ook wonen mensen steeds meer in getransformeerde gebou-                      voor een grotere kans op slachtoffers bij incidenten8. Vergrijzing
wen. Bijvoorbeeld kantoren die omgebouwd zijn tot woningen.                  zorgt op termijn dus voor grotere effecten bij incidenten.
Dat kan bij incidenten en het niet doorvoeren van extra veilig-
heidsmaatregelen een risico betekenen. Tenslotte betekent een                Het langer zelfstandig wonen geldt echter steeds vaker voor
verdere verstedelijking ook dat er steeds meer sprake zal zijn               meer dan alleen ouderen. Het aantal bedden in de ggz is de af-
van meervoudig ruimtegebruik, waarbij infrastructuur, wonen,                 gelopen jaren met een derde afgenomen. Gevolg hiervan is dat
werken, winkelen, recreëren en energieopslag op één en de-                   mensen met psychische problemen langer thuis en in de wijk
zelfde plek geconcentreerd worden. Dit kan een combinatie van                blijven9. Ook zij zijn verminderd zelfredzaam en wanneer zij
OV-knooppunten4, hoogbouw en ondergronds bouwen zijn. Als                    langer zelfstandig thuis blijven wonen kan dit zorgen voor meer
er geen extra veiligheidsmaatregelen worden getroffen, kun-                  slachtoffers bij incidenten10.
nen de gevolgen van incidenten toenemen. De veiligheidsregio
dient hier goed op voorbereid te zijn voor zowel de adviestaak
als tijdens de bestrijding van incidenten.
                                                                             5	IFV (2015-2016) Onderzoek naar de invloed van de vergrijzing op de
                                                                                 brandveiligheid.
                                                                             6	Weijermars, W. & Aarts, L. (2021). Proactief verkeersveiligheid:
                                                                                 wat kan de psychiatrie leren?
                                                                             7	Zorgstelsel.nl. De race tussen wonen en zorg.
3	Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2020). Natio-       Geraadpleegd op 14 februari 2022
   nale omgevingsvisie, duurzaam perspectief voor onze leefomgeving.         8	Volksgezondheidenzorg.info. Bevolking | Cijfers & Context | Vergrijzing.
4	OV-Knooppunten zijn plekken waar bus, tram , trein, fiets en auto             Geraadpleegd op 06 januari 2022
   samenkomen en waar mensen van de ene op de andere vorm van                9	Zorgwelzijn.nl. Langer thuis wonen.
   vervoer kunnen overstappen. Daarnaast zijn knooppunten vaak ook               Geraadpleegd op 25 november 2021
   dynamische plekken met veel bedrijvigheid, waar mensen verblijven
   en elkaar ontmoeten (bron: provincie Utrecht).
                                                                             10	IFV (2018). Verminderd zelfredzamen ten tijde van rampen en crises:
                                                                                 de overheid een zorg?                                                         17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>3.3	(Regio)grensoverschrijdende
     risico’s
Grensoverschrijdende risico’s zijn gedefinieerd                   Ook bij de uitval van vitale objecten, incidenten met giftige
                                                                  stoffen, overstromingen, natuurbranden waarvan de oorzaak in
                                                                                                                                     Regionaal Risicoprofiel
als: ‘Risico’s waarvan de effecten, wanneer een                   Veiligheidsregio Hollands Midden ligt zijn effecten mogelijk te
incident zich voordoet, uitstrekken over het                      verwachten voor aangrenzende regio’s.
grondgebied van de aangrenzende regio’. Der-
                                                                  In de omliggende veiligheidsregio’s bestaan risico’s met een mo-
gelijke risico’s worden meegenomen in de regi-                    gelijk effect op Hollands Midden. Deze grensoverschrijdende ri-
onale risicoprofielen. Hierbij geldt een haal- en                 sico’s worden meegenomen in de risicoanalyse van dit risicopro-
                                                                  fiel. Hierbij valt te denken aan luchtvaartongevallen (Schiphol/
brengplicht. Mogelijke rampen en crises met een                   Rotterdam The Hague Airport), natuurbrand (Veiligheidsregio’s
voorzienbaar effect over de grens vanuit een                      Haaglanden en Kennemerland), toxische wolk (onder andere
omliggende veiligheidsregio op Hollands Mid-                      Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond), uitval meldkamer (Vei-
                                                                  ligheidsregio Haaglanden), nucleair incident (Veiligheidsregio
den moeten worden meegenomen in de inven-                         Zeeland), verstoring spoor en wegeninfrastructuur, overstro-
tarisatie (haalplicht). Rampen en crises met een                  ming en uitval van vitale objecten (bijvoorbeeld het 380kV-
effect vanuit Hollands Midden over de grens                       station van TenneT in Dordrecht – Veiligheidsregio Zuid-Holland
                                                                  Zuid). Tot slot kunnen zich ook incidenten voordoen op zee, die
van de veiligheidsregio moeten kenbaar wor-                       effect hebben op Hollands Midden. Hierbij valt te denken aan
den gemaakt aan de desbetreffende buurregio‘s                     het verlies van lading bij transport van gevaarlijke stoffen per
                                                                  schip of een (passagiers)schip in nood voor de kust.
(brengplicht).
Veiligheidsregio Hollands Midden wordt omringd door 6 andere
veiligheidsregio’s: Kennemerland, Amsterdam-Amstelland,
Utrecht, Zuid-Holland Zuid, Rotterdam-Rijnmond en Haaglan-
den. Aan de westzijde van de regio bevindt zich de Noordzee,
een gebied dat ook risico’s omvat voor Hollands Midden.
Eén van de risico’s die vanuit Hollands Midden kan uitstralen
naar omliggende regio’s, komt voort uit de aanwezigheid van
snelwegen en spoorlijnen. Het vastlopen van deze wegen (bij-
voorbeeld de A4 of de A12), evenals vastlopen van spoorlijnen
door ongelukken of andere incidenten, heeft direct effect op de
doorstroming op weg- en spoorvervoer in aangrenzende regio’s.
                                                                                                                                         18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>4           Risicobeeld per thema
                                                                                                                                   Regionaal Risicoprofiel
In dit hoofdstuk worden per thema de risico’s          In de diagrammen zijn verschillende vormen terug te vinden. Ri-
besproken. De beschrijving kent per thema een          sico’s laten zich immers niet exact vaststellen en zijn niet te dui-
                                                       den als vaststaande stip op het risicodiagram. Voor veel risico’s
vaste opbouw. Allereerst worden de belangrijk-         kan wel worden aangegeven binnen welke bandbreedte deze
ste conclusies gedeeld, gevolgd door het risico-       zich waarschijnlijk zullen manifesteren. Klinke en Renn (2001)11
diagram per thema. Vervolgens worden de alge-          hebben om dit te duiden zes verschijningsvormen gedefinieerd
                                                       waarin risico’s zich (qua waarschijnlijkheid en impact) bewegen.
mene bevindingen per risico kort weergegeven.          Deze verschijningsvormen zijn als startpunt gebruikt voor het
In bijlage 1 is een overzicht te vinden van alle       bepalen van de bandbreedte van de risico’s in het risicoprofiel.
thema’s en de bijbehorende risico’s. Een uitge-
breide analyse per risico is te vinden in bijlage 2.
                                                       11	Klinke, A. & Rennd, O. (2001). Precautionary principle and discursive
                                                           strategies: classifying and managing risks
                                                                                                                                       19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                                                          4.1.1 Conclusie
                                                          Binnen het thema natuur en klimaat is een toename van alle
                                                          risico’s te zien als gevolg van klimaatverandering, zowel qua
                                                          waarschijnlijkheid als impact. Bovendien vergroot verdichting
                                                          de gevolgen van extreme weersomstandigheden en overstro-
                                                          mingen, en neemt door de toenemende hyperconnectiviteit
                                                                                                                                                                       Regionaal Risicoprofiel
                                                          de kans op plagen toe. Voor alle crisistypen geldt dat het van
                                                          belang is om ontwikkelingen rondom klimaatverandering te
                                                          monitoren en te analyseren wat het effect van klimaatverande-
                                                          ring (ook in combinatie met de andere trends) is op natuur- en
                                                          klimaat gerelateerde veiligheidsrisico’s.
