<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Bijlage D: Juridische implicaties opzetten gemeentelijk warmtebedrijf
Bij de keuze voor de ontwikkeling van het warmtenet Langeraar in publiek eigendom krijgt de
gemeente Nieuwkoop te maken met een aantal juridische en organisatorische implicaties. In de
Herijking van de Transitievisie warmte is uitgebreid ingegaan op de rolneming van de gemeente
binnen warmtebedrijven en het borgen van maatschappelijke waarden. Deze bijlage gaat in op de
juridische aandachtspunten en wat het inhoudt om een warmtebedrijf op te richten.
1. Wat is een warmtebedrijf?
Het warmtebedrijf is verantwoordelijk voor het realiseren en exploiteren van het warmtenet gedurende
een periode van 20 tot 30 jaar. De Wet Collectieve Warmte (Wcw) schets de volgende stappen:
     1. TVW/warmteprogramma: de gemeente geeft aan waar individuele warmteoplossingen de
         voorkeur hebben en waar warmtenetten moeten worden ingezet.
     2. Gebieden waar een warmtenet geschikt is: warmtekavel wordt vastgesteld en er wordt een
         warmtebedrijf aangewezen.
     3. Op basis van een gedetailleerd kavelplan van het warmtebedrijf wordt een uitvoeringsplan
         opgesteld. De plaatsing van de warmtenetten wordt bepaald via het omgevingsplan, waarbij
         het warmtebedrijf verplicht is om deze plannen uit te voeren.
Het belangrijkste punt in het wetsvoorstel van de Wcw is dat een warmtebedrijf dat wordt
aangewezen, volledig verantwoordelijk moet zijn voor de continuïteit en kwaliteit van de
warmtelevering in een bepaald gebied. Alleen als een partij deze verantwoordelijkheid kan dragen
voor alle aspecten van de warmtevoorziening (productie, transport en levering) kan deze door de
burgemeester en wethouders worden aangewezen als warmtebedrijf. Om dit goed te kunnen doen,
en ervoor te zorgen dat warmte betaalbaar, betrouwbaar en duurzaam blijft, wordt het economisch
eigendom van het warmtenet gezien als een noodzakelijke voorwaarde.
De onderdelen van een warmtebedrijf
Het warmtebedrijf bestaat grofweg uit drie onderdelen:
- Warmteproducent; produceert warmte (de bron), maar hoeft deze niet in eigendom te hebben;
- Warmteinfrabedrijf; beheert de infrastructuur;
- Warmteleverancier; zorgt voor de distributie van warmte in het warmtenet.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>2. Inrichting van een warmtebedrijf voor Langeraar
Inrichting van het warmtebedrijf
De verdeling van de assets binnen het warmtebedrijf en de samenhang kan verschillen. Zo sorteert
de gemeente voor op het oprichten van een publiek integraal warmtebedrijf, Hierbij wil ze zoveel
mogelijk zelf verantwoordelijkheid dragen voor het warmtebedrijf. Als partner kan een publieke partij,
of een bewonerscoöperatie toetreden tot 49% aandeelhouderschap in het warmtebedrijf en private
partijen kunnen hooguit een rol in concessie vervullen.
Dat maakt dat er de volgende smaken zijn. Er kan gekozen worden om een volledig publiek
warmtebedrijf op te richten waarbij de gemeente Nieuwkoop alle assets bezit (1). Er kan ook gekozen
worden om 49% of minder eigenaarschap te geven aan een andere publieke partij of
bewonerscoöperatie (2). Hierbij kan ook gekeken worden naar een Joint Venture met een publieke
partij of bewonerscoöperatie verdeeld over de twee bedrijfsonderdelen. (3/4)
Hierbij is het goed om te benoemen dat een bewonerscoöperatie onder de Wcw wordt gezien als een
private partij. Daarom moeten, in de laatste twee varianten (bij een warmtenet van <1500 weq), de
publieke partijen meer dan 50% van de aandelen van het warmte-infrastructuurbedrijf bezitten en
moet het warmte-infrastructuurbedrijf meer dan 50% zeggenschap hebben in de joint venture. De
verschillende soorten samenstellingen zijn hieronder schematisch weergegeven.
Rollen in de keten
Voordat er wordt ingaan op de taken en het beheer van het warmtebedrijf, is het belangrijk om te
begrijpen welke rollen er zijn in de warmteketen. Dit helpt bij het begrijpen van de taken van een
warmtebedrijf ten opzichte van de verdeling van verantwoordelijkheden en taken binnen de gehele
warmteketen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>De warmteketen kan ingedeeld worden in vijf rollen:
- Warmteproducent: produceert warmte vanuit een bron;
- Netwerkeigenaar: eigenaar van de infrastructuur (transport en distributie infra);
- Netwerkbeheerder: verantwoordelijk voor de aanleg en het beheer van de infrastructuur;
- Leverancier: levert de warmte aan eindgebruikers;
- Eindgebruikers: gebruiken de geleverde warmte (woningen/ bedrijven).
De rollen kunnen door verschillende partijen worden vervuld en/ of verder worden uitbesteed
(concessie). Een voorbeeld van wie welke rol kan invullen wordt gegeven in onderstaande fictieve
afbeelding. Bij het verder invullen van de partijen die deelnemen aan het warmtebedrijf voor
Langeraar in de toekomst kan onderstaande plaat definitief worden ingevuld.
