<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                                       n
                                                 C‘NTVAli-EGEN
                                                                        -._...__.J
Rotterdam, 20 juli 2018                            23 MM 2018
Geachte heer/ mevrouw,
                                               GRIFFIE ROTTERDAM
Via deze weg willen wij uw aandacht en reactie vragen voor het volgende:
Naar aanleiding van het woonwagen beleidskader alsmede rapporten van de Nationale
Ombudsman en het College voor de rechten van de Mens zijn 13 juli 2018, in verband met
dringende woningnood, drie standplaatsen in gebruik genomen door de onderstaande personen:
Sevenaerstraat Nr 3
Sevenaerstraat Nr 35
Sevenaerstraat Nr 33
Hiervan is Johan Kop van woningcooperatie Woonbron direct op de hoogte gebracht aangaande
het aanvragen van een huurovereenkomst, waarna deze met bovenstaande personen contact
heeft gezocht. Op onze huurovereenkomst aanvraag is van de zijde van Woonbron tot op heden
geen enkele vorm van respons gekomen. Dhr. heeft ons echter wel medegedeeld dat de
woningcooperatie Woonbron geen rol van betekenis kan spelen, “de handen ervan af trekt" en
verwijst ons door naar de gemeente Rotterdam in de vorm van:
Mevr. I. de Bont, beleidsadviseur wonen bij stadsontwikkeling, afdeling ruimte en wonen.
Deze heeft echter te kennen gegeven dat haar agenda vol zit, de gemeente niet gaat over de
huurcontracten en zij wegens vakantie pas na 27 augustus 2018 weer te bereiken is voor
afspraken.
Aangezien dit ruim een maand in de toekomst ligt zijn wij van mening u van deze situatie op de
hoogte te brengen zodat u er ook kennis van kunt nemen.
Ons bekruipt het gevoel dat wij niet serieus genomen worden ondanks de rapporten van het
College voor de rechten van de Mens en de Nationale Ombudsman.
Het terugdringen van het aantal standplaatsen is in strijd met de wet, uitsterf en afbouw beleid zijn
een gepasseerd station.
Volgens het College voor de rechten van de Mens is dit zelfs een vorm van discriminatie omdat de
woonwagen een erkende woonvorm is en sinds 2014 zelfs cultureel erfgoed.
Onze intenties zijn op alle vlakken oprecht en van goede aard en hopen middels dit schrijven dat u
wellicht uitkomst kunt bieden in deze problematiek.
Update : In plaats van een uitnodiging om te komen praten over een huurovereenkomst/oplossing
is vandaag voor wij deze brief konden versturen ons door een deurvvaarder een exploot betekend
(zie bijlage "Ontruiming”) waarin wij worden gesommeerd de standplaatsen te verlaten.
De gemeente Rotterdam hecht schijnbaar niet zoveel waarde aan de rapporten en het
beleidskader van Minister Ollongren en gaat gewoon door met het onbewoond laten van officiéle
standplaatsen en het geen gehoor geven aan de noodkreet van acute standplaats behoevende.
Wij gaan hier vanzelfsprekend niet mee akkoord en zullen ons bij laten staan door
Mr. Mafalda Weerts van Weerts Advocaten
Deze brief zal worden verstuurd naar ;
Burgemeester Dhr. lng. A. Aboutaleba
Wethouder Volkshuisvesting Dhr. S.A. Kurvers
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Gemeenteraad Rotterdam
College van Burgemeester en Wethouders
Directeur Stedelijke inrichting Drs. E.S.F. Klep
Dienst Stadsontwikkeling
Beleidsadviseur Wonen Mevr. l.C.M. de Bont
Directeur Woonbron L.K|inkenberg
Nationale Ombudsman Dhr. Mr. Reinier van Zutphen
Advocate Mr. MAAF. Weerts - Weerts Advocaten
College voor de rechten van de Mens t.a.v Mr. Dr. CM. van Eck
Minister van Binnenlandse Zaken kr. Drs. K.H. Ollongren
Postbus 20011
2500 EH Den Haag
Voor verdere communicatie zijn wij bereikbaar via het gezamenlijk emailadres,
wwsevenaerstraat@gmail.com
Hoogachtend en met vriendelijke groet,
De bewoners van de benoemde standplaatsen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                              W_OUTERS
                                                                                                           l l mmllﬂl il ﬂlﬂl tl l l l l l l l l
                                                             Gerechtsdeurwaarder 8. lncasso s
                            Dossiernr:
                            L1800343IHH
            Bezoekadres
                                                                             BETEKENING
   Carrespondenue—adres
                            Vandaag, de                 twintigste juli                 tweeduizendachttien;
                            Op verzoek van
                            1. de stichting STICHTING WOONBRON, statutair gevestigd en kantoorhoudende te
                            Rotterdam aan het adres Weena 723;
                            24 het openbare lichaam GEMEENTE ROTTERDAM, zetelende te Rotterdam, aan het
                            adres Coolsingel 40;
                            Heb ik, Theodorus Johannes Wouters, gerechtsdeurwaarder, gevestigd te Dordrecht en
           Kantooruren
                            kantoorhoudende aldaar aan de Burgemeester de Raadtsingel 93;
                                                                                   AA N :
    Kwallteusrekemngen     Q                 .~   , wonende althans verblijvende te                         ) Rotterdam op het adres
                             evenaerstraat 3, aldaar aan Iaatstgemeld adres mijn explo                         oende en afschrift
                           hiervan, alsmede van na te melden stukken, Iatende aan:
                                                                                                                @\           \:   P’L‘ac,
                           2) ZIJ DIE VERBLIJVEN OP DE ONROERENDE ZAAK (HET PERCEEL) OF EEN
                           GEDEELTE DAARVAN, te                 7 Rotterdam op het adres Sevenaerstraat 3, aldaar
                           aan Iaatstgemeld adres mijn exploot doende en afschrift hiervan, alsmede van na te
                           melden stukken, Iatende aan:
                           voormeld adres in gesloten envelop met daarop de vermeldingen zoals wettelijk voorgeschreven. omdat ik aldaar
                           niernand aantrof aan wie rechtsgeldig afschrift kon worden gelaten;
                                                                          BETEKEND:
                           een brief dd 20 juli 2018, met kenmerk Sevenaerstraat 3, namens rekwiranten gericht
                           aan gerekwireerden, naar de inhoud van welke brief wordt verwezen en waaraan
                           uitdrukkelijk wordt gerefereerd;
                          I Deze betekening vindt plaats zodat gerekwireerde van het voorgaande conform de
                            wettelijke bepalingen kennis draagt.
                           Er zijn geen kosten aan dit exploot verbonden voor gerekwireerden'
                                                                                                            voor afschrift
                                                                                                   .) gerechtsdeurwaarder
“2*“;
(Ix u‘ KBrG
                                                                                                                                               -
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                                                    COLLEGE
                                                                                    COLLEGE VOOR
                                                                                    DE RECHTEN
                                                                                    DE
                                                                                   VAN
                                                                                   VAN DE    DE MENS
                                                                                                  M ENS
      Aan de minister van Binnenlandse Zaken en
      Koninkrijksrelaties
             K.H. Ollongren
      Drs. K.H.
      Drs.
      Postbus 2001120011
      2500 EH  EH DEN
                    DEN HAAG
      Onderwerp                                               brief van
                                                           Uw brief                      Datum
                                                                                         Datum
      Advies inzake Woonwagen-                             22 januari 2018
                                                           22                                maart 2018
                                                                                         28 maart
                                                                                         28          2018
      en
      e    standplaatsenbeleid
         n S tandplaatSenbeleid                            Uw kenmerk
                                                           Uw kenmerk                    Ons kenmerk
                                                                                         Ons  kenmerk
                                                           2018-0000049782
                                                           2018-0000049782               2018/0054/AvD/OV
                                                                                          2018/0054/AvD/OV/DN      /DN
       Geachte mevrouw Ollongren,
      Met verwijzing naar uw adviesvraag in de brief van plaatsvervangend Directeur-             Directeur-
       Generaal Bestuur en Wonen,          drs. E.J. van Kempen van 22 januari jl.
                                    Wonen, drs.                                             jl.
       (bijgevoegd), doe ik u het advies van het College voor de                 Rechten van
                                                                              de Rechten     van de   Mens
                                                                                                  de Mens
       inzake het woonwagen- en standplaatsenbeleid toekomen. In                   In die   brief heeft
                                                                                      die brief    heeft u u
       het College verzocht om aanbevelingen uit te brengen met betrekking tot                    tot het
                                                                                                       het
       mensenrechtelijke kader, in verband met uw streven om het nieuwe
       beleidskader met betrekking tot het gemeentelijk woonwagen- en                    en
       standplaatsenbeleid hiermee in overeenstemming te                 te brengen.
                                                                            brengen.
       Dit advies is geformuleerd aan de hand van de vragen die              die uu het   College heeft
                                                                                    het College     heeft
       voorgelegd, die vervolgens door de betrokken               ambtenaren       nader    zijn toegelicht
                                                                                   nader zijn toegelicht
       in een aantal gesprekken die door het College als          als zeer    plezierig en
                                                                        zeer plezierig     en constructief
                                                                                               constructief
              ervaren. Het College waardeert de constructieve stap
       zijn ervaren.                                                                          het effectief
                                                                                   richting het
                                                                             stap richting         effectief
       waarborgen van huisvesting van woonwagenbewoners conform              conform hunhun culturele
                                                                                               culturele
       identiteit, en hoopt dat uu om de aanbevelingen en                 aangedragen aandachtspunten
                                                                    en aangedragen         aandachtspunten
       zult betrekken bij de verdere vormgeving van het nieuwe beleidskader.      beleidskader.
                                                                                                                 2
                                                                                                             van 2
                                                                                                   Pagina 11 van
I Postbus 16001
          16001                       1-3
                         Kleinesingel 1-3    T         38 88
                                             T 030 888 38 88        info@mensenrechten.n|
                                                                     inf0@men5enrechten.nl
        DA Utrecht
  3500 DA                     CG Utrecht
                         3572 CG
                         3572                F 030888
                                             F 030     3883
                                                   88838  83        www.mensenrechten.n|
                                                                      www.mensenrechten.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                              COLLEC
                                                              COLLEGEE VOOR
                                                              DE RECHTEN
                                                              VAN DE
                                                              VAN     DE MENS
   Mocht u naar aanleiding van deze brief nog vragen hebben of een toelichting
                                                                     toelichting
   willen, dan kunt uu contact (laten) opnemen met Odile Verhaar, via
   O.Verhaar@mensenrechten.nl of telefonisch via 030-8883888.
   0.Verhaar@mensenrechten.nl
   Hoogacm
   Hoogachtend,
444m. A fanaana C.J.  van Dooijewee_rt\
                C J . van Dooijeweer
   VoorZItter
   Voorzitter                        \\
   Bijlagen: 2
                                                                           Pagina 22 van 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                                              COLLEG
                                                              COLLEGEE VOOR
                                                              DE RECHTEN
                                                              VAN DE DE MENS
                                    ADVIES
                                    ADVIES
        lnzake
        Inzake het woonwagen- en standplaatsenb
                                              standplaatsenbeleid    eleid
aan
aan de minister van Binnenlandse Zaken
                                 Zaken en
                                       en Koninkrijksrelaties naar aanleiding van
                                                                              van de
formulering van een
                  een  nieuw  beleidskader met betrekking tot het gemeentelijk
woonwagen- en
            en standplaatsenbeleid.
               standplaatsenbeleid.
 maart 2018
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>INHOUD
INHOUD
     INHOUD
     INHOUD .............................................................................................. 22
     SAMENVATI'ING
     SAMENVATTING ..................................................................................... 33
     Inleiding
     Inleiding ............................................................................................. 66
     1.
     1.   Consultatievraag
          Consultatievraag 1.  1 .......................................................................... 77
  1.1
  1.1     Afbakening
          Afbakening en en definitie
                            definitie van
                                       van woonwagenbewoners
                                            woonwagenbewoners op       op basis
                                                                          basis van
                                                                                 van afstamming
                                                                                      afstamming ....... 7   7
  1.2
  1.2     Leidt
          Leidt afstammingsbeginsel
                 afstammingsbeginsel tot   tot discriminatie
                                               discriminatie en en etnische
                                                                    etnische registratie?
                                                                               registratie? ............... 88
  1.3
  1.3     Aanbevelingen
          Aanbevelingen ................................................................................ 99
     2.
     2.   Consultatievraag
          Consultatievraag 2.  2 ......................................................................... 10
                                                                                                            10
  2.1
  2.1     Culturele
          Culturele identiteit
                      identiteit ......................................................................... 10
                                                                                                            10
  2.2
  2.2     Aanbevelingen
          Aanbevelingen ............................................................................... 12  12
     3.
     3.   Consultatievraag
          Consultatievraag 3.  3 ......................................................................... 12
                                                                                                            12
  3.1
  3.1     Het
          Het materi'éle
               materiële gelijkheidsbeginsel
                           gelijkheidsbeginsel ........................................................ 13  13
  3.2
  3.2     Participatie
          Participatie .................................................................................. 1414
  3.3
  3.3     Eerbiediging
          Eerbiediging privé-
                         privé- en
                                 en gezinsleven
                                     gezinsleven ....................................................... 15 15
  3.4
  3.4     Inkomensgrens
          Inkomensgrens sociale
                            sociale huur
                                     huur ............................................................... 1515
  3.5
  3.5     Redelijkheidstoets
          Redelijkheidstoets .......................................................................... 15  15
  3.6
  3.6     Aanbevelingen
          Aanbevelingen ...............................................................................     16
                                                                                                            16
    4.
    4.    Consultatievraag
          Consultatievraag 4. 4 .........................................................................   17
                                                                                                            17
  4.1
  4.1     Woonbehoefte
          Woonbehoefte van  van woonwagenbewoners
                                 woonwagenbewoners leidend  leidend ...................................... 18
                                                                                                            18
  4.2
  4.2     Aanbevelingen
          Aanbevelingen ............................................................................... 18  18
    5.
    5.    Consultatievraag
          Consultatievraag 5.  5 ......................................................................... 19
                                                                                                            19
  5.1
  5.1     Verwachting
          Verwachting tenten aanzien
                              aanzien rol
                                        rol Rijksoverheid
                                            Rijksoverheid ............................................. 19  19
  5.2
  5.2     Effectief
          Effectief handhavingsmechanisme
                     handhavingsmechanisme en      en preventief
                                                       preventief toezicht
                                                                     toezicht ............................ 19
                                                                                                            19
  5.3
  5.3     Aanbevelingen
          Aanbevelingen ............................................................................... 20 20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>  SAMENVATI'ING
  SAMENVATTING
  Het Ministerie
  Het  Ministerie vanvan Binnenlandse
                            Binnenlandse Zaken en Koninkrijk relaties heeft het College voor de
  Rechten     van  de  Mens
  Rechten van de Mens in       in haar
                                  haar brief
                                        brief d.d. 3030 januari jl.
                                                                  j l . om advies gevraagd met het oog op
 een
 een nieuw
       nieuw te  te vormen
                    vormen woonwagen-
                               woonwagen- en standplaatsenbeleid
                                                   standplaatsenbeleid,, in overeenstemming met
  mensenrechten. Daartoe heeft het ministerie een aantal vragen ter consultatie voorgelegd.
  In
  In het
     het onderstaande
          onderstaande worden worden deze vragen kortheidshalve opgenomen en beantwoord. Voor
 een
 een uitgebreidere
       uitgebreidere beschouwing
                           beschouwing en aanbevelingen om tot een ‘mensenrechtenproof
                                                                                'mensenrechtenproof'’ kader
 te  komen,      verwijst
 te komen, verwijst het     het  College   naar  het onderliggende advies. Dit advies is tot stand
 gekomen
 gekomen na    na consultatie
                   consultatie metmet woonwagenbewoners, experts en betrokken ambtenaren.
 Wie
 Wie behoren
       behoren er   er tot de groep woonwagenbewoners?
                                          woonwagenbewoners?
 Woonwagenbewoners
 Woonwagenbewoners zijn        zijn mensen
                                    mensen die zich van generatie op generatie als zodanig
 manifesteren
 manifesteren en    en die
                         die zich
                              zich beschouwen
                                   beschouwen als een bevolkingsgroep met een van andere
 bevolkingsgroep        te  onderscheiden
 bevolkingsgroep te onderscheiden cultuur. Hieronder vallen Roma,              Roma, Sinti en ’reizigers’
                                                                                                  'reizigers' die
 in
 in een
     een woonwagen
          woonwagen wonen   wonen ofof binding
                                       binding hebben
                                                  hebben met het woonwagenleven.
 Voor
 Voor dede vraag
             vraag wie
                     wie aanspraak
                           aanspraak kankan maken op een standplaats is het van belang twee doelen
 te
 te onderscheiden.
     onderscheiden. Voor   Voor het eerste doel, de peiling van de kwantitatieve behoefte aan
 standplaatsen
 standplaatsen voor het algemene beleid,     beleid, zouden naast personen die nu in een woonwagen
 wonen,
 wonen,     ook   woonwagenbewoners          betrokken moeten worden die (tijdelijk) in reguliere
 huizen zijn gaan wonen en wensen terug te keren naar het woonwagenleven. Ook                        Ook burgers
                                                                                                          burgers
 die getrouwd zijn geweest met een woonwagenbewoner, een groot deel                     deel van
                                                                                              van hun
                                                                                                    hun leven
                                                                                                         leven in
                                                                                                                in
 een woonwagen hebben gewoond en dat leven na scheiding willen                 willen voortzetten,
                                                                                       voortzetten, zouden
                                                                                                       zouden in in
 deze inventarisatie meegenomen kunnen worden.         worden. Voor
                                                                  Voor hethet tweede
                                                                              tweede doel
                                                                                        doel van
                                                                                              van de
                                                                                                   de vraag
                                                                                                       vraag wie
                                                                                                               wie
 aanspraak kan maken op een standplaats is het            het toewijzingsbeleid
                                                               toewijzingsbeleid van  van een
                                                                                           een specifieke
                                                                                                specifieke
standplaats relevant. Nu       Nu er
                                   er sprake
                                      sprake isis van
                                                  van schaarste
                                                       schaarste aan aan standplaatsen,
                                                                          standplaatsen, kankan in
                                                                                                 in samenspraak
                                                                                                     samenspraak
 met woonwagenbewoner
       woonwagenbewonerss een       een rangorde
                                          rangorde voor
                                                     voor toewijzing
                                                            toewijzing worden
                                                                          worden aangebracht,
                                                                                    aangebracht, waarbij
                                                                                                     waarbij
                   woonwagenbewoners die nu op een locatie leven, voorrang hebben boven
 bijvoorbeeld woonwagenbewoners                die nu  op  een   locatie   leven,  voorrang   hebben     boven
diegenen die   die willen
                    willen terugkeren
                             terugkeren naar
                                           naar het
                                                 het woonwagenleven.
                                                      woonwagenleven.
 Dient
 Dient het
         het afstammingsbeginse
                afstammingsbeginsell te     te worden
                                                worden toegepast
                                                          toegepast en   en hoe
                                                                             hoe kan
                                                                                  kan ter
                                                                                       ter afbakening
                                                                                            afbakening van van
deze groep etnische registratie worden voorkomen?
Registratie
Registratie op   op grond
                     grond vanvan afstamming
                                  afstamming is in beginsel niet verboden, als het een noodzakelijk
middel
middel is  is voor
              voor het
                     het bereiken
                           bereiken van een welomschreven legitiem beleidsdoel.
Terughoudendheid
Terughoudendheid is echter geboden en bekeken moet worden of niet met een lichter
middel
middel dan registratie kan worden volstaan.   volstaan. Waar het hier om gaat is dat de groep
woonwagenbewoners die in aanmerking komt voor een standplaats gedefinieerd en                           en
afgebakend moet worden. Ten eerste om de eerder genoemde behoefte-inventarisa     behoefte-inventarisatie   tie uit
                                                                                                                uit
te kunnen voeren en ten tweede om op de wachtlijst te kunnen komen,                 komen, enen ten
                                                                                                 ten derde
                                                                                                      derde voor
                                                                                                               voor
bepaling van de rangorde voor toewijzing van een standplaats. Etnische            Etnische registratie
                                                                                             registratie als
                                                                                                           als
zodanig zal niet nodig zijn. Het woonadres van de             de betrokkene
                                                                  betrokkene en/of
                                                                                 en/of zijn
                                                                                         zijn (groot)ouders
                                                                                              (groot)ouders zal zal
in de meeste gevallen voldoende zijn om           om de
                                                      de groep
                                                           groep woonwagenbewoners
                                                                   woonwagenbewoners voor    voor genoemde
                                                                                                    genoemde
beleidsdoelen af te bakenen.
Uit
Uit welke
      welke kenmerken
                kenmerken bestaat
                                bestaat dede culturele
                                              culturele identiteit van woonwagenbewone
                                                                              woonwagenbewoners       rs die
beschermd
beschermd moeten  moeten worden?
De
De woonvorm,
     woonvorm, in woonwagens, en in nauw sociaal- en familieverband wonen,                wonen, zijn
wezenlijke       kenmerken
wezenlijke kenmerken van de     van  de  te beschermen      culturele identiteit van
woonwagenbewone
woonwagenbewoners.         rs. Het van oorsprong nomadische bestaan leeft voort in de geest van
woonwagenbewoners
woonwagenbewoners,, waarmee de trekvrijheid ook als een cultureel kenmerk kan worden
beschouwd.
beschouwd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre> Voldoet
 Voldoet de  de gemeente
                 gemeente aan aan de
                                   de mensenrechten
                                       ménsenrechten als   als ze in voldoende standplaatsen
                                                                                     standplaatsen
 voorziet?
 De
 De bovengenoemde
      bovengenoemde kenmerken
                           kenmerken brengen voor de overheid de verplichting met zich mee om
 het   woonwagenleven
 het woonwagenleven te faciliteren en voldoende standplaatsen beschikbaar te stellen om
 het
 het traditionele
       traditionele familie- en gemeenschapsleve
                                    gemeenschapsleven     n mogelijk te maken.
                                                                           maken. Deze verplichting
 vloeit voort uit mensenrechten en geldt dus ook        pok voor de centrale, regionale of     of provinciale
                                                                                                   provinciale
 overheid, en niet alleen voor gemeenten. Vanuit deze optiek van             van de
                                                                                  de bescherming
                                                                                      bescherming van  van het
                                                                                                             het
 familie- en gemeenschapsleve
                gemeenschapsleven,    n, ligt ook de inrichting vanvan tijdelijke
                                                                        tijdelijke (passanten)plaatse
                                                                                     (passanten)plaatsen     n op
                                                                                                               op
 een locatie voor de hand,hand, bijvoorbeeld voor meerderjarige
                                                        meerderjarige kinderen
                                                                          kinderen in in afwachting
                                                                                         afwachting van van een
                                                                                                              een
 standplaats, of voor mantelzorgers.
 Op
 Op welke
      welke wijze
               wijze kan
                       kan een gemeente op een goede manier voldoen aan              aan het
 mensenrechtelijk
 mensenrechtelijk kader voor woonwagenbewone
                                       woonwagenbewoners       rs zonder dat reguliere
 woningzoekenden
 woningzoekenden worden benadeeld?  benadeeld?
 Het   materiéle   gelijkheidsbeginsel
 Het materiële gelijkheidsbeginsel vraagt om een gedifferentieerde behandeling van
 woonwagenbewoners
 woonwagenbewoners en       en reguliere woningzoekenden, juist omdat de woonvorm van
 woonwagenbewone
 woonwagenbewoners       rs die onlosmakelijk verbonden is met hun culturele identiteit, anders is
 dan
 dan die
       die van
           van reguliere woningzoekenden. Deze gedifferentieerde behandeling leidt tot                  tot
 materiéle
 materiële gelijkheid en niet tot bevoordeling van woonwagenbewone
                                                              woonwagenbewoners,      rs, of tot benadeling
                                                                                                  benadeling
van reguliere woningzoekenden. Differentiatie ziet op een verdelingsvraagstuk in                  in situaties
                                                                                                       situaties
van schaarste bij de huisvesting.
                           huisvesting. Voor beide groepen dient de      de behoefte
                                                                             behoefte in in kaart
                                                                                             kaart te
                                                                                                    te worden
                                                                                                        worden
 gebracht en dient er een gelijkwaardig aanbod te zijn.       zijn. De
                                                                    De wachttijd
                                                                        wachttijd voor
                                                                                     voor huisvesting
                                                                                            huisvesting voor
                                                                                                           voor
woonwagenbewone
woonwagenbewoners        rs dient gelijke tred te houden
                                                      houden met
                                                              met dede wachttijd
                                                                        wachttijd voor
                                                                                     voor reguliere
                                                                                            reguliere
 huisvesting.
Om
Om op op een
          een goede
                goede manier
                        manier aan
                                 aan het mensenrechtelijk kader te voldoen, dient allereerst in
samenspraak
samenspraak met   met woonwagenbewoners
                        woonwagenbewoners een behoefte-inventarisa
                                                        behoefte-inventarisatie tie plaats te vinden aan
standplaatsen.
standplaatsen. Vervolgens zullen op basis van die inventarisatie voldoende standplaatsen
moeten
moeten worden
            worden gecree'erd,
                      gecreëerd, die nodig zijn ter bescherming van de eerder genoemde
culturele
culturele identiteit. Er zullen daarnaast inzichtelijke wachtlijsten moeten bestaan          bestaan voor
                                                                                                        voor
een standplaats, waarbij in samenspraak met woonwagenbewoner
                                                          woonwagenbewonerss een rangorde rangorde voor
                                                                                                      voor
toewijzing kan worden bepaald.bepaald. Obstakels voor de toewijzing van      van standplaatsen,
                                                                                  standplaatsen, zoalszoals
hantering van de sociale huurwoninggrens voor toewijzing, dienen         dienen te te worden
                                                                                       worden weggenomen
                                                                                                weggenomen
door te zorgen voor een gemengde locatie met huur- en             en koopwagens
                                                                      koopwagens in   in zowel
                                                                                         zowel de
                                                                                                de sociale
                                                                                                      sociale
huur als de vrije sector. Woonwagenbewon
                               Woonwagenbewoners      ers dienen  effectief   betrokken     te worden
                                                                  effectief betrokken te worden in        in
besluitvormingsproc
besluitvormingsprocessen essen die hen direct
                                           direct raken,
                                                    raken, en
                                                           en hun
                                                               hun eigendomsrechten
                                                                    eigendomsrechten dienen dienen te te
worden gerespecteerd. Dat     Dat laatste
                                   laatste betekent
                                             betekent dat
                                                        dat ingrepen
                                                            ingrepen inin die
                                                                           die eigendomsrechten
                                                                               eigendomsrechten moeten   moeten
voldoen aan de redelijkheidstoets
                     redelijkheidstoets en en dat
                                                dat woonwagenbewone
                                                     woonwagenbewoners        een   effectief  rechtsmiddel
                                                                           rs een effectief rechtsmiddel
hebben tegen
           tegen arbitraire
                   arbitraire inmenging
                               inmenging in  in die
                                                die rechten.
                                                     rechten.
ls
Is er
   er een
        een verschil
             verschil tussen gemeenten en woningbouwcorpo
                                                     woningbouwcorporatiesraties in de toepassing van
het
het mensenrechtenkade
      mensenrechtenkaderr ten     ten aanzien
                                       aanzien van huisvesting van woonwagenbewone
                                                                           woonwagenbewoners,        rs, en
hoe
hoe kankan een
            een woningcorporatie
                  woningcorporatie hieraan worden gehouden?  gehouden?
Het
Het bovengenoemde
      bovengenoemde gelijkheidsbeginsel
                           gelijkheidsbeginsel en het discriminatieverbod gelden voor de
centrale    en  de  lokale
centrale en de lokale overheid,
                            overheid, maar
                                        maar ook voor instanties die met de uitvoering van het
woonwagenbeleid
woonwagenbeleid en/of   en/of het beheer en verhuur zijn belast. Woningcorporaties zijn
zelfstandige
zelfstandige normadressaten
                 normadressaten van de Algemene wet gelijke behandeling en hebben daarmee
een
een eigen
      eigen verantwoordelijkh
              verantwoordelijkheid eid om deze wet na te leven.leven. Uiteraard is het van belangbelang dat dat
beheerders
beheerders en woningcorporaties hiervoor de juiste kaders van de centrale en                  en lokale
                                                                                                 lokale
overheid krijgen aangereikt.
Wat
Wat magmag erer van
                van gemeenten worden verwacht nu           nu er een variatie is   is in de hoeveelheid
standplaatsen
standplaatsen per  per gemeente?
                         gemeente? ls  Is er
                                          er een
                                              een norm
                                                   norm te geven?
Er
Er is
   is inderdaad
       inderdaad sprake
                    sprake van
                             van een
                                  een variatie
                                      variatie inin de
                                                     de hoeveelheid
                                                        hoeveelheid standplaatsen van gemeenten.
Hieraan    zijn  mede   debet   de  beleidsopties
Hieraan zijn mede debet de beleidsopties die het Rijk heeft aangereikt aan gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>voor
voor het
      het te
           te voeren
               voeren standplaatsenbeleid,
                       standplaatsenbeleid, zoals het ‘nul-optiebeleid’
                                                         'nul-optiebeleid' of het ‘afbouwbeleid’.
                                                                                     'afbouwbeleid'.
Vanuit
Vanuit mensenrechtelijk
         mensenrechtelijk perspectief zal de behoefte aan   aan standplaatsen van
woonwagenbewoners
woonwagenbewoners leidend moeten zijn. Op basis van de eerder genoemde behoefte-
inventarisatie zal bezien moeten worden welke woonbehoefte er bestaat, en            en in welke
 regio’s
 regio's of gemeenten. Voorkomen moet worden dat er beleidsinitiatieven worden
ontwikkeld
ontwikkeld die leiden tot een min of meer gedwongen spreiding van woonwagenbewoners
                                                                             woonwagenbewoners
over diverse gemeenten.
                gemeenten. Een Een dergelijke gedwongen spreiding is niet in overeenstemming
                                                                                overeenstemming
 met de autonomie van woonwagenbewoners. Er is als zodanig dus niet een norm per
gemeente
gemeente te geven.
                 geven. Vertrekpunt zal de behoefte-inventarisatie dienen te zijn.   zijn.
 Kan
 Kan het
      het College
           College specifieke
                     specifieke aanbevelingen geven
                                                  geven over de vraag
                                                                  vraag hoe de bewustwording
van
van het
     het mensenrechtelijk kader kan worden verhoogd en          en de verwachtingen ten
aanzien
aanzien van de rol van de Rijksoverheid, nadat dit nieuwe beleidskader
                                                                     beleidskader is  is gemaakt?
                                                                                         gemaakt?
Nakoming
Nakoming van mensenrechten en de positieve verplichtingen die dit met zich meebrengt is
een (eind)verantwoordelijkheid van de staat als verdragspartij. Dat betekent dat de
Rijksoverheid een centrale rol houdt. In de eerste plaats bij het aanbieden van een kader
in overeenstemming met mensenrechten aan gemeenten en uitvoeringsinstanties, en
kennisoverdracht aan deze instanties over dat kader. In     In de tweede plaats door ervoor te     te
zorgen dat er effectief toezicht bestaat op de uitvoering ervan,ervan, er effectieve
klachtmechanismen bestaan.
                        bestaan. Dat na de intrekking van de Woonwagenwet taken     taken zijn
                                                                                            zijn
overgedragen aan gemeenten of dat voor de feitelijke uitvoering van het       het woonwagenbeleid
                                                                                   woonwagenbeleid
taken zijn neergelegd bij woningcorporaties en     en beheerders,
                                                      beheerders, doet
                                                                   doet hier
                                                                          hier niet
                                                                               niet aan
                                                                                     aan af.
                                                                                           af. Concreet
                                                                                               Concreet
betekent hethet dat
                 dat een
                     een vrijblijvende
                          vrijblijvende handreiking
                                          handreiking onvoldoende
                                                      onvoldoende isis en
                                                                       en dat
                                                                          dat het
                                                                               het College
                                                                                    College verwacht
                                                                                               verwacht
dat
dat de
     de Rijksoverheid
         Rijksoverheid erop
                         erop zal
                               zal toezien
                                    toezien dat
                                            dat het
                                                het lokale
                                                    lokale beleid
                                                           beleid en
                                                                  en uitvoering
                                                                      uitvoering daadwerkelijk
                                                                                  daadwerkelijk
voldoet aan
voldoet   aan de
               de mensenrechten
                   mensenrechten van  van woonwagenbewoners.
                                          woonwagenbewoners. Daarbij
                                                                 Daarbij hoort
                                                                          hoort een
                                                                                 een blijvende
                                                                                       blijvende
investering   in  de overlegstructuur    met woonwagenbewoners.
investering' in de overlegstructuur met woonwagenbewoners.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>   Inleiding
   Met
   Met de
        de intrekking
             intrekking van  van dede zogeheten
                                       zogeheten Woonwagenwet
                                                      Woonwagenwet (1968)  (1968) inin 1999,
                                                                                        1999, is
                                                                                               is de
                                                                                                   de
   verantwoordelijkh
   verantwoordelijkheid      eid voor
                                  voor het
                                         het opstellen
                                              opstellen en   en uitvoeren
                                                                uitvoeren van een huisvestingsbeleid gericht     gericht op op
   woonwagenwagen
   woonwagenwagenbewoners   bewoners overgegaan
                                           overgegaan van   van de Rijksoverheid naar de gemeenten.
                                                                                                  gemeenten.
   Desondanks
   Desondanks is   is er
                      er wel
                           wel enige
                                 enige sturing
                                          sturing geweest vanuit de Rijksoverheid. In            In 2007
                                                                                                    2007 heeft
                                                                                                            heeft het
                                                                                                                    het
   toenmalige
   toenmalige Ministerie
                  Ministerie van   van Volkshuisvesting
                                        Volkshuisvesting,, Ruimtelijke OrdeningOrdening en  en Mileubeheer
                                                                                                Mileubeheer (VROM)(VROM)
   een
   een handreiking
        handreiking voor gemeentelijk
                                  gemeentelijk woonwagenbele
                                                    woonwagenbeleid      id opgesteld
                                                                            opgesteld met met een
                                                                                                een vijftal
                                                                                                      vijftal
   beleidsopties.1
   beleidsopties.^ Eén van deze      deze beleidsopties
                                            beleidsopties was  was de
                                                                    de ‘nuloptie’,
                                                                        'nuloptie', waarbij
                                                                                        waarbij
   woonwagenstan
   woonwagenstandplaatsendplaatsen geheel verdwijnen door het verwijderen van
                                        geheel   verdwijnen      door   het  verwijderen     van vrijgekomen
                                                                                                    vrijgekomen
   standplaatsen.
   Het
   Het College
        College voor
                   voor de de Rechten
                                Rechten van van de
                                                 de Mens
                                                      Mens (het
                                                              (het College)
                                                                   College) heeft
                                                                              heeft sinds
                                                                                       sinds 20062
                                                                                              2006^ diverse zaken
   behandeld     waarin      woonwagenbewo
   behandeld waarin woonwagenbewoners               ners klagen
                                                            klagen over
                                                                    over het
                                                                          het beleid van hun gemeente (en          (en
  woningcorporatie
  woningcorporatie)) en       en het
                                  het gebrek
                                       gebrek aanaan voldoende
                                                        voldoende standplaatsen,
                                                                      standplaatsen, als gevolg van dit      dit beleid.
                                                                                                                  beleid.
   Het
   Het College
        College heeft
                   heeft geoordeeld
                             geoordeeld dat  dat het
                                                  het discriminatieverbo
                                                        discriminatieverbod    d met zich meebrengt
                                                                                              meebrengt dat    dat
  woonwagenbewo
  woonwagenbewoners       ners op op gelijke
                                      gelijke voet
                                               voet met met woningzoekende op de reguliere reguliere (sociale)
                                                                                                         (sociale)
  woningmarkt
  woningmarkt behandeld
                     behandeld moeten moeten worden.
                                                worden. Daarbij dient wel rekening gehouden     gehouden te   te worden
                                                                                                                  worden
  met
  met dede omstandigheid
             omstandigheid dat     dat uit de rechtspraak van het Europese Hof           Hof voor
                                                                                              voor dede rechten
                                                                                                          rechten vanvan de
                                                                                                                          de
  Mens
  Mens (EHRM)
          (EHRM) volgt
                     volgt dat de culturele identiteit
                                                     identiteit van
                                                                  van woonwagenbewo
                                                                       woonwagenbewoners     ners valt onder de
                                                                                                    valt  onder    de
  bescherming
  bescherming van   van artikel 8 van het EuropeesEuropees Verdrag
                                                                Verdrag voor
                                                                          voor dede Rechten
                                                                                     Rechten van van dede Mens     (EVRM).
                                                                                                           Mens (EVRM).
  Hieruit
  Hieruit vloeit voort dat het wonen in            in een
                                                       een woonwagen
                                                             woonwagen op   op een
                                                                                een standplaats
                                                                                       standplaats in in familieverband
                                                                                                          familieverband
  een beschermde woonvorm is              is die
                                             die door
                                                 door de  de verdragsstaten
                                                              verdragsstaten voldoende
                                                                                voldoende effectief
                                                                                               effectief gefaciliteerd
                                                                                                             gefaciliteerd
  dient
  dient tete worden.3
              worden.^
  In
  In 2017
      2017 heeft
             heeft dede Nationale
                          Nationale Ombudsman
                                         Ombudsman (NO) onderzoek gedaan naar de
  standplaatsenbele
  standplaatsenbeleid       id van
                                van dede overheid
                                          overheid in  in mensenrechtelijk
                                                           mensenrechtelijk perspectief. In een rapport
  uitgebracht
  uitgebracht in  in mei
                      mei 20172017 (‘Woonwagenbe
                                     ('Woonwagenbewoner    woner zoekt standplaats’)
                                                                           standplaats') doet de    de N0NO een
                                                                                                              een aantal
                                                                                                                    aantal
  aanbevelingen
  aanbevelingen aan    aan de de Rijksoverheid
                                  Rijksoverheid om het gemeentelijk
                                                                gemeentelijk woonwagenbeleid weer          weer
  ‘mensenrechten        bestendig’ te
  'mensenrechtenbestendig'               te maken.
                                             maken.
  De
  De minister
       minister van
                  van Binnenlandse
                         Binnenlandse Zaken  Zaken en en Koninkrijksrelati
                                                           Koninkrijksrelatieses (BZK)
                                                                                   (BZK) heeft
                                                                                           heeft besloten
                                                                                                   besloten invulling te    te
  geven
  geven aanaan de
                de oordelen
                     oordelen van   van het
                                         het College
                                              College en  en de
                                                              de aanbevelingen
                                                                 aanbevelingen van   van de
                                                                                          de NO
                                                                                              NO door
                                                                                                   door middel van
  een
  een nieuw
        nieuw beleidskader,
                 beleidskader, waarbinnen
                                      waarbinnen gemeenten
                                                       gemeenten hun  hun standplaatsenbel
                                                                           standplaatsenbeleid    eid kunnen voeren.
  Het
  Het ministerie
        ministerie wilw i l tevens
                             tevens eeneen actieve
                                             actieve rolrol spelen
                                                             spelen in
                                                                     in het
                                                                        het bekendmaken
                                                                             bekendmaken en uitdragen van         van dit
                                                                                                                        dit
  nieuwe
  nieuwe beleidskader
             beleidskader aan   aan gemeenten
                                      gemeenten en    en anderen.
                                                           anderen. Het ministerie heeft het      het College
                                                                                                        College daarom
                                                                                                                   daarom
  enkele
  enkele vragen
            vragen voorgelegd
                      voorgelegd en    en verzocht
                                            verzocht om  om aanbevelingen
                                                              aanbevelingen uit te brengen met      met betrekking
                                                                                                           betrekking tottot
  het  mensenrechtelijk
  het mensenrechtelijkee kader     kader waaraan
                                            waaraan het nieuw te vormen standplaatsenbel
                                                                                    standplaatsenbeleid    eid dient
                                                                                                                dient te
                                                                                                                       te
 voldoen.
 voldoen. Het  Het College
                    College waardeert
                                 waardeert deze constructieve stap richting     richting het
                                                                                           het effectief
                                                                                                effectief waarborgen
                                                                                                             waarborgen
 van
 van huisvesting
       huisvesting van  van woonwagenbew
                               woonwagenbewoners    oners conform hun   hun culturele
                                                                             culturele identiteit.
                                                                                          identiteit.
 1^ Ministerie
     Ministerievan
                 vanVolkshuisvesting,
                      Volkshuisvesting, Ruimtelijke
                                              Ruimtelijke Ordening
                                                              OrdeningenenMileubeheer
                                                                           Mileubeheer (VROM,
                                                                                           (VROM,Inspectie),
                                                                                                     Inspectie), Werken
                                                                                                                    Werken
 aan   Woonwagenlocatie
 aan Woonwasenlocaties,        s, Handreiking voor Gemeenten:
                                                         Gemeenten: Over Beleid en Handhaven,
                                                                                          Handhaven, nr. 6374.
Ministerie
Ministerie vanvan BZK,
                    BZK, Ministerie van Justitie, Ministerie van Financién,
                                                                          Financiën, Ministerie van Binnenlandse
 Zaken
 Zaken enen Werkgelegenhe
              Werkgelegenheid,    id, Den
                                      Den Haag,
                                            Haag, 2005.
2^ Zie
    Zie bijvoorbeeld
        bijvoorbeeld Commissie Gelijke Behandeling,
                                                 Behandeling, 66 november 2006, 2006, oordeel 2006-222.
                                                                                                  2006-222.
3^ Het
    Het College
        CoUege heeft
                  heeft geoordeeld dat de eerste twee varianten,  varianten, te weten de nul-optie en      en het
afbouwbeleid
afbouwbeleid «- gericht op het verkleinen van woonwagenlocatwoonwagenlocaties ies om een geleidelijke overgang naar
 reguliere
 reguliere huisvesting te bewerkstelligen- tot verboden onderscheid leiden.           leiden. De
                                                                                              De derde variant, het
woonvisiebeleid,
woonvisiebeleid, is    is aan
                           aan dede orde
                                     orde geweest
                                           geweest in meerdere oordelen van het College.  College. InIn die oordelen
kwam het College ook tot de conclusie dat sprake was van verboden onderscheid omdat niet is
gebleken dat rekening is gehouden met de woonbehoefte van woonwagenbewo       woonwagenbewoners    ners en voor hen
geen
geen gelijkwaardig
        gelijkwaardig aanbod
                          aanbod is gecreéerd
                                        gecreëerd (zie o.a. College, 88 maart 2016, 2016, 2016-19).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>   Ter
   Ter voorbereiding
        voorbereiding van   van dit
                                  dit advies heeft het College gesproken met betrokken
   beleidsambtenaren, een academicus4academicus"* en vertegenwoordigers van woonwagenbewoners. De
   aanbevelingen
   aanbevelingen in dit advies zijn gebaseerd op de geldende internationale
   mensenrechtennormen en rechtspraak, maar zoveel mogelijk praktisch en pragmatisch
   geformuleerd —- en niet uitputtend- zodat deze zich makkelijk lenen voor een nationaal
   beleidskader en lokale toepassing daarvan.5    daarvan.^ Het mensenrechtenperspectief
                                                                      mensenrechtenperspectief dat het College
   hier schetst heeft betrekking op de voorliggende vraagstelling van BZK ten aanzien van het
   standplaatsenbeleid. Overige mensenrechtelijke normen die relevant zijn voor diverse
   woonwagenbewoners buiten het terrein van huisvesting, zijn niet in dit advies vervat. Tot
   slot geldt dat het mensenrechtenperspectief
                           mensenrechtenperspectief niet statisch is.              is. Het College benadrukt dan
   ook dat het nieuw te vormen kader voldoende flexibiliteit in zich dient te hebben om zich
   aan te passen aan de meeste recente inzichten en rechtspraak van nationale                  narionale en
  internationale mensenrechtentribunalen.
11.. Consultatievraag
       Consultatievraag 1.
   Wie
   Wie horen
         horen er
                er bij
                    bij dede groep
                              groep vanvan woonwagenbewoners
                                            woonwagenbewoners (die met enig recht             recht aanspraak
                                                                                                     aanspraak kunnen
  maken
   maken op een een standplaats)? Op     Op dit
                                              dit moment
                                                    moment zijnzijn in beeld Roma, Roma, Sinti
                                                                                           Sinti en
   woonwagenbewoners (afstammelingen
                                 (afstammelingen van de klassieke  klassieke reizigers),
                                                                                 reizigers), rondtrekkende
                                                                                               rondtrekkende
   circusartiesten
   circusartiesten en kermisexploitanten.
                            kermisexploitanten. De        De Nationale
                                                              Nationale Ombudsman
                                                                            Ombudsman stelt   stelt voor
                                                                                                     voor ter
                                                                                                            ter afbakening
                                                                                                                 afbakening
   van
   van de groep het het afstammingsbeginsel te hanteren      hanteren bij bij de toewijzing
                                                                                    toewijzing vanvan standplaatsen.
                                                                                                       standplaatsen.
   Voorkomen
   Voorkomen moet worden dat dit           dit (i.c.
                                                 (i.e. afstammingsbeginsel, afbakening afbakening vanvan deze
  bevolkingsgroep langs  langs etnische lijnen)
                                             lijnen) leidt
                                                         leidt tot
                                                                tot etnische registratie.
                                                                                  registratie. Hoe
                                                                                                 Hoe ziet
                                                                                                      ziet het     College
                                                                                                             het College
  dit?
   1.1 Afbakening en definitie van woonwagenbewoners op basis van
          afstamming
  Het
   Het College
         College toetst voor de beoordeling of er sprake is van ongelijke behandeling van
  woonwagenbewoners bij de beschikbaarheid en toewijzing van huisvesting                    huisvesring aan artikel
                                                                                                                  arrikel 7a
  eerste lid van de Algemene wet gelijke behandeling (AWGB,                      (AWGB, sociale bescherming). Die
  bepaling verbiedt discriminatie
                            discriminarie naar ras bij het aanbieden van huisvesting. Het juridische
  begrip ‘ras’
            'ras' uit de AWGB  AWGB dient ruim te worden uitgelegd en omvat tevens huidskleur,
  afkomst en nationale of etnische afstamming. Hiermee sluit het College aan bij de                                de ruime
                                                                                                                       ruime
  definitie
  definirie in het Internationaal
                             Internarionaal Verdrag inzake de Uitbanning van                      van elke
                                                                                                         elke vorm
                                                                                                                 vorm vanvan
  Rassendiscriminatie
  Rassendiscriminarie           (IVUR)    en    in    de   jurisprudentie van de Hoge Raad. Deze heeft
                                                           jurisprudenrie        van    de   Hoge    Raad.     Deze     heeft
  geoordeeld dat voor de vaststelling of             of er
                                                        er sprake
                                                            sprake is is van
                                                                         van discriminatie
                                                                               discriminatie wegens
                                                                                                 wegens rasras zal
                                                                                                                zal moeten
                                                                                                                    moeten
  worden aangeknoopt bij verschillendeverschillende kenmerken,
                                                            kenmerken, die    die fysieke,
                                                                                    fysieke, etnische,
                                                                                               etnische, geografische,
                                                                                                             geografische,
  culturele,
  culturele, historische
                historische en    en godsdienstige
                                      godsdiensrige aard   aard kunnen
                                                                  kunnen zijn.6
                                                                              zijn.* Voor
                                                                                       Voor de
                                                                                             de vraag
                                                                                                  vraag wie
                                                                                                          wie bepaalt
                                                                                                                 bepaalt ofof
  iemand
  iemand tot tot een
                  een bepaalde
                          bepaalde raciale
                                        raciale of  of etnische
                                                         etnische groep
                                                                     groep behoort,
                                                                               behoort, hanteert
                                                                                            hanteert de de instantie
                                                                                                             instanrie diedie
  toeziet op
  toeziet    op de
                 de naleving
                       naleving van  van het
                                           het IVUR,
                                                  IVUR, het het Comité
                                                                 Comité ter  ter Uitbanning
                                                                                   uitbanning van van alle
                                                                                                        alle vormen
                                                                                                              vormen van van
  rassendiscriminatie (CERD), het begrip ‘zelfidentificatie’ indien er geen rechtvaardiging is
  rassendiscriminarie         (CERD),    het   begrip     'zelfidenrificarie'      indien   er  geen  rechtvaardiging       is
  om   het tegendeel
  om het    tegendeel te   te concluderen.
                               concluderen.
  Op
  Op basis
       basis van
              van deze
                   deze uitgangspunten
                           uitgangspunten heeft   heeft het College in navolging van de rechtspraak van
  het EHRM
        EHRM en het Hof van Justitie Jusririe van de Europese Unie (HvJ         (HvJ EU)
                                                                                       EU) in een bestendige lijn
 4 Leonie Huijbers.Zie ook:  ook: Leonie Huijbers,
                                            Huijbers, “Woonwagenbeleid
                                                          "Woonwagenbeleid in Nederland vanuit
  mensenrechtelijk perspectief,
                        perspecrief, NJCM-Bulletin Jrg.     Jrg. 40
                                                                 40 [2015],
                                                                     [2015], nr.    4.
                                                                               nr. 4.
 5^ Zie
     Zievoor
         voor een
               eenuitvoerige
                    uitvoerige beschrijving
                                   beschrijving en entoelichting
                                                       toelichting van
                                                                    vande derelevante
                                                                              relevante mensenrechtelijke
                                                                                          mensenrechtelijke normen:
                                                                                                                 normen:
  Leonie Huijbers 2015.
 6 Hoge
    Hoge Raad,
          Raad, 1313 juni 2000,
                            2000, ECLI:NL:PH:
                                    ECLI:NL:PH: 200:AA6191.
                                                     200:AA6191.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>       geoordeeld
       geoordeeld dat   dat woonwagenbewoners
                             woonwagenbewoners onder het begrip ‘ras’                   'ras' vallen in de zin van  van de
      Algemene
      Algemene wet    wet gelijke
                            gelijke behandeling (AWGB).7  (AWGB).^Het      HetCollege
                                                                                 Collegeneemt
                                                                                            neemtdaarbij
                                                                                                     daarbij ininaanmerking
                                                                                                                   aanmerkingdat     dat
      woonwagenbewoners
      woonwagenbewoners veelal met vooroordelen tegemoet                    tegemoet worden getreden, die kunnen
       leiden
       leiden tottot ongelijke
                      ongelijke behandeling, achterstelling
                                                        achterstelling en uitsluiting.
                                                                                   uitsluiring. Die
                                                                                                  Die vooroordelen en
       achterstelling
       achterstelling vormen belangrijke
                                       belangrijke overwegingen om aan              aan te nemen
                                                                                              nemen dat de grond grond ras ras bij
      woonwagenbewoners
      woonwagenbewoners in het geding is. Dit begrip krijgt                    krijgt immers vooral betekenis doordat
      andere
      andere mensen
                  mensen hen  hen zien alsals een aparte maatschappelijke
                                                                 maatschappelijke categorie,categorie, hetgeen aanleiding
       kan   zijn
       kan zijn    voor    ongelijke
                           ongelijke behandeling. Het College hanteert          hanteert de volgende definitiedefinirie van
      woonwagenbewoners
      woonwagenbewoners in zijn          zijn oordelen: “woonwagenbewoners
                                                               "woonwagenbewoners die zich van               van generatie
                                                                                                                  generatie op
      generatie
      generatie als zodanig manifesteren
                                      manifesteren en die zich beschouwen    beschouwen als een     een bevolkingsgroep met
      een
      een vanvan andere bevolkingsgroepen te onderscheiden cultuur”.                   cultuur".
      Onder
      Onder genoemde
                genoemde definitie
                                definitie rekent
                                             rekent het College zowel woonwagenbewoners die afstammen
      van
      van Roma
             Roma en  en Sinti,
                           Sinti, als afstammelingen van klassieke ‘reizigers’.      'reizigers'.
       1.2 Leidt afstammingsbegins
                           afstammingsbeginsel                el tot tot discriminatie
                                                                            discriminatie en         en etnische
                                                                                                           etnische
               registratie?
      Bij
      Bij het
           het nieuwe
                  nieuwe woonwagenstandplaatsenbe
                            woonwagenstandplaatsenbeleid              leid doen zich twee momenten voor waarop zich
      de
      de noodzaak
           noodzaak van   van een
                               een definitie
                                     definitie en registratie van woonwagenbewoners aandient: bij de
      inventarisatie
      inventarisarie van   van hun woonbehoefte, en bij de toewijzing van standplaatsen volgens een
      bepaalde
      bepaalde rangorde. Het voorstel van de N0                   NO is om als afbakeningscriterium het
      ‘afstammingsbeginsel’
      'afstammingsbeginsel' in te voeren (vergelijkbaar met het afstammingsbeginsel uit de
     vroegere Woonwagenwet). Bij registratie van woonwagenbewoners als aparte groep op                                          op
      grond van ‘afstamming’
                      'afstamming' is er echter al snel sprake van strijdigheid met het non-                       non-
     discriminatie-
     discriminarie- en privacy-beginsel. Dit neemt niet weg dat een                          een inbreuk
                                                                                                  inbreuk op  op die
                                                                                                                  die beginselen
                                                                                                                        beginselen
     onder strikte voorwaarden toch gerechtvaardigd kan zijn.                        zijn.
      Het
      Het inin de
                de vroegere
                     vroegere Woonwagenwet
                                  Woonwagenwet opgenomen afstammingsbeginsel is diverse malen,                           malen,
     zowel
     zowel nationaal
                narionaal als als internationaal,
                                  internarionaal, aangevochten bij de rechter omdat men meende dat
      het
      het inin strijd
                strijd was
                         was met
                               met het
                                     het non-discriminatiebeginsel.
                                          non-discriminariebeginsel.*             8 Het heeft in al deze gevallen de
g rechterlijke
      rechterlijke toets toets doorstaan.9
                                doorstaan.' Zo    Zo oordeelde
                                                      oordeelde de Afdeling Rechtspraak van de Raad                 Raad van State
     in
     in 1986
          1986 datdat het
                        het vergunningenstelsel
                             vergunningenstelsel met       met hethet daarin opgenomen afstammingsbeginsel kon
     worden
     worden aangemerkt
                  aangemerkt als    als een
                                        een objectief
                                               objecrief en  en redelijkerwijs te rechtvaardigen middel dat
     aansloot
     aansloot bij   bij het
                         het doel
                              doel van
                                     van de
                                          de wet
                                               wet (‘bevordering
                                                      ('bevordering van het maatschappelijk welzijn van de
     woonwagenbevolking’).
     woonwagenbevolking'). 0p           Op grond
                                              grond hiervan
                                                       hiervan was  was de Afdeling van oordeel dat het
     afstammingsbeginsel
     afstammingsbeginsel geen        geen ongerechtvaardigde
                                             ongerechtvaardigde inbreuk maakte op artikel             arrikel 14 14 EVRM
                                                                                                                    EVRM en
     artikel
     arrikel 26  26 van
                     van het
                           het Internationaal
                                Internarionaal VerdragVerdrag inzake
                                                                   inzake Burgerlijke en Politie  Polirie Rechten (IVBPR).^"
                                                                                                                         (IVBPR).10
    7^ Zie
        Zie onder meer College
                             College voor de  de Rechten
                                                   Rechten vanvan dede Mens,
                                                                        Mens, 28 28 mei
                                                                                     mei 2015,
                                                                                           2015, oordeel
                                                                                                  oordeel 2015-61,
                                                                                                             2015-61, overweging
                                                                                                                         overweging
     3.5,
     3.5, enen 21
                21 november 2017,2017, oordeel 2017-136,
                                                     2017-136, overweging
                                                                    overweging 6.2. 6.2.
   8^ Wijziging
         Wijziging vanvan de
                           de Huisvestingswet,
                               Huisvesringswet, de    deWoningwet
                                                          Woningwet en     enenige
                                                                               enige andere
                                                                                       anderewetten
                                                                                                wetten ininverband
                                                                                                             verband metmet dede
    integratie
     integrarie van van dede woonwagen-
                             woonwagen- en    en woonschepenregelgeving.
                                                   woonschepenregelgeving. Kamerstukken |lII 1996/97 25333,           25333, nr.nr. 3,
                                                                                                                                    3,
   Memorie van    van toelichting,
                        toelichring, lI Algemeen
                                        Algemeen deel, deel, §§ 1.1. Inleiding,
                                                                      Inleiding, 5.5. Het afstammingsbeginsel;
                                                                                            afstammingsbeginsel; de
   bevoegdheid van      van de
                             de provincies tot het toetsen van        van de
                                                                           de doelgroep (art 14    14 e.v.
                                                                                                      e.v.).   Het gaat
                                                                                                           ). Het  gaat hier
                                                                                                                           hier
    specifiek om   om dede in art.18
                               art. 18 eerste
                                       eerste lidlid van
                                                     van art.14
                                                           art. 14van vandedeWoonwagenwet
                                                                               Woonwagenwetgeformuleerde
                                                                                                    geformuleerdevoorwaarden
                                                                                                                       voorwaarden
   waaronder mensen  mensen in aanmerking komen    komen voor een   een schriftelijke vergunning voor   voor het
                                                                                                               het bewonen
                                                                                                                    bewonen van van
  een
   een woonwagen.
  9' Kamerstukken
        Kamerstukken ||II 1996/97
                              1996/97 25333,
                                        25333, nr. nr. 3,
                                                        3, p.  4.
                                                           p. 4.
   ‘0
    ^° ARRvS
         ARRvS02-01-1986,
                   02-01-1986,ECLI:NL:RVS:1986:
                                   ECLI:NL:RVS:1986:AM9872, AM9872,AB     AB1986,
                                                                              1986,443.
                                                                                      443.Art.
                                                                                            Art.1414EVRM
                                                                                                     EVRMenenart. art.2626IVBPR
                                                                                                                            IVBPR
  verbieden onder meer discriminatie op               op grond
                                                          grond vanvan ‘ras’,
                                                                         'ras', ‘nationale
                                                                                 'narionale afkomst’,
                                                                                               afkomst', ‘sociale
                                                                                                            'sociale afkomst’
                                                                                                                      afkomst' en
    ’geboorte’.
     'geboorte'. Volgens
                      Volgens juridisch commentator P.J.        P.J. Boon
                                                                       Boon isis er overigens veel
                                                                                                 veel af te dingen
                                                                                                              dingen opop de
   positieve interpretatie van      van de
                                         de doelstelling van  van de de Woonwagenwet die de        de Afdeling hanteert
     l_"‘-‘-'   ‘-":1“,_~.-   N":"‘-‘_‘7-‘-'   :"'~~~~       :*";“:;<
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>  Van
  Van doorslaggevend
       doorslaggevend belangbelang voorvoor de rechtvaardiging van de inbreuk is of er een
  zwaarwegend,
  zwaarwegend, legitiem
                     legiriem belang (doel) in het geding is,        is, dat niet op andere wijze bereikt kan
  worden.
  Het Ministerie vraagt of registratie van woonwagenbewoners langs etnische lijnen en meer
 specifiek
  specifiek op grond van het afstammingsbeginsel, geen vorm van ‘etnische                 'etnische registratie' is.     is.
  Registratie
  Registrarie van mensen op grond van zogeheten bijzondere persoonsgegevens als ras of
 etnische afkomst door (bijvoorbeeld) de overheid,       overheid, is in beginsel verboden.