                                                          4.1.2 Risicodiagram
                                                                        E                                                                        Hoog risico
                                                                                            Overstromingen
                                                                   Catastrofaal
                                                          Impact
4.1 Natuur en Klimaat                                                   D
                                                                                                                                   Extreem weer
                                                                   Zeer ernstig
Onder dit thema vallen de volgende crisistypen:
                                                                      C
• Overstromingen;                                                  Ernstig
                                                                                                                                                  Natuurbranden
• Extreem weer;
• Natuurbranden;                                                       B
                                                                                                                            Dierziekten
• Plagen en dierziekten;                                           Aanzienlijk
• Aardbevingen.                                                                                                   Plagen
                                                                                   Aardbeving
De aanjagers die van invloed zijn op deze crisistypen:                A
                                                                   Beperkt           Laag risico
klimaatverandering, verdichting en hyperconnectiviteit.
                                                                                      Zeer                                                               Zeer
                                                                                                     Onwaarschijnlijk   Mogelijk     Waarschijnlijk
                                                                                  onwaarschijnlijk                                                    Waarschijnlijk
                                                                                                          B               C               D
                                                                                        A                                                                  E
                                                                                                                                               Waarschijnlijkheid
                                                                                                                                                                           20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>4.1.3 Algemene bevindingen
                                                                    Diverse projecten zijn gestart en vele partijen sluiten aan om
Overstromingen                                                      hun kennis en expertise te delen. Een voorbeeld hiervan is het
Onder dit crisistype vallen de volgende incidenttypen:              project SCOR wat staat voor Samenwerking Crisisbeheersing
• Doorbraak primaire kering;                                        Overstromingen Randstad. Binnen dit samenwerkingsverband
• Doorbraak regionale kering.                                       werken 18 organisaties (waterschappen, veiligheidsregio’s, RWS
                                                                                                                                         Regionaal Risicoprofiel
                                                                    etc.) samen om bovenregionale afspraken te maken over de co-
Een overstroming in Hollands Midden wordt veroorzaakt door-         ördinatie bij een (dreigende) overstroming binnen de Randstad.
dat een primaire waterkering of een regionale waterkering be-
zwijkt. Binnen VRHM liggen twee primaire waterkeringen. Een         Extreme weersomstandigheden
doorbraak van een primaire waterkering is uiterst onwaarschijn-     Extreme weersomstandigheden zijn weersomstandigheden die
lijk en kan alleen gebeuren onder zeer specifieke omstandighe-      zodanig zijn dat ze zorgen voor grote fysieke of maatschappe-
den, namelijk een zeer zware (noord)westerstorm in combinatie       lijke gevolgen. De weertypen die onder dit crisistype vallen zijn:
met extreem hoge zeestanden. In het zeer onwaarschijnlijke          •   Extreme kou, sneeuw of ijzel;
geval dat een primaire waterkering bezwijkt, zijn de gevolgen       •   Extreme hitte en smog;
voor VRHM desastreus12.                                             •   Extreme droogte;
                                                                    •   Extreme windhozen en zware storm;
De faalkans van een regionale kering is groter dan bij een          •   Extreme neerslag.
primaire kering en kan optreden als gevolg van bijvoorbeeld
te hoge boezemstanden of instabiliteit van een dijk. De impact      Deze verschillende soorten weersomstandigheden kunnen in
en het effectgebied zijn echter kleiner in vergelijking met een     uiteenlopende gradaties voorkomen en de impact kan lokaal
bezwijking van een primaire waterkering. Een doorbraak van          sterk variëren. In de bijlagen wordt dieper ingegaan op wan-
een regionale waterkering kan uiteraard wel gepaard gaan met        neer een bepaalde weersomstandigheid als extreem wordt
ernstige schade aan bebouwing en infrastructuur. Het risico op      gedefinieerd.
overstroming is daarom in het diagram diagonaal weergegeven.
                                                                    Onder invloed van klimaatverandering zullen weersextremen
Vanwege de hoge bevolkingsdichtheid, toenemende verdich-            in frequentie en intensiteit toenemen. Bovendien vergroot de
ting en de veelal lage ligging van de regio zijn overstromingsri-   toenemende verdichting van het grondgebruik de impact van
sico’s een belangrijk thema in Hollands Midden. Bovendien stijgt    extreme weersomstandigheden, bijvoorbeeld omdat overtollig
onder invloed van klimaatverandering de zeespiegel en worden        water niet weg kan of hitte door stedelijke bebouwing wordt
weersomstandigheden extremer. Hierdoor kan de kans op en de         versterkt. Om deze reden is dit crisistype met een grillige en
impact van een overstroming in de toekomst toenemen.                grote vorm afgebeeld in het risicodiagram. Voor de toekomst is
                                                                    het dus van belang om ontwikkelingen rondom klimaatveran-
                                                                    dering goed te monitoren, inzicht te hebben wat effect ver-
12	VRHM (2014). Coördinatieplan Dijkring 14 Regionaal deel         grotende factoren zijn (zoals verdichting en bodemdaling) en
    Hollands Midden.                                                klimaat adaptieve maatregelen te nemen.
                                                                                                                                             21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Natuurbranden                                                    Plagen en dierziekten
De incidenttypen die onder dit crisistype vallen, zijn:          Hollands Midden kenmerkt zich door een combinatie van ste-
•  Bosbranden;                                                   delijk gebied en landelijk gebied. Hier bevinden zich een aantal
•  Duinbranden;                                                  bedrijven die te maken kunnen krijgen met plagen13 en dier-
•  Heidebranden;                                                 ziekte. Denk hierbij aan boomkwekerijen en veeteeltbedrijven.
•  Rietbranden;
                                                                                                                                            Regionaal Risicoprofiel
•  Veenbranden.                                                  Door de toenemende hyperconnectiviteit kunnen planten uit
                                                                 het buitenland steeds makkelijker en in grotere getalen worden
Hollands Midden beschikt over diverse gebieden waar een na-      geïmporteerd. Dit vergroot de kans dat een (onbekende) plaag
tuurbrand kan plaatsvinden, bijvoorbeeld de duinen in de kust-   in Hollands Midden neerstrijkt. Bovendien zorgt klimaatveran-
gemeenten en het Bentwoud. Met name in de maanden april          dering ervoor dat plagen beter in Nederland kunnen overle-
tot en met september komen in de regio met enige regelmaat       ven14. Een plantenziekte die grote schade kan veroorzaken is
natuurbranden voor. De meest voorkomende natuurbranden in        bijvoorbeeld de Xylella bacterie. Hoewel deze bacterie nog niet
Hollands Midden zijn bermbranden, duinbranden en rietbran-       voorkomt in Nederland, kan Xylella grote financiële gevolgen
den. Een natuurbrand is een dynamische brand die moeilijk te     hebben voor kwekers van bomen en planten.
bestrijden is, snelle uitbreidingsmogelijkheden heeft en een
reëel veiligheidsrisico vormt voor de omwonenden, recreanten     Daarnaast bevinden zich in Hollands Midden ook bedrijven die
en de hulpdiensten. Natuurgebieden in Nederland zijn namelijk    vatbaar zijn voor dierziekten, zowel reguliere dierziekten als
intensief verweven met andere gebruiksfuncties als campings.     ziekten die van dier op mens kunnen overslaan. Te denken valt
De impact van een natuurbrand op het gebied zelf kan groot       aan veeteeltbedrijven, zoals varkenshouderijen en pluimvee-
zijn, maar de gevolgen voor de maatschappij zijn over het        houderijen.. De kans op een uitbraak van dier-op-dier-besmet-
algemeen beperkt. De relatieve grote kans op een natuurbrand     ting is reëel, gezien deze in de afgelopen jaren meermaals zijn
maar variëteit in impact is weergegeven met een ovale vorm in    voorgekomen. Voorbeelden hiervan zijn MKZ, varkenspest en
het risicodiagram.                                               vogelgriep. Hoewel de kans kleiner is, kan ook een dierziekte
                                                                 die overslaat op mensen Hollands Midden treffen. Dit wordt
Door klimaatverandering komen hitte, droogte en wind vaker       echter verder besproken onder zoönose (bedreiging volksge-
voor, waardoor de brandbaarheid van de natuur toeneemt. Zo       zondheid, hoofdstuk 4.6)
ligt er meer dood hout en groeit er steeds meer vegetatie wat
snel vlamvat. Deze factoren maken het voorstelbaar dat zowel
de kans op natuurbranden tijdens periodes van hitte en droogte
in de toekomst toeneemt als de grootte van de brand.
