<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>TAALMONITOR 2017
Niet-diplomagerichte taaltrajecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>INHOUD                                                                                                                       Kenmerken deelnemers ................................................................................. 14
                                                                                                                             Waardering taaltrajecten ................................................................................ 14
Samenvatting en conclusie .................................................................................. 2
                                                                                                                             Algemene vaardigheden ................................................................................ 15
      Kenmerken deelnemers ............................................................................... 2
      Werk en Inkomen - Beter voorbereid ........................................................... 2
      Integratie - Meer deelname .......................................................................... 2
      Gezondheid – meer kennis en vaardigheden............................................... 3
      Neveneffecten .............................................................................................. 3
      Zelfredzamer ................................................................................................ 3
      Waardering taaltrajecten .............................................................................. 3
      Conclusie ...................................................................................................... 3
Inleiding ................................................................................................................ 4
   Aanleiding......................................................................................................... 4
   Opzet en uitvoering onderzoek ........................................................................ 4
      Vragenlijst ..................................................................................................... 4
      Dataverzameling ........................................................................................... 4
      Analyse ......................................................................................................... 4
      Respons........................................................................................................ 5
      Rapportage ................................................................................................... 5
Resultaten ............................................................................................................ 6
   Kenmerken deelnemers ................................................................................... 6
   Motivatie, doel en sociale steun ....................................................................... 7                                                                               Annemarie Reijnen, Maaike Dujardin
                                                                                                                                                                                            Met medewerking van Cuneyt Ergun
   Waardering taaltrajecten .................................................................................. 8
   Algemene (taal)vaardigheden .......................................................................... 9                                                                          Onderzoek en Business Intelligence (OBI)
   Werk en inkomen ........................................................................................... 10                                                                                                       Projectnr 4262
                                                                                                                                                                                                                              April 2018
   Integratie ........................................................................................................ 12
   Gezondheid en zorg ....................................................................................... 13                          In opdracht van de gemeente Rotterdam, cluster Maatschappelijke Ontwikkeling
Vergelijking Resultaten 2016-2017 .................................................................... 14
                                                                                                                                                                                                                                 1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>SAMENVATTING EN CONCLUSIE                                                         Daarnaast hebben ze betere sollicitatievaardigheden en kunnen ze beter lezen
                                                                                  en schrijven in werksituaties. Ook hebben ze positievere opvattingen over het
Het Rotterdamse taalbeleid is gericht op verbeteringen in de leefsituatie op de   doen van betaald werk en lijken ze beter om te kunnen gaan met geld en
leefgebieden Werk en Inkomen, Integratie en Gezondheid en Zorg. Om zicht te       geldproblemen.
krijgen op de ontwikkelingen van deelnemers van niet-diplomagerichte
                                                                                  Er zijn geen aantoonbare ontwikkelingen te zien in de manieren waarop naar
taaltrajecten die de gemeente subsidieert zijn de deelnemers gevraagd naar
                                                                                  betaald werk of vrijwilligerswerk wordt gezocht en de houding ten aanzien van
hun opvattingen, kennis, vaardigheden, gedrag of situatie op de drie
                                                                                  het doen van vrijwilligerswerk. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat
leefgebieden.
                                                                                  deelnemers, mede door de aantrekkende economie, vooral gericht zijn op het
Aan het begin en einde van de taaltrajecten is dezelfde vragenlijst afgenomen.    vinden van een betaalde baan en minder op vrijwilligerswerk.
De ontwikkeling van de deelnemers is onderzocht door de scores op de
                                                                                  Ook de situatie van het huishoudinkomen (beter kunnen rondkomen en betere
indicatoren van beide metingen met elkaar te vergelijken. Een indicator is een
                                                                                  situatie ten aanzien van het huishoudinkomen) is na het afronden van het
gegeven dat is samengesteld uit één of meer vragen over hetzelfde onderwerp.
                                                                                  taaltraject niet aantoonbaar veranderd. Gezien de relatief korte duur van de
Wanneer in dit rapport sprake is van een ‘aantoonbaar resultaat’, wil dat zeggen
                                                                                  trajecten is het aannemelijk dat hier ook meer tijd voor nodig is.
dat de gunstige ontwikkeling van de deelnemers met een grote mate van
zekerheid (95%) behaald is door het taaltraject en niet het gevolg is van toeval.
In dit hoofdstuk zijn de resultaten van het onderzoek samengevat.
                                                                                  INTEGRATIE - MEER DEELNAME
                                                                                  Deelnemers van taaltrajecten op het gebied van Integratie laten ontwikkelingen
KENMERKEN DEELNEMERS                                                              zien die bijdragen aan integratie. Zo hebben deelnemers meer sociale
                                                                                  contacten en zijn zij meer betrokken bij de woonbuurt. Deelnemers die in het
Over het algemeen zijn de deelnemers vrouw en tussen de 30 en 50 jaar. Op         buitenland zijn geboren laten daarnaast een ontwikkeling zien in het (vaker en
een enkele deelnemer na is iedereen buiten Nederland geboren en al meer dan       beter) spreken van Nederlands.
5 jaar geleden, veelal voor gezinshereniging, huwelijksmigratie of arbeid, naar
Nederland gekomen. 55-plussers en autochtone Rotterdammers worden met             De deelnemers hebben geen positievere houding ontwikkeld ten aanzien van
deze taaltrajecten minder bereikt.                                                de financiële zelfstandigheid van vrouwen en over de gelijkwaardigheid van
                                                                                  vrouwen en mannen. Een verklaring kan zijn dat de taaltrajecten zich hier ook
                                                                                  niet op gericht hebben. Een andere verklaring is dat dergelijke opvattingen
                                                                                  dieper in een cultuur geworteld zijn en niet in een beperkte tijd zijn te
W ERK EN INKOMEN - BETER VOORBEREID                                               veranderen.