                                                                                        verboden. Vastleggen van
  bijzondere persoonsgegevens valt evenals het verzamelen, opslaan,              opslaan, raadplegen
                                                                                             raadplegen en   en gebruik
                                                                                                                 gebruik
 daarvan, onder de Algemene Verordening gegevensbescherming (2018).11                    (2018).^* Daarop
                                                                                                      Daarop bestaan
                                                                                                                 bestaan
 enkele uitzonderingen. Bijzondere persoonsgegevens mogen                mogen onder
                                                                                   onder meer
                                                                                            meer worden
                                                                                                    worden verwerkt
                                                                                                               verwerkt
 voor één of meer welbepaalde doelen,          doelen, als als de
                                                               de betrokkene
                                                                    betrokkene hiervoor
                                                                                     hiervoor zijnzijn uitdrukkelijke
                                                                                                         uitdrukkelijke
 toestemming heeft  heeft geggeven.12
                             gegeven.*^ Deze  Deze wettelijke
                                                      wettelijke uitzonderingen
                                                                    uitzonderingen geven  geven aan aan dat
                                                                                                          dat ookook de  de
 inbreuk
 inbreuk die
           die registratie
                registratie vanvan dergelijke
                                       dergelijke bijzondere
                                                     bijzondere persoonsgegevens
                                                                   persoonsgegevens maakt   maakt op  op het
                                                                                                          het recht
                                                                                                               recht op  op
 privacy, onder
 privacy,   onder strikte
                     strikte juridische
                              juridische voorwaarden
                                              voorwaarden gerechtvaardigd
                                                               gerechtvaardigd kan         zijn. Bij
                                                                                     kan zijn.     Bij de
                                                                                                        de vraag
                                                                                                            vraag of of de
                                                                                                                         de
 inbreuk    gerechtvaardigd         is   speelt    het  doel   van   de   registratie
 inbreuk gerechtvaardigd is speelt het doel van de registratie een belangrijke rol. De   een     belangrijke     rol.    De
 inventarisatie voor
 inventarisatie     voor hethet vaststellen
                                  vaststellen van  van dede woonbehoefte
                                                              woonbehoefte van    van woonwagenbewoners
                                                                                        woonwagenbewoners kan           kan
 bijvoorbeeld      zo'n     rechtvaardiging         zijn.   Daarnaast      zal
 bijvoorbeeld zo'n rechtvaardiging zijn. Daarnaast zal voor de toewijzing van eenvoor    de    toewijzing      van      een
 standplaats ook
 standplaats     ook duidelijk
                         duidelijk moeten
                                       moeten zijn zijn wie
                                                         wie tot
                                                               tot de
                                                                    de categorie
                                                                         categorie van  van woonwagenbewoners
                                                                                               woonwagenbewoners
 behoort. Hoewel
 behoort.    Hoewel registratie
                         registratie van van burgers
                                               burgers op op grond
                                                              grond van
                                                                      van ‘afstamming’
                                                                             'afstamming' door  door dede overheid
                                                                                                           overheid in    in
 beginsel   dus    niet   per  se    strijdig   is  met   mensenrechten,        is  terughoudendheid
 beginsel dus niet per se strijdig is met mensenrechten, is terughoudendheid niettemin                        niettemin
 vereist. Daarom
 vereist.   Daarom verdient
                         verdient het het aanbeveling
                                            aanbeveling om   om inin het
                                                                      het kader
                                                                             kader vanvan dede afbakening
                                                                                                 afbakening van  van de  de
 'doelgroep'     te  kiezen    voor     een  meer     pragmarische     oplossing.     In
 ‘doelgroep’ te kiezen voor een meer pragmatische oplossing. In essentie, zo laat ook de essentie,     zo  laat  ook     de
 definirie van
 definitie   van woonwagenbewoners
                    woonwagenbewoners van           van het
                                                          het College
                                                                College zien,
                                                                            zien, verwijst
                                                                                    verwijst afstamming
                                                                                                 afstamming in     in ditdit
 verband    naar   mensen     die    in  een   woonwagen      wonen    en   deel   uitmaken
 verband naar mensen die in een woonwagen wonen en deel uitmaken van een familie die             van  een   familie     die
 van generatie
 van   generatie op op generatie
                         generatie in   in een
                                           een woonwagen
                                                 woonwagen woont woont of of heeft
                                                                              heeft gewoond.
                                                                                       gewoond. De   De overheid kan
                                                                                                         overheid kan
 daarom voor
 daarom    voor dede peiling
                      peiling van
                                van de  de woonbehoeften
                                           woonbehoeften van    van deze
                                                                     deze groep
                                                                             groep en voor het aanbrengen van
                                                                                     en voor het aanbrengen van
 een rangorde
 een   rangorde op   op dede wachtlijst13
                              wachtlijst" volstaan
                                                volstaan met met het
                                                                   het vaststellen
                                                                         vaststellen van het woonadres van
                                                                                         van het woonadres van
 betrokkene,     zijn   ouders   en/of    grootouders.
 betrokkene, zijn ouders en/of grootouders.
  1.
  1.33 Aanbevelingen
Voor
Voor de de specifieke
           specifieke doelen
                          doelen vanvan inventarisatie
                                          inventarisatie van de woonbehoeften en een passend
toewijzingsbeleid
toewijzingsbeleid mogen  mogen    de    centrale    en lokale overheid woonwagenbewoners definiéren      definiëren
aan
aan dede hand van een afstammingscriterium, en kunnen gemeenten woonwagenbewoners         woonwagenbewoners
 registreren zolang er sprake is van schaarste en als zij dit doen op basis van zelfdefinitie.        zelfdefinirie.
Zij moeten daarbij voldoen aan de voorwaarden voor registratie van bijzondere
persoonsgegevens die zijn neergelegd in de Algemene verordening gegevensbescherming.14   gegevensbescherming.'"
Het verdient echter aanbeveling om in verband met het afbakenen van de                          de ‘doelgroep'
                                                                                                    'doelgroep' voor voor
de specifieke gekozen beleidsdoelen te kiezen voor een               een pragmatische
                                                                            pragmatische oplossing,
                                                                                              oplossing, en en
woonwagenbewoners te categoriseren en te registreren aan                   aan de hand van  van het
                                                                                                  het criterium
                                                                                                       criterium
 ‘woonad res’.
 'woonadres'.
(‘bevordering
('bevordering vanvan het welzijn van  van de
                                           de woonwagenbevolking’).
                                               woonwagenbevolking'). Hij   Hij verwijst daarbij naar de   de Memorie
van
van Toelichting bij de  de wet (ARRvS      02-01-1986, ECLI:NL:RvS:1986:
                                (ARRvS 02-01-1986,        ECLI:NL:RvS:1986: AM8972,
                                                                                AM8972, m. m. nt. P.J.Boon,
                                                                                                   P.J.Boon, p. p. 5).
                                                                                                                    5).
1‘
'' Zie Ministerie van
                    van Justitie enen Veiligheid,
                                        Veiligheid, Handleiding Algemene verordening gegevensbescherming
                                                                                                gegevensbescherming
en
en Uitvoeringswet Algemene verordening gegevensbescherming,
                                                    sesevensbescherming, Den         Haag, 88 januari 2018,
                                                                               Den Haag,                2018, 3.2.1. en
4.
4.
‘1 Handleiding
    Handleiding AVG
                  AVG 2018,
                        2018, p.42.
                               p.42.
‘3 Zie voor de
             de concrete invulling hiervan het voorstel van      van Claire Loven,
                                                                              Loven, die zich
                                                                                           zich baseert opop het
beleid van
         van de
             de gemeente Zeist (Claire Loven,  Loven, Notitie woonwagenbewoners —toewijzing
                                                                                          -toewijzing
standplaatsen-afstammingsbeg           insel-mensenrechten, 21
standplaatsen-afstammingsbeginsel-mensenrechten,                 21 november 2017).
                                                                                 2017).
‘4 Per 25
        25 mei
           mei 2018
                2018 isis de
                          de Algemene verordening geqevensbescherming
                                                          gegevensbescherming (AVG) (AVG) van
                                                                                            van toepassing.
                                                                                                 toepassing.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>2. Consultatievraa
      Consultatievraag             g 2.
  De
  De culturele
      culturele identiteit
                    identiteit van  van woonwagenbewoners
                                             woonwagenbewoners dient            dient beschermd
                                                                                        beschermd te      te warden.
                                                                                                               worden. Echter,
                                                                                                                           Echter,
  welke
  welke elementen
           elementen kunnenkunnen hierin hierin worden
                                                    worden onderscheiden?
                                                               onderscheiden? Kunnen       Kunnen de  de woonvorm
                                                                                                           woonvorm en het      het
  wonen     in familieverband
  wonen in familieverband               als    de   essentie'le     elementen
                                         als de essentiële elementen worden           worden gezien gezien of  of zijn
                                                                                                                  zijn er nag
                                                                                                                            nog andere
                                                                                                                                    andere
  kenmerken
  kenmerken die   die bescherming
                        bescherming behoeven  behoeven van   van mensenrechtelijk
                                                                    mensenrechtelijk              perspectief?
                                                                                                  perspectief? Voldoet
                                                                                                                     Voldoet een
  gemeente
  gemeente aan   aan het
                       het mensenrechtelijk
                            mensenrechtelijk              kader
                                                          kader als als ze ze voorziet
                                                                                voorziet in voldoende
                                                                                                  voldoende standplaatsen
                                                                                                                  standplaatsen waar     waar
  woonwagenbewoners
  woonwagenbewoners in           in familieverband
                                     familieverband           kunnen
                                                               kunnen samenleven?
                                                                               samenleven?
  2.1      Cultureleidentite
           Culturele identiteit                  it
  Op
  Op grond
      grond vanvan nationale
                     narionale en   en internationale
                                           internarionale jurisprudentie15
                                                                 jurisprudenrie'^ is          is er
                                                                                                 er juridische
                                                                                                    juridische ondersteuning
                                                                                                                    ondersteuning
  voor  twee     ‘wezenlijke’
  voor twee 'wezenlijke' kenmerken  kenmerken van       van de
                                                             de leefwijze
                                                                   leefwijze van    van woonwagenbewoners
                                                                                           woonwagenbewoners te
  onderscheiden:
  onderscheiden: woonvorm,
                        woonvorm, en         en familiebanden,
                                                 familiebanden, en         en isis er
                                                                                   er in
                                                                                       in samenhang
                                                                                            samenhang met     met het
                                                                                                                    het tweede
                                                                                                                         tweede
  kenmerk,
  kenmerk, ook  ook enige
                      enige steun
                              steun voor  voor eeneen derde
                                                        derde kenmerk,
                                                                  kenmerk, te      te weten
                                                                                       weten trekvrijheid.
                                                                                                   trekvrijheid. Deze Deze drie
                                                                                                                              drie
  kenmerken
  kenmerken beschouwt
                  beschouwt het    het College
                                           College in  in hun
                                                           hun onderlinge
                                                                 onderlinge samenhang
                                                                                    samenhang als      als constitutief
                                                                                                            constitutief voorvoor de de
  culturele
  culturele identiteit
               idenriteit vanvan woonwagenbewoners
                                    woonwagenbewoners die                 die mensenrechtelijke
                                                                                mensenrechtelijke beschermingbescherming toekomt.
                                                                                                                               toekomt.
 Woonvorm
 Woonvorm
  0p
  Op grond
      grond vanvan internationale
                     internarionale jurisprudentie
                                              jurisprudenrie is     is hethet beschermwaardige
                                                                                beschermwaardige en           en onderscheiden
                                                                                                                  onderscheiden
  ‘eigene'
  'eigene' vanvan woonwagenbewoners
                   woonwagenbewoners hun               hun mobiele
                                                             mobiele woonvorm,
                                                                             woonvorm, de       de woonwagen.
                                                                                                    woonwagen. Het    Het wonen in,     in,
 en   rond   een   woonwagen,           is   integraal
 en rond een woonwagen, is integraal onderdeel van        onderdeel           van de
                                                                                   de traditionele
                                                                                        tradirionele leefwijze
                                                                                                           leefwijze en cultuur
                                                                                                                              cultuur
 van
 van woonwagenbewoners.
       woonwagenbewoners. Jurisprudentie   Jurisprudenrie van    van het  het EHRM
                                                                                EHRM ondersteunt
                                                                                         ondersteunt dit     dit kenmerk.16
                                                                                                                  kenmerk.'*
  Het
  Het EHRM
       EHRM geeft
                geeft aanaan dat
                               dat het
                                     het voor voor dede leefwijze
                                                         leefwijze van     van woonwagenbewoners
                                                                                 woonwagenbewoners niet           niet uitmaakt
                                                                                                                        uitmaakt of
 de
 de woonvorm
      woonvorm niet  niet (meer)
                            (meer) mobielmobiel is   is en
                                                        en de
                                                            de vorm
                                                                 vorm heeft  heeft van
                                                                                     van een een ‘versteende
                                                                                                   'versteende woonwagen’.
                                                                                                                     woonwagen'.
  Het
  Het Hof
       Hof geeft
             geeft aanaan dat
                            dat het
                                  het ‘nomadisch
                                          'nomadisch bestaan’
                                                            bestaan' ‘nomadic'nomadic in    in spirit’
                                                                                                 spirit' is.
                                                                                                         is. Die
                                                                                                               Die leeft
                                                                                                                    leeft voort
                                                                                                                           voort in in dede
 geest
 geest van
         van woonwagenbewoners.17
                woonwagenbewoners.'^ Dit              Dit impliceert
                                                           impliceert overigens
                                                                              overigens geenszins
                                                                                               geenszins het het omgekeerde:
                                                                                                                   omgekeerde: dat      dat
 woonwagenbewoners
 woonwagenbewoners net          net 20  zo goed
                                              goed in in een
                                                         een ‘versteende
                                                                'versteende woonvorm’woonvorm' kunnen wonen, en de
 gemeente
 gemeente bijvoorbeeld
                bijvoorbeeld door   door toewijzing
                                              toewijzing van  van een een stenen
                                                                              stenen ‘chalet’
                                                                                         'chalet' tegemoet
                                                                                                      tegemoet komt  komt aan
                                                                                                                            aan de  de
 specifieke
 specifieke woonbehoefte
                woonbehoefte van        van woonwagenbewoners.
                                                woonwagenbewoners.
 Oak
 Ook inin het
           het recht
                 recht opop culturele
                              culturele aanvaardbaarheid
                                               aanvaardbaarheid van          van huisvesting
                                                                                   huisvesring kan   kan juridische
                                                                                                            juridische
 ondersteuning
 ondersteuning worden worden gevonden
                                  gevonden voor     voor het
                                                           het kenmerk
                                                                 kenmerk ‘woonvorm’
                                                                                  'woonvorm' als     als karakteristiek
                                                                                                          karakteristiek voor de
 culturele
 culturele identiteit
               identiteit vanvan woonwagenbewoners.
                                    woonwagenbewoners. Het                 Het gaat
                                                                                 gaat hier
                                                                                        hier om  om culturele
                                                                                                     culturele toereikendheid
                                                                                                                    toereikendheid
van
van huisvesting:
       huisvesting: “Housing
                         "Housing is     is not
                                              not adequate
                                                    adequate if   i f it
                                                                       i t does
                                                                            does not
                                                                                   not respect
                                                                                          respect and and take
                                                                                                             take into
                                                                                                                    into account
                                                                                                                          account the   the
 expression
 expression of   of cultural
                     cultural identity.
                                  /denrity."'*    ”‘8 Artikel
                                                       Arrikel 1111 (1) (1) van
                                                                              van het
                                                                                   het Verdrag
                                                                                          Verdrag inzake
                                                                                                       inzake economische,
                                                                                                                  economische.
 ‘5
 '^ Aangevuld met enige documentatie
                                documentarie over de cultuur van woonwagenbewoners (zie Piet van                              van
Assendorp,
Assendorp, Brief van Vereniging Behoud Woonwagencultuur  Woonwagencultuur in Nederland aan                aan Ministerie van BZK,
d.d.
d.d. 27-11-2017en
       27-11-2017en Vereniging
                         Vereniging Behoud  Behoud Woonwagencultuur
                                                      Woonwagencultuur in Nederland,  Nederland, Woonwagencultuur is
erkend als immaterieel cultureel erfgoed.        erfgoed. Wat betekent dat voor gemeenten?
www.behoudwoonwagencu                 ltuurinnederland.nl en interviews met vertegenwoordigers van
www.behoudwoonwagencultuurinnederland.nl
woonwagenbewoners.
 "’ Zie bijvoorbeeld
 '"Zie  bijvoorbeeld EHRM,EHRM,2525SeptemberSeptember1996, 1996,appl.
                                                                    appl.No.  No.20348/92
                                                                                   20348/92(Buckley/Verenigd
                                                                                                  (Buckley/VerenigdKoninkrijk):
                                                                                                                           Koninkrijk):
“(W)hat
"(W)hat was  was in issue
                     issue was
                            was a traditional
                                      traditional way of     of life.
                                                                 life. ThisThis way of of living
                                                                                            living includes not only the right   right to
have a certain
         certain kind of   of home but   but also the right
                                                          right to maintain
                                                                        maintain identity
                                                                                     identity as  as a Gypsy
                                                                                                        Gypsy and and lead
                                                                                                                       lead aa life
                                                                                                                                life inin
accordance
accordance with with that
                       that tradition.
                             tradition. The Court held that          that Article
                                                                             Article 8 implied
                                                                                          implied positive
                                                                                                     positive state
                                                                                                                 state obligations
                                                                                                                        obligations to
facilitate
facilitate thethe Gypsy
                   Gypsy waywayof  of life.”
                                          life."
’7 EHRM
    EHRM 27 mei 2004,2004, appl. no.  no. 66746/01, par. 93       93 (Connors/Verenigd Koninkrijk).  Koninkrijk).
‘8
'^ Office of the UN  UN High Commissioner for Human Rights,             Rights, The Right to Adequate Housing.     Housing. Fact Sheet
No
No 21/Rev.1, Geneva.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>sociale
sociale en  en culturele rechten (IVESCR) regelt het recht op adequate huisvesting.            huisvesring. Het Comité
heeft overwogen dat dit recht ook ‘adequate      'adequate huisvesting’
                                                                  huisvesting' in culturele zin inhoudt.19
                                                                                                         inhoudt."
 De
 De ‘woonwagencultuur’
      'woonwagencultuur' staat sinds 2014 op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed en is
00k
ook uitgebreid gedocumenteerd, zo blijkt bijvoorbeeld uit het recente document van Van
Assendorp van de Vereniging voor Behoud van de Woonwagencultuur.20     Woonwagencultuur.^°
Familiebanden
Een
Een tweede wezenskenmerk zijn ‘familiebanden,’ 'familiebanden,' ofwel ‘leven    'leven in familieverband’.
                                                                                             familieverband'. Het
leven van woonwagenbewoners
               woonwagenbewoners in familieverband is ook uitgebreid gedocumenteerd.Z1         gedocumenteerd.^'
Deze juridische ondersteuning is te vinden in twee uitspraken van het EHRM,                        EHRM, waarin het
belang van ‘hechte
                 'hechte sociale en familiebanden’
                                           familiebanden' wordt benadrukt.22                Juridische steun voor het
                                                                           benadrukt.Juridische
ruimere kenmerk ‘sociale 'sociale en familiebanden’
                                          familiebanden' kan ook worden gevonden in de erkenning als
nationale minderheidsgroep volgens het Kaderverdrag Minderheden en het lVBPR:                             IVBPR: “belong
                                                                                                                    "belong
to a group who share a common culture, religion or language”.              language". Het Hët College merkt hierover
op dat het gegeven dat de Nederlandse overheid woonwagenbewoners niet heeft erkend
als nationale minderheid, onverlet laat dat het Kaderverdrag Minderheden van toepassing
is op deze groep (zie vraag 3. voor toelichting). Het onderscheidende kenmerk van hechte
sociale en familiebanden als constitutiefconstitutief voor de beschermde culturele identiteit van
woonwagenbewoners, brengt de verplichting van de overheid mee om een woonomgeving
te faciliteren en voldoende standplaatsen beschikbaar te stellen.                stellen. Het begrip ‘voldoende’
                                                                                                            'voldoende' is
juridisch niet ingevuld en moet worden begrepen als het minimum aantal standplaatsen
dat nodig is om het traditionele
                            tradirionele familie- en gemeenschapsleven van woonwagenbewoners     woonwagenbewoners
voort te zetten."
             zetten.23 Uit het kenmerk 'familiebanden'
                                                 ‘familiebanden’ volgt dat het voor de hand ligt dat
passantenplaatsen op een kamp beschikbaar zijn voor tijdelijke bezoekers (van
familieleden die mantelzorg willen verlenen bijvoorbeeld), voor wie een wagen of caravan
tijdelijk
tijdelijk bij te plaatsen is.
Trekvrijheid
Trekvrijheid                                                                                                           _
Een
Een derde wezenlijk kenmerk van woonwagenbewoners dat constitutief is voor hun
beschermde culturele identiteit, is ‘trekvrijheid’,
                                                  'trekvrijheid', dat is verbonden met hun            hun nomadische
leefwijze. Hiervoor is enige juridische ondersteuning te vinden,               vinden, onder meer de uitspraak
van het EHRMEHRM in  in de
                        de zaak
                             zaak Chapman
                                    Chapman (“a   ("a wholly
                                                       wholly nomadic
                                                                   nomadic existence”).24
                                                                              existence").^" Dat  Dat Nederlandse
                                                                                                         Nederlandse
woonwagenbewoners in de praktijk weinig rondtrekken,25       rondtrekken," doet hier niet aan af.           af.
Trekvrijheid kan in de Nederlandse context worden aangemerkt als een cultureel kenmerk
dat nadere invulling kan geven aan de twee genoemde ‘wezenskenmerken’         'wezenskenmerken' woonvorm en
familiebanden.
Samengevat
Samengevat zijn   zijn de woonvormen het [even       leven in nauw sociaal- en familieverband, de twee
meest wezenlijke kenmerken van de te beschermen culturele identiteit                    idenriteit van
woonwagenbewoners.
woonwagenbewoners. Het van oorsprong nomadische bestaan leeft voort in de geest van
1°
" CESCR,
   CESCR, General
              GeneralComment
                        Comment No.   No.4:4:The
                                              Theright
                                                    righttotoAdequate
                                                              AdequateHousing
                                                                            Housing(Art.11
                                                                                      (Art. 11(1)
                                                                                                (1)ofofthe
                                                                                                        theConvenant,
                                                                                                            Convenant,13    13
dec. 1991
dec.   1991 ,, Document E/1992/23). “The     "The way housing
                                                          housing is  is constructed,
                                                                         constructed, the building materials used
and
and the policies supporting these must appropriately enable the expression          expression of cultural identity and
diversity of housing
                housing (..
                          (..)) it should ensure that the cultural dimensions of housing     housing are not sacrificed
                                                                                                                   sacrificed
(..).
2°
^° Brief
   6r/e/ van
           van Vereniging Behoud
                               Behoud Woonwagencultuur in Nederland aan           aan Ministerie van  van BZK
                                                                                                           BZK ,, Van
Assendorp 2017.
2‘ Zie voetnoot
^' Zie   voetnoot 2222
22 EHRM
   EHRM 17  17oktober
               oktober 2013,
                          2013,appl.
                                   appl. No.
                                         No.27013/07
                                              27013/07 (Winterstein/Frankrijk)
                                                            (Winterstein/Frankrijk) part  part 71;
                                                                                                71; EHRM
                                                                                                     EHRM2424aprilapril2012,
                                                                                                                         2012,
appl.
appl. No.No. 25446/06 (Yordanova/Bulgaria) par 105.
23
" Zie
   Zie L.Huijbers,
         L.Huijbers, ‘Het
                       'Het woonwagenbeleid
                             woonwagenbeleid in      in Nederland
                                                        Nederland vanuit Mensenrechtelijk perspectief,perspectief, NJCM-
Bulletin, Jrg.
             Jrg. 40
                  40 [2015],
                      [2015], nr. 4,4, p.
                                        p.18,19.
                                           18,19.
2“ EHRM
   EHRM 18  18januari
               januari 2001,
                         2001, appl.
                                  appl. no.
                                         no. 27238/95,
                                             27238/95, nr.  nr. 73
                                                                 73(Chapman/Verenigd
                                                                     (Chapman/Verenigd Koninkrijk).
                                                                                              Koninkrijk).
25 Zij
   Zij trekken
        trekken bijvoorbeeld
                  bijvoorbeeld veel minder rond dan      dan ‘reizigers’
                                                                'reizigers' in het Verenigd
                                                                                     Verenigd Koninkrijk. In    In de
Nederlandse context speelt het trekverbod daarbij mogelijk een               een rol.
                                                                                   rol.                       ‘
 _“";»"(‘:’E<.:.‘_:—    ~“‘      ":.-   .:<--:~<*     :1";“:;u"
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre> woonwagenbewoners,
  woonwagenbewoners, waarmee    waarmee de   de trekvrijheid
                                                 trekvrijheid ook als een kenmerk kan worden
  beschouwd.
  beschouwd.
 2.2       Aanbevelingen
  Bekijk
  Bekijk als
           als regionaal
                regionaal en/en/ofof lokaal
                                      lokaal bestuur
                                              bestuur samen
                                                         samen met corporaties, woonwagenorganisati
                                                                                       woonwagenorganisaties      es
 en
 en —vertegenwoordigers,
      -vertegenwoordigers, hoe      hoe concreet vorm kan worden gegeven aan de verplichtingen   verplichringen die
 uit
  uit de
      de drie
           drie wezenskenmerken
                 wezenskenmerken van de cultuur van woonwagenbewoners voortvloeien, om te
 weten wat er precies aan huisvesting nodig is voor woonwagenbewoners voor behoud van
 hun culturele identiteit.
                     identiteit.
 Meer
 Meer specifiek:
 -     Het
       Het wonen
            wonen in, in, en
                          en rond
                               rond een
                                      een woonwagen,
                                           woonwagen, is integraal onderdeel van de traditionele  tradirionele
       leefwijze
       leefwijze en en cultuur
                        cultuur vanvan woonwagenbewoners.
                                        woonwagenbewoners. Het       Het tete vormen beleid en de uitvoering
       dient   hierop   geént   te  zijn  en  deze
       dient hierop geënt te zijn en deze leefwijze  leefwijze en en woonvorm te faciliteren; Hanteer bij de
      inventarisatie
      inventarisarie van van woonbehoeften
                                woonbehoeften en    en de toewijzing van standplaatsen aan
       rechthebbende
       rechthebbende woonwagenbewoners,
                            woonwagenbewoners, in plaats van het principe van ‘afstamming’,     'afstamming', het
      criterium
       criterium ‘woonadres.
                    'woonadres. Op    Op grond hiervan kunnen ingeschreven familieleden (tot in de
      derde
      derde generatie)
                generarie) als eerste begunstigde
                                            begunsrigde op de wachtlijst worden aangemerkt;
 - Zorg voor een ‘divers’ 'divers' kamp, zodat meer- en minder vermogende woonwagenbewoners
      die behoren tot een familie, bij elkaar kunnen staan op een locatie;           locarie;
 - Zorg voor voldoende standplaatsen waar woonwagenbewoners met                         met koop-
                                                                                              koop- ofof
      huurwagens terecht kunnen, al naar gelang de behoefte.        behoefte. Het Het is
                                                                                      is vervolgens
                                                                                          vervolgens aan
                                                                                                       aan de de
      woningcorporaties om,     om, in opdracht van gemeenten,
                                                           gemeenten, te    te voorzien
                                                                               voorzien inin voldoende
                                                                                             voldoende
      huurwoonwagens naast huurwoningen voor             voor reguliere
                                                                reguliere woningzoekenden.
                                                                             woningzoekenden. Zorg  Zorg erer
      daarnaast voor dat de     de maximum
                                     maximum inkomensgrens
                                                  inkomensgrens voor  voor huurwagen
                                                                             huurwagen er  er niet
                                                                                              niet toe
                                                                                                    toe leidt
                                                                                                         leidt dat
                                                                                                                dat
      familieleden die  die samen
                             samen op  op een
                                           een locatie
                                                locatie wonen
                                                          wonen gedwongen
                                                                   gedwongen worden
                                                                                  worden gescheiden
                                                                                            gescheiden te  te leven;
                                                                                                               leven;
- Houd als gemeente een (sturende) rol als verhuurder om toewijzing op grond van
      Houd    als  gemeente      een   (sturende)    rol  als verhuurder     om  toewijzing    op  grond   van
      culturele passendheid
      culturele    passendheid van   van de
                                          de woonvorm
                                              woonvorm te    te waarborgen,
                                                                waarborgen, en  en houd
                                                                                    houd die
                                                                                           die sturende
                                                                                                sturende rolrol ook
                                                                                                                 ook
      bij uitbesteding
      bij  uitbesteding aan aan corporaties;
                                  corporaties;
-     Bezie
      Bezie in in samenspraak
                  samenspraak met   met woonwagenbewoners
                                          woonwagenbewoners de behoefte en/           en/ofof noodzaak tot de
      inrichting van zogenoemde passantenplaatsen op een locatie.
3. Consultatievraa
     Consultatievraag            g 3.
Gelijke
Gelijke gevallen
            gevallen moeten
                        moeten gelijk
                                   gelijk warden
                                            worden behandeld. Echter, gezien de specifieke  specifieke
woonbehoefte
woonbehoefte van      van woonwagenbewoners,
                           woonwagenbewoners, kunnen     kunnen ze nietniet zonder meer gelijkgesteld
                                                                                             gelijkgesteld worden
met
met andere
        andere woningzoekenden.
                  woningzoekenden. Het is de verantwoordelijkheid
                                                       verantwoordelijkheid van     van onder meer de
gemeenten
gemeenten om te voorzien in voldoende huisvesting. Dat houdt                  houdt in dat gemeenten zowel
aandacht hebben voor de huisvesting voor woningzoekenden die zich richten                   richten op    de
                                                                                                      op de
reguliere
reguliere woningmarkt
               woningmarkt als woningzoekenden die zich richten         richten op woonwagens
                                                                                      woonwagens en    en
standplaatsen. 0p     Op welke wijzewijze kan eeneen gemeente op een    een goede
                                                                              goede manier
                                                                                     manier voldaen
                                                                                               voldoen aanaan het
                                                                                                                het
mensenrechtelijk
mensenrechtelijk kader voor woonwagenbewoners zonder                 zonder datdat reguliere
                                                                                   reguliere woningzoekenden
                                                                                               woningzoekenden
warden
worden benadeeld? Op        Op basis
                                 basis van
                                        van onder meermeer de de Algemene
                                                                 Algemene wet  wet gelijke
                                                                                    gelijke behandeling
                                                                                              behandeling mogen
                                                                                                              mogen
ook aanbieders van
oak                    van diensten, zoals
                                         zoals woningcorporaties,
                                                 woningcorporaties, geen  geen ongerechtvaardigd
                                                                                 ongerechtvaardigd
onderscheid maken.maken. Is  Is er
                                er ten
                                    ten aanzien
                                         aanzien vanvan huisvesting
                                                         huisvesting vanvan woonwagenbewoners
                                                                              woonwagenbewoners een       een
verschil tussen de wijze waarop een gemeente en een woningbouwcorporatie dit
verschil     tussen   de  wijze   waarop     een  gemeente      en  een  woningbouwcorporatie          dit
mensenrechtelijk kader
mensenrechtelijk         kader moet
                                  moet toepassen
                                          toepassen en en hoe
                                                            hoe kan
                                                                 kan een
                                                                      een woningbouwcorporat
                                                                             woningbouwcorporatieie daaraan
                                                                                                         daaraan
worden     gehouden?
worden gehouden?
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre> 3.1         Het materié’le               gelijkheidsbeginsel
                      materiële gelijkheidsbeginsel
 Voor
 Voor beantwoording
          beantwoording van        van deze vragen is het nuttig   nutrig allereerst in te gaangaan op de aard en
  reikwijdte
  reikwijdte van het gelijkheidsbeginsel en mensenrechtelijke beginselen die relevant zijn                                 zijn
 voor deze vragen.                                                                                                 ‘
 De
 De Nederlandse
      Nederlandse GrondwetGrondwet erkent  erkent in artikel
                                                        arrikel 11 het recht op gelijkheid en het beginsel van
 non-discriminatie.
 non-discriminatie. De          De gelijkebehandeling          swetgeving werkt dit beginsel uit. Het verbiedt
                                    gelijkebehandelingswetgeving
 het
 het maken
       maken van  van onderscheid op wezenlijke eigenschappen van de persoonlijke identiteit.                   identiteit.
 De
 De gedachte van de wetgever is hierbij geweest om                      om achterstelling van personen vanwege      vanwege
 identiteitsbepalend
 idenriteitsbepalende           e persoonskenmerken tegen te gaan.         gaan. Het uitsluiten om    om een
                                                                                                           een dergelijke
                                                                                                                 dergelijke
 reden van betrokkenen van deelname aan het maatschappelijk leven                           leven vormt
                                                                                                   vormt een een inbreuk
                                                                                                                     inbreuk
 op de menselijke waardigheid en moet daarom worden verboden.26                  verboden." Het  Het doel
                                                                                                       doel van
                                                                                                             van dezedeze
 wetgeving is daarmee bescherming te bieden tegen                    tegen discriminatie.
                                                                             discriminarie. Daarnaast
                                                                                               Daarnaast heeft
                                                                                                             heeft deze deze
 wetgeving tot doel het bieden van rechtszekerheid    rechtszekerheid en    en duidelijkheid.
                                                                                duidelijkheid. Bescherming
                                                                                                   Bescherming tegen   tegen
 discriminatie, en het waarborgen van                van de
                                                          de rechtszekerheid
                                                               rechtszekerheid en   en duidelijkheid
                                                                                        duidelijkheid zijnzijn dus
                                                                                                                dus leidende
                                                                                                                        leidende
 uitgangspunten voor     voor beleid
                                   beleid enen regelgeving,
                                                regelgeving, ook   ook bij
                                                                       bij het
                                                                            het te
                                                                                 te vormen
                                                                                    vormen beleid
                                                                                               beleid inzake
                                                                                                        inzake
 standplaatsen voor woonwagenbewoners.
                                woonwagenbewoners.
 Het
 Het gelijkheidsbeginsel
        gelijkheidsbeginsel brengt    brengt metmet zich mee dat gelijke gevallen gelijk moeten worden
 behandeld        en
 behandeld en ongelijkeongelijke       gevallen    ongelijk, naar de mate van ongelijkheid.
                                                                                       ongelijkheid. Volgens vaste
 rechtspraak van het HvJ          HvJ EUEU is er sprake van discriminatie
                                                                   discriminarie wanneer verschillende regels
 worden
 worden toegepast op vergelijkbare situaties           situaries of wanneer dezelfde regels worden toegepast
 op verschillende situaties.situaries. Dat laatste aspect, ook wel aangeduid als het              het materiéle
                                                                                                        materiële
 gelijkheidsbeginsel, brengt met zich mee dat op een positieve                posirieve wijze recht
                                                                                                  recht moet
                                                                                                          moet worden
                                                                                                                    worden
 gedaan aan verschillen tussen (groepen) mensen,               mensen, dat deze verschillen
                                                                                      verschillen worden
                                                                                                     worden onderkend
                                                                                                                onderkend
 en niet genegeerd.
             genegeerd. Soms    Soms zijn gevallen zodanig ongelijk,  ongelijk, dat
                                                                                  dat zij
                                                                                       zij op
                                                                                           op ongelijke
                                                                                               ongelijke wijze
                                                                                                            wijze moeten
                                                                                                                       moeten
 worden behandeld om strijd met het gelijkheidsbeginsel  gelijkheidsbeginsel te    te vermijden.
                                                                                      vermijden. Ongelijke
                                                                                                      Ongelijke
 behandeling is in zo'n ongelijk geval          geval gerechtvaardigd
                                                         gerechtvaardigd en    en zelfs
                                                                                   zelfs wenselijk.27
                                                                                         wenselijk." Hieruit
                                                                                                          Hieruit volgt
                                                                                                                      volgt dede
 noodzaak van gedifferentieerd beleid           beleid voor
                                                          voor woonwagenbewone
                                                                  woonwagenbewoners          ten opzichte
                                                                                         rs ten   opzichte vanvan personen
                                                                                                                      personen
 op de reguliere woningmarkt,
                         woningmarkt, juist    juist vanwege
                                                      vanwege de    de specifieke
                                                                       specifieke woonbehoefte
                                                                                     woonbehoefte van   van
 woonwagenbewo
 woonwagenbewoners.^*     ners.28
 Het
 Het College
       College heeft heeft diverse
                              diverse malen,
                                         malen, in  in navolging van de jurisprudentie
                                                                              jurisprudenrie van het EHRM,  EHRM,
 geoordeeld
 geoordeeld dat     dat woonwagenbewoning
                         woonwagenbewoning een essentieel onderdeel is van de
 woonwagencultuur.29
 woonwagencultuur." Dat betekent in de eerste plaats dat de centrale of lokale overheid
zich
zich moet onthouden van maatregelen die de kern van deze cultuur en identiteit                        idenriteit
 beperken. Dat geldt eveneens voor instanties         instanries die met de uitvoering van
woonwagen(verhuur
woonwagen(verhuur)beleid         )beleid of beheer van woonwagenlocaties
                                                                 woonwagenlocaries zijn belast. Zo       Zo heeft
                                                                                                             heeft het  het
College geoordeeld dat een woningcorporatie woningcorporarie een zelfstandige normadressaatnormadressaat is    is van
                                                                                                                   van de de
AWGB
AWGB en daarmee een eigen verantwoordelijkheid heeft om                            om deze
                                                                                        deze wet
                                                                                               wet nana te
                                                                                                         te leven.
                                                                                                            leven. OnderOnder
het discriminatieverbo
      discriminarieverbod                                                   bejegening, waarvan
                                    d valt tevens discriminatoire bejegening,                waarvan sprake
                                                                                                        sprake is is als
                                                                                                                      als
woonwagenbewone
woonwagenbewoners              rs  door   betrokken      instanties vanwege hun afkomst als minderwaardig of
                                                         instanties    vanwege     hun  afkomst     als  minderwaardig         of
onbelangrijk worden weggezet, dan                dan welwel anderszins
                                                              anderszins inin een
                                                                               een negatief
                                                                                     negarief daglicht
                                                                                                daglicht worden
                                                                                                            worden
geplaatst.
Daarnaast
Daarnaast geldt geldt er er een
                              een positieve
                                     positieve verplichting
                                                  verplichting voor de overheid om de woonvorm in
woonwagens
woonwagens en        en het
                         het leven
                                 leven inin familieverband
                                             familieverband te     te faciliteren
                                                                      faciliteren en te beschermen.
                                                                                            beschermen. De    De Europese
Z6
" Kamerstukken
   Kamerstukken llII 1990/91,
                            1990/91, 22 22 014,
                                            014, nr.
                                                  nr. 3,
                                                       3, p.
                                                          p. 22
27
" Zie
    Zie J.
         J. Gerards
            Gerards in  in noot
                             noot bij
                                    bij EHRM
                                        EHRM 18 18 januari
                                                   januari 2001,
                                                              2001, appl.no.
                                                                     appl.no. 222338/95,
                                                                              222338/95, nr.
                                                                                           nr. 73
                                                                                               73 (Chapman/Verenigd
                                                                                                   (Chapman/Verenigd
Koninkrijk),
Koninkrijk), 7, r.o. 95,    95, p. 18-19,
                                     18-19, “Rechten
                                              "Rechten van minderheden (zigeuners):
                                                                                (zigeuners): vergunning voor plaatsen
woonwagen:
woonwagen: privéleven",
                    privéleven", AB  AB 2003,
                                          2003, 32.
28 Zie
   Zie ook
         ook noot J.  J. Gerards bij EHRM EHRM 1818 januari 20012001 (Chapman/Verenigd Koninkrijk).
                                                                                              Koninkrijk).
29
" EHRM
   EHRM 18  18januari
               januari2001,
                         2001,appl.no.
                                  appl.no. 222338/95,
                                            222338/95,nr. nr. 73
                                                               73(Chapman/Verenigd
                                                                  (Chapman/Verenigd Koninkrijk);
                                                                                       Koninkrijk);EHRM
                                                                                                     EHRM1717oktober
                                                                                                                oktober2013,
                                                                                                                           2013,
nr.
nr. 27013/07 (Winterstein e.a./ Frankrijk),
                                         Frankrijk), par.
                                                      par. 142.
                                                           142.
      _          .-       ,      ‘_ 11;». y           «- anyway;
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre> Commissie tegen Racisme en lntolerantie
                                       Intoleranrie (ECRI)
                                                      (ECRI) enen het VN-Comite tegen tegen
  rassendiscriminatie
  rassendiscriminarie (CERD)
                           (CERD) adviseerde de Nederlandse autoriteiten al in 2013 de behoeften         behoeften
 van Roma,
       Roma, Sinti en woonwagenbewoners (reizigers) te inventariseren en maatregelen te
 treffen
 treffen om voldoende standplaatsen te creéren.     creëren. Alleen op die manier kan de overheid er
 voor
 voor zorgen dat er voldoende standplaatsen beschikbaar zijn, zodat zij volgens hun eigen
 cultuur en tradities kunnen leven.  leven. NuNu het [even
                                                      leven in een woonwagen zo nauw verbonden is
 met
 met de identiteit
            idenriteit van deze groep, brengt het onvoldoende beschermen en te
 verwezenlijken
 verwezenlijken van die woonwagencultuur
                                woonwagencultuur het risico met zich mee dat het
 discriminatieverbod wordt overtreden.
 Uit
 Uit diverse
      diverse uitspraken
                uitspraken vanvan het
                                    het ECSR,
                                        ECSR, het Comité dat toeziet op het Europees Sociaal
 Handvest
 Handvest (ESH),
              (ESH), volgt
                      volgt dat overheden in de ruimtelijke planning voldoende rekening moeten
 houden
 houden met de speciale woonbehoefte van woonwagenbewoners en daarom in voldoende
 woonwagenstandplaatsen zouden moeten voorzien.       voorzien. Het College heeft in dit verband eerder
 overwogen dat er een gemeentelijke zorgplicht geldt om een beleid voor ruimtelijke           ruimtelijke
 ordening te ontwikkelen dat het woonwagenleven voldoende beschermt en faciliteert. Er                          Er
zullen dus -- in verhouding tot het aanbod aan sociale huurwoningen -- voldoende         voldoende
 standplaatsen moeten zijn waar mensen met huur- en               en koopwagens
                                                                      koopwagens terecht
                                                                                      terecht kunnen.
                                                                                                 kunnen.
 3.2       Participatie
Op
Op basis
      basis van
             van het
                  het Kaderverdrag
                       Kaderverdrag Minderheden van de Raad       Raad van Europa is de participatie
                                                                                               parriciparie van
woonwagenbewoners
woonwagenbewoners in besluitvormingsprocessen die hen direct raken en bij het opstellen
van
van regelgeving
       regelgeving en beleidsvorming relevant. Het is daarom aan de centrale, regionale en
 lokale overheid om effectieve deelname van (vertegenwoordigers van)
woonwagenbewoners aan deze besluitvormingsprocessen te verzekeren.         verzekeren. Het College wijst    wijst
in het verband met de participatie van woonwagenbewoners in de besluitvorming op de                          de rol
                                                                                                                 rol
van bemiddelende (uitvoerings)instanties, die een belemmering vormen              vormen voorvoor dede
participatie
parriciparie en directe communicatie van de gemeente met               met woonwagenbewoners.
                                                                            woonwagenbewoners. De         De
huidige praktijk waarbij bemiddelende instanties worden ingeschakeld die                   die niet
                                                                                                niet of
                                                                                                      of
onvoldoende de woonwagenbewoners zelf vertegenwoordigen,
                                                       vertegenwoordigen, voldoet
                                                                                voldoet niet
                                                                                           niet aan
                                                                                                  aan het
                                                                                                       het
criterium van effectieve
                   effecrieve participatie
                                 parriciparie opop basis
                                                    basis van
                                                           van het
                                                                het Kaderverdrag
                                                                     Kaderverdrag Minderheden
                                                                                       Minderheden van   van de
                                                                                                             de
Raad
Raad van Europa.
Met
Met betrekking
       betrekking tot
                    tot dede verplichtingen
                              verplichtingen diedie voor
                                                     voor de Nederlandse overheid voortvloeien uit het
Kaderverdrag
Kaderverdrag Minderheden,
                   Minderheden, merktmerkt hethet College
                                                  College op dat het niet relevant is of
woonwagenbewoners
woonwagenbewoners naar       naar Nederlands
                                    Nederlands recht gedefinieerd kunnen worden als een ‘'
nationale
narionale minderheid’.
              minderheid'. Hoewel de verdragsstaten op grond van het kaderverdrag
Minderheden
Minderheden niet verplicht zijn om een bepaalde definitie       definirie van ‘nationale
                                                                                'nationale minderheid’
                                                                                              minderheid' te
hanteren noch om een procedure in nationale wetgeving op te nemen om                      om groepen burgers
als ‘nationale
     'nationale minderheid’
                   minderheid' aan te merken,merken, zijn zij op grond van het kaderverdrag gehouden
tot de positieve verplichting om de mensenrechten van nationale minderheden op                        op hun
                                                                                                          hun
grondgebied effectief te beschermen. Hoe zij aan deze verplichting vorm                vorm willen
                                                                                              willen geven
                                                                                                        geven is
                                                                                                               is
aan de verdragsstaten.30
           verdragsstaten.^" Roma en reizigers (een     (een ruime
                                                              ruime definitie
                                                                      definitie waar
                                                                                 waar ook
                                                                                        ook
woonwagenwagenbewoner
woonwagenwagenbewonerss onder vallen)        vallen) zijn
                                                      zijn door
                                                            door de
                                                                  de Raad
                                                                     Raad van
                                                                           van Europa
                                                                                 Europa aangewezen
                                                                                            aangewezen als  als
een specifieke minderheidsgroep die         die bescherming
                                                bescherming nodig
                                                                nodig heeft
                                                                        heeft in
                                                                              in alle
                                                                                   alle verdragsstaten
                                                                                        verdragsstaten van  van dede
Raad
Raad van Europa.31
              Europa.^' Het
                          Het is
                               is dan
                                  dan ook
                                       ook een
                                             een verdragsrechtelijke
                                                  verdragsrechtelijke verplichting
                                                                          verplichting om  om de
                                                                                               de participatie
                                                                                                    participatie
van
van woonwagenbewoners
      woonwagenbewoners in        in hun
                                     hun lokale
                                           lokale gemeenschappen
                                                   gemeenschappen te    te bevorderen.
                                                                           bevorderen. Het   Het feit
                                                                                                   feit dat
                                                                                                        dat
woonwagenbewoners naar
woonwagenbewoners            naar nationaal
                                   nationaal recht
                                               recht niet
                                                       niet aangewezen
                                                             aangewezen worden
                                                                           worden als  als een
                                                                                           een nationale
                                                                                                 nationale
minderheid doet
minderheid      doet aan
                      aan deze
                            deze verplichting
                                   verplichting niet
                                                   niet af.
                                                         af.
3°
^° Zie
    Zie bijvoorbeeld
         bijvoorbeeld EHRM
                       EHRM1717februari
                                   februari2004,
                                             2004,app.no.
                                                    app.no.44158/98,     EHRC2004/32,
                                                             44158/98,EHRC      2004/32,rov.rov.67-69.
                                                                                                  67-69.
3‘
^' Zie bijvoorbeeld HetHef Thematic Action PlanPlan on
                                                     on the Inclusion
                                                             Inclusion of Roma
                                                                          Roma and
                                                                                 and Travellers 11 (2016-2019)
                                                                                                       (2016-2019)
van
van de
     de Raad
          Raad van
               van Europa
                    Europa van
                             van 22 maart 2016
                                            2016 (SG/lnf(2015)38final),
                                                 (SG/lnf(2015)38final), p.p. 2.
                                                                             2.
      ;‘   “:.;‘.:‘   ,l‘.“-,."::;r‘.;   ":~,“'.‘_."_:‘*.:.:
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>  3.3        Eerbiediging
             Eerbiediging privé- en gezinsleven            gezinsleven
  Naast
  Naast de de bovengenoemde
                bovengenoemde aspecten,    aspecten, is   is ook
                                                             ook het recht op respect van woning,    woning, privé- en
  gezinsleven,       zoals
  gezinsleven, zoals neergelegd
                             neergelegd in        in artikel
                                                      arrikel 88 van het Europees Verdrag voor de Rechten van
  de Mens (EVRM)
               (EVRM) en van eigendom (van woonwagens en van huurrechten) op basis van
  artikel
  arrikel 11 eerste
               eerste Protocol EVRM      EVRM van   van belang.
                                                         belang. De De eerste
                                                                         eerste bepaling
                                                                                  bepaling isis bijvoorbeeld
                                                                                                 bijvoorbeeld relevant
                                                                                                                   relevant om
                                                                                                                             om
  het
  het leven in nauwe familieverbanden, dat zo kenmerkend is voor woonwagenbewoners               woonwagenbewoners,, te       te
  beschermen. Daarnaast valt uit de jurisprudentie      jurisprudenrie van het EHRM   EHRM en het VN-   VN-
 Mensenrechtencomité
 Mensenrechtencomité ook op te maken dat woonwagenbewoners die                                   die tijdelijk
                                                                                                      rijdelijk inin een
                                                                                                                     een
  reguliere woning hebben gewoond maar de intentie                  intenrie hebben
                                                                                hebben gehad
                                                                                         gehad om om terug
                                                                                                       terug te te keren
                                                                                                                    keren naar
                                                                                                                           naar
  het woonwagenleven,32
        woonwagenleven,eveneens        eveneens worden beschermd.3
                                                                 beschermd.Op      30p grond
                                                                                        grond vanvan genoemde
                                                                                                      genoemde
 jurisprudentie,
 jurisprudenrie, is een onafgebroken verblijf             verblijf inin een
                                                                         een woonwagen
                                                                              woonwagen juridisch
                                                                                              juridisch niet
                                                                                                          niet noodzakelijk
                                                                                                                 noodzakelijk
 om aanspraak te kunnen maken op                     op een
                                                         een woonwagenstandplaa
                                                              woonwagenstandplaats.            Van belang
                                                                                          ts. Van    belang hierbij
                                                                                                               hierbij is
                                                                                                                        is dat
                                                                                                                           dat
  ‘spijtoptanten’
  'spijtoptanten' vaak  vaak noodgedwongen
                                noodgedwongen in           in reguliere
                                                              reguliere woningen
                                                                             woningen zijn
                                                                                         zijn gaan
                                                                                                gaan wonen,
                                                                                                      wonen, als als gevolg
                                                                                                                      gevolg van
                                                                                                                              van
 integratie- en   en decentralisatiebelei
                       decentralisatiebeleid,              en/of   ten    gevolge   van een
                                                       d, en/ of ten gevolge van een tekort aantekort  aan
 woonwagenlocaties
 woonwagenlocaties (al        (al dan dan niet
                                             niet alsals gevolg
                                                         gevolg van
                                                                  van zogeheten
                                                                        zogeheten ‘nuloptiebeleid’
                                                                                      'nulopriebeleid' of   of
  'afbouwbeleid').         Volgens        de  inventarisarie      van     de VSRWN^"
  ‘afbouwbeleid’). Volgens de inventarisatie van de VSRWN34 en voormalig voorzitter van en  voormalig      voorzitter    van
 Travellers      United    zijn    er    spijtoptanten       die
 Travellers United zijn er spijtoptanten die terug willen keren.  terug     willen  keren.
 De
 De iets
      iets ruimere
             ruimere definitie
                         definirie van   van ‘hechte
                                                'hechte sociale
                                                           sociale en familiebanden’
                                                                           familiebanden' kan ook het beschikbaar
 stellen
 stellen vanvan standplaatsen
                  standplaatsen ondersteunen
                                          ondersteunen voor bijvoorbeeld aangetrouwde
 woonwagenbewoners die gescheiden zijn, lang op een woonwagenlocatie               woonwagenlocarie hebben gewoond
 en
 en dat
      dat leven
            leven ook na scheiding willen voortzetten.
 3.4        Inkomensgrens
            Inkomensgrens sociale huur
 Uit
 Uit dede verplichtingen
           verplichringen die     die voortvloeien
                                         voortvloeien uit het wezenskenmerk van hechte familiebanden
volgt     ook
volgt ook dat   dat de
                     de inkomensgrens
                         inkomensgrens voor sociale huur, die nu gehanteerd wordt voor de
 toewijzing van woonwagenstandpla
                        woonwagenstandplaatsen          atsen en huurwagens, hier niet aan in de weg mag
 staan. Er moet dus niet alleen een aanbod van ‘voldoende’               'voldoende' (plekken voor) koop- en
 huurwagens
 huurwagens beschikbaar zijn om in familieverband te kunnen wonen,                         wonen, ook mag het
 hanteren van de sociale huurwoninggrens er niet toe leiden dat een woonwagenbewoner
die ‘teveel
       'teveel verdient’
                 verdient' gedwongen is het woonwagenleven op te geven en                            en niet
                                                                                                          niet meer
                                                                                                                meer volgens
                                                                                                                       volgens
eigen traditie
          tradirie en cultuur kan leven.       leven. Waar het om gaat is dat        dat gemeenten,
                                                                                          gemeenten, al    al gelang
                                                                                                              gelang naar
                                                                                                                       naar de
                                                                                                                             de
behoefte van woonwagenbewoners
                     woonwagenbewoners,, dienen te zorgen              zorgen voor
                                                                                 voor een
                                                                                       een gemende
                                                                                             gemende locatie
                                                                                                          locarie metmet een
                                                                                                                          een
mix van standplaatsen, van huurwagens waarvoor                waarvoor een   een inkomensgrens
                                                                                  inkomensgrens geldt geldt (sociale
                                                                                                              (sociale huur)
                                                                                                                         huur)
en huur- en koopwagens in de vrije                vrije sector.
                                                         sector.
3.
3.55         Redelijkheidstoets
             Redelijkheidstoets
Voor
Voor wat wat betreft
                betreft inmenging
                          inmenging in       in eigendomsrechten
                                                  eigendomsrechten waar het huisvestinghuisvesring betreft, blijkt uit de
jurisprudentie
jurisprudenrie van     van het
                             het EHRM
                                    EHRM dat  dat eeneen overheidsmaatregel gebaseerd moet zijn op een
redelijk
redelijk evenwicht
              evenwicht en   en niet
                                   niet overduidelijk
                                           overduidelijk onredelijk
                                                               onredelijk mag zijn. Vertraging, onzekerheid en
inconsistentie
inconsistenrie in     in de
                         de uitoefening
                              uitoefening van       van overheidshandelen
                                                         overheidshandelen zijn van belang voor deze
32 Zogeheten‘      spijtoptanten’.
    Zogeheten'spijtoptanten'.
33
" Vgl.
    Vgl. EHRM
          EHRM 29  29september
                       september 1996,   1996,appl.
                                                  appl. no.
                                                         no.20348/92
                                                             20348/92 (Buckley/VK),
                                                                           (Buckley/VK), NJNJ1997,
                                                                                                1997,555
                                                                                                      555,par
                                                                                                            par 54.
                                                                                                                  54.Zie
                                                                                                                      Zieook
                                                                                                                          ook
VN-  -Mensenrechtencomité, 29
VN-Mensenrechtencomité,                29 december 1977   1977 No.
                                                                No. 24/1977.
                                                                      24/1977: Canada
                                                                                 Canada 30/07/81, UN   UN Doc.
                                                                                                            Doe.
CCPR/C/13/D/24/197
CCPR/C/13/D/24/1977              (Sandra Lovelace/Canada).
                             7 (Sandra
34
^'^ Vereniging
    Vereniging Sinti,
                   Sinti, Roma,
                           Roma,Woonwagenbewoners
                                       Woonwagenbewoners Nederland, Nederland, 0nderzoek
                                                                                   Onderzoek standplaatsbehoefte
                                                                                                standplaatsbehoefte
Haarlemmermeer. Periode 20172024        2017-2024. (november 2017).
35 Een
    Een goed
          goed voorbeeld hiervan is         is de
                                                de woonwagenlocatie van     van de
                                                                                 de gemeente Zeist.
      ‘;‘  ‘—‘..:.  ‘2:  N,‘4~.-\.,‘..:;n~_  _:r‘  '-:~‘-  1:“;-*:     .1'
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>  redelijkheidstoets.
  redelijkheidstoets. Ook     Ook mogen negatievenegarieve gevolgen van een maatregel niet volledig bij een
  groep
  groep worden neergelegd en dient een adequate schadevergoeding te worden toegekend.
 Ook dienen er procedurele waarborgen, in de vorm van rechtsmiddelen, te bestaan tegen
  arbitraire inmenging in eigendomsrechten.
  3.6      Aanbevelingen
 Uit
  Uit het
      het bovenstaande
            bovenstaande volgen hieronder de belangrijkste aanbevelingen op basis van het
 gelijkheidsbeginsel en andere relevante mensenrechtennormen waaraan voldaan moet
 worden:
 -    Woonwagenbewoners
      Woonwagenbewoners zijn            zijn wat hun woonvorm betreft niet gelijk te~stellen       te stellen aan
      bewoners of woningzoekenden op de reguliere woningmarkt. Het materiéle                        materiële
      gelijkheidsbeginsel vraagt om een gedifferentieerde behandeling van beide groepen.
      Indien niet of onvoldoende rekening wordt gehouden met de woonvorm die
      onlosmakelijk verbonden is met de cultuur en identiteit van woonwagenbewoners, door
      beleid te voeren dat gericht is op het terugdringen van standplaatsen of deze
      woonvorm niet beschermt, wordt het materiéle             materiële gelijkheidsbeginsel geschonden.geschonden. Dat Dat
      geldt bijvoorbeeld als beleid wordt gevoerd of toegestaan           toegestaan dat  dat gericht
                                                                                               gericht is  is op
                                                                                                              op het
                                                                                                                  het
      terugdringen van standplaatsen (nul-optie       (nul-oprie of of afbouwbeleid).
                                                                        afbouwbeleid). Daarvan
                                                                                             Daarvan is   is ook
                                                                                                             ook sprake
                                                                                                                  sprake alsals
      deze woonvorm niet of onvoldoende wordt beschermd.             beschermd. Bijvoorbeeld
                                                                                      Bijvoorbeeld als   als het
                                                                                                              het
      woonwagenleven als         als enkele
                                      enkele ‘woonwens’
                                                  'woonwens' en   en niet
                                                                      niet als
                                                                            als deel
                                                                                deel van
                                                                                       van dede identiteit
                                                                                                  idenriteit en en cultuur
                                                                                                                    cultuur
     wordt
      wordt gezien,
               gezien, en  en sociale
                                 sociale huurwoningen
                                             huurwoningen in    in zijn
                                                                   zijn algemeenheid
                                                                          algemeenheid als   als geschikte
                                                                                                   geschikte alternatieve
                                                                                                                 alternarieve
      huisvesting voorvoor dezedeze groep
                                        groep wordt
                                                 wordt gezien.
                                                          gezien. DeDe leefwijze
                                                                         leefwijze vanvan woonwagenbewoners
                                                                                            woonwagenbewoners is         is
      zodanig specifiek
      zodanig     specifiek dat  dat een
                                       een gelijkwaardig
                                              gelijkwaardig woongenot
                                                                 woongenot alleen
                                                                                alleen mogelijk
                                                                                         mogelijk is   is op
                                                                                                          op een
                                                                                                              een
      standplaats.^^ Het
      standplaats.36       Het toewijzingsbeleid
                                  toewijzingsbeleid mag      mag niet
                                                                   niet slechts
                                                                         slechts illusoir
                                                                                  illusoir en/of
                                                                                             en/of theoretisch
                                                                                                      theorerisch zijn.