                                                                 13	Wanneer alles meezit (zoals goede weersomstandigheden en lage
                                                                     aantallen natuurlijke vijanden), dan hebben sommige insectensoorten
                                                                     de mogelijkheid om snel in aantal toe te nemen. Denk hierbij aan de
                                                                     eikenprocessierups (bron: Vakblad Natuur, Bos en Landschap, 2004).
                                                                 14	Plant Research International (2014). Klimaatrisico’s en -kansen voor
                                                                     de landbouw.
                                                                                                                                                22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Aardbeving
De kans op een aardbeving als gevolg van een natuurlijke
oorzaak is in Hollands Midden nagenoeg nihil. Als aardbevings-
schokken Hollands Midden bereiken, zullen deze niet merkbaar
of zeer licht zijn15. De impact zal daarom vanuit de reguliere
hulpverleningscapaciteit op te vangen zijn. Aardbevingen
                                                                              Regionaal Risicoprofiel
kunnen ook ontstaan door warmteboringen16. Momenteel zijn
er nog geen aanwijzingen dat warmteboringen in Hollands
Midden plaats zullen vinden, maar deze ontwikkeling kan in
de toekomst de waarschijnlijkheid en impact van aardbevingen
veranderen.
15	Ministerie van volksgezondheid en welzijn (2014). de intensiteitsschaal
    van Mercalli,
16	Uit de diepte wordt warm water omhoog gepompt. Afhankelijk van de
    temperatuur kan die warmte gebruikt worden voor verwarming of het
    opwekken van elektriciteit (bron: Milieu Centraal).
                                                                                  23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                                              Verder is het voor de komende jaren belangrijk dat er binnen
                                                              het netwerk actieve kennisdeling plaatsvindt, zodat alle part-
                                                              ners over dezelfde informatie beschikken. Dit is onder andere
                                                              belangrijk voor het creëren van eenduidig en volledig overzicht
                                                              van alle gevaarlijke stoffen die opgeslagen zijn in Hollands Mid-
                                                              den of getransporteerd worden door de regio. Een belangrijk
                                                                                                                                                                           Regionaal Risicoprofiel
                                                              onderdeel hiervan is het in beeld houden van (BRZO-)bedrijven17
                                                              in de regio en hier ook inspecteren. Om hier vorm aan te geven
                                                              wordt in samenwerking met andere veiligheidsregio’s een
4.2 Milieu                                                    project ‘inventarisatie risicovolle bedrijven’ uitgevoerd. In 2018
                                                              is een overzicht van gevaarlijke stoffen binnen VRHM opgesteld
Onder dit thema valt het volgende crisistype:                 en deze is in 2021 geactualiseerd. Na elke inspectie van een
                                                              (BRZO-)bedrijf wordt gerapporteerd aan de betreffende ge-
• Incidenten met gevaarlijke stoffen.                         meente en jaarlijks wordt het Algemeen Bestuur hierover ook
                                                              ingelicht.
De aanjagers die van invloed zijn op dit crisistype: ener-
gietransitie, hyperconnectiviteit en verdichting.             4.2.2 Risicodiagram
                                                                            E                                                                        Hoog risico
4.2.1 Conclusie
                                                                       Catastrofaal
                                                              Impact
Binnen het thema milieu vinden veel ontwikkelingen
plaats. De energietransitie brengt nieuwe energiebron-
nen die zorgen voor nieuwe risico’s. De effecten van                        D
incidenten met gevaarlijke stoffen worden ook groter                   Zeer ernstig                                         Explosieve stoffen
door de steeds verdere verdichting en de toenemende
hyperconnectiviteit van de samenleving. De aard, omvang                   C             Radiologische
en locatie van het incident zijn van invloed op de impact              Ernstig          en nucleaire
en waarschijnlijkheid. Deze verdeeldheid is ook te zien in                              stoffen
het risico-diagram.
                                                                           B
                                                                       Aanzienlijk
De veiligheidsregio is een belangrijke adviseur van het
bevoegd gezag voor de vergunningverlening en de verta-                                                          Giftige stoffen
                                                                          A
ling naar risico- en crisisbeheersing. Het is belangrijk om
                                                                       Beperkt           Laag risico
kennis en kunde op peil te houden om deze adviseursrol
te kunnen vervullen. Kennis van nieuwe technologische                                     Zeer                                                               Zeer
                                                                                                         Onwaarschijnlijk   Mogelijk     Waarschijnlijk
                                                                                      onwaarschijnlijk                                                    Waarschijnlijk
ontwikkelingen vanuit de energietransitie en hierbij de                                     A
                                                                                                              B               C               D
                                                                                                                                                               E
vertaling kunnen maken naar de gevolgen voor de
                                                                                                                                                   Waarschijnlijkheid
fysieke leefomgeving is essentieel.
                                                              17 Besluit Risico’s Zware Ongevallen
                                                                                                                                                                               24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>4.2.3 Algemene bevindingen
Incidenten met gevaarlijke stoffen
Onder dit crisistype vallen de volgende incidenttypen:
• Incidenten met brandbare/explosieve stoffen
• Incidenten met giftige stoffen in de open lucht
                                                                               Regionaal Risicoprofiel
• Radiologische en nucleaire incidenten
De afstand waarover effecten kunnen ontstaan voor personen,
gebouwen of milieu is bij incidenten met gevaarlijke stoffen
afhankelijk van de aard van de vrijgekomen stof en locatie van
het incident. De impact is afhankelijk van de omgeving waarin
de stof vrijkomt en het soort stof. Bij transport van gevaarlijke
stoffen (over weg, water, spoor en door buisleidingen) kan dit
erg variëren, de grote bandbreedte in het risicodiagram maakt
dit zichtbaar.
In Hollands Midden bevinden zich geen in werking zijnde
kerncentrales (A-objecten). Wel zijn er in Hollands Midden een
aantal objecten waar gebruik wordt gemaakt van radioactieve
stoffen (B-objecten), zoals ziekenhuizen en laboratoria (Bio
Science Park in Leiden). Ook vindt in de regio transport van
radioactief materiaal plaats.
Op het gebied van gevaarlijke stoffen vinden veel ontwikkelin-
gen plaats. De energietransitie brengt nieuwe energiebronnen
die nieuwe risico’s met zich meebrengen, waarvoor nieuwe
maatregelen die getroffen moeten worden. Denk aan water-
stof en blauwe energie18. Effecten op gezondheid en veiligheid,
zeker op lange termijn, zijn niet nauwkeurig te voorspellen.
18	Blauwe energie is energie die stamt uit osmose: uit verschillen in zout-
    concentratie tussen twee watermassa’s. Op plekken waar een zoetwa-
    terrivier de zee in stroomt, wordt een membraan geplaatst dat het zout
    tegenhoudt. Het zoete water stroomt dan naar het zoute water. Daar-
    door ontstaat er hogere druk aan de ‘zoute’ kant van het membraan,
    dat gebruikt kan worden als energiebron (bron: feenstra.com).