De deelnemers van taaltrajecten op het gebied van Werk en Inkomen laten
ontwikkelingen zien die bijdragen aan een betere positie op de arbeidsmarkt.
Aan het eind van het taaltraject blijkt dat ze (binnenkort) vaker betaald werk of
vrijwilligerswerk doen, of hier actief naar op zoek zijn.
                                                                                                                                                             2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>GEZONDHEID – MEER KENNIS EN VAARDIGHEDEN                                          algemeen dat alle taaltrajecten, ongeacht het leefgebied, hieraan hebben
                                                                                  bijgedragen.
Deelnemers van taaltrajecten op het gebied van Gezondheid en Zorg laten
ontwikkelingen zien die bijdragen aan een betere gezondheidssituatie. Ze
                                                                                  W AARDERING TAALTRAJECTEN
beschikken over betere gezondheidsvaardigheden, hebben meer kennis van
het zorgsysteem en zijn meer therapietrouw.                                       Over het algemeen hebben de taaltrajecten aan de verwachtingen van de
Bij de deelnemers zijn geen ontwikkelingen te zien als het gaat om een            deelnemers voldaan en heeft men inhoudelijk geleerd wat men wilde leren. Iets
gezonde leefstijl of gezond gedrag. De taaltrajecten waren meer gericht op het    minder is men er van overtuigd dat men door de cursus beter Nederlands kan
leren van vaardigheden op het gebied van gezondheid zodat de deelnemers           lezen, schrijven en spreken. Uit de onderzoeksresultaten blijkt echter dat er op
deze daarna kunnen toepassen. Veranderingen in het gedrag hebben veelal           dit vlak wel degelijk een verbetering is waargenomen. Blijkbaar worden
langer de tijd nodig.                                                             deelnemers door hun deelname kritischer over hun vaardigheden en zijn ze
                                                                                  gedurende het traject hogere eisen aan zich zelf gaan stellen.
Overigens is op totaalniveau (dus de resultaten van alle deelnemers bij elkaar
opgeteld) wel sprake van een aantoonbare verbetering in gezond gedrag. Dit        Circa 90% van de deelnemers geeft een (zeer) goede beoordeling voor de
komt doordat het aantal deelnemers die een vooruitgang hebben geboekt nu          praktische aspecten van de taaltrajecten, met uitzondering van het aantal
groot genoeg is om met (95%) zekerheid te kunnen stellen dat er sprake is van     lessen waaruit een traject bestaat. Toch geeft nog 62% van de deelnemers een
een verbetering.                                                                  goede tot zeer goede beoordeling voor de hoeveelheid lessen.
                                                                                  Wanneer aan alle deelnemers specifiek wordt gevraagd of men het aantal
                                                                                  lessen te weinig, te veel of voldoende vond, blijkt wel dat de helft van de
                                                                                  deelnemers het aantal lessen te weinig vond.
NEVENEFFECTEN
Naast de ontwikkelingen op het ‘eigen’ leefgebied, hebben deelnemers vaak
ook vooruitgang geboekt op de andere leefgebieden. Wat daarbij opvalt, is dat
                                                                                  CONCLUSIE
deelnemers van andere leefgebieden zich vaak op dezelfde indicatoren
ontwikkelen als deelnemers van het ‘eigen’ leefgebied.                            De conclusie is dat de gesubsidieerde niet-diplomagerichte taaltrajecten
                                                                                  bijdragen aan ontwikkelingen bij deelnemers. De trajecten laten niet alleen
                                                                                  ontwikkelingen zien op het eigen leefgebied maar ook op andere leefgebieden.
                                                                                  Daarnaast laten ze ontwikkelingen zien op vaardigheden die van belang zijn in
ZELFREDZAMER
                                                                                  het dagelijks leven, zoals Nederlands kunnen lezen en schrijven, het vinden van
Behalve zaken die gerelateerd zijn aan een leefgebied, zijn ook alledaagse        informatie op internet en sociale contacten.
vaardigheden gemeten: taalvaardigheden, digitale vaardigheden en sociale
vaardigheden. Het gaat dan bijvoorbeeld om Nederlands kunnen lezen en             Evenals voorgaande jaren bereiken de taaltrajecten weinig 55-plussers en
                                                                                  autochtone Rotterdammers. Een verbeterpunt voor de taaltrajecten betreft dan
schrijven, het vinden van informatie op internet en om uitleg (durven) vragen als
men niet begrijpt wat een ander zegt. Voor deze vaardigheden geldt in het         ook het bereik van deze groepen. Daarnaast zou voor een aantal trajecten het
                                                                                  aantal lessen uitgebreid kunnen worden.
                                                                                                                                                              3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>INLEIDING                                                                       Vragen over de leefgebieden zijn aan alle deelnemers voorgelegd. Deelnemers
                                                                                van een traject op het gebied van Werk en Inkomen, hebben bijvoorbeeld ook
AANLEIDING                                                                      vragen gekregen over Gezondheid en Zorg.
