<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>21bb
Bijlage behorende bij het raadsvoorstel d.d. 19 januari 2021 over de toepassing van Phoslock
in de Kralingse Plas.
Bij deze toelichting maken we o.a. gebruik van de notitie ‘Phoslock als maatregel tegen blauwalg’ die
eerder is opgesteld door het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard (HHSK).
Inleiding.
Om te kunnen groeien, hebben waterplanten en algen allerlei voedingsstoffen nodig. Eén van de
belangrijkste voedingsstoffen daarbij is fosfaat. In het water bepaalt fosfaat meestal hoe snel én welke
waterplanten én algen er groeien. In veel wateren in Nederland is sprake van te veel fosfaat.
Fosfaat komt in het water door met name bemesting, veenafbraak, bladval en allerlei andere bronnen.
Te veel fosfaat leidt ertoe dat een paar algen- of plantensoorten erg hard groeien en dat er voor
andere soorten geen ruimte is. Dit leidt uiteindelijk tot een slechte waterkwaliteit met weinig plant- en
diersoorten. Ook giftige blauwalgen (cyanobacteriën) groeien onder deze fosfaatrijke omstandigheden
goed. Deze blauwalgen vormen dan een gevaar voor zwemmers en huisdieren.
In het projectplan Kralingse Plas zijn dan ook veel maatregelen opgenomen die gericht zijn op het
structureel verbeteren van de waterkwaliteit door het verminderen van de hoeveelheid fosfaat in de
Kralingse Plas. Die vermindering van fosfaat leidt tot een betere waterkwaliteit, een grotere
biodiversiteit en veiliger zwemwater.
Zoals aangegeven komt fosfaat via allerlei bronnen in het water terecht. Veel van dit fosfaat blijft
achter in de waterbodem. Het fosfaat dat in het slib van de waterbodem aanwezig is, komt in het
voorjaar en zomer vrij. Dit wordt dan opgenomen door algen en waterplanten die aan het eind van het
jaar weer afsterven. Het fosfaat in deze afstervende planten komt dan opnieuw op en in de bodem
terecht. Door deze cyclus blijft een teveel aan fosfaat jarenlang in het water en de waterbodem
aanwezig en blijft het de waterkwaliteit steeds opnieuw negatief beïnvloeden.
Te veel fosfaat in de bodem vormt dan ook een fors en structureel probleem in de Kralingse Plas. Een
probleem dat niet vanzelf verdwijnt, maar een probleem dat uitsluitend kan worden opgelost door
maatregelen te nemen die op de cyclus ingrijpen en voorkomen dat fosfaat uit de bodem nog in het
water terecht kan komen.
Doelstelling van het Project Blauwalgbestrijding Kralingse Plas: creëren van een fosfaat-arm
milieu in de plas.
Het doel is van het project ‘Bestrijding blauwalgbloei Kralingse Plas’ is dan ook gericht op het creëren
van een zodanig fosfaat-arm milieu in de plas dat de blauwalg minder kans krijgt om te bloeien en
voor overlast te zorgen.
Met een integraal pakket aan maatregelen is de gemeente in samenwerking met HHSK op een
constructieve en zorgvuldige manier aan de slag om het projectdoel te bereiken. Dat doen we door
zowel de afgifte en toevoer van fosfaat terug te dringen vanuit de plas zelf (bodem) als vanuit externe
bronnen (deze zijn divers). Verschillende (beheer)maatregelen in het projectplan zijn gericht op het
voorkomen c.q. beperken van de externe fosfaatbronnen.
Onderstaand overzicht geeft in grote lijnen de voortgang weer van de maatregelen:
  Nummer        Maatregel                          Voortgang                           Planning
  maatregel                                                                            uitvoering
  1             Aanpassen (recreatie)sluis,        De werkzaamheden aan de sluis       2020
                inclusief het gemaal.              zijn eind januari 2021 afgerond.
                Bij het schutten van boten in deze
                sluis komt iedere keer 150
                kubieke meter voedselrijk water
                uit De Rotte in de Kralingse Plas.
                Deze ongewenste toevoer van
                fosfaat willen we terugdringen en
                vanaf 2021 wordt het water dat
                                                       1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>        benodigd is voor het schutten van
        boten dan ook uit de Kralingse
        Plas gepompt.
2/4/5/8 Vermindering van bladval,         Deze maatregelen zijn sinds 2020      2020
        hondenpoep, vogelpoep en          geïntegreerd in het reguliere beheer
        lozing en roering bodem door      van de gemeente Rotterdam.
        de recreatievaart
                                          Toepassing Superwolf
                                          Sinds de zomer van 2019 worden
                                          de loopsteigers langs de plas van
                                          vogelpoep gereinigd met een
                                          speciaal hiervoor ontwikkeld
                                          apparaat (Superwolf). Deze
                                          methode blijkt heel effectief.
3/6/9   Optimaliseren van de              Inmiddels is duidelijk dat de         2021
        defosfateringsinstallatie.        defosfateringsinstallatie verplaatst
                                          moet worden i.v.m. de realisatie van
                                          het woningbouwplan Nieuw
                                          Kralingen. Hoewel de verplaatsing
                                          niet behoort tot de scope van dit
                                          project is wel vanuit het project
                                          ondersteuning geboden. Het locatie-
                                          onderzoek voor de verplaatsing is
                                          afgerond en er is een voorkeurs-
                                          locatie gekozen. Er vindt thans
                                          overleg plaats over de verdeling van
                                          de kosten die verbonden zijn aan de
                                          verplaatsing/ vervanging van de
                                          installatie. Zodra overeenstemming    2021/2022
                                          is bereikt met de stakeholders, zal
                                          met de voorbereiding van de
                                          verplaatsing worden gestart.