                                                                                   25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>                                                            We kennen een steeds groter wordende afhankelijkheid van
                                                            (vitale) infrastructuur zoals ICT-systemen, communicatiemid-
                                                            delen, elektriciteit en andere technische voorzieningen. De
                                                            digitale afhankelijkheid van steeds meer systemen zorgt voor
                                                            een toename van de kans op verstoringen. En als laatste zorgt
4.3	Continuïteit vitale                                    de toenemende hyperconnectiviteit er voor dat uitval van vitale
                                                                                                                                                                      Regionaal Risicoprofiel
                                                            voorzieningen steeds grotere gevolgen heeft voor de samenle-
     voorzieningen                                          ving.
Onder dit themavallen de volgende crisistypen:              De veiligheidsregio is niet verantwoordelijk voor de continuï-
                                                            teit van de vitale infrastructuur. Bij uitval is er echter wel een
• Verstoring elektriciteitsvoorziening;                     coördinerende rol voor de veiligheidsregio weggelegd om de
• Verstoring gasvoorziening;                                gevolgen te beheersen. Daarom is het van belang intensief te
• Verstoring drinkwatervoorziening;                         blijven samenwerken met de desbetreffende partners, zodat in
• Verstoring rioolwaterafvoer en afvalwaterzuivering;       geval van een verstoring adequaat kan worden samengewerkt.
• Verstoring telecommunicatie en ICT;                       Daarbij is het van groot belang dat de veiligheidsregio inzicht
• Verstoring afvalverwerking;                               heeft in haar eigen kwetsbaarheden en afhankelijkheden die
• Verstoring voedselvoorziening.                            van invloed kunnen zijn op de continuïteit van het adequaat
                                                            optreden van hulpverleningsdiensten.
De volgende aanjagers hebben invloed op deze crisis-
typen: hyperconnectiviteit, digitale afhankelijkheid,       4.1.2 Risicodiagram
energietransitie en klimaatverandering.
                                                                       E                                                                       Hoog risico
4.3.1 Conclusie                                                   Calastrofaal
Binnen het thema continuïteit van vitale voorzienin-     Impact                                               Elektriciteits-
                                                                       D
gen zijn veel ontwikkelingen die relevant zijn voor de                                                        voorziening
veiligheidsregio. Zo is klimaatverandering (droogte)
                                                                  Zeer ernstig
bijvoorbeeld van invloed op de beschikbaarheid
van het drinkwater. Door de energietransitie wordt
                                                                     C
bovendien de komende jaren een toename van het
                                                                  Ernstig
aantal grondroeringen verwacht. Leidingen moeten
bijvoorbeeld vernieuwd worden om de toenemende
hoeveelheid elektriciteit aan te kunnen. Deze grond-                  B          Rioolwaterafvoer en
                                                                                 afvalwaterzuivering            Telecommunicatie         Gasvoorziening
werkzaamheden zorgen voor een verhoogde kans op                   Aanzienlijk                                         en ICT
stroom- en gasuitval.
                                                                     A                      Afvalverwerking                         Drinkwatervoorziening
                                                                  Beperkt
                                                                                      Voedselvoorziening
                                                                                     Zeer
                                                                                 onwaarschijnlijk
                                                                                       A
                                                                                                    Onwaarschijnlijk
                                                                                                         B
                                                                                                                        Mogelijk
                                                                                                                          C
                                                                                                                                   Waarschijnlijk
                                                                                                                                        D
                                                                                                                                                        Zeer
                                                                                                                                                     Waarschijnlijk
                                                                                                                                                          E
                                                                                                                                                                          26
                                                                                                                                              Waarschijnlijkheid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>4.3.3 Algemene bevindingen                                             Verstoring gasvoorziening
                                                                       De Nederlandse gasinfrastructuur is onder te verdelen in het
Verstoring elektriciteitsvoorziening                                   landelijk gastransportnet en een groot aantal lokale distributie-
Landelijke uitvallen van de elektriciteitsvoorzieningen kunnen         netten. Het gastransportnet wordt beheerd door Gastransport
relatief goed opgevangen worden door de inrichting van het             Services, onderdeel van de Nederlandse GasUnie. De distributie-
netwerk. Op lokaal niveau vormen overbelasting, veroudering            netten vallen in Hollands Midden onder toezicht en beheer van
                                                                                                                                                 Regionaal Risicoprofiel
en graafwerkzaamheden de meest voorkomende oorzaken van                Stedin en Liander. De gasvoorziening is echter wel afhankelijk
een stroomstoring. In 2020 hadden burgers gemiddeld 21 minu-           van elektriciteit, dus er bestaat een verbinding tussen deze twee
ten geen stroom. Gemiddeld gezien werden per onderbreking              vitale voorzieningen. Een verstoring in de gasvoorziening houdt
100 burgers getroffen19. Naast het beheer van het net, bewaakt         in dat alle huizen, bedrijven, ziekenhuizen, verzorgingshuizen
TenneT de betrouwbaarheid en continuïteit van de Nederlandse           en overige gebouwen die aangesloten zijn op het gasnet geen
elektriciteitsvoorziening. Stedin en Liander zijn in Hollands Mid-     gas meer krijgen. Dit betekent dat het niet mogelijk is om op
den verantwoordelijk voor het regionale elektriciteitsnetwerk.         gasfornuizen te koken en er geen verwarming of warm water
                                                                       ismeer. De gevolgen van een uitval van de gasvoorziening zijn
Vanwege de energietransitie wordt de afhankelijkheid van               hierdoor in de winter en/of met koud weer groter dan in andere
elektriciteit steeds groter en gaan consumenten steeds meer            jaargetijden.
elektriciteit zelf produceren. Het elektriciteitsnetwerk is (nog)
niet volledig toegerust op deze variëteit van stromen en pieken        Vanwege de opbouw van de gasdistributienetten leiden storin-
(congestie van het netwerk) waardoor het voor de netbeheer-            gen maar zelden tot onderbrekingen van de levering. De meest
ders moeilijker is om de juiste netbalans te handhaven. Hier-          voorkomende oorzaak van een storing is het uitvoeren van
door zal de kans op stroomuitval in de toekomst toenemen. De           grondwerkzaamheden waarbij leidingen beschadigd raken. Met
energietransitie leidt daarnaast ook tot een toenemend aantal          het oog op de energietransitie wordt verwacht dat het aantal
grondwerkzaamheden. Leidingen moeten bijvoorbeeld ver-                 werkzaamheden toe zal nemen en daarmee de kans op versto-
nieuwd worden om de toenemende hoeveelheid elektriciteit               ringen van de gasvoorziening groter wordt. Samenwerking met
aan te kunnen. De ontwikkelingen rondom de energietransitie            partners is van groot belang bij het monitoren van deze ontwik-
moeten daarom nauwlettend in de gaten worden gehouden.                 keling.
VRHM kan dit doen door nauw samen te werken met partners.
Daarnaast kan, door de toenemende hyperconnectiviteit, de              Verstoring drinkwatervoorziening
uitval van elektriciteit tot steeds grotere gevolgen leiden. De ke-    Drinkwater is naast een primaire behoefte voor mens en dier
teneffecten die een uitval van elektriciteitsvoorziening teweeg        ook van groot belang voor andere doeleinden. Drinkwater
kan brengen, kunnen zorgen voor een catastrofale impact. Ech-          wordt gebruikt voor industriële doeleinden, de productie van
ter is de kans op een lokale en kleine verstoring veel reëler. Dit     goederen, landbouw en in het kader van de incidentbestrijding
is terug te zien in de diagonale vorm in het risicodiagram.            als primaire bluswatervoorziening voor de brandweer20.