Als onderdeel van het beleidsthema ‘Kansen creëren en kansen pakken’
(Kendoe collegeprogramma) zet de gemeente in de periode 2015-2019 in op
                                                                                DATAVERZAMELING
het verbeteren van de leefsituatie van Rotterdammers die door lage
taalvaardigheden problemen ondervinden in het dagelijks leven. Hiertoe          De dataverzameling heeft face-to-face (mondeling) plaatsgevonden, waarbij de
subsidieert de gemeente taalaanbieders om niet-diplomagerichte taaltrajecten    respondenten op locatie door een enquêteur zijn ondervraagd tijdens één van
voor laaggeletterde Rotterdammers te organiseren. De taaltrajecten zijn gericht de eerste en één van de laatste lesbijeenkomsten. Een voor- en nameting met
op de leefgebieden Werk en Inkomen, Integratie, en Gezondheid en Zorg.          dezelfde vragenlijst is een betrouwbare onderzoeksmethode waarbij de kans op
Door taal en rekenen in samenhang met problemen op deze leefgebieden aan        sociaal wenselijk antwoorden gering is. De objectieve verschillen tussen de
te pakken, verwacht de gemeente dat burgers makkelijker een (betere) baan       twee metingen worden statistisch getoetst. Hierdoor kan met 95% zekerheid
kunnen vinden, schulden kunnen voorkomen of verminderen, meer meedoen in        worden vastgesteld of er al dan niet sprake is van verbetering.
hun sociale omgeving en gezonder kunnen worden en blijven.
                                                                                Als het niet lukte om een respondent tijdens een van de bijeenkomsten te
De taaltrajecten starten en eindigen in hetzelfde kalenderjaar. Veelal gaat het interviewen is de vragenlijst telefonisch afgenomen. Het veldwerk is uitgevoerd
om trajecten die maximaal drie maanden duren en een of twee keer per week       door onderzoeksbureau Mediad.
een lesbijeenkomst hebben van ongeveer twee uur. OBI heeft, net als in 2015
en 2016, onderzoek gedaan naar de ontwikkeling die de deelnemers van de
non-formele taaltrajecten in 2017 hebben doorgemaakt. In dit rapport zijn de
resultaten beschreven.                                                          ANALYSE
                                                                                De resultaten in dit rapport hebben uitsluitend betrekking op respondenten die
                                                                                aan beide metingen hebben deelgenomen. Dit betekent dat respondenten die
OPZET EN UITVOERING ONDERZOEK                                                   het taaltraject tussentijds hebben beëindigd niet zijn meegenomen in de
                                                                                analyse. Dit kunnen deelnemers zijn die om verschillende redenen met het
VRAGENLIJST                                                                     traject zijn gestopt: ziekte, gebrek aan tijd, uitstroom naar werk, niet aanwezig
                                                                                willen zijn bij de metingen enzovoorts.
De vragenlijst bevat achtergrondvragen, vragen die verband houden met de
leefgebieden (Werk en Inkomen, Integratie en Gezondheid en Zorg), vragen
over motieven en sociale steun en vragen over de inhoud en organisatie van
het taaltraject. Ten opzichte van de vragenlijst in 2016 is een aantal kleine
wijzigingen doorgevoerd.
                                                                                                                                                             4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>RESPONS                                                                          Door de resultaten uit de voormeting te vergelijken met de resultaten uit de
                                                                                 nameting, is nagegaan of er sprake is van een aantoonbaar gunstige
In 2017 hebben 10 organisaties in totaal 15 niet-diplomagerichte taaltrajecten   ontwikkeling. Aantoonbaar wil zeggen dat men met grote zekerheid kan zeggen
gegeven. Het aantal deelnemers aan de eerste meting en tweede meting is in       dat de uitkomst niet op toeval berust. Indien er sprake is van een aantoonbare
onderstaande tabel te zien.                                                      ontwikkeling ten opzichte van de eerste meting, is in de tabellen de cel
Tabel Respons per leefgebied
                                                                                 donkergroen gekleurd. Indien de scores geen aantoonbare ontwikkeling bij de
                                                                                 deelnemers laten zien, is de cel wit gekleurd.
                                      Werk en                Gezondheid
                                                 Integratie               Totaal
                                      Inkomen                en zorg             Voorafgaand aan de resultaten die op de leefgebieden zijn bereikt, wordt eerst
  Aantal taaltrajecten                3          3           9            15     een beschrijving gegeven van de deelnemers naar achtergrondkenmerken.
                                                                                 Hierbij zijn de meest opvallende uitkomsten omcirkeld.
  Aantal deelnemers voormeting        97         60          499          656
  Aantal deelnemers voor- en                                              503
                                      72         45          386
  nameting (effectevaluatie)                                              (77%)
In totaal hebben 503 cursisten zowel aan de voormeting als aan de nameting
deelgenomen. Dat is driekwart van het aantal deelnemers dat bij de voormeting
is geïnterviewd.
RAPPORTAGE
In dit rapport zijn de resultaten per leefgebied beschreven. Hoewel de
taaltrajecten op een van de drie leefgebieden gericht is, kunnen zich volgens de
onderzoeksliteratuur ook neveneffecten voordoen. Dat wil zeggen dat
deelnemers aan een traject op het gebied van Werk en Inkomen bijvoorbeeld
ook een ontwikkeling kunnen doormaken op vaardigheden die te maken
hebben met Integratie. Om deze reden worden de resultaten telkens voor alle
groepen deelnemers getoond.
                                                                                                                                                            5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>RESULTATEN                                                                     Minder dan 5% van de deelnemers is in Nederland geboren. Deelnemers die
                                                                               niet in Nederland zijn geboren, zijn allemaal meer dan vijf jaar geleden naar
KENMERKEN DEELNEMERS                                                           Nederland verhuisd.