                                               Warmteketen
                                 Netwerk-             Net-            Leverancie           Eind-
               Producent
                                  eigenaar        beheerder                r           gebruikers
                   Gemeente         Gemeente          Gemeente            Gemeente         Woondiens
                                                                                                ten
                                                                                            Aarwoude
                         of                                                   of
                                        of                  of
                  bewonersc                                              bewonersc
                                    consessie         consessie
                   oöperatie                                              oöperatie           IKC De
                                                                                                Poel
                         of                                                   of
                   consessie                                              consessie
                                                                                           Bedrijven /
                                                                                              private
                                                                                            eigenaren
Bovenstaande figuur is niet uitgewerkt maar geeft een illustratie van de mogelijkheden tot het vervullen van specifieke
rollen in de warmteketen.
Taken in een warmtebedrijf
De betrokken partijen hebben verschillende taken te verdelen in een warmtebedrijf. Hieronder een
opsomming van de taken:
      1. Integraal verantwoordelijk
      2. Balans en programma: zorgt voor de juiste hoeveelheid warmte op de juiste plaats op de
            juiste tijd (balans tussen vraag en aanbod) door combinatie van bronnen aan te sturen op
            basis van schattingen en de buitentemperatuur.
      3. Warmteproductie: zorgt voor en beheert warmte uitkoppeling, maakt warmte naar
            opgegeven vraag en verkoopt aan warmtebedrijf.
      4. Piek en back-up Warmte: zorgt voor en beheert piek- en back-up bron. Deze bron
            produceert warmte wanneer nodig.
      5. Warmtenet realisatie: ontwerpt de warmtenetten en warmteoverdrachtstations tot aan de
            voordeur en legt deze aan.
      6. Beheer van warmtenet: beheert de warmtenetten, controleert de temperatuur in het
            warmtenet, repareert het warmtenet als het nodig is en zorgt voor een slim net.
      7. Inpandig net en aansluitingen: ontwerpt, legt aan, zorgt voor en onderhoudt het warmtenet
            vanaf de voordeur tot en met de afleverset. Installeert en onderhoudt de afleverset.
      8. Verbruik meten: meet het verbruik van afnemers.
      9. Warmtelevering: Levert de warmte af, verstuurt de facturen, verzorgt de backoffice, zorgt
            voor een leveringsvergunning en houdt zich aan de regels uit de leveringsvergunning.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Figuur 1 De taken in een warmtebedrijf
Taken in een warmtebedrijf afgezet tegen betrokken partijen
In onderstaande fictieve tabel zijn de taken in een warmtebedrijf afgezet tegen de rollen in de
warmteketen. Afhankelijk van de partijen die de rollen zullen vervullen kan in dialoog worden bepaald
wie welke taken oppakt.
Tot ‘’waar’’ gaat het beheer van het warmtebedrijf (Demarcatie)?
Het warmtebedrijf is (over het algemeen) verantwoordelijk voor het beheer tot en met de afleverset.
De gebouweigenaar is verantwoordelijk voor de binneninstallatie. In Langeraar zal dit ook het geval
zijn. Er bestaan drie modellen voor de beheerverantwoordelijkheid tussen warmtebedrijf en
gebouweigenaar. Dit wordt ook wel de demarcatie van het warmtenet genoemd.
Bij het aansluiten van een warmtenet wordt binnen een gebouw een leiding aangelegd vanaf de gevel
tot en met de afleverset in de woning. Dit vraagt om zowel installatietechnisch werk - leidingen en
afleverset - en bouwkundig werk - sparingen, mantelbuizen en afwerking. etc. Daarnaast wordt de
CV-ketel en de binneninstallatie aangesloten op de afleverset. De verantwoordelijkheden voor de
werkzaamheden kunnen op verschillende manieren verdeeld worden tussen de gebouweigenaar en
het warmtebedrijf. Hier bestaan drie modellen voor:
     1. Tot en met de afleverset. Het warmtebedrijf verzorgt de installatietechnische
          werkzaamheden tot en met de afleverset. De gebouweigenaar zorgt voor de bouwkundige
          ingrepen en de aansluiting van de binneninstallatie op de afleverset.
     2. Tot aan de gevel. Het warmtebedrijf legt het warmtenet aan tot aan de gevel. De
          gebouweigenaar zorgt voor het volledige inpandige werk vanaf de gevel inclusief de plaatsing
          van de afleverset. Na realisatie wordt het deel vanaf de gevel tot de afleverset overgedragen
          aan het warmtebedrijf.
     3. Alles leveren. Het warmtebedrijf verzorgt alles, inclusief de aansluiting van de
          binneninstallatie op de afleverset. Dit gebeurt in opdracht van de gebouweigenaar.
Het beheer van het warmtebedrijf; overzicht van taken en verantwoordelijkheden
Naast de bovengenoemde taken en demarcatie kan het beheer van het warmtenet worden
gedefinieerd door BDFMO-onderdelen (Build, Design, Finance, Maintain en Operate). Dit komt af van
contractvormen die in concessies worden uitgegeven en geven weer welke onderdelen van het
warmtebedrijf in beheer worden genomen. In dit geval (en in de onderstaande tabellen) wordt ervanuit
gegaan dat deze onderdelen zo veel mogelijk door de gemeente zelf wordt opgepakt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                                          Build
                                                                                                                                    Binneninstallatie
             Bron                                   Infrastructuur                       Afleverset (model 1)         Klant
                                                                                                                                        (model 3)
-Aanleggen en instaleren van      Aanleggen van pijpleidingen en                      - Plaatsbepaling in                        - Afstemmen binnen
warmtepomp en WKO                 leidingwerk voor het transport van                  woning                                     installatie voor
                                  warmte van de warmtebron naar het                                                              optimale
-Voorbereiding van de             warmtenetwerk en naar andere                        - Aansluiting                              warmtelevering.