                                                                                                                      zijn. Er
                                                                                                                             Er
      moet    dus   reëel     uitzicht     zijn  op  een   standplaats     binnen
      moet dus reeel uitzicht zijn op een standplaats binnen afzienbare tijd;        afzienbare      tijd;
—     Het bovengenoemde
      Het   bovengenoemde gelijkheidsbeginsel
                                      gelijkheidsbeginsel en     en discriminatieverbod
                                                                      discriminarieverbod geldt   geldt voor
                                                                                                          voor dede centrale
                                                                                                                     centrale
      en  lokale    overheid,       maar     ook   voor   instanties    die
      en lokale overheid, maar ook voor instanties die met de uitvoering vanmet   de   uitvoering     van
      woonwagenstandplaatsenbeleid
      woonwagenstandplaatsenbeleid en/of              en/of hethet beheer
                                                                    beheer en en verhuur
                                                                                 verhuur van van locaties
                                                                                                    locaties enen
      woonwagens zijn
      woonwagens        zijn belast.
                                 belast. Woningcorporaties
                                             Woningcorporaries zijn   zijn zelfstandige
                                                                            zelfstandige normadressaat
                                                                                             normadressaat van     van de
                                                                                                                        de
      AWGB     en   hebben       daarmee        een  eigen    verantwoordelijkheid
      AWGB en hebben daarmee een eigen verantwoordelijkheid om deze wet na te leven.       om  deze     wet   na  te leven.
      Een woningcorporatie
      Een   woningcorporatie kan        kan zich
                                               zich bijvoorbeeld
                                                     bijvoorbeeld niet niet beroepen
                                                                             beroepen op  op onderscheidmakende
                                                                                              onderscheidmakende
      koopvoorwaarden            van    grond     van  een   gemeente      ten  aanzien
      koopvoorwaarden van grond van een gemeente ten aanzien van woonwagenlocaties;        van   woonwagenlocaries;
-     De gedifferentieerde
      De  gedifferentieerde behandelingbehandeling van   van bovengenoemde
                                                               bovengenoemde groepen groepen leidt
                                                                                                 leidt tot
                                                                                                         tot materiéle
                                                                                                              materiële
      gelijkheid en
      gelijkheid     en niet
                          niet tot
                                 tot bevoordeling
                                       bevoordeling van    van woonwagenbewoners
                                                                woonwagenbewoners of         of benadeling
                                                                                                 benadeling van  van
      woningzoekenden op de reguliere woningmarkt, zoals de vraag lijkt te suggereren. De
      woningzoekenden             op  de    reguliere    woningmarkt,       zoals  de  vraag    lijkt   te  suggereren.
                                                                                                                            De
      differenriarie ziet
      differentiatie      ziet op op een
                                       een verdelingsvraagstuk
                                             verdelingsvraagstuk in situaries van schaarste op de
                                                                         in situaties van schaarste op de
      woningmarkt en
     woningmarkt          en het
                               het tekort
                                     tekort aan aan woonwagenstandplaatsen
                                                     woonwagenstandplaatsen in Nederland. Voor beide
                                                                                        in Nederland. Voor beide
      groepen is
      groepen     is van
                     van hethet vanvan belang
                                          belang de behoefte in kaart te brengen. De wachtrijd voor
                                                    de behoefte in kaart te brengen. De wachttijd voor
      woonwagenbewoners op een huurwoonwagen en/of standplaats en woningzoekenden
     woonwagenbewoners op een huurwoonwagen en/ of standplaats en woningzoekenden
      op de reguliere woningmarkt dient gelijke tred te houden in de zin van een
     op de reguliere woningmarkt dient gelijke tred te houden in de zin van een
      gelijkwaardig aanbod;
     gelijkwaardig aanbod;
-     Bescherming
      Bescherming tegentegen discriminatie
                                   discriminatie en    en het
                                                            het waarborgen
                                                                 waarborgen van rechtszekerheid en
     duidelijkheid
     duidelijkheid zijn   zijn leidende
                                 leidende uitgangspunten voor beleid en regelgeving, ook bij het te
36
3" Zo
   Zo blijkt uit het advies van    van de de Stichting
                                              Srichring Adviesbureau Onroerende Zaken,   Zaken, waarna het Hof den
Haag
Haag verwijst in het arrest van       van 3030 juni (ECL|:NL:GHSGR:2009:BJ1592).
                                                     (ECLI:NL:GHSGR:2009:BJ1592). Zie ook EHRM        EHRM 22  22mei
                                                                                                                   mei 2007
                                                                                                                       2007
(ontv.besl.) appl.
                appl. No.
                       No. 40987/05 (Stenegry en          en Adams/Frankrijk).
                                                              Adams/Frankrijk).
           “‘..:.  -;' ,.  ‘,* ' ."t:;.r‘   :‘  "t‘ﬁ"    :1";-a~_~_‘;
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>      vormen
      vormen beleid
                 beleid inzake
                           inzake standplaatsen
                                     standplaatsen voor woonwagenbewoners en de uitvoering
      daarvan;
  -   Om
      Om op op een
               een goede
                     goede manier te voldoen aan het mensenrechtelijk kader voor
      woonwagenbewoners is het dus allereerst noodzakelijk om de behoefte aan
      standplaatsen in kaart te brengen.   brengen. Gezien de rol- en taakverdeling tussen Rijk en              en
      gemeenten, ligt het wellicht voor de hand deze behoefte inventarisatie         inventarisarie op op regionaal,
                                                                                                           regionaal,
      of lokaal niveau uit te voeren.voeren. Decentralisatie
                                                  Decentralisarie op het niveauniveau vanvan de
                                                                                              de uitvoering
                                                                                                 uitvoering vanvan
      taken laat onverlet dat de centrale overheid de eindverantwoordelijkhe
                                                                        eindverantwoordelijkheid          houdt en
                                                                                                      id houdt    en er
                                                                                                                     er
      zorg voor dient te dragen dat de           de uitvoering
                                                     uitvoering op op een
                                                                       een deugdelijke
                                                                            deugdelijke manier
                                                                                            manier gebeurt.
                                                                                                     gebeurt.
      Denkbaar is derhalve dat de centrale     centrale overheid
                                                            overheid dit
                                                                       dit proces
                                                                           proces op op lokaal
                                                                                         lokaal niveau
                                                                                                niveau ondersteunt,
                                                                                                          ondersteunt,
      faciliteert of coordineert,
                        coördineert, in     in samenspraak
                                                samenspraak met   met woonwagenbewoners.
                                                                       woonwagenbewoners.
      Woonwagenbewoners die
      Woonwagenbewoners             die (tijdelijk)
                                           (rijdelijk) inin een
                                                             een reguliere
                                                                  reguliere woning
                                                                             woning wonen
                                                                                        wonen maar
                                                                                                maar de de intentie
                                                                                                            intenrie
      hebben gehad
      hebben    gehad om om terug
                                terug tete keren
                                             keren naar
                                                      naar het
                                                             het woonwagenleven
                                                                 woonwagenleven zouden  zouden meegenomen
                                                                                                 meegenomen
      moeten    worden       in  de inventarisatie        van
      moeten worden in de inventarisatie van de woonbehoefte;  de  woonbehoefte;
  -   Op basis
      Op   basis van
                  van dede behoefte-inventarisatie
                             behoefte-inventarisatie kan       kan worden
                                                                    worden voorzien
                                                                             voorzien in  in een
                                                                                             een aanbod
                                                                                                 aanbod van van
      'voldoende'      (plekken     voor)     koop-   en   huurwagens     om  in  familieverband
      ‘voldoende’ (plekken voor) koop- en huurwagens om in familieverband te kunnen                  te  kunnen
      wonen.    Door een
      wonen. Door       een goede
                               goede mixmix vanvan standplaatsen
                                                    standplaatsen voor voor huur-
                                                                             huur- enen koopwagens
                                                                                          koopwagens kan kan worden
                                                                                                              worden
      voorkomen dat
      voorkomen      dat hethet hanteren
                                  hanteren van  van dede sociale
                                                          sociale huurwoninggrens
                                                                   huurwoninggrens ertoe  ertoe leidt
                                                                                                leidt dat
                                                                                                       dat een
                                                                                                            een
      woonwagenbewoner             die   'teveel    verdient'    gedwongen
      woonwagenbewoner die ‘teveel verdient’ gedwongen is het woonwagenleven opis  het  woonwagenleven        op te
                                                                                                                  te
      geven en
      geven   en niet
                   niet meer
                         meer volgens
                                  volgens eigen
                                              eigen traditie
                                                       tradirie en
                                                                 en cultuur
                                                                     cultuur kan
                                                                              kan leven;
                                                                                    leven;
 -    Verder   is  het  van    belang    dat   woonwagenbewoners
      Verder is het van belang dat woonwagenbewoners effectief betrokken   effectief    betrokken worden
                                                                                                    worden in  in
      besluitvormingsprocessen die
      besluitvormingsprocessen             die hen
                                                 hen direct
                                                       direct raken.
                                                               raken. DeDe huidige
                                                                            huidige praktijk
                                                                                      praktijk waarbij
                                                                                                waarbij
      bemiddelende instanties
      bemiddelende       instanties worden
                                         worden ingeschakeld
                                                     ingeschakeld die die niet
                                                                           niet of
                                                                                 of onvoldoende
                                                                                    onvoldoende de
                                                                                                    de
      woonwagenbewoners             zelf   vertegenwoordigen,
     woonwagenbewoners zelf vertegenwoordigen, voldoet niet aan       voldoet    niet  aan het criterium van
                                                                                            het criterium van
      effecrieve participatie
     effectieve     parriciparie op   op basis
                                           basis van
                                                   van het
                                                         het Kaderverdrag
                                                              Kaderverdrag Minderheden van de Raad van
                                                                               Minderheden van de Raad van
      Europa;
      Europa;
 —    Deze
      Deze effectieve
             effectieve betrokkenheid
                             betrokkenheid van    van woonwagenbewoners is eveneens van belang bij het
     aanleggen
     aanleggen van  van een
                          een wachtlijst
                                 wachtlijst voor huurwoonwagens en standplaatsen en de bepaling
     van een rangorde voor toewijzing;toewijzing;
 -    (lokale)
      (lokale) autoriteiten
                autoriteiten en    en uitvoeringsinstanties
                                       uitvoeringsinstanries dienen de eigendomsrechten van
     woonwagenbewoners te respecteren. Inmenging in eigendomsrechten (van de
     woonwagen
     woonwagen in    in eigendom en de huurrechten) moeten voldoen aan de redelijkheidstoets      redelijkheidstoets
     en
     en erer dient sprake te zijn van een effectief    effecrief rechtsmiddel tegen arbitraire inmenging en
     een adequate schadevergoedingsreg
                         schadevergoedingsregeling.      eling.
4. Consultatievraag
    Consultatievraag 4.
Er
Er is
    is veel
        veel variatie
             variatie in in dede hoeveelheid
                                  hoeveelheid standplaatsen
                                                    standplaatsen die gemeenten hebben per 10.000          10.000
inwoners.
 inwoners. Hieraan
              Hieraan liggen
                          liggen deels
                                    deels historische
                                             historische feiten
                                                             feiten ten grondslag (bijvoorbeeld
                                                                                        (bijvoorbeeld dat er in het
verleden
verleden een een groot
                   groot woonwagencentrum in de gemeente was),               was), maar soms soms ook
                                                                                                    ookactief
                                                                                                          actief
gemeentelijk
gemeentelijk beleid,
                   beleid, zoals het zogenoemde
                                             zogenoemde uitsterfbeleid.
                                                               uitsterf be leid. Wat
                                                                                   Wat mag
                                                                                         mag van
                                                                                              van een
                                                                                                   een gemeente
                                                                                                         gemeente
verwacht
verwacht warden?
             worden? Is   Is het mogelijk
                                   mogelijk een  een norm voor gemeenten te geven?      geven?
Woonwagenbewoners
Woonwagenbewoners worden       worden sindssinds dede afschaffing
                                                        afschaffing van de Woonwagenwet in 1999        1999 niet meer
als
als zodanig
     zodanig geregistreerd.
                geregistreerd. Er    Er zijn
                                          zijn daarom
                                                daarom geen precieze cijfers over de omvang van het
aantal woonwagenbewoners in Nederland.       Nederland. Een  Een studie uit 2012 wijst uit dat er destijds
                                                                                                         desrijds
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>circa
circa 8.300
      8.300 woonwagenstandpla atsen verspreid over 370 gemeenten bestonden.37
            woonwagenstandplaatsen                               bestonden." Maar dit
aantal
aantal zegt
       zegt nog
            nog niets
                niets over
                      over het
                           het aantal
                               aantal woonwagenbewone rs hier ter lande.
                                      woonwagenbewoners
Het
Het aantal
     aantal standplaatsen
             standplaatsen per
                             per gemeente
                                 gemeente verschilt.
                                            verschilt. Daarbij dient te worden aangetekend
dat,
dat, naast
     naast de
            de genoemde
                 genoemde redenen
                            redenen in de vraagstelling, hier mede aan te grondslag ligt de
verschillende
verschillende beleidsopties
                 beleidsopries die destijds vanuit het Rijk in een handreiking aan de
gemeenten
gemeenten     zijn voorgegeven. Gemeenten die bijvoorbeeld lange tijd  rijd voor de zogenoemde
                                                                                     zogenoemde
nul-optie
nul-oprie —- een term te verkiezen boven de vaak gebezigde term ‘uitsterfbeleid
                                                                      'uitsterfbeleid —- hebben
                                                                                         hebben
gekozen die het Rijk hen als mogelijkheid bood,
                                              bood, zullen minder standplaatsen
                                                                    standplaatsen hebben
                                                                                    hebben dan
                                                                                             dan
gemeenten die niet voor een dergelijke optieoprie hebben gekozen.
                                                           gekozen. De
                                                                     De centrale
                                                                         centrale overheid
                                                                                  overheid zal
                                                                                             zal
dus aan zet zijn, wil zij deze effecten van het eerder
                                                   eerder gevoerde
                                                          gevoerde beleid
                                                                     beleid weer
                                                                             weer in
                                                                                  in balans
                                                                                      balans
willen brengen.
4.1
4.1       Woonbehoefte
          Woonbehoefte van woonwagenbe woners leidend
                           woonwagenbewoners
Vanuit
Vanuit mensenrechtelijk
         mensenrechtelijk perspectief
                                perspecrief isis het vertrekpunt niet een in aantal gelijke,
landelijke
landelijke spreiding
             spreiding van
                         van woonwagenstandpl
                               woonwagenstandplaatsen aatsen over de gemeenten te bewerkstelligen,
maar zullen de woonwagenbewoners en hun te beschermen woonvorm in familieverband
leidend
leidend moeten
          moeten zijn. Op basis van de eerder genoemde behoefte-inventaris
                                                                     behoefte-inventarisarie atie onder de   de
sociale
sociale doelgroep en anderen,
                          anderen, zal bezien moeten worden welke woonbehoefte er bij                  bij
woonwagenbewone
woonwagenbewoners      rs bestaat en in welke regio’s
                                                    regio's en gemeenten. Participatie
                                                                                 Parriciparie en consultatie
                                                                                                    consultarie
van woonwagenbewoners op regionaal en lokaal niveau ligt in dit opzicht           opzicht voor
                                                                                           voor dede hand.
                                                                                                      hand. In In
ieder geval moet worden voorkomen dat initiatieven   iniriarieven worden
                                                                    worden ontwikkeld
                                                                             ontwikkeld die die leiden
                                                                                                 leiden tottot
min of meer gedwongen spreiding van woonwagenbewoners over                over dede diverse
                                                                                     diverse gemeenten.
                                                                                               gemeenten.
Wel is het denkbaar dat op provinciaal of        of gemeentelijk
                                                    gemeentelijk niveau
                                                                     niveau de
                                                                             de mogelijkheid
                                                                                  mogelijkheid wordt
                                                                                                   wordt
gegeven voor woonwagenbewone
                 woonwagenbewoners       rs om
                                            om belangstelling
                                                 belangstelling kenbaar
                                                                   kenbaar tete maken
                                                                                 maken voor
                                                                                          voor een
                                                                                                een
standplaats binnen een gemeente
                              gemeente waarwaar nog
                                                  nog geen
                                                       geen ofof weinig
                                                                 weinig standplaatsen
                                                                         standplaatsen zijn.
                                                                                           zijn. Bij
                                                                                                  Bij
voldoende belangstelling
             belangstelling zou zou vervolgens
                                     vervolgens eeneen wachtlijst
                                                        wachtlijst voor
                                                                     voor een
                                                                          een standplaats
                                                                                 standplaats kunnen
                                                                                                kunnen
worden aangelegd.
         aangelegd. Het Het belang
                              belang van
                                      van een
                                            een inzichtelijke
                                                 inzichtelijke wachtlijst
                                                                  wachtlijst geldt
                                                                              geldt overigens
                                                                                      overigens inin zijn
                                                                                                      zijn
algemeenheid voor
algemeenheid      voor alle
                        alle gemeenten.
                              gemeenten. Met Met betrekking
                                                   betrekking tottot overige
                                                                     overige aspecten
                                                                               aspecten terter
beantwoording van
beantwoording      van de
                        de vraag
                            vraag wat
                                    wat van
                                         van gemeenten
                                               gemeenten mag mag worden
                                                                   worden verwacht,
                                                                            verwacht, verwijst
                                                                                          verwijst het
                                                                                                     het
College naar
College  naar dede beantwoording
                    beantwoording van  van vraag
                                            vraag 3.3. Belangrijk
                                                        Belangrijk daarbij
                                                                    daarbij isis dat
                                                                                 dat er
                                                                                      er sprake
                                                                                         sprake isis van
                                                                                                     van
evenredig aanbod
evenredig   aanbod vanvan woonwagenlocaties
                            woonwagenlocaties en     en reguliere
                                                         reguliere sociale
                                                                    sociale huisvesting.
                                                                             huisvesting. TenTen slotte
                                                                                                   slotte kan
                                                                                                            kan
het kenmerk
het  kenmerk ‘hechte
                'hechte enen sociale
                               sociale familiebanden’,
                                        familiebanden', zoalszoals verduidelijkt
                                                                   verduidelijkt in in antwoord
                                                                                       antwoord op  op vraag
                                                                                                        vraag 2, 2,
ook richting
00k  richting geven
               geven aan
                       aan dede inrichting
                                 inrichting van
                                             van een
                                                   een locatie.
                                                        locarie. Een
                                                                  Een woonwagenbewoner
                                                                       woonwagenbewoner merkt     merkt
hierover het
hierover   het volgende
               volgende op: op: “Die
                                 "Die hechte
                                       hechte sociale
                                                sociale enen familiebanden
                                                              familiebanden zijnzijn de
                                                                                     de reden
                                                                                         reden dat
                                                                                                 dat sommige
                                                                                                       sommige
woonwagenbewoners          menen    dat  het  'woonwagenleven'        het
woonwagenbewoners menen dat het ‘woonwagenleven' het beste door middel vanbeste   door  middel    van
kleinschalige kampen
kleinschalige   kampen kan kan worden
                                 worden gefaciliteerd.
                                          gefaciliteerd."^*”38
4.2      Aanbevelingen
-- Bezie,
   Bezie, in samenspraak met woonwagenbewone
                                woonwagenbewoners   rs en
                                                       en op basis van een behoefte-
inventarisatie,
inventarisarie, welke
                welke woonbehoefte
                        woonbehoefte er bij hen bestaat en in welke regio’s
                                                                        regio's of gemeenten,
waarna
waarna belangstellingregistr   atie of plaatsing op een wachtlijst in een gemeente wordt
          belangstellingregistrarie
mogelijk gemaakt voor toewijzing van een standplaats;
-- Om
   Om in
      in deze
         deze behoefte-inventaris atie ook
              behoefte-inventarisarie  ook eventuele
                                           eventuele belangstelling voor een standplaats in
                                                                                          in
gemeenten
gemeenten mee
            mee te
                 te nemen
                    nemen die
                           die momenteel
                               momenteel geen
                                            geen locatie
                                                 locarie hebben,
                                                         hebben, ligt het voor de hand de
37
" BMC,
   BMC, Rapport lnspectie
                  Inspectie (eefomgeving
                            leefomgeving en
                                         en Transport 2012,
                                                      2012, Woonwagenbewone
                                                            Woonwagenbewoners  in Nederland,
                                                                            rs in Nederland, p.
                                                                                             p.
4.
38 Zie
   Zie Vereniging
       Vereniging Behoud
                   Behoud Woonwagencultuur in Nederland,
                                               Nederland, Woonwagencultuur erkend als
Immaterieel erfgoed.
              erfgoed, www.behoudwoonwa     gencultuurinnederland.nl
                       vww.behoudwoonwagencultuurinnederland.nl
_   :.   —-—-:.,_-,   ‘5’   :q""|“-I   ._:   :..   .   .   _   _   -
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>    genoemde
    genoemde behoefte-inventaris
                   behoefte-inventarisatie       atie onder
                                                      onder woonwagenbewone
                                                              woonwagenbewoners       rs op regionaal of provinciaal
    niveau uit te voeren.
5. Consultatievraa
       Consultatievraag               g 5.
   De
   De laatste
        laatste jaren
                  jaren heeft
                           heeft het  het Rijk
                                           Rijk eeneen beperkte
                                                       beperkte rol gespeeld op het    het terrein
                                                                                             terrein van
    woonwagenbeleid.
    woonwagenbeleid. In        In 2017
                                    2017 heeft
                                           heeft de minister
                                                       minister van
                                                                  van BZK
                                                                       BZK besloten
                                                                             besloten invulling
                                                                                         invulling tete geven
                                                                                                        geven aan
                                                                                                                aandede
   aanbevelingen
   aanbevelingen van    van de de NO.NO. Het
                                           Het ministerie
                                                 ministerie reikt
                                                              reikt een
                                                                     een beleidskader
                                                                          beleidskader aan aan waarbinnen de
   gemeente
   gemeente zijn  zijn beleid
                        beleid kan  kan voeren.
                                          voeren. Het ministerie
                                                          ministerie wil
                                                                       wil tevens een een actieve
                                                                                           actieve rol spelen in het
   bekendmaken
   bekendmaken van     van ditdit nieuwe
                                    nieuwe beleidskader
                                               beleidskader aan aan gemeenten en    en anderen. Heeft
                                                                                                    Heeft u specifieke
                                                                                                              specifieke
   aanbevelingen
   aanbevelingen inzake inzake de   de wijze
                                         wijze waarop
                                                  waarop de bewustwording
                                                               bewustwording van   van het mensenrechtelijk
                                                                                              mensenrechtelijk kader
   inzake
   inzake woonwagenstandpla
             woonwagenstandplaatsenbeleid   atsenbeleid bijbij gemeenten, woningcorporaties
                                                                               woningcorporaties en andere
   betrokkenen
   betrokkenen kan   kan warden
                            worden verhoogd?
                                         verhoogd? Welke
                                                       Welke verwachting
                                                               verwachting heeft
                                                                               heeft u ten aanzien van de rol    rol van
   de  Rijksoverheid       nadat      dit  nieuwe     beleidskader
   de Rijksoverheid nadat dit nieuwe beleidskader is bekendgemaakt?      bekendgemaakt?
    5.1      Verwachting ten aanzien           aanzien rol Rijksoverheid
                                                                  Rijksoverheid
   Het
   Het College
         College stelt
                    stelt voorop
                           voorop dat   dat internationaalrechtelijk
                                             internarionaalrechtelijk de nakoming van de verschillende
   (positieve)
   (posirieve) verplichtingen
                   verplichringen in      in mensenrechtenverdrage
                                             mensenrechtenverdragen        n een (eind)verantwoordelijkh
                                                                                    (eind)verantwoordelijkheid  eid is
   van de Staat als verdragspartij. Dat op nationaal      narionaal niveau sinds de intrekking van de
   Woningwagenwet het woonwagenbeleid een gemeentelijke aangelegenheid is geworden
   doet
   doet aan
          aan deze
                deze internationale
                       internarionale verplichting
                                              verplichring niet af. In het kader van de positieve posirieve
   verplichtingen
   verplichringen die voortvloeien uit de rechtspraak van het EHRM39               EHRM" inzake de rechten van     van
   woonwagenbewoners op gelijke toegang tot huisvesting          huisvesring conform de behoefte voortvloeiend
                                                                                                          voortvloeiend
   uit hun culturele identiteit,
                           idenriteit, betekent dit dat de Rijksoverheid de             de
   (eind)verantwoorde
   (eind)verantwoordelijkheid   lijkheid draagt voor een ‘mensenrechtenproo
                                                                 'mensenrechtenproof'      f’
   woonwagenstandplaa
   woonwagenstandplaatsenbeleid    tsenbeleid op   op gemeentelijke
                                                      gemeentelijke niveau.
                                                                        niveau. Het Rijk zal hiervoor aansluiting
                                                                                                            aansluiring
zoeken
   zoeken bij bij het
                  het generiek
                        generiek toezichtstelsel,
                                       toezichtstelsel, dat ook voorziet in een rol voor de Provincie. In dit
   kader
   kader wijst
            wijst het
                   het College
                         College op   op de samenhang tussen de mensenrechten die hier aan de orde
zijn.
zijn. De  De wijze
              wijze vanvan huisvesting
                              huisvesring is bijvoorbeeld bepalend voor de effectieve    effecrieve toegang tot
sociale
sociale voorzieningen,
             voorzieningen, zoals scholen,   scholen, gezondheidszorg, en maatschappelijke en
economische participatiemogelijkhe
                      participatiemogelijkheden.      den.
   De
   De Rijksoverheid
       Rijksoverheid draagtdraagt ook  ook dede (eind)verantwoordel       ijkheid voor de feitelijke uitvoering
                                                  (eind)verantwoordelijkheid
van
van dit  dit beleid
             beleid door
                       door de de woningcorporaties.
                                     woningcorporaries. Het is immers vaste rechtspraak van het EHRM''"         EHRM40
en
en het het HvJ
             HvJ EU41
                   EU'" dat
                         dat eeneen Staat
                                       Staat ook
                                               ook gebonden is aan zijn rechtstreeks werkende
verdragsverplichting
verdragsverplichringen          en wanneer het publieke taken,    taken, zoals sociale huisvesting,
                                                                                            huisvesring, laat
uitoefenen
uitoefenen door    door een privaatrechtelijke organisatie.
   5.2
   5.2        Effectief handhavingsmech
                                 handhavingsmechanisme          anisme en preventief
                                                                                 preventief toezicht
Het
Het voorgaande
         voorgaande betekent
                         betekent dat    dat het
                                               het College
                                                    College verwacht
                                                             verwacht dat de Rijksoverheid niet alleen een
beleidskader
beleidskader voor    voor standplaatsenbeleid
                             standplaatsenbeleid op      op gemeentelijk
                                                              gemeentelijk niveau tot stand brengt waarin het
recht
recht van  van woonwagenbewoner
                 woonwagenbewonerss te            te wonen
                                                     wonen conform de behoefte die voortvloeit uit hun
culturele
culturele identiteit
                idenriteit en  en cultuur
                                     cultuur leidend
                                                leidend zijn,
                                                         zijn, maar ook dat de Rijksoverheid erop toe ziet
dat     dit  recht   effectief      wordt
dat dit recht effecrief wordt beschermd bij  beschermd      bij de
                                                                de uitvoering
                                                                    uitvoering van dit beleidskader door zowel
gemeenten,          woningcorporaties
gemeenten, woningcorporaries en                  en beheerders.
                                                     beheerders. Concreet betekent dit dat een vrijblijvende
                                                                                                          vrijblijvende
3"
" ZieZie bijv.
          bijv. EHRM
                 EHRM 18 18januari
                              januari 2001,
                                         2001, 27238/95
                                                 27238/95 (Chapman
                                                            (Chapmant.t. VK)
                                                                           VK)en
                                                                               enEHRM
                                                                                   EHRM1717oktober
                                                                                               oktober2013,
                                                                                                       2013,27013/07
                                                                                                              27013/07
(Winterstein e.a.  e.a. t. Frankrijk).
4° Zie
     Zie bijv. EHRM
                 EHRM 11maart
                            maart 2005,
                                      2005, app.no.
                                              app.no. 22860/02
                                                       22860/02 Wos
                                                                  Wos t.t. Polen),
                                                                            Polen), EHRC
                                                                                     EHRC2005/54,
                                                                                           2005/54, m.nt.
                                                                                                      m.nt. A.M.L.
                                                                                                            A.M.L.
Jansen.
Jansen.
4‘'" Zie
     Zie bijv.
          bijv. HvJ
                 HvJ EU
                      EU ~ - 10
                              10oktober
                                   oktober 2017
                                             2017— -0413/15.
                                                      C-413/15.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>  handreiking42 onvoldoende is en dat het College verwacht dat de Rijksoverheid erop
  handreiking"^                                                                                   erop zal
                                                                                                        zal
  toezien dat gemeentelijk beleid inzake woonwagenstandplaatsen daadwerkelijk voldoet
  aan de eisen ontwikkeld in de rechtspraak van het EHRM          EHRM en het HvJ     EU. Er dient dan ook
                                                                                  HvJ EU.
  een effectief handhavingsmechanisme ontwikkeld te worden waarbij individuele burgers
  zich met hun klachten tot de overheid kunnen richten wanneer hun recht op passende
  huisvesting conform hun culturele identiteit door gemeenten en woningcorporaties niet of
  onvoldoende wordt gerespecteerd. Het huidige systeem van klachtmechanismen (Nationale
  Ombudsman en College) is reactief en alleen toereikend bij individuele klachten. De
  Rijksoverheid komt daarnaast een rol in de prevenrieve preventieve sfeer toe, van toezichthouder op -—
  blijvende -- naleving van het beleid door de diverse betrokken actoren (gemeenten en
  Provincies).                                                                                            ‘
    5.
    5.33      Aanbevelingen
  -- Bescherming tegen discriminatie, en waarborging van rechtszekerheid en duidelijkheid      duidelijkheid
  zijn leidende uitgangspunten voor beleid en regelgeving, ook bij het te vormen          vormen beleid
                                                                                                   beleid
  inzake standplaatsen voor woonwagenbewoners;
   -- Zorg dat op gemeentelijk niveau voldoende kennis aanwezig is over het meest            meest recente
                                                                                                    recente
  mensenrechtelijk kader"^kader43 waarbinnen een standplaatsenbeleid geplaatst dient te worden.
   Uit de behandeling van zaken die bij het College aanhangig worden gemaakt blijkt
  bijvoorbeeld regelmatig dat in een gemeentelijke woonvisie geen rekening wordt gehouden
  met het feit dat het wonen conform de culturele identiteit geen gewone 'woonwens'         ‘woonwens’ is
  maar een mensenrecht. Hetzelfde geldt voor woningcorporaties die denken te hebben
  voldaan aan hun verplichtingen uit de gelijkbehandelingswetgeving wanneer zij
  woonwagenbewoners op gelijke voet met andere huurders toegang geven tot het aanbod
   binnen de
  binnen     de sociale   woningbouw, zonder rekening te houden met het feit dat het wonen in
                 sociale woningbouw,
  een
  een woonwagen een beschermde
          woonwagen     een                   woonvorm is.
                               beschermde woonvorm                bestaat op
                                                              Er bestaat
                                                          is. Er               gemeentelijk niveau vaak
                                                                           op gemeentelijk
  onvoldoende
  onvoldoende kennis kennis van
                              van de
                                   de positieve
                                      positieve verplichtingen
                                                  verplichtingen diedie voortvloeien   uit het
                                                                        voortvloeien uit   het
   Europeesrechtelijk
    Europeesrechtelijk kader.kader. Het
                                     Het is
                                          is aan
                                             aan de
                                                  de Rijksoverheid
                                                     Rijksoverheid over
                                                                      over hier   de regie
                                                                             hier de regie te  nemen en
                                                                                           te nemen    en dit
                                                                                                            dit
  kader inzichtelijk
  kader     inzichtelijk tete maken
                               maken voor
                                      voor de de actoren
                                                 actoren op
                                                          op gemeentelijk
                                                              gemeentelijk niveau
                                                                               niveau en
                                                                                       en te
                                                                                          te monitoren
                                                                                             monitoren datdat
   het mensenrechtelijk
   het   mensenrechtelijk kader kader wordt
                                       wordt gerespecteerd;
                                               gerespecteerd;
   -Zorg als Rijksoverheid ervoor dat toezicht wordt gehouden op de naleving van de
   mensenrechten in beleid en uitvoering, en zorg voor de inrichting van een effectieve
   klachtmogelijkheid;
   - Plaats het gemeentelijk standplaatsenbeleid in een breder kader gericht op de
  verbetering van de maatschappelijke positie van woonwagenbewoners. Het recht op
  adequate huisvesting hangt nauw samen met andere mensenrechten van
  woonwagenbewoners, zoals het recht op toegang tot onderwijs, de gezondheidszorg en de
  arbeidsmarkt‘“.
  arbeidsmarkt'"'. Een  Een gemeentelijk standplaatsenbeleid dat ‘mensenrechtenproof’
                                                                            'mensenrechtenproof' is dient
  er rekening mee te houden dat deze mensenrechten met elkaar samenhangen en alleen in
  combinatie met elkaar effectief kunnen worden uitgeoefend;
       Ga in gesprek met de doelgroep en inventariseer wat zij als een schending van
    -- Ga                                                                                       van hun
                                                                                                    hun
   mensenrechten ervaren.
                        ervaren. Kennis van de eigen rechten en mogelijkheden om effectieve
    (rechts)middelen ter bescherming tegen ongerechtvaardigde inbreuken van hun rechten
  ''^ De
_ 42       vroegere (VROM-)Handreiking
       De vroegere    (VROM-)Handreiking voorvoor gemeenten
                                                  gemeenten isis daarvan
                                                                 daarvan een
                                                                          een voorbeeld.
                                                                               voorbeeld.
  ''^ Zoals
  ‘3   Zoals bijv. neergelegd in ‘' Een
                                     Een EU-kader voor de nationale strategieé'n
                                                                        strategieën voor integratie van
                                                                                                     van de
                                                                                                         de
  Roma
  Roma tot 2020 (EU-kader)’
                      (EU-kader)' van
                                   van de Europese Commissie en   en de meeste recente rechtspraak vanvan het
  EHRM
  EHRM en   en het
               het HVJ
                    HVJEUEUinzake
                              inzakehet
                                     hetrecht
                                         rechtopopadequate
                                                   adequatehuisvesting
                                                              huisvestingvan
                                                                           vanwoonwagenbewoners.
                                                                                woonwagenbewoners.
  4“ Zie bijv. “" OPRE
                   OPRE JOINT
                          JOINTSTATEMENT
                                  STATEMENTON  ONEVICTIONS
                                                   EVICTIONSOFOFROMA
                                                                   ROAAAAND
                                                                          ANDTRAVELLERS
                                                                                TRAVELLERSININEUROPE"
                                                                                                EUROPE"van
                                                                                                         van2929
  juni 2016.
  Advies inzake het woonwagen-
                        woonwagen- en  en standplaatsenbeleid
                                                                                                          20
                                                                                                          20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>zijn
zijn daarbij
     daarbij cruciaal.
             cruciaal. Een
                       Een veelgehoorde
                           veelgehoorde klacht tijdens zittingen
                                                         zitringen bij het College inzake
gemeentelijk
gemeentelijk standplaatsenbeleid is dat woonwagenbewoners zich in de bejegening door
medewerkers van de gemeente, woningcorporaties
                                  woningcorporaries en beheerders tekort gedaan voelen.
Zij ervaren dat hun verzoeken en hun klachten niet serieus genomen worden.
                                                                         worden. EnEn zij
                                                                                      zij
ervaren de bejegening als gebaseerd op bepaalde vooronderstellingen en     en vooroordelen.
                                                                              vooroordelen. Dit
                                                                                             Dit
maakt dat geschillen inzake huisvestiging van
                                           van woonwagenbewoner
                                                woonwagenbewonerss vaakvaak niet
                                                                             niet op
                                                                                  op een
                                                                                     een
praktische
prakrische en pragmatische
               pragmarische wijze opgelost kunnen
                                            kunnen worden,
                                                     worden, terwijl
                                                               terwijl hier
                                                                       hier wel
                                                                            wel mogelijkheden
                                                                                mogelijkheden
toe bestaan.
     bestaan. Het College zou
                           zou dan
                               dan ook
                                   ook willen
                                       willen aanbevelen
                                               aanbevelen omom blijvend
                                                                blijvend te
                                                                         te investeren
                                                                            investeren in
                                                                                        in een
                                                                                           een
overlegstructuur
overlegstructuur met
                  met woonwagenbewoner
                       woonwagenbewonerss in in plaats
                                                plaats van
                                                       van een
                                                            een overlegstructuur
                                                                overlegstructuur over
                                                                                   over
woonwagenbewoners.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                                                Ministerie van Binnenlandse Zaken en
                                                                Koninkrijksrelaties
                                                                Koninkrijksrelaties
Het College voor de  de Rechten van     de Mens
                                   van de                                                         Dlrectoraat-Generaal
                                                                                                  Directoraat-Generaal
                                                                                                  Bestuur en
                                                                                                  Bestuur   en Wonen
                                                                                                                Wonen
jvjr. dr. CM. vanECk  Eek                                                                         Directie Woningmarkt
                                                                                                  Directie  Woningmarkt
Mr. dl‘. C'M' van
Postbus 16001
           16001
3500 DA DA Utrecht                                                                                Contactpersoon.
                                                                                                  Contactpersoon
                                                                                                  Frenk Wiersma
                                                                                                  T 0621702452
                                                                                                     0621702452
                                                                                                  frenk.wiersma@minbzk.nl
                                                                                                  Kenmerk
                                                                                                  Kenmerk
                                                                                                  2018-0000049782
                                                                                                  Uw kenmerk
                                                                                                       kenmerk
 Datum         22
               22 januari 20182018
 Betreft       Verzoek om om advies inzake standplaatsenbeleid
                                               standplaatsenbeleid
Geachte mevrouw Van Eck,     Eek,
Zoals bekend is     het ministerie van Binnenlandse Zaken Koninkrijksrelaties (BZK),
                 is het
             met onder meer de
in overleg met                                    van Nederlandse Gemeenten en
                                  de Vereniging van                                   en
vertegenwoordigers van de      de woonwagenbewoners, bezig een      een nieuw beleidskader
te formuleren met met betrekking tot het het gemeentelijk woonwagen- en       en
standplaatsenbeleid. Hiermee geeft het      het ministerie invulling aan één      vande
                                                                             één van     de
aanbevelingen van  van de
                        de Nationale Ombudsman (NOM) in        in zijn rapport
'Woonwagenbewoner                 standplaats’ van mei
‘Woonwagenbewoner zoekt standplaats'                  mei 2017. In In dit kader komen enkele
vragen aanaan de
              de orde waarover ik graag het    het advies van hethet College voor de  de Rechten
van dede mens zou ontvangen. Dit    Dit advies zal betrokken worden bij    bij het
                                                                               het opstellen
van het
      het nieuwe beleidskader voor lokaal woonwagen- en          en standplaatsenbeleid, dat  dat
past binnen hethet mensenrechtelijk kader zoals zich dat    dat in
                                                                 in de
                                                                    de laatste jaren heeft
ontwikkeld. MetMet uu is over deze
                      is over   deze vragen
                                      vragen reeds contact geweest.
                                                               geweest.
              het volgende:
Het betreft het
          Wie horen er bij
      1. Wie                   de groep van woonwagenbewoners (die
                          bij de                                               met enig recht
                                                                         (die met
          aanspraak kunnen maken op       op een standplaats). Op  Op dit moment zijn in
                 Roma, Sinti en
          beeld Roma,           en woonwagenbewoners (afstammelingen van          van de de
          klassieke reizigers), rondtrekkende circusartiesten en       en kermisexploitanten.
              NOM stelt voor ter afbakening van
          De NOM                                       de groep het
                                                  van de           het afstammingsbeginsel
                                                                        afstammingsbeginsel
          te hanteren bijbij de              van standplaatsen. Voor komen moet
                             de toewijzing van
          worden datdat dit leidt tot etnische registratie. Hoe ziet het  het College dit?
          De culturele identiteit van woonwagenbewoners dient
      2. De                                                         client beschermd te
          worden. Echter welke elementen kunnen hierin worden onderscheiden?
          kunnen de de woonvorm en       het wonen in
                                     en het          in familieverband als     de essentiéle
                                                                           als de  essentiële
          elementen worden gezien of zijn er nog andere kenmerken die            die
          bescherming behoeven van     van mensenrechtelijk perspectief? Voldoet een      een
          gemeente aan het   het mensenrechtelijk kader als ze   ze voorziet inin voldoende
          standplaatsen waar woonwagenbewoners in          in familieverband kunnen
          samenleven?
                                                        behandeld. Echter gezien de
      3. Gelijke gevallen moeten gelijk worden behandeld.                               de
          specifieke woonbehoefte van woonwagenbewoners kunnen ze                ze niet zonder
          meer gelijkgesteld worden met    met andere woningzoekenden. Het           is de
                                                                                Het is  de
          verantwoordelijkheid van  van onder meer de  de gemeente om   om te voorzien in
                                                                                                   Pagina 1  van 22
                                                                                                           1 van
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                                                                                                            Directoraat-Generaal
                                                                                                            Directoraat-Generaal
                                                                                                            Bestuur en Wonen
                                                                                                            Bestuur      Wonen
                                                                                                            Directie Woningmarkt
                                                                                                                     Woningmarkt
                                                                                                            Datum
         voldoende
         voldoende huisvesting.
                       huisvesting. Dat Dat houdt
                                              houdt in in dat
                                                          dat de
                                                               de gemeente
                                                                   gemeente zowelzowel aandacht
                                                                                          aandacht          22
                                                                                                            22januari
                                                                                                                januari2018
                                                                                                                        2018
         heeft   voor de
         heeft voor         huisvesting voor
                       de huisvesting       voor de    woningzoekenden die
                                                   de woningzoekenden          die zich   richten op
                                                                                    zich richten         de
                                                                                                     op de  Kenmerk
                                                                                                            Kenmerk
         reguliere woningmarkt als op woningzoekenden die                           richten op
                                                                             zich richten
                                                                         die zich             op            2018-0000049782
                                                                                                            2018-0000049782
         woonwagens en
         woonwagens            standplaatsen. Op
                           en standplaatsen.        Op welke            kan een
                                                                wijze kan
                                                         welke wijze                gemeente op
                                                                             een gemeente         op een
                                                                                                       een
         goede manier
         goede              voidoen aan
                  manier voldoen                   mensenrechtelijk kader
                                             het mensenrechtelijk
                                       aan het                            kader voor
                                                                                  voor
         woonwagenbewoners
         woonwagenbewoners zonder     zonder dat                  woningzoekenden worden
                                                      reguliere woningzoekenden
                                                dat reguliere                              worden
         benadeeld? Op
         benadeeld?      Op basis    van onder
                              basis van             meer de
                                           onder meer          Algemene wet
                                                            de Algemene      wet gelijke
                                                                                   gelijke
         behandeling mogen
         behandeling      mogen ook       aanbieders van
                                    ook aanbieders        van diensten,     zoals
                                                               diensten, zoals                                          ^
         woningcorporaties, geen
         woningcorporaties,        geen ongerechtvaardigd                            maken. Is
                                                                    onderscheid maken.
                                           ongerechtvaardigd onderscheid                            er ten
                                                                                                Is er   ten
         aanzien van
         aanzien   van de     huisvesting van
                          de huisvesting            woonwagenbewoners een
                                              van woonwagenbewoners                    verschil tussen
                                                                                 een verschil     tussen
         de wijze
         de         waarop een
              wijze waarop           gemeente en
                               een gemeente         en een   woningcorporatie dit
                                                        een woningcorporatie         dit
         mensenrechtelijk kader
         mensenrechtelijk                            toepassen en
                                         moeten toepassen
                                 kader moeten                         hoe kan
                                                                  en hoe          een
                                                                            kan een
         woningcorporatie
         woningcorporatie daaraan            worden gehouden?
                                 daaraan worden         gehouden?
    4. Er
    4.                variatie in
                veel variatie
             is veel
         Er is                      de hoeveeiheid
                                 in de                    standplaatsen die
                                        hoeveelheid standplaatsen                gemeenten hebben
                                                                            die gemeenten         hebben
         per 10.000
         per                          Hieraan liggen
                         inwoners. Hieraan
               10.000 inwoners.                                   historische feiten
                                                           deels historische
                                                  liggen deels                            ten grondslag
                                                                                 feiten ten    grondslag
         (bijvoorbeeld dat
         (bijvoorbeeld      dat er  in het
                                 er in       verleden een
                                       het verleden       een groot   woonwagencentrum in
                                                               groot woonwagencentrum                  de
                                                                                                   in de
         gemeente was),
         gemeente                      soms ook
                               maar soms
                       was), maar                            gemeentelijk beleid,
                                                      actief gemeentelijk
                                               ook actief                                zoals het
                                                                               beleid, zoals     het
         zogenoemde uitsterfbeleid.
         zogenoemde                           Wat mag
                           uitsterf beleid. Wat      mag van    een gemeente
                                                           van een                  verwacht
                                                                      gemeente verwacht
         worden? Is
         worden?              mogelijk een
                         het mogelijk
                     Is het                                   gemeenten te
                                                        voor gemeenten
                                                norm voor
                                          een norm                            te geven?
                                                                                  geven?
    5. De
    5.        Iaatste jaren
         De laatste            heeft het
                       jaren heeft           Rijk een
                                       het Rijk         beperkte rol
                                                   een beperkte     rol gespeeld
                                                                        gespeeld op       het terrein
                                                                                     op het    terrein
         van   woonwagenbeleid. In
         van woonwagenbeleid.                       heeft de
                                            2017 heeft
                                        In 2017                minister van
                                                            de minister          BZK besloten
                                                                           van BZK      besloten
         invulling te
         invulling   te geven
                         geven aan          aanbevelingen van
                                       de aanbevelingen
                                  aan de                       van de    NOM. Het
                                                                     de NOM.           ministerie reikt
                                                                                 Het ministerie       reikt
               beleidskader aan
         een beleidskader
         een                          waarbinnen de
                                 aan waarbinnen            gemeente zijn
                                                       de gemeente            beleid kan
                                                                        zijn beleid          voeren.
                                                                                       kan voeren.
         Het   ministerie wil
         Het ministerie          tevens een
                             wil tevens    een actieve         spelen in
                                                           roi spelen
                                                 actieve rol                     bekendmaken van
                                                                            het bekendmaken
                                                                        in het                        van
         dit nieuwe
         dit                             aan   gemeenten       en  anderen.
                        beleidskader aan gemeenten en anderen. Heeft u
              nieuwe beleidskader                                               Heeft   u specifieke
                                                                                           specifieke
         aanbevelingen inzake
         aanbevelingen       inzake dede wijze     waarop de
                                           wijze waarop          bewustwording van
                                                             de bewustwording         van het
                                                                                            het
         mensenrechtelijk kader
         mensenrechtelijk        kader inzake woonwagenstandplaatsenbeleid bij
                                         inzake    woonwagenstandplaatsenbeleid               bij
         gemeenten,       woningcorporaties en
         gemeenten, woningcorporaties                            betrokkenen kan
                                                        andere betrokkenen
                                                    en andere                      kan worden
                                                                                         worden
         verhoogd? Welke
         verhoogd?                            heeft de
                                 opdracht heeft
                        Welke opdracht                    Rijksoverheid nadat
                                                      de Rijksoverheid              dit nieuwe
                                                                            nadat dit    nieuwe
         beleidskader is
         beleidskader      is bekendgemaakt?
                              bekendgemaakt?
Ik zou het bijzonder op prijs stellen indien u een advies over deze vragen kunt
geven voor 1   1 maart 2018. Uw advies kan mede gebruikt worden in de
communicatie rond het nieuwe beleidskader zoals hierboven aangegeven.
     vriendelijke groet,
Met vriendeiijke
         Directeur—Generaal Bestuur en Wonen,
De plv. Directeur-Generaal
      E.J. van Kempen
Drs. E].
                                                                                                             Pagina 2 van 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>        .4!“
      "i“ '3‘
   ,4“ ll“;
  Atlllumlw
Beleidskader
gemeentelijk woonwagen-
en standplaatsenbeleid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
1
_I
     Inleiding
     Inleiding2
  Samenvatting
2 Samenvatting6
                woonwagenbewoners
3 Achtergrond woonwagen­             beleid
                         bewoners en beleid                              8
  3.1
  3.1   Inleiding
       Inleiding                                                         9
                                                                          \D
                         woonwagenbewoners
  3.2 Huisvestingsbeleid woonwagenbewoners                               9
4 Mensenrechten en woonwagen­          bewoners
                         woonwagenbewoners                                12
  4.1
  4.1    Inleiding
         Inleiding                                                       13
  4.2 Welke mensenrechten zijn van toepassing?
  4.2	                                      toepassing?                  13
  4.2.1 Het recht op huisvesting
                      huisvesting                                         13
  4.2.2  Het recht op eerbiediging van privé-, familie- en gezinsleven
  4.2.2	Het                                               gezinsleven   14
  4.2.3 Het recht op gelijke
                      geh'jhe behandeling
                              behandeh’ng                                 14
  43 Mensenrechtelijke standaarden voor woonwagenbeleid
  4.3	                                              woonwagenbeleid     15
  4-4 Mensenrechtelijke standaarden bij individuele besluiten
  4.4	                                                         besluiten 15
  4.5 Conclusie16
         Conclusie                                                        16
5 Bouwstenen voor beleid
                    beleid                                               18
  5.1
  5.1  Visie                                                            19
                                                                         19
       Rolverdeling
  5.2 Rolverdeling                                                      19
                                                                         19
  5.3	
  5-3  Vraag, het inventariseren van de woonbehoefte
                                        woonbehoefte                     20
  5.4
  5-4  Aanbod
       Aanbod                                                           21
                                                                         21
  5.5	
  5-5                             prestatieafspraken
       Opnemen in woonvisie en prestatieafspraken                       22
                  exploitatie
  5.6 Beheer en exploitatie                                             23
  5.7	
  5-7  Toewijzing van standplaatsen en/of woonwagens
                                           woonwagens                   23
       Communicatie
  5.8 Communicatie                                                      24
                                                                               |1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>1 Inle I Ing
  Inleiding
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>In 1999 is de Woonwagenwet ingetrokken                         Dit beleidskader gaat over het woonwagen-
                                                                                                      woonwagen- en       en
en werd het woonwagenbeleid                                    standplaatsenbeleid. Het kader heeft betrekking op
gedecentraliseerd. Met het intrekken van de                    standplaatsen voor woonwagens voor mensen          mensen die zich  zich
                                                               van generatie op generatie als woonwagenbewoner
Woonwagenwet werd de ‘normalisatie’ van                        hebben gemanifesteerd, of ze op dit moment
                                                               hebben
het huisvestingsbeleid voor woonwagen­                         daadwerkelijk in in een
                                                                                   een woonwagen
                                                                                          woonwagen wonen wonen is niet
bewoners een feit. De zorg van de overheid                                   Hierondervallen
                                                               van belang. Hieronder                          Sinti, ‘reizigers’
                                                                                            vallen Roma, Sinti,       ‘reizigers’
in het voorzien in passende woonruimte                         en rondreizende kermisexploitanten
                                                               en                  kermisexploitanten en circusartiesten.
                                                                                                                   circusartiesten.
behelsde vanaf dat moment dezelfde als voor                                                  tussen deze groepen. Echter,
                                                               Er zijn grote verschillen tussen
burgers die niet in een woonwagen wonen,                       voor dit beleidskader is vooral
                                                                                             vooral de wens om     om te wonen
                                                                                                                            wonen
                                                               in een woonwagen
                                                                       woonwagen op een woonwagenlocatie van                 van
namelijk “het treffen van de benodigde                                              reden en en voor de leesbaarheid
                                                                                                           leesbaarheid van
                                                               belang. Om deze reden                                           van dit
maatregelen ten behoeve van een goede                          beleidskader worden
                                                                               worden deze groepengroepen in het vervolg van      van dit
huisvesting voor hun ingezetenen, ongeacht                                     aangeduid als woonwagenbewoners.
                                                               beleidskader aangeduid              woonwagenbewoners.
of zij in een woning, een woonwagen of
op een woonschip willen wonen”. In de                                     begin van
                                                               Vanaf het begin    van deze eeuw heeft zich     zich een
                                                                                                                     een aantal
                                                                                                                            aantal
memorie van toelichting bij de intrekking                      instanties uitgesproken over het mensenrechtelijk kader
                                                               dat voor woonwagenbewoners geldt.       geldt. Het Europees
van de woonwagenwet stond dat “deze                            Hof voor de Rechten van    van de Mens oordeelde dat
verantwoordelijkheid ook inhoudt dat een                       woonwagenbewoners een        een minderheidsgroep vormen     vormen
wettelijke verplichting voor een gemeente om                             eigen culturele identiteit die bescherming
                                                               met een eigen
een woonwagencentrum in stand te houden                                 overheid verdient. Ook andere internationale
                                                               van de overheid
niet meer noodzakelijk is.” 1                                                 hebben Nederland
                                                               organisaties hebben        Nederland hierop al     al vaker
                                                               aangesproken. Het College voor de Rechten van             van de
                                                                             geoordeeld dat het beleid
                                                               Mens heeft geoordeeld                   beleid van      gemeenten
                                                                                                                 van gemeenten
                                                                            streven het aantal standplaatsen
                                                               die er naar streven                   standplaatsen tot nul     nul
Vanuit het Rijk zijn de eerste jaren na de intrekking             reduceren, het zogeheten uitsterfbeleid, in
                                                               te reduceren,                                            in strijd
                                                                                                                           strijd is
van de Woonwagenwet enkele handreikingen voor                  met het grondwettelijk recht op gelijke behandeling,
gemeenten uitgebracht met   metalsals doel hen te ondersteunen zoals onder andere uitgewerkt in de Algemene wet
bij de beleidsvorming van het woonwagenbeleid.                 gelijke behandeling. In   In mei 2017 heeft de Nationale
Inmiddels is van diverse kanten, onder meer door               ombudsman een   een rapport uitgebracht
                                                                                                 uitgebrachtwaarin
                                                                                                                waarin hij hij stelde
bewonersorganisaties, het Europees Hof voor de rechten                       en de gemeenten
                                                               dat het Rijk en       gemeenten tekort schoten schoten in  in hun
van de mens, het College voor de Rechten van de Mens           betrouwbaarheid ten
                                                               betrouwbaarheid       ten aanzien
                                                                                           aanzien van
                                                                                                     van woonwagenbewoners.
                                                                                                          woonwagenbewoners.
en de Nationale Ombudsman, aangegeven dat het                                  ombudsman vond
                                                               De Nationale ombudsman             vond dat zij het recht
                    ontwikkeld is bij de intrekking van
beleidskader dat ontwikkeld                           van de   van woonwagenbewoners om           om te leven
                                                                                                         leven volgens hun     hun
Woonwagenwet niet meer voldoet. Zij geven    geven aan
                                                    aan dat er culturele identiteit onvoldoende erkennenerkennen en     en faciliteren.
behoefte is aan een nieuw kader voor het gemeentelijk                              aanbevelingen van
                                                               De belangrijkste aanbevelingen                     ombudsman
                                                                                                       van de ombudsman
woonwagen—
woonwagen- en standplaatsenbeleid. De nationale                      een gezamenlijke visievorming met gemeenten,
                                                               zijn: een                                            gemeenten,
Ombudsman gaf in zijn rapport Woonwagenbewoner                 woningcorporaties en    en bewoners,
                                                                                            bewoners, eeneen beleidskader
                                                                                                                beleidskadervoor   voor
zoelztstandplaats2
zoekt standplaats2 aan dat het landelijke beleidskader en      gemeenten en  en woningcorporaties en      en het monitoren
                                                                                                                     monitoren van   van
        Iokaal niveau gevoerde standplaatsenbeleid
het op lokaal                        standplaatsenbeleid in         aantal standplaatsen in
                                                               het aantal                       in Nederland.
overeenstemming dienen te worden gebracht met de
geldende mensenrechtelijke kaders. Daartoe dient   client dit  De toenmalige minister van     van Binnenlandse Zaken   Zaken en en
beleidskader.                                                  Koninkrijksrelaties heeft in    in reactie hierop aan aan de Tweede
                                                                        meegedeeld33 dat hij het beleidskader voor lokale
                                                               Kamer meegedeeld
                                                               overheden voor standplaatsen
                                                                                  standplaatsen en woonwagens in               in
                                                               overeenstemming zal         brengen met de mensenrechtelijke
                                                                                      zal brengen
                                                               uitgangspunten. Er zijn zijn verschillende bijeenkomsten met
                                                               woonwagenbewoners, gemeenten, gemeenten, woningcorporaties
                                                               en andere betrokkenen
                                                               en          betrokkenen geweest. Op basis van           van deze
                                                               gesprekken is dit beleidskader tot stand   stand gekomen.
                                                                                                                    gekomen. Tevens
                                                                                     gevraagd aan
                                                               is hierover advies gevraagd         aan het College voor de
‘ Kamerstukken II, 1996/97, 25 333, nr. 3
1
2 Nationale Ombudsman, Woonwagenbewoner zoekt standplaats:
2
                        betrouwbaarheid van de overheid
  Een onderzoek naar de betrouwbaarheid         overheid voor
  woonwagenbewoners, 17 mei 2017, Rapportnummer: 2017/060      3 Kamerstukken II, 2016-2017,
                                                               3
                                                                                  2016—2017, 34 550 XVIII,
                                                                                                       XVIII, nr.
                                                                                                              nr. 48
                                                                                                                                 Inleiding | 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>                   Rechten van de MensMens“.4
                                              . De aanbevelingen uit dit advies zijn zijn standplaatsenbeleid voor woonwagens in diverse
                   zoveel mogelijk opgenomen in dit beleidskader.                         Nederlandse gemeenten. Door het beleidbeleid voor
                                                                                                                     expliciteren wordt de specifieke
                                                                                          woonwagenbewoners te expliciteren                 speciﬁeke
                   Dit beleidskader is allereerst bedoeld voor                                                             gewaarborgd. Dit zou
                                                                                          woonbehoefte van deze groep gewaarborgd.            zou ertoe
                   gemeentebestuurders, gemeenteraadsleden en                             moeten leiden dat de trend van
                                                                                          moeten                                afgelopen decennia,
                                                                                                                        van de afgelopen   decennia,
                   gemeenteambtenaren. Gemeenten zijn de regisseur van                    een daling van      aantal standplaatsen,
                                                                                                     van het aantal   standplaatsen, wordt gekeerd.
                   het huisvestingsbeleid, ook wat betreft woonwagens en
                   standplaatsen. Ook kan dit beleidskader behulpzaam zijn         zijn                                             |n hoofdstuk 3
                                                                                          Dit beleidskader is als volgt ingedeeld. In
                  voor bestuurders en medewerkers van woningcorporaties.                                                             achtergrond van
                                                                                          wordt ingegaan op de doelgroep en de achtergrond       van
                   Het is immers hun taak om    om standplaatsen en woonwagens                        beleid voor woonwagens en
                                                                                          het huidige beleid                       en standplaatsen.