                                                                               In de helft van de gevallen was dit om zich te herenigen met het gezin (zie
De deelnemers van de taaltrajecten zijn overwegend vrouw en tussen de 30 en
                                                                               onderstaande tabel). Dit geldt vooral voor deelnemers aan taaltrajecten op het
50 jaar. Driekwart van de deelnemers is opvoeder, oftewel heeft thuiswonend(e)
                                                                               gebied van Werk en Inkomen en Gezondheid en Zorg. Deelnemers aan
kind(eren) en de helft is laag (of niet) opgeleid.
                                                                               taaltrajecten op het gebied van Integratie kwamen in de helft van de gevallen
Onder de deelnemers op het gebied van Integratie bevinden zich in vergelijking voor werk naar Nederland.
met de andere deelnemers meer mannen. Daarnaast zijn zij gemiddeld jonger
(een kwart van hen is jonger dan 30 jaar) en, net als de deelnemers van Werk
en Inkomen hoger opgeleid.
Deelnemers van taaltrajecten op het gebied van Gezondheid en Zorg zijn
gemiddeld ouder dan de deelnemers van andere trajecten. Daarnaast heeft een
kwart van hen geen onderwijs genoten.                                          Tabel Kenmerken deelnemers taaltrajecten niet in Nederland geboren
                                                                                                                    Werk en         Integratie    Gezondheid Totaal
                                                                                                                    Inkomen         (N=45)        en zorg    (N=482)
Tabel Kenmerken deelnemers taaltrajecten                                                                            (N=69)                        (N=368)
                              Werk en       Integratie Gezondheid   Totaal
                              Inkomen       (N=45)     en zorg      (N=503)      Waarom naar Nederland?
                              (N=72)                   (N=386)                   Gezinshereniging                      49%              22%           50%       48%
 Hoogst opleiding                                                                Huwelijksmigratie                     26%              18%           27%       26%
 Geen onderwijs                    11%           7%        24%         20%       Arbeid (werk)                         10%              47%            9%       13%
 Lager Onderwijs                   19%          11%        33%         29%       Politieke situatie herkomstland       10%               7%           10%       10%
 Middelbaar onderwijs              51%          62%        35%         40%       Studie                                 3%               2%            2%        2%
 Hoger onderwijs                   18%          20%         8%         11%       Anders                                 1%               4%            1%        2%
                                                                                                                                                                6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>MOTIVATIE, DOEL EN SOCIALE STEUN                                                    Onderstaande tabel laat zien dat beter Nederlands lezen, schrijven, spreken of
                                                                                    begrijpen de belangrijkste reden is om een taaltraject te volgen. Twee andere
Aan alle deelnemers is gevraagd hoe men op het idee is gekomen om het               veelgenoemde redenen zijn ‘gezonder gaan leven’ en ‘anderen ontmoeten’.
taaltraject te volgen en wat de belangrijkste redenen zijn om het traject te
                                                                                    Wanneer we naar de afzonderlijke leefgebieden kijken is te zien dat deelnemers
volgen. In beide gevallen konden de deelnemers meer dan één antwoord geven
                                                                                    van taaltrajecten op het gebied Gezondheid en Zorg relatief vaak hebben
waardoor het totaal in de tabellen optelt tot meer dan 100%.
                                                                                    deelgenomen om gezonder te gaan leven. Daarnaast wil driekwart van de
Iets minder dan de helft van de deelnemers geeft aan dat ze benaderd zijn om        deelnemers van taaltrajecten op het gebied van Integratie (beter) betaald werk
het taaltraject te volgen. Het merendeel van deze deelnemers zijn benaderd          vinden. Deelnemers van trajecten op het gebied van Werk en Inkomen geven
door de organisatie van de cursus (58%), twee op de tien door een andere            relatief vaak aan deel te nemen om problemen met geld op te lossen en/of te
organisatie. Daarnaast geeft 41% van de totale groep deelnemers aan dat zij         voorkomen.
toevallig van het taaltraject hoorden, veelal op de school van de kinderen (38%)
of in het wijkgebouw of buurthuis (28%). Een aantal deelnemers geven aan dat        Zowel de motivatie als het doel van de deelnemers kunnen van invloed zijn op
zij verplicht waren om de cursus te volgen. Nagenoeg al deze deelnemers             de ontwikkeling die deelnemers tijdens het traject doormaken. In de volgende
geven aan dat zij in verband met de bijstandsuitkering door de gemeente             paragrafen zal duidelijk worden of en op welke gebieden de deelnemers zich
verplicht waren om het taaltraject te volgen (dit houdt verband met de taaleis).    hebben ontwikkeld.