bouwplaats, inclusief het         aangesloten gebouwen:                               regelsystemen
egaliseren van terreinen,         -      Grondwerk en
graafwerk voor funderingen,              graafwerkzaamheden                           - Drinkwater boiler               X
en eventueel het aanleggen        -      Leiding aanleg                               plaatsen
van toegangswegen                 -      WOS
                                                                                      - Testen en
                                  -      Isolatie en bescherming leidingen
                                                                                      inbedrijfstelling
                                  -      Testen en inbedrijfstelling
                                  -      Veiligheidsmaatregelen
                                                                         Design
                                                                                                                                    Binneninstallatie
             Bron                                   Infrastructuur                       Afleverset (model 1)         Klant
                                                                                                                                        (model 3)
- Bepalen warmtevraag             - Opstellen technisch ontwerp (tracé)              - Keuze van afleverset
- Opstellen technisch ontwerp     - Ruimtelijke plannen en vergunningen              - Ontwerp aansluiting op
met benodigde apparatuur                                                             leiding
zoals warmtepompen.
WKO’s, piek en back up                                                                                                  X                    X
- Opstellen van plan voor
locatie warmtebron
- Balans en programma
                                                                        Finance
                                                                           Afleverset (model                                      Binneninstallatie
             Bron                            Infrastructuur                                                 Klant
                                                                                   1)                                                 (model 3)
- Bekostiging aanleg.             - Bekostiging aanleg.                   - Bekostiging             - Finance en            - Afstemmen binnen
                                                                          aanleg.                   control.                installatie voor optimale
- Aannemer selecteren.            - Aannemer selecteren.                                                                    warmtelevering.
                                                                                                    - Belastingen.
                                                                                                    - Fiscaal advies.
                                                                     Maintenance
                                               Infra                                                                             Binneninstallatie
             Bron                                                   Afleverset (model 1)                 Klant
                                            structuur                                                                                (model 3)
- Regelmatig onderhoud.           - Regelmatig                     - Kalibratie en            - Communicatie en            - Afstemmen binnen
                                  onderhoud.                       instrumenten om            klantenservice.              installatie voor optimale
- Inspectie van apparatuur                                         nauwkeurige                                             warmtelevering.
Reparaties en vervangingen        - Inspectie van                  metingen te blijven        - Verbruiksmonitoring.
Veiligheidscontroles.             leidingen.                       leveren.
                                                                                              - Klachtenafhandeling.
- Documentatie en                 - Onderhoudt leidingen           - Inspecties.
rapportage o.a.                   en WOS.                                                     - Onderhoud.
duurzaamheid.
                                                                                              - Leveringsvergunning
                                                                                              aanvragen.
                                                                        Operate
                                       Infra                    Afleverset                                                 Binneninstallatie (model
          Bron                                                                                     Klant
                                    structuur                   (model 1)                                                                3)
- Reactie op storingen.   - Reactie op storingen.           - Meten van            - Facturering.                         - Ontluchten leidingen.
                                                            verbruik.
-                         - Veiligheidsprocedures.                                 - Educatie en voorlichting.            - Controle thermostaten
Veiligheidsprocedures.                                      - Storing en                                                  en regelingssystemen.
                          - Operationele planning           noodherstel.           - Warmtelevering.
                          dagelijkse activiteiten.
                                                            - Communicatie         - Kwaliteitscontrole en
                          - Storing en noodherstel.         gebruikers.            klanttevredenheidsonderzoeken
                                                                                   .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>3. Welke juridische aandachtspunten zijn er bij de oprichting
van een warmtebedrijf?
Een warmtebedrijf is een onderneming bestaande uit drie onderdelen productie (bron), distributie
(infra) en verkoop (levering). Net als andere bedrijven is een warmtebedrijf onderworpen aan
juridische rechten en plichten. Het oprichten van een warmtebedrijf brengt daarom een aantal
juridische implicaties met zich mee. In de basis zijn er drie relevante juridische onderdelen:
aanbestedingswet, staatsteun en vennootschapsbelasting. Een zo volledig overzicht wordt
onderstaand weergegeven.
Aanbestedingswet
De aanbestedingswet regelt hoe overheidsinstanties op een eerlijke en transparante wijze opdrachten
moeten vergeven. Het doel hiervan is om corruptie te voorkomen en op een zo eerlijk mogelijke wijze
een opdracht te vergeven aan een partij. Afhankelijk van de vorm en eigendomsstructuur van het
warmtebedrijf en de waarde van de contracten kan het bedrijf onderworpen zijn aan de regels van de
aanbestedingswet. Dit houdt in dat als het warmtebedrijf publieke middelen gebruikt en als publieke
opdrachtgever wordt beschouwd, het transparante en competitieve procedures moet volgen bij het
toekennen van contracten voor de bouw van de infrastructuur of de levering van diensten aan private
partijen.
Binnen de aanbestedingswet zijn specifieke richtlijnen opgenomen voor de exploitatie van werken en
diensten. Deze worden de concessierichtlijnen genoemd. Een concessie onderscheidt zich van
andere onderdelen van de aanbestedingswet omdat het niet alleen de uitvoering, maar ook de
exploitatie van de dienst of het werk omvat. Binnen het aanbestedingsrecht zijn Europese
drempelbedragen vastgesteld. Als de geraamde waarde van een opdracht gelijk is aan of meer is dan
het drempelbedrag moet deze aanbesteed worden. Voor de jaren 2024 en 2025 zijn deze
drempelbedragen vastgesteld op:
     •    € 221.000 exclusief BTW voor leveringen en diensten gegund door decentrale
          overheidsinstanties (hier vallen gemeenten onder). Deze waarde is opgenomen onder
          artikel 4 Richtlijn 2014/24 van de aanbestedingswet.