                                                                                                                                      standplaatsen.
                   te verhuren aan mensen met een laag      Iaag inkomen, waarbij
                                                                            waarbij       In hoofdstuk 4 wordt het mensenrechtelijk kader
                   zij tevens gebonden zijn aan de wetgeving inzake gelijke                            |n hoofdstuk 5 zijn concrete aanwijzingen en
                                                                                          uiteengezet. In                                           en
                   behandeling.                                                           bouwstenen voor het beleid
                                                                                                                  beleid beschreven.
                   Het ministerie van Binnenlandse Zaken en
                   Koninkrijksrelaties verwacht dat dit beleidskader
                   aanleiding geeft voor een herijking van    van het
                  -
                  44 Advies inzake Woonwagen-
                                   Woonwagen— en standplaatsbeleid vanvan het College
                     voor de Rechten van de Mens, bij brief van 28 maart 2018 aan de
                     minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
                     aangeboden.
4 | Beleidskader gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Inleiding | 5</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>2 Samenvatting</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>In 1999 is de Woonwagenwet ingetrokken                                                                         Iokaal
                                                           De gemeente is bij uitstek de bestuurslaag die lokaal
en werd het woonwagenbeleid                                 afwegingen kan maken op basis van
                                                           afwegingen                                  Iokale behoefte.
                                                                                               van de lokale  behoefte.
gedecentraliseerd. De afgelopen jaren heeft         heei‘t
                                                           De visie die ten grondslag ligt aan dit nieuwe beleidskader
zich een aantal instanties uitgesproken                    heeft als kern inzake huisvesting het beschermen van  van
           mensenrechtelijkkaderdat
over het mensenrechtelijk            kader dat voor        woonwagenbewoners tegen tegen discriminatie, het waarborgen
                                                                                                              waarborgen
woonwagenbewoners geldt. Zij stellen dat het               van hun mensenrechten en   en het bieden
                                                                                             bieden van   rechtszekerheid
                                                                                                     van rechtszekerheid
beleidskader dat ontwikkeld is bij de intrekking           en duidelijkheid.
van de Woonwagenwet niet meer voldoet.
In mei 2017 heeft de Nationale ombudsman                   Concreet betekent dit:
een rapport uitgebracht waarin hij stelde                  •- De gemeente stelt het beleid
                                                                                       beleid voorwoonwagens
                                                                                              voor woonwagens en   en
dat het Rijk en de gemeenten het recht van                    standplaatsen vast als onderdeel van
                                                              standplaatsen                       van het
woonwagenbewoners om te leven volgens                         volkshuisvestingsbeleid;
                                                              volkshuisvestingsbeleid;
hun culturele identiteit onvoldoende erkennen              •- Het beleid dient voldoende rekening te houden met en
en faciliteren.                                               ruimte te geven voor het woonwagenleven
                                                                                         woonwagenleven van   van
                                                              woonwagenbewoners;
                                                           •- Hiervoor is nodig dat de behoefte aanaan standplaatsen
                                                                                                        standplaatsen
                                                              helder is;
Dit beleidskader reikt gemeenten de kaders aan             •- Corporaties voorzien   in de huisvesting van
                                                                           voorzien in                   van woonwagen-
                                                                                                             woonwagen-
waarmee zij het lokale
                Iokale woonwagenbeleid
                        woonwagenbeleid binnen                bewoners voor zover deze tot de doelgroep behoren;
het mensenrechtelijke kader kunnen ontwikkelen.            •- De afbouw van
                                                                          van standplaatsen is niet toegestaan
Het biedt bouwstenen die gemeenten kunnen                     (behoudens uitzonderlijke omstandigheden) zolang er
gebruiken om invulling te geven aan het gemeentelijke                      aan standplaatsen;
                                                              behoefte is aan
huisvestingsbeleid voor woonwagenbewoners.                 •- Een woningzoekende woonwagenbewoner die dit
                      blijf't dat huisvestingsbeleid een
Uitgangspunt hierbij blijft                                   wenst, heeft binnen een redelijke termijn kanshans op een
primaire verantwoordelijkheid van de gemeente is.             standplaats.
                                                                                                             Samenvatting || 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>3 Achtergrond
  woonwagen­
  woonwagen-
  bewoners en beleid
            w wiLLEN         -:
            TEI’UG DE
        . ; WOOHWAGENI'N ' .
       ' ' mum
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre> 3.1 Inleiding                                                                oudsher1212 marginalisatie
                                                                              oudsher     marginalisatie1313 en
                                                                                                             en discriminatie
                                                                                                                 discriminatie14
                                                                                                                               14
                                                                                                                                  ondervonden.
                                                                              De woonwagencultuur is ook erkend    erkend als immaterieel
                                                                                                                              immaterieel
 In Nederland zijn er verschillende groepen met                                          erfgoed‘S.
                                                                              cultureel erfgoed  15
                                                                                                   . Voor deze groepen
                                                                                                                   groepen is het onderhavige
 een woonwagencultuur die in   in het verleden
                                       verleden een                           beleidskadervan
                                                                              beleidskader        toepassing‘ﬁ.
                                                                                             van toepassing     16
                                                                                                                               hebben gemeen
                                                                                                                  . Immers zij hebben  gemeen
 nomadisch bestaan hadden. Het betreft Sinti, Roma en                         dat zij op het vlak van
                                                                                                   van huisvesting zichzelf vanvan generatie op
 woonwagenbewoners, waaronder ook circusartiesten en                                      beschouwen als een
                                                                              generatie beschouwen            een aparte groep. Dat uit zich
                                                                                                                                         zich
 kermisreizigers worden begrepen. Deze groepen werden
                                                    werden in                 onder meer in de wijze waarop ze wonen.
                     aangeduid als “woonwagenbewoners”
 de twintigste eeuw aangeduid
 omdat een groot deel sinds de tweede helft van de
                    woonwagens5.
 19e eeuw woont in woonwagens       5
                                     . Hieronder wordt kort                   3.2 Huisvestingsbeleid
                    onderscheiden groepen die momenteel
 ingegaan op de te onderscheiden
    Nederland zijn.
 in Nederland
                                                                                  woonwagenbewoners
                 de15e
 In de loop van de  15e eeuw kwamen steeds meer Roma                          In 1918 werd
                                                                              In      werd de Woonwagenwet
                                                                                                 Woonwagenwet1717 van  van kracht. Deze wet
 en Sinti naar Nederland. Aanvankelijk betrof het vooral vooral               bevatte regels waaraan
                                                                                               waaraan de woonwagen
                                                                                                            woonwagen en      en de bewoners
                  Roma66 die uit economische motieven
 Oost-Europese Roma                                                           moesten voldoen om in
                                                                              moesten                  in aanmerking te komen voor een
 kwamen en slechts tijdelijk in Nederland bleven. In     In de                vergunning en en was mede bedoeld
                                                                                                           bedoeld om  om de toename van   van
                   de19e
 tweede helft van de   19e eeuw kwamen Sinti uit Duitstalig                       aantal woonwagens af te remmen. De bewoner van
                                                                              het aantal                                                     van
 gebied die zich vestigden in Noord-Brabant en LimburgLimburg7.7.             een wagen die niet aan de eisen voldeed, kreeg geen
                                                                              een
 De Roma en Sinti kennen een lange geschiedenis van       van                 vergunning. Er kwam tevens een eind     eind aan
                                                                                                                            aan de vrijheid
                                                                                                                                    vrijheid
                                  discriminaties.
 stigmatisering, vervolging en discriminatie    8
                                                 . In de Tweede               om de woonwagen
                                                                              om      woonwagen overal
                                                                                                     overal neer te zetten. De wet
 Wereldoorlog zijn vele Roma en  en Sinti afgevoerd
                                          afgevoerd naar                                00k in
                                                                              voorzag ook    in een
                                                                                                een verplichting voor de gemeente
                                        omgekomen9.
 de concentratiekampen en daarbij omgekomen            9
                                                        . In de               om een
                                                                              om  een (sobere) standplaats in  in te richten
                                                                                                                       richten mocht zij
 jaren
 jaren zestig van de vorige eeuw kwam een groep Roma                          woonwagens niet willen
                                                                                                   willen verwijderen.
                                                                                                          verwijderen. Door een    een wijziging
 als gastarbeiders naar Nederland. Halverwege de jaren    jaren               van de Woonwagenwet in 1957   19571818
                                                                                                                     werd
                                                                                                                     werd het mogelijk dat
 zeventig kwam daar een groep stateloze Roma bij,                             gemeenten gezamenlijk regionale woonwagencentra
                                                                                                                       woonwagencentra
 die een verblijfsvergunning kregen op  0p voorwaarde dat                     (de latere grotere regionale kampen) konden  konden inrichten.
                         huizen‘°.
 ze zich huisvestten in huizen 10
                                        bestaan er groepen
                                 . Ook bestaan                                     beleid richtte zich
                                                                              Het beleid          zich vanaf dat moment meer op
                                    levensonderhoud
 autochtone reizigers die in hun levensonderhoud                              resocialisatie en het wegwerken
                                                                                                     wegwerken van   van achterstanden.
 voorzagen11
 voorzagen11 door middel van ambulante handel handel of                       De Woonwagenwet van         1968‘9
                                                                                                     van 1968  19
                                                                                                                  maakte het rondtrekken
 beroepen als stoelenmatter, mandenmaker, slijper,                            vrijwel onmogelijk en beoogde een    een concentratie van  van
                                        Anderen waren
 ketellapper en paraplu-reparateur. Anderen                                   woonwagenbewoners in grote kampen. Het doel           doel was het
 muzikant of betrokken bij circus- en en kermisattracties.                    welzijn van
                                                                                      van de woonwagenbewoners te bevorderen  bevorderen en  en
 Deze groep van
              van woonwagenbewoners heeft ook       00k van                   hen als aparte groep met eigen
                                                                              hen                          eigen voorzieningen
                                                                                                                   voorzieningen te helpen
                                                                              en te verheffen.
                                                                              en    verheffen. Daartoe werden
                                                                                                           werden er zo’n 50   5o regionale
                                                                              kampen met een beperkt aantal trekkersplaatsen
                                                                              kampen                                 trekkersplaatsen en  en
                                                                              eigen voorzieningen
                                                                                     voorzieningen gepland. Deze centra  centra lagen
                                                                                                                                 lagen meestal
                                                                                                                                        meestal
                                                                                              plaatsen aan
                                                                              op afgelegen plaatsen     aan de rand
                                                                                                                rand vanvan de grote steden.
                                                                                                                                        steden.
                                                                              Tegelijkertijd werd
                                                                              Tegelijkertijd  werd het vergunningenstelsel
                                                                                                        vergunningenstelsel beperkt:
 5 J. Donker
 5
      Donkerenen J. Overbekking, Woonwagenbewoners in  in Nederland
                                                          Nederland           wie in een woonwagen wilde gaan wonen,                     alleen
                                                                                                                        wonen, kreeg alleen
   (1880—2006) Primo, Purmerend, 2006, p. 6-8
   (1880-2006)                               6—8
m
 6
                                 Roma en Sinti: N. Boggart, P. van
   Zie voor geschiedenis van de Roma
   Eeuwijk en J. Rogies, Zigeuners. De overlevering van een reizend
                                                             reizend          ‘2 zie onder meer: Het Verslag der Staatscommissie ingesteld
                                                                              12
                                                                                                                                   ingesteld bij
   volk, Elsevier, Amsterdam, 1980, p.28 en H. van Baar, The European            Koninklijk Besluit van                        51 over Bedelarij en
                                                                                                    van 22 september 1903, no. 51
           FEIN Eigen Beheer, Amsterdam
   Roma, F&N                  Amsterdam 2011
                                          2011                                   landloperrij, woonwagen en woonschepen
                                                                                                              woonschepen en habituele
 7
4,
    Monitor racisme en extreem rechts, Cahier nr. 3, Roma
                                                      Roma en
                                                            en Sinti, Peter      dronkenschap.
    R. Rodrigues en Maaike Matelski, Anne Frankstichting en Universiteit      ‘3 College voor de rechten
                                                                              13
                                                                                                 rechten van de mens,
                                                                                                                mens, oordeelnummer 2006-222,
                                                                                                                                        2006—222,
    Leiden, 2004, p. 12                                                            par.
                                                                                   par. 3.16
                                                                                        3.16
 8
on
    M. Morel, De Romakwestie: een mensenrechtelijk perspectief,               “I BMC, Rapport Inspectie Leefomgeving en
                                                                              14
                                                                                                                        en Transport 2012,
    Universiteit Gent 2010, p. 3.                                                Woonwagenbewoners in   in Nederland
                                                                                                           Nederland 2011.
 9
    BA. Sijes, e.a., Vervolging van zigeuners in Nederland
    B.A.                                         Nederland1940—1945,
                                                           1940-1945,         ‘5 https://www.immaterieelerfgoed.nl/nl/woonwagencultuur
                                                                              15
o
    Rijksinstituutvoor
    Rijksinstituut                              monograﬁeén nr.
                    voor oorlogsdocumentatie, monografieën    nr.13,
                                                                 13,          ‘6 Handreiking antidiscriminatiebeleid gemeenten.
                                                                              16
                                                                                                                     gemeenten. Bijlage 7 bij
                                                                                                                                           bij de
    Martinus Nijhof,
               Nijhof, Den Haag, 1979                                            Kamerbrief inzake kabinetsaanpak enen voortgangsrapportage over
 ‘° Monitor racisme en extreem rechts, Cahier nr. 3, Roma
 10
                                                      Roma en
                                                            en Sinti, Peter          Nationaal actieprogramma
                                                                                 het Nationaal actieprogramma tegen
                                                                                                                tegen discriminatie, Kamerstukken
                                                                                                                                     Kamerstukken II,
    R. Rodrigues en Maaike Matelski, Anne Frankstichting en Universiteit           2017/18, 30950,
                                                                                            30950, nr. 156
                       12—16
    Leiden, 2004, p. 12-16                                                    ‘7 Kamerstukken II, 1913/14, 56, nr.
                                                                              17
                                                                                                               nr.11
 ‘1 A. Cottaer, L. Lucassen en W. Willems, Mensen van de reis, Waanders
 11
                                                                              ‘8 Kamerstukken II, 1955/56,
                                                                              18
                                                                                                  1955/56, 4363, nr. 2
    Uitgevers, Zwolle, 1995, p. 8 ev.                                         ‘9 Kamerstukken II, 1967/68,
                                                                              19
                                                                                                           7572, nr. 2
                                                                                                  1967/68, 7572,
                                                                                                             Achtergrond woonwagenbewoners
                                                                                                                         woonwagen­bewoners en beleid | 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>                  een standplaats als de ouders ook al in een woonwagenwoonwagen        In 1991
                                                                                        In  1991 werd
                                                                                                    werd in de Beleidsnota
                                                                                                                      Beleidsnota “Wetgeving wonen     wonen op een een
                  woonden. Dit afstammingsbeginsel
                                   afstammingsbeginsel was bedoeld om                   standplaats in      in de jaren     negentig"22
                                                                                                                     jaren negentig”     22
                                                                                                                                             besloten dat alle aparte
                  uitbreiding van het aantal standplaatsen tegen te gaan.               regels en en wetten
                                                                                                       wetten voor woonwagenbewoners gefaseerd           gefaseerd
                  Elk woonwagencentrum had       had een
                                                       een maatschappelijk
                                                              maatschappelijkwerker,
                                                                               werker,  zouden wordenworden afgeschaft. Uitgangspunt van                  beleid werd
                                                                                                                                                      van beleid   werd
                                         recreatievoorzieningen en een eigen
                  gezondheidszorg, recreatievoorzieningen                     eigen     dat woonwagenbewoners moesten worden                            behandeld als
                                                                                                                                              worden behandeld
                  lagere school. Naast de 45 grote centra, waren er in        in 1975   ‘gewone burgers’. Een         Een wijziging van van de Woonwagenwet23
                                                                                                                                                   Woonwagenwet23
                  ook nog 125 kleinere centra.                                          verplichtte iedere gemeente —– opnieuw –— om                 om kleine
                                                                                        centra in  in te richten
                                                                                                           richten van      maximaa|15
                                                                                                                       van maximaal           standplaatsen, dicht
                                                                                                                                           15 standplaatsen,
                  Halverwege de jaren 70 van    van de vorige eeuw werd werd in de      bij de bebouwde kom         kom omom de integratie te bevorderen.
                        woonwagenbeleid20
                  Nota woonwagenbeleid          20
                                                   vastgesteld dat dit systeem
                                                   vastgesteld                          Op 11 maart 1999 is de Woonwagenwet ingetrokken           ingetrokkenz“.24
                                                                                                                                                                  .
                  niet goed functioneerde. In deze nota werd gekozen                    Sindsdien zijn   zijn gemeenten
                                                                                                               gemeenten primair
                                                                                                                               primairverantwoordelijkvoor
                                                                                                                                            verantwoordelijk voor
                  voor decategorisering, normalisatie en deconcentratie.                het volkshuisvestingsbeleid,
                                                                                              volkshuisvestingsbeleid, waarvan    waarvan de huisvesting van       van
                            werd de Woonwagenwet aangepast
                  Daarom werd                                  aangepastz‘.
                                                                         21
                                                                           . De scholen woonwagenbewoners onderdeel        onderdeel uitmaakt. De zorg voor
                  op de centra werden opgeheven en er volgde een meer                   het voorzien
                                                                                              voorzien in    in passende huisvesting behelst het treffen     treffen
                  individuele benadering. Het rondtrekken werd       werd geheel                    maatregelen voor een
                                                                                        van de maatregelen                    een goede huisvesting ongeacht
                  verboden
                  verboden en er werd werd gestreefd naar kleine centra met                     in een
                                                                                        of zij in   een woning, een woonwagenwoonwagen of op een       een woonschip
                                                                                                                                                            woonschip
                  tien tot vijftien standplaatsen door elke gemeente een                wonen“.
                                                                                        wonen      25
                                                                                                     . Woningcorporaties dragen   dragen zorg voor de aanleg
                  verplichting op te leggen om op het eigen     eigen grondgebied
                                                                      grondgebied              standplaatsen en de bouw van
                                                                                        van standplaatsen                             van woonwagens”.
                                                                                                                                             woonwagens26. IndienIndien
                  een woonwagencentrum in stand te houden of aan te                     zij niet voldoende in de woningbehoefte kunnen voorzien,
                                                                                        zij                                                                  voorzien,
                           De provincies moesten
                  leggen. De                 moesten daartoe streefcijfers                           gemeenten, indien
                                                                                        kunnen gemeenten,               indien noodzakelijk,
                                                                                                                                noodzakelijk, besluiten
                                                                                                                                                     besluiten zelf
                                                                                                                                                                zelfde  de
                                                     ‘woonwagenplannen'.
                  aanleggen in de zogeheten ‘woonwagenplannen’.                         betref‘fende voorzieningen
                                                                                        betreffende         voorzieningen te treffentreffen27.27
                                                                                                                                                .
                                                                                        22 Kamerstukken II,
                                                                                        22
                                                                                                               ||, 1990/91,
                                                                                                                   1990/91, 22
                                                                                                                            22 059, nr. 22
                                                                                        23 Kamerstukken II,
                                                                                        23
                                                                                                               ||, 1989/90, 20 066, nr. 2 2
                                                                                        24Wet
                                                                                        24
                                                                                           Wet van 11 juli 1998
                                                                                                             1998 tot wijziging van         Huisvestingswet, de
                                                                                                                                 van de Huisvestingswet,
                                                                                           Woningwet en enige andere wetten in         in verband
                                                                                                                                           verband met de integratie van van
                                                                                              woonwagen— en w00nschepenregelgeving.
                                                                                           de woonwagen-                                            (Kamerstukken II,
                                                                                                                      woonschepenregelgeving. (Kamerstukken         ||,
                                                                                           1997/98, 25
                                                                                           1997/98,    25 333, nr. 2)
                                                                                        25 Zie ook:
                                                                                        25
                                                                                               00k: E.H.M. Widdershoven,
                                                                                                                Widdershoven, Afschaf‘ﬁng
                                                                                                                                 Afschaffing vanvan de wet op
                                                                                           woonwagens en woonschepen, Erasmus Universiteit Rotterdam,
                                                                                           2005
                  2" Kamerstukken II,
                  20
                                      1974/75, 13 471, nr. 2
                                   ||,1974/75,                                          26 Kamerstukken II,
                                                                                        26
                                                                                                               ||, 1996/97,
                                                                                                                   1996/97, 25
                                                                                                                            25 333, nr. 3
                  2‘ Kamerstukken II,
                  21
                                      1976/77, 14 250,
                                   ||,1976/77,14   25o, nr. 2                              Artikel 75
                                                                                        27 Artikel
                                                                                        27
                                                                                                    75 van
                                                                                                        van de Woningwet
1o | Beleidskader gemeentelijk woonwagen-
10                               woonwagen— en  en standplaatsenbeleid
                                                    standplaatsenbeleid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>             "mmh‘h’h‘h’hm
       \vuuhwmn‘mm                    u
LE4“ munmxm m...‘32“              -
       :__._:__I::I:J_.
               h... .5?
                          -— —-
                             —
                             -—
tolv
                          —
                             a
                                          .' H   ._ﬂ
                                                   uA_
                                                     ..__
                                                       .
                                                       .
                                                       _
                                                            Achtergrond woonwagen­bewoners en beleid | 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>4 Mensenrechten en
  woonwagen­
  woonwagen-
  bewoners
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>4.1 Inleiding                                                                           Verder heeft het College voor de Rechten van                  van de Mens
                                                                                        (het College) zichzich in meerdere oordelenoordeleni5     35
                                                                                                                                                     ten aanzien
                                                                                                                                                     ten    aanzien
Sinds de intrekking van        van de Woonwagenwet28
                                        Woonwagenwet28 in 1998                          van gemeenten en woningcorporaties uitgesproken         uitgesproken over
zijn gemeenten primair verantwoordelijk voor het                                        de toepassing van   van het recht op gelijke behandeling van                 van
volkshuisvestingsbeleid, waarvan de huisvesting van                                     woonwagenbewoners bij huisvesting.  huisvesting. Ten slotte heeft
woonwagenbewoners onderdeel uitmaakt. Het voorzien                     voorzien                            Ombudsman een
                                                                                        de Nationale Ombudsman                een rapport
                                                                                                                                     rapport36   36
                                                                                                                                                     uitgebracht
in passende woonruimte behelst het treffen            treffen van de                    waarin zij stelt dat in meerdere gemeenten   gemeenten de rechten     rechten
benodigde maatregelen ten behoeve van een goede                                         van woonwagenbewoners inzake huisvesting niet worden                        worden
huisvesting voor hun ingezetenen, ongeacht of zij                                       gerespecteerd.
in een woning, of een woonwagen   woonwagen willen wonen     wonen29.  29
                                                                         .
De gemeente heeft hierbij beleidsvrijheid zodat optimaal
ingespeeld kan worden op de lokale behoefte. Deze                                       4.2	Welke mensenrechten zijn
beleidsvrijheid wordt echter beperkt door onder meer
       grond— en mensenrechten
de grond-            mensenrechten”.       30
                                             . De Grondwet en de
                                                                                                   van toepassing?
internationale verdragsbepalingen waaraan Nederland              Nederland
zich heeft verbonden, zijn voor iedere gemeente                                         Bij de huisvesting van   van woonwagenbewoners dient
bindend. Gemeentelijk beleid dat in strijd           strijd is met de                   rekening gehouden te worden met onder meer de
Grondwet of met mensenrechten is ongeoorloofd. In                          In het       volgende grondrechten: het recht op huisvesting, het recht
uiterste geval kan via interbestuurlijk toezicht       toezichti‘worden
                                                                   31
                                                                     worden             op bescherming van                 privéleven en het recht op gelijke
                                                                                                               van het privéleven
ingegrepen. Ook individuele besluiten die in                  in strijd zijn
                                                                          zijn          behandeling.
met de mensenrechten kunnen door de rechter                 rechterworden
                                                                       worden
vernietigd, waarbij de rechter eerdere uitspraken        uitspraken van van het         4.2.1 Het recht op huisvesting
                                                                                        4.2.1
Europees Hof voor de Rechten van              van de Mens (EHRM) (EH RM) dient          In meerdere verdragen
                                                                                        In                verdragen die door Nederland Nederland geratificeerd
                                                                                                                                                         geratiﬁceerd
te betrekken.                                                                           zijn, is het recht op huisvesting opgenomen  opgenomen”.         37
                                                                                                                                                           . Dit houdt
                                                                                                     overheid een
                                                                                        in dat de overheid        een inspanningsverplichting heeft
Verschillende nationale, Europese en internationale                                     om voor iedereen
                                                                                        om           iedereen te voorzien in       in adequate huisvesting.
                                                                                                                                                       huisvesting.
(rechterlijke) instanties hebben zich uitgesproken over                                 De overheid heeft een inspanningsverplichting om                       om te
de invulling van deze mensenrechten en de voorwaarden                                   voorzien in  in onder meer
                                                                                                                 meerveilige,
                                                                                                                          veilige, passende en        en betaalbare
die in acht moeten worden genomen ten aanzien van                        van de         huisvesting waarbij ook rekening gehouden        gehouden wordt met
huisvesting van woonwagenbewoners. Hierbij kan                        kan onder                          identiteit38
                                                                                        de culturele identiteit       38
                                                                                                                                      adequacy)39
                                                                                                                         (cultural adequacy)           39
                                                                                                                                                          van
                                                                                                                                                          van de
meergedachtworden
meer       gedacht worden aan de bindende uitspraken van                                woningzoekenden40 en
                                                                                        woningzoekenden           40
                                                                                                                     en dakloosheid wordt voorkomen.    voorkomen.
het EHRM.EHRM. Daarnaast hebben internationale comités            comités32   32
                                                                                        In de Grondwet is dit recht als volgt geformuleerd:
                                                                                        In                                                  geformuleerd:
en de European Union Agency for Fundamental Rights                     Rights33  33
                                                                                        “Bevordering van   van voldoende woongelegenheid
                                                                                                                                  woongelegenheid is
                        aanbevelingen34 gedaan inzake de
aan Nederland aanbevelingen                 34
                                                                                        voorwerp van                     overheid".4141 Dit betreft zowel
                                                                                                       van zorg der overheid”.                               zowel het
voorwaarden en verplichtingen die de overheid in acht
moet nemen bij de huisvesting van woonwagenbewoners.
                                                                                        35 College voor de rechten
                                                                                        35
                                                                                                            rechten van
                                                                                                                     van de Mens, oordeelnummers: 2014-165,    2014—165,
                                                                                           2014-166,  2014-167, 2015-61, 2016-19, 2016-63, 2016-64,
                                                                                           2014—166,2014—167,2015—61,2o16—19,2o16—63,              2016—64, 2016-65,
                                                                                                                                                               2016—65,
                                                                                           2016-66,
                                                                                           2016—66, 2016-67,
                                                                                                     2016—67, 2016-68,
                                                                                                               2016—68, 2016-71,
                                                                                                                          2016—71, 2016-72,
                                                                                                                                     2016—72, 2016-95,
                                                                                                                                                2016—95, 2016-71,
                                                                                                                                                             2016—71,
28 Wet van 11 juli 1998 tot wijziging van de Huisvestingswet, de
28
                                                                                           2016-107,
                                                                                           2016—107, 2016-109,
                                                                                                      2016—109, 2016-139,
                                                                                                                 2016—139, 2017-31,
                                                                                                                             2017—31, 2017-32,
                                                                                                                                        2017—32, 2017-103
                                                                                                                                                    2017—103 2018-08,
                                                                                                                                                                2018—08,
     Woningwet en enige andere wetten in verband met de integratie van              van    2018-09
                                                                                           2018—09
         woonwagen— en
     de woonwagen-       en woonschepenregelgeving                                      36 Nationale Ombudsman, Woonwagenbewoner zoekt standplaats:
                                                                                        36
                                                                                                                                                            standplaats:
29 Kamerstukken II,
29
                      ||, 1996/97, 25 333, nr. 3                                           Een onderzoek naar de betrouwbaarheid
                                                                                           Een                        betrouwbaarheid van             overheid voor
                                                                                                                                            van de overheid
3°
30
        Huijbers, Het woonwagenbeleid in Nederland
     L. Huijbers,                                Nederland vanuit mensenrech-
                                                                       mensenrech—         woonwagenbewoners, 17 mei 2017,    2017, Rapportnummer:
                                                                                                                                      Rapportnummer: 2017/060
                          NTM/NJVM bull. 2015/28.
     telijk perspectief, NTM/NJVM                                                       37 Onder meer: Artikel
                                                                                        37
                                                                                                                 25, eerste lid, van
                                                                                                         Artikel 25,               van de Universele Verklaring van     van
3‘31 Artikel 132, vierde lid, van de Grondwet                                              de Rechten van de Mens,
                                                                                                                Mens, Artikel    11, eerste lid, van
                                                                                                                        Artikel 11,                          Internationaal
                                                                                                                                                   van het Internationaal
32
32
     Committee on the Elimination of Racial Racial Discrimination, Concluding              Verdrag inzake economische, sociale en      en culturele rechten,
                                                                                                                                                        rechten, Artikel
                                                                                                                                                                   Artikel 31
                                                                                                                                                                           31
                                                twentyﬁrst periodic reports of
     observations on the ninetheenth tot twentyfirst                                       van het Herzien
                                                                                                    Herzien Europees Sociaal
                                                                                                                         Sociaal Handvest, Artikel
                                                                                                                                                Artikel 34,    lid 3
                                                                                                                                                          34, lid
     the Netherlands, 2015. Daarnaast heft ook    00k de Europese Commission               Handvest van de Grondrechten
                                                                                                              Grondrechten van  van de Europese Unie (2000/C  (zooo/C
             Racisme en Intolerantie
     tegen Racisme         Intolerantie in
                                        in rapporten in in 2007 en 2013 hierover           364/01)
     aanbevelingen gedaan                                                               35 Waardoor het recht op huisvesting ook gevolgen
                                                                                        38
                                                                                                                                          gevolgen voor de wijze
33
33
                                     Fundamental Rights report 2018, p. 103
     European Union Agency for Fundamental                                                 waarop voorzien
                                                                                                    voorzien wordt in de huisvesting van    van woonwagenbewoners
     en 107 http://fra.europa.eu/en/publication/2018/                                   39 High
                                                                                        39
                                                                                           High Commissioner for HumanHuman Rights,
                                                                                                                                Rights, The right to adequate
     fundamental-rights-report-2018                                                        housing, factsheet no.
                                                                                           housing,             n0. 21/rev. 1,  UN—HABITAT; 20
                                                                                                                             1, UN-HABITAT;            00k M. Uhry
                                                                                                                                                   zo ook
34
34
     Committee on the Elimination of Racial Racial Discrimination, Concluding                       related binding obligations on states,
                                                                                           housing related                                states, Fondation
                                                                                                                                                    Fondation Abbé Pierre
                                               twenty—ﬁrst periodic reports of
     observations on the ninetheenth to twenty-first                                       &
                                                                                           8 Feantsa, 2016
     The Netherlands, 2015. Daarnaast heeft  heef't ook
                                                    00k de Europese Commissie           4°Zie
                                                                                        40
                                                                                               00k: Commissioner for Human
                                                                                           Zie ook:                       Human Rights, Human Human Rights of Roma   Roma
             Racisme en Intolerantie
     tegen Racisme         Intolerantie in
                                        in rapporten in in 2007 en 2013                                                 Council of Europe, p.
                                                                                           and Travellers in Europe, Council                    p. 137 ev.
     aanbevelingen hierover gedaan                                                      4‘ Artikel
                                                                                        41
                                                                                           Artikel 22, tweede lid van
                                                                                                                   van de Grondwet
                                                                                                                          Mensenrechten en
                                                                                                                          Mensenrechten      en woonwagen­
                                                                                                                                                woonwagenbewonersbewoners | 13
                                                                                                                                                                             13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>                  aantal woningen, de kwaliteit en de veiligheid                       ervan,42
                                                                        veiligheid ervan,        42
                                                                                                         Bij het bepalen van     van wat adequate huisvesting is moet de
                                    betaalbaarheid.43 Het grondrecht geeft geen
                  alsmede de betaalbaarheid.               43
                                                                                                         overheid dus respect hebben
                                                                                                         overheid                        hebben voor en      en rekening houden  houden
                  recht op een woonruimte, maar het beleid              beleid moet erop                                           identiteit.54
                                                                                                         met de culturele identiteit.           54
                                                                                                                                                   Woonwagenbewoners
                  gericht zijn dat er slechts in noodgevallen een situatie van                           hebben een
                                                                                                         hebben        een van generatie op generatie overgedragen
                  onvoldoende aantal wooneenheden zou bestaan.                 bestaan.44   44
                                                                                               Er is     cultuurwaarbij
                                                                                                         cultuur     waarbij het wonenwonen in   in onderlinge verbondenheid
                                                                                                                                                                       verbondenheid
                  bewust voor gekozen om          om de nadere uitwerking over te                        in een woonwagen
                                                                                                                   woonwagen bepalend is             i555.
                                                                                                                                                       55
                                                                                                                                                            Daarom is het
                                                                                                                                                         . Daarom
                  laten aan wetgevende en besturende organen.             organen.45   45
                                                                                                         onvoldoende om        om woonwagenbewoners reguliere
                                                                                                         huisvesting te bieden en        en geen rekening te houden met
                  4.2.2 Het recht op eerbiediging van privé-,
                  4.2.2	                                                                                       speciﬁeke woonbehoefte.56
                                                                                                         hun specifieke         woonbehoefte.56 Dit betekent niet dat
                             familie- en gezinsleven                                                     iedere woonwagenbewoner per direct een                     een standplaats
                  Het mensenrechtelijk kader voor het woonwagenbeleid     woonwagenbeleid                moet krijgen, maar wel       wel dat een een woningzoekende
                  wordt voor een belangrijk deel gevormd door het                                        woonwagenbewoner binnen een afzienbare termijn                       termijn
                  Europees Verdrag van de Rechten      Rechten van de Mens (EVRM).                       een kans heeft op een
                                                                                                         een                         een standplaats.
                                                                                                                                          standplaats.57      57
                                                                                                                                                                 Niet vanvan belang
                  In artikel 8 van het EVRM   EVRM46  46
                                                         is bepaald dat een     een ieder recht          is of een woonwagenbewoner tijdelijk in een                    een reguliere
                  heeft op respect voor zijn privé leven, zijn familie- en                   en          woning heeft gewoond. Zolang hij               hij de intentie had     had om
                                                                                                                                                                                     om
                  gezinsleven, zijn woning en zijn correspondentie. Voor                                 terug te kerenkeren naar het woonwagenleven,
                                                                                                                                            woonwagenleven, dient rekening
                  het bepalen of een woonwagen valt aan                  aan te merken                   gehouden te worden met zijn woonbehoefte.
                                                                                                         gehouden                                     woonbehoefte.
                  als ‘woning’ en daarmee onder de bescherming van
                  artikel 8 EVRMEVRM valt, is bepalend
                                                  bepalend dat de bewoner ‘een                           4.2.3 Het recht op gelijke behandeling
                  voldoende en voortdurende band            band heeft met een specifieke speciﬁeke      Een verbod
                                                                                                               verbod op    0p discriminatie met betrekking tot
                  woonwagen(standplaats)’.47
                  woonwagen(standplaats)’.47 Dit betekent dat ook                     00k                huisvesting is onder meer opgenomen    opgenomen in         in het
                  wanneer een woonwagenbewoner niet officieel                of‘ﬁcieel staat             Internationaal Verdrag inzake de uitbanning van
                                                                                                         Internationaal                                                       van alle
                  ingeschreven op een woonwagenlocatie, deze aangemerkt                                  vormen van
                                                                                                         vormen        van rassendiscriminatie (IVUR).21  (IVU R).21 Het recht op      0p
                  zou kunnen worden als zijn of haar ‘home’. Niet relevant                               gelijke behandeling is ook beschermd   beschermd in       in de Grondwet
                                                                                                                                                                            Grondwet58    58
                  is wat in de Nederlandse wet-       wet— en regelgeving onder het                      en verder geconcretiseerd
                                                                                                         en              geconcretiseerd in     in onder meer de Algemene
                  begrip “woning” wordt verstaan. Evenmin is van                    van belang           wet gelijke behandeling (AWGB). De AWGB                 AWGB is zowel zowel
                  of de verblijfplaats wordt gehuurd of               0f illegaal bewoond.               van toepassing op gemeenten gemeenten als woningcorporaties.
                         EHRM beschouwt als wezenskenmerken
                  Het EHRM                             wezenskenmerken van de                            Het College benadert in         in individuele gevallen
                                                                                                                                                               gevallen het
                  identiteit van woonwagenbewoners: het wonen                  wonen in een              woonwagenbeleid vanuit het discriminatieverbod
                                                                                                         woonwagenbeleid                              discriminatieverbod zoals
                  woonwagen waarbij familieverbanden in onderlinge                                                neergelegd in artikel 7a
                                                                                                         dat is neergelegd                       7a van
                                                                                                                                                     van de AWGB,AWGB, hetgeen een
                  verbondenheid een belangrijke rol spelen            spelen48  48
                                                                                   Trekvrijheid
                                                                                   Trekvrijheid          implementatie is van       van de Europese richtlijnrichtlijn houdende
                  kan ook worden aangemerkt als een cultureel kenmerk                  kenmerk49    49
                                                                                                         toepassing van    van het beginsel van    van gelijke behandeling
                  dat nadere invulling geeft aan de ‘wezenskenmerken’                                          personen ongeacht ras of etnische afstamming
                                                                                                         van personen                                                afstamming”.     59
                                                                                                                                                                                        .
                  woonvorm              familiebanden“.
                  woonvorm en familiebanden                  50
                                                               . De overheid heeft een                         gelijkheidsbeginsel houdt in woonwagenbewoners
                                                                                                         Het gelijkheidsbeginsel
                  positieve verplichting5‘
                                 verplichting om deze cultuur te beschermen
                                                 51
                                                                                  beschermen52      52
                                                                                                         niet nadeliger mogen  mogen worden           behandeld vanwege het
                                                                                                                                         worden behandeld
                  en het woonwagenleven
                             woonwagenleven te faciliterenfaciliteren53.. Gemeenten
                                                                          53
                                                                                                               datzij
                                                                                                         feit dat     zij woonwagenbewoner zijn.         zijn. OmOm die reden
                  dienen bij het te voeren woonwagenbeleid rekening te                                   heeft het College geoordeeld dat een              een uitsterfbeleid
                                                                                                                                                                  uitsterfbeleid
                  houden met deze uitgangspunten.
                                                                                                         54 Office
                                                                                                         54
                                                                                                            Ofﬁce of the UN UN High
                                                                                                                                 High Commissioner for Human Rights,      Rights, The Right to
                                                                                                            Adequate Housing. Fact Sheet No 21/Rev.   21/Rev. 1, Geneva
                                                                                                                                                                   Geneva
                  “2 Kamerstukken II
                  42
                                          1975/76, 13873, nr.
                                       ||1975/76,13873,         3, p.
                                                            nr.3,     14
                                                                   p.14                                  55 College, d.d. 19 december 2014 (oordeelnummer 2014-165,
                                                                                                         55
                                                                                                                                                                           2014—165, 2014—166
                                                                                                                                                                                      2014-166
                  43 Van der Pot, ‘Handboek
                  43
                                    'Handboeh van het Nederlandse staatsrecht',
                                                                        staatsrecht’, Deventer:             en 2014-167),
                                                                                                            en 2014—167), d.d. 28 mei mei 2015
                                                                                                                                           2015 (oordeelnummer: 2015-61); 2015—61): d.d. 8
                     Kluwer 2006, p. 461 461                                                                               (oordeelnummer: 2016-19);
                                                                                                            maart 2016 (oordeelnummer:          2016—19): d.d.
                                                                                                                                                             d.d. 5 juli   2016 (oordeelnum-
                                                                                                                                                                      juli 2016  (oordeelnum—
                  4“ P.P.T. Bovend’Eert
                  44
                            Bovend’Eert e.a., ‘Tekst
                                               ‘Tehst &
                                                      E; Commentaar
                                                         Commentaur Grondwet’,
                                                                         Grondwet', Deventer:                    2016—64, 2016-67
                                                                                                            mer 2016-64,      2016—67 en
                                                                                                                                       en 2016-68),
                                                                                                                                           2016—68), d.d. 7ju|i
                                                                                                                                                              7 juli 2016 (oordeelnummer
                     Wolters Kluwer 2015, p. 65-66
                                                 65—66                                                      2016—71 en
                                                                                                            2016-71    en 2016-72),
                                                                                                                          2016—72), d.d. 14 oktober 2016 2016 (oordeelnummer 2016-109 2016—109
                  “5 Kamerstukken II
                  45
                                       || 1975/76, 13873, nr. 3, p. 2.                                      en 2016-110),
                                                                                                            en 2016—11o), d.d. 19 19 december 2016 (oordeelnummer 2016-139).    2016—139).
                  “6 Dit recht is ook
                  46
                                  00k opgenomen in artikelartikel17             Internationaal
                                                                   17 van het Internationaal                14 College, d.d. 8 maart 2016 (oordeelnummer 2016-19);     2016—19); d.d.
                                                                                                                                                                                   dd. 14
                     Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten                                      0kt0ber2016
                                                                                                            oktober                                2016—109); d.d.
                                                                                                                       2016 (oordeelnummer: 2016-109);            d.d.19—12—2o16
                                                                                                                                                                        19-12-2016
                  “7 EHRM 29 september 1996, appl. no. 20348/92 (Buckley/VK).
                  47
                                                                                                                                  2016—139)
                                                                                                            (oordeelnummer: 2016-139)
                  “5 EHRM 18 januari 2001, appl.no.
                  48
                                                appl.n0. 27238/95 (Chapman/VK), par. 73                  5“ EHRM
                                                                                                         56
                                                                                                            EHRM 17 oktober 2013, appl.no.
                                                                                                                                        app|.no. 27013/07 (Winterstein/Frankrijk),
                                                                                                                                                               (Winterstein/Franlzrijh), par. 76
                  “9 EHRM 18 januari 2001, appl.no.
                  49
                                                appl.n0. 27238/95 (Chapman/VK), par. 73                  57 Effectief genot van
                                                                                                         57
                                                                                                                                        recht, zie: EHRM
                                                                                                                               van het recht,       EHRM 17 oktober 2013,    2013, appl.no.
                                                                                                                                                                                   app|.n0.
                  5" Advies inzake Woonwagens-
                  50
                                      Woonwagens— en standplaatsenbeleid van het College                                (Winterstein/Frankrijh), par.
                                                                                                            27013/07 (Winterstein/Frankrijk),    par. 76:   EH RM 18
                                                                                                                                                       76; EHRM      18 januari   2001, appl.
                                                                                                                                                                         januari 2001,  appl.
                     voor de rechten van de Mens, bij brief   briefvan
                                                                    van 28 maart 2018 aan de                no. 27238/95     (Chapman/VK), para. 89-99
                                                                                                                27238/95 (Chapman/VK),               89—99
                     minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aangeboden                   58Artikel
                                                                                                         58
                                                                                                            Artikel 11 van
                                                                                                                       van de Grondwet
                  5‘ EHRM
                  51
                     EHRM 11 11 oktober 2016, appl. no. 19841/06 (Bagdonavicius e. a./Rusland)
                                                                                            a./Rus|and)  5S‘Artikel
                                                                                                         59
                                                                                                                     3, eerste lid, onder h, van
                                                                                                            Artikel 3,                                  Richtlijn 2000/43/EG van
                                                                                                                                              van de Richtlijn                              Raad
                                                                                                                                                                                   van de Raad
                  52 EHRM 27 mei 2004, appl. no.. 66746/01
                  52
                                                         66746/01 (Connors/VK).                             van 29 juni
                                                                                                                     juni 2000 houdende toepassing van                  beginsel van
                                                                                                                                                             van het beginsel      van gelijke
                  53 EHRM 17 oktober 2013, appl.no. 27013/07 (Winterstein/Frankrijk),
                  53
                                                                       (Winterstein/Frunlzrijh), par. 76                         personen ongeacht ras of etnische afstamming
                                                                                                            behandeling van personen
                                   woonwagen— en standplaatsenbeleid
14 | Beleidskader gemeentelijk woonwagen-                standplaatsenbeleid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>van woonwagenstandplaatsen, dat gericht is op het                           het woonwagenleven,
                                                                                 woonwagenleven, moet rekening gehouden worden                 worden
laten verdwijnen van woonwagenbewoning in een                               met zijn of haar woonbehoefte.
                                                                                                  woonbehoefte.
                discriminerend60
gemeente, discriminerend          60
                                     is. Eveneens heeft het
College bepaald dat gemeentelijk beleid     beleid dat gericht is       Bij het vormgeven
                                                                                  vormgeven van    van het gemeentelijk
op het reduceren van standplaatsen strijdig kan         kan zijn        woonwagenbeleid is het aan
                                                                        woonwagenbeleid                     aan te bevelen
                                                                                                                    bevelen om om de behoefte
             discriminatieverbod en de mensenrechten;
met het discriminatieverbod                                             aan woonwagenbewoning te inventariseren. Zo kan                     kan
 zekerwanneer
zeker    wanneer daarbij geen rekening wordt gehouden   gehouden                     bepaald of gemeenten
                                                                        worden bepaald              gemeenten het woonwagenleven
                                                                                                                         woonwagenleven
met de behoefte aan standplaatsen. Het (materiële) (materiéle)              hun gemeente voldoende mogelijk maken
                                                                        in hun                                               maken en  en of
gelijkheidsbeginsel houdt in dat ongelijke gevallen ongelijk            woonwagenbewoners daadwerkelijk binnen              binnen afzienbare
behandeld moeten worden naarmate van            van hun verschil.       tijd kans maken
                                                                        tijd          maken op een  een standplaats. Op deze manier
Bij woonwagenbewoning gaat het om ongelijke gevallen,                   kan het woonwagenbeleid
                                                                        kan         woonwagenbeleid ook voldoende gemotiveerd      gemotiveerd
omdat deze woonvorm voor woonwagenbewoners een                          worden. Overigens kan       kan bij een wijziging van  van eeneen
wezenlijk onderdeel is van         hun cultuur en identiteit.
                              van hun                                   bestemmingsplan van een woonwagenlocatie ‘een gebrek
Daarom kan hun woonbehoefte niet gelijk gesteld       gesteld worden    aan behoefte –— en    en het ten gevolge daarvandaarvan mogelijke
aan bewoners van reguliere woningen. De bijzondere                      ontstaan van   van leegstand’ –— als een ruimtelijk motief
beschermingspositie van woonwagenbewoners vloeit dus                                 aangemerkt.’62
                                                                        worden aangemerkt.’            62
                                                                                                          Maar, ook hier dient dit gebrek aan        aan
ook voort uit het gelijkheidsbeginsel.                                  behoefte goed te worden onderbouwd. Het enkel                enkel stellen
                                                                                                                                              stellen
                                                                        dat er eeneen gebrek aan  aan behoefte is, is onvoldoende
                                                                                                                           onvoldoende63.     63
                                                                                                                                                . Voor
                                                                        een gebalanceerd
                                                                        een   gebalanceerd beleid en goede communicatie tussen               tussen
4.3	Mensenrechtelijke                                                  overheden en     en woonwagenbewoners, is participatie van               van
            standaarden voor                                            woonwagenbewoners en
                                                                        woonwagenbeleidsvoering en
                                                                                                         en hun
                                                                                                             hun belangenorganisaties in
                                                                                                               en -besluitvorming zeer van        van
            woonwagenbeleid                                             belang. Participatie gaat verder dan alleen raadpleging
                                                                        van woonwagenbewoners,
                                                                              woonwagenbewoners, het betekent dat zij                 zij juist actief,
Uit het bovenstaande volgt dat gemeenten in            in hun           effectief en  en doorlopend
                                                                                         doorlopend betrokken
                                                                                                          betrokken worden
                                                                                                                        worden bij zakenzaken die
algemene beleidbeleid aandacht moeten hebben voor de                    hen betreffen
                                                                        hen    betreffenﬁ“.64
                                                                                             .
 speciﬁeke woonbehoefte van
specifieke                       van woonwagenbewoners.
Deze behoefte kenmerkt zich door het wonen       wonen in   in een
                                                                een
woonwagen en door het in familieverband
                                    familieverband samen wonen    wonen 4.4	Mensenrechtelijke
op een woonwagenlocatie.
                                                                                    standaarden bij individuele
De volgende standaarden gelden voor woonwagenbeleid:                                besluiten
•. De gemeente heeft een zorgplicht om         om een
                                                   een beleid
                                                         beleid te      Ook bij individuele besluiten, bijvoorbeeld bij            bij een
                                                                                                                                        een
     ontwikkelen dat het woonwagenleven voldoende                       besluit tot uitzetting als gevolg van       van verplaatsing van    van
     faciliteert en beschermt. Om die reden  reden dient
                                                    client de lokale    een woonwagenlocatie, dient
                                                                        een                                client rekening gehouden
                                                                                                                              gehouden te
     overheid te voorzien in voldoende                                  worden met het mensenrechtelijk kader. Vanwege het
     woonwagenstandplaatsen.                                            feit dat een woonwagen
                                                                                         woonwagen een     een uiting is vanvan de cultuur
•. Om de rechten van    van woonwagenbewoners ‘praktisch ‘praktisch en  en identiteit van
                                                                        en                van een
                                                                                                een woonwagenbewoners, dient
     ef‘fectief’ te laten zijn, dient een woningzoekende
     effectief’                                                         besluitvorming zorgvuldig te zijn.                      aanbieden
                                                                                                                 zijn. Bij het aanbieden
     woonwagenbewoner binnen een afzienbare tijd kans te                van alternatieve huisvesting bijvoorbeeld, dient           client
     maken op een standplaats. Als uitgangspunt is de                   rekening te worden
                                                                                         worden gehouden met het feit dat het
                            stand plaats ongeveer hetzelfde als
     wachttijd voor een standplaats                                     woonwagenleven dermate specifiek       speciﬁek is, dat een een zelfde
                                          huurwoningﬁ‘.
     de wachttijd voor een sociale huurwoning           61
                                                          .             woongenot voor woonwagenbewoners alleen                alleen mogelijk
•. Bij het bepalen of iemand als woonwagenbewoner kan                   is in een woonwagen.
                                                                                     woonwagen. In andere woorden                      aanbieden
                                                                                                                     woorden het aanbieden
     worden aangemerkt, dient ook rekening gehouden    gehouden te
     worden met ‘spijtoptanten’. Voor de bescherming van            van
     de rechten is het niet van belang of een woonwagenbe-              62College
                                                                        62
                                                                                             Rechten van de Mens oordeelnummer 2014-165
                                                                           College voor de Rechten                                        2014—165 en en
                                                                           2014-167, para. 3.15
                                                                           2014-167,        3.15
     woner tijdelijk in een reguliere woning heeft gewoond.
                                                                           EHRM 17 oktober 2013, appl.no.
                                                                           EHRM                       app|.no. 27013/07
                                                                                                               27o13/o7 (Winterstein/Frankrijk),
                                                                                                                         (Winterstein/Frankrijk), par. 76
                                                                                                                                                       76
     Zolang hij of zij de intentie had om terug te keren naar              ABRvS 19 april 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1103,
                                                                           ABRVS                   ECLI:NL:RVS:2017:11o3, r.o. 3.2
                                                                                                                                3.2
                                                                        63 College voor de rechten
                                                                        63
                                                                                            rechten van        Mens. oordeelnummer 2016-19
                                                                                                       van de Mens,                     2016—19
                                                                                           par. 5.3,
                                                                           (Waddinxveen), par.  5.3, oordeelnummer 2017-136
                                                                                                                       2017—136 (Capelle aan
                                                                                                                                           aan de IJssel),
                                                                                                                                                   Ussel),
 6° College voor de Rechten van
60
                                                              2015—61,
                             van de Mens oordeelnummer 2015-61,                      en oordeelnummer
                                                                           par. 6.3, en oordeelnummer2018—18(Utrechtse        Heuvelrug), par. 6.4-6.5
                                                                                                           2018-18 (Utrechtse Heuvelrug),        6.4—6.5
    para. 4 en 2014-165
               2014—165 en 167, para. 3.19                              64 Recommendation
                                                                        64
                                                                           Recommendation Rec(2008)5
                                                                                                Rec(2008)5 of the Committee of Ministers to       to
 6‘ College voor de Rechten van
61
                             van de Mens, oordeelnummer 2016-192016—19     member states on policies for Roma Roma and/or Travellers in  in Europe
    (gemeente Waddinxveen), par. 5.3.                                      (deﬁnitions)
                                                                           (definitions)
                                                                                                          Mensenrechten en
                                                                                                          Mensenrechten      woonwagenbewoners
                                                                                                                          en woonwagen­    bewoners | 15 15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>                  van
                  van reguliere huisvesting aan woonwagenbewoners is
                  onvoldoende; dit is immers geen cultureel toereikende
                  woning voor hen. hen.5565
                  4.5 Conclusie
                  De mensenrechten hebben invloed op de beleidsvrijheid
                  die een gemeente heeft  heef‘t bij het ontwikkelen en uitvoeren
                  van                            Samenvattend komt het erop neer
                  van woonwagenbeleid. Samenvattend
                  dat een gemeente rekening houdt in zijn woonbeleid met
                      speciﬁeke woonbehoefte van woonwagenbewoners
                  de specifieke
                  en voorziet in voldoende standplaatsen, zodat
                  woonwagenbewoners binnen een redelijke termijn een
                  standplaats kunnen krijgen. Zo mogelijk wordt tegemoet
                                                       familieverband samen te
                  gekomen aan de wens om in familieverband
                  leven. Ook bij individuele beslissingen dient rekening
                  gehouden te worden met de mensenrechten van de
                  woonwagenbewoners.
                  —
                  65 EHRM 17 oktober 2013, appl. no. 27013/07 (Winterstein/Frankrijk),
                  65
                                                               (Winterstein/Franhrijh),
                     par. 76; Stenegry en Adams
16 | Beleidskader gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Mensenrechten en woonwagen­bewoners | 17</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>5 Bouwstenen
  voor beleid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>5.1 Visie                                                       5.2 Rolverdeling
De kern van het lokale standplaatsenbeleid,                              aan het Rijk om de visie op en het beleidskader
                                                                Het is aan
dat past binnen het mensenrechtelijk kader,                             standplaatsen— en woonwagenbeleid,
                                                                voor standplaatsen-               woonwagenbeleid, zoals
is dat het woonwagenleven mogelijk is en    en voldoende        opgenomen in       in dit document, vast te stellen. Het Rijk
wordt ondersteund. Uitgangspunt hierbij blijft dat                  internationaal rechtelijk het aanspreekpunt voor
                                                                is internationaal
                                    verantwoordelijkheid van
huisvestingsbeleid een primaire verantwoordelijkheid        van de naleving van  van mensenrechten, ook wanneer de
de gemeente is. De gemeente is bij uitstek de bestuurslaag      primaire verantwoordelijkheid                 overgedragen aan
                                                                              verantwoordelijkheid is overgedragen               aan
die lokaal afwegingen kan maken. Het beleidskader               gemeenten. Vanuit de systeemverantwoordelijkheid
                                                                                                systeemverantwoordelijkheid
biedt bouwstenen die gemeenten kunnen gebruiken                 die het Rijk heeft, bewaakt het Rijk de ontwikkeling van              van
om invulling te geven aan het gemeentelijke                           aantal standplaatsen door de jaren
                                                                het aantal                                    jaren heen. Het Rijk
huisvestingsbeleid voor woonwagenbewoners.                      houdt vanuit zijn   zijn systeemverantwoordelijkheid
                                                                                          systeemverantwoordelijkheid en
                                                                vanuit zijn     verantwoordelijkheid voor de nakoming van
                                                                          zijn verantwoordelijkheid                                   van
    Visie die ten grondslag ligt aan dit nieuwe beleidskader
De visie                                                                              (mensenrechten-)verdragen de vinger aan
                                                                internationale (mensenrechten-)verdragen                                aan
heeft als kern inzake huisvesting het beschermen van            de pols en  en zal
                                                                                zal blijvend
                                                                                     blijvend investeren
                                                                                                investeren in een goede relatie met
woonwagenbewoners tegen discriminatie, het waarborgen
                                                    waarborgen  vertegenwoordigers van de doelgroep. Uiteraard         Uiteraard werkt het
van hun mensenrechten en het bieden van        rechtszekerheid
                                           van rechtszekerheid  Rijk hierbij nauw samen   samen met de betrokken partijen. Binnen     Binnen
en duidelijkheid. Concreet betekent dit:                        de interbestuurlijke verhoudingen houdt het Rijk toezicht
                                                                op de provincies. Het Rijk houdt toezicht op gemeenten
•. De gemeente stelt het beleid voor woonwagens en                           terreinen waar de provincies geen
                                                                voor die terreinen                                  geen taak en en
   standplaatsen vast als onderdeel van het                     expertise hebben, zoals de mensenrechten.
   volkshuisvestingsbeleid;
•. Het beleid dient voldoende rekening te houden met en         De provincies houden  houden toezicht op gemeenten.
                                                                                                               gemeenten. Het gaat
   ruimte te geven voor het woonwagenleven van                  om de kerntaken in
                                                                om                        in het ruimtelijk-fysieke domein: onder
   woonwagenbewoners;                                           meer bouwen, ruimtelijke ordening en huisvesting van                 van
•. Hiervoor is nodig dat de behoefte aan standplaatsen          mensenrechten“,
                                                                mensenrechten          66
                                                                                         , ook wat betreft woonwagenbewoners.
                                                                                                               woonwagenbewoners.
   helder is;                                                   Tevens kan de provincie een        een rol spelen bij  bij de inventarisatie
•. Corporaties voorzien in de huisvesting van woonwagen-        van de behoefte aan      aan standplaatsen
                                                                                              standplaatsen en/of locaties. Immers
   bewoners voor zover deze tot de doelgroep behoren;           ook gemeenten die de nuloptie hebben        hebben gerealiseerd,
                                                                                                                        gerealiseerd,
•. De afbouw van standplaatsen is niet toegestaan               hebben de verplichting om te voorzien
                                                                hebben                                   voorzien in voldoende
   (behoudens uitzonderlijke omstandigheden) zolang er          standplaatsen voor woonwagenbewoners die willen                 willen
   behoefte is aan standplaatsen;                               wonen in een woonwagen.
                                                                wonen                woonwagen. Derhalve verdient het
•. Een woningzoekende woonwagenbewoner die dit                  aanbeveling om     om de behoefte-inventarisatie tenminste
   wenst, heeft binnen eeneen redelijke termijn kans op een     op regionaal niveau niveau te laten
                                                                                                 laten plaatsvinden. Ook   Ookvoeren
                                                                                                                                voeren
   standplaats.                                                 gemeenten bij     bij de voorbereiding van               bestemmingsplan
                                                                                                             van het bestemmingsplan
                                                                onder meer overleg met de provincie    provincie67.67
                                                                                                                        Hierbij kan
                                                                                                                     . Hierbij  kan de
                                                     betekenen
Als niet duidelijk is wat de behoefte is, kan dat betekenen     regionale behoefte aan       aan woonwagenstandplaatsen
                                                                                                  woonwagenstandplaatsen op tafel        tafel
dat de behoefte aan standplaatsen in kaart wordt                komen.
gebracht. Als een gemeente in de afgelopen jaren  jaren een
                        bevriezingsbeleid heeft gehanteerd
afbouw dan wel een bevriezingsbeleid                                  partijen op lokaal
                                                                De partijen           lokaal niveau
                                                                                               niveau stellen binnen
                                                                                                                 binnen dit
wat betreft het aantal standplaatsen, en  en er is een
                                                   een gebleken beleidskader een    een lokaal
                                                                                          lokaal beleid vast en  en voeren
                                                                                                                      voeren dat
behoefte aan standplaatsen, dan is een inhaalslag nodig.        uit. De gemeente is verantwoordelijk voor het lokale
Als er in de gemeente geblokkeerde standplaatsen                                    neergelegd in
                                                                woonbeleid, neergelegd             in een
                                                                                                      een woonvisie.