Wat opvalt, is dat deelnemers van taaltrajecten op het gebied van Werk en
Inkomen relatief vaak zelf op zoek zijn gegaan naar een taaltraject.                Tabel Belangrijkste reden(en) om het traject te volgen
Deelnemers van trajecten op het gebied van Integratie lijken in vergelijking met                                             Werk en       Integratie Gezondheid Totaal
andere deelnemers vaker door familie, vrienden of kennissen op het taaltraject                                               Inkomen       (N=45)     en zorg    (N=503)
geattendeerd te zijn, terwijl deelnemers van trajecten op het gebied van                                                     (N=72)                   (N=386)
Gezondheid en Zorg vaker gevraagd zijn of toevallig van de taaltrajecten             Beter Ned. lezen / schrijven /
hoorden.                                                                                                                          94%          98%        85%      88%
                                                                                     spreken / begrijpen
Tabel Hoe bent u op het idee gekomen om het traject te volgen?                       Gezonder gaan leven                          44%          47%        75%      68%
                                     Werk en          Integratie Gezondheid Totaal
                                                                                     Anderen ontmoeten                            75%          62%        66%      67%
                                     Inkomen          (N=45)     en zorg    (N=503)
                                     (N=72)                      (N=386)             Kinderen beter begeleiden                    49%          49%        40%      42%
  Benaderd                              32%               40%        49%       46%   (beter) betaald werk vinden                  57%          78%        24%      33%
  Zag/hoorde het toevallig              33%               22%        45%       41%   Geldprobl. oplossen/voorkomen                42%          18%        21%      23%
  Zelf op zoek gegaan                   63%               40%        31%       36%   Uitkering behouden                            7%           2%        12%      10%
  Via familie, vriend, kennis           13%               31%        22%       22%   Vrijwilligerswerk vinden                     17%          11%         9%      10%
  Verplicht cursus te volgen             8%                7%        7%         7%   Bijblijven in huidige werk                   10%          22%         1%       4%
                                                                                                                                                                  7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Op basis van stellingen is onderzocht of de deelnemers van familie en vrienden   Tabel Waardering taaltrajecten (% goed + % zeer goed)
steun ervaren bij het volgen van de taaltrajecten. Zo blijkt bij iets minder dan                                       Werk en       Integratie Gezondheid Totaal
driekwart van de deelnemers dat familie en vrienden het belangrijk vinden dat                                          Inkomen       (N=45)     en zorg    (N=503)
de deelnemer beter Nederlands leert lezen en schrijven en dat familie en                                               (N=72)                   (N=386)
vrienden op de hoogte zijn van de deelname aan het taaltraject. Deelnemers         Cursusleid(st)er                       96%            71%        96%       94%
van taaltrajecten op het gebied van Integratie lijken de meeste steun te
                                                                                   Hoeveelheid lessen                     60%            38%        65%       62%
ervaren.
                                                                                   Organisatie                            96%            84%        96%       95%
                                                                                   Locatie                                90%            91%        94%       93%
W AARDERING TAALTRAJECTEN                                                          Lestijden                              86%            91%        95%       93%
                                                                                   Lesmateriaal                           76%            84%        88%       86%
Behalve motivatie en doel kunnen ook de wijze waarop taaltrajecten
georganiseerd zijn en de verwachtingen van de deelnemers over het taaltraject    Over het algemeen zijn deelnemers van taaltrajecten op het gebied van
van invloed zijn op de ontwikkeling van de deelnemers.                           Gezondheid en Zorg het meest tevreden over genoemde onderdelen en
                                                                                 deelnemers van trajecten op het gebied van Integratie het minst tevreden. Met
Om meer te weten te komen over de waardering van de deelnemers voor het          name het aantal lessen wordt door deze laatste groep deelnemers minder
taaltraject, zijn bij de laatste meting vragen voorgelegd over de wijze waarop   positief beoordeeld (twee derde van de deelnemers vindt het aantal lessen te
het traject is georganiseerd. Uit onderstaande tabel blijkt dat de meeste        weinig).
deelnemers (circa 90%) een goede of zeer goede beoordeling geeft voor de
cursusleid(st)er, de organisatie van het traject, de locatie, lestijden en het
lesmateriaal. Minder positief zijn de deelnemers over de hoeveelheid lessen      Om te onderzoeken wat deelnemers zelf vinden van de ontwikkeling die ze
waaruit het traject bestaat. Toch geeft 62% van de deelnemers dit onderdeel      hebben doorgemaakt, zijn een aantal stellingen voorgelegd. Uit de tabel op de
een goede tot zeer goede beoordeling. Wel blijkt dat wanneer aan alle            volgende pagina blijkt dat de taaltrajecten over het algemeen aan de
deelnemers gevraagd wordt of ze het aantal lessen te weinig, te veel of          verwachtingen hebben voldaan en dat men heeft geleerd wat men wilde leren.
voldoende vonden, dat de helft van de deelnemers het aantal lessen te weinig     Men is er daarentegen minder van overtuigd dat men door de cursus beter
vond.                                                                            Nederlands kan lezen, schrijven en spreken. Toch zal in het volgende hoofdstuk
                                                                                 blijken dat er wel degelijk een verbetering is waargenomen.
                                                                                 Deelnemers van de taaltrajecten op het gebied van Integratie geven in
                                                                                 vergelijking met deelnemers van andere trajecten minder vaak aan dat de
                                                                                 cursus aan de verwachtingen heeft voldaan en dat men heeft geleerd wat men
                                                                                 wilde leren. Mogelijk houdt dit verband met het aantal lessen waaruit de
                                                                                 trajecten bestonden; 38% geeft de lessen een goede beoordeling.
                                                                                                                                                              8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Tabel Waardering taaltrajecten (% helemaal mee eens)                               Tabel Ontwikkeling scores Algemene vaardigheden
                                      Werk en        Integratie Gezondheid Totaal                                        Werk en   Integratie Gezondheid Totaal
                                      Inkomen        (N=45)     en zorg    (N=503)                                       Inkomen   (N=45)     en zorg    (N=503)
                                      (N=72)                    (N=386)              Indicatoren                         (N=72)               (N=386)
  De cursus heeft aan mijn                                                           Beter kunnen lezen en schrijven
                                         72%             56%        76%       74%
  verwachtingen voldaan.