     •    € 5.538.000 exclusief BTW voor werken (bouwopdrachten). Deze waarde is opgenomen
          onder artikel 4 Richtlijn 2014/24 van de aanbestedingswet.
     •    € 5.538.000 exclusief BTW voor concessies. Deze waarde is opgenomen onder artikel 8
          Richtlijn 2014/23 van de aanbestedingswet.
Aangezien het opzetten van een joint venture met een publieke partner vrijwel altijd ‘’exploitatie van
werken en diensten’’ behelst, oftewel het exploiteren van het warmtebedrijf, dient rekening te worden
gehouden met de drempelbedragen voor concessies. Voor gemeente Nieuwkoop – en andere
gemeenten – houdt dit in dat op het moment dat de waarde van de concessie de toepasselijke
drempel van ≥ € 5.538.000 exclusief BTW overschrijdt deze Europees aanbesteed dient te worden.
Voor de aanbesteding van concessies geldt overigens een enigszins verlicht aanbestedingsregime.
Inbesteding
Een inbesteding wordt omschreven als het besluit van de overheid (of een publieke organisatie) om
een opdracht te vergeven aan een andere publieke organisatie of onderneming. In dit geval kan er
een aanbesteding gedaan worden zonder het Europese aanbestedingstraject te hoeven doorlopen.
Voor de gemeente Nieuwkoop houdt dit in dat zij opdrachten aanbestedingsvrij (dus zonder
concurrentie) aan mag bieden aan publieke partijen. Een belangrijk punt om hierbij op te merken voor
gemeente Nieuwkoop is dat bewonerscoöperaties, volgens de Nederlandse wetgeving, geen publieke
organisaties zijn. Dit houdt in dat inbesteding niet kan met bewonerscoöperatie in het warmtebedrijf.
Momenteel wordt in opdracht van het Gelders WarmteInfraBedrijf (GWIB) een onderzoek uitgevoerd
naar welke aanvullende mogelijkheden er zijn.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Staatssteun
Staatssteun verwijst naar elke vorm van publieke steun die bepaalde bedrijven of sectoren een
financieel voordeel geven en die de concurrentie en handel tussen Europese lidstaten kan verstoren.
De EU wil gelijke concurrentievoorwaarden scheppen voor alle ondernemingen op de interne markt
en heeft daarom staatssteunregels opgesteld om eventuele steun door overheden in goede banen te
leiden. Wanneer een warmtebedrijf financiële steun krijgt van de overheid, moet dit in
overeenstemming zijn met de regels omtrent staatsteun van de Europese Unie. De steun mag de
concurrentie niet vervalsen en de interne markt niet verstoren. Indien een overheid een warmtebedrijf
opricht of ondersteunt, moet er gekeken worden of deze steun aanmeldverplichting heeft bij de
Europese Commissie (EC). Het is belangrijk om op te merken dat de stappen om te beoordelen of er
sprake is van geoorloofde staatssteun voor publieke warmtenetten relevant zijn voor alle decentrale
overheden, waaronder gemeenten én provincies.
Allereerst moet er gekeken worden of er aan de vijf criteria voor het staatssteunverbod wordt voldaan.
De criteria zijn als volgt:
  De vijf criteria voor staatsteun
       1. De financiële ondersteuning wordt toegekend aan entiteiten die betrokken zijn bij
           commerciële activiteiten. Het Europese Hof van Justitie definieert een 'onderneming' als
           elke entiteit die economische activiteiten uitvoert, ongeacht de juridische status of de
           financieringswijze. Het is de aard van de activiteit waarvoor de steun wordt verleend die
           bepaalt of deze economisch van aard is, en niet de structuur van de organisatie.
       2. De ondersteuning wordt gefinancierd door overheidsgelden. Dit omvat ook de financiën
           van de gemeente Nieuwkoop. De steun kan vele vormen aannemen, zoals subsidies,
           kredieten en/of garantstellingen.
       3. De overheidsfinanciering biedt een commercieel voordeel dat niet bereikt zou kunnen
           worden onder normale marktvoorwaarden. De steun resulteert in een financieel voordeel
           voor de begunstigde onderneming dat niet zou bestaan zonder interventie van de
           overheid. Er is bijvoorbeeld geen sprake van een adequaat tegenoffer voor het verkregen
           voordeel.
       4. De steunmaatregel is discriminerend. De steun is exclusief voor bepaalde
           ondernemingen, specifieke industrieën of regio's, zoals in dit geval de gemeente
           Nieuwkoop.
       5. De maatregel heeft een verstorend effect op de concurrentie (of heeft het potentieel dit te
           doen) en leidt (of dreigt te leiden) tot nadelige effecten op de handel binnen de Europese
           Unie. Wanneer de positie van een onderneming die steun ontvangt ten opzichte van
           concurrenten verbetert, verstoort de steun de concurrentie. In de praktijk wordt getoond
           dat dit criterium vaak van toepassing is.
Wanneer een bedrijf aan alle vijf van deze criteria voldoet spreekt men van (ongeoorloofde)
staatssteun. Als er aan een van de criteria niet wordt voldaan mag de steun verleend worden zonder
deze voor te leggen aan de EC.
Er zijn ook regels voor vrijstellingen mogelijk op de grond van de Algemene
Groepsvrijstellingsverordening (AGVV). De focus hiervoor ligt op onderwerpen waaraan de EC veel
waarde hecht, zoals innovatie, duurzaamheid en onderzoek en ontwikkeling.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>AGVV
De AGVV geeft gemeenten en andere decentrale overheden een praktisch instrument om op een
geoorloofde manier staatssteun te verlenen aan de ontwikkeling van warmtenetten. Binnen de AGVV
zijn allerlei steuncategorieën vrijgesteld. Een voorbeeld van een vrijgestelde steuncategorie is de
investeringssteun voor energie-efficiënte stadsverwarming en -koeling. De AGVV kent een aantal
algemene criteria en per steuncategorie ook specifieke voorwaarden.