                                                                                                           woonvisie. Om    Om goede
                                                                                                                                goede
                     resultaatworden
bestaan, kan snel resultaat    worden geboekt door              redenen zijn zijn de meeste gemeentelijke woningbedrijven
                                                                                                                      woningbedrijven
deze standplaatsen opnieuw in gebruik te geven geven aan
                                                       aan      in de vorige eeuw omgezet in woningcorporaties.
                                                                                                         woningcorporaties.
woningzoekende woonwagenbewoners.                               Het daadwerkelijk realiseren en         en exploiteren
                                                                                                            exploiteren van  van
                                                                (sociale) woonruimten (in welke vorm         vorm dandan ook) is geen
                                                                                                                                    geen
                                                                kerntaak van  van gemeenten. De gemeente is natuurlijk wel             wel
                                                                verantwoordelijk voor de ruimtelijke ordeningskant van                van
                                                                het standplaatsenbeleid. Via        Via het bestemmingsplan
                                                                                                             bestemmingsplan (in de
                                                                6“ Handboek Wet revitalisering generiek toezicht, ministerie van
                                                                66
                                                                                                                                    van
                                                                   Binnenlandse Zaken en    en Koninkrijsrelaties, Vereniging Nederlandse
                                                                                  Interproviciaal Overleg, augustus 2012.
                                                                   Gemeenten, Interproviciaal                           2012.
                                                                67Artikel
                                                                67
                                                                           3.11 van
                                                                   Artikel 3.11 van het Besluit ruimtelijke ordening
                                                                                                                   Bouwstenen voor
                                                                                                                   Bouwstenen   voorbeleid
                                                                                                                                     beleid | 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>                  toekomst het omgevingsplan) wordt vastgelegd
                                                          vastgelegd waar de        Bij beide opties is het van    van belang om  om criteria
                                                                                                                                        criteria vast te stellen
                                                                                                                                                            stellen
                                               Iiggen en hoeveel dat er zijn.
                  kavels voor standplaatsen liggen                                  op basis waarvan de volgorde op die wachtlijst (hierbij           (hierbij
                  Ook is de gemeente verantwoordelijk voor het beheer van           kunnen ook urgentieregels gelden) en             en de uiteindelijke
                  de openbare ruimte en voor handhaving van bijvoorbeeld                                                     plaatsvindt. Van
                                                                                    toewijzing (zie paragraaf 4.5) plaatsvindt.                Van groot belang
                  bouwvoorschriften (brandveiligheid).                              is dat de gehanteerde criteria helder zijn         zijn en
                                                                                                                                             en de werkwijze
                                                                                    transparant is.
                  Woonwagenbewoners die een huishoudinkomen
                  hebben tot aan de inkomensgrenzen, genoemd in                                 criteria gaat het erom aan
                                                                                    Bij deze criteria                         aan te geven
                                                                                                                                        geven wie in   in
                  artikel 48 van de Woningwet, behoren tot de doelgroep             aanmerking komt voor een standplaats en/of woonwagen.
                  van woningcorporaties. Het ontwikkelen, verhuren                  Bij schaarste aan  aan standplaatsen
                                                                                                            standplaatsen dient voorrang te
                                                              standplaatsen
                  en exploiteren van woonwagenlocaties, standplaatsen               worden gegeven aan woonwagenbewoners,
                                                                                                                   woonwagenbewoners, die vanwege       vanwege
                  en woonwagens behoort daarmee tot de kerntaak van      van                            eigenheid een
                                                                                    hun culturele eigenheid           een andere woonbehoefte
                  de woningcorporaties. Veel woningcorporaties zijn al   a|         hebben dan
                                                                                    hebben     dan andere woningzoekenden. Hierbij kan               kan
                                                                                                                        In
                  actief op dit terrein. Daarbij worden diverse werkvormen
                                                                  werkvormen              “afstammingsbeginse worden
                                                                                    het “afstammingsbeginsel”                          gehanteerd:
                                                                                                                           worden gehanteerd:
                  gebruikt. Sommige corporaties richten een BV of een  een          woningzoekende woonwagenbewoners die nu                       nu reeds in in
                  stichting op die voor de corporaties gezamenlijk het              een woonwagen
                                                                                    een   woonwagen wonen, dan         dan wel
                                                                                                                             wel door omstandigheden
                                                                                                                                           omstandigheden
                  woonwagen—
                  woonwagen- en standplaatsenwerk uitvoert. Soms op                          stenen woning wonen
                                                                                    in een stenen                  wonen maar de behoefte hebben       hebben
                  regionaal niveau, soms op provinciaal niveau. Voor de             in een woonwagen
                                                                                             woonwagen te wonen              (spijtoptanten). Om
                                                                                                                   wonen (spijtoptanten).           Om op
                                    tervoorkoming
                  duidelijkheid en ter  voorkoming van misverstanden: een           een eenvoudige en
                                                                                    een                    en pragmatische wijze de afstamming
                                                  geroepen BV of stichting
                  door corporaties in het leven geroepen                                     tonen kan gebruik worden gemaakt van
                                                                                    aan te tonen                                                 van het
                  is aan de zelfde regels gebonden als de corporatie zelf.          criterium “woonadres”
                                                                                    criterium    "woonadres” van     van de aanvrager, van     van de ouders
                  Woningcorporaties hebben onder de Algemene wet gelijke            of grootouders. In     In die gevallen
                                                                                                                    gevallen waarin,
                                                                                                                               waarin, om welke reden     reden
                  behandeling een zelfstandige verplichting om  om te voldoen
                                                                      voldoen       dan ook, dit criterium niet kan
                                                                                    dan                                  kan worden
                                                                                                                              worden toegepast, kan        kan de
                           non—discriminatie standaarden.
                  aan de non-discriminatie                                          woningzoekende in        in de gelegenheid
                                                                                                                     gelegenheid worden gesteld om
                                                                                    op andere wijze de afstamming van           van woonwagenbewoners
                                                                                    aan te tonen.
                  5.3	Vraag, het inventariseren
                            van de woonbehoefte                                     Als er wordt gekozen om een onderzoek te doen, op basis
                                                                                    waarvan beleid
                                                                                    waarvan      beleid kan worden
                                                                                                                 worden geformuleerd, kan        kan er een
                                                                                    enquéte worden
                                                                                    enquête     worden uitgezet bij     bij de woonwagenbewoners die
                             goed standplaatsenbeleid is het van
                  Voor een goed                                 van belang          wonen in een woonwagen
                                                                                    wonen               woonwagen en      en hun inwonende familieleden
                                                                                                                                                    familieleden
                  om de omvang van de vraag te weten. Een   Een voor de             en bij spijtoptanten. Daarmee kan
                                                                                    en                                        kan de actuele behoefte
                         Iiggende methode om daar achter te komen
                  hand liggende                                  komen is het       aan standplaatsen en woonwagens in                in beeld
                                                                                                                                          beeld worden
                                                                                                                                                  worden
                  instellen van
                             van een wachtlijst. Ook is het raadzaam om, als a|s er gebracht en  en kunnen
                                                                                                      kunnen ook  00k prognoses gemaakt worden
                                      Iange periode geen wachtlijst is geweest
                  bijvoorbeeld een lange                                            voor de komende jaren, net als bij         bij reguliere huisvesting.
                                                                                                                                                  huisvesting.
                  (of geen actief beleid is gevoerd), een onderzoek naar de         Woonwagenbewoners hechten        hechten er aan in    in familieverband
                                                                                                                                             familieverband te
                  behoefte aan standplaatsen en woonwagens te doen.                 wonen. Door de woonwagenbewoners bij                    bij het onderzoek
                  Het opstellen van een wachtlijst en de inventarisatie aan aan     te betrekken, kunnenkunnen de spijtoptanten mogelijk weer in
                  behoefte hoeft geen ingewikkelde of kostbare procedures           beeld worden gebracht. Er is een
                                                                                    beeld                                   een voorbeeld
                                                                                                                                  voorbeeld beschikbaar
                  te zijn.                                                          van een dergelijk onderzoek gedaan      gedaan in  in de gemeente
                                                                                    Haarlemmermeer”.
                                                                                    Haarlemmermeer           68
                                                                                                                . Als een dergelijk onderzoek is gedaan,   gedaan,
                  Bij het inrichten van een wachtlijst zijn de volgende opties      is het aanleggen van    van een wachtlijst nog steeds van        van belang
                  mogelijk:                                                         in verband                 toewijzing. Op basis van
                                                                                        verband met de toewijzing.                               een dergelijk
                                                                                                                                           van een
                                                                                    onderzoek kan   kan ook de gewenste samenstelling van             van de
                  a. aansluiten bij de reguliere wachtlijst van de woningcor-
                                                                    woningcor—      woonwagenlocaties nader worden                   ingevuld. Op die
                                                                                                                          worden ingevuld.
                                     regionaal woonruimteverdeelsysteem,
                     poratie of een regionaal                                       manier kan kan zo mogelijk tegemoet gekomen    gekomen worden worden aan aan
                     waar een woningzoekende kan aangeven dat hij of zij            het wonen
                                                                                          wonen in  in familieverband
                                                                                                       familieverband op een     een woonwagenlocatie.
                                                                                                                                       woonwagenlocatie.
                     belangstelling heeft voor een standplaats en/of
                     woonwagen;
                  b. een aparte wachtlijst voor standplaatsen.
                                                                                    68 Het onderzoek in
                                                                                    68
                                                                                                        in de Haarlemmermeer is in    in 2017 ontworpen
                                                                                                                                                ontworpen enen
                                                                                                          mevrouwAchterbergh,
                                                                                       uitgevoerd door mevrouw                       momenteel onder meer
                                                                                                                      Achterbergh, momenteel
                                                                                       voorzitter van de Vereniging Roma, SintiSinti en
                                                                                                                                      en Woonwagenbewoners
                                                                                       Nederland
     Beleidskader gemeentelijk woonwagen-
20 | Beleidskader               woonwagen— en standplaatsenbeleid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>                                                                     in deze (15091105615611
                                                                       zetten we de schoenen
                                                                            huilall bij de deur
                                                                            :3 indeteen. welkom
                                                                              drinken we koffie
                                                                          ziin we ahiid eerlijk
                                                                       helpen we elkaar
                                                                               maken we ruzie
                                                                            ni'ggzvszn Wgz elkaar
                                                                          hebben we elkaar lief
                                                                      kunnen we ulles missen
                                                                                  zijn we trots
                                                                            IIII um dﬁkomst;
5.4 Aanbod                                                              Bij de vraag naar de ideale grootte van   van een
                                                                        woonwagenlocatie spelen, naast de totale behoefte aan         aan
Hoeveel standplaatsen moet een gemeente realiseren?                     standplaatsen in in de gemeente, onder andere de volgende
Van belang is welke band woonwagenbewoners die                          factoren mee:
in een woonwagen willen leven, hebben met een
gemeente. Er zijn gemeenten die van oudsher een                         •- Wat is de grootte vanvan de plaatselijke families?
grotere populatie aan woonwagenbewoners hebben dan               dan    •- Zijn er voldoende mogelijkheden
                                                                                                mogelijkheden om   om verschillende
andere gemeenten. Om die reden is hier geen ‘kengetal’  ‘kengetal'         doelgroepen bijbij elkaar te plaatsen
                                                                                                          plaatsen of kiest men
                                                                                                                             men voor
te geven. Gemeenten die een afbouwbeleid hebben                            meerdere kleinere woonwagenlocaties?
gevoerd dienen ook een behoefte-inventarisatie te doen,                 •- Zijn er mogelijkheden
                                                                                   mogelijkheden de bestaande locaties uit te
dit afbouwbeleid is immers niet in overeenstemming met                     breiden?
het mensenrechtelijk kader.                                             •- Zijn er mogelijkheden
                                                                                   mogelijkheden voor nieuwe locaties?
Voor veel woonwagenbewoners is van belang dat                                                         overwegen of een locatie al
                                                                        Ook is het van belang te overwegen                            dan
                                                                                                                                   al dan
                               wonen59.
families bij elkaar kunnen wonen          69
                                            . Men houdt graag                            client te zijn, waar naast huurstandplaatsen
                                                                        niet gemengd dient                            huurstandplaatsen
dagelijks contact. Binnen de familie wordt op elkaars                    en -woonwagens
                                                                        en  —woonwagens ook koopstandplaatsen zijn.
kinderen gepast en voor ouderen gezorgd. Het wonen in
familieverband is juist één van de specifieke
                                           speciﬁeke kenmerken          Op dit moment zijn zijn er huurstandplaatsen waarbij
                                                                                                                          waarbij ook de
van       cultuurvan
van de cultuur     van woonwagenbewoners. In        In bepaalde         wagen wordt gehuurd
                                                                                        gehuurd en huurstandplaatsen
                                                                                                       huurstandplaatsen waarop de
gevallen kan het wenselijk zijn een locatie in te richten               huurders zelf een
                                                                                        een woonwagen
                                                                                              woonwagen moeten plaatsen. Het ligt
voor één bepaalde groep.                                                               hand om
                                                                        niet voor de hand     om een
                                                                                                  een standplaats te huur aan aan te
                                                                        bieden waarop de huurders zelf een woonwagen             moeten
                                                                                                                   woonwagen moeten
                                                                                    Indien de woonruimtezoekenden
                                                                        plaatsen. Indien       woonruimtezoekenden op basis van       van
                                                                        hun huishoudinkomen in aanmerking komen voor een            een
                                                                        huurstandplaats van van een woningcorporatie,
                                                                                                       woningcorporatie, zullen
                                                                                                                            zullen zij
                                                                         meestal niet de middelen hebben om
                                                                        meestal                                  om zelfeen
                                                                                                                     zelf een woonwagen
                                                                                                                              woonwagen
-                                                                       te kopen. Tevens veroorzaakt dit problemen
                                                                                                                problemen op het
59 Advies inzake Woonwagens-
69
                 Woonwagens— en standplaatsenbeleid van het College
                                                                        moment dat de huurders van                           komen te
                                                                                                       van de standplaats komen
                                    briefvan
   voor de rechten van de Mens, bij brief van 28 maart 2018 aan de
   minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aangeboden                       moeten de erfgenamen
                                                                        overlijden. Dan moeten           erfgenamen op korte termijn
                                                                                                                                    beleicl || 21
                                                                                                                    Bouwstenen voor beleid     21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>                                                                  altijd toe leidt
                  de standplaats ontruimen, hetgeen er bijna altijd                5.5	Opnemen in woonvisie en
                  dat de woonwagen vernietigd moet worden.
                                                                                               prestatieafspraken
                                                                      eigendom
                  Daarnaast bestaan er ook standplaatsen die in eigendom
                  zijn van de bewoner. Op deze manier wordt het wonen  wonen       Het zo goedgoed mogelijk afstemmen van          van de vraag
                  in familieverband mogelijk gemaakt voor dat deel  deel van       en het aanbod is het doel van
                                                                                   en                                      van het gemeentelijk
                  de woonwagenbewoners, die niet qua inkomen niet tot              woonwagenbeleid. Hierbij       Hierbij dienen de woningcorporaties
                  de primaire doelgroep van
                                          van woningcorporaties behoren.           en de bewoners zelf te worden
                                                                                   en                                 worden betrokken. Dit kan        kan het
                  Bij de verkoop van kavels voor woonwagens is van    van          best gebeuren door het opstellen     opstellen van
                                                                                                                                    van een woonvisie
                  belang dat in het bestemmingsplan deze kavels als een            waarin aandacht is voor alle te huisvesten   huisvesten doelgroepen,
                                                                                                                                                 doelgroepen,
                  woonwagenlocatie is bestemd. Op dit moment is het                dus ook de woonbehoefte van              van woonwagenbewoners.
                                                                                                                                woonwagenbewoners.
                  zo dat woonwagenbewoners moeilijk een hypotheek                  De woningcorporaties moeten        moeten immers binnen    binnen hunhun
                  kunnen krijgen voor een standplaats en woonwagen (en             mogelijkheden bijdragen aan de realisatie van                 van het
                  ook moeilijk een inboedel- en opstalverzekering kunnenkunnen     woonbeleid in      in de gemeente. Daarom moeten        moeten de
                  afsluiten). Mede om die reden zal de behoefte vooral
                                                                     vooral        woningcorporaties, die in de gemeente werkzaam             werkzaam zijn, zijn,
                  uitgaan naar huurstandplaatsen. Desalniettemin kan     kan       aangeven hoe zij zullen bijdragen   bijdragen aanaan het realiseren
                  een woningcorporatie of gemeente in voorkomende                  van de woonvisie en dus ook hoe zij een              een bijdrage zullen
                  gevallen de standplaatsen te koop of in erfpacht                 leveren om
                                                                                   leveren     om de noodzakelijk standplaatsen
                                                                                                                             standplaatsen te realiseren.
                                           eventueel in combinatie met
                  aanbieden (bij verkoop eventueel                                 De woonvisie en      en het door de woningcorporatie gedane
                  een terugkoopbeding). Hierbij kan  kan een
                                                         een beroep worden         aanbod vormen
                                                                                               vormen de basis voor de onderhandelingen
                  gedaan op de Nationale Hypotheekgarantie en wellicht op          tussen de gemeente, de woningcorporatie en                     en
                  startersleningen van gemeenten.                                  de huurdersorganisaties die moeten         moeten leiden
                                                                                                                                         leiden tot
                                                                                   prestatieafspraken. Als er overeenstemming is over de
                  Het bestemmingsplan is de plaats om vast te leggen wat           prestatieafspraken, committeert de woningcorporatie
                  het toegestane gebruik van een kavel is.                         zich hieraan. Als er een     een conflict
                                                                                                                       conﬂict ontstaat waardoor de
                                                                                   prestatieafspraken niet tot stand        stand komen, heeft elk van       van de
                  •. Is
                     |s de bestemming alleen wonen, dan kan er niet worden                partijen (gemeente, huurdersorganisatie, corporatie)
                                                                                   drie partijen
                     gewerkt anders dan thuisgebonden werkzaamheden die                               conﬂict voor geschilbeslechting aan
                                                                                   het recht dit conflict                                           aan de
                     ook in stenen woningen zijnzijn toegestaan.                   minister voor te leggen  leggen voor een   een bindende uitspraak.
                                                                                                                                                  uitspraak.
                  •. Is
                     |s de bestemming gemengd
                                        gemengd dan  dan kan er worden
                     gewoond en gewerkt. Een dergelijke keuze heeft                Het Rijk vindt het wenselijk dat de gemeente in de
                     gevolgen voor de grootte van de standplaatsen en de           woonvisie beschrijft welke rol zij zelf wil           wil (blijven)
                     inrichting van de locatie.                                    vervullen ten ten aanzien
                                                                                                        aanzien van  van het voorzien
                                                                                                                               voorzien in   in huisvesting
                                                                                   voor woonwagenbewoners die willen wonen                  wonen in in een
                                                                                                                                                         een
                                             kunnen de kavels voor
                  In het bestemmingsplan kunnen                                    woonwagen. Voor woonwagenbewoners die qua                         qua
                  woonwagenstandplaatsen worden vastgesteld. Hier speelt                         behoren tot de primaire doelgroep van
                                                                                   inkomen behoren                                                  van de
                  de vraag naar de ideale omvang van een standplaats.              woningcorporaties ligt        Iigt de verantwoordelijkheid
                                                                                                                           verantwoordelijkheid bij      bij
                  De woonwagens zijn in de afgelopen decennia groter               woningcorporaties. Zij         Zij moeten voorzien
                                                                                                                                voorzien in    in voldoende
                                            woonwagenstandplaatsen op
                  geworden, waardoor de woonwagenstandplaatsen                     huurwoonwagens en           en -standplaatsen.
                                                                                                                    —standp|aatsen. Voor andere
                  oudere woonwagencentra niet altijd voldoen aan de                woonwagenbewoners verplicht het mensenrechtelijk
                  veiligheidsvereisten. Uiteraard is het aan te bevelen om  om     kader dat de gemeente aanvullende maatregelen         maatregelen treft om      om
                  bij de ontwikkeling van
                                       van nieuwe woonwagenlocaties,               te voorzien                            (koop-)standplaatsen. Dit vloeit
                                                                                       voorzien in voldoende (koop-)standplaatsen.
                  de herstructurering van bestaande woonwagenlocaties en           voort uit artikel 75   75 vanvan de Woningwet7°.
                                                                                                                           Woningwet70.
                                                         plannen in overleg te
                  het vastleggen ervan in ruimtelijke plannen
                  treden met de bewoners.
                                                                                      Artikel 75
                                                                                   7° Artikel
                                                                                   70
                                                                                              75 van
                                                                                                 van de Woningwet:
                                                                                                          Woningwet:
                                                                                      1. Burgemeester en   en wethouders kunnen, ingevalingeval dit noodzakelijk is
                                                                                      voor het naar behoren
                                                                                                       behoren uitvoeren
                                                                                                                   uitvoeren van
                                                                                                                              van deze wet,     besluiten recht-
                                                                                                                                         wet, besluiten   recht—
                                                                                      streeks van
                                                                                               van gemeentewege voorzieningen
                                                                                                                         voorzieningen in in het belang van
                                                                                                                                                         van de
                                                                                      volkshuisvesting te treffen.
                                                                                                              tref‘fen.
                                                                                         Indien ter uitvoering van
                                                                                      2. Indien                     van het eerste lid
                                                                                                                                   lid van
                                                                                                                                        van gemeentewege
                                                                                      woongelegenheden
                                                                                      woongelegenheden worden  worden gebouwd, geschiedt dit slechts,slechts, indien
                                                                                                                                                               indien
                                                                                      aannemelijk is,is, dat door het bouwen
                                                                                                                          bouwen van
                                                                                                                                  van woongelegenheden
                                                                                                                                        woongelegenheden door
                                                                                      toegelaten instellingen
                                                                                      toegelaten   instellingen niet voldoende in    in de woonbehoef‘te
                                                                                                                                            woonbehoefte wordt
                                                                                      voorzien.
22 | Beleidskader gemeentelijk woonwagen—       standplaatsenbeleid
                                woonwagen- en standplaatsenbeleid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>5.6 Beheer en exploitatie                                        5.7	Toewijzing van
In de huidige situatie is er al een groot aantal
                                                                             standplaatsen en/of
woningcorporaties dat een rol  r0| speelt in
                                          in de totstandkoming               woonwagens
en exploitatie van woonwagenlocaties. Sommige
woningcorporaties, alsmede sommige gemeenten,                    Bij de daadwerkelijke toewijzing van            een standplaats is het
                                                                                                            van een
hebben een intermediaire organisatie tussen hen en      en de    gewenst om    0m rekening te houden
                                                                                                 houden met de mogelijkheid
                                                                                                                       mogelijkheid voor
huurders geplaatst. In bepaalde omstandigheden als de            woonwagenbewoners om          om in familieverband
                                                                                                       familieverband te kunnen
                                                                                                                             kunnen
gemeente zelf verantwoordelijk is voor de exploitatie            samenleven. DaaromDaarom is het te overwegen
                                                                                                         overwegen om   0m v00rrang
                                                                                                                            voorrang
en het beheer van de woonwagenlocatie, kan dit een               te verlenen
                                                                     verlenen aan aan (in volgorde): volwassen
                                                                                                        volwassen kinderen (op
verstandige keuze zijn. Aangezien het beheer en    en de         volgorde van  van leeftijd) van
                                                                                             van de zelfde locatie die nog bij   bij hun
exploitatie van woonwagenlocaties slechts beperkt afwijkt        ouders wonen en     en eerstegraads familieleden
                                                                                                          familieleden vanvan bewoners
van het beheer en de exploitatie van reguliere woningen          van de locatie. Bij de toewijzing kan     kan worden     overwogen een
                                                                                                                worden overwogen        een
Iigt het voor de hand
ligt             hand dat van
                            van een woningcorporatie dit zelf    ingestelde bewonerscommissie te laten        Iaten adviseren.
                                                                                                                      adviseren.
     hand neemt. Op die manier wordt voorkomen dat alle
ter hand                                                    a||e
                                standplaatsenbeleid verdwijnt
expertise op het gebied van standplaatsenbeleid                  Als de toewijzing door een woningcorporatie wordt
               bewerkstelligd dat er een band tussen
en wordt juist bewerkstelligd                      tussen        gedaan, kunnen er nog andere regels van           van toepassing
huurder en verhuurder kan worden opgebouwd. Maar ook             zijn waar rekening mee moet worden                gehouden.
                                                                                                        worden gehouden.
als de woonwagenlocatie wordt beheerdbeheerd en geëxploiteerd
                                                  geéxploiteerd  Corporaties zijn met de herziening van        van de Woningwet
door een derde namens de gemeente, ontslaat dit de               per 11 juli
                                                                         juli 2015 verplicht te voldoen aan de regels
gemeente en de beheerder er niet van om     om de bewoners                          toewijzen voor de huishoudens die
                                                                 voor passend toewijzen
inspraak te geven en met hen te overleggen over zaken            0p grond
                                                                 op   grond van     hun inkomen
                                                                                van hun   inkomen mogelijk recht zouden  zouden
die betrekking hebben op 0p hun woonwagenlocatie en het          hebben op
                                                                 hebben       0p huurtoeslag.
                                                                                  huurtoeslag. Aan
                                                                                                 Aan huishoudens die op
woonwagenbeleid
woonwagenbeleid in het algemeen.                                 grond van hun inkomen potentieel
                                                                 grond                           potentieel recht hebben op
                                                                 huurtoeslag, moet een     een woning worden
                                                                                                           worden toegewezen
Het zou een goede zaak zijnzijn als woonwagenbewoners            met een huur tot de aftoppingsgrens die voor het
zelf een huurdersorganisatie oprichten die een rol   r0| kan                                                     aftoppingsgrenzen
                                                                 huishoudenstype geldt. Er zijn twee aftoppingsgrenzen
spelen bij de processen rond de gemeentelijke woonvisie          (voor éénéén en tweepersoonshuishoudens: € 597,30 en             en
en de prestatieafspraken met woningcorporaties.                  voor drie of meerpersoonshuishoudens: €640,147‘).      €640,1471).
Huurdersorganisaties hebben recht op een                         Gemeenschappelijke noemer is dat zij           zij (mogelijk) recht op
onkostenvergoeding voor intern overleg, scholing, overleg        huursubsidie hebbenhebben en om 0m die reden in     in een
                                                                                                                        een goedkope
met de verhuurder en eventueel de inhuur van    van een          woongelegenheid moeten worden
                                                                 woongelegenheid                     worden gehuisvest.
deskundige. Gemeenten en woningcorporaties doen er
goed aan de totstandkoming van   van huurdersorganisaties te     Daarnaast bestaat de zogenoemde ‘staatssteungrens’;
bevorderen.                                                                       moeten 80 procent van
                                                                 corporaties moeten                        van de woningen
                                                                                                                      woningen met
                                                                 een huur tot €710,68 toewijzen aan huishoudens met een
                                                                 een                                                                   een
                                                                                   €36.798, 10 procent mogen
                                                                 inkomen tot €36.798,                        mogen zij toewijzen
                                                                                                                          toewijzen aanaan
                                                                 een huishouden met een
                                                                 een                         een inkomen
                                                                                                   inkomen tot t0t €41.056
                                                                                                                    €41.056 en nog
                                                                 eens 10 procent mogen zij toewijzen aan een huishouden     huishouden
                                                                 met een hoger inkomeninkomen“. 72
                                                                                                                    Iaatstgenoemde
                                                                                                  . Binnen het laatstgenoemde
                                                                 percentage van 10% kan een woonwagenhuishouden
                                                                                                        woonwagenhuishouden
                                                                 met een hoger inkomen in        in een
                                                                                                     een woonwagen
                                                                                                           woonwagen met een    een
                                                                 huur tot €710,68 kan   kan worden
                                                                                             worden gehuisvest.
                                                                                                        gehuisvest. Dit staat los Ios
                                                                           mogelijkheid om
                                                                 van de mogelijkheid         0m dergelijke huishoudens een      een
                                                                 standplaats te koop k00p aan te bieden. Omdat het aantal     aantal
                                                                 standplaatsen binnenbinnen het gehele woningbestand
                                                                                                             woningbestand
                                                                 van de woningcorporatie beperkt is en het aantal         aantal
                                                                 woonwagenbewoners met een inkomen boven                boven de
                                                                 inkomensgrenzen klein    klein is, is deze 10 procent vrije ruimte
                                                                 meestal voldoende om
                                                                 meestal                    0m ook
                                                                                                00k deze woonwagenbewoners te
                                                                 huisvesten overeenkomstig hun        hun woonbehoefte.
                                                                 7‘ Prijspeil
                                                                 71
                                                                    Prijspeil 2018
                                                                 72 Prijspeil
                                                                 72
                                                                    Prijspeil 2018
                                                                                                                 Bouwstenen voorbeieid
                                                                                                                              voor beleid | 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>                  5.8
                   5.8 Communicatie
                           CO m m U n icati e                                      aanwijzen van een
                                                                               Het aanwijzen      een of meer contactambtenaren
                                                                                                               contactambtenaren is eeneen
                                                                                                                 en weer kan
                                                                               goede stap die de contacten over en         kan bevorderen.
                  Het is in dit beleidskader al diverse malen aan de orde      Een duurzame dialoog tussen
                                                                                                      tussen woonwagenbewoners,
                  gekomen: de communicatie tussen de lokale overheid,                             en gemeenten, met inzet van
                                                                               woningcorporaties en                          van alle
                  de woningcorporatie en de woonwagenbewoners is, zoals        kanten, acht het ministerie wenselijk.
                                                                                                           wenselijk. Dit vraagt om
                                                                                                                                 orn
                  voor alle burgers, van bijzonder belang. Een aanpak kan      de bereidheid en inzet van
                                                                                                      van alle partijen: gemeenten,
                                                                                                                         gemeenten,
                  worden gestoeld op:                                                             en de woonwagenbewoners zelf.
                                                                               woningcorporaties en                              zelf.
                  •. een nadrukkelijke inzet op vertrouwen: ga de dialoog
                     aan en betrek de woonwagenbewoners, net als andere
                     inwoners van de gemeente, bij het beleid dat hun
                                                                  creéren
                     aangaat. Het is aan te bevelen om ruimte te creëren
                     voor actieve, effectieve en constante betrokkenheid van
                                                                           van
                     woonwagenbewoners;
                  •. expliciete aandacht voor de culturele identiteit van
                                                                      van de
                     woonwagenbewoner en de daarmee samenhangende
                     woonwens;
                  •. inzet op een duurzaam beleid. Een beleid dat is
                     gewaarborgd voor een langere
                                             Iangere periode.
24 | Beleidskader gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Deze brochure is een uitgave van:
Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties
Postbus 20011 | 2500 ea Den Haag
Fotograaf: Riesjard Schropp
Juli 2018 | Publicatie-nr. 113803
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>                                               9h         t]
        WOONWAGENBEWONER
        ZOEKT STANDPLAATS
              Een onderzoek naar de betrouwbaarheid van
              de overheid voor woonwagenbewoners
       l7 mei 2017
Datum: 17     20|7
Rapportmmmmmm: 2017/060
Rapportnummer:  20 | 7/060
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>                                                                    (-99
Woonwagenbewoner zoekt
­s  tandplaats
 standplaats
 Een onderzoek naar de betrouwbaarheid van de overheid voor woonwagenbewoners
 Onderzoeksteam
 Martin Blaakman
 Petri Houweling
 Marieke Ruitenburg
 Claire Loven
 Nationale ombudsman
 Reinier van Zutphen
 substituut-ombudsman
 Joyce Sylvester
 Datum:
 Datum: 17 mei 2017
 Rapportnummer:
 Rapportnummer: 2017/060
                                                    2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>                                                                ("nu                            If]
SAM ENVATTING
SAMENVATTING
                                             Culturele identiteit als
                                             ­m ensenrecht
                                              mensenrecht
 Onderzoeksvraag
                                             Woonwagenbewoners hebben een eigen culturele
 Handelt de Nederlandse overheid, centraal   identiteit. De opvatting dat deze identiteit
 en decentraal, vanuit het perspectief van   bescherming verdient, is in de laatste
                                                                             Iaatste tien tot vijftien
 de woonwagenbewoners, betrouwbaar in        jaar ontwikkeld en bestendigd door verschillende
 het borgen van hun mensenrechten, en        internationaal- en Europeesrechtelijke verdragen, die
 meer in het bijzonder het recht op een      de Nederlandse staat mede heeft ondertekend.
 eigen culturele identiteit?                 De erkenning brengt voor staten de verplichting met
                                             zich mee om voor voldoende standplaatsen te zorgen,
                                             zodat woonwagenbewoners
                                                    woonwagen­bewoners volgens hun tradities en
                                             culturele identiteit kunnen leven.
 Een betrouwbare
 overheid voor woon-
               woon­
 wagenbewoners                                   Meldpunt voor woon-
                                                               woon­
 Een betrouwbare overheid die zich               wagenbewoners
 verbindt aan mensenrechtenverdragen,
 zet zich ook daadwerkelijk in om die            Via een meldpunt voor woonwagenbewoners
 mensenrechten te waarborgen.                    ontving de Nationale ombudsman de meldingen
 Dit houdt onder meer in dat de overheid         van totaal 112
                                                            I I2 meldingen van woonwagen-
                                                                                woonwagen­
 op de hoogte is van mensenrechtelijke           bewoners. Hun boodschap was vrijwel steeds
 ontwikkelingen en daar zo nodig                 dezelfde: er is een tekort aan standplaatsen.
 gevolgen aan verbindt voor nationale            Woonwagenbewoners signaleren zowel een
 regelgeving, beleid en uitvoering.              absolute afname (het aantal standplaatsen in
 De Nederlandse overheid handelt                 een gemeente neemt af, bijvoorbeeld als gevolg
 betrouwbaar voor woonwagenbewoners:             van een uitsterfbeleid) als een relatieve afname
 a doordat zij hun behoefte aan
 a	                                             (de populatie woonwagenbewoners neemt toe
    standplaatsen inventariseert;                terwijl het aantal standplaatsen niet uitbreidt).
 b	doordat zij standplaatsen toewijst
 b
    op een manier die ten minste het             Voorbeelden van problemen die zij melden:
    afstammingsbeginsel als uitgangspunt         I 	G
                                                     Gemeenten
                                                        emeenten geven niet thuiszze
                                                                            thuis: ze weigeren
    neemt;                                           over het tekort te praten of ontkennen het
 c	doordat zij bij de herontwikkeling               probleem;
    van bestaande woonwagenlocaties              I 	Wachtlijsten
                                                    Wachtlijsten voor standplaatsen zijn
    rekening houdt met het recht van hun             onbetrouwbaar of ontbreken zelfs;
    woonwagenbewoners om volgens                 I 	Wachttijd
                                                                                            Iang;
                                                     Wachttijd voor een standplaats is zeer lang;
    hun culturele identiteit te wonen.              woonwagenbewoners melden wachttijden van
                                                     6 tot 25 jaar;
                                                 I 	SStandplaatsen
                                                      tandplaatsen worden niet exclusief aan
    de Nationale
                                                   woonwagenbewoners toegewezen.
    ombudsman
                                             3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>  Reinier van Zutphen, de Nationale
  ombudsman:                                                              ("nu                              U
  ‘Er
  ‘
   Er is geen sprake van gelijke gevallen,
   omdat het gaat om de culturele identiteit                  Conclusies
   van woonwagenbewoners die als mensen­      mensen-
   recht is erkend, een bijzonder situatie dus.               I 	G
                                                                  Gemeenten
                                                                      emeenten   hebben onvoldoende kennis
   Daarom moeten gemeenten met een                               van het mensenrechtelijke kader voor de
                                    standplaatsen-
   andere bril kijken naar standplaatsen­                        culturele identiteit van woonwagen-
                                                                                            woonwagen­
   beleid en het Rijk moet daarin de regie                       bewoners. De nadruk ligt op ‘normalisatie’:
   nemen.’                                                       woonwagenbewoners moeten gelijk
                                                                 behandeld worden met andere burgers.
                                                                 Dit miskent dat, waar het gaat om wonen,
                                                                 juist sprake is van ongelijke gevallen die
                                                                 daarom ongelijk behandeld moeten
Aanbevelingen aan de                                             worden.
                                                              I 	EEen
                                                                    en regierol van het Rijk ontbreekt.
Rijksoverheid                                                    Gemeenten worden niet ondersteund in
                                                                 het voeren van een standplaatsenbeleid
I
   Wijs
    W      ijs een minister aan die namens de Rijksoverheid      gebaseerd op relevante
    portefeuillehouder is voor woonwagenbewoners                 mensenrechtenkaders.
    en hun mensenrechten.
I
   O  Ontwikkel
           ntwikkel samen met gemeenten een visie op
     het standplaatsenbeleid in overeenstemming
     met het mensenrechtenkader voor de culturele             Aanbevelingen aan
     identiteit van woonwagenbewoners (onder meer
     de jurisprudentie van het Europese Hof voor de           gemeenten
     Rechten van de Mens en de oordelen van het
                                                              I Benoem in het college van burgemeester
                                                              	
     College voor de Rechten van de Mens).
                                                                    en wethouders een portefeuillehouder
I
    BBreng       handreikingWerken
          reng de handreiking  Werken aan woonwagen-
                                           woon­wagen­
                                                                    voor woonwagenbewoners en hun
        locaties (2006) hiermee in overeenstemming.
                                                                    mensenrechten.
I
     ZZorg
          org voor kennis hierover in gemeenten die
                                                              I Ga in gesprek met de gemeenteraad over
                                                              	
       adequaat en op peil is.
                                                                    het standplaatsenbeleid en eventuele
I
       Monitor
       M  onitor de impact van het overheidsbeleid op
                                                                    voornemens om het standplaatsenbeleid
        de bescherming van de culturele identiteit van
                                                                    aan te passen.
        woonwagenbewoners.
                                                                                                  overeen-
                                                              I Maak standplaatsenbeleid in overeen­
                                                              	
                                                                    stemming met het mensenrechtenkader
                                                                    voor de culturele identiteit van
  Woonwagenbewoners:                                                woonwagenbewoners (onder meer de
                                                                    jurisprudentie van het Europese Hof voor
   De woonwagen hoort bij ons. Zonder die
  ‘De
  ‘                                                                de Rechten van de Mens en de oordelen
                                                                    van het College voor de Rechten van de
   woonwagen...
   woonwagen… dat is hetzelfde als een
                                                                    Mens) en leg de standplaatsenbehoefte
   viool zonder snaren. Ik       lk zou niet weten hoe
   ik het anders uit moet leggen, dat zit er                        onder woonwagenbewoners in uw
                                                                    gemeente vast in de Woonvisie.
   gewoon in. Dat krijg je er ook niet uit.’
                                                                    lnventariseer daartoe de behoefte
                                                              I Inventariseer
                                                              	
  ‘Het
  ‘
   Het woonwagenleven hoort bij onze                                aan standplaatsen, toewijzingscriteria,
   cultuur. Dat is onze cultuur, het samen­  samen-
                                                                    constructies voor huur of koop en
                                                                    woonvorm onder woonwagenbewoners
   leven. Daar leven wij van, dat is zuurstof,
   daar kan je niet zonder.’                                        in uw gemeente.
                                                            4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>                                                                         (-99
INHOUDSOPGAVE
11   INLEIDING                                                                     6
                                                                                ‘O‘OCDVCDCDO,
     1.1
     1.1   Toetsingskader en onderzoeksvraag                                       6
     1.2
     1.2   Aanleiding                                                              6
     1.3
     1.3   Afbakening: standplaatsenbeleid en woonwagenbewoners                    7
     1.4
     1.4   Aanpak en methodologische verantwoording                                8
     1.5
     1.5   Beelden over woonwagenbewoners                                          9
     1.6
     1.6   Leeswijzer                                                              9
2    VAN MENSENRECHT NAAR STANDPLAATS                                           10
     2.1
     2.1   Inleiding                                                            10
     2.2   Culturele identiteit als mensenrecht                                 10
     2.3   Aanbevelingen aan de Nederlandse staat                               12
     2.4   Opvolging van de aanbevelingen                                       15
3    WOONWAGENBEWONERS AAN HET WOORD                                            20
     3.1
     3.1   Inleiding                                                            20
     3.2   Het tekort aan standplaatsen                                         20
     3.3   Aankaarten
           Aankaar’ten van het tekort aan standplaatsen                         21
                                                                                21
     3.4   Het toegewezen krijgen van een standplaats                           23
     3.5   Problemen met bestaande standplaatsen                                26
4    STANDPLAATSEN: BELEID EN PRAKTIJK
     STANDPLAATSEN:                                                             29
     4.1
     4.1   Inleiding                                                            29
     4.2   Standplaatsen: aanbod en behoefte                                    29
     4.3   Toewijzing van standplaatsen                                         32
     4.4   Beheer van bestaande standplaatsen                                   35
     4.5   Standplaatsenbeleid als gemeentelijk dilemma                         36
5    CONCLUSIE EN AANBEVELINGEN                                                 40
     5.1
     5.1   Inleiding                                                            40
     5.2   Het standplaatsenbeleid                                              41
                                                                                41
     5.3   Gelijkheidsbeginsel en het recht op voldoende standplaatsen          42
     5.4   Een betrouwbare overheid                                             43
     5.5   Aanbevelingen                                                        45
LITERATUURLIJST                                                                 47
LIJST VAN GEBRUIKTE AFKORTINGEN                                                 50
                                                          5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>                                                                                  ("nu
        1. INLEIDING
  Een woonwagenbewoonster over het leven in een woonwagen:    woonwagen:
  '[I]k
   '[l]k ben natuurlijk zo opgevoed en dan is alles normaal.
                                                          normaal. Zo moet
                                                                       moetje je het zien.
                                                                                      zien. Iemand van buiten
  ziet het misschien anders.
                          anders. Wat
                                   Wat is voor mij normaal? Dat ik omringd ben door familie, familie, dat ik de
  deur uitstap,
          uitstap, dat hier naast me mijn zus woont,
                                                  woont, daar een nicht met de kinderen.
                                                                                    kinderen. De kinderen
  spelen hier veilig,
                 veilig, iedereen let op.
                                        op. Zoals je ziet: deuren staan open,
                                            Zoalsje                       open, als jeje binnen wilt komen,
                                                                                                        komen, kom
  je binnen.
 je    binnen. Dat is een hele,    ja open en betrokken samenleving met elkaar.
                            hele, ja                                            elkaar. En ook eten delen.delen. Veel
  mantelzorg,
  mantelzorg, wat nu zo gewaardeerd wordt in de Tweede      Tweede Kamer,
                                                                    Kamer, daar mogen ze bij ons cursussen
  voor nemen.
          nemen. Dat zou ik ze 29 ook
                                   00k echt aanraden,
                                             aanraden, om gewoon eens de cultuur te Ieren.    leren.'' (#W1)
1.1
1.1 Toetsingskader en onderzoeksvraag
De Nationale ombudsman onderzoekt of de overheid zich tegenover burgers gedraagt
volgens normen van behoorlijkheid.
                                behoorlijkheid. Eén van die normen is betrouwbaarheid.  betrouwbaarheid. Een      Een
overheid die zich verbindt aan mensenrechtenverdragen, is betrouwbaar als zij daaraan
gevolg geeft, d.w.z.d.w.z. zich ook daadwerkelijk inzet om die mensenrechten te borgen.            borgen.
Uitgangspunt voor dit onderzoek is dat de culturele identiteit van                 van woonwagenbewoners
vanuit mensenrechtelijk perspectief beschermd wordt,               wordt, mede doordat er voldoende
standplaatsen beschikbaar zijn.       zijn. Dit vloeit voort uit de interpretaties van gezaghebbende
instanties op basis van diverse mensenrechtenverdragen.
                                              mensenrechtenverdragen. De Nationale ombudsman
onderzoekt of de Nederlandse overheid     overheid gevolg geeft aan hun interpretaties.
                                                                                 interpretaties.
De onderzoeksvraag luidt:
  Handelt de Nederlandse overheid,   overheid, centraal en decentraal,
                                                               decentraal, vanuit het perspectief
                                                                                              perspectief van de
  woonwagenbewoners,
  woonwagenbewoners, betrouwbaar in het borgen van hun mensenrechten,            mensenrechten, en meer in
  het bijzonder het recht op een eigen culturele identiteit?
1.2 Aanleiding
Een aantal woonwagenbewoners deed de afgelopen jaren                 jaren een noodkreet bij de Nationale
ombudsman. Steeds meer gemeenten zouden              zouden bezig zijn het aantal standplaatsen voor
woonwagenbewoners af te bouwen. Er zou een breed gevoelde zorg zijn                                      zijn onder
woonwagenbewoners dat het voortbestaan van hun cultuur hierdoor onder druk staat.                               staat.
Het wonen in een woonwagen,     woonwagen, zo vertelden zij,           zij, dat zit in     in het bloed  bloed vanvan
woonwagenbewoners. Als je hun dat afneemt,        afneemt, neem je ze hun cultuur af.
In 2013 had de Nationale ombudsman een kennismakingsgesprek met de voorzitter van                                 van
de Vereniging Sinti,  Sinti, Roma en woonbewoners.
                                           woonbewoners. Een   Een concrete aanleiding voor onderzoek
volgde in 2015 toen de Nationale ombudsman signalen kreeg van woonwagenbewoners
dat zij door hun gemeente te weinig betrokken werden                werden in het standplaatsenbeleid.
                                                                                           standplaatsenbeleid.
Insteek van het onderzoek was daarom de participatie van woonwagenbewoners bij het
standplaatsenbeleid.
standplaatsenbeleid. De Nationale ombudsman constateerde dat internationaal en                                     en
nationaal         de      mensenrechtelijke          erkenning       voor       de       groepsidentiteit         van
woonwagenbewoners was toegenomen.      toegenomen. Dat plaatste het onderzoek in een wezenlijk
ander perspectief. Als beleid op zichzelf beschouwd in strijd              strijd is met de mensenrechten
                                                           6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>                                                                                ("nu
van burgers,
       burgers, kan van die burgers immers niet verwacht worden               worden dat zij in   in dit beleid
                                                                                                          beleid
kunnen of willen participeren.
De Nationale ombudsman besloot dit onderzoek te sluiten en                 en zich breder te oriënteren
                                                                                                 oriénteren op
de positie van woonwagenbewoners in Nederland.       Nederland. Zijn
                                                                   Zijn focus lag daarbij op de effecten
                                                                                                       effecten
van het opheffen van de Woonwagenwet (in 1999) op de woonsituatie van                                        van
woonwagenbewoners en de gevolgen van de mensenrechtelijke ontwikkelingen voor het
gemeentelijke standplaatsenbeleid.
                   standplaatsenbeleid. In    |n september 2016 is de ombudsman gestart,       gestart, na een
                                                                                                             een
heroriëntatie,
 heroriéntatie, met een nieuw onderzoek dat heeft geleid tot het onderhavige rapport.            rapport.
1.3 Afbakening:
      Afbakening: standplaatsenbeleid en woonwagenbewoners
Standplaatsenbeleid
Klachten, meldingen en overige signalen die de Nationale ombudsman                        ombudsman van      van
woonwagenbewoners ontving,   ontving, laten
                                         Iaten zien dat woonwagenbewoners het gebrek aan                     aan
standplaatsen als veruit het grootste probleem ervaren.      ervaren. De verhalen
                                                                             verhalen hierover warenwaren ook
zo divers dat de keuze is gemaakt het onderzoek toe te spitsen op drie deelonderwerpen:   deelonderwerpen:
- de behoefte onder woonwagenbewoners aan standplaatsen;
- de toewijzing van standplaatsen aan woonwagenbewoners;
                                                  woonwagenbewoners;
- het beheer door de overheid van bestaande standplaatsen en woonwagens.          woonwagens.
Daarnaast waren er aanwijzingen dat mensenrechten van                   van woonwagenbewoners ook in
andere opzichten niet voldoende gewaarborgd zijn.            zijn. Vaak draaide het om ervaringen van        van
discriminatie, bijvoorbeeld bij stages en op de arbeidsmarkt,arbeidsmarkt, bij het aanvragen
                                                                                         aanvragen van van een
                                                                                                             een
hypotheek voor een woonwagen of bij het aanvragen van een (inboedel)verzekering.      (inboedel)verzekering.
Gezien de bevoegdheden van de Nationale ombudsman en de kaders van dit onderzoek
worden deze aanwijzingen verder buiten beschouwing gelaten.           gelaten.
Woonwagenbewoners
Voor dit onderzoek worden tot 'woonwagenbewoners' gerekend:          gerekend:
- Roma en Sinti:Sinti: ze worden
                            worden vaak beschouwd als nakomelingen van                 van mensen
                                                                                            mensen die lang |ang
   geleden vanuit India naar Europa zijn gemigreerd; gemigreerd; ze wordenworden van oudsher aangeduid
                      1
         'zigeuners'.1 Belangengroepen in Nederland gebruiken zelf de termen
   als 'zigeuners'.                                                                        termen Roma en     en
           2
    Sinti.2 De Roma en Sinti zijn overigens divers,
   Sinti.                                                divers, binnen zowel Europa als Nederland. Nederland.
   Seidler et al.
                al. (2015) onderscheiden in NederlandNederland diverse,
                                                                  diverse, afzonderlijke Roma-groepen,
                                                                                              Roma-groepen,
   mede afhankelijk van    van het tijdstip waarop zij naar Nederland        Nederland zijn zijn gemigreerd:
                                                                                                   gemigreerd;
                                                                                                     3
   vooroorlogse Roma, generaal-pardon
                             generaaI-pardon Roma,  Roma, Balkan Roma en Nieuwe Roma.        Roma.3
- Reizigers: ('travellers'): nakomelingen van mensen die in de negentiende eeuw de kost
   verdienden in ambulante beroepen (denk aan:                   aan: scharenslijpers,
                                                                         scharenslijpers, stoelenmatters,
                                                                                              stoelenmatters,
   kermisreizigers,
    kermisreizigers, seizoenarbeid); ook in andere Europese landen zijn                    zijn vergelijkbare
                         4
              ontstaan.4 In de Nederlandse context wordt 'woonwagenbewoners' vaak alleen
   groepen ontstaan.
   gebruikt om de groep 'reizigers' aan te duiden.
11 Van Ooijen (1993).
2 De term 'zigeuners' wordt ook als negatief gezien:
                                             gezien: Rodriguez en Matelski (2004:1).
                                                                             (2004:1).
3 Voor een historisch perspectief op de diversiteit van Roma en
                                                              en Sinti in Nederland:
                                                                          Nederland: Lucassen (1990) en
                                                                                                      en (1991).
                                                                                                         (1991).
4 Cottaar (1996).
                                                         7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>                                                                                ("nu
Roma, Sinti en reizigers hebben onderlinge culturele verschillen.    verschillen. Voor het doel     doel van dit
onderzoek is relevant dat het leven in een woonwagen woonwagen op een standplaats grotendeels
gemeenschappelijk is voor hun culturele identiteiten.
                                                  identiteiten. De Nationale ombudsman gebruikt
daarom 'woonwagenbewoners' als overkoepelende term                term voor Roma, Roma, Sinti én reizigers
(de Europese Unie gebruikt de term ‘Roma’;   ‘Roma’; zie garagraaf
                                                             paragraaf 2.2).
                                                                           2.2). De term is daarmee een
aanduiding voor het behoren tot een gemeenschap waarvoor het leven in                                     in een
                                                                             5
woonwagen onderdeel is van          van de culturele identiteit.identiteit.5 Het betekent niet dat
woonwagenbewoners ook daadwerkelijk in een woonwagen      woonwagen leven (zie hoofdstuk 3).             3).
1.4 Aanpak en methodologische verantwoording
Het onderzoek is geopend op 31        31 augustus 2016. De openingsbrief was geadresseerd        geadresseerd
aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid  Werkgelegenheid (SZW) om daarmee de
Rijksoverheid aan te spreken als stelselverantwoordelijke voor de implementatie en
uitvoering van de door haar ondertekende mensenrechtenverdragen.
                                                   mensenrechtenverdragen.
Onderdeel van de onderzoeksaanpak is onder meer:         meer:
- openstelling van een meldpunt voor woonwagenbewoners;
                                              woonwagenbewoners;
- interviews met zeventien woonwagenbewoners;
                                 woonwagenbewoners;
- interviews met zeven gemeenten;
                              gemeenten;
- een rondetafelgesprek met verantwoordelijke ministeries over de bevindingen uit het
    onderzoek (op 6 maart 2017);
                               2017);
Doel van de gesprekken met woonwagenbewoners was om een beter beeld te krijgen
van waar zij tegenaan lopen bij het verkrijgen en het behoud van standplaatsen.            standplaatsen. De
woonwagenbewoners met wie een interview is gehouden,       gehouden, kwamen uit tien        tien verschillende
gemeenten.
gemeenten. De meldingen van woonwagenbewoners bij het meldpunt kende een grote
landelijke spreiding.
               spreiding. (In garagraaf
                                paragraaf 3.2 is een grafiek opgenomen met het aantal                       aantal
meldingen per provincie, afgezet tegen het aantal standplaatsen.)
Voor het onderzoek naar het beleid en de praktijk rondom standplaatsen is de keuze
gemaakt voor kwalitatief onderzoek. De Nationale ombudsman wilde zicht krijgen                   krijgen op wat
er goed en minder goed gaat bij gemeenten.     gemeenten. Hij heeft daarom       daarom zoveelzoveel mogelijk
gemeenten geselecteerd die verschillende werkwijzen  werkwijzen hanteren: zowel       zowel gemeenten die
standplaatsen uitbreiden of dat overwegen,
                                      overwegen, als met gemeenten over wie het College voor
de Rechten van de Mens (College) een negatief oordeel heeft gegeven.              gegeven. Uiteindelijk zijn  zijn
voor het onderzoek zeven gemeenten geselecteerd.   geselecteerd. Deze zijn benaderd voor het
opvragen van beleidsstukken,
                     beleidsstukken, het stellen van schriftelijke vragen     vragen en het houden  houden vanvan
interviews. In     ln vijf van
                             van deze gemeenten hebben we ook gesproken met
woonwagenbewoners die daar wonen.    wonen.
5 Cottaar merkt op dat de Nederlandse overheid doorgaans een
                                                           een onderscheid
                                                                onderscheid heeft gemaakt,
                                                                                     gemaakt, enen in
                                                                                                   in haar
navolging ook Nederlandse wetenschappers,
                            wetenschappers, naar herkomst (aanvankelijk:
                                                            (aanvankelijk: ‘zigeuners’,
                                                                            ‘zigeuners‘, later:
                                                                                         later: Roma en Sinti) en
                                                                                                               en
woonvorm (de ‘inheemse’
                ‘inheemse‘ woonwagenbewoners,
                           woonwagenbewoners, d.w.z. reizigers).
                                                      reizigers). Dit wijkt af van
                                                                               van omliggende landen waar ‘de
woonvorm geen noodzakelijke voorwaarde bij de etikettering’ vormt (1996,
                                                                   (1996, p.p. 10).
                                                                               10). Het Nederlandse onderscheid
                                                                                                       onderscheid
lijkt
Iijkt nog steeds gangbaar.
                 gangbaar.
                                                     8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>                                                                    ("nu
De zeven gemeenten zijn niet zonder meer representatief voor alle gemeenten met
woonwagenlocaties.
woonwagenlocaties. Om niettemin een goed, algemeen beeld          beeld te verkrijgen van het
standplaatsenbeleid in Nederland zijn de bevindingen uit zoveel mogelijk verschillende
bronnen naast elkaar gelegd.
                         gelegd. Naast het kwalitatieve onderzoek bij de zeven gemeenten
                                                                                       gemeenten
en de openstelling van een meldpunt is literatuuronderzoek verricht en zijn       zijn gesprekken
gevoerd met belangenorganisaties. Doordat vanuit meerdere,  meerdere, van van elkaar losstaande
bronnen te kijken heeft de Nationale ombudsman knelpunten kunnen        kunnen identificeren die
waarschijnlijk voor een groter aantal gemeenten gelden.
                                                      gelden.
Uit de meldingen en interviews zijn in dit rapport geanonimiseerde citaten of
parafraseringen opgenomen.
                  opgenomen. Deze zijn van een code voorzien (#W<cijfer>).
                                                                     (#W<cijfer>).
1.5 Beelden over woonwagenbewoners
Woonwagenbewoners lieten  Iieten aan de Nationale ombudsman        weten dat zij
                                                     ombudsman weten            zij veel
                                                                                    veel negatieve
beeldvorming ervaren over henzelf als groep.
                                           groep. De Nationale ombudsman heeft hier geen
onderzoek naar gedaan.
                  gedaan. Het uitgangspunt voor zijn onderzoek is,      is, zoals gezegd,
                                                                                   gezegd, dat de
culturele identiteit van woonwagenbewoners vanuit mensenrechtelijk perspectief
bescherming behoeft en dat de overheid hierin een rol heeft.heeft. Voor dit onderzoek is verder
niet relevant wat van
                  van deze beelden waar is. is.
1.6 Leeswijzer
Hoofdstuk 2: Beschrijving van    van de mensenrechtelijke context voor dit onderzoek
                 (erkenning van de culturele identiteit van woonwagenbewoners),
                                                                woonwagenbewoners), wat dit
                 aan verplichtingen
                      verplichtingen met zich meebrengt voor staten;  staten; de aanbevelingen
                 van de ECRI ECRI en het CERD waarin waarin de Nederlandse staat hierop is
                 aangesproken;
                 aangesproken; de reactie van de Nederlandse staat op deze
                 aanbevelingen en hoe deze past binnen de Nederlandse beleidskaders
                      woonwagenbewoners.
                 voor woonwagenbewoners.
Hoofdstuk 3:
           3:    Beschrijving van knelpunten in het standplaatsenbeleid
                                                                      standplaatsenbeleid        die
                 woonwagenbewoners zelf ervaren ervaren en (met name via een  een meldpunt) aan aan
                 de Nationale ombudsman hebben verteld:    verteld: tekort aan standplaatsen;
                                                                                    standplaatsen;
                 problemen om in aanmerking te komen  komen voor een standplaats;
                                                                          standplaats; problemen
                                                                                         problemen
                 die woonwagenbewoners met een            een standplaats / woonwagen  woonwagen
                 ondervinden.
                 ondervinden.
Hoofdstuk 4:
           4:    Beschrijving van:
                                van: wat bekend
                                         bekend is over aantallen standplaatsen en de vraag   vraag
                 daarnaar; hoe zeven gemeenten uit het onderzoek omgaan              omgaan met
                 toewijzing van standplaatsen;
                                     standplaatsen; hoe zij omgaan  omgaan met bestaande
                 standplaatsen / woonwagens;
                                       woonwagens; het dilemma dat zij met het
                 standplaatsenbeleid ervaren.
                                       ervaren.
Hoofdstuk 5:
           5:    Analyse van de belangrijkste bevindingen bevindingen uit de voorgaande
                 hoofdstukken.
                 hoofdstukken. Conclusies ten      ten aanzien van de onderzoeksvraag.
                                                                               onderzoeksvraag.
                 Afsluiting met aanbevelingen aan  aan de overheid.
                                                          overheid.