                                                                                     Betere digitale vaardigheden
  Ik heb in de cursus alles
                                         63%             49%        68%       66%
  geleerd wat ik wilde leren.
                                                                                     Betere sociale vaardigheden
  De cursus heeft ervoor
  gezorgd dat ik nu veel beter                                                       Minder taalhulp bij brieven en
                                         47%             47%        38%       40%
  Nederlands kan lezen en                                                            formulieren
  schrijven.
  De cursus heeft ervoor                                                           In het algemeen hebben de taaltrajecten op de drie leefgebieden bijgedragen
  gezorgd dat ik nu veel beter           48%             40%        42%       43%  aan de (taal)vaardigheden van de deelnemers. Deelnemers van taaltrajecten op
  Nederlands kan spreken.                                                          het gebied van Werk en Inkomen zijn op alle vlakken vooruit gegaan.
                                                                                   Deelnemers van taaltrajecten op het gebied van Integratie en Gezondheid en
                                                                                   Zorg hebben op nagenoeg alle vaardigheden vorderingen geboekt.
ALGEMENE (TAAL)VAARDIGHEDEN
Naast de vragen over een bepaald leefgebied zijn er algemene vragen gesteld
over de (taal)vaardigheden. Het gaat daarbij om vaardigheden zoals lezen en
schrijven, maar ook om digitale vaardigheden en sociale vaardigheden.
Voorbeelden van vragen zijn: Hoe goed vindt u zelf dat u Nederlands kunt
lezen? Hoe vaak heeft u hulp nodig bij het invullen van een formulier in het
Nederlands? Kunt u zelf zonder hulp van anderen iets op internet opzoeken?
En stellingen zoals: Ik vind dat ik goed met verschillende mensen om kan gaan
en: Als ik iets niet weet of begrijp, dan vraag ik altijd om uitleg.
Zoals eerder aangegeven, zijn de resultaten uit de voormeting vergeleken met
de resultaten uit de nameting om zo na te gaan of er sprake is van een
verbetering. Onderstaande tabel geeft de resultaten weer op het gebied van
algemene (taal)vaardigheden. Bij een donkergroen gekleurde cel is een
positieve ontwikkeling gemeten en bij een wit gekleurde cel is geen
(aantoonbare) ontwikkeling gemeten.
                                                                                                                                                             9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                                                  Tabel Ontwikkeling scores indicatoren leefgebied Werk en Inkomen
W ERK EN INKOMEN
                                                                                                                         Werk en        Integratie Gezondheid Totaal
Voor het leefgebied van Werk en Inkomen zijn indicatoren samengesteld die                                                Inkomen        (N=45)     en zorg    (N=503)
betrekking hebben op:                                                              Indicatoren                           (N=72)                    (N=386)
                                                                                   Meer deelname en/of
-     de oriëntatie op (vrijwilligers)werk
                                                                                   oriëntatie op (vrijwilligers)werk
-     sollicitatie- en werknemersvaardigheden
-     opvattingen over betaald werk en vrijwilligerswerk                           Betere sollicitatievaardigheden
-     zoekgedrag betaald werk en vrijwilligerswerk
                                                                                   Beter kunnen lezen en
-     kunnen omgaan met geld en geldproblemen
                                                                                   schrijven in werksituatie
-     kunnen rondkomen met het huishoudinkomen
-     de situatie van het huishoudinkomen                                          Positiever over het hebben
                                                                                   van betaald werk
Voorbeelden van vragen bij deze indicatoren zijn: Heeft u op dit moment werk
of vrijwilligerswerk? In hoeverre bent u het eens met de volgende uitspraak: Ik    Beter zoekgedrag betaald
kan voldoende Nederlands lezen om schriftelijke werkinstructies goed uit te        werk (indien op zoek)
voeren. Hoeveel moeite heeft u op dit moment om rond te komen met het
                                                                                   Positiever over het doen van
huishoudinkomen?
                                                                                   vrijwilligerswerk
De volgende tabel toont de resultaten op het gebied van Werk en Inkomen. De        Beter zoekgedrag
resultaten van de taaltrajecten die daadwerkelijk gericht zijn op dit leefgebied   vrijwilligerswerk (indien op
zijn groen omkaderd. Men mag verwachten dat zich hier ook de meeste                zoek)
effecten voordoen.
                                                                                   Beter kunnen voorkomen van
Na het beëindigen van een traject op het gebied van Werk en Inkomen hebben         geldproblemen
de deelnemers zich op een aantal indicatoren gunstig ontwikkeld. Zo blijkt
                                                                                   Beter kunnen rondkomen met
onder andere dat zij vaker betaald werk of vrijwilligerswerk doen of hier actief
                                                                                   huishoudinkomen
naar op zoek zijn, dat zij over betere sollicitatievaardigheden beschikken en dat
zij beter kunnen lezen en schrijven in werksituaties. Ook op het omgaan met        Betere situatie
geld en geldproblemen hebben de deelnemers zich positief ontwikkeld.               huishoudinkomen
                                                                                                                                                                10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Bij de overige indicatoren is er geen ontwikkeling te zien. Deze indicatoren gaan
over de manieren waarop naar betaald werk of vrijwilligerswerk wordt gezocht,
de houding ten aanzien van het doen van vrijwilligerswerk en indicatoren op het
gebied van het huishoudinkomen (beter kunnen rondkomen en betere situatie
ten aanzien van het huishoudinkomen).
Ook de deelnemers van taaltrajecten op het gebied van Gezondheid en Zorg,
en in mindere mate op het gebied van Integratie, laten op een aantal
indicatoren vooruitgang zien.