Voor het opzetten van een warmtebedrijf zijn de volgende algemene- en specifieke criteria van
belang:
  Relevante criteria voor een warmtebedrijf om te voldoen aan de AGVV
       •    De financiële steun die door gemeente Nieuwkoop wordt aangeboden, is uitgesloten voor
            de volgende doeleinden:
            - Activiteiten die gericht zijn op export.
            - Steun die gekoppeld is aan het prefereren van binnenlandse producten boven
            geïmporteerde goederen.
            - Steun aan bedrijven die nog moeten voldoen aan terugvorderingsbevelen.
            - Steun aan ondernemingen die financieel in moeilijkheden zijn.
       •    De maximale investeringsondersteuning van gemeente Nieuwkoop voor de aanleg van
            een netwerk voor stadsverwarming is begrensd tot twintig miljoen euro per bedrijf of
            investeringsinitiatief. In gevallen waarbij meerdere steunbronnen worden aangewend voor
            dezelfde subsidiabele uitgaven, zal de totale financiële bijdrage de vastgestelde limiet
            voor de investering niet overschrijden.
       •    De door de gemeente Nieuwkoop verleende steun is op een transparante wijze
            beschikbaar. Het kan gaan om directe subsidies, leningen, garanties, belastingvoordelen
            en/of terugbetaalbare voorschotten. Informatie over de steunregeling is vrij toegankelijk
            en online in te zien.
       •    De steun dient een aanzettende werking te hebben. Dit houdt in dat, in het geval van
            gemeente Nieuwkoop, de projecten waarvoor steun wordt aangevraagd, niet van start
            gaan voordat de steunaanvraag is ingediend en verwerkt.
Vennootschapsbelasting
Een warmtebedrijf is – net als andere bedrijven – in principe onderworpen aan de
vennootschapsbelasting over haar winsten. Er zijn echter specifieke regels en vrijstellingen van
toepassing, afhankelijk van de rechtsvorm van het bedrijf en de aard van de activiteiten. In sommige
gevallen kunnen er speciale fiscale voordelen van toepassing zijn op energiebedrijven of kan het
bedrijf gebruik maken van subsidies of fiscale voordelen voor duurzame energieprojecten.
Overige belastingen en BTW
Conform het Klimaatakkoord en de uitwerking van regionale energiestrategieën moeten alle
gemeenten in Nederland aan de slag met deze energietransitie. Hieronder beschrijven wij de
belangrijkste aandachtspunten in relatie tot fiscale vragen in de exploitatie van warmtenetten.
Veel gemeenten doen onderzoek en maken beleidskosten voor de energietransitie. Zolang dit
beleidskosten zijn, is de BTW hiervan compensabel voor de gemeente. Complexer wordt het als de
gemeente daadwerkelijk energie gaat opwekken. Bij het opwekken van energie treedt de gemeente
op als ondernemer voor de BTW als de energie aan het net wordt geleverd. De BTW op de
investeringen kan dan in aftrek worden gebracht. Als de gemeente aan de slag gaat met een
warmtenet, dan kan de gemeente de realisatie van een warmtenet op verschillende manieren fiscaal
en juridisch vormgeven.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>De gemeente kan allereerst zelf een warmtenet aanleggen. Zij kan er bijvoorbeeld ook voor kiezen
om voor de realisatie en exploitatie van het warmtenet samen te werken met een marktpartij en
inwoners. Ook heeft de gemeente de keuze om een exploitatie via concessieverlening aan een derde
of via een door de gemeente op te richten besloten vennootschap te laten plaatsvinden. Hierbij kan
ook nog een keuze worden gemaakt wie eigenaar wordt van het warmtenet en of de gemeente een
juridisch eigendom wil behouden. Deze opties hebben fiscaal zeer verschillende uitwerkingen.
Aandachtspunten voor de gemeente voor de BTW, overdrachtsbelasting, energiebelasting en de
vennootschapsbelasting bij de aanleg van een warmtenet zijn:
     •   In het kader van onder andere aansprakelijkheid en fiscale gevolgen is van belang wie
         juridisch eigenaar en exploitant van het warmtenet wordt.
     •   Beoordeeld dient te worden in hoeverre sprake is van BTW-belaste prestaties en of t.a.v.
         deze belaste prestaties recht op compensatie van btw bestaat bij het BTW-
         compensatiefonds. Ook dient hierbij rekening gehouden te worden met eventuele
         overdrachtsbelasting aspecten.
     •   Afhankelijk van de rechtsvorm of wijze waarop de exploitatie van het warmtenet wordt
         vormgegeven kunnen zich verschillende vennootschapsbelasting voordoen.
     •   Partijen dienen rekening te houden wie belast is met de inhouding en betaling van
         energiebelasting bij het leveren van warmte.
     •   Een aandachtspunt is verder of de concessiehouder gebruik kan maken van fiscaal gunstige
         (aftrek- of afschrijvings-) regelingen. Dergelijke regelingen bieden voordeel aan ondernemers
         die investeren in energiebesparende bedrijfsmiddelen, duurzame energie of het milieu.
     •   Indien het warmtenet wordt gefaciliteerd vanuit een BV dan wordt de BV inhoudingsplichtig
         voor de loonheffingen en sociale premies. De BV dient zich te registreren als werkgever. Het
         is aan te raden om te onderzoeken welke gevolgen deze indiensttredingen hebben voor de
         loonheffingen, cao-bepalingen en dergelijke.