19	Netbeheernederland.nl. Energienet in 2020 meer dan 99,99 procent
    betrouwbaar. Geraadpleegd op 26 oktober 2021.                      20 Brandweer.nl. Bluswatervoorziening. Geraadpleegd op 26 oktober 2021.
                                                                                                                                                     27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>In Veiligheidsregio Hollands Midden zijn drinkwaterbedrijven                     Niet alleen reguliere computers, maar ook verlichting, zonne-
Dunea, Oasen en Puur, Water & Natuur (PWN) verantwoordelijk                      panelen en de thermostaat kunnen tegenwoordig verbonden
voor de drinkwatervoorziening. Verstoring van drinkwatervoor-                    zijn met het internet. Naast kansen brengt deze digitalisering
ziening kan optreden als gevolg van problemen bij het winnen,                    ook kwetsbaarheden met zich mee. Want hoe afhankelijker de
zuiveren, opslaan, transport en de distributie van het water21.                  samenleving wordt van digitale systemen, hoe groter de ef-
Daarnaast kan extreme droogte ook zorgen voor problemen                          fecten als een incident zich voordoet (digitale afhankelijkheid
                                                                                                                                                         Regionaal Risicoprofiel
met het drinkwater evenals de energietransitie (geothermie).                     resulterend in digitale ontwrichting). Omdat verstoringen steeds
                                                                                 vaker kunnen voorkomen en de effecten verstrekkend kunnen
De kans dat er een verstoring in de drinkwatervoorziening                        zijn, heeft het risico een grillige vorm in het diagram.
optreedt, is aanzienlijk. Echter moeten drinkwaterbedrijven,
als gevolg van de Drinkwaterwet en Drinkwaterbesluit, aan                        Verstoring afvalverwerking
hoge eisen voldoen. Hierdoor bezit het Nederlandse drinkwa-                      Afvalverwerking omvat alle processen rondom het inzamelen en
tersysteem een hoge mate van redundantie en is de kans dat de                    verwerken van zowel zakelijk als particulier afval. Een verstoring
verstoring van een drinkwatervoorziening daadwerkelijk impact                    van de afvalverwerking, zowel gepland (bijvoorbeeld door een
heeft op de samenleving bijzonder klein.                                         staking) als ongepland (bijvoorbeeld door een storing), heeft
                                                                                 tot gevolg dat afval blijft liggen. Hoewel dit zeer hinderlijk is,
Verstoring rioolwaterafvoer en afvalwaterzuivering                               zal dit voor de Veiligheidsregio niet snel leiden tot een crisissitu-
Onder riolering verstaan we het gehele stelsel van onder-                        atie. Verstoringen van de afvalverwerking worden bovendien
grondse buizen (riolen), putten en pompen waarmee afval- en                      tot op heden met name (inter)gemeentelijk opgelost.
hemelwater op een veilige en hygiënische manier ingezameld,
getransporteerd en geloosd wordt. Een goedwerkend riole-                         Verstoring voedselvoorziening
ringssysteem draagt bij aan de gezondheid van burgers en een                     De voedselvoorziening kan op verschillende manieren worden
schoon milieu. . Het zuiveren van het afvalwater wordt gedaan                    verstoord. Zo kan de steeds verder afnemende biodiversiteit en
door een afvalwaterzuiveringsinrichting (AWZI)22. Zowel de                       de verslechtering van insectenpopulaties op (lange) termijn zor-
impact als de waarschijnlijkheid van een verstoring worden laag                  gen voor verminderde opbrengst van landbouw. Deze ontwik-
geschat. Belangrijk is te investeren in risico- en crisiscommunica-              keling worden nog verder versterkt door klimaatverandering24.
tie om de kans op overlast zo klein mogelijk te houden.                          Daarnaast kunnen problemen optreden bij de distributie van
                                                                                 voedsel. Een voorbeeld hiervan zijn de boerenprotesten de-
Verstoring telecommunicatie & ICT                                                cember 2020 die er voor zorgden dat supermarkten niet goed
Verstoring van het internet kan tegenwoordig verregaande                         konden worden bevoorraad25. In de bevindingenrapportage Na-
gevolgen hebben. Het betalingsverkeer, vliegverkeer, telefoon-                   tionale Veiligheid is een voedselschaarste scenario uitgewerkt26.
verkeer en ook de elektriciteit kan uitvallen. Door het Internet                 Wanneer de voedselvoorziening daadwerkelijk verstoord wordt,
Of Things (IoT), fysieke voorwerpen die aan het internet zijn                    ligt de coördinatie op nationaal of Europees niveau. De gevolg-
verbonden, kan onze maatschappij ontwricht raken als gevolg                      bestrijding ligt echter wel bij de veiligheidsregio.
van uitval van het internet.23
                                                                                 24	Analisten netwerk Nationale Veiligheid (2019). Geïntegreerde
                                                                                     risicoanalyse Nationale Veiligheid.
21 BTO Rapport (2019). Buffercapaciteit drinkwatervoorziening Nederland.         25	RTLnieuws.nl. Duizenden supermarktklanten zonder boodschappen
22 Werkgroep waterbouw KIVI-NIRIA (2009). HBO Basismodule Riolering.                 door boerenprotest. Geraadpleegd op 14 februari 2022
23	Utwente.nl. Het besef dat het internet zélf kan uitvallen, is er nog niet.
    Geraadpleegd op 21 oktober 2021.
                                                                                 26	Analistennetwerk Nationale Veiligheid (2016).
                                                                                     Het Nationaal Veiligheidsprofiel 2016.
                                                                                                                                                             28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                                                              De energietransitie in combinatie met verdichting versterkt de
                                                              complexiteit van incidenten. Ten slotte neemt door de ver-
                                                              grijzing en het langer thuis wonen van ouderen, het risico op
                                                              slachtoffers tijdens een (complexe) brand toe.
                                                              Om deze reden is het van belang om zicht te hebben op de ef-
                                                                                                                                                                          Regionaal Risicoprofiel
                                                              fecten van bovengenoemde ontwikkelingen, zowel afzonderlijk
                                                              als in samenspel, op het brand- en instortingsrisico. Daarbij is
                                                              het ook belangrijk om maatregelen te nemen om de veiligheid
4.4 Gebouwde omgeving                                         van verminderd zelfredzamen tijdens een brand- en instortings-
                                                              incident te vergroten. Dit kan ofwel door risicocommunicatie of
Onder dit thema vallen de volgende crisistypen:               middels het programma (Brand)Veilig Leven.
• Complexe branden;                                           4.4.2 Risicodiagram
• Instorting.
                                                                            E
De aanjagers die van invloed zijn op deze incidenttypen
                                                                                                                                                   Hoog risico
                                                                       Catastrofaal
                                                              Impact
zijn: hyperconnectiviteit, de energietransitie, verdichting
en vergrijzing.
                                                                            D
4.4.1 Conclusie                                                        Zeer ernstig
In Hollands Midden bevinden zich een aantal historische
binnensteden. Niet alleen voldoen historische gebouwen                    C
meestal aan andere brandpreventieve eisen dan nieuw-                   Ernstig
                                                                                                                                                 Complexe
bouw, steden hebben vaak een hoge bebouwingsdicht-                                                                                                branden
heid en smalle straten. Deze factoren geven een vergroot
                                                                           B
risico op een (complexe) brand in stedelijke gebieden.                                                    Instorting
                                                                       Aanzienlijk
De gebouwde omgeving is aan allerlei ontwikkelingen
onderhevig die van invloed zijn op de risico’s binnen dit                 A
                                                                       Beperkt           Laag risico
thema. De energietransitie brengt nieuwe risico’s met zich
mee en bemoeilijkt de incidentbestrijding. Hierdoor kun-                                  Zeer                                                              Zeer
nen kleine voorvallen zich sneller en vaker ontwikkelen                               onwaarschijnlijk
                                                                                            A
                                                                                                         Onwaarschijnlijk
                                                                                                              B
                                                                                                                            Mogelijk
                                                                                                                              C
                                                                                                                                       Waarschijnlijk
                                                                                                                                            D
                                                                                                                                                         Waarschijnlijk
                                                                                                                                                              E
tot een complex incident. Daarnaast is er in Hollands Mid-
                                                                                                                                                  Waarschijnlijkheid
den sprake van verdichting door de toename van (hoog)
bouw en stijging van meervoudig ruimtegebruik.