                                                                                  11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>INTEGRATIE                                                                           De deelnemers van taaltrajecten op het gebied van Integratie laten een
                                                                                     ontwikkeling zien op een aantal indicatoren die bijdragen aan de integratie. Zo
Om veranderingen bij de deelnemers op het gebied van Integratie te meten zijn        hebben deelnemers meer sociale contacten en tonen zij zich meer betrokken bij
indicatoren samengesteld over de sociale contacten van de deelnemers, de             de woonbuurt. Daarnaast spreken zij vaker Nederlands en is hun
betrokkenheid bij de woonbuurt, maar ook over rolpatronen en het spreken van         spreekvaardigheid toegenomen. De kwaliteit van de sociale contacten is (nog)
de Nederlandse taal.                                                                 niet aantoonbaar verbeterd en ook de houding ten aanzien van de financiële
                                                                                     zelfstandigheid van vrouwen en op het gebied van gelijkheid en seksualiteit zijn
Enkele voorbeelden van vragen zijn: Hoe vaak spreekt u met vrienden of
                                                                                     geen ontwikkelingen te zien.
vriendinnen? Hoe goed vindt u zelf dat u een gesprek in het Nederlands kunt
begrijpen? Stel dat u de buren spreekt: Hoe vaak spreekt u de buren in het           Deelnemers van taaltrajecten op het gebied van Werk en Inkomen en
Nederlands? Onderstaande tabel toont de resultaten.                                  Gezondheid en Zorg hebben na beëindiging van hun traject op vergelijkbare
                                                                                     indicatoren vooruitgang geboekt. In tegenstelling tot de deelnemers van
                                                                                     taaltrajecten op het gebied van Integratie zijn zij wel positiever over de kwaliteit
Tabel Ontwikkeling scores indicatoren leefgebied Integratie                          van de sociale contacten. Bij de deelnemers van trajecten op het gebied van
                                       Werk en         Integratie Gezondheid Totaal  Gezondheid en Zorg valt op dat zij wel beter Nederlands kunnen spreken, maar
                                       Inkomen         (N=45)     en zorg    (N=503) dat ze niet vaker Nederlands spreken.
  Indicatoren                          (N=72)                     (N=386)
  Positiever over kwaliteit
  sociale contacten
  Meer sociale contacten
  Grotere betrokkenheid bij
  woonbuurt
  Positiever over financiële
  zelfstandigheid van vrouwen
  Positiever over gelijkheid en
  seksualiteit
  Beter Nederlands kunnen
  spreken (buiten Nederland
  geborenen)
  Vaker Nederlands spreken
  (buiten Nederland geborenen)
                                                                                                                                                                  12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>GEZONDHEID EN ZORG                                                                     Deelnemers van taaltrajecten op het gebied van Gezondheid en Zorg laten op
                                                                                       drie indicatoren gunstige ontwikkelingen zien. Ze hebben betere
Voor het leefgebied Gezondheid en Zorg zijn indicatoren samengesteld die               gezondheidsvaardigheden, hebben meer kennis van het zorgsysteem en laten
betrekking hebben op kennis van het zorgsysteem, therapietrouw,                        een positieve ontwikkeling op het gebied van therapietrouw zien. Op de
gezondheidsvaardigheden, gezond gedrag en de waardering van de eigen                   indicatoren die betrekking hebben op het (gezonde) gedrag zijn geen positieve
gezondheid en levensstijl.                                                             ontwikkelingen te zien. Echter, wanneer naar alle deelnemers wordt gekeken,
                                                                                       dan blijkt toch dat deelnemers vaker gezond gedrag laten zien. Dit heeft te
Voorbeelden van vragen bij deze indicatoren zijn: Hoeveel dagen per week
                                                                                       maken met een groter aantal deelnemers waarbij een positieve ontwikkeling is
drinkt u twee of meer glazen alcohol? Hoe goed zou u over het algemeen uw
                                                                                       gemeten.
gezondheid noemen? In hoeverre bent u het eens met de uitspraak: Ik lees
voor het gebruik van nieuwe medicijnen altijd de bijsluiter. Of: Ik weet heel goed     De deelnemers van taaltrajecten op het gebied van Werk en Inkomen en
voor welke problemen ik bij de dokter terecht kan.                                     Integratie laten, op therapietrouw na, op dezelfde indicatoren een ontwikkeling
                                                                                       zien.
In onderstaande tabel worden de ontwikkelingen weergegeven op indicatoren
op het gebied van Gezondheid en Zorg.
Tabel Ontwikkeling scores indicatoren leefgebied Gezondheid en zorg
                                       Werk en       Integratie     Gezondheid Totaal
                                       Inkomen       (N=45)         en zorg    (N=503)
  Indicatoren                          (N=72)                       (N=386)
  Betere
  gezondheidsvaardigheden
  Meer kennis van zorgsysteem
  Toename therapietrouw
  Positiever over eigen
  gezondheid en levensstijl
  Vaker gezond gedrag
                                                                                                                                                                 13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>VERGELIJKING RESULTATEN 2016-2017                                               Wanneer we naar de afzonderlijke taaltrajecten kijken, blijkt dat deelnemers van
                                                                                taaltrajecten op het gebied van Werk en Inkomen op alle vier aspecten
In dit hoofdstuk worden de resultaten uit 2017 vergeleken met de resultaten uit positiever zijn dan vorige meting. Deelnemers van Integratie zijn over het
2016. In beide jaren zijn ca 500 deelnemers van 15 taaltrajecten geïnterviewd   algemeen juist minder positief over de inhoud van de trajecten en deelnemers
op het gebied van Werk en Inkomen, Integratie en Gezondheid en Zorg. Het        van trajecten op het gebied van Gezondheid en zorg zijn in 2017 met name
aantal geïnterviewde deelnemers van trajecten op het gebied van Gezondheid      positiever over de aspecten ‘aan de verwachtingen voldaan’ en ‘geleerd wat
en Zorg was door het                                                            men wilde leren’.