                                                 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>                                                                                  ("Hi
2. VAN MENSENRECHT NAAR STANDPLAATS
2.1
2.1 Inleiding
Dit hoofdstuk beschrijft de mensenrechtelijke context voor de bescherming                bescherming van van de
culturele identiteit van woonwagenbewoners en wat dit aan verplichtingen met zich                            zich
meebrengt voor staten (paragraaf 2.2).       2.2). Vervolgens wordt ingegaan ingegaan op de aanbevelingen
                                                                                                 aanbevelingen
waarin de Nederlandse staat is aangesproken op deze verplichtingen (paragraaf 2.3).                     2.3). Tot
slot wordt beschreven welke reactie de Nederlandse staat op deze aanbevelingen gaf en                          en
hoe deze binnen de Nederlandse beleidskaders voor woonwagenbewoners past
(paragraaf 2.4).
2.2 Culturele identiteit als mensenrecht
Woonwagenbewoners hebben een eigen culturele identiteit. De opvatting dat deze
identiteit als een mensenrecht bescherming verdient,       verdient, is in de laatste tien tot vijftien
                                                                                                    vijftien jaar
ontwikkeld en bestendigd binnen de kaders van             van diverse mensenrechtenverdragen die de
Nederlandse staat heeft ondertekend,
                                 ondertekend, zoals het Internationaal
                                                                 Internationaal Verdrag inzake Burger en       en
Politieke Rechten (IVBPR), het Internationaal Verdrag inzake Economische,           Economische, Sociale en    en
Culturele Rechten (IVESCR),
                          (IVESCR), het Europees Sociaal Handvest en                en het Europees Verdrag
                                                                                                         Verdrag
                                                   6
voor de Rechten van de Mens (EVRM).      (EVRM).6 De bijzondere aandacht van          van Europese instituties
voor de kwetsbare positie van woonwagenbewoners,
                                          woonwagenbewoners, Roma in het bijzonder,       bijzonder, gaat zelfs
verder terug en vindt zijn oorsprong onder meer in de aansluiting van                  van Centraal- en Oost-
Europese landen waar soms grote Roma-minderheden leven,                       leven, bij Europese instituties
                                     7
zoals de Raad van Europa. Europa.7
Hieronder wordt ingegaan op de uitleg die het Europese Hof voor de Rechten van de
Mens (Hof) en het College voor de Rechten         Rechten van de Mens (College) geven            geven aanaan de
culturele identiteit van woonwagenbewoners.
                              woonwagenbewoners.
Europese Hof voor de Rechten van de Mens
In
ln diverse uitspraken vanaf 2001        2001 heeft het Hof,   Hof, op basis van   van artikel 8 EVRM,
                                                                                                   EVRM, een
opvatting ontwikkeld over de culturele identiteit van woonwagenbewoners en,                              en, als
                                                                                              8
afgeleide daarvan, het recht op bescherming van hun culturele identiteit.          identiteit.8 De kern hiervan
is te vinden in onder meer de uitspraak WintersteinWinterstein v.   v. Frankrijk (2013):
                                                                                   (2013):
6 Huijbers (2015);
            (2015); Dijkstra (2015);
                             (2015); Donders (2016);
                                             (2016); Loven
                                                      Loven (2017).
7 Raad van Europa (1993).
                     (1993). In 2010 heeft de Raad
                                              Raad van
                                                     van Europa een speciale vertegenwoordiger vanvan de
secretaris generaal voor de Roma aangewezen.
                                      aangewezen.
8 Artikel 8 EVRM betreft het recht op eerbiediging van privé-,
                                                         privé-, familie- en gezinsleven.
                                                                             gezinsleven.
                                                         10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>                                                                                             (")9
  '[...]
   '[...] het leven
               [even in woonwagens maakt een integraal onderdeel uit van de identiteit van reizigers,                    reizigers,
  zelfs wanneer zij geen nomadisch leven meer leiden,              leiden, en [...] maatregelen die de plaatsing van
  hun woonwagens betreffen,  betreffen, beïnvloeden
                                         beinvloeden ook hun vermogen om hun identiteit te bewaren en een
                                                                         9
  privé- en familieleven te leiden volgens deze traditie’.    traditie’.9
In meerdere uitspraken maakt het Hof duidelijk dat op verdragsstaten                    verdragsstaten een       een positieve
                                                                                                               10
verplichting rust om de levensstijl van woonwagenbewoners te faciliteren.1o                    faciliteren. Dat betekent
bijvoorbeeld dat woonwagenbewoners niet kan worden                     worden verweten dat ze niet willen ingaan           ingaan
op een aanbod van             van sociale woningen die niet overeenstemmen met hun eigen
                     11
levenswijze.11 Het Hof gaat overigens niet zo ver te stellen dat artikel 8 EVRM
levenswijze.                                                                                                          EVRM de
verplichting behelst dat verdragsstaten  verdragsstaten een bepaald aantal standplaatsen moeten                           moeten
                  12
realiseren.
realiseren.12
College voor de Rechten van de Mens
Het College heeft sinds 2014 diverse zaken behandeld waarin                              waarin woonwagenbewoners
                                                                                                                                  13
klagen over het zogenaamde ‘uitsterfbeleid’ van hun gemeente (en woningcorporatie).13                  woningcorporatie).
Daarnaast heeft het College geoordeeld over zaken                     zaken waarin
                                                                                waarin het aanbod van         van woonruimte
voor woonwagenbewoners (in de vorm van standplaatsen) niet voldoende gelijkwaardig
                                                                    14
is aan het aanbod van sociale huurwoningen.   huurwoningen.14
De oordelen van het College liggen in lijn met de uitspraken van het Hof. Maar waar het
Hof de culturele identiteit van woonwagenbewoners vooral                      vooral beschouwt vanuit het recht op
eerbiediging van privé-, familie- en gezinsleven,              gezinsleven, kijkt het College vanuit het
                                                                                                                                  15
gelijkheidsbeginsel,
gelijkheidsbeginsel, zoals vastgelegd in de Algemene wet gelijke behandeling (AWGB).                                 (AWGB).15
In de oordelen benadrukt het College dat het gelijkheidsbeginsel       gelijkheidsbeginsel niet enkel inhoudt dat
gelijke gevallen,
            gevallen, gelijk behandeld
                                   behandeld moet worden.  worden.
9 EHRM 17 oktober 2013, appl.no. 27013/07 (Winterstein/Frankrijk).
                                                       (Winterstein/Frankrijk). Dit betreft een vertaling.
                                                                                                    vertaling. In
                                                                                                                In de originele
tekst staat: ‘la‘Ia vie en caravane fait partie intégrante de l’identité
                                                                 I’identité des gens dudu voyage,
                                                                                           voyage, même
                                                                                                      méme lorsqu’ils
                                                                                                              Iorsqu’ils ne vivent
plus de façon
           fagon nomade, et […] [...] des mesures portant sur le  Ie stationnement des caravanes influent sur leur faculté
de conserver leur identité et de mener une vie privée et familiale conforme à            a cette tradition’.
                                                                                                  tradition’. Vergelijkbaar is:
                                                                                                                              is:
EHRM 24 april 2012, appl.no 25446/06 (Yordanova e.a./Bulgarije).
10
1O Deze lijn heeft het Hof in   in meerdere arresten bevestigd:
                                                          bevestigd: EHRM
                                                                      EHRM 18 januari
                                                                                 januari 2001,
                                                                                           2001, appl.no.
                                                                                                   appl.no. 27238/95
(Chapman/VK);
(ChapmanNK); EHRM 8 december 2009,          2009, appl.no.
                                                    appl.no. 49151/07 (Munos Diaz/Spain);
                                                                                  Diaz/Spain); EHRM
                                                                                                  EHRM 17 oktober 2013, 2013,
appl.no.
appl.no. 27013/07 (Winterstein/Frankrijk).
                         (Winterstein/Frankrijk).
11
11 EHRM
     EHRM 17  17 oktober 2013,
                            2013, appl.no.
                                   appl.no. 27013/07 (Winterstein/Frankrijk),
                                                        (Winterstein/Frankrijk), par.
                                                                                   par. 88 en
                                                                                            en 91.
                                                                                                91.
12   Artikel 8 EVRM
12 Artikel       EVRM omvat namelijk niet het recht op het ontvangen van       van een   woning (EHRM
                                                                                    een woning     (EHRM 17 oktober 2013, 2013,
appl.no.
appl.no. 27013/07 (Winterstein/Frankrijk),
                         (Winterstein/Frankrijk), par.
                                                   par. 87).
                                                        87).
13
13 College,
     College, d.d. 19  19 december 2014 (oordeelnummer         2014-165, 2014-166
                                            (oordeelnummer2014-165,         2014-166 en en 2014-167),     d.d. 28 mei 2015
                                                                                            2014-167), d.d.
(oordeelnummer: 2015-61);
                        2015-61); d.d. 8 maart 2016 (oordeelnummer:          2016-19); d.d.
                                                        (oordeelnummer: 2016-19);       d.d. 5 juli
                                                                                                juli 2016 (oordeelnummer
                            2016-68), d.d.
2016-64, 2016-67 en 2016-68),          d.d. 7 juli 2016 (oordeelnummer
                                                         (oordeelnummer2016-71
                                                                             2016-71 enen 2016-72),
                                                                                           2016-72), d.d.
                                                                                                       d.d. 14 oktober 2016
(oordeelnummer 2016-109 en 2016-110), 2016-110), d.d. 19 december 2016 (oordeelnummer 2016-139).   2016-139).
14
14 College, d.d. 8 maart 2016 (oordeelnummer 2016-19);   2016-19); d.d.
                                                                     d.d. 14 oktober 2016 (oordeelnummer:           2016-109);
                                                                                              (oordeelnummer: 2016-109);
d.d. 19-12-2016 (oordeelnummer: 2016-139).2016-139).
Deze lijn heeft het Hof in meerdere arresten bevestigd:
                                                      bevestigd: EHRM
                                                                   EHRM 18 januari 2001,
                                                                                      2001, appl.no.
                                                                                              appl.no. 27238/95
(Chapman/VK);
(ChapmanNK); EHRM     EHRM 8 december 2009, 2009, appl.no. 49151/07 (Munos Diaz/Spain);
                                                                                 Diaz/Spain); EHRMEHRM 17 oktober 2013, 2013,
appl.no.
app|.no. 27013/07 (Winterstein/Frankrijk).
15
15 Henrard (2012).
                 (2012).
                                                                 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>                                                                                       (")9
Het gelijkheidsbeginsel brengt ook met zich mee dat ongelijke gevallen,                 gevallen, om om een ongelijke
                                      16
behandeling kunnen vragen.16
                           vragen.
Het College heeft geoordeeld
                           geoordeeld dat als een gemeente uitsterfbeleid          uitsterfbeleid voert,
                                                                                                      voert, waardoor
woonwagenbewoning op den duur verdwijnt,         verdwijnt, er verboden onderscheid
                                                                                  onderscheid wordt gemaakt op
                    17
grond van ras. ras.17 Het wijst erop dat 'de [woonwagenjwoonvorm
                                                       [woonwagen]woonvorm een essentieel onderdeel             onderdee/
              woonwagencultuur’ en dat een uitsterfbeleid
is van de woonwagencultuur'                               uitsterfbeleid 'de kern van de levenswijze
                                                                                                   Ievenswijze van de
                                                      18
[woonwageaevo/kingsgroep' aantast.
[woonwagen]bevolkingsgroep'               aantast.18
Daarnaast is het College van       van oordeel dat gemeenten  gemeenten bij de toepassing
                                                                                        toepassing van de AWBG
moeten voorzien in een zo gelijkwaardig mogelijk aanbod van woonruimte voor
woonwagenbewoners en voor personen die wachten                    wachten op een sociale huurwoning. huurwoning. Van    Van
belang voor de vraag of sprake is van verboden onderscheid                                     onderscheid tussen    tussen
woonwagenbewoners en personen die wachten op een                             een sociale huurwoning,
                                                                                               huurwoning, is onder
meer een verschil in wachttijden tussen        tussen reguliere woningen woningen en standplaatsen en            en of de
                                                                                                                          19
gemeente zicht heeft in de behoefte aan standplaatsen voor woonwagenbewoners.19             woonwagenbewoners.
Gemeenten kunnen de verantwoordelijkheid om                              zorgen voor voldoende standplaatsen
                                                                om te zorgen                             standplaatsen
niet afschuiven op           woningcorporaties; op grond van de Woningwet moeten
                       0p woningcorporaties;                                                                 moeten de
wooncorporaties bijdragen aan de uitvoering van het volkshuisvestingsbeleid,  volkshuisvestingsbeleid, maar de
                                                                                              20
inhoud van dit beleid is een verantwoordelijkheid van de gemeente.              gemeente.20
2.3 Aanbevelingen
      Aanbevelingen aan de Nederlandse staat
Noch de uitspraken van het Hof,         Hof, noch de oordelen van het College gaven                 gaven eeneen directe
aanleiding voor een reactie van de Rijksoverheid    Rijksoverheid (namens de Nederlandse staat).               staat). De
oordelen van het College zijn niet primair gericht op de Rijksoverheid,               Rijksoverheid, maar op de
specifieke instantie (meestal een gemeente,    gemeente, soms een woningcorporatie) waarover een                        een
discriminatieklacht werd ingediend. De Nederlandse staat was niet aangeklaagd                     aangeklaagd in de
diverse zaken waarin het Hof zich uitsprak over het recht op bescherming van                                        van de
culturele identiteit van woonwagenbewoners.
                                 woonwagenbewoners. Dit laat overigens onverlet dat deze
uitspraken gelding hebben voor alle verdragsstaten.verdragsstaten.
16
16 Raad Openbaar Bestuur (2006); Henrard (2011).  (2011). Het idee van
                                                                     van ongelijke behandeling     van ongelijke gevallen
                                                                                     behandeling van
behoort ook tot vaste rechtspraak van het Hof op basis van     van artikel 14 EVRM:
                                                                              EVRM: wanneer personen zich   zich in
                                                                                                                 in
materieel verschillende situaties bevinden,
                                  bevinden, kan daaruit een verplichting
                                                                   verplichting kan deze personen verschillend
                                                                                                      verschillend te
behandelen. Zie bijvoorbeeld EHRM
                               EHRM 6 april 2000, appl.no.
                                                        appl.no. 34369/97 (Thlimmenos vs.   vs. Greece),
                                                                                                Greece), par.   44. Deze
                                                                                                           par. 44.
gedifferentieerde behandeling moet wel altijd een legitiem
                                                        legitiem doel dienen enen in een proportionele verhouding
                                                                                                         verhouding staan
tot dat doel.
17
17 Het College legt het begrip ras in de AWGB ruim uit,    uit, overeenkomstig het Internationaal Verdrag inzake de
uitbanning van alle vormen van
                             van rassendiscriminatie (IVUR) Het College is dan ook van       van oordeel dat
woonwagenbewoners, die zich van  van generatie op generatie als zodanig
                                                                      zodanig manifesteren en  en die zich
                                                                                                      zich beschouwen
als een bevolkingsgroep met een van andere bevolkingsgroepen te onderscheiden
                                                                            onderscheiden cultuur,
                                                                                             cultuur, onder het begrip ras
vallen, zoals bedoeld in de AWGB (College, d.d.  d.d. 19 december 2014 (oordeelnummer 2014-165)).
                                                                                                2014-165)).
18
18 College,
    College, d.d. 28 mei 2015 (oordeelnummer: 2015-61),
                                                     2015-61), par.
                                                                 par. 3.10 en
                                                                            en 3.12.
                                                                               3.12.
19
19 College,
    College, d.d. 8 maart 2016 (oordeelnummer:
                                (oordeelnummer: 2016-19);
                                                      2016-19); d.d.
                                                                  d.d. 14 oktober 2016 (oordeelnummer:
                                                                                          (oordeelnummer: 2016-109);
                                                                                                             2016-109);
d.d.
d.d. 19-12-2016 (oordeelnummer: 2016-139).
                                    2016-139).
20 'Op grond van artikel 44, eerste lid,
                                     lid, van de Woningwet draagt een wooncorporatie,
                                                                              wooncorporatie, 20zo 00k
                                                                                                    ook venNeerster,
                                                                                                        verweerster, met
haar werkzaamheden naar redelijkheid bij aan de uitvoering van      van het volkshuisvestingsbeleid
                                                                             volkshuisvestingsbeleid dat geldt in de
gemeenten waar zij feitelijk werkzaam is. is. Op de wooncorporatie rust slechts de verplichting
                                                                                         verplichting om
                                                                                                      om de
standplaatsen uit te breiden ingeval verweerder
                                       venNeerder daarover beleid heeft ontwikkeld
                                                                               ontwikkeld en
                                                                                           en met de wooncorporatie
over de uitvoering prestatieafspraken heeft gemaakt'.
                                                gemaakt‘. College,
                                                             College, 2016-109 en2016-139.
                                                                                  en2016-139.
                                                              12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>                                                                                   (")9
Hieronder worden aanbevelingen beschreven die aan de Nederlandse staat zijn                       zijn gedaan
                                                                                                       gedaan
voor het verbeteren van de positie van woonwagenbewoners:
                                                    woonwagenbewoners: vanuit een        een initiatief van de
Europese Unie - een EU-kader voor nationale strategieën                   strategieén om integratie van     van
woonwagenbewoners te bevorderen (EU-kader) - en daarnaast in                         in rapportages van van de
Commissie tegen Racisme en Intolerantie (ECRI) van                 van de Raad Raad van Europa en  en het VN-
Comité tegen Rassendiscriminatie (CERD). De Rijksoverheid heeft op deze
aanbevelingen een reactie gegeven die in de volgende paragraaf wordt beschreven
(paragraaf 2.4). 2.4).
Aanbevelingen van ECRI en CERD
De monitors en rapporten van            van de ECRI
                                                 ECRI (2008 en 2013) en          en het CERD (2015) over
Nederland bevatten uiteenlopende aanbevelingen voor de Nederlandse staat om de
mensenrechtensituatie van woonwagenbewoners te verbeteren.                 verbeteren. Enkele hoofdlijnen
hieruit kunnen als volgt worden samengevat:samengevat:
- doelgroepgerichte strategie: geef in de mensenrechtenstrategie specifieke aandacht
    voor de groep van woonwagenbewoners.
                             woonwagenbewoners.
            (2013, p.
  ECRI (2013,          49, par.
                   p. 49,       165):
                           par. 165):
  'ECRI
   'ECRI reiterates its recommendation that the Dutch authorities take responsibility at the central
  government level for issues relating to the situation of     of the Roma,
                                                                       Roma, Sinti and Traveller
                                                                                        Traveller communities.
                                                                                                  communities.
  To
   To this end,
              end, ECRI recommends that they draw up in close co-operation with the Roma,      Roma, Sinti and
  Traveller
   Traveller communities,
                communities, as well as the municipalities,
                                                municipalities, a comprehensive strategy aimed at reducing
  the disadvantage and discrimination these communities face and make available adequate
  resources to implement it.       it. The
                                       The strategy should set clear targets and provide methods for
                                           21
  evaluating the progress achieved.'
                                achieved. '21
  CERD (2015,(2015, p.  4, par.
                    p. 4,  par. 20):
  '[…]
   '[...] the Committee recommends that the State party take specific   speciﬁc measures in favour of Roma,
                                                                                                         Roma,
  Sinti and Travellers
                 Travellers including by creating better opportunities in the labour market,market, combating
  discrimination in education and housing,housing, and tackling the problems faced by Roma,   Roma, regarding
  registration status and statelessness.
                                 statelessness. The
                                                 The Committee recommends that the State party base
  these measures on prior consultation with representatives of         of Roma,
                                                                          Roma, Sinti and Travellers
                                                                                           Travellers to ensure
  that they are tailored to their particular problems and needs.’
- voldoende             standplaatsen:
                        standplaatsen:         zorg      voor        voldoende        standplaatsen        voor
    woonwagenbewoners.
    woonwagenbewoners.
            (2013, p.
  ECRI (2013,          50, par.
                   p. 50,       169):
                           par. 169):
  'ECRI
   'ECRI recommends that the authorities make an assessment of the needs of                of Roma,
                                                                                              Roma, Sinti and
  Travellers
   Travellers who live in caravans and ensure that sufficient
                                                          sufﬁcient caravan sites are made available so that
  they can live according to their traditions and culture.'
                                                       culture.’
21
21 ECRI had deze aanbeveling al eerder gedaan:
                                             gedaan: ECRI
                                                     ECRI (2008),
                                                           (2008), p. 26, par.
                                                                   p. 26, par. 90.
                                                                               90.
                                                         13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>                                                                                          (")9
            (2015, p.
  CERD (2015,           4, par.
                    p. 4,  par. 20):
  'The
   'The Committee […]    [...] recommends that the State party take resolute measures to ensure that
  Travellers
   Travellers are provided with sufficient
                                         sufﬁcient campsites,
                                                     campsites, so as to be able to practice their traditions and
  preserve their cultural identity.’
De aanbevelingen van de ECRI           ECRI en het CERD sluiten nauw aan bij de opvattingen         opvattingen van het
Hof en het College. Ook de ECRI              ECRI en het CERD zien het beschikken over voldoende
standplaatsen als iets wat woonwagenbewoners nodig                      nodig hebben om volgens hun tradities
en culture identiteit te leven.            leven. Bescherming van de culturele identiteit van                              van
woonwagenbewoners vergt dus een opvolging van deze aanbevelingen.                aanbevelingen.
Het EU-kader voor woonwagenbewoners
De EU heeft in 2011   2011 een kader gecreëerd gecreéerd voor het ontwikkelen
                                                                           ontwikkelen van  van nationale strategieën
                                                                                                                strategieén
voor de integratie van woonwagenbewoners:
                                 woonwagenbewoners: Een EU-kader voor de nationale strategieën                  strategieén
                                                                       22
voor integratie van de Roma tot 2020 (EU-kader).       (EU-kader).22 Zoals aangegeven in             in de inleiding
                                                                                                              inleiding (zie
paragraaf 1.3), 1.3), gebruikt de EU de term ‘Roma’ voor wet                 wat in het rapport van de Nationale
                                                                                  23
ombudsman ‘woonwagenbewoners’ genoemd worden.23                        worden. In de Nederlandse context
vallen ook Sinti en reizigers hieronder.    hieronder. In de context van      van de Europese Unie vallen nog
veel meer groepen onder deze term:            term:
  'Met
   'Met de term 'Roma' 'Roma’ wordt hier,   hier, en ook door een aantal internationale organisaties en
  vertegenwoordigers           van     de     betrokken      groepen      in  Europa,
                                                                              Europa, gedoeld           op     verschillende
  bevolkingsgroepen: onder andere Roma,          Roma, Sinti,
                                                          Sinti, Kale,
                                                                 Kale, Zigeuners,
                                                                         Zigeuners, Romanichels,
                                                                                        Romanichels, Boyash,         Ashkali,
                                                                                                         Boyash, Ashkali,
  'Egyptenaren',
   'Egyptenaren', Jenische,
                      Jenische, Dom, Dom, Lom,Lom, maar ook Travellers
                                                                   Travellers (woonwagenbewoners),
                                                                                 (woonwagenbewoners), zonder dat
                                                                                                                             24
  hiermee de specifieke kenmerken,
                                kenmerken, levensstijlen en situaties van deze groepen worden ontkend.’          ontkend. ’24
Het EU-kader komt voort uit een bezorgdheid om de positie van woonwagenbewoners
(‘Roma’) die binnen de Europese Unie al zeker teruggaat tot de jaren                           jaren negentig.
                                                                                                       negentig. Met de
                                                                                                                25
aansluiting van Oost-Europese
                        Dost-Europese landen is deze aandacht verder toegenomen.25            toegenomen. Het EU-
kader,
kader, een initiatief van     van de Europese Commissie,
                                                       Commissie, is opgezet omdat eerdere maatregelen        maatregelen
binnen Europese Unie de positie van woonwagenbewoners niet voldoende hebben                                         hebben
verbeterd. Het EU-kader heeft dan ook als doel,                      doel, via aanvulling
                                                                                    aanvulling en versterking
                                                                                                        versterking van    van
wetgeving en beleid van de EU, om een ‘tastbare verbetering’ op te leveren voor het
leven van woonwagenbewoners.
                woonwagenbewoners.
22 Europese Commissie (2011). (2011).
23 Dit lijkt
       Iijkt te passen binnen een een bredere trend
                                                trend binnen de Europese instituties.
                                                                             instituties. Waar bijvoorbeeld
                                                                                                bijvoorbeeld het Hof in in de
zaak Chapman v.      VK (2001) nog de term 'Gypsy' gebruikte,
                  v. VK                                   gebruikte, spreekt het Hof
                                                                                   Hot in de uitspraak Yordanova v.  v.
Bulgarije (2012) over 'Roma' (in de engere betekenis zoals in       in het onderzoek vanvan de Nationale ombudsman) en      en
in de uitspraak over Winterstein
                        Winterstein v.v. Frankrijk (2013) over 'reizigers' ('gens du voyage').
                                                                                        voyage').
24 Europese Commissie (2012), (2012), p.
                                       p. 2,
                                          2, voetnoot 1.
                                                       1. In Europese Commissie (2011,(2011, p.
                                                                                             p. 2,
                                                                                                2, voetnoot 1) wordt het als
volgt geformuleerd:
      geformuleerd: 'overkoepelende term voor groepen mensen met min of meer vergelijkbare culturele
kenmerken,
kenmerken, zoals de Sinti,
                         Sinti, travellers,
                                travellers, Kalé,
                                             Kalé, gens du voyage,
                                                             voyage, zigeuners en dergelijke,
                                                                                     dergelijke, ook als zij sedentair leven'.
                                                                                                                         leven'.
25 Sobotka and Vermeersch (2012).
                                                               14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>                                                                                        ("nu
Onderdeel van het EU-kader is ook de ambitie om de woonsituatie voor
woonwagenbewoners te verbeteren,   verbeteren, als een manier om sociale inclusie te bevorderen.               bevorderen.
Het bevorderen van standplaatsen maakt hiervan deel                   deel uit.
                                                                            uit.
  'In
   'In het kader van een geïntegreerde
                            gei’ntegreerde aanpak moeten de lidstaten op het gebied van huisvesting in
  de eerste plaats [...] waar van toepassing de beschikbaarheid,
                                                              beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit van
  sociale huisvesting en standplaatsen met toegang tot betaalbare diensten bevorderen in het kader
                              26
  van een brede aanpak.’
                    aanpak. ’26
2.4 Opvolging van de aanbevelingen
Mensenrechtelijke verplichtingen gelden voor de Nederlandse staat zonder onderscheid                          onderscheid
naar centrale of decentrale overheden. De Rijksoverheid antwoordt,                  antwoordt, mede namens de
andere overheden,
            overheden, op aanbevelingen van            van internationale mensenrechtelijke organisaties.     organisaties.
Welke reactie geeft de Rijksoverheid? Welke opvatting blijkt hieruit over haar eigen rol?
Is deze opvatting het resultaat van het EU-kader en de aanbevelingen             aanbevelingen van      van de ECRIECRI en
het CERD? De boodschap van de Rijksoverheid is consistent:                consistent: de verantwoordelijkheid
                                                                                                  verantwoordelijkheid
voor huisvesting van woonwagenbewoners ligt                  Iigt bij gemeenten.
                                                                      gemeenten.
Uitvoering van het EU-kader voor woonwagenbewoners
Om uitvoering te geven aan het eerder genoemde EU-kader heeft de Rijksoverheid tot nu                                        nu
                                                                           27
toe twee keer opdracht gegeven voor een monitor.                monitor.27 Beide monitors (2013 en 2015)
hebben beperkingen.
            beperkingen.
De eerste beperking betreft de definitie van 'Roma'.          'Roma'. De Nederlandse overheid hanteert in
de twee monitors een definitie van 'Roma' die beperkter is dan de Europese Unie
                                                                                                                              28
hanteert en daarmee een grote deelgroep, namelijk de reizigers,              reizigers, uitsluit van de monitor.  monitor.28
                                                                                                                       29
Met deze keuze wijkt de Nederlandse overheid          overheid ongemotiveerd af van         van het EU-kader.
                                                                                                          EU-kader.29
Een tweede beperking betreft de reikwijdte voor het onderzoek naar sociale inclusie.                          inclusie. Het
EU-kader is mede gemotiveerd,
                           gemotiveerd, zoals hiervoor bleek,         bleek, door een bezorgdheid
                                                                                                bezorgdheid over de
mensenrechtensituatie van woonwagenbewoners ('Roma') en door de ambitie om die
situatie door middel van overheidsstrategieën
                                    overheidsstrategieén te verbeteren. De monitors hebben dan                             dan
ook
00k als doel,
            doel, zoals de minister van       van SZW bij aanbieding van de eerste monitor in 2013
toelichtte, 'om aan te geven wat de impact van het algemeen Nederlands beleid op de
                                              30
situatie van de Roma en Sinti is'.        is'.30 Beide monitors beperken zich         zich echter tot de vraag   vraag 'hoe
het staat met de sociale inclusie van Roma en Sinti in Nederland'            Nederland‘ (eerste monitor) en 'de
26 Europese Commissie (2012),
                           (2012), p.p. 12.
             (2013); Seidler et al. (2015).
27 Movisie (2013);                  (2015).
28 Zie ook Van Baar (2014).
29 Deze benadering waarin Roma en      en Sinti,
                                           Sinti, op basis van herkomst (cultuur),
                                                                          (cultuur), als een afzonderlijke groep wordenworden
beschouwd, past overigens binnen een oud denkpatroon
                                                  denkpatroon van
                                                                van de Nederlandse overheid        volgens welke
                                                                                        overheid volgens
woonwagenbewoners onderscheiden worden op basis van          van afkomst (Roma en   en Sinti) en woonvorm
                                                                                                   woonvorm (reizigers).
                                                                                                                (reizigers).
Zie ook
      00k noot 5.
               5. Behalve de monitors voor Roma en Sinti (zie noot 27) zijn   zijn er ook monitors voor
woonwagenbewoners (Cebeon 1997;                      2002). Deze betreffen
                                   1997; Cebeon 2002).            betreffen alleen
                                                                             alleen ‘reizigers’  terwijl ook Roma
                                                                                     ‘reizigers’ tenNijI      Roma en en Sinti
                                                                                                                         Sinti
(die in deze monitors niet genoemd worden) in                       wonen of de wens daartoe hebben.
                                                   in woonwagens wonen                              hebben. Voor een een
kritisch perspectief vanuit woonwagenbewoners zelf op het onderscheid            tussen Roma/Sinti en
                                                                  onderscheid tussen                     en reizigers:
                                                                                                            reizigers: zie
           (2004).
Sitalsing (2004).
30 Minister van SZW (2 december 2013). 2013).
                                                             15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>                                                                                   (")9
woon- en levensomstandigheden van Roma en Sinti in Nederland'                 Nederland‘ (tweede monitor).
                                                                                                        monitor).
Welke invloed het Nederlandse beleid (onder meer het afschaffen van de
Woonwagenwet) heeft gehad op het borgen van mensenrechten van                                                 van
woonwagenbewoners, is geen onderdeel van de onderzoeksvraag.         onderzoeksvraag. Daarmee mist de
overheid een mogelijkheid tot feedback op het eigen beleid.           beleid.
Beide monitoren bieden overigens ruimte voor signalen van Roma en Sinti                         Sinti over het
(groeiend) tekort aan standplaatsen.
                                 standplaatsen. Zij leggen daarbij zelf het verband         verband met de
instandhouding van hun cultuur:  cultuur:
  ‘Het
   ‘Het wonen in een woonwagen wordt door veel Sinti-respondenten als een belangrijk onderdeel
                             31
  van de cultuur gezien.'
                    gezien. '31
In de reacties op beide monitors biedt de minister van SZW echter geen reflectie hierop
                                                               32
en maakt zelfs geen melding van deze signalen.     signalen.32
Reacties op aanbevelingen:
                  aanbevelingen: doelgroepgerichte strategie
De Rijksoverheid kiest als uitgangspunt niet voor specifieke aandacht
                                                                    33
(doelgroepenbeleid),
(doelgroepenbeleid), maar voor generiek beleid.            beleid.33 Dit generieke beleid past in het
integratiebeleid. De Rijksoverheid kiest er daarnaast voor de verantwoordelijkheid voor
uitvoering van generiek beleid bij gemeenten te leggen: 'De uitvoering van dit generieke
                                                                                        34
beleid ten aanzien van de Roma ligt        Iigt voornamelijk op lokaal Iokaal niveau.'
                                                                              niveau.‘34
Uit de reactie op het CERD-rapport (2015) blijkt dat de Rijksoverheid       Rijksoverheid wel een  een rol
                                                                                                         rol voor
zichzelf ziet in het verwerven van kennis ten behoeve van beleidsvorming.    beleidsvorming. ZijZij wil
                                                                                                    wil namelijk
zicht krijgen op de positie van woonwagenbewoners (en andere kwetsbare groepen) en                             en
kiest daarom voor 'investeringen
                          ‘investeringen in kennis over de positie van bepaalde groepen in                  in de
Nederlandse samenleving, alsmede in- en uitsluitingsprocessen die hierin                       hierin een rol
          35
spelen'.35 Als voorbeelden hiervan noemt zij onder andere de monitors die ten behoeve
spelen'.
van het EU-kader voor woonwagenbewoners zijn                     zijn uitgevoerd (zie hiervoor;
                                                                                            hiervoor; zie ook
paragraaf 2.3): 'Door middel van het tweejaarlijks laten          Iaten uitvoeren van van een monitor Sociale
Inclusie investeert het kabinet in kennis over de situatie en positie van Roma en                     en Sinti in
               36
Nederland.'
Nederland.’36
31 Seidler et al. (2015), p. 91.
31                           91.
32 Minister van SZW (2 december 2013).                                         2015).
                                     2013). Minister van SZW (18 december 2015).
33 Ministers van SZW en BZ  B2 (28 oktober 2015b),
                                           2015b), reactie op aanbeveling
                                                               aanbeveling 20 van
                                                                                van het CERD-rapport.
                                                                                        CERD-rapport.
34 Minister van SZW (18 november 2013), p.   p. 17 (reactie op aanbeveling
                                                               aanbeveling 165).
                                                                             165).
35 Ministers van SZW en BZ  B2 (28 oktober 2015a),
                                           2015a), p.
                                                    p. 3.
                                                       3.
36 Ministers van SZW en BZ  B2 (28 oktober 2015b),
                                           2015b), reactie op aanbeveling 20 vanvan het CERD-rapport.
                                                                                        CERD-rapport.
                                                          16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>                                                                                (")9
Reacties op aanbevelingen: standplaatsen
De Rijksoverheid verwijst naar de verantwoordelijkheid die gemeenten       gemeenten hebben:
                                                                                          hebben:
 Uit de reactie op de vierde ECRI-monitor (2013):
 'Per
  'Per 11 maart
          maan‘ 1999
                 1999 is de Woonwagenwet
                            Woonwagenwet ingetrokken en is het standplaatsenbeleid een
                                     37
 gemeentelijke aangelegenheid.'
                   aangelegenheid. '37
 Uit de reactie op het CERD-rapport (2015):
 'Het
  'Het voorzien in de behoefte aan huisvesting is een primaire taak van de gemeenten.
                                                                                    gemeenten. Dit geldt ook
                                                                         38
 voor het voorzien in standplaatsen voor woonwagenbewoners.'
                                               woonwagenbewoners. '38
Op de laatste
          Iaatste uitspraak volgt nog een toelichting:
 'Het
  'Het gemeentelijke beleid dient in lijn te zijn met het uitgangspunt van gelijke behandeling.   behandeling.
 Daarnaast dient in het gemeentelijk beleid ook aandacht te zijn voor de behoeften van
 woonwagenbewoners.
  woonwagenbewoners. Het Rijk zaI     zal het belang hiervan in bestuurlijke overleggen met de VNG
                  39
 benadrukken.'
 benadrukken. ’39
Kortom: het standplaatsenbeleid
                  standplaatsenbeleid dient te voldoen aan           aan het gelijkheidsbeginsel.
                                                                                  gelijkheidsbeginsel. De
aanbevelingen van de ECRI en het CERD bieden de kans aan de Rijksoverheid                  Rijksoverheid omom
vanuit een mensenrechtelijk kader een nadere duiding te geven                    geven van deze norm,  norm,
bijvoorbeeld dat uitsterfbeleid op gespannen voet staat met het gelijkheidsbeginsel,
                                                                                   gelijkheidsbeginsel, dat
de aandacht voor de behoeften van woonwagenbewoners niet vrijblijvend             vrijblijvend is,
                                                                                                is, maar een
                                                                                                         een
mensenrechtelijke basis heeft. heeft. De Rijksoverheid
                                            Rijksoverheid geeft een een dergelijke duiding
                                                                                        duiding niet en
                                                                                                      en blijft
daarmee onduidelijk over wat deze norm concreet betekent.       betekent.
Decentralisering en ondersteuning
De Rijksoverheid had vele decennia de verantwoordelijkheid  verantwoordelijkheid genomen voor de
huisvesting van woonwagenbewoners,
                      woonwagenbewoners, onder meer via de Woonwagenwet.        Woonwagenwet. Met de
afschaffing van de Woonwagenwet in 1999 koos de Rijksoverheid                   Rijksoverheid voor een   een
                                                                        40
                                              standplaatsenbeleid.40 Gemeenten
gedecentraliseerde aanpak van het standplaatsenbeleid.                      Gemeenten kregen
                                                                                           kregen de ruimte
om dit beleid zelfstandig in te vullen.
De afschaffing had tot doel de integratie van de regelgeving voor woonwagenbewoners in
de reguliere wetgeving te voltooien.
                                 voltooien. De bedoeling was woonwagenbewoners en                  en andere
burgers gelijk te behandelen.
                            behandelen. De Woonwagenwet kende het zogenaamde
afstammingsbeginsel: het beginsel dat een standplaats of woonwagen         woonwagen die vrijkomt weer
beschikbaar komt,   komt, maar alleen voor mensen die afstammen van                               van oude
woonwagenbewoners. Ook dit beginsel kwam dus te vervallen.        vervallen.
37 Minister van SZW (18 november 2013), p. p. 17 (reactie op aanbeveling 169).
                                                                          169).
38 Ministers van SZW en BZB2 (28 oktober 2015b),
                                         2015b), reactie op aanbeveling 20 van
                                                                             van het CERD-rapport.
                                                                                     CERD-rapport.
39 Ministers van SZW en BZB2 (28 oktober 2015b),
                                         2015b), reactie op aanbeveling 20 van
                                                                             van het CERD-rapport.
                                                                                     CERD-rapport.
4O Kamerstukken 1996-1999,
40                 1996-1999, 25 333.
                                                       17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>                                                                               ("nu
De decentralisering van het woonbeleid
                                    woonbeleid voor woonwagenbewoners betekent niet dat de
Rijksoverheid hierin geen enkele rol kan nemen.      nemen. Nadat de Rijksoverheid
                                                                            Rijksoverheid zich    jaren lang
                                                                                             zich jaren   Iang
terughoudend opstelt, kiest zij er bijvoorbeeld voor om in 2006 gemeenten                    gemeenten te
ondersteunen met een handreiking: Werken       Werken aan woonwagenlocaties.
                                                                woonwagenlocaties. Handreiking voor
gemeenten: over beleid en handhaven (VROM-Inspectie 2006).               2006). In
                                                                                 In latere jaren
                                                                                            jaren brengt de
Rijksoverheid nog diverse andere handreikingen uit ter ondersteuning van                   van gemeenten:
                                                                                                gemeenten:
Eigentijds omgaan met woonwagenbewoners (2009), Vrijplaatsen        Vrijplaatsen op woonwagenlocaties
(2009) en Handreiking voor overdracht van woonwagens en standplaatsen (2010).                    (2010). De
twee rode draden in deze handreikingen zijn: handhaven      handhaven en  en normaliseren.
                                                                              normaliseren. Bij dit laatste
                                                                                                       Iaatste
gaat het onder meer om het normaliseren           normaliseren van    van de verhoudingen
                                                                                   verhoudingen tussen
woonwagenbewoners en instanties (waaronder gemeenten).       gemeenten).
Aanleiding voor de handreiking Werken    Werken aan woonwagenlocaties (VROM-Inspectie 2006)
was het grootschalig optreden van de politie,          politie, in
                                                                 in het voorjaar van         2004, op het
                                                                                       van 2004,
                                                           41
woonwagencentrum Vinkenslag in Maastricht.  Maastricht.41 De handreiking was vervolgens 'bedoeld     'bedoeld
om gemeenten een leidraad te bieden bij het handhaven op woonwagenlocaties.'  woonwagenlocaties.’ HierinHierin
worden vijf verschillende varianten aangereikt voor het invullen       invullen van standplaatsenbeleid,
                                                                                     standplaatsenbeleid,
waaronder variant 1, de zogenaamde 'nuloptie',  ‘nuloptie’, beter bekend als het uitsterfbeleid.
                                                                                      uitsterfbeleid.
  'Bij
   'Bij deze variant wordt geen invulling meer gegeven aan eventuele behoefte onder bewoners aan
  standplaatsen voor woonwagens.
                         woonwagens. De gemeente kan een passief  passief nuloptiebeleid voeren
  (vrijkomende standplaatsen verwijderen),
                                  ven/vijderen), of een actief
                                                         actief beleid (de bewoners andere wijze van
  huisvesting bieden).
                bieden). Mogelijke redenen om voor deze variant te kiezen zijn: de gemeente acht
  standplaatsen en/of
                    en/of woonwagens een te dure of   of te grondextensieve woonvorm; de handhaving is
                42
  te kostbaar.'
      kostbaar. '42
De tweede variant ('afbouwbeleid')
                         (‘afbouwbeleid') geeft de mogelijkheid om        0m het aantal standplaatsen te
verminderen. De overige varianten bieden gemeenten ruimte om                  om het standplaatsenbeleid
                                                                                      standplaatsenbeleid
gaandeweg in te bedden in regulier huisvestingsbeleid (variant 3:                 3: 'woonvisiebeleid') of
vraaggericht te reageren (variant 4:       4: 'vraaggericht specifiek beleid' en variant 5:      5: 'neutraal
beleid').
De vijf beleidsvarianten hebben hun achtergrond in                   in een handhavingsstrategie.
                                                                               handhavingsstrategie. De
toelichting hierop bevat geen overwegingen die uitgaan van de bescherming van de
culturele identiteit van woonwagenbewoners.
                             woonwagenbewoners.
Sinds het uitkomen van     van de handreiking hebben zich vanuit mensenrechtelijk perspectief
belangrijke ontwikkelingen voorgedaan. Hiervoor kwamen                     kwamen        de belangrijkste
ontwikkelingen aan bod: het EU-kader uit 2001                 waarin aandacht werd
                                                      2001 waarin                 werd gevraagd voor de
mensenrechtelijke positie van woonwagenbewoners,
                                       woonwagenbewoners, de aanbevelingen van de ECRI              ECRI en
het CERD aan Nederland over de zorg voor voldoende standplaatsen,      standplaatsen, uitspraken van  van het
Hof over de culturele identiteit van woonwagenbewoners en ten                 ten slotte oordelen van van het
College die het uitsterbeleid van gemeenten    gemeenten als discriminerend bestempelt. bestempelt. Deze
41
41 VROM-Inspectie (2006), p. 3.3.
42 VROM-Inspectie (2006).
                                                       18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>                                                                                 ("nu
ontwikkelingen hebben tot op heden niet geleid            geleid tot een herziening van genoemde
handreiking, bijvoorbeeld door het herroepen van de optie van uitsterfbeleid.    uitsterfbeleid.
Ontbreken van een regierol bij de Rijksoverheid
Eind 2013 heeft de minister van      van SZW namens het kabinet een reactie gegeven op het
                                    43
vierde rapport van de ECRI.            Anderhalf jaar later,
                             ECRI.43 Anderhalfjaar        later, in juli 2015,
                                                                         2015, informeert de minister van  van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) de Tweede Kamer over de
internationale aanbevelingen op het gebied van mensenrechten.     mensenrechten. Hieruit blijkt dat het
ministerie van BZK en het ministerie van         van SZW een gezamenlijke verantwoordelijkheid
                                                                                         verantwoordelijkheid
                                                                                                       44
hebben voor die aanbevelingen van de ECRI         ECRI die over woonwagenbewoners gaan.          gaan.44
Als onderdeel van zijn onderzoek had de Nationale ombudsman         ombudsman een rondetafelgesprek
met het ministerie van SZW,   SZW, het ministerie van BZK en het Ministerie van Veiligheid       Veiligheid en
                                                                                                            en
Justitie. Het doel van deze bijeenkomst was te bespreken welke rol de Rijksoverheid zou                    zou
behoren te hebben bij het borgen van de mensenrechten  mensenrechten van     van woonwagenbewoners,
                                                                                   woonwagenbewoners, in
het bijzonder van hun culturele identiteit,
                                        identiteit, in het handelen van de overheid. overheid. Ook heeft de
Nationale ombudsman de vraag voorgelegd  voorgelegd op welke wijze de Rijksoverheid gemeenten     gemeenten
kan ondersteunen bij het aanpakken van wat woonwagenbewoners als grootste
probleem ervaren:
              ervaren: het tekort aan standplaatsen.
                                              standplaatsen. Uit de bijeenkomst blijkt dat bij de
Rijksoverheid een regierol ontbreekt.
Tijdens de bijeenkomst was onduidelijk welk ministerie zich            zich primair verantwoordelijk acht
voor de mensenrechtensituatie van woonwagenbewoners.
                                              woonwagenbewoners. Het ministerie van            van BZK gaat
enkel over het huisvestingbeleid,
                    huisvestingbeleid, terwijl het ministerie van SZW zich              zich beperkt tot het
integratievraagstuk. Beide ministeres maakten duidelijk dat de overheid                       overheid geen
doelgroepenbeleid voert. voert. Gemeenten zouden zelf stappen kunnen                 kunnen zetten in   in het
beschermen van de culturele identiteit van woonwagenbewoners,
                                                        woonwagenbewoners, bijvoorbeeldbijvoorbeeld door een
inventarisatie van de woonbehoeftes onder woonwagenbewoners om op die manier tot
een woningaanbod te komen.   komen. Als gemeenten dat werkelijk willen        willen doen,
                                                                                      doen, zou
                                                                                              zou dat kunnen
                                                                                                       kunnen
vereisen dat woonwagenbewoners op landelijk niveau                     niveau als doelgroep worden     worden
gedefinieerd. En dat vindt de overheid onwenselijk.
                                                onwenselijk.
De Nationale ombudsman legde zijn bevinding voor dat het bij gemeenten uit zijn                            zijn
onderzoek ontbreekt aan voldoende kennis van                  van het mensenrechtenkader voor de
culturele identiteit van woonwagenbewoners (zie paragraaf 4.5).               4.5). Hij vroeg de ministeries
welke rol zij hierin zien voor de Rijksoverheid.
                                        Rijksoverheid. Beide ministeries bevestigden opnieuw het
standpunt van de Rijksoverheid:
                      Rijksoverheid: het woonbeleid
                                              woonbeleid is gedecentraliseerd naar de gemeenten
die daarin hun eigen afweging maken.
43 Minister van SZW (18 november 2013), p. p. 17 (reactie op aanbeveling 165).
                                                                           165).
44 Minister van BZK (10 juli 2015), aanbevelingen
                                    aanbevelingen 165,
                                                   165, 167,
                                                         167, 169 en 171.
                                                                      171.
                                                       19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>                                                                              (-99
3. WOONWAGENBEWONERS AAN                                  AAN HET WOORD
3.1
3.1 Inleiding
Het vorige hoofdstuk beschreef de mensenrechtelijke context voor de bescherming          bescherming vanvan
de culturele identiteit van woonwagenbewoners en de positieve verplichting         verplichting die hieruit
volgt om voor voldoende standplaatsen te zorgen.       zorgen. Het beschreef ook het standpunt van      van
de Nederlandse overheid dat de verantwoordelijkheid voor standplaatsen          standplaatsen primair bij
gemeenten ligt.
              Iigt.
Dit hoofdstuk beschrijft de kern van de ontvangen signalen van woonwagenbewoners:  woonwagenbewoners:
het tekort aan standplaatsen (paragraaf
                                     (garagraaf 3.2);
                                                   3.2); de verhalen van woonwagenbewoners over
'uitsterfbeleid' bij gemeenten en over pogingen dit beleid       beleid aan te kaarten bij gemeenten
                                                                                                gemeenten
(paragraaf
(garagraaf 3.3);
              3.3); hun verhalen over problemen om            om in aanmerking te komen voor een        een
standplaats (paragraaf
               (garagraaf 3.4);
                             3.4); tot slot de problemen die woonwagenbewoners ervaren          ervaren als
zij wel een standplaats / woonwagen
                               woonwagen hebben (paragraaf(garagraaf 3.5).
                                                                        3.5).
3.2 Het tekort aan standplaatsen
De Nationale ombudsman heeft,     heeft, via klachten,
                                                klachten, interviews en   en meldingen,
                                                                              meldingen, de persoonlijke
ervaringen van in totaal 112 woonwagenbewoners gehoord. In een                 een aantal gevallen
                                                                                           gevallen gaven
woonwagenbewoners zelf aan tot welke groep zij behoorden.          behoorden. Daaruit blijkt dat zowelzowel
reizigers,
reizigers, Roma en Sinti vertegenwoordigd
                                vertegenwoordigd zijn. De woonwagenbewoners zijn             zijn afkomstig
uit ongeveer vijftig gemeenten.
                        gemeenten.
De hierna volgende grafiek geeft inzicht in het aantal signalen dat de Nationale
ombudsman per provincie ontving.       ontving. Ook geeft de grafiek inzicht in het aantal           aantal
                                     45
                         provincie.45 Hieruit wordt duidelijk dat de verdeling
standplaatsen per provincie.                                                    verdeling van
                                                                                           van het aantal
signalen over de provincies ook grotendeels correspondeert met de verdeling van                     van het
aantal standplaatsen over de provincies.
                                      provincies.
45 Voor een toelichting op het aantal standplaatsen:
                                      standplaatsen: zie paragraaf 4.2.
                                                                   4.2.
                                                       20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>                                                                                                           ("nu
                                                  Overzicht per provincie:
                                    aantal standplaatsen (in peiljaar 2009) tegenover
                                aantal signalen uit meldpunt Nationale ombudsman (2016)
                    30
                    30                                                                                                            2000
                                                                                                                                 2000
                                                                                                                                 1800
                    25
                    25                                                                                                            1600
                                                                                                                                         Aantal standplaatsen
                                                                                                                                         Aantal standplaatsen
                                                                                                                                 1600
Aantal
Aantal meldingen
        meldingen
                    20
                    20                                                                                                           1400
                                                                                                                                 1200
                    15
                    15                                                                                                            1000
                                                                                                                                 1000
                                                                                                                                 800
                    10
                    10                                                                                                            600
                                                                                                                                 600
                     55                                                                                                          400
                                                                                                                                 200
                     0o                                                                                                          00
                           $3e       $0b       $9a,   «\7’06     0"Q0    $90& 0&06        $990\   ’66?k $96       $00     «cg0
                      0‘
                                <<\Q?‘   <<Q      be\60        9‘0
                                                                     ‘0Sb‘   ‘632‘     o4?}       0
                                                                                                       \6
                                                                                                           32‘   "9     ‘00
                                                                 s°° s°°                              1°
                                                          Aantal meldingen            —Aanta|
                                                                                        Aantal standplaatsen
                     De boodschap van vrijwel alle signalen is steeds dezelfde: er is een tekort aan       aan
                     standplaatsen. Woonwagenbewoners signaleren zowel een absolute afname (het aantal
                     standplaatsen in een gemeente neemt af,af, bijvoorbeeld als gevolg van een
                                                                                            een uitsterfbeleid)
                     als een relatieve afname (de populatie woonwagenbewoners neemt toe terwijl
                                                                                             terwijl het aantal
                     standplaatsen niet uitbreidt).
                                         uitbreidt).
                          Een woonwagenbewoonster vertelt
                                                  ven‘elt dat er in haar gemeente al 22 jaar
                                                                                         jaar geen nieuwe standplaatsen
                          zijn bijgekomen en dat het gevoerde beleid hoofdzakelijk bestaat uit het verkopen van
                          standplaatsen.
                          standplaatsen. Zij ervaart
                                             ervaan‘ dit als discriminatie.
                                                             discriminatie. (#W69)
                     3.3 Aankaarten van het tekort aan standplaatsen
                     Woonwagenbewoners kaarten het tekort aan standplaatsen
                                                                        standplaatsen regelmatig aan:
                                                                                                 aan: bij hun
                                                                                                          hun
                     gemeente, de woningbouwvereniging of de politiek.
                                                                  politiek. Ze doen dat in de hoop alsnog zelf
                     een standplaats te bemachtigen. Maar ook om de schaarste aan standplaatsen voor de
                     groep zichtbaar te maken op hun woonwagenlocatie,
                                                         woonwagenlocatie, in de gemeente en in Nederland.
                                                                                                   Nederland.
                     Daarbij lopen zij tegen verschillende knelpunten aan.
                                                                      aan.
                     De gemeente geeft niet thuis
                     Veel woonwagenbewoners die aankaarten dat zijzelf of hun familie een probleem ervaren
                                                                                                      ervaren
                     bij het vinden van een standplaats, geven aan dat de gemeente niet thuis geeft.
                                                                                                   geeft. De
                     gemeente weigert bijvoorbeeld over het tekort aan standplaatsen te praten
                                                                                        praten of zij ontkent
                     dat er een probleem is.
                                         is.
                                                                                 2|
                                                                                 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>                                                                                 (")9
 Mevrouw ** woont op een woonwagenlocatie waar al dertig               jaar lang geen nieuwe standplaatsen
                                                               den‘ig jaar/ang
 zijn bijgekomen.
      bijgekomen. Sterker nog: vroeger waren er 65 standplaatsen,
                                                             standplaatsen, tegenwoordig zijn dat er nog
 maar 55.
        55. Dit is met name een probleem voor de jongeren. jongeren. Daarom maakt mevrouw * zich samen
 met andere woonwagenbewoners hard voor uitbreiding van het aantal standplaatsen in haar
 gemeente.
 gemeente. In 2008 had de gemeente aangekondigd nieuwe standplaatsen aan te leggen.              leggen. Dat is
 steeds uitgesteld.
          uitgesteld. En ook nu heeft de gemeente nog niets gedaan.   gedaan. In een gesprek hierover met
 de wethouder krijgt mevrouw * ineens te horen dat er helemaal geen vraag is naar standplaatsen.  standplaatsen.
 En dat terwijl de gemeente geen wachtlijst bijhoudt.
                                                   bijhoudt. (#W37)
Uit verschillende signalen komt verder naar voren                    voren dat gemeenten
                                                                                      gemeenten zich   zich niet
verantwoordelijk lijkenIijken te voelen voor de problemen die woonwagenbewoners
ondervinden in het verkrijgen
                        verkrijgen van een                           woonwagen.
                                           een standplaats of woonwagen.
 Mevrouw ** is een geboren woonwagenbewoonster.
                                woonwagenbewoonster. Op dit moment woont ze echter tegen haar
 zin in een stenen huis.
                     huis. Sinds zes jaar
                                        jaar probeert ze een standplaats te krijgen.
                                                                                  krijgen. Zij geeft aan dat op
 de locatie waar ze graag zou willen wonen vijf    vijf van de in totaal tien plekken leeg staan.
                                                                                               staan. Mevrouw *
 is al vaak in gesprek gegaan met de woningbouwvereniging.
                                            woningbouwvereniging. De woningbouwvereniging is
 namelijk verantwoordelijk voor de uitgifte van standplaatsen,
                                                       standplaatsen, maar daar komt ze niet verder. verder.
 Mevrouw ** neemt daarom contact op met de gemeente,  gemeente, die verantwoordelijk is voor het
 huisvestingsbeleid.
 huisvestingsbeleid. Die stuurt haar weer terug naar de woningbouwvereniging.
                                                                  woningbouwvereniging. Mevrouw * vertelt
 dat dit haar het gevoel geeft dat ze nergens terecht kan met haar probleem.  probleem. (#W17)
Veelgehoord is dat de betrokkenheid van verschillende partijen bij de uitgifte van,                      van, het
beheer van en de ontwikkeling van standplaatsen,
                                               standplaatsen, het moeilijk maakt om         om signalen
                                                                                                  signalen af te
geven. Betrokken instanties zijn: de gemeente, de woningbouwvereniging,
                                                                   woningbouwvereniging, de beheerder,beheerder,
een tussenpersoon.
        tussenpersoon. Woonwagenbewoners weten                   weten veelalveelal niet wie waarvoor
verantwoordelijk is. De verschillende partijen wijzen bovendien regelmatig        regelmatig naar elkaar als
de woonwagenbewoners een probleem aankaarten.            aankaarten. Daardoor is onduidelijk of de
problemen van woonwagenbewoners voldoende in beeld                       beeld zijn bij de gemeente en
opgepakt worden.
             worden.
 Een groep woonwagenbewoners probeert het uitsterfbeleiduitsten‘beleid in hun gemeente aan de orde te
 stellen.
 stellen. Uit het nieuwe bestemmingsplan volgt dat het woonwagenkamp waarop zij wonen,             wonen, moet
 inkrimpen van 41 naar 25 standplaatsen,
                               standplaatsen, zo vertellen ze aan de ombudsman.
                                                                             ombudsman. Het is voor de
 woonwagenbewoners echter onduidelijk bij wie ze terecht moeten met hun zorgen.          zorgen. Door de
 woonstichting worden wagens verhuurd.
                                     verhuurd. De grond wordt van de gemeente gehuurd.   gehuurd. Een andere
 organisatie doet het onderhoud en laat   Iaat wagens plaatsen,
                                                         plaatsen, in opdracht van de gemeente en de
 woonstichting.
 woonstichting. Die instanties verwijzen
                                   ven/vijzen naar elkaar als de woonwagenbewoners de problemen
 willen bespreken.
         bespreken. Het is ook lastig
                                  Iastig dat medewerkers van de organisaties met wie ze gesprekken
 voerden,
 voerden, later ineens niet meer in dienst zijn.zijn. Daardoor missen ze een vast aanspreekpunt.
                                                                                         aanspreekpunt. Eén
 van de woonwagenbewoonster vroeg de gemeente te komen kijken naar de situatie ter plekke
 zodat zij met eigen ogen kan zien wat       er aan de hand is,
                                         water                   is, maar de gemeente wil  Wil niet komen.
                                                                                                    komen.
 (#W20)
                                                         22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>                                                                               (-99
Een aantal woonwagenbewoners benoemt dat door het uitblijven van                     van een regierol     van
                                                                                                regierol van
gemeenten, de Rijksoverheid de verantwoordelijkheid naar zich toe zou moeten trekken
om te zorgen voor voldoende standplaatsen.
  De heer en mevrouw ** wonen in een woonwagen op een locatie in gemeente X.            X. Nu hun kinderen
  op zichzelf
     zichzelf willen gaan wonen in een woonwagen,
                                            woonwagen, zetten zij zich in voor meer standplaatsen en
  een verandering van het beleid.
                             beleid. Ze hebben meerdere keren contact gezocht met de gemeente, gemeente,
  wethouders uitgenodigd en raadvergaderingen bijgewoond,
                                                       bijgewoond, maar dat leverde niets op: 'Ze ’Ze komen
  nog niet eens op gesprek.         je ze tien keer uitnodigt: ze komen niet.'
                      gesprek. Als je                                      niet.’