     •   Indien gekozen wordt voor verlening van een concessie dient ook aandacht uit te gaan naar
         wat er gebeurt wanneer de concessieovereenkomst met de marktpartij eindigt en wat voor
         fiscale gevolgen dit kan hebben.
     4. Verkrijgen warmtevergunning
Op dit moment geldt de Warmtewet in Nederland. De Wcw gaat deze in de toekomst vervangen. Voor
het leveren van warmte binnen de huidige wet is soms een warmtevergunning nodig. Dit is sterk
vergelijkbaar met een aanwijzing en wordt ook beoordeeld door de ACM. In het geval van Nieuwkoop
is een ontheffing mogelijk, omdat het om een kleinschalig warmtenet betreft. Mogelijk wordt de
ontheffing sneller afgegeven dan een vergunning. Mede door de wens voor groei en door de publieke
opinie rondom betrouwbaarheid van het gemeentelijk warmtebedrijf is het aanvragen van een
leveringsvergunning een verstandige zet. Als leverancier met een warmtevergunning moet je voldoen
aan de volgende eisen:
     -   Organisatorische kwaliteit
         U moet uw bedrijfsprocessen onder controle hebben, zoals verkoop, administratie en
         klachtafhandeling. Dit bewijst u met:
              o informatie over uw organisatie, zoals uw ondernemingsplan;
              o informatie over uw administratieve organisatie en interne controle (AO/IC);
              o registratie geschillencommissie;
              o offertes, algemene voorwaarden en overeenkomsten;
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>    -    Financiële kwaliteit
         Uw bedrijf moet financieel gezond zijn. Dit bewijst u met informatie over uw:
              o ondernemingsplan en prognoses;
              o financiële positie;
              o financiering van uw bedrijf;
              o jaarrekening of openingsbalans;
              o non-faillissementsverklaring.
    -    Technische kwaliteit
         U moet het warmtenet goed beheren. Uw bedrijfsvoering moet op orde zijn. En u moet
         genoeg warmte kunnen leveren aan al uw verbruikers. Dit bewijst u met informatie over:
              o uw onderhoudssysteem, zoals uw onderhoudsplan en storingsregistratie;
              o het juridisch eigendom van uw warmtenet;
              o uw prognose (schatting) van de warmtevraag door uw kleinverbruikers in de
                  komende tien jaar;
              o de manier waarop u de warmte uit uw prognose gaat leveren.
Vergelijking met de Wet Collectieve Warmte
Binnen de Wcw wordt gecontroleerd op dezelfde informatie (technische, organisatorische en
financiële zaken). Dit is in de WCW als volgt geformuleerd:
a) De organisatorische en technische bekwaamheid van het warmtebedrijf;
b) De financiële situatie van het warmtebedrijf;
c) De status van de leveringszekerheid middels een leveringszekerheid rapportage.
De eisen die hier aan verbonden zijn, wijken hoogstwaarschijnlijk wel af. Dit is nog niet bekend. Om
een aanvraag voor een warmtevergunning in te dienen wordt een potentiële leverancier van warmte
verzocht om een aantal documenten te versturen naar de ACM. Voordat de potentiële leverancier
deze documenten aanlevert moet het bedrijf een oriëntatiegesprek aanvragen. Tijdens dit gesprek
worden de plannen van het warmtebedrijf gezamenlijk met de ACM doorgenomen. Ook wordt de
aanvraagprocedure van een vergunning toegelicht. Afsluitend aan dit gesprek heeft het potentiële
warmtebedrijf de mogelijkheid om de documenten op te sturen ter beoordeling door de ACM. Onder
deze documenten vallen:
    -    Een Assurance-rapport van een onafhankelijk accountant;
    -    Bewijs van registratie bij een onafhankelijke geschillencommissie;
    -    Non-faillissementsverklaring van de rechtbank van maximaal twee weken oud;
    -    Voorbeelden van offertes en overeenkomsten die u gaat gebruiken;
    -    Informatie over de technische kwaliteiten van uw warmtenet;
    -    Informatie over de financiële positie en financiering van uw bedrijf;
    -    Uittreksel Kamer van Koophandel.
Al deze informatie wordt vervolgens getoetst volgens een toetsingskader. Het is aannemelijk dat bij
de aanvraag tot een aanwijzing binnen de Wcw een soortgelijke toetsing en toetsingsproces plaats
zal vinden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>5. Wat is de impact van gemeentelijke rolneming op
uitvoeringsorganisatie?
De impact van de gemeentelijke rolneming op de uitvoeringsorganisatie van de gemeente is
afhankelijk van de eigendomsstructuur van het warmtebedrijf en de taken die de gemeente daarin op
zich neemt. De exacte eigendomsstructuur voor Langeraar is nog niet definitief. Wel wordt
voorgesorteerd op een publiek integraal warmtebedrijf met 51% aandeelhouderschap bij de
gemeente. Ook is bekend dat de gemeente een groot aantal taken zelf wil uitvoeren. Uitgaande van
een actieve sturende gemeente, brengen we in dit hoofdstuk de impact van de rolneming op de
uitvoeringsorganisatie op hoofdlijnen in kaart: op basis van de interne organisatie en financiën.
Impact op de interne organisatie
In het onderzoeksrapport van onderzoeksbureau AEF staat wat de uitvoeringskosten van het
klimaatakkoord voor gemeenten zijn. Ook staat per taak van de gemeente binnen de warmtetransitie
hoeveel FTE dat vraagt1.