grotere aantal trajecten in
                                                                                In 2016 waren de beoordelingen van deelnemers van taaltrajecten op het
2017 wel aanmerkelijk
                                                                                gebied van Werk en Inkomen relatief laag. In 2017 zijn het de deelnemers van
hoger dan in 2016 (386
                                                                                taaltrajecten op het gebied van Integratie die in vergelijking met de deelnemers
versus 298). Het aantal
                                                                                van ander trajecten lage beoordelingen geven. Mogelijk dat hierbij het aantal
deelnemers op het gebied
                                                                                lessen een rol speelt (zie de tabel op de volgende pagina).
van Werk en Inkomen en
Integratie is in 2017 lager
(respectievelijk 72 versus 92
                                                                                Tabel Waardering taaltrajecten (% helemaal mee eens) 2016-2017
en 45 versus 99).
                                                                                                             Werk en                       Gezondheid
                                                                                                                            Integratie                     Totaal
                                                                                                             Inkomen                          en zorg
KENMERKEN DEELNEMERS                                                                                       2016    2017    2016   2017     2016    2017 2016   2017
                                                                                  De cursus heeft aan
De kenmerken van de deelnemers en de belangrijkste reden(en) om deel te
                                                                                  mijn verwachtingen       48%     72%     65%    56%      68%     76%  64%    74%
nemen aan een taaltraject zijn op totaalniveau vergelijkbaar. Alleen worden de    voldaan.
taaltrajecten in 2017 vaker gevolgd om problemen met geld op te lossen en/of
                                                                                  Ik heb in de cursus
te voorkomen.                                                                     alles geleerd wat ik     36%     63%     54%    49%      58%     68%  53%    66%
                                                                                  wilde leren.
                                                                                  De cursus heeft
W AARDERING TAALTRAJECTEN                                                         ervoor gezorgd dat
                                                                                  ik nu veel beter         36%     47%     49%    47%      43%     38%  43%    40%
                                                                                  Nederlands kan
De taaltrajecten zijn zowel op inhoud als op praktische punten gewaardeerd.       lezen en schrijven.
Wat betreft de inhoud zien we in de volgende tabel dat de taaltrajecten in 2017   De cursus heeft
vaker dan in 2016 aan de verwachtingen hebben voldaan en dat de deelnemers        ervoor gezorgd dat
                                                                                  ik nu veel beter         36%     48%     51%    40%      42%     42%  43%    43%
vaker aangeven dat ze hebben geleerd wat ze wilden leren. Op de andere twee
                                                                                  Nederlands kan
aspecten is op totaalniveau geen verandering ten opzichte van vorige meting te    spreken.
zien.
                                                                                                                                                               14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Onderstaande tabel toont de waardering van de taaltrajecten op enkele               ALGEMENE VAARDIGHEDEN
praktische aspecten. Zo is te zien dat zowel in 2017 als in 2016 circa 90% van
de deelnemers een goede tot zeer goede beoordeling geeft voor alle aspecten,        Als het gaat om algemene (taal)vaardigheden laten de deelnemers zowel in
met uitzondering van het aantal lessen. Deelnemers van taaltrajecten op het         2016 als in 2017 op totaalniveau een ontwikkeling zien. In 2017 hebben de
gebied van Werk en Inkomen beoordelen het aantal lessen in 2017 beter dan           deelnemers van trajecten op het gebied van Gezondheid en Zorg zich
in 2016. Deelnemers van trajecten op het gebied van Integratie, en in iets          aantoonbaar meer ontwikkeld op het gebied van lezen en schrijven en sociale
mindere mate van Gezondheid en Zorg, zijn ten opzichte van 2016                     vaardigheden.
daarentegen minder tevreden over de hoeveelheid lessen.
                                                                                    Tabel Ontwikkeling scores Algemene vaardigheden 2016-2017
                                                                                                               Werk en                        Gezondheid
Tabel Waardering taaltrajecten (% goed + % zeer goed) 2016-2017                                                                Integratie                    Totaal
                                                                                                               Inkomen                         en Zorg
                             Werk en                        Gezondheid               Indicatoren            2016    2017     2016    2017   2016    2017 2016    2017
                                            Integratie                     Totaal
                             Inkomen                          en zorg
                                                                                     Beter kunnen lezen
                           2016    2017    2016    2017     2016   2017 2016   2017  en schrijven
  Cursusleid(st)er         87%     96%     90%     71%      96%     96% 93%    94%   Betere digitale
  Hoeveelheid lessen       47%     60%     56%     38%      71%     65% 64%    62%   vaardigheden
  Organisatie              85%     96%     83%     84%      94%     96% 90%    95%
                                                                                     Betere sociale
  Locatie                  91%     90%     91%     91%      94%     94% 93%    93%   vaardigheden
  Lestijden                90%     86%     94%     91%      96%     95% 95%    93%
                                                                                     Minder taalhulp bij
  Lesmateriaal             85%     76%     91%     84%      90%     88% 89%    86%
                                                                                     brieven en form
                                                                                                                                                                   15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>