                                                                                                                                                                              29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>4.4.3 Algemene bevindingen
Complexe branden
De aard van de bebouwing, de omgeving, het gebruik van de          Ouderen hebben een grotere kans om slachtoffer te worden
bebouwing of de grootte van de brand kunnen een brand com-         van een gebouwbrand. Nu deze groep steeds langer thuis blijft
plex maken. De bebouwing in Hollands Midden kenmerkt zich          wonen, neemt ook de kans toe dat zij slachtoffer worden van
                                                                                                                                        Regionaal Risicoprofiel
door een aantal factoren die de kans op een complexe brand         een brand. De hoge mate van waarschijnlijkheid en aanzienlijke
kunnen vergroten. Zo bestaan de historische binnensteden van       impact verklaren de vorm en positionering van het crisistype
bijvoorbeeld Leiden, Gouda en Schoonhoven uit gebouwen die         ‘complexe branden’ in het risicodiagram.
aan andere brandpreventieve eisen voldoen dan recente bouw-
werken. Ook hebben oude binnensteden een hoge bebouwings-          Het thema gebouwde omgeving en crisistype complexe branden
dichtheid en smalle straten waardoor een in beginsel kleine        wordt nader uitgewerkt in het Brandrisicoprofiel, wat dit jaar
brand gemakkelijker kan ontwikkelen tot een grote brand.           (2022) wordt herzien.
Bovendien is bij een brand in oude panden de kans groter dat
asbestvezels vrijkomen. Asbest kan grote gevolgen hebben voor      Instorting
de omgeving, zowel op het gebied van gezondheid als milieu.        Woningen, andere gebouwen, infrastructuur en (tijdelijke)
                                                                   bouwwerken in Hollands Midden moeten voldoen aan door de
Naast de aard van de bebouwing kan ook de functie van een          overheid gestelde bouwkundige voorschriften. Hierdoor is de
gebouw een brand complex maken. Zo kan er in een gebouw            kans op instorting in Hollands Midden klein. Instorting van een
gewerkt worden met gevaarlijke stoffen, zoals bij Croda in         (tijdelijk) bouwwerk kan echter toch ontstaan door bijvoorbeeld
Gouda. Of in een gebouw kunnen zich een groot aantal ver-          werkzaamheden aan of in de nabijheid van een bouwwerk,
minderd zelfredzame personen bevinden, zoals een ziekenhuis,       een explosie van bijvoorbeeld aardgas of grondverschuivingen.
verzorgingstehuis of gevangenis.                                   Door verdichting en de hiermee gepaard gaande toename van
                                                                   meervoudig ruimtegebruik kan de impact van een instorting in
De energietransitie versterkt zowel de kans op en impact van       de toekomst toenemen. In het onwaarschijnlijke geval dat een
een complexe brand. Zo zorgt de energietransitie, zeker in         instorting zich voordoet, wordt de veerkracht van de hulpdien-
combinatie met verdichting, voor nieuwe risico’s. Een voorbeeld    sten in de meeste gevallen toereikend geacht. Op basis van de
hiervan is brand in laadpalen voor elektrische auto’s in een on-   lage waarschijnlijk en aanzienlijke impact is ‘instorting’ met een
dergrondse parkeergarage. Zowel de aard als de locatie van dit     ovale vorm linksonder in het risicodiagram gepositioneerd.
nieuwe type incidenten vraagt om een andere brandbestrijding       .
dan voorheen, wat het vaak een complexe brand maakt. Daar-
naast vergroot de toenemende vergrijzing de kans op slachtof-
fers bij (complexe) branden.
                                                                                                                                            30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                                                              Bovendien worden alle vormen van vervoer steeds af-
                                                              hankelijker van digitale- en automatiseringssystemen. In
                                                              combinatie met de stijgende hyperconnectiviteit van de
                                                              samenleving, betekent dit dat vervoer gerelateerde inci-
                                                              denten steeds verder reikende gevolgen kunnen hebben.
                                                              Om deze reden is het van belang om inzicht te krijgen op
                                                                                                                                                                            Regionaal Risicoprofiel
                                                              welke manier de digitalisering van de samenleving het
                                                              risico op vervoers- en incidenten op of onder water be-
                                                              ïnvloed. Daarnaast bevindt zich in Hollands Midden ook
                                                              een aantal tunnels en wordt binnenkort de Corbulotun-
4.5 Mobiliteit in infrastructuur                              nel in gebruik genomen. Incidentbestrijding in tunnels is
                                                              complex en het blijft daarom belangrijk om hier specifiek
Onder dit thema vallen de volgende crisistypen:               aandacht aan te besteden.
• Luchtvaartincidenten;                                       4.5.2 Risicodiagram
• Incidenten op of onder water;
• Wegvervoerincidenten;                                                     E
                                                                                                                                                     Hoog risico
• Spoorvervoerincidenten.                                              Catastrofaal
                                                              Impact
De aanjagers die van invloed zijn op deze crisistypen zijn:
                                                                            D
hyperconnectiviteit, digitale afhankelijkheid, klimaatver-
andering en verdichting.                                               Zeer ernstig                      Luchtvaart-
                                                                                                         incidenten
                                                                          C                                                    Spoorvervoer-
                                                                       Ernstig
4.5.1   Conclusie                                                                                                               incidenten
In Hollands Midden vinden er veel transportbewegingen                                                                                            Wegvervoer-
plaats. Met uitzondering van het wegvoer, is het risico op                 B                                                                     incidenten
luchtvaart-, spoor- en incidenten op of onder water klein.
                                                                       Aanzienlijk
                                                                                                    Scheepvaart-
Onder invloed van verdichting zal het aantal vervoers-                                               incidenten
bewegingen blijven toenemen, waardoor het risico op
                                                                          A
incidenten ook toeneemt.                                               Beperkt           Laag risico
                                                                                          Zeer                                                                Zeer
                                                                                      onwaarschijnlijk    Onwaarschijnlijk   Mogelijk    Waarschijnlijk    Waarschijnlijk
                                                                                            A                  B               C              D                 E
                                                                                                                                                    Waarschijnlijkheid
                                                                                                                                                                                31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>4.5.3 Algemene bevindingen
Luchtvaartincidenten                                                  Incidenten op of onder water
In regio Hollands Midden bevinden zich geen luchthavens. In de        Hollands Midden wordt doorkruist door een aantal (hoofd)
omliggende regio’s bevinden zich twee luchthavens, Schiphol           vaarwegen. Deze vaarwegen zijn belangrijk voor het vervoer
Amsterdam Airport en Rotterdam The Hague Airport. De kans             van goederen en gevaarlijke stoffen. De kans op scheepvaar-
                                                                                                                                         Regionaal Risicoprofiel
op een luchtvaartincident is zeer laag27. Omdat gemeenten             tincidenten (als een ongeval tussen vaartuigen of brand op een
Zuidplas, Kaag en Braassem, Nieuwkoop en Hillegom binnen              vaarweg) is klein en de impact is over het algemeen beperkt.