Allereerst is uitgezocht in hoeveel wijken een gemiddelde gemeente start met een
wijkuitvoeringsplan. De gemeente Nieuwkoop valt onder de categorie ‘’klein’’.
Ook is weergegeven hoeveel wijken een gemeente gemiddeld tegelijk in uitvoering heeft.
1 AEF-onderzoeksrapport Uitvoeringskosten Klimaatakkoord | Rapport | Raad voor het Openbaar
Bestuur (raadopenbaarbestuur.nl)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Vervolgens is weergegeven hoeveel FTE’s de volgende activiteiten vragen:
-   Het opstellen van wijkuitvoeringsplannen: 0,8 – 1,1 FTE per gemeente per wijkuitvoeringsplan per
    jaar.
-   Het uitvoeren van wijkuitvoeringsplannen: 1,7 – 2,1 FTE per gemeente per wijkuitvoeringsplan
    per jaar.
-   Het samenwerken met woningcorporaties en VvE’s: 0,3 – 0,4 FTE per gemeente per jaar.
-   Het verzorgen van gemeente brede communicatie: 0,9 – 1,1 FTE per gemeente per jaar.
-   Het verduurzamen van eigen vastgoed: 0,1 – 0,2 FTE per gemeente per jaar.
-   Het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed: 0,3 – 0,5 FTE per gemeente per jaar.
-   Het verduurzamen van utiliteit: 0,3 FTE per gemeente per jaar.
-   Het herijken van de TVW: 0,25 FTE per gemeente per jaar.
Kortom, de warmtetransitie (in de breedte) vereist veel capaciteit bij gemeenten. Gebrek aan budget,
middelen en mensen bij gemeenten is daarom een belangrijke belemmering. De gemeente
Nieuwkoop heeft voor de warmtetransitie (in de breedte) 5 FTE (extra) aangevraagd bij de raad.
In het AEF-rapport staat niet hoeveel FTE het opzetten en/of draaiende houden van een
warmtebedrijf vraagt. De gemeente wil in ieder geval 51% aandeelhouderschap in het publieke
warmtebedrijf. Er wordt hiervoor een aparte BV opgericht. In de eerste ‘’fase’’ verrichten ambtenaren
van de gemeente, vanuit verschillende afdelingen en teams, werkzaamheden voor het warmtebedrijf.
Denk bijvoorbeeld aan ontwerpteams die aan het Design werken, en rioleringsteams die aan het
Maintenance aspect werken. Op termijn, wanneer meer zicht is op het volledige takenpakket en de
capaciteit die dit vraagt, kunnen aparte vacatures worden uitgezet voor specifiek het warmtebedrijf.
Vraag naar specifieke expertise
Om invulling te geven aan de warmtetransitie zijn diverse expertises nodig:
-   Ontwikkeling/uitwerking van inhoudelijk, juridisch en financieel beleid en uitvoeringsplannen
-   Technische kennis en kunde
-   Ruimtelijke procedures, vergunningverlening en handhaving
-   Omgevings- en stakeholdermanagement (stimuleren, samenwerken, participatie)
-   Proces- en programmamanagement
  BDMFO:
  Om invulling te geven naar de diverse expertises die nodig zijn voor het oprichten van een
  warmtebedrijf wordt verwezen naar het overzicht met BDMFO-taken.
Impact op financiën
Uitgaven
Het oprichten van of het deelnemen in een warmtebedrijf vraagt om structurele publieke investeringen
op het gebied van financiën en personeel. Hieronder is per fase weergegeven wat de bandbreedtes
aan verwachte kosten zijn (de gegevens zijn afkomstig uit een onderzoek door Berenschot 2023 voor
de gemeente Nijmegen):
-   Voor de verkennings- en initiatiefase (die twee tot zeven jaar kan duren). Indicatieve investering
    gemeente: proceskosten (eigen inzet) + eenmalig € 20.000 – € 50.000 voor onderzoeken
    (afhankelijk van verdeling kosten tussen partijen). Afhankelijk van de doorlooptijd zijn de kosten
    hiermee tussen de € 60.000 en € 120.000.
-   Voor de ontwikkelingsfase (die één tot twee jaar kan duren). Indicatieve investering gemeente: €
    100.000 – € 300.000. Wanneer het bijvoorbeeld een samenwerking tussen de gemeente en een
    partner betreft, worden afspraken gemaakt over het delen van deze kosten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>-    Voor de realisatie- en beheersfase (die twee tot vijf kan duren). Indicatieve investering gemeente:
     op basis van kengetallen worden de kosten geraamd op € 14.000 – € 19.000 per woning voor het
     warmtenet. De onrendabele top in de vorm van de BAK ligt hierbij rond de
     € 3.000 tot € 7.000 per woning. De verwachte investering van de gemeente hangt af van de
     verhoudingen binnen de entiteit en/of warmtebedrijf en de daarbij gekozen financieringsstructuur.
In de financiering van warmtenetten wordt rekening gehouden met 30% risicodragend vermogen.
70% kan onder andere financieringsconstructies worden verkregen.
Voor gemeenten zijn er diverse financieringsmogelijkheden. Zo kan een gemeente geld lenen van
een bank en vervolgens uitlenen aan een warmtebedrijf. Het warmtebedrijf betaalt rente aan de
gemeente voor het lenen van het geld.
   Bedrijfsfinanciering of projectfinanciering?
   Er zijn twee mogelijke manieren van financieren, namelijk bedrijfsfinanciering (een
   warmtebedrijf financiert haar assets) of projectfinanciering (per project wordt er
   financiering gezocht). Het ligt in de rede om de eerste warmtenetten op basis van
   projectfinanciering te financieren. Hiervoor wordt een (project)entiteit opgericht.