  Eén keer werden zij door de gemeente uitgenodigd,
                                              uitgenodigd, vertellen ze aan de ombudsman.
                                                                                   ombudsman. Toen
                                                                                                 Toen bleek
  dat de gemeente alleen wilde
                             Wilde praten over onderwijs en werk: 'Hoe  ’Hoe is het met de kinderen,
                                                                                           kinderen, hoe is
  het met school en werk?'
                       werk?’ Het echtpaar reageert: 'Wij'Wij hadden zoiets van: Pardon? School en
  werk? De meeste kinderen gaan gewoon naar school,            je probeert ze aan het werk te krijgen,
                                                      school, je                                 krijgen, hoe
  moeilijk dat ook is.'
                    is.’
  Waar
  Waar zij met de gemeente over wilden        praten, was het standplaatsenbeleid,
                                      Wilden praten,            standplaatsenbeleid, maar dit was niet
  bespreekbaar: 'Wij
                   'Wij vinden één ding ook heel belangrijk,
                                                    belangrijk, gemeente: Hoe zit het met standplaatsen,
                                                                                              standplaatsen,
  hoe zit het daarmee? Nee,Nee, daar hebben we het niet over,over, krijgen we dan te horen.'
                                                                                      horen.’ (#W9)
3.4 Het toegewezen krijgen van een standplaats
Wanneer er wel nog standplaatsen te vergeven zijn - bijvoorbeeld wanneer er nieuwe
standplaatsen bijkomen
                    bijkomen of een standplaats vrijkomt - ervaren        ervaren woonwagenbewoners
problemen, zo blijkt uit hun verhalen.
                                   verhalen. Om in aanmerking te komen voor een vrijgekomen     vrijgekomen
standplaats is het zaak dat je als woonwagenbewoner op de wachtlijst voor
standplaatsen staat en aan de beurt komt voor toewijzing              toewijzing vanvan een standplaats.
                                                                                                standplaats.
Woonwagenbewoners ervaren uiteenlopende problemen                 problemen om    om een een standplaats
toegewezen te krijgen.
Onduidelijke, oneerlijke of geen wachtlijst
Een deel van de problemen
                       problemen heeft te maken met de wachtlijst zelf:        zelf: woonwagenbewoners
vinden de criteria voor de wachtlijst onduidelijk, onduidelijk, ontvangen hierover tegenstrijdige
informatie of menen
                  menen dat de wachtlijst niet eerlijk gevolgd                   wordt. Hieronder volgen
                                                                     gevolgd wordt.                    volgen
voorbeelden van:van:
- er is geen wachtlijst voor standplaatsen;
                                  standplaatsen;
- de wachtlijst is kwijt;
                      kwijt;
- er is onduidelijkheid over de criteria voor de wachtlijst.
                                                          wachtlijst.
                                                       23
                                                       23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>                                                                                          (")9
 '[E]r
  '[E]r is nu ook geen wachtlijst en dat is waar we constant naar gevraagd hebben.             hebben. We hebben al
 zoveel brieven naar de gemeente gebracht van mensen die ingeschreven staan.                     staan. Om aan te
 geven dat er een tekort is.       is. En daar reageren ze niet op.    op. Ze zeggen: je  je kan bij de huisvesting
 inschrijven.'
 inschrijven.’ (#W3)
 'In
  'In gemeente * maken ze geen nieuwe kampen.          kampen. De enige mensen die er aanspraak op maken zijn
 mensen die het kunnen overnemen,   overnemen, of   of erfgenamen.
                                                       en‘genamen. Er wordt niet gewerkt met wachtlijsten.
                                                                                                       wachtlijsten. Ik
                                                                                                                      lk
 maak dus geen kans.'   kans.’ (#W43)
 'Mijn
  'Mijn dochter wil graag op het woonwagenkamp wonen.             wonen. Omdat dit niet mogelijk is,    is, woont zij nu
 noodgedwongen op een industrieterrein.
                                     industrieterrein. Er is geen wachtlijst waar mijn dochter zich kan
 inschrijven.
 inschrijven. De gemeente doet wel de mondelinge toezegging dat mijn dochter wordt benaderd
 wanneer
  wanneerietsiets vrijkomt.
                   vrijkomt. Maar hier komt niks van terecht.'  terecht.’ (#W49)
 'Zij
  'Zij wil een standplaats krijgen in de gemeente *.            *. Ze staat al 77 tot 8 jaar
                                                                                         jaar op de wachtlijst.
                                                                                                      wachtlijst. Nu is de
 betrokken ambtenaar met pensioen en zijn ineens alle eerdere gegevens kwijt en moet ze weer
 achteraan sluiten.'
               sluiten.’ (#W80)
 Mevrouw ** loopt
                Ioopt regelmatig langs   Iangs bij het loket van de gemeente om te vragen naar haar plaats op
 de wachtlijst.
       wachtlijst. Op gegeven moment kreeg ze te horen dat als regel geldt dat                datjeje een woonwagen op
 een standplaats krijgt, krijgt, als jeje twee jaar
                                               jaar in een woonwagen (op eigen naam) woont.       woont. Maar hoe kan
 dat nou,
       nou, vraagt zij zich af? Waar    Waar moet
                                              moetje  je die twee jaar
                                                                    jaar dan met jeje woonwagen staan? (#W56)
Lange wachttijd
Een ander type klachten is de lange             Iange wachttijd voor een standplaats.
                                                                                   standplaats. De wachttijden
                                                                                                          wachttijden die
woonwagenbewoners noemen,          noemen, variëren
                                                 variéren van 6 jaar tot 25 jaar terwijl hun wachttijd      wachttijd nognog
steeds doorloopt.
           doorloopt. In één verhaal   verhaal werd
                                                  werd de lange
                                                              Iange wachttijd uiteindelijk wel beloond met een           een
                                                 46
standplaats: na 20 jaar wachten.46  wachten.
 'Ik
  'Ik probeer ook op andere plekken in Limburg en zelfs in de rest van Nederland [een standplaats]
 te vinden.
      vinden. Maar
               Maarik   ik kom er nergens tussen.tussen. Overal zijn jarenlange
                                                                         jarenlange wachtlijsten,
                                                                                      wachtlijsten, soms zelfs wel
 25 jaar.
      jaar. Er zijn wel plekken,
                            plekken, maar die worden dan gegeven aan mensen uit de eigen gemeente
 die in een noodsituatie zitten.' zitten.’ (#W43)
46 Het is lastig een vergelijking te maken             wachttijden waarmee andere burgers te maken
                                           maken met wachttijden                                  maken hebben.
                                                                                                           hebben. Het
meest in de buurt komen de wachttijden voor mensen     mensen die zich
                                                                    zich ingeschreven
                                                                          ingeschreven hebben voor eeneen sociale
huurwoning. Zie rapport Wachten,
                              Wachten, zoeken en vinden.
                                                       vinden. Hoe lang duurt het zoeken naar een sociale      huurwoning?.
                                                                                                       sooia/e huun/voning?.
Uit Kromhout et al.al. (2016) blijkt dat de inschrijfduur voor reguliere woningzoekenden
                                                                             woningzoekenden (geen
                                                                                                (geen urgentie) varieert
van 2,8 jaar voor de regio Haaglanden
                                Haaglanden tot 7,4 jaar voor de regio Utrecht en 8,7 jaar voor de regio Amsterdam.
                                                                                                              Amsterdam.
                                                                24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>                                                                                (")9
Toewijzing aan burgers
Woonwagenbewoners vertellen ook dat standplaatsen,   standplaatsen, als ze vrijkomen,
                                                                                  vrijkomen, niet altijdaltijd aan
woonwagenbewoners worden toegewezen.    toegewezen.
 'Niet
  'Niet alle standplaatsen [in onze gemeente] worden bewoond door woonwagenbewoners: zo'n 8
 of
 of 9 standplaatsen worden bewoond door mensen die niet van oorsprong tot de groep van
 woonwagenbewoners behoren.   behoren. Bij de toewijzing van standplaatsen wordt het
 afstammingsbeginsel dus niet gehanteerd.'
                                      gehanteerd.’ (#W69)
 'De
  '09 wagens die vrijkomen: daar kunnen dan reizigers ingaan en geen daarvan zijn wat wij dan
 noemen 'burgers'.      […] in de gemeente ** heb je
             'burgers’. [...]                        je een kampje,
                                                              kampje, daar staan vijf wagens: drie van de
 vijf
 vijf daar zitten burgers in. in. En die lopen overal met een grote mond van 'wij  'wij zijn kampers'.
                                                                                              kampers’. En dat
 zijn degene waar wij een slechte naam van krijgen.'
                                                   krijgen.’ (#W3)
Andere verhalen werpen meer licht op hoe dit mogelijk is.                is. Het blijkt dan
                                                                                         dan dat wachtlijsten
                                                                                                     wachtlijsten
voor standplaatsen opengesteld zijn voor iedereen,       iedereen, niet alleen        woonwagenbewoners.
                                                                             alleen woonwagenbewoners.
Woonwagenbewoners geven aan dat hierdoor het aantal standplaatsen voor
woonwagenbewoners feitelijk afneemt, terwijl er sowieso al een tekort is.
 'Vroeger
  'Vroeger had je je dat wel,
                          wel, wachtlijsten voor woonwagenbewoners,
                                                 woonwagenbewoners, maar dat hebben ze nu ook niet
 meer.
 meer. Dat valt nu samen met de gewone,  gewone, met de reguliere inschrijvingen.
                                                                     inschrijvingen. Dus nu kunnen ook
 mensen van buitenaf
                 buitenaf ingeschreven worden op een kamp.   kamp. Daar zijn wij zwaar op tegen.tegen. Want
                                                                                                        Want er is
 voor ons al helemaal geen plek meer,   meer, weet je wel.'
                                              weetje   wel.’ (#W7)
Urgentie
Naast problemen met wachtlijsten                          of toewijzingscriteria lopen       lopen      sommige
woonwagenbewoners er tegenaan dat het niet mogelijk is een urgentieverklaring te
verkrijgen voor een standplaats.
                           standplaats.
 De dochter van mevrouw ** komt in aanmerking voor begeleid wonen.       wonen. Op dit moment woont zij
 illegaal in een woonwagen op de woonwagenlocatie
                                          woonwagen/coatie van haar moeder.
                                                                          moeder. Dit maakt het mogelijk dat
 haar moeder haar kan begeleiden en helpen.  helpen. Wie op de wachtlijst staat voor een sociale
 huurwoning,
 huurwoning, kan wegens bijzondere omstandigheden met urgentie in aanmerking komen voor
 een huurwoning.
       huurwoning. Mevrouw ** werd getipt dat haar dochter wegens haar handicap mogelijk met
 voorrang een (legale) standplaats zou kunnen krijgen. krijgen. Het bleek echter dat een 'urgentie'-regeling
                                                                                               'urgentie'—regeling
 weliswaar geldt voor sociale huurwoningen,
                                    huurwoningen, maar niet voor standplaatsen,
                                                                      standplaatsen, zo vertelt mevrouw **
 aan de ombudsman.
           ombudsman. (#W9)
Beleid voor sociale huurwoningen
Gemeenten hebben veel ruimte om zelf invulling te geven aan hun standplaatsenbeleid.    standplaatsenbeleid.
Ze kunnen ervoor kiezen om              0m standplaatsen te verkopen, verkopen, om  om standplaatsen
                                                                                            standplaatsen en    en
woonwagens te verhuren of omdat dit over te dragen aan                             woningcorporaties. Ook
                                                                             aan woningcorporaties.
                                                        25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>                                                                                    (")9
kunnen zij zelf keuzes maken in de criteria voor toewijzing.    toewijzing. Enkele woonwagenbewoners
vertellen dat gemeenten de criteria voor toewijzing      toewijzing van een      een sociale huurwoning
                                                                                                 huurwoning ook
toepassen op de toewijzing van standplaatsen. Bij toepassing hiervan kunnen                     kunnen zichzich twee
situaties voordoen voor woonwagenbewoners die op de wachtlijst staan voor een                                      een
standplaats en woonwagen:
- ze hebben een te hoog inkomen en komen om die reden niet in                           in aanmerking voor een
    standplaats;
    standplaats;
- hun inkomen voldoet aan de toewijzingscriteria en ze krijgen daarom                  daarom een standplaats
    toegewezen; toewijzing van een (huur)woonwagen maakt hiervan geen onderdeel;
    toegewezen;                                                                                      onderdeel; ze
    moeten zelf zorgen voor een woonwagen.
                                         woonwagen.
- De eerste situatie is een voorbeeld van criteria voor toewijzing die
    woonwagenbewoners niet eerlijk vinden.      vinden. Een casus hierover wordt in het volgende
    hoofdstuk (paragraaf 4.3) uitgebreid besproken.
  Mevrouw ** vindt het beleid van haar gemeente om de toewijzing van een woonwagen gelijk te
  stellen met de criteria voor een sociale huurwoning
                                                huun/voning discriminerend.
                                                               discriminerend. Dit geldt namelijk ook niet
  voor gewone huizen.
                  huizen. Ze vertelt dat onder de woonwagenbewoners voor de grap werd gezegd
  van: 'zeg
        ’zeg allemaal maar
                        maarjeje baan op of of stop met je
                                                         je bedrijf
                                                            bedrijf en vraag een uitkering aan,  aan, dan krijg je je
  een standplaats.'
       standplaats. ' Door dit beleid maken haar zoons ook geen aanspraak op een standplaats
  omdat zij allebei een eigen bedrijf
                                  bedrijf hebben.
                                          hebben. Mevrouw heeft het gevoel dat de gemeente op deze
  manier een uitsterfbeleid
                uitsten‘beleid voert.
                                voert. (#W68)
De tweede situatie illustreert hoe woonwagenbewoners,
                                                    woonwagenbewoners, zelfs wanneer ze een
standplaats krijgen toegewezen,
                          toegewezen, nog weer tegen nieuwe problemen kunnen                   kunnen aanlopen.
                                                                                                           aanlopen.
Door een laag Iaag inkomen voldoe je aan de criteria voor toewijzing van een                     een standplaats
zonder woonwagen.
          woonwagen.
  'Mensen
   'Mensen die wel in aanmerking komen krijgen van de woningbouwcorporatie een kale kavel.                kavel.
  Mensen moeten dus zelf  zelf een woonwagen kopen.kopen. Maar doordat ze in een lage inkomensgroep
  zitten,
  zitten, kunnen ze hiervoor geen hypotheek krijgen.'
                                                    krijgen.’
  'Dan
   'Dan kun je
             je wel een standplaats krijgen,
                                        krijgen, maar dan wil de woningcorporatie geen woonwagen
  verstrekken.
  verstrekken. Maar met dat loon kan men zelf     zelf geen woonwagen kopen.  kopen. Dit noemt men dan de
  sociale sector: leven
                    Ieven onder de hemel op een hoop stenen. stenen. Hard werken en volwaardig
  meedraaien in de maatschappij wordt hiermee afgestraft.'
                                                         afgestraft.’ (#W69)
3.5 Problemen met bestaande standplaatsen
Sommige woonwagenbewoners beschikken over een                     een standplaats en een woonwagenwoonwagen die
zij huren van de gemeente of een woningcorporatie.
                                               woningcorporatie. Zij    Zij zijn
                                                                             zijn niettemin bezorgd over het
behoud van hun standplaats. Zij noemen vaak het langdurig              Iangdurig achterstallige onderhoud onderhoud
                                                                                                                      47
aan bijvoorbeeld de woonwagenlocatie,
                           woonwagenlocatie, de huurstandplaats zelf of de huurwoonwagen.     huurwoonwagen.47
47 Een deel van de woonwagenlocatie is doorgaans *openbare ruimte* (toegangsweg,
                                                                            (toegangsweg, stoepen) waarvoor de
gemeente verantwoordelijk is.
                            is. Afhankelijk van het regime waarvoor een gemeente gekozen gekozen heeft,
                                                                                                  heeft, is ofwel
                                                                                                            ofwel een
gemeente ofwel een woningcorporatie voor het onderhoud
                                                  onderhoud van
                                                              van de standplaatsen en  en huurwoonwagens.
                                                                                          huun/voonwagens. In
complexe gevallen kan het onduidelijk zijn
                                        zijn wie waarvoor verantwoordelijk is. is. Een rode draad
                                                                                            draad in
                                                                                                   in de verhalen
                                                                                                         verhalen van
                                                                                                                    van
                                                         26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>                                                                                ("nu
Daarnaast ervaren woonwagenbewoners onzekerheid als gevolg van                               van gemeentelijke
plannen voor herontwikkeling (renovatie) van woonwagenlocaties.
                                                            woonwagenlocaties.
Onderhoudsproblematiek
Veel van de signalen die de Nationale ombudsman ontving,                 ontving, gingen over het slechte
onderhoud van de locatie en woonwagens.
                                      woonwagens. Woonwagenbewoners ervaren het soms als
een aansporing van gemeenten om te verhuizen naar 'normale'                          woningen, wanneer er
                                                                          'normale‘ woningen,
sprake is van jarenlang achterstallig onderhoud,onderhoud, waardoor ook de leefbaarheid     leefbaarheid in in het
gedrang komt. Enkele woonwagenbewoners vertelden               vertelden dat zij toen maar naar de
Huurcommissie zijn gegaan die hen vervolgens in het gelijk stelde.              stelde. De Huurcommissie
beoordeelt of de woonwagen en/of standplaats ernstige gebreken heeft.                             Alleen als de
                                                                                          heeft. Alleen
gebreken het woongenot ernstig verstoren of de bruikbaarheid     bruikbaarheid van de woonwagen
                                                                                              woonwagen en/of
standplaats ernstig belemmeren,
                            belemmeren, kan de Huurcommissie de huur (tijdelijk) verlagen.           verlagen. In  In
verschillende gevallen heeft de Huurcommissie woonwagenbewoners in                                 in het gelijk
             48
gesteld.
gesteld.48
  'Toen
   'Toen heb ik er een advocaat opgezet en [.   […]
                                                  . .] ik ben in mijn gelijk gesteld [.
                                                                                     […]. .] door de
  Huurcommissie.
  Huurcommissie. Die constateerde [...]  […] hier ook zoveel gebrekkige dingen [...], […], [..]
                                                                                              […] de uitspraak
  was dat ik maar de helft van de huur hoefde te betalen.beta/en. Nou waarop [de beheerder] weer zeijulliezei jullie
  hebben de verkeerde rechtspersoon aangeschreven,
                                            aangeschreven, je   je had [de woningcorporatie] moeten
  aanschrijven,
  aanschrijven, waarop wij weer zeggen ho effe,  effe, maar vanuit hun krijgen we te horen dat we naar
  jullie moeten.'
 jullie  moeten.’ (#W7)
Ook klagen verschillende woonwagenbewoners erover dat de standplaatsen          standplaatsen veel te klein
zijn,
zijn, waardoor de brandveiligheid niet gewaarborgd is.              is.
  'De
   '09 wagen van mijn zus staat zo dicht bij de mijne,
                                                     mijne, dat ze door het raam een bord eten kan
  aangeven'.
  aangeven'. (#W16)
Herontwikkeling van locatie
Uit de signalen van woonwagenbewoners blijkt dat verschillende gemeente bezig zijn                              zijn
(geweest) om de woonwagenlocaties te herontwikkelen. herontwikkelen. Uit gesprekken
                                                                               gesprekken met gemeenten
bleek dat een belangrijke reden voor hen is om de locatie in overeenstemming            overeenstemming te
brengen met bijvoorbeeld regels voor brandveiligheid.
                                                brandveiligheid. Gelet op de geschetste problemen
met onderhoud kan dat ook voor woonwagenbewoners een positieve ontwikkeling                                    zijn.
                                                                                               ontwikkeling zijn.
Toch vertelden verschillende woonwagenbewoners over slechte ervaringen.             ervaringen. Zo zouden zouden
gemeenten telkens aankondigen te beginnen met renovatie,           renovatie, maar in de praktijk de start
telkens wordt uitgesteld.
                     uitgesteld. Ook blijkt de herontwikkeling geregeld gepaard te gaan                gaan met
aanpassingen die nadelig uitvallen voor de woonwagenbewoners.
                                                          woonwagenbewoners. Een voorbeeld     voorbeeld betreft
dat de gemeente de woonwagens vervangt door (stenen) woningen.              woningen.
woonwagenbewoners is ook dat zij vaak niet weten
                                             weten wie (gemeente of woningcorporatie?) waarvoor
verantwoordelijk is.
48 Zie bijvoorbeeld:
         bijvoorbeeld: huurcommissie van
                                     van Eindhoven
                                         Eindhoven (10 januari
                                                          januari 2014).
                                                                  2014).
                                                         27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>                                                                        ("nu
De heer en mevrouw ** wonen al hun hele leven[even in een woonwagen.
                                                          woonwagen. De gemeente besluit op enig
moment om de woonwagenlocatie
                 woonwagen/ocatie te herontwikkelen.
                                        herontwikkelen. De heer en mevrouw ** willen eigenlijk liever
in een woonwagen blijven wonen.
                              wonen. Ze gaan toch akkoord met de woning,
                                                                     woning, maar in een contract met
de woningcorporatie wordt wel afgesproken dat er caravans naast de woningen mogen staan.    staan.
Elke keer als de heer en mevrouw ** terug verlangen naar het gevoel van het vrije wonen,
                                                                                      wonen, dan
lopen zij in twee stappen naar hun caravan.
                                      caravan. Dat geeft een vertrouwd gevoel.
                                                                         gevoel. Ook veel andere
bewoners van de woonwagenlocatie
                    woonwagen/Coatie hebben deze afspraak gemaakt met de woningcorporatie.
                                                                                 woningcorporatie.
Enkele jaren
        jaren later zijn er op de strook voor de caravans betonblokken geplaatst.
                                                                          geplaatst. Meneer en
mevrouw ** voelen zich voor de gek gehouden.
                                       gehouden. Ze kaarten het probleem aan bij de
woningcorporatie.
woningcorporatie. Die zegt dat ze bij de gemeente moeten zijn.zijn. De gemeente zegt op haar beurt
dat de woningcorporatie verantwoordelijk is.is. (#W10)
Mevrouw ** vertelt dat de woonwagens op de locatie waar zij en haar man wonen,    wonen, al lang aan
vervanging toe zijn.
                  zijn. Enkele jaren
                                jaren geleden ging de woningcorporatie hiermee aan de slag.   slag. De
woonwagenbewoners kregen drie opties: een woonwagen,
                                                  woonwagen, chalet of woning.
                                                                         woning. Mevrouw * wilde
                                                                                             Wilde een
woonwagen,
woonwagen, omdat dit aansluit bij haar cultuur.cultuur. Toen
                                                        Toen de tekeningen klaar waren,
                                                                                      waren, bood de
woningcorporatie ineens alleen een woning aan.  aan. De woningcorporatie is niet bereid om water bij
de wijn
    Wijn te doen; de gemeente vindt dat ze niets kan betekenen,
                                                              betekenen, omdat de locatie van de
woningcorporatie is.is. (#86)
                                                   28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>                                                                          ("HI
      STANDPLAATSEN: BELEID EN PRAKTIJK
4. STANDPLAATSEN:
4.1
4.1 Inleiding
Hoofdstuk 2 beschreef onder meer de reactie van de Nederlandse overheid op
aanbevelingen zoals die van de ECRI   ECRI over het standplaatsenbeleid.
                                                        standplaatsenbeleid. De strekking van     van die
reactie is dat de verantwoordelijkheid voor woonwagenbewoners primair bij gemeenten           gemeenten
ligt,
Iigt, onder meer voor het standplaatsenbeleid.
Hoofdstuk 3 beschreef dat woonwagenbewoners een tekort aan standplaatsen
signaleren als belangrijkste probleem voor instandhouding van hun culturele identiteit;     identiteit; dat
zij problemen ervaren bij het aankaarten van dit tekort bij gemeenten,  gemeenten, hoeveel moeite
woonwagenbewoners ervaren om een standplaats toegewezen       toegewezen te krijgen (onbetrouwbare
wachtlijsten,      lange
                   Iange     wachttijden,
                             wachttijden,     toewijzing         van
                                                                 van    standplaatsen         aan      niet-
woonwagenbewoners) en ten       ten slotte dat ook woonwagenbewoners met een            een standplaats
zich zorgen maken om het behoud daarvan (achterstallig onderhoud van                  van huurwagens,
                                                                                            huurwagens,
verlies van standplaatsen door herontwikkeling van      van woonwagenlocaties).
                                                               woonwagenlocaties).
Dit hoofdstuk beschrijft hoe de zeven gemeenten uit het onderzoek met de
verantwoordelijkheid voor het standplaatsenbeleid
                                   standplaatsenbeleid omgaan.
                                                             omgaan. Eerst wordt ingegaan op wat
de overheid, in het bijzonder gemeenten, weet over de behoefte onder
woonwagenbewoners aan standplaatsen (paragraaf 4.2).             4.2). Daarna wordt beschreven hoe
standplaatsen worden toegewezen aan woonwagenbewoners (paragraaf 4.3) en                          en hoe
gemeenten omgaan met bestaande standplaatsen / woonwagens (paragraaf 4.4).                       4.4). Tot
slot wordt gekeken naar een dilemma dat de zeven                  zeven gemeenten zelf met het
standplaatsenbeleid ervaren:
                        ervaren: als een gemeente aan woonwagenbewoners het voorrecht
gunt om op een eigen locatie volgens eigen woonvormen te wonen                                      wonen
(standplaatsenbeleid),
(standplaatsenbeleid), staat dat op gespannen voet met het gelijkheidsbeginsel dat van                  van
een gemeente juist vergt om haar burgers gelijke rechten te geven (paragraaf 4.5).            4.5).
4.2 Standplaatsen: aanbod en behoefte
De bescherming van de culturele identiteit van woonwagenbewoners vergt dat er
voldoende standplaatsen beschikbaar zijn voor woonwagenbewoners.
                                                            woonwagenbewoners. Dit betekent dat
het aanbod van standplaatsen in een redelijke verhouding           verhouding moet staan  staan tot de
daadwerkelijke vraag aan standplaatsen bij woonwagenbewoners.
                                                    woonwagenbewoners. Sluit het aanbod      aanbod van van
standplaatsen / woonwagens aan op de behoefte daaraan? De verhalen                        verhalen van  van
woonwagenbewoners lijken  Iijken erop te wijzen dat niet het geval geval is (zie paragraaf 3.2).
                                                                                               3.2). Dit is
lastig
Iastig te objectiveren. Cijfers waaruit het werkelijke aanbod aanbod en de werkelijke behoefte kan
blijken, zijn niet beschikbaar of niet recent.
                                         recent.
Het aanbod aan standplaatsen
Eind 2009 gaf de toenmalige minister voor Wonen,   Wonen, WijkenWijken en Integratie aanaan de Tweede
Kamer informatie over het aantal standplaatsen in Nederland (peiljaar 2009):            2009): 'in totaal
                                                                                                     totaa/
                                                               49
8300 standplaatsen,
        standplaatsen, verdeeld
                          verdee/d over 1150       oentra‘.49 Meer recente gegevens zijn
                                             1150 centra'.                                       zijn niet
49 Tweede Kamer, vergaderjaar 2009-2010,
                               2009-2010, 32 123 XVIII, nr.
                                             123 XVIII, nr. 11.
                                                            11. Ook
                                                                00k BMC (2012) verwijst naar deze bron.
                                                                                                  bron.
                                                  29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>                                                                                      ("nu
bekend. Bij cijfers over aantallen standplaatsen zijn                 zijn de volgende kanttekeningen te
plaatsen.
Begin 2009 had dezelfde minister ook al eens de Tweede Kamer geïnformeerd,                gei'nformeerd, toen met
                                                                50
cijfers die betrekking hadden op peiljaar 2006.         2006.50 Interessant aan deze cijfers is dat zij                  zij
inzicht geven,
          geven, per gemeente,
                         gemeente, in zowel het officiëleofficiéle aantal standplaatsen ('Aantal      (’Aantal volgens
                                                                                       51
bestemmingsp/an') als het werkelijke aantal ('Aantal werkelijk').
bestemmingsplan')                                                      werkelijk‘).51 Dan Dan blijkt dat hiertussen
een verschil bestaat.
                 bestaat. De toenmalige minister voor Wonen,       Wonen, Wijken en Integratie gaf hierop
als toelichting dat het 'verschil kan duiden op illegale standplaatsen, standplaatsen, waarbij de gemeente
                                                                                                      52
op dat moment (2006) nog moest besluiten tot legaliseren of                         handhaven'.52 Het werkelijke
                                                                                of handhaven'.
aantal standplaatsen in 2006 was 8.949 (tegenover 8.188 officiële                  officiéle standplaatsen).
                                                                                               standplaatsen). Was
het cijfer dat de minister later dat jaar aan            aan de Tweede Kamer gaf,               gaf, namelijk 8.300
standplaatsen, een weergave van het officiële     officiéle of het werkelijke aantal standplaatsen? Uit
de toelichting van de minister blijkt dit niet.
Nog een andere kanttekening betreft de definitie van een standplaats.           standplaats. Een voorbeeld voorbeeld uit
het onderzoek laat   Iaat dit zien. In twee gemeenten zijn de woonwagenlocaties herontwikkeld.           herontwikkeld.
Dat heeft meer woongelegenheid
                       woongelegenheid opgeleverd.
                                              opgeleverd. Bij nadere beschouwing  beschouwing blijkt dat op de
standplaatsen zowel woonwagens zijn geplaatst als ook (deels bakstenen) woningen.                        woningen. Via
het meldpunt van de Nationale ombudsman lieten             Iieten meerdere woonwagenbewoners weten                   weten
dat zij een stenen woning geen geschikt alternatief vinden:               vinden: alsof via een omweg       omweg hun
cultuur alsnog wordt afgenomen.  afgenomen. De meldingen laten dus zien                         zien dat het niet
vanzelfsprekend is om standplaatsen waar een gemeente bakstenen woningen                               woningen heeft
laten bouwen, mee te tellen in de cijfers voor standplaatsen.                        standplaatsen. Wat voor
woonwagenbewoners een acceptabele woonvorm             woonvorm is (woonwagen,
                                                                             (woonwagen, chalet,   chalet, bakstenen
                                                                                                               bakstenen
woning of anderszins) was overigens geen onderdeel van het onderzoek.                onderzoek.
Aantal woonwagenbewoners met/ zonder standplaats
De overheid heeft geen exacte, actuele cijfers over het aantal woonwagenbewoners.            woonwagenbewoners.
Andere instanties hebben in de laatste             jaren ook gepoogd inzicht te krijgen
                                          Iaatste jaren                                        krijgen in in de omvang
                                                                                                                  omvang
                                                                                                                 53
van het aantal woonwagenbewoners in Nederland (zie onderstaande tabel).53                              tabel). Uit de
toelichting op zulke cijfer wordt duidelijk dat het heel moeilijk blijkt om min of meer
nauwkeurige cijfers te verzamelen.
                              verzamelen.
50
5O Tweede Kamer, vergaderjaar 2008-2009,
                                  2008-2009, 3131 700 XVIII,
                                                       XVIII, nr.
                                                              nr. 86.
                                                                  86.
51
51 Eerder dat  jaar verscheen VROM-Inspectie (2009). Dit bevat in
           datjaar                                                  in bijlage 1 1 een
                                                                                   een overzicht met standplaatsen
                                                                                                         standplaatsen
per gemeente.
     gemeente. Dit overzicht bevat alle gemeenten,
                                        gemeenten, maar vermeldt alleenalleen de aantallen standplaatsen
                                                                                               standplaatsen volgens het
bestemmingsplan.
52 Tweede Kamer, vergaderjaar 2008-2009,
                                  2008-2009, 3131 700 XVIII,
                                                       XVIII, nr.
                                                              nr. 86,
                                                                  86, p.
                                                                       p. 3.
                                                                          3.
53 In
    In een
       een evaluatie van het woonwagenbeleid uit 1994 werdwerd destijds eeneen schatting
                                                                                schatting gemaakt van  van '25.000
                                                                                                            '25. 000 à
                                                                                                                     a
30.000 personen die in Nederland in een woonwagen wonen en daartoe   daan‘oe ook wettelijk          gerechtigd'. Daarbij
                                                                                     wette/ijk zijn gerechtigd'.
werd vermeld
       vermeld dat 'de
                    'de woonwagenbevolking qua leeftijdsopbouw
                                                  Ieeftijdsopbouw relatief    jong is' (Overbekking 1994:2).
                                                                    relatiefjong                                   Verduyn
                                                                                                        1994:2). Verduyn
(2010) meldt zelfs een schatting van 60.000 tot 70.000 woonwagenbewoners.
                                                          woonwagenbewoners. Deze schatting  schatting wijkt overigens
zeer af van de schattingen in de grafiek.
                                  grafiek. Onduidelijk is ook waarop de schatting
                                                                             schatting is gebaseerd.
                                                                                          gebaseerd.
                                                          30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>                                                                                         ("nu
                . _                              Aantal                  Aantal
                                                                         Aantal                     Aantal woon-
             Peiljaar/
             Pelljaar/ Bron:
                          Bron:                         _ _               _ _
                                             Roma/ Sinti              reizigers
                                                                       reIZIgers                  wagenbewoners
    2003/
          .                    .                  6.000                  30.000                         36.000
    Rodrigues & Matelski (2004)
    2005/ Boog (2006)                             6.000                  29.000                         35.000
    2008/ Schriemer (2009)                       10.000                  23.000                         33.000
    2009/ minister voor Wonen,Wonen,                                                                    15.000
                                                     -                       -
    Wijken en
    Wijken    en Integratie
                  Integratie (2009)
                               (2009)54
                                      54
                                                                                                      tot
                                                                                                      tot 20.000
                                                                                                           20.000
                                                                                                        40.000
    2010/
                                                     -                       -                    (marges:
    Europese Commissie
    Europese     Commissie (2011)(2011)                                                           (marges: 32.000
                                                                                                               32'000
                                                                                                     tot 48.000)
                                                  8.000
             ECRI (2013)
    2013/ ECRI                                                               -                              -
                                               tot 22.500
De beide monitors die,      die, in opdracht van de Rijksoverheid, ten            ten behoeve van    van het EU-kader
zijn uitgevoerd (zie paragraaf 2.4),               2.4), doen
                                                           doen geen uitspraken over aantallen
woonwagenbewoners (dan wel specifiek Roma of Sinti).                Sinti).
Een andere vraag is hoeveel woonwagenbewoners geen standplaats hebben,                                             hebben,
bijvoorbeeld omdat ze buiten een woonwagenlocatie wonen (in een                               een rijtjeswoning,
                                                                                                     rijtjeswoning, een
                                       55
appartement, een caravan). caravan).55 VanVan het totaal aantal Roma en Sinti leeft,           Ieeft, volgens opgave
                                                                                                                     56
van de Nederlandse overheid uit 2013,                                                     woonwagenlocaties. Dat
                                            2013, zo'n 3.000 tot 4.000 op woonwagenlocaties.56
zou betekenen dat het aantal Roma en Sinti buiten een woonwagenlocatie varieert van                                     van
                                     57
                         personen.57 Over reizigers die buiten een woonwagenlocatie wonen,
4.000 tot 19.500 personen.                                                                                     wonen, zijn
geen cijfers bekent.
Inschatting behoefte aan extra standplaatsen
In hoeverre komt het aantal van 8.949 standplaatsen tegemoet aan                               aan de behoefte van      van
woonwagenbewoners? Zijn extra standplaatsen nodig? En hoeveel dan? Vooral                                       Vooral het
aantal woonwagenbewoners zonder standplaats is niet duidelijk in beeld.                          beeld. Daarbij is ook
niet duidelijk of alle   aI/e woonwagenbewoners zonder standplaats ook werkelijk behoefte
hebben aan een standplaats.
                          standplaats. De monitors voor het EU-kader geven hierin vrijwel                     vrijwel geen
                                                                                                                       geen
54 Tweede Kamer, vergaderjaar 2009-2010,
                                    2009-2010, 32 123   XVIII, nr.
                                                    123 XVIII, nr. 11,
                                                                   11, p.
                                                                        p. 17.
                                                                           17.
55 Deze woonwagenbewoners wonen    wonen in een bakstenen   woning (rijtjeswoning,
                                                 bakstenen woning                        appartement). Het kan
                                                                     (rijtjeswoning, appartement).             kan ook
gebeuren
gebeuren dat woonwagenbewoners illegaal op een    een woonwagenlocatie (bijv.  (bijv. in
                                                                                      in een
                                                                                         een camper naast de  de
woonwagen van ouders) wonen. wonen. Voor de hier gekozen definitie vallen
                                                                    vallen beide groepen in     in de categorie:
                                                                                                       categorie: 'wonen
buiten de woonwagenlocatie'.
            woonwagenlocatie'.
56 ECRI (2013), p.  p. 48, overweging 159.
                                       159.
57 Uitgangspunt voor het aantal Roma en Sinti is hier de opgave van    van ECRI
                                                                            ECRI (8.000 tot 22.500).
                                                                                                 22.500).
                                                          3|
                                                         31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>                                                                                    ("nu
inzicht. Alleen over de Sinti wordt opgemerkt: 'Een groot deel van de Sinti woont in een
                                                                                         58
woonwagenkamp,
woonwagenkamp, of         of heeft de wens in een woonwagen te wonen'.       wonen‘.58
Niettemin zijn er aanwijzingen dat er wel degelijk een tekort aan                         aan standplaatsen is.   is.
Onderzoeken over een langere      Iangere periode bevatten indicaties dat de woonwagenbevolking
                                                                 59
relatief jong is en meer dan gemiddeld groeit.           groeit.59 Vaker hebben
                                                                              hebben woonwagenbewoners
                                                                             60
aangegeven dat het aantal standplaatsen niet meegroeit.        meegroeit.60 Tegelijk heeft de afschaffing
                                                                                                           61
van de Woonwagenwet geleid tot het krimpen van het aantal standplaatsen.                    standplaatsen.61 Een
handreiking van de VROM-Inspectie weet te vermelden dat '[i]n                    '[i]n 2000 is berekend
                                                                                                  berekend dat er
                                                                     62
nog een behoefte is aan circa 2000 standplaatsen'.standplaatsen'.62 In onderzoek van Schriemer (2009)
                                                                          63
wordt het tekort aan standplaatsen op 3.000 geschat.           geschat.63 Uit verhalen
                                                                                    verhalen die de Nationale
ombudsman via het meldpunt ontving, blijkt dat een deel van de woonwagenbewoners
zonder standplaats kiest voor illegale bewoning van een camper of caravan                        caravan op een
woonwagenlocatie,
woonwagenlocatie, vaak naast de woonwagen         woonwagen van (groot)ouders.
                                                                        (groot)ouders. Dit zou    zou het verschil
kunnen verklaren waarover de toenmalige minister voor Wonen,                Wonen, Wijken en       en Integratie in
2009 aan de Tweede Kamer rapporteerde:    rapporteerde: tussen het aantal standplaatsen
                                                                                    standplaatsen 'volgens het
bestemmingsplan' en het 'werkelijke aantal' standplaatsen (zoals eerder beschreven in
deze paragraaf: 'Het   ‘Het aanbod aan standplaatsen'). Dat het mogelijk was het 'werkelijke
aantal' standplaatsen inzichtelijk te maken,      maken, laat
                                                            Iaat overigens zien dat gemeentengemeenten op deze
manier althans weet hebben van het tekort aan standplaatsen.        standplaatsen. Tot slot:   slot: de zaken
                                                                                                        zaken die
enkele woonwagenbewoners aan het College hebben                          voorgelegd, staan niet op zich.
                                                              hebben voorgelegd,                          zich. Ze
zijn representatief voor een groot ongenoegen onder woonwagenbewoners over het
aantal standplaatsen.
          standplaatsen. Dit blijkt ook uit de verhalen     verhalen die woonwagenbewoners aan de
Nationale ombudsman hebben verteld.         verteld.
4.3 Toewijzing van standplaatsen
Voor gemeenten die géén uitsterfbeleid voeren, speelt de vraag: hoe ga je als gemeente
om met de toewijzing van standplaatsen, bijvoorbeeld omdat een nieuwe standplaats is
aangelegd of omdat de bewoner van een bestaande standplaats is komen te overlijden?
Voor sociale huurwoningen wordt doorgaans met een wachtlijst gewerkt.                     gewerkt. Geldt dit ook
voor standplaatsen? En wie mag zich inschrijven op zo'n wachtlijst?
Woonwagenbewoners hebben aan de Nationale ombudsman verteld                              verteld dat zij hierover
zorgen hebben. Zij vertellen verhalen over standplaatsen die aan niet-woonwagen-
bewoners worden toegewezen waardoor minder standplaatsen beschikbaar komen                            komen voor
woonwagenbewoners.
                              10.
58 Seidler et al. (2015), p. 10.
59 Penninx (1988);
             (1988); Overbekking et al.al. (1991);
                                           (1991); Cebeon (1997).
                                                           (1997). Ook
                                                                   00k in de context van
                                                                                       van de Europese context is de
gemeenschap van woonwagenbewoners jong:       jong: Europese Commissie (2011),
                                                                         (2011), p.  2.
                                                                                  p. 2.
60 Sluiter (2001), hoofdstuk 10.10.
61
61 Jorna (2009), p. 47.
                     47. Al
                          AI bij de voorgenomen afschaffing van
                                                              van de Woonwagenwet observeerde Van    Van Osch
                                                                                                         Osch
(1997, p.
       p. 1128) dat 'de
                     ‘de behoefte aan standplaatsen [...]               aanzien/ijk‘ is.
                                                        […] nog steeds aanzienlijk'  is.
62 VROM-Inspectie (2006), p. 3.   3.
63 Schriemer (2009),
               (2009), p.
                        p. 22.
                                                          32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>                                                                      ("nu
Afstammingsbeginsel
Met de afschaffing van de woonwagenwet is het afstammingsbeginsel komen te vervallen       vervallen
(zie paragraaf
      garagraaf 2.4).
                  2.4). Gemeenten hoeven het afstammingsbeginsel dus niet meer te
respecteren.
Eén gemeente was hierover heel duidelijk:
                                       duidelijk: 'Het afstammingsbeginsel geldt niet' (#G4). (#G4).
Nog een tweede gemeente heeft de keuze gemaakt om de beleidspraktijk van                    van het
afstammingsbeginsel af te schaffen. Dit komt feitelijk neer op het (op termijn) afbouwen
van standplaatsen/woonwagens, ook     00k wanneer de status van standplaatsen formeel  formeel blijft
gehandhaafd. Een andere gemeente meende op dat het in            in de praktijk niet waarschijnlijk
is dat niet-woonwagenbewoners
          met-woonwagenbewoners zich     zich zullen inschrijven voor een standplaats /
woonwagen. Uit gesprekken met woonwagenbewoners blijkt dat het toch             toch voorkomt:
                                                                                      voorkomt: zij
vertellen hoe in hun gemeenten niet-woonwagenbewoners
                                         met-woonwagenbewoners toch     toch een
                                                                               een standplaats /
woonwagen kregen.
             kregen. Afschaffen van het afstammingsbeginsel betekent in         in ieder geval,
                                                                                          geval, wat
het ook
     00k in de praktijk betekent,
                          betekent, dat woonwagenbewoners een waarborg  waarborg verliezen
                                                                                     verliezen voor
het in stand houden van hun cultuur.
De overige vijf gemeenten uit het onderzoek zijn het afstammingsbeginsel blijven              blijven
respecteren.
respecteren. Het respecteren van het afstammingsbeginsel
                                            afstammingsbeginsel is daarmee verschoven
                                                                                   verschoven van van
een wettelijke plicht naar beleidspraktijk.
                              beleidspraktijk. Deze praktijk waarborgt dus in beginsel beginsel dat
standplaatsen behouden blijven voor woonwagenbewoners.
                                          woonwagenbewoners.
Het respecteren van het afstammingsbeginsel gebeurt in verschillende varianten:varianten:
- de gemeente of woningcorporatie hanteert een wachtlijst voor standplaatsen
                                                                           standplaatsen waarop
  alleen woonwagenbewoners kunnen inschrijven,
                                            inschrijven, via het zgn. woongroep-model;
                                                                 zgn. woongroep-model;
- geen wachtlijst:
          wachtlijst: de woonwagenbewoners van        van een locatie mogenmogen collectief een   een
  kandidaat uit hun midden voordragen;
                               voordragen; de woningcorporatie beslist;
                                                                     beslist;
- geen wachtlijst:
         wachtlijst: de vertrekkende woonwagenbewoner dan wel        wel de erfgenamen van  van een
  overleden woonwagenbewoner mogen een kandidaat voordragen    voordragen (meestal een kind  kind of
  andere familie van de vertrekkende, dan wel   wel overleden woonwagenbewoner).
                                                                woonwagenbewoner).
Systematiek van sociale huurwoningen
Een thema dat soms terugkeerde in gesprekken met gemeenten uit het onderzoek was
het toewijzingsbeleid voor sociale huurwoningen.
                                       huurwoningen. Gemeenten kunnen  kunnen ervoor kiezen om    om
standplaatsen toe te wijzen op basis van dit beleid.   beleid. Sommige gemeenten
                                                                            gemeenten doen doen dat
inderdaad.
Het beleid voor sociale huurwoningen
                            huunNoningen valt binnen de kaders van     van de Woningwet 2015.  2015.
Huishoudens met de laagste
                         Iaagste inkomens hebben recht op een          woning met een
                                                                  een woning          een huur die
voor hen betaalbaar is. Om dit te waarborgen
                                          waarborgen geldt er een systeem systeem vanvan 'passend
toewijzen'.
toewijzen'. Onderdeel hiervan zijn zijn inkomensnormen.
                                        inkomensnormen. Deze leggen vast welke mensen       mensen
binnen de groep vallen van huishoudens met de laagste  Iaagste inkomens.
                                                               inkomens. Hierbij wordt gekeken
naar het inkomen tot aan de maximuminkomensgrenzen voor de huurtoeslag.     huurtoeslag. Voor het
jaar 2016 gelden bijvoorbeeld de volgende inkomensnormen:
                                                inkomensnormen:
- voor éénpersoonshuishoudens: inkomen beneden   beneden de €22.100;
                                                              €22.100;
- meerpersoonshuishoudens beneden de AOW-Ieeftijd:
                                               AOW-leeftijd: inkomen beneden
                                                                         beneden de €30.000;
                                                                                        €30.000;
- voor meerpersoonshuishoudens boven de AOW-Ieeftijd:
                                                  AOW-leeftijd: beneden de €30.050.
                                                                                €30.050.
                                                 33
                                                 33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>                                                                                  (")9
Gemeenten kunnen ervoor kiezen om vanuit dit beleid invulling            invulling te geven
                                                                                        geven aanaan hun
                                                                                                       hun beleid
voor standplaatsen en woonwagens.
                             woonwagens. Drie van de bij het onderzoek betrokken gemeenten           gemeenten
bleken het beleid van sociale huurwoningen
                                        huunNoningen toe te passen op alle standplaatsen       standplaatsen of
woonwagens die verhuurd worden.      worden. In deze drie gemeenten heeft de Nationale
ombudsman ook gesproken met woonwagenbewoners.
                                        woonwagenbewoners.
In één gemeente hoorde de Nationale ombudsman het verhaal                   verhaal van een echtpaar dat
problemen aankaart met het 'passend toewijzen'.    toewijzen'. Dit echtpaar voerde samen     samen met andere
woonwagenbewoners al geruime tijd           tijd gesprekken met de gemeente en            en woningcorporatie
over de vraag of deze bereid waren tot uitbreiding      uitbreiding vanvan de woonwagenstandplaatsen.
                                                                                  woonwagenstandplaatsen.
Uiteindelijk toonde de woningcorporatie zich hiertoe bereid.         bereid. Het was haar voornemen
                                                                                                 voornemen om  om
het systeem van 'passend toewijzen' op de nieuwe standplaatsen      standplaatsen toe te passen.
                                                                                               passen. Voor het
echtpaar en diverse andere woonwagenbewoners bood dit geen                    geen oplossing.
                                                                                      oplossing. Het echtpaar
omschrijft het probleem als volgt (geciteerd uit de klachtbrief): klachtbrief):
 'Als
   'Als een alleenstaande woonwagenbewoner meer verdient dan €22.000 bruto,            bruto, heeft hij geen recht
 op een woonwagenstandplaats.
           woonwagenstandplaats. Als je    je inkomen onder die €22.000
                                                                      €22. 000 ligt kun je
                                                                                         je wel een standplaats
 krijgen,
  krijgen, maar dan wil de woningcorporatie geen woonwagen verstrekken.  verstrekken. Met dat loon kan men
 zelf
  zelf geen woonwagen kopen.
                           kopen. Dit noemt men dan de sociale sector: leven onder de hemel op een
 hoop stenen.
         stenen. Hard werken en dan ook volkomen onbegrepen en genegeerd [worden.           [worden. We] vinden
 het dan ook niet menswaardig dat onze rechten als woonwagenbewoner om onze cultuur te
 beleven op deze wijze worden geschonden terwijl partijen zoals o.a.         o.a. het Europese Hof voor de
 Rechten van de Mens dit beaamt.
                              beaamt. Naar mijn inziens wordt het ons op deze manier onmogelijk
 gemaakt om onze cultuur te kunnen beleven. beleven. Het kan toch niet zo zijn dat een wet (passend
 toewijzen) die bedoeld is om de financieel
                                     ﬁnancieel zwakkeren in de samenleving
                                                                        samen/eving te beschermen en hun
 een eerlijke kans te geven op een passende huisvesting,
                                                      huisvesting, dat uitgerekend die wet,  wet, één van de
 zwakste groepen van Nederland,
                          Nederland, de woonwagenbewoners,
                                            woonwagenbewoners, uitsluit en het hun onmogelijk maakt
 om te kunnen leven
                  Ieven volgens hun cultuur en vervolgens
                                                     verve/gens de sociale sector in worden
 gedwongen.'
  gedwongen.’ (#W6)
Het beleid van passend toewijzen bleek ook ongunstig uit te pakken voor hun eigen                            zoon:
                                                                                                     eigen zoon:
  'Mijn
   'Mijn zoon zal nooit een standplaats krijgen,
                                            krijgen, omdat hij te veel verdient.'
                                                                          verdient.’ (#W6)
Het mislopen van een standplaats vanwege een te hoog                   hoog inkomen blijkt niet het enige
negatieve effect van dit beleid te zijn. zijn. Het echtpaar licht toe:   toe:
  'Ik
   'Ik ben er een groot voorstander van dat      je als ouder de kinderen zo veel mogelijk stimuleert om
                                             datje
  een opleiding te volgen.   Alleen, nu komt het tegenstrijdige,
                     volgen. Alleen,                  tegenstrijdige, als ik dan kijk hoe mijn kinderen - die
  hebben het beide goed gedaan - als ik dan kijk wat voor berg ze op moeten en waar ze tegen aan
  lopen en hoe het nu gaat wanneer
                              wanneerjijjij een goed gesitueerde woonwagenbewoner bent dat                je
                                                                                                      datje
  eigenlijk
  eigen/ijk geen woonwagenbewoner mag zijn [.          […]
                                                        . .] dan heb ik zoiets van: waarom heb ik mijn
  kinderen naar school gedaan.
                          gedaan. Waar
                                   Waar heb ik twintig jaar   jaar aan vergooid?'
                                                                       vergooid?’ (#W6)
                                                          34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>                                                                                    ("nu
Een vierde gemeente plaatste kritische kanttekeningen   kanttekeningen bij het systeem van           van 'passend
                                                                                                              'passend
toewijzen' als het toegepast wordt op standplaatsen en / of woonwagens:         woonwagens:
  'Voor
   'Voor de gemeente is het nog een open vraag hoe de reguliere voorwaarden in de
  huisvestingsvergunning kunnen worden verwerkt.   verwerkt. Onderdeel van het 'passend
                                                                                      ’passend toewijzen'
                                                                                                toewijzen’ is
  namelijk een bepaalde inkomensnorm.
                             inkomensnorm. Probleem is echter dat zo'n        zo’n norm moeilijk toepasbaar is op
  de situatie van woonwagens.
                    woonwagens. Enerzijds zijn de inkomens van woonwagenbewoners laag.                 laag.
  Anderzijds gaat de inkomenssystematiek van 'passend    'passend toewijzen' uit van (duurdere)
  standaardwoningen en past dat systeem dus niet op de situatie van woonwagencentra.'
                                                                                    woonwagencentra.’ (#G3)
4.4 Beheer van bestaande standplaatsen
Woonwagenbewoners uit de onderzochte gemeenten hebben geen verhalen                         verhalen voorgelegd
                                                                                                          voorgelegd
over onderhoudsproblematiek.
         onderhoudsproblematiek. In één gemeente vertelde een woonwagenbewoonster
over de herontwikkeling van haar woonwagenlocatie en de problemen                  problemen die zij     zij daarmee
ervaart. Haar gemeente had enkele jaren           jaren geleden besloten om        0m haar woonwagenlocatie
te herontwikkelen. Het begon ermee dat woonwagens waarvan                  waarvan de huur werd   werd beëindigd,
                                                                                                           beéindigd,
niet opnieuw werden toegewezen.toegewezen. Doel was om,            om, zodra alle huurcontracten
                                                                                          huurcontracten waren   waren
opgezegd en de standplaatsen leeg waren,            waren, op deze locaties reguliere, reguliere, stenen
                                                                                                    stenen huizenhuizen
(met verdieping) te laten Iaten bouwen.
                                  bouwen. De woonwagenbewoonster ging aanvankelijk akkoord                     akkoord
met terugkeer in zo’n huis,  huis, ook al zou dus niet meer de woonvorm       woonvorm van  van een     woonwagen
                                                                                                 een woonwagen
hebben. Gaandeweg zag zij haar woonwagenlocatie leger en                            en leger worden.
                                                                                                worden. Maar zij       zij
dacht nog steeds dat de standplaatsen, na herontwikkeling van                    van de locatie,
                                                                                           locatie, in ieder gevalgeval
opnieuw aan woonwagenbewoners zouden worden                  worden toegewezen.
                                                                         toegewezen. Zij begon te twijfelen    twijfelen
toen een vriend haar vertelde dat haar gemeente bezig is met een uitsterfbeleid.         uitsterfbeleid.
  'Ik
   'Ik zeg: dat kan helemaal niet.
                                niet. Hij zegt: ik heb het hier.
                                                              hier. Toen
                                                                    Toen al,
                                                                           al, en hij had wel
                                                                                           we] gelijk.
                                                                                               gelijk. En drie jaar
                                                                                                                  jaar
  later hoorden wij dit verhaal hier,
                                   hier, dus ze waren er eigenlijk al heel lang mee bezig.’ (#W8)
Voor deze woonwagenbewoonster gold de garantie dat zij in één van                          van de huizen mocht
terugkeren zodra de herontwikkeling was afgerond.           afgerond. Maar zij     zij kwam
                                                                                        kwam te wetenweten dat de
andere huizen in beginsel aangeboden kon worden aan iedere woningzoekende in                                      in de
gemeente. Daarbij zou dus niet meer het afstammingsbeginsel gelden.                                     gelden. De
woonwagenbewoonster ervoer dit als een inbreuk op haar leven                                              leven       als
woonwagenbewoonster.
woonwagenbewoonster. Wezenlijk hiervoor is niet slechts dat zij                      zij haar eigen standplaats
kan behouden,
        behouden, maar dat ook de omringende standplaatsen voor familie en andere
woonwagenbewoners behouden blijven. De cultuur van woonwagenbewoners is immers
juist dat samenleven.
            samenleven.
  'Het
   'Het woonwagenleven
         woonwagen/even hoorthoon‘ bij onze cultuur [...] Als je  je in je
                                                                         je woonwagen woont,       ja, dan heb je
                                                                                           woont, ja,               je je
                                                                                                                        je
  vrijheid.
  vrijheid. [...] Kinderen hebben meer vrijheid om veilig te kunnen spelen met nichtjes,                        neefjes,
                                                                                                  nichtjes, neefjes,
  sociale samenleving.
            samenleving. [...] meestal sta je   je bij je
                                                       je moeder en je    je vader en bij zussen en familie.familie. Die
  omgang hebben wij gewoon nodig.   nodig. Dat is onze cultuur,
                                                           cultuur, het samenleven.
                                                                          samenleven. Daar     leven wij van,
                                                                                          Daarleven          van, dat is
  zuurstof,
  zuurstof, daar kan jeje niet zonder.’
                                zonder. ’ (#W8)
                                                           35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>                                                                             ("nu
Het lukte haar niet om de gemeente te overtuigen de woonwagenlocatie wel                            wel voor
woonwagenbewoners te behouden.  behouden. Uiteindelijk besloot ze om        om niet langer
                                                                                       Ianger akkoord
                                                                                                  akkoord te
gaan met terugkeer in één van de nieuwbouwhuizen en om niet meer haar huurcontract
te beëindigen
     beéindigen zodat de herontwikkeling kan starten. starten. Nu   wonen zij en haar gezin nog met
                                                                Nu wonen
één ander gezin op de locatie. Alle andere standplaatsen staan        staan leeg.
                                                                              leeg.
4.5 Standplaatsenbeleid als gemeentelijk dilemma
De diverse handreikingen van de Rijksoverheid gaan uit van           van handhaven
                                                                           handhaven en    en normaliseren
(zie paragraaf 2.4). De gesprekken met zeven gemeenten   gemeenten laten       zien dat deze gemeenten
                                                                       Iaten zien                gemeenten
meer hechten aan de rol van een overheid die 'normalisering' van de verhoudingen               verhoudingen
                                                                                                               64
nastreeft dan aan de rol van een repressieve overheid die nadruk op handhaving legt.                     legt.64
Dit vertaalt zich naar een meer zakelijke houding ten        ten opzichte van woonwagenbewoners.
                                                                                   woonwagenbewoners.
Twee gemeenten gaven uitdrukkelijk aan dat zij proberen 'op een zakelijke manier om te
gaan met de woonwagenbewoners' (#G3). Dit kwam ook terug,             terug, zij
                                                                               zij het minder expliciet,
                                                                                                  explioiet, in
wat andere gemeenten vertelden.
                              vertelden. Typerend
                                          Typerend voor die zakelijke houding  houding lijkt
                                                                                          Iijkt de wens om   om
wet- en regelgeving uit te voeren op basis van          van feiten en niet langerIanger in eeneen kramp te
schieten op basis van oude beelden en stereotypes over woonwagenbewoners.
                                                                     woonwagenbewoners.
De keuze voor een zakelijke,
                           zakelijke, normaliserende houding volgt niet vanuit een             een specifiek
mensenrechtenperspectief op de woonwagenbewoners.
                                          woonwagenbewoners. Hoewel de oordelen van                   van het
College soms wel bekend zijn,     zijn, verwijzen ambtenaren niet naar de erkenning    erkenning van   van de
culturele identiteit van woonwagenbewoners.
                            woonwagenbewoners.
Uit de gesprekken blijkt wel dat de zakelijke houding                  houding aanknoopt bij het
gelijkheidsbeginsel.
gelijkheidsbeginsel. Dit fungeert als belangrijke,
                                            belangrijke, algemene waarde voor de relatie tussen         tussen
gemeente en haar bewoners en dus ook voor de normalisatie van haar relatie met
woonwagenbewoners. Alle inwoners van            van een gemeente hebben    hebben gelijke rechten en          en
plichten. Daarin wordt geen onderscheid        onderscheid        gemaakt voor inwoners die
woonwagenbewoners zijn.