een straal van 10 kilometer liggen van een luchthaven is de           Naast de beroepsvaart vindt in de regio ook veel waterrecreatie
kans hier iets groter in vergelijking met de rest van de regio. De    plaatst. Onder invloed van klimaatverandering zal (extreem)
impact van een luchtvaartincident is afhankelijk van het type         warm weer vaker voorkomen waardoor recreatie op onder wa-
ongeval, de grootte van het vliegtuig en de hoeveelheid (dode-        ter zal toenemen. Hierdoor wordt de kans op een incident tij-
lijke) slachtoffers die erbij betrokken zijn.                         dens waterrecreatie of een aanvaring tussen recreatievaart en
                                                                      een binnenvaartschip iets groter. Dit verklaart de langwerpige
De recreatieve luchtvaart heeft de afgelopen jaren een sterke         ovaalvorm en positionering van het crisistype ‘scheepvaartinci-
vlucht genomen. Het vliegveld bij Valkenburg is toegankelijk          denten’ in het risicodiagram.
voor zweef- en modelvliegtuigen, en het laagvlieggebied bij
Gouda wordt gebruikt voor bijvoorbeeld sport- en dronevluch-          Veel vaarwegen vormen de grens tussen twee of meer vei-
ten. Hoewel de kans op incidenten toeneemt, is de impact van          ligheidsregio’s. Wanneer incidenten, zowel in de commerci-
een ongeval tijdens recreatieve luchtvaart over het algemeen          ële vaart als tijdens waterrecreatie, op dit grensgebied plaats-
beperkt.                                                              vinden, krijgt de hulpverlening een bovenregionaal karakter.
                                                                      Daarnaast zijn incidenten op het water vaak moeilijk te be-
Door de toename in recreatieve luchtvaart schuift het crisistype      reiken voor de hulpdiensten. Om hulpverleners ter plaatse te
‘luchtvaartincidenten’ een klein stukje op naar rechts in vergelij-   krijgen is in dat geval de inzet van vaartuigen van de politie,
king met het vorige risicoprofiel.                                    brandweer, KNRM en Rijkswaterstaat noodzakelijk.
27 IFV (2011). Handreiking Crisisbeheersing op luchthavens.
                                                                                                                                             32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Wegvervoerincidenten                                                Spoorvervoerincidenten
De meeste vervoersbewegingen vinden plaats via auto (snel)          Nederland beschikt over een uitgebreid spoorwegennetwerk
wegen. De hoofdwegen die door Hollands Midden lopen zijn            wat zorgt voor een goede verbinding van Hollands Midden
de A4, A12, A20, A44 en N11. Over deze hoofdwegen mogen             met binnen- en buitenland. Het spoor wordt zowel gebruikt
ook gevaarlijke stoffen worden vervoerd. Daarnaast heeft pro-       voor het vervoeren van mensen als goederen, waaronder ge-
vincie Zuid-Holland alle provinciale wegen vrijgegeven voor het     vaarlijke stoffen. De kans op een complex spoorvervoerincident
                                                                                                                                       Regionaal Risicoprofiel
transport van gevaarlijke stoffen. Vanwege het vele dagelijkse      is relatief klein. Ook de impact zal in de meeste gevallen be-
wegverkeer is de kans op een grootschalig of complex incident       perkt zijn.
op de weg groter dan bij andere vormen van transport. Denk
hierbij aan een grote brand of explosie in een tunnel of een        Het spoorvervoer is daarnaast relatief gevoelig voor digitale
grote kettingbotsing door mist. Op wegen waar veel verkeers-        incidenten. Om het toenemende spoorverkeer zo veilig en ef-
ongevallen plaatsvinden en waar het is toegestaan om gevaar-        ficiënt mogelijk te laten plaatsvinden, wordt er flink geïnves-
lijke stoffen te transporteren, is het risico op een ongeval met    teerd in digitale en automatiseringssystemen. De keerzijde
een gevaarlijke stoffen ook verhoogd. Dit risico wordt boven-       van deze toenemende afhankelijkheid van digitale systemen is
dien versterkt door verdichting en de hiermee gepaard gaande        dat in geval van een storing de kans toeneemt dat het gehele
toename in reisbewegingen. De impact van een wegvervoerinci-        spoorwegennetwerk getroffen of zelfs stilgelegd wordt. Bo-
dent is afhankelijk van de omvang, de aard en het tijdstip (in of   vendien zorgt de hyperconnectiviteit van de samenleving dat
buiten de spits) van het incident.                                  een verstoring van het treinverkeer verreikende effecten kan
                                                                    hebben op de samenleving als geheel. Om deze reden is het
Een belangrijke ontwikkeling in Hollands Midden is de aanleg        crisistype ‘spoorvervoerincidenten’ met een cirkel in het midden
van de RijnlandRoute, de nieuwe wegverbinding tussen Katwijk,       van het risicodiagram geplaatst.
via de A44, en de A4 bij Leiden. Onderdeel van de RijnlandRou-
te is de Corbulotunnel. Het is toegestaan om via de deze tunnel
gevaarlijke stoffen te transporteren. Brand, verkeersongevallen
en incidenten met gevaarlijke stoffen in tunnels brengen extra
risico’s met zich en maken incidentbestrijding dan ook com-
plexer dan op een ‘open’ bovengrondse weg.
                                                                                                                                           33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                                                                      Klimaatverandering zorgt er op den duur voor dat andere
                                                                      ziekten op gaan duiken en de toenemende hyperconnectiviteit
                                                                      zorgt voor snellere verspreiding. Er vinden namelijk steeds meer
                                                                      reisbewegingen plaats en door verdichting wonen mensen ook
                                                                      steeds dichter op elkaar, waardoor ziektes zich snel kunnen ver-
                                                                      spreiden. Belangrijk is om aandacht te hebben voor de kwets-
4.6 Gezondheid en Veiligheid
                                                                                                                                                                                    Regionaal Risicoprofiel
                                                                      baarheden en afhankelijkheden voor de continuïteit van de
                                                                      vitale sectoren. Daarnaast heeft Covid-19 ons ook geleerd dat
Onder dit thema valt het volgende crisistype:                         opgelegde maatregelen, zoals lockdowns, om de verspreiding
                                                                      tegen te gaan voor beperkingen kunnen zorgen.
• Bedreiging volksgezondheid.
                                                                      Bij het bestrijden en voorkomen van infectieziekten is een
De volgende aanjagers hebben invloed op dit crisistype                belangrijke taak van de GGD en GHOR weggelegd. De GGD
en incidenttypen (zoönose en ziektegolf): hyperconnecti-              doet dit onder andere door het opsporen van ziektebronnen en
viteit, klimaatverandering en verdichting.                            contacten en het geven van voorlichting. De GHOR coördineert
                                                                      samenwerking tussen de witte kolom en de andere hulpverle-
4.6.1 Conclusie                                                       ningsdiensten.
De volksgezondheid gaat over de algemene gezond-
heidstoestand van de bevolking. De gezondheid van de                  4.6.2 Risicodiagram
bevolking kan op verschillende manieren worden be-
dreigd. Door bijvoorbeeld klimaatverandering kunnen                                 E
                                                                                                                                                             Hoog risico
nieuwe soorten ziektegolven ontstaan. Bepaalde virussen,
                                                                               Catastrofaal
bacteriën en parasieten zullen toenemen of veranderen                 Impact
van leefomgeving28.
                                                                                    D
                                                                               Zeer ernstig
                                                                                  C
                                                                               Ernstig                                            Bedreiging
                                                                                                                               volksgezondheid
                                                                                   B
                                                                               Aanzienlijk
                                                                                  A
                                                                               Beperkt           Laag risico
                                                                                                  Zeer                                                                Zeer
                                                                                              onwaarschijnlijk   Onwaarschijnlijk   Mogelijk     Waarschijnlijk    Waarschijnlijk
28	Domusmedica.nl. Klimaatverandering leidt tot nieuwe pathogenen.                                 A                 B               C               D                 E
    Geraadpleegd op 10 januari 2022
                                                                                                                                                            Waarschijnlijkheid          34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>4.6.3 Algemene bevindingen
Bedreiging volksgezondheid
De gezondheid van de bevolking kan op verschillende manieren                 Bovendien zorgen zowel verstedelijk als klimaatverandering
worden bedreigd.  Echter zijn voor VRHM niet alle type bedrei-               dat (wilde) dieren en mensen steeds dichter op elkaar leven.
gingen van de volksgezondheid relevant. Denk hierbij aan de                  Het leefgebied van virussen wordt daardoor steeds kleiner en
                                                                                                                                                          Regionaal Risicoprofiel
effecten van langdurige luchtvervuiling29. Daarom worden on-                 de kans dat zo’n virus op een mens overspringt wordt steeds
der dit crisistype twee (op mens overdraagbare) incidenttypen                groter30.
beschreven:
•  Zoönose
•  Ziektegolf.