   Naar mate er meer warmtenetten gerealiseerd worden, kan gekozen worden de
   verschillende entiteiten onder te brengen in een warmtebedrijf en over te gaan op
   bedrijfsfinanciering op de assets. Er kan gekozen worden om vrij snel een
   warmtebedrijf in te richten om onder andere aandeelhoudersverhoudingen scherp
   te krijgen. Dit betreft dan aanvankelijk een lege ‘huls’ zonder assets en financiën.
Gemeentelijke begroting Nieuwkoop
Dat de gemeente mogelijk gaat deelnemen in een warmtebedrijf is nog niet in de gemeentelijk
begroting opgenomen. Er zijn geen structurele investeringsmiddelen voor de komende jaren om te
investeren in deelname. Voor Langeraar wordt ingezet op projectfinanciering, waarbij de
investeringsbeslissing uitkomt op € 3.087.410. Meer dan de helft hiervan wordt naar verwachting in
de eerste jaren terugverdiend met de WIS subsidie (€ 818.440) en de aansluitbijdragen (€ 1.522.000).
Van het resterende bedrag (€ 746.971) is de verwachting dat deze deels terugverdiend wordt over
een periode van 30 jaar. Daarna resteert een onrendabele top van € 421.111. Uitgaande van een
risicodragend vermogen van 30% dient de gemeente ongeveer € 926.223 vrij te maken en
€2.161.187 te lenen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Inkomsten
Het Programma Aardgasvrije Wijken (PAW) heeft een overzicht gemaakt van
financieringsinstrumenten voor de warmtetransitie2. Voor Nieuwkoop zijn de volgende instrumenten
interessant om te monitoren en mogelijk aanspraak op te doen voor de ontwikkeling van
warmtenetten:
-    PAW-subsidie: aan te vragen door de gemeente;
-    WIS subsidie: aan te vragen door het warmtebedrijf;
-    SDE++ regeling: aan te vragen door bedrijven en instellingen;
-    DEI+ subsidie: aan te vragen door onder andere de gemeente;
-    EIA: investeringsaftrek voor de gemeente;
-    ISDE++ subsidie: aan te vragen door onder andere de gemeente.
Daarnaast zijn er verschillende middelen in te zetten om capaciteit te versterken:
-    Inzet ROB middelen – aan te vragen door de gemeente (zie kader hieronder).
-    CDOKE-middelen – aan te vragen door de gemeente (is al gedaan).
  Inzet ROB middelen
  In het Coalitieakkoord van het kabinet is voor de jaren 2023 tot en met 2030 in
  totaal 5,38 miljard geoormerkt voor de uitvoeringskosten klimaat- en energiebeleid
  van gemeenten en provincies. Deze middelen zijn bestemd voor personele, en
  bijbehorende materiele, kosten van gemeenten en provincies en regionale
  samenwerkingsorganisaties van decentrale overheden zoals de RES.
  De middelen worden besteed aan loonkosten voor de uitvoering van het klimaat- en
  energiebeleid. Waarvan minimaal 90% voor apparaatskosten voor de uitvoering
  van klimaat- en energiedoelen. Dit zijn:
       •   salarissen en sociale lasten voor ambtelijk personeel (inclusief
           ondersteunende taken zoals HR, financiën en ICT);
       •   kosten voor ingeleend personeel;
       •   overige goederen en diensten, zoals het afnemen van technisch- of
           beleidsonderzoek, een onderzoeksopdracht, het inhuren van bijvoorbeeld
           een omgevingsdienst, het afnemen van juridische dienstverlening.
  En maximaal 10% voor overige kosten die te maken hebben met de uitvoering van
  het klimaat- en energiebeleid. Denk hierbij aan materiële middelen en goederen en
  alle andere mogelijke uitgaven.
  Er mogen voorschotten worden gereserveerd voor twee kalenderjaren volgend op
  het jaar van uitbetaling. Uiterste bestedingsdatum van een voorschot 2023 is dus
  31 december 2025. Voor voorschot 2025 is dat dus 31 december 2027.
2 Https://www.aardgasvrijewijken.nl/documenten/HandlerDownloadFiles.ashx?idnv=2211227
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Conclusie
De impact van de warmtetransitie op de gemeentelijke organisatie is aanzienlijk. In het AEF rapport is
helder weergegeven hoeveel FTE het verduurzamen van vastgoed per jaar vraagt voor een kleine
gemeente. Voor specifiek het oprichten en draaiende houden van een warmtebedrijf zijn geen exacte
getallen of schattingen bekend. De strategie van de gemeente Nieuwkoop is daarom om van een
soort overgangsperiode gebruik te maken: ambtenaren verrichten in de beginperiode deeltijds (ook)
werkzaamheden voor het warmtebedrijf. In de vorm van ‘’detacheringen’’. Na verloop van tijd kunnen,
indien nodig, aparte vacatures worden uitgezet voor specifiek het warmtebedrijf.
De impact van de gemeentelijke rolneming op de financiën is aanzienlijk. Er komt druk op de
gemeentelijke begroting, zowel door het benutten van eigen vermogen als de inzet van vreemd
vermogen (en rente die daarmee moet worden betaald). Het is aan de gemeente om hiervoor tijdig
middelen te reserveren.
Toch hebben we goede ervaringen met Schoterhoek II waarbij de gemeentelijke ontwikkeling en
exploitatie van een warmtenet een succes is. Hierdoor is er een duidelijk beeld van hoeveel capaciteit
en kosten gemoeid zijn met het beheer en de exploitatie van een warmtenet. Deze ervaring sterkt de
gemeente Nieuwkoop in de visie om dit zelf op te pakken en te exploiteren.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>