Welk verschil deze nieuwe benadering maakt met vroeger,         vroeger, blijkt uit het voorbeeld
                                                                                             voorbeeld van  van
een gemeente over het toezicht op de leerplicht:
  Een ambtenaar:
  'Er
   'Er was een periode dat kinderen van woonwagenbewoners niet naar school gingen of,           of, als ze wel
  gingen,
  gingen, vaak te laat op school kwamen.
                                   kwamen. Tegenwoordig
                                              Tegenwoordig geldt dat onze leerplichtambtenaar
                                                                               Ieerplichtambtenaar alle
  kinderen op een gelijke manier benadert.
                                    benaden‘. Binnen de gemeente zijn altijd wel kinderen die extra
  aandacht behoeven.
             behoeven. Dan maakt het niet uit of    je als kind wel of niet van een woonwagencentrum
                                                 ofje
  afkomstig bent.
             bent. Het heeft resultaat opgeleverd: ze gaan tegenwoordig zelfstandig naar school.'  school.’
  (#65)
  (#G5)
Ook
00k een andere gemeente merkte het verschil met vroeger toen het eenmaal besloot om                         om
de woonwagenlocatie,
     woonwagenlocatie, na jarenlange verwaarlozing,
                                              verwaarlozing, aan te pakken en te herontwikkelen.
                                                                                            herontwikkelen.
64 Ter vergelijking: Van
                     Van Bochove en
                                 en Burgers (2009).
                                            (2009).
                                                     36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>                                                                              (")9
Waar
Wear zij voorheen weinig band had gehad met de woonwagenbewoners,     woonwagenbewoners, leidde de
herontwikkeling tot verbetering van de communicatie met woonwagenbewoners.
                                                                        woonwagenbewoners.
 Een ambtenaar:
 'De
  'De gemeente is bezig met een herontwikkeling van zijn woonwagenlocatie.
                                                                 woonwagenlocatie. Tot die tijd kenden we
 de meeste bewoners niet.niet. In de gemeente bestond toch ook een angstbeeld over woonwagen-
 bewoners.
 bewoners. De herontwikkeling heeft tot intensieve contacten met de woonwagenbewoners en
 vooral de bewonerscommissie geleid.geleid. De lijntjes zijn korter geworden. Er zijn tegenwoordig niet
                                                             kon‘er geworden.
 heel veel wijken waar de gemeente de mensen zo goed kent.'      kent.’ (#G7)
                                                                        (#67)
Het lijkt
      Iijkt er dan ook op dat gemeenten met deze nieuwe,          nieuwe, zakelijke houding afscheid  afscheid
hebben genomen van zowel een louter       Iouter controlerende (repressieve) benadering,
                                                                                      benadering, als van
een benadering die erin bestaat om woonwagenbewoners met rust te laten,                 laten, vanuit ofwel
onverschilligheid ofwel betrokkenheid.
                             betrokkenheid.
De vertaling van een zakelijke basishouding naar generieke of              of specifieke benadering
De zakelijke benadering roept tegelijk ook vragen op voor gemeenten:     gemeenten:
 Een ambtenaar:
 'Hoe
  'Hoe ga jeje je
               je als gemeente opstellen tegenover woonwagenbewoners als groep: ga je          je je
                                                                                                   je richten
 op een uitzonderingspositie of streef    je naar inbedding van hun positie binnen generiek beleid?'
                                   streefje                                                         beleid?’
 (#G4)
Vrijwel alle gemeenten kiezen voor een benadering van                van woonwagenbewoners binnen        binnen
generiek beleid. Met andere woorden: woorden: als een gemeente beleid       beleid heeft ontwikkeld
                                                                                            ontwikkeld om
bijvoorbeeld laaggeletterdheid
                  Iaaggeletterdheid terug te dringen,
                                                dringen, richt dit beleid
                                                                      beleid zich
                                                                              zich op alle laaggeletterde
                                                                                             Iaaggeletterde
burgers en niet specifiek op woonwagenbewoners.
                                   woonwagenbewoners.
Steeds ook is de enige uitzondering het woonbeleid dat wel                  wel specifiek gericht is op
woonwagenbewoners en dat vaak het 'standplaatsenbeleid'
                                                   'standplaatsenbeleid‘ genoemd            wordt. Hoe dit
                                                                               genoemd wordt.
standplaatsenbeleid werkt, wordt in de volgende paragraaf beschreven.     beschreven.
Standplaatsenbeleid als dilemma
Opvallend is dat de meeste gemeenten ambivalent staan tegenover standplaatsenbeleid. standplaatsenbeleid.
Enerzijds vinden ze dat ze hiermee tegemoet komen aan               aan het bijzondere karakter van      van de
woonwagenbewoners als groep. Anderzijds vinden ze dat zo'n                zo'n speciaal    woonbeleid zich
                                                                               speciaal woonbeleid          zich
moeilijk verhoudt tot het gelijkheidsbeginsel. Ze worstelen dan ook met de vraag wat een
apart woonbeleid voor woonwagenbewoners betekent vanuit een gelijkheidsperspectief.
                                                                                 gelijkheidsperspectief.
                                                      37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>                                                                                (-99
  Een ambtenaar:
  'Iedereen
   'Iedereen is gelijk,
                gelijk, dus ook op het gebied van wonen.
                                                       wonen. Woonwagenbewoners
                                                               Woonwagenbewoners zijn ook gelijk aan
  andere burgers als het gaat om rechten op onderwijs
                                                    onden/vijs en werk.
                                                                   werk. Maar ze claimen een
  uitzonderingspositie als het gaat om wonen.
                                            wonen. Dan kom je   je erop uit dat je sommige mensen
                                                                            datje
  bevoordeelt om hen gelijk te laten
                                   Iaten zijn.
                                         zijn. Is
                                               ls dat de bedoeling?'
                                                         bedoeling?’ (#G5)
Als de gemeente sommige burgers (woonwagenbewoners) de kans biedt om                                     wonen
                                                                                                 om te wonen
op een bepaalde plek,   plek, in een bijzondere woonvorm,
                                                     woonvorm, hebben niet ook andere burgers het
recht om daar te wonen? Is het niet juist een schending van het gelijkheidsbeginsel  gelijkheidsbeginsel om
hun niet ook de kans te geven daar te wonen?
  Een ambtenaar:
  'Dan
   'Dan zou iedereen een kans moeten krijgen om er te komen wonen.     wonen. Je mag mensen immers niet
  uitsluiten gelet op vrije vestiging.
                             vestiging. Voor
                                        Voor alle woningen in onze gemeente moet    moetjeje minimaal vijf  jaar
                                                                                                        Vijfjaar
  wachten.
  wachten. Maar op de woonwagenlocaties komen jongeren    jongeren van 20 tot 25 jaarjaar nu (met voorrang) in
  aanmerking voor een plek.plek. In die zin gaat het hier om 'positieve
                                                               'positieve discriminatie'.
                                                                           discriminatie'. Voor onze
  gemeente werpt dat de vraag op of     of we dat nog kunnen uitleggen aan anderen.'
                                                                                  anderen.’ (#G7)
                                                                                             (#67)
Tijdens het onderzoek van      van de Nationale ombudsman bleek dat in twee gemeenten de
woonwagenbewoners collectief een verzoek hadden gedaan om                     om het aantal standplaatsen
                                                                                                standplaatsen
uit te breiden.
        breiden. Ook dan rijst de vraag hoe dit zich     zich verhoudt tot het gelijkheidsbeginsel.
                                                                                    gelijkheidsbeginsel. Als
je als gemeente zo'n verzoek honoreert om woonwagenbewoners in staat te stellen                     stellen als
familie bij elkaar te blijven wonen,  wonen, zouden bewoners (niet-woonwagenbewoners)
                                                                          (met-woonwagenbewoners) uit
andere wijken wellicht ook om dezelfde redenen zo'n              zo'n verzoek kunnen
                                                                                   kunnen indienen.
                                                                                             indienen. Welke
reden heb je dan als gemeente om zo'n verzoeken te weigeren?
  Een ambtenaar:
  'Hoe
   'Hoe past uitbreiding van standplaatsen in het streven om woonwagenbewoners als normale
  burgers te behandelen? Gewone burgers kunnen immers ook niet een huisje naast familieleden     familie/eden
  claimen.'
  claimen.’ (#G2)
             (#62)
Vasthouden aan bijzonder woonbeleid
Zulke vragen en twijfels leiden er niet toe dat gemeenten        gemeenten afzien van een bijzonder
woonbeleid voor woonwagenbewoners.
                         woonwagenbewoners. Sterker nog,         nog, de twee gemeenten die,        die, zoals
hierboven beschreven, collectieve verzoeken ontvingen voor uitbreiding van                     van het aantal
standplaatsen, zijn naar aanleiding hiervan in gesprek gegaan         gegaan met woonwagenbewoners
om te bekijken of, en hoe,    hoe, de gemeente een uitbreiding van standplaatsen zou               zou kunnen
realiseren. Nog een derde gemeente is de afgelopen jaren zelfs al bezig geweest met
uitbreiding van het aantal standplaatsen. Wat maakte het in deze gemeente dan                     dan mogelijk
om te kiezen voor uitbreiding?
                                                        38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>                                                                                (")9
 Een ambtenaar:
 'De
  'De uitbreiding van het aantal standplaatsen was een politieke keuze.   keuze. Vroeger
                                                                                   Vroeger had de locatie geen
 prioriteit. Nu wel.
 prioriteit.     wel. En dat was ook echt de keuze van de burgemeester zelf.       zelf. De burgemeester is de
 drijvende kracht achter het project.
                                  project.'' (#G7)
Deze politieke keuze wordt gemotiveerd door een positieve waardering                    waardering van het
bijzondere karakter van de woonwagenbewoners.
                                    woonwagenbewoners.
 Een ambtenaar:
 'Je
  'Je mag als gemeente trots zijn op zo’n gemeenschap binnen je          je gemeente.
                                                                            gemeente. De mensen [op de
 woonwagenlocatie in onze gemeente] zorgen goed voor elkaar.       elkaar. Hier woont meer familie bij elkaar
 dan in andere wijken.
                   wijken. Dat wil  je behouden.
                                 wilje behouden. Dat is de cultuur die je  je wilt behouden.
                                                                                   behouden. Tegelijk
                                                                                               Tegelijk moet je
                                                                                                        moetje
 kunnen uitleggen waarom je      je dat wilt behouden.
                                              behouden. Een normale wijk zal [de woonwagenlocatie] nooit
 worden,
  worden, maar wel steeds normaler.'
                                normaler.’ (#G7)
                                              (#67)
De Rijksoverheid vindt, zoals in het tweede hoofdstuk is aangegeven (paragraaf            (garagraaf 2.4),
                                                                                                       2.4), dat
gemeentelijk beleid in lijn  Iijn dient te zijn met het gelijkheidsbeginsel.
                                                             gelijkheidsbeginsel. In de gesprekken
                                                                                              gesprekken met
gemeenten is overigens niet gebleken dat de Rijksoverheid,  Rijksoverheid, welk ministerie dan ook,    ook, hen
                                                                                                            hen
ondersteunt in de duiding en uitleg van         van de wijze waarop het standplaatsenbeleid
                                                                              standplaatsenbeleid zich  zich tot
het gelijkheidsbeginsel verhoudt.verhoudt. Slechts één voorbeeld werd         werd gegeven
                                                                                       gegeven waarin een   een
gemeente zelf zich tot de RijksoverheidRijksoverheid had gericht met vragen      vragen over duiding
                                                                                                  duiding van
                                                                                                            van
uitspraken die het College heeft gedaan over het standplaatsenbeleid.
Kennis van het mensenrechtenkader
Het tweede hoofdstuk beschreef het mensenrechtenkader dat relevant is voor
woonwagenbewoners (paragraaf (paraqraaf 2.2 en paragraaf 2.3).      2.3). Gemeenten
                                                                            Gemeenten uit het onderzoek
bleken hierover weinigweinig kennis te hebben. hebben. Enkele gemeenten hadden wel enige kennis
van de oordelen van het College. Slechts één gemeente was heel goed op de hoogte van                        van
de opvatting van het College omdat het College over deze gemeente had                          geoordeeld dat
                                                                                          had geoordeeld
zij een verboden onderscheid had gemaakt. Voor deze gemeente was het een uitdaging
om op basis van dit oordeel tot een goede lijn         Iijn te komen.
                                                               komen.
 'De
  'De Rijkslijn ('normalisatie')
                (’normalisatie’) en de lijn
                                         Iijn van het College ('beschermen van de doelgroep')       […] staan
                                                                                         doe/groepQ [...]
 haaks op elkaar.
             elkaar. De vraag voor de gemeente is hoe die twee lijnen   Iijnen in elkaar gevlochten kunnen
 worden.'
  worden.’ (#G5)
Een andere gemeente waren de oordelen van het College opgevallen.            opgevallen. Maar zij  zij erkende
hierin een afwachtende houding in te nemen. Deze gemeente had hierover geen contact
opgenomen met de Rijksoverheid.
                          Rijksoverheid.
                                                         39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>                                                                          ("nu
5. CONCLUSIE EN AANBEVELINGEN        AANBEVELINGEN
5.1
5.1 Inleiding
Het tweede hoofdstuk liet            zien dat de Rijksoverheid, sinds de afschaffing van
                                Iiet zien                                                     van de
Woonwagenwet in 1999, de verantwoordelijkheid
                                       verantwoordelijkheid voor het standplaatsenbeleid heeft
overgedragen aan gemeenten.
                      gemeenten. Tegelijk zag de Rijksoverheid wel een       een rol voor zichzelf om
gemeenten te ondersteunen in het vormgeven van           van hun beleid voor woonwagenlocaties,
                                                                                 woonwagenlocaties,
zoals blijkt uit de handreiking voor gemeenten Werken    Werken aan woonwagenlocaties (VROM-
Inspectie 2006).
           2006). Hierin worden meerdere opties voor het standplaatsenbeleid
                                                                    standplaatsenbeleid aangereikt
waaronder die van het ‘uitsterfbeleid’, in ambtelijk jargon:
                                                           jargon: de nuloptie.   Aanbevelingen van
                                                                        nuloptie. Aanbevelingen   van
de ECRI
     ECRI en het CERD over bescherming van het standplaatsenbeleid brachten           brachten geen
                                                                                                 geen
verandering in de rolverdeling tussen Rijksoverheid
                                                Rijksoverheid en gemeenten.
                                                                  gemeenten. Ook hebben zij niet
geleid tot herziening van de handreiking.
                                    handreiking.
Het derde hoofdstuk liet    Iiet de woonwagenbewoners aan het woord.      woord. Zij signaleren een
                                                                                                  een
tekort aan standplaatsen en ervaren dit als veruit de grootste bedreiging voor de
instandhouding van hun culturele identiteit. Als zij dit tekort onder de aandacht willen        willen
brengen bij instanties zoals gemeenten of woningcorporaties,
                                                           woningcorporaties, ondervinden
                                                                                   ondervinden veel
                                                                                                  veel
woonwagenbewoners problemen hiermee.       hiermee. Instanties zijn bijvoorbeeld
                                                                     bijvoorbeeld niet bereid
                                                                                        bereid om
                                                                                                om te
luisteren. Ook ervaren zij problemen met het toegewezen toegewezen krijgen van  van een
                                                                                    een standplaats:
                                                                                         standplaats:
wachtlijsten zijn onbetrouwbaar of ontbreken zelfs,       zelfs, de wachttijd
                                                                       wachttijd is zeer lang.
                                                                                           Iang. Ook
vertellen ze over standplaatsen die aan niet-woonwagenbewoners
                                                   met-woonwagenbewoners worden worden toegewezen.
                                                                                        toegewezen.
Zelfs woonwagenbewoners die wel over een standplaats beschikken,        beschikken, zijn niet zeker
daarvan en maken zich zorgen over het behoud van die standplaats voor zichzelf of hun
kinderen.
Het vierde hoofdstuk liet     Iiet zien dat de zeven gemeenten
                                                          gemeenten uit het onderzoek naar dit
standplaatsenbeleid mede vanuit het gelijkheidsbeginsel kijken. Maar ze vinden            vinden het
moeilijk om het gelijkheidsbeginsel goed te verenigen met een          een beleid dat standplaatsen
alleen toekent aan één bijzondere groep. Daarnaast zijn         zijn verschillende onderdelen van
hun standplaatsenbeleid besproken:  besproken: de inventarisatie van behoefte aan nieuwe
standplaatsen,       de toewijzing            van    standplaatsen       (afstammingsbeginsel en    en
inkomensnormen conform beleid voor sociale huurwoningen) en het omgaan met
bestaande standplaatsen.
             standplaatsen.
Dit hoofdstuk keert terug naar de onderzoeksvraag:
                                          onderzoeksvraag:
  Handelt de Nederlandse overheid,overheid, centraal en decentraal,
                                                         decentraal, vanuit het perspectief
                                                                                  perspectief van de
  woonwagenbewoners,
  woonwagenbewoners, betrouwbaar in het borgen van hun mensenrechten,   mensenrechten, en meer in
  het bijzonder het recht op een eigen culturele identiteit?
Woonwagenbewoners lieten     Iieten de Nationale ombudsman weten  weten dat,
                                                                           dat, voor het borgen van
                                                                                                  van
hun culturele identiteit,
                 identiteit, vooral belangrijk is dat er voldoende standplaatsen         zijn. Uit het
                                                                          standplaatsen zijn.
onderzoek bleek dat hiervoor drie voonNaarden
                                          voorwaarden belangrijk zijn:
                                                                    zijn:
                                                     40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>                                                                      ("nu
 De Nederlandse overheid handelt betrouwbaar voor woonwagenbewoners:
 a.
 a. doordat zij hun behoefte aan standplaatsen voldoende inventariseert;
 b.
 b. doordat zij standplaatsen toewijst op een manier die ten minste het
      afstammingsbeginsel als uitgangspunt neemt;
 c.
 c. doordat zij ook bij de herontwikkeling van bestaande woonwagenlocaties rekening
      houdt met het recht van hun bewoners om volgens hun culturele identiteit te wonen.    wonen.
Paragraaf 5.2 behandelt de vraag of de overheid aan       aan deze drie voorwaarden
                                                                            voorwaarden voldoet.
                                                                                            voldoet.
Paragraaf 5.3 gaat in op het dilemma dat gemeenten              gemeenten ervaren
                                                                              ervaren met het
standplaatsenbeleid (zie eerder paragraaf
                                   paraqraaf 4.5).
                                               4.5). Paragraaf 5.4 geeft een  een nadere duiding
                                                                                             duiding
van dit dilemma en van wat nodig is om aan        aan de drie voorwaarden te voldoen. voldoen. Het
hoofdstuk sluit af met aanbevelingen (paragraaf
                                        (garagraaf 5.5).
                                                     5.5).
5.2 Het standplaatsenbeleid
De Nederlandse staat heeft zich aan diverse mensenrechtenverdragen                  verbonden en
                                                     mensenrechtenverdragen verbonden
moet daaraan gevolg geven. Gezaghebbende interpretaties op basis van          van deze verdragen
                                                                                         verdragen
erkennen dat de culture identiteit van
                                     van woonwagenbewoners als mensenrecht bijzondere
bescherming behoeft. De Nederlandse staat is betrouwbaar als zij        zij daaraan gevolg geeft,
                                                                                              geeft,
d.w.z. zich ook daadwerkelijk inzet om te borgen
                                            borgen dat er voldoende standplaatsen zijn.    zijn.
Aansluiting van aanbod van en behoefte aan standplaatsen
Een woonbeleid
     woonbeleid dat recht doet aan de culturele identiteit van woonwagenbewoners,
                                                                     woonwagenbewoners, vergt
dat het aanbod van standplaatsen in een redelijke verhoudingverhouding staat tot de vraag naar
standplaatsen. Waar de behoefte aan standplaatsen het aanbod     aanbod overtreft,
                                                                         overtreft, komt het recht
op culturele identiteit in de knel en kan de Nederlandse staat zijn internationale
verplichtingen niet nakomen.
                     nakomen. De overheid heeft echter geen actuele cijfers over het
aanbod aan standplaatsen of over het totaal aantal woonwagenbewoners.
                                                        woonwagenbewoners.
Woonwagenbewoners zijn afhankelijk van gemeenten voor het aanwijzen                 van grond
                                                                        aanwijzen van     grond die
als bestemming standplaats / woonwagen heeft.       heeft. Gemeenten hebben dan       dan ook de
verantwoordelijkheid de vraag naar standplaatsen te inventariseren.
                                                           inventariseren.
De gemeenten uit het onderzoek blijken niet zozeer vanuit de behoeftekant,
                                                                      behoeftekant, maar vanuit
de aanbodkant te kijken: zodra er een standplaats vrijkomt, vrijkomt, hoe kan deze standplaats
dan opnieuw worden toegewezen? Gemeenten
                                      Gemeenten gaan hier verschillend mee om.       om. Sommige
gemeenten geven bijvoorbeeld de bewoners van een        een woonwagenlocatie de ruimte om
een kandidaat voor te dragen. Dit systeem laat     Iaat niet zien hoe groot de behoefte aan      aan
standplaatsen is,
                is, hetzij onder woonwagenbewoners die al op de locatie wonen,       wonen, hetzij
onder woonwagenbewoners die noodgedwongen al in een                   een bakstenen huis of
appartement wonen.
              wonen.
Andere gemeenten hanteren wachtlijsten speciaal voor standplaatsen.
                                                                standplaatsen. Deze zouden wel   wel
een betrouwbare bron moeten zijn voor de behoefte onder woonwagenbewoners in
althans die gemeenten.
             gemeenten. Het onderzoek van      van de Nationale ombudsman bevat echter
aanwijzingen om hieraan te twijfelen.
                              twijfelen. In bijna alle gemeenten uit het onderzoek zijn vele
                                                4|
                                                41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>                                                                        ("nu
decennia lang
           Iang geen nieuwe standplaatsen aangelegd.
                                                 aangelegd. Woonwagenbewoners hebben dan          dan
ook te maken met lange         wachtlijsten. Uit verhalen
                        Iange wachtlijsten.      verhalen van woonwagenbewoners uit andere
gemeenten wordt duidelijk dat dit probleem landelijk speelt:   speelt: woonwagenbewoners zijn     zijn
vaak ontmoedigd geraakt om zich te blijven inschrijven
                                                   inschrijven voor een
                                                                      een wachtlijst die geen reëel
                                                                                                reéel
perspectief biedt op een standplaats.
Afstammingsbeginsel
Het respecteren van het afstammingsbeginsel is onder de huidige wet niet meer verplicht.    verplicht.
Gemeenten uit het onderzoek gaan er wisselend   wisselend mee om: sommige respecteren dit
beginsel, andere niet. Uit het onderzoek werd in         in ieder geval duidelijk,
                                                                           duidelijk, mede dankzij
signalen uit het meldpunt,
                  meldpunt, dat het respecteren van het afstammingsbeginsel
                                                               afstammingsbeginsel cruciaal blijft
om voldoende standplaatsen te behouden voor woonwagenbewoners.
                                                        woonwagenbewoners. Uit het meldpunt
vernam de Nationale ombudsman signalen dat in sommige gemeenten          gemeenten standplaatsen
                                                                                      standplaatsen
ook bewoond worden door niet-woonwagenbewoners.
                                 met-woonwagenbewoners. De Nationale ombudsman zag            zag dit
bevestigd in sommige van    van de gemeenten uit het onderzoek. Deze gemeenten  gemeenten konden
                                                                                             konden
niet bevestigen, of ontkennen,
                        ontkennen, of alle standplaatsen ook daadwerkelijk bewoond werden    werden
door     woonwagenbewoners.
         woonwagenbewoners.            De     toewijzing
                                              toewijzing     van
                                                             van      standplaatsen      aan
                                                                                         aan     niet-
woonwagenbewoners doet in deze context dan ook afbreuk aan de bescherming van                 van de
culturele identiteit van woonwagenbewoners.
                           woonwagenbewoners.
Systeem van 'passend toewijzen'
Sommige gemeenten kiezen ervoor om het systeem van 'passend                     toewijzen', conform
                                                                     'passend toewijzen',
het beleid voor sociale huurwoningen, standaard  standaard toe te passen bij toewijzing
                                                                                     toewijzing van
                                                                                                  van
standplaatsen. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat de sociaaleconomische
achterstand die woonwagenbewoners van oudsher hebben (gehad),         (gehad), in
                                                                                in het verleden
                                                                                       verleden een
                                                                             65
                                                    woonwagenbewoners. Het onderzoek van
uitgangspunt was voor specifiek beleid voor woonwagenbewoners.65
de Nationale ombudsman geeft aanleiding te geloven dat die achterstand  achterstand niet meer voor
alle woonwagenbewoners geldt.     geldt. Het automatisme om een beleid        beleid voor sociale
huurwoningen onverkort over te hevelen naar standplaatsenbeleid
                                                     standplaatsenbeleid is in in zoverre niet meer
te rechtvaardigen.
     rechtvaardigen. Het leidt ertoe dat woonwagenbewoners met hogere inkomens
principieel worden
            worden uitgesloten van de mogelijkheid om volgens hun cultuur te leven.     leven.
5.3 Gelijkheidsbeginsel en het recht op voldoende standplaatsen
De gemeenten uit het onderzoek hebben oog voor het gelijkheidsbeginsel.
                                                                gelijkheidsbeginsel. Dat betekent
dat zij een generiek beleid voeren en in beginsel geen bijzonder beleid voor
woonwagenbewoners of andere groepen voeren.     voeren. Immers:
                                                          Immers: alle inwoners hebben recht op
bijvoorbeeld onderwijs. Als burger krijg je ondersteuning van de gemeente om          om dit recht te
krijgen,
krijgen, niet omdat
              omdatje  je tot een bijzondere groep behoort,
                                                      behoort, maar omdat
                                                                       omdatjeje net zoals iedereen
recht hebt op onderwijs.
                onderwijs.
Tegelijk voeren deze gemeenten allemaal wel een specifiek woonbeleid              woonbeleid voor
woonwagenbewoners: het standplaatsenbeleid.
                                standplaatsenbeleid. Gemeenten
                                                        Gemeenten zijn ambivalent hierover en      en
ervaren het als een dilemma. Enerzijds vinden  vinden ze dat ze hiermee tegemoet komen   komen aan
het bijzondere karakter van de woonwagenbewoners als groep.      groep. Anderzijds vinden ze dat
65 Overbekking (1994).
               (1994).
                                                  42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>                                                                     ("nu
zo'n speciaal woonbeleid
               woonbeleid zich moeilijk verhoudt tot het gelijkheidsbeginsel.
                                                              gelijkheidsbeginsel. Immers:Immers: als
de gemeente sommige burgers (woonwagenbewoners) de kans biedt om                            wonen op
                                                                                  om te wonen
een bepaalde plek, in een bijzondere woonvorm,
                                         woonvorm, hebben niet ook andere burgers het
recht om daar te wonen? Is dat niet juist een schending van het gelijkheidsbeginsel
                                                                           gelijkheidsbeginsel om
hun niet ook de kans te geven daar te wonen?
De praktijk van een speciaal woonbeleid voor woonwagenbewoners botst dus met de
opvatting dat woonwagenbewoners en niet-woonwagenbewoners
                                                   met-woonwagenbewoners een             een gelijke
behandeling verdienen. Die opvatting veronderstelt dat woonwagenbewoners en                    en niet-
woonwagenbewoners in alle opzichten gelijke gevallen zijn,   zijn, niet alleen
                                                                         alleen voor onderwijs en
werk, maar ook voor hun ‘woonwensen’.
                                 ‘woonwensen’. Gelijke gevallen moeten immers gelijk
behandeld worden.
              worden. Maar gemeenten lijken   Iijken zich niet te realiseren realiseren dat het
gelijkheidsbeginsel een bredere uitleg vergt waarinwaarin ook plaats is voor de ongelijke
behandeling van ongelijke gevallen (zie garagraaf    paragraaf 2.2). 2.2). De behoefte van          van
woonwagenbewoners aan standplaatsen (zie garagraaf
                                                 paragraaf 3.2) is uitdrukking
                                                                       uitdrukking van van een eigen
culturele identiteit die zij met familie op woonwagenlocaties willen    willen voortzetten.
                                                                                 voortzetten. Deze
culturele identiteit is door diverse mensenrechtenorganisaties inmiddels erkend      erkend als eeneen
mensenrecht (zie paragraaf
                     paraqraaf 2.2 en
                                   an paragraaf
                                      paraqraaf 2.3). Een speciaal woonbeleid
                                                                          woonbeleid is dan ook,   00k,
via een recht op culturele identiteit, een uitwerking van het idee:     idee: 'ongelijke gevallen
                                                                                              gevallen
ongelijk behandelen' omdat de woonwagenbewoners,
                                       woonwagenbewoners, voor hun behoefte aan                    aan
standplaatsen althans, op grond van hun culturele identiteit niet zonder meer
gelijkgesteld kunnen worden
                         worden aan andere burgers.
                                            burgers. Dit is dan ook de uitleg    uitleg die nodig is
voor het waarborgen van het recht op culturele identiteit.
                                                  identiteit.
5.4 Een betrouwbare overheid
Een betrouwbare overheid die zich verbindt aan mensenrechten,
                                                         mensenrechten, in      in bijvoorbeeld
                                                                                     bijvoorbeeld de
ondertekening van mensenrechtenverdragen, zet zich       zich ook daadwerkelijk in om          om die
mensenrechten te waarborgen. Dit houdt onder meer in dat die overheid kennis neemt
van ontwikkelingen in mensenrechtelijke opvattingen,
                                           opvattingen, daaraan een     een duiding geeft en 20      zo
nodig een standpunt inneemt.
                        inneemt.
Gemeenten
Gemeenten hebben niet in alle gevallen voldoende kennis of expertise om           om te weten wat
van hen, vanuit mensenrechtenperspectief,
                  mensenrechtenperspectief, verwacht wordt voor het standplaatsenbeleid.
                                                                             standplaatsenbeleid.
Enkele gemeenten bleken niet goed bekend met oordelen van             van het College over het
standplaatsenbeleid.
standplaatsenbeleid. Gemeenten die hiermee wel bekend           waren, wisten
                                                      bekend waren,       wisten niet goed wat dit
voor hun gemeente betekende. Eén gemeente gaf duidelijk aan te kiezen             kiezen voor een  een
'afwachtende
‘afwachtende houding'.
                houding'. Daarnaast bleek dat alle geïnterviewde
                                                       gei'nterviewde gemeenten vrijwel    vrijwel niet
bekend zijn met de zorgen en aanbevelingen die internationale mensenrechten-
organisaties hebben uitgesproken over het Nederlandse standplaatsenbeleid.
                                                                      standplaatsenbeleid. Niet
gebleken is dat hun standplaatsenbeleid is vormgegeven vanuit de erkenning van                  van de
culturele identiteit van woonwagenbewoners als mensenrecht.
                                                    mensenrecht.
Het onderzoek laatIaat zien dat sommige gemeenten,
                                          gemeenten, ondanks het ontbreken van             van kennis
over het juiste en actuele mensenrechtenkader,
                                 mensenrechtenkader, toch toch kiezen
                                                                  kiezen voor uitbreiding
                                                                                     uitbreiding van
                                             43
                                             43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>                                                                  ("nu
standplaatsen. Maar zo'n keuze blijft afhankelijk vanvan lokaal politiek draagvlak ('politieke
wil')
wil‘) en mist de inbedding binnen een mensenrechtenvisie op standplaatsenbeleid.
                                                                     standplaatsenbeleid. Als
gevolg daarvan gaan gemeenten wisselend om met standplaatsenbeleid
                                                         standplaatsenbeleid en hebben
                                                                                     hebben de
woonwagenbewoners van sommige gemeenten meer dan          dan die van
                                                                   van andere gemeenten
                                                                                 gemeenten te
maken met een gebrekkige borging van de culturele identiteit van woonwagenbewoners.
                                                                      woonwagenbewoners.
Het borgen van de mensenrechten van woonwagenbewoners vereist kennis van                van het
mensenrechtelijk kader. De gemeenten uit het onderzoek bleken           bleken deze kennis
onvoldoende te hebben.
                  hebben. Dit maakt een wezenlijk verschil
                                                      verschil voor hoe gemeenten
                                                                           gemeenten kunnen
                                                                                         kunnen
aankijken tegen de verzoeken van woonwagenbewoners om meer standplaatsen:                    zijn
                                                                           standplaatsen: zijn
standplaatsen uitdrukking van een voorrecht,
                                      voorrecht, van een bijzondere ‘woonwens’? Of zijn ze
uitdrukking van een mensenrecht,
                      mensenrecht, van een culturele identiteit? De Nationale ombudsman
                                                                                   ombudsman
concludeert dan ook dat bewustwording van dat mensenrechtelijk kader voor gemeenten gemeenten
een belangrijke stap is in de beschermingbesoherming van de culturele identiteit van
woonwagenbewoners.
Rijksoverheid
Welke overheid,
        overheid, centraal of decentraal,
                              decentraal, is verantwoordelijk voor het bijhouden en duiden
van ontwikkelingen in mensenrechtenopvattingen zoals die blijken uit bijvoorbeeld
(internationale) jurisprudentie en rapportages vanvan mensenrechtenorganisaties? Het ligt
voor de hand dat de Rijksoverheid hierin een       een rol neemt omdat zij namens de
Nederlandse staat mensenrechtenverdragen ondertekent.
                                                ondertekent. Gemeenten hebben
                                                                            hebben een     eigen
                                                                                      een eigen
verantwoordelijkheid om mensenrechten na te leven. leven. Maar de Rijksoverheid houdt een    een
eindverantwoordelijkheid om toe te zienzien op naleving van
                                                         van mensenrechtenverdragen,
                                                              mensenrechtenverdragen, een    een
verantwoordelijkheid dus die zij nooit kan doorschuiven naar gemeenten.
                                                                gemeenten.
Zowel de ECRI als het CERD verbindt de aanbeveling om voor voldoende standplaatsen
                                                                                 standplaatsen
te zorgen met de mogelijkheid voor woonwagenbewoners om volgens hun tradities en              en
culture identiteit te leven. Opvolging van deze aanbeveling veronderstelt dus een            een
erkenning van de culturele identiteit van woonwagenbewoners als mensenrecht. mensenrecht. Dit
wordt bevestigd in arresten van het Hof en in oordelen            van het College.
                                                        oordelen van          College. Op de
aanbeveling van de ECRI
                      ECRI en het CERD reageert de Rijksoverheid met het verwijzen
                                                                                verwijzen naar
de verantwoordelijkheid die gemeenten voor het standplaatsenbeleid hebben.        hebben. De
Rijksoverheid heeft immers als standpunt dat gemeenten verantwoordelijk zijn      zijn voor het
standplaatsenbeleid.
standplaatsenbeleid. Maar zijzij kiest daarin een te strikte opstelling.
                                                              opstelling. Het decentraliseren
                                                                               decentraliseren
van het standplaatsenbeleid ontheft haar niet van van een eindverantwoordelijkheid
                                                           eindverantwoordelijkheid voor de
naleving van mensenrechten. Zij dient gemeenten op zo'n manier te ondersteunen dat
deze de culturele identiteit van woonwagenbewoners als mensenrecht in                   in hun
                                                                                             hun
standplaatsenbeleid kunnen borgen.
                               borgen. Dat vergt vanvan de Rijksoverheid tenten minste dat zij
aan gemeenten een duiding geeft van van de mensenrechtenontwikkelingen,
                                            mensenrechtenontwikkelingen, relevant voor de
groep van woonwagenbewoners,
            woonwagenbewoners, en gemeenten hierover actief informeert.informeert. Het is niet
gebleken dat de Rijksoverheid dit voor gemeenten doet. doet. Ook heeft de Rijksoverheid tot
op heden geen herziening gegeven van   van de handreiking Werken
                                                            Werken aan woonwagenlocaties
(VROM-Inspectie 2006). Overigens heeft het College recent geoordeeld dat de 'Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties [...]     […] jegens
                                                             jegens Woonwagenbewoners-
                                              44
                                              44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>                                                                             ("nu
vereniging Gouda verboden onderscheid [maakt] op grond van ras met de ‘nuloptie’               ‘nuloptie’ in de
                                                          66
handreiking 'Werken               woonwagenlocaties".66 Tot slot bieden de monitoren voor het
                 'Werken aan woonwagenlocaties''.
EU-kader, verricht in opdracht van de Rijksoverheid,
                                                Rijksoverheid, onvoldoende inzicht in problemen
met de bescherming van de culturele identiteit van woonwagenbewoners.
                                                               woonwagenbewoners.
5.5 Aanbevelingen
     Aanbevelingen
De overheid handelt onvoldoende betrouwbaar in het borgen van de culturele identiteit
van woonwagenbewoners.
      woonwagenbewoners. Door het systeem dat zij                   zij hanteren voor toewijzing van         van
standplaatsen, hebben gemeenten uit het onderzoek geen zicht op de werkelijke
behoefte aan standplaatsen. Dit bevestigt het beeld dat ook andere gemeenten en de
Rijksoverheid dit zicht niet hebben. Sommige vormen       vormen van toewijzing - door afschaffing
van het afstammingsbeginsel, door onverkorte toepassing   toepassing van van criteria uit het beleid voor
sociale huurwoningen - dragen bij aan een afname van                          van standplaatsen voor
woonwagenbewoners. Ook wanneer gemeenten niet de genoemde toewijzingsvormen              toewijzingsvormen
hanteren,
hanteren, of werken aan uitbreiding van het aantal standplaatsen,
                                                                standplaatsen, blijft er reden             zorg.
                                                                                              reden tot zorg.
Een betrouwbare overheid beschermt de culturele identiteit van woonwagenbewoners
niet alleen door een beleid van    van voldoende standplaatsen,
                                                    standplaatsen, maar ook door dit in te passen
in het juiste mensenrechtelijke kader waardoor een standplaatsenbeleid niet geldt als
voorkeursbehandeling,
voorkeursbehandeling, maar als uitvloeisel van een mensenrecht.
Voor gemeenten is kennis en bewustwording van dit mensenrechtelijk kader belangrijk.                 belangrijk.
Voor de Rijksoverheid is het belangrijk om een regierol te nemen           nemen in het verzamelen
                                                                                              verzamelen en   en
verspreiden van kennis over woonwagenbewoners en de bescherming die hun culturele
identiteit nodig heeft.
Aanbevelingen aan de Rijksoverheid:
                               Rijksoverheid:
     Wijs een minister aan die namens de Rijksoverheid portefeuillehouder is voor
     woonwagenbewoners en hun mensenrechten.
                                         mensenrechten.
     Ontwikkel samen met gemeenten een visie op het standplaatsenbeleid in                                      in
     overeenstemming met het mensenrechtenkader voor de culturele identiteit van                             van
     woonwagenbewoners (onder meer de jurisprudentie van                van het Europese Hof voor de
     Rechten van de Mens en de oordelen van het College voor de Rechten van                             van de
     Mens).
     Breng de handreiking Werken       Werken aan woonwagenlocaties (2006) hiermee in
     overeenstemming.
     Zorg voor kennis hierover in gemeenten die adequaat en op peil is.              is.
     Monitor de impact van het overheidsbeleid op de bescherming van de culturele
     identiteit van woonwagenbewoners.
                      woonwagenbewoners.
66 College, d.d.
            dd. 1 1 mei 2017 (oordeelnummer: 2017-55),
                                             2017-55), par.
                                                       par. 6.
                                                            6. Het oordeel
                                                                   oordeel vermeldt dat '[n]aar
                                                                                         '[njaar aanleiding
                                                                                                 aan/aiding van
de onderhavige procedure heeft verweerder de brochure van zijn website gehaald' (par.
                                                                                 (par. 5.4).
                                                                                        5.4). Bij een
                                                                                                  een bezoek op
11
11 mei 2017 aan de website van de Inspectie Leefomgeving en en Transport was de handreiking
                                                                                handreiking nog     toegankelijk.
                                                                                                nog toegankelijk.
                                                     45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>                                                            (-99
Aanbevelingen aan gemeenten:
                      gemeenten:
   Benoem in het college van burgemeester en wethouders een portefeuillehouder voor
   woonwagenbewoners en hun mensenrechten.
                                 mensenrechten.
   Ga in gesprek met de gemeenteraad over het standplaatsenbeleid
                                                    standplaatsenbeleid en eventuele
   voornemens om het standplaatsenbeleid aan te passen.
                                                  passen.
   Maak standplaatsenbeleid in overeenstemming met het mensenrechtenkader voor de
   culturele identiteit van
                        van woonwagenbewoners (onder meer de jurisprudentie van  van het
   Europese Hof voor de Rechten van de Mens en de oordelen van van het College voor de
   Rechten van de Mens) en leg de standplaatsenbehoefte onder woonwagenbewoners
   in uw gemeente vast in de Woonvisie.
   Inventariseer daartoe de behoefte aan standplaatsen, toewijzingscriteria, constructies
                                         standplaatsen, toewijzingscriteria,
   voor huur of koop en woonvorm onder woonwagenbewoners in uw gemeente.
                                                                     gemeente.
                                          46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>                                                                           ("nu
LITERATUURLIJST
Hieronder is alleen de literatuur opgenomen waarnaar in de voetnoten    voetnoten verwezen wordt.
                                                                                                wordt.
BMC (2012).
        (2012). Woonwagenbewoners
                    Woonwagenbewoners in Nederland 2011.    2011. Onderzoek uitgevoerd in
            opdracht van de Inspectie Leefomgeving en Transport.
                                                               Transport.
Boog,
Boog, Igor, ed.  ed. (2006). Monitor Rassendiscriminatie 2005. 2005.
Cebeon (27 juni 1997).1997). Monitor woonwagenbewoners.
                                         woonwagenbewoners. Economische
                                                                  Economisohe en
            maatschappelijke positie.
                                 positie.
--------- (25 februari 2002).
                         2002). Monitor maatschappelijke en economische positie
            woonwagenbewoners; tweede meting.   meting.
CERD (27 augustus 2015), Concluding observations on the Nineteenth to Twenty-First
            Periodic Report of         Netherlands, UN Doc CERD/C/NLD/CO/19-21.
                               of the Netherlands,             CERD/C/NLD/CO/19-21.
College voor de Rechten van de Mens (19 december 2014). Oordeelnummer 2014-165,             2014-165,
            2014-166 en 2014-167.
--------- (28 mei 2015). Oordeelnummer: 2015-61. 2015-61.
--------- (22 oktober 2015). Oordeelnummer:
                                  Oordeelnummer: 2015-119.
--------- (8 maart 2016).
                      2016). Oordeelnummer: 2016-19.
--------- (5 juli 2016). Oordeelnummer 2016-64,
                                              2016-64, 2016-67 en 2016-68.
                                                                      2016-68.
--------- (7 juli 2016). Oordeelnummer 2016-712016-71 en 2016-72.
--------- (14 oktober 2016). Oordeelnummer 2016-109 en 2016-110.    2016-110.
--------- (19 december 2016).
                            2016). Oordeelnummer 2016-139.
--------- (1
           (1 mei 2017). Oordeelnummer 2017-55.
Cottaar,
Cottaar, Annemarie (1996).(1996). Kooplui,
                                    Kooplui, Kermisklanten
                                              Kermisk/anten en andere Woonwagenbewoners.
                                                                           Woonwagenbewoners.
                                           1870-1945. Het Spinhuis.
            Groepsvorming en Beleid 1870-1945.               Spinhuis.
Dijkstra, R.I.
             R.l. (2015). Uitsterfbeleid
                           Uitsterfbe/eid woonwagenkampen in Nederland legitiem? Public
            Litigation Project.
                       Project.
Donders,
Donders, Y. (2016), Protecting the home and adequate housing: living in a caravan or
                                  right, International Human
            trailer as a human right,                  Human Rights Law Review 2016:5, 2016:5, 1-25.
                                                                                                1-25.
ECRI
ECRI (12 februari 2008).2008). Third                  Netherlands, CRI(2008)3.
                                Third report on the Netherlands,     CRI(2008)3.
--------- (20 juni 2013).
                     2013). Report on the Netherlands (Fourth Monitoring Cycle),  Cycle),
            CRI(2013)39.
            CRI(2013)39.
EHRM
EHRM (6 april 2000). Appl.no.
                            Appl.no. 34369/97 (Thlimmenos vs.    vs. Greece)
--------- (18 januari 2001).    Appl.no. 27238/95 (Chapman vs.
                        2001). Appl.no.                            vs. VK).
                                                                       VK).
--------- ((88 december 2009). Appl.no. 49151/07 (Munos Diaz vs.         vs. Spain).
                                                                             Spain).
--------- ((24
             24 april 2012). Appl.no 25446/06 (Yordanova e.a. vs.     vs. Bulgarije).
                                                                           Bulgarije).
--------- ( 1717 oktober 2013). Appl.no.
                                   Appl.no. 27013/07 (Winterstein vs. vs. Frankrijk).
                                                                           Frankrijk).
Europese Commissie (2011).  (2011). Een EU-kader voor de nationale
                                                                nationa/e strategieën
                                                                           strategiee'n voor integratie
            van de Roma tot 2020. COM(2011) 173 final.    final.
--------- (2012). Nationale strategieën
                                strategieén voor integratie van
                                                              van de Roma:
                                                                        Roma: eerste stap vanvan de
            uitvoering van het EU-kader.
                                  EU-kader. COM(2012). 226 final.final.
Henrard, K. (2011) Boosting Positive Action: The      The Asymetrical Approach towards Non-
            Discrimination and Special Minority Rights Heidelberg Journal of International
                                                                                       International
            Law 71, 379-418.
--------- (2012) Noot bij EHRM Yordanova           e.a./Bu/garije, European Human Rights Cases
                                      Yordanova e.a./Bulgarije,
            afl. 8.
                                                     47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>                                                                           ("nu
Huijbers,
Huijbers, Leonie (2015). 'Het woonwagenbeleid vanuit mensenrechtelijk perspectief'.   perspectief'.
           NTM/NJCM-Bulletin 2015:4, 387-417. 387-417.
Huurcommissie van Eindhoven (10 januari 2014).               ZKN-2013-009056.
                                                     2014). ZKN-2013-009056.
Jorna, Peter,
         Peter, red. (2009).
                        (2009). Education and training for Roma and Sinti in the Netherlands.
                                                                                         Netherlands.
           Utrecht, Forum.
Kromhout, Steven; Eline van Kessel; Geert van der Wilt en Sjoerd Zeelenberg    Zeelenberg (9 mei
           2016).
           2016). Wachten,
                     Wachten, zoeken en vinden.
                                             vinden. Hoe lang duurt
                                                                  duun‘ het zoeken naar een sociale
           huurwoning? Onderzoek uitgevoerd door RIGO Research en Advies,         Advies, in opdracht
           van het ministerie van BZK.BZK.
Loven, C. (2017). Woonwagenbewoners
                        Woonwagenbewoners in Nederland,
                                                     Nederland, een strijdbaar volk?,
                                                                                   volk?, Een
           onderzoek naar de mensenrechten van woonwagenbewoners vanuit het
           perspectief van de woonwagenbewoner (ongepubliceerd
           perspectief                                     (ongepubliceerd manuscript).
                                                                              manuscript).
Lucassen, Leo (1990).(1990). En men noemde hen zigeuners…
                                                       zigeuners... De geschiedenis van
           Kaldarasch,
           Kaldarasch, Ursari,
                          Ursari, Lowara en Sinti in Nederland (1750 - 1944). 1944). Stichting beheer
           I.I.S.G./SDU
           |.|.S.G.lSDU Uitgeverij.
                           Uitgeverij.
--------- (1991),
          (1991 ), The
                     The power ofof definition.
                                    definition. Stigmatisation,
                                                 Stigmatisation, minoritisation and ethnicity
           illustrated by the history of                    Netherlands, Netherlands' Journal
                                        of gypsies in the Netherlands,                     Journal of
           Social Sciences 27(2): 80-91.
                                       80-91.
Minister van BZK (10 juli 2015). Kamerstuk,
                                        Kamerstuk, vergaderjaar 2014-2015,
                                                                     2014-2015, 33 826,826, Nr.
                                                                                              Nr. 11.
                                                                                                  11.
           Bijlage: 'Overzicht van internationale aanbevelingen
                                                       aanbevelingen op het gebied van
           mensenrechten'.
           mensenrechten'.
Minister van SZW (18 november 2013). Kamerstuk,  Kamerstuk, vergaderjaar 2013-2014,
                                                                              2013-2014, 30 950, 950, Nr.
                                                                                                      Nr.
           62.
--------- (2 december 2013). Kamerstuk,                          2013-2014, 32 824,
                                   Kamerstuk, vergaderjaar 2013-2014,            824, Nr.    46.
                                                                                        Nr. 46.
--------- (18 december 2015).
                            2015). Kamerstruk,
                                    Kamerstruk, vergaderjaar 2015-2016,
                                                                   2015-2016, 32 824,
                                                                                    824, Nr.
                                                                                          Nr. 118.
                                                                                               118.
Ministers van SZW en BZK (28 oktober 2015a).     2015a). Kamerstuk, vergaderjaar ***.   ***.
--------- (28 oktober 2015b). Bijlage 11 bij (28 oktober 2015a):2015a): ‘Reactie op de
           aanbevelingen van het CERD’.CERD’.
Overbekking, J.;   J.; Hahn, A.;
                              A.; Driessen,
                                  Driessen, P.P. (1991) Woonwagenjongeren:
                                                          Woonwagenjongeren: een generatie
           dichter bij de marge,
                           marge, Een onderzoek in opdracht van het ministerie van Welzijn,    Welzijn,
           Volksgezondheid          Cultuur, Onderzoek- en Adviesbureau
            Volksgezondheid en Cultuur,                          Adviesbureau Geerts.
                                                                                Geerts.
Overbekking, Jos (1994).(1994). Woonwagenbeleid,
                                 Woonwagenbeleid, 20 jaar  jaar later en halverwege.
                                                                         halverwege. Een evaluatie
           van het sinds 1975
                            1975 gevoerde beleid.
                                               be/eid. Verslag van een onderzoek in opdracht van
           het Ministerie van Welzijn,
                                 Welzijn, Volksgezondheid           Cultuur. Ministerie van Welzijn,
                                           Volksgezondheid en Cultuur.                         Welzijn,
           Volksgezondheid en Cultuur.
           Volksgezondheid          Cultuur.
Penninx,
Penninx, Rinus (1988). Minderheidsvorming en emancipatie. emancipatie. Balans van
           kennisverwerving ten aanzien van immigranten en woonwagenbewoners.
                                                                       woonwagenbewoners.
           Samsom.
           Samsom.
Raad Openbaar Bestuur (2006),  (2006), Verschil
                                         Verschil moet er zijn,
                                                             zijn, bestuur tussen discriminatie en
           differentiatie.
Raad van Europa (1993). Gypsies in Europe,    Europe, Recommendation 1203.   1203.
Rodriguez,
Rodriguez, P.   P. en Matelski, M.M. (2004),
                                     (2004), Monitor racism & the extreme right: Roma and
           Sinti, Anne Frank Stichting en Onderzoek en Documentatie Universiteit Leiden.
           Sinti,                                                                               Leiden.
Schriemer, Rita (maart 2009).2009). The
                                      The Netherlands RAXEN National Focal Point.    Point. Thematic
                                                                                              Thematic
           Study.
           Study. Housing Conditions of     of Roma and Travellers.
                                                            Travellers.
                                                      48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>                                                                                (")9
Seidler,
Seidler, Y.; AM.A.M. Weltevrede; M.      M. Nieuwenhuys en J. de Boom;Boom; m.m.v.
                                                                                m.m.v. P. Jorna (2015).(2015).
            Monitor Sociale Inclusie:
                                lnclusie: vervolgmeting 1.   1. Eerste vervolgmeting
                                                                         vervo/gmeting naar de woon-
            en leefomstandigheden Roma en Sinti in Nederland.  Nederland. Risbo BV/ Erasmus
            Universiteit Rotterdam.
Sitalsing, Karin (2004).
                     (2004). 'Weg van de rand:  rand: voor Sinti en Roma in    in Nederland is nu pas de
            eerste stap bereikt' in: Contrast,
                                          Contrast, 16
                                                    16 juli 2004.
Sluiter,
Sluiter, Liesbeth (2011).
                      (2011). Beukbergen.
                                 Beukbergen. Een geschiedenis van woonwagenbewoners.
                                                                             woonwagenbewoners.
            Uitgeverij Stokerkade.
                         Stokerkade.
Sobotka, Eva and Peter Vermeersch (2012).        (2012). ‘Governing Human Rights and        and Roma
            Inclusion:
            Inclusion: Can the EU be a Catalyst for Local Social Change?’ Human Rights
            Quarterly, 34:3,
            Quarterly,   34:3, pp. 800-822.
                                      800-822.
Tweede Kamer, vergaderjaar 2008-2009,    2008-2009, 3131 700 XVIII,
                                                               XVIII, nr.
                                                                      nr. 86.
                                                                           86.
---------,
--------- , vergaderjaar 2009-2010,
                             2009-2010, 32 123 XVIII,XVIII, nr. 11.
                                                                11.
Van Baar,
      Baar, H. H. (2014). Participatie,
                             Participatie, veiligheid en beeldvorming van Romaminderheden.
                                                                                   Romaminderheden.
            WODC, Ministerie van Veiligheid en Justitie (2014).
            WODC,                                                 (2014). Europa en       zijn Roma.
                                                                                      en zijn    Roma.
            Uitgave in de serie Justitiële      Verkenningen, jaargang
                                     Justitiéle Verkenningen,    jaargang 40:5,
                                                                              40:5, 86-98.
                                                                                     86-98.
Van Bochove,
      Bochove, Marianne,
                    Marianne, en Jack Burgers (2009). 'De stille kracht van        van pragmatische
            preventie. Een analyse van     van verschuivingen in het woonwagenbeleid' in:          in:
            Sociologie, 5 (1), 69-88.
            Sociologie,           69-88.
Van Ooijen,
      Ooijen, D.A.Th. (1993).
                            (1993). 'Je'Je moet weg,
                                                 weg, hier komen mensen wonen'.  wonen’.
            Woonwagenbeleid
            Woonwagenbeleid in Nederland 1890-1990.  1890-1990. Sdu uitgeverij.
                                                                         uitgeverij.
Van Osch,
      Osch, M.F.J.N.
                M.F.J.N. (20 juni 1997). 'Twee (drog?)redenen om          om de woonwagenwet in te
            trekken‘      NJB, afl. 25,
            trekken' in NJB,          25, 1127-28.
Verduyn, Marijke (2010).(2010). Beelden
                                  Bee/den van reizigers.
                                                  reizigers. Woonwagenbewoners
                                                              Woonwagenbewoners in Nederland.  Nederland.
                                  67
            Uitgave van SEV.
                           SEV.67
VROM-Inspectie (2006). (2006). Werken
                                 Werken aan Woonwagenlocaties.
                                                  Woonwagenlocaties. Handreiking voor gemeenten:
            over beleid en handhaven. Nr. 6374.    6374.
--------- (2009). Eigentijds omgaan met woonwagenbewoners.
                                                   woonwagenbewoners. Opmaat naar Normalisatie.  Normalisatie.
--------- (2009). Vrijplaatsen
                     Vrijplaatsen op woonwagenlocaties.
                                          woonwagenlocaties.
67 http://sev.platform31.nl:
   http://sev.platform31.nl: 'De SEV is medio 2012 gefuseerd
                                                     gefuseerd met KEI,
                                                                   KEI, Nirov en
                                                                              en Nicis Instituten
                                                                                       Instituten tot Platform31'.
                                                                                                      Platform31'.
                                                        49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>                                                           (-99
LIJST VAN GEBRUIKTE AFKORTINGEN
AWBG       Algemene wet gelijke behandeling
                                 behandeling
BZ         Buitenlandse Zaken
BZK        Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
CERD       Committee on the Elimination of Racial Discrimination
College    College voor de Rechten van de Mens
ECRI       European Commission against Racism and Intolerance
EH RM
EHRM       Europese Hof voor de Rechten van de Mens
Hof        Europese Hof voor de Rechten van de Mens
IVBPR      Internationaal
           lnternationaal Verdrag inzake Burger en
                                                 en Politieke Rechten
IVESCR     Internationaal
           lnternationaal Verdrag inzake Economische,
                                          Economische, Sociale en Culturele
           Rechten
IVUR       Internationaal
           lnternationaal Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van
           rassendiscriminatie
SZW        Sociale Zaken en Werkgelegenheid
VROM       Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
           Volkshuisvesting,
                                       50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>                                                        (-ﬁ   t]
de Nationale
ombudsman
     de Nationale ombudsman
             93 | 22
     Postbus 93122
     2509 AC Den Haag
     Telefoon (070) 356 35 63
     www.nationaleombudsman.nl
     www.nationaleombudsman.n|
                                                 20|7
     Uitgave van Bureau Nationale ombudsman, mei 2017
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>                  Datum                 on: kenmerk       kenmerk dossier                  behandcld door        vagina
                   20 JUN 20x8                            Sevenaerstrnt 3                  Gemeente/Woonbron
                  Onderwerp: vrije standpiaatsen Woonwagencentmm De Kievit
                 Geachte ’
                 Zoals u weet heeft de minister afgelopen week een nieuw beleidskader voor het gemeentelijk
                 woonwagenbeieid uitgebracht. Dit is voor u kennelijk aanleiding geweest om zonder toestemmmg 1
                 van de vriJe standplaatsen op woonwagencentrum de Kievit in gebmik te nemen na het
                 verwxjderen van de betonnen paien die hier stonden.
                 De gemeente en Woonbron verzoeken u deze standplaats W na dagtekening van
                 deze brief te ontruirnen, te verlaten en in de oorspronkeiijke staat terug te brengen. U heeft deze
                 plek zonder toestemming van de gemeente en Woonbron onrechtrnatig in gebruik genomen. U
                 heeft geen huurovereenkomst of ander gebruiksrecht voor deze standplaats en er geldt voor deze
                 locatie nog steeds een verhuurstop. Indien u aan dit venoek geen gevolg geeft, zien wu ons
                genoodzaakt jundische stappen te nemen.
                De gemeente gaat zich beraden of net nieuwe beleidskader van de minister aanleiding geeﬁ om
                het huidige gemeenteiijk woonwagenbeleld aan te passen. Mocht daar aanieiding toe zujn, dan is
                het nog de vraag of en waar er standplaatsen bij komen. Het is op dit moment dus onzeker of de
                vrue standplaatsen op De Kievit in de toekomst weer uitgegeven gaan warden. Mocht dit zo zijn
                dan wordt de volgorde van de wachtlijst aangehouden ais er meerdere beiangstellenden voor de
                betreffende standplaatsen zijn.
                lk hoop dat ik u met deze bflef voldoende heb gei'nforrneerd. Mocht u my vragen hebben, dan kunt
                u contact opnemen met de gemeente Rotterdam, Dienst Stadsontwikkeling, telefoonnummer
                010 489 74 00.
                Met vrie
                          )“ﬁL-          ,
                                i'ke groet,
                in
                drs. E.S.F. Ki 9
                                         '7’                                          when
                                                                              L. Klinkenberg
                Directeur Stedeiijke Innchting                                Directeur Woonbron
          ﬂ" Gemeente Rotterdam
’/       r'      Woonbroulk hoop d3!         Postadres              K.v.K. nummer:     24106291
£                 r~ 088 966 00 no           Postbus 2346
     ESL
      ..~q       a: In(o@woonbron.nl         3000 CH ROTTERDAM
              ‘                                                                                 0 woonbron
    . "a         I: wwwiwoonbronnl
     w. a.
  FSC‘ C0050“
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>