Een zoönose is een infectieziekte die ontstaat bij dieren en
vervolgens overspringt op de mens (denk aan COVID-19, Ebola
en de Q-koorts). We spreken van een ziektegolf als veel mensen
te gelijk ziek zijn en dit kan op verschillende manieren ontstaan
(bijvoorbeeld een virus, besmet voedsel of een besmettelijke
ziekte).
Hollands Midden kenmerkt zich door een combinatie van
(grote) steden en landelijk gebied. Intensieve veehouderij, wat
beperkt voorkomt in Hollands Midden, vergroot de kans dat
een virus overspringt van dier op mens. Daarnaast zorgt de
nabijheid van de agrarische sector ten opzichte van de stedelijke
gebieden, de hoge bevolkingsdichtheid en de vele reisbewe-
gingen dat een dergelijk virus zich gemakkelijk over de rest van
regio (en mogelijk daarbuiten) verspreidt. De huidige trend van
verdichting waarbij landelijke en stedelijke gebieden steeds
meer met elkaar vermengen, maakt dat de kans op/verspreiding
van een zoönose alleen maar groter wordt.
29	De effecten van dit type bedreigingen zijn namelijk pas zichtbaar op
    veel langere termijn, is niet gecentreerd op één ‘besmet’ moment en      30	Eenvandaag.nl. Klimaattop in Nederland tijdens coronacrisis belangrij-
    niet overdraagbaar waardoor er geen sprake is van snelle verspreiding.       ker dan ooit. Geraadpleegd op 2 december 2021.
                                                                                                                                                              35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>                                                        4.7.1 Conclusie
                                                        In een samenleving waarin verschillen tussen groepen burgers
                                                        uitgroeien tot tegenstellingen (polarisatie) kan radicalisering
                                                        optreden. De komende jaren wordt een toename verwacht van
                                                        verstoringen van de openbare orde en (extreem) geweld. De
                                                        afgelopen tijd is ook een trend te zien van protesten die steeds
                                                                                                                                                                      Regionaal Risicoprofiel
                                                        meer gepaard gaan met openbare orde verstoringen en geweld.
                                                        De politie (in samenwerking met onder andere de AIVD, het OM
                                                        en de gemeente) is hierbij de belangrijkste partner voor de vei-
                                                        ligheidsregio. Het is van belang de samenwerking met de politie
                                                        te borgen, binnen het gehele werkveld van de veiligheidsregio.
                                                        4.7.2 Risicodiagram
4.7 Publieke veiligheid
                                                                      E                                                                        Hoog risico
                                                                 Catastrofaal
                                                        Impact
Onder dit thema vallen twee crisistypen:
                                                                      D
• Verstoring openbare orde;                                                                        Extreem geweld
• Extreem geweld.                                                Zeer ernstig
De aanjager die van invloed is op deze crisistypen is               C
polarisatie en radicalisering.                                   Ernstig
                                                                     B
                                                                                                                               Verstoring
                                                                 Aanzienlijk                                                 openbare orde
                                                                    A
                                                                 Beperkt           Laag risico
                                                                                    Zeer                                                                Zeer
                                                                                onwaarschijnlijk    Onwaarschijnlijk   Mogelijk    Waarschijnlijk    Waarschijnlijk
                                                                                      A                  B               C              D                 E
                                                                                                                                              Waarschijnlijkheid
                                                                                                                                                                          36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>4.7.3 Algemene bevindingen
Verstoring openbare orde                                            Extreem geweld
Om te spreken van verstoring van de openbare orde, dient het        Bij extreem geweld gaat het niet om de ideologische motieven
te gaan om een verstoring van enige betekenis van de normale        van de dader(s) maar om het doel om (veel) slachtoffers te ma-
gang van zaken in of aan een betreffende openbare ruimte31.         ken32. Dit kunnen uitingen van terrorisme zijn, maar dat hoeft
                                                                                                                                             Regionaal Risicoprofiel
Hierbij kan worden gedacht aan demonstraties, zoals de boe-         dus niet. Een recent meer voorkomende vorm van extreem
renprotesten (oktober 2019) of de avondklokrellen (23-26            geweld is extreem crimineel geweld. Denk hierbij aan afreke-
januari 2021) op verschillende plekken in Nederland. Met name       ningen in het criminele circuit, maar ook buiten het criminele
op momenten waarbij grote groepen mensen bijeen zijn, zoals         circuit. Indien crisissituaties ontstaan wordt door VRHM een
bij evenementen, kan een verstoring van de openbare orde            beroep gedaan op een breder netwerk, bijvoorbeeld de Nati-
ontstaan. De verschijningsvormen van verstoring openbare orde       onaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV)
zijn erg divers, dit is in het risicodiagram weergegeven met een    en het Openbaar Ministerie (OM). In Nederland is sinds 2005
grillige vorm.                                                      het Alerteringssysteem Terrorismebestrijding (ATb) operatio-
                                                                    neel. Dit systeem is primair gericht op het waarschuwen van
Net als andere regio’s zal VRHM rekening moeten houden met          vitale bedrijfssectoren en niet op het waarschuwen van burgers.
maatschappelijke trends als polarisatie en radicalisering, onrust   Het alerteringssysteem zal in geval van nood of bedreiging alle
in probleemwijken en een dalend vertrouwen in de overheid.          benodigde personen en diensten snel kunnen waarschuwen,
Verstoringen van de openbare orde kunnen ook een indirect           waardoor deze diensten aanvullende maatregelen kunnen
effect hebben op de continuïteit van vitale voorzieningen. Een      treffen. Het NCTV gebruikt het systeem om bestuurders, politie,
voorbeeld hiervan zijn de branden van verschillende zendmas-        hulpdiensten en anderen te informeren over bijvoorbeeld de
ten in 2020. Nauw contact met de politie is voor de aanpak van      dreiging van een aanslag en te komen tot adequate maatrege-
verstoringen van de openbare orde essentieel.                       len.
                                                                    De impact van extreem geweld kan, afhankelijk van de aard en
                                                                    omvang, heel groot zijn en de kans dat het voorkomt lijkt ook
                                                                    toe te nemen. Het NCTV signaleert een toename van personen
                                                                    die online dreigen met geweld33. Ook de toename van polarisa-
                                                                    tie sinds de coronapandemie zorgt voor meer maatschappelijke
                                                                    onrust en voor een grotere kans op extreem geweld (ook tegen
                                                                    hulpdiensten). De verwachting is dat deze trend de komende
                                                                    jaren door blijft zetten.
                                                                    32	Inspectie Justitie en Veiligheid (2020). De voorbereiding op
                                                                        hulpverlening na een terroristische aanslag
31 Hoge Raad arrest, 30 januari 2007, LJN: AZ2104                   33 NCTV (2018). Toename van rechts-extremistisch geweld in West-Europa
                                                                                                                                                 37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Veiligheidsregio
nn an

HOLLANDS MIDDEN

BRANDWEER

Hollands Midden

Bevolkingszor 9 HORN

iollands Midden

In Veiligheidsregio Hollands Midden werken gemeenten,
GHOR, brandweer, politie en andere partners samen aan de

rampenbestrijding en crisisbeheersing in Hollands Midden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>