        Beperken afspoeling
                                          Een voorstel hiervoor (zonder dat dit
        omringende terreinen, mede als
                                          impact heeft op de functionaliteit)
        gevolg van evenementen die in
                                          wordt momenteel uitgewerkt. Dit
        het Kralingse Bos plaatsvinden.
                                          wordt beschouwd in combinatie met
        Optimaliseren Wolvenvallei                                              Nader te
                                          het watersysteem van de Wolven-
                                          vallei en de kinderboerderij. Ook     bepalen
                                          wordt gewerkt aan een optimalisatie
                                          van de vistrap.
        Onderzoek naar een ‘honden-       Of en zo ja, waar honden in de
        strand’ in de nabijheid van de    toekomst kunnen worden uitgelaten
        Kralingse Plas                    in/nabij water, vormt onderdeel van
                                          een breder project dat zich richt op
                                          o.a. het hondenbeleid in het
                                          Kralingse Bos.
7       Beperken indirecte lozing riool   Het nut en de noodzaak van deze       Nader te
        (Oud Kralingen)                   maatregel wordt nadrukkelijk          bepalen.
                                          onderzocht. De impact van de
                                          indirecte lozing op het fosfaatniveau
                                          van de Kralingse Plas zo blijkt uit
                                          recente metingen is bijzonder
                                          beperkt, terwijl de landschappelijke
                                          impact en de kosten verbonden aan
                                          deze maatregelen hoog zijn.
                                          Bij rioolvervangingsprojecten in
                                          Kralingen is beperking van de
                                              2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                   overstort een aandachtspunt c.q.
                                                   functionele eis.
  10            Gemaal Kralingerhout buiten        Deze maatregel is gerealiseerd     2020
                werking stellen.
In het projectplan wordt ervanuit gegaan dat wanneer de externe bronnen in voldoende mate zijn
aangepakt, gestart kan worden met de uitvoering van hoofdmaatregel. Je wilt immers niet dweilen met
de kraan open.
Oorspronkelijke hoofdmaatregel.
In het vigerende projectplan is aangegeven dat de hoofdmaatregel bestaat uit het afzanden van de
plas, waarbij een laag van gemiddeld 25 cm zand op de bodem van de plas wordt aangebracht zodat
de aanwezige fosfaten niet meer vrijkomen.
In de afgelopen periode is de projectorganisatie verder aan de slag gegaan om alle consequenties
van de maatregelen nader in beeld te brengen. In dat kader zijn diverse onderzoeken opgestart, is
aan de voorbereiding van de maatregelen gewerkt én zijn verschillende maatregelen gerealiseerd. In
onze brief van 15 december 2020 (20bb18522) zijn we uitgebreid ingegaan op de stand van zaken
van het projectplan.
Zoals we eerder hebben aangegeven in de collegebrieven van maart en december 2020 en de
beantwoording van de schriftelijke vragen van de Partij voor de Dieren op 1 september 2020 houden
we binnen het project geregeld evaluaties waarbij een second opinion op de aanpak wordt gevraagd
aan externe deskundigen vanuit de wetenschap en ook vanuit andere waterschappen. In dat kader is
ook de oorspronkelijke hoofdmaatregel onderwerp van discussie geweest. In juni 2019 is daarom door
de gemeente Rotterdam opnieuw een deskundigenbijeenkomst georganiseerd.
Het doel van de bijeenkomst was het verkrijgen van een bevestiging van externe deskundigen op de
gekozen aanpak voor de Kralingse Plas. De deskundigen hebben aangegeven dat het belangrijk is
om de externe fosfaatbelasting naar de plas zoveel als mogelijk te verminderen en staan daarmee
volledig achter het realiseren van de flankerende maatregelen. Ook onderschrijven zij dat er iets
gedaan moet worden aan het fosfaat dat uit de waterbodem vrijkomt. Kijkend naar de huidige situatie
waarin de plas zich nu bevindt, is door de deskundigen voorgesteld om te onderzoeken of het
toepassen van Phoslock een alternatief zou kunnen zijn voor het afzanden. Net als afzanden
voorkomt Phoslock dat fosfaat in het water terecht kan komen. Phoslock is op diverse plaatsen in
Nederland al met succes toegepast. De uitkomsten van deze evaluatie waren voor ons aanleiding om
samen met HHSK het alternatief nader te gaan onderzoeken.
Phoslock (waar komt het vandaan en wat is het?)
De hiervoor geschetste problematiek die wordt veroorzaakt door te veel fosfaat in het water bestaat al
enkele decennia en beperkt zich daarbij beslist niet tot Nederland. De Australische organisatie
Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation (CSIRO, vergelijkbaar met TNO in
Nederland) is sinds de jaren negentig op zoek naar een middel dat effectief fosfaat kan binden zodat het
niet meer beschikbaar is voor algengroei. Bij dit onderzoek kwam lanthaan naar voren als een stof die
zeer sterk bindt aan fosfaat. Lanthaan en fosfaat vormen samen de mineralen rhabdofaan en monaziet.
Onder natuurlijke omstandigheden zijn deze mineralen zeer stabiel: de binding van lanthaan aan fosfaat
is dan permanent en het mineraal lost niet op. In gebonden vorm is lanthaan veilig. Als lanthaan echter
niet is gebonden (vrij opgelost lanthaan) dan kan het in zeer hoge concentraties schadelijk zijn. Om
lanthaan veilig te kunnen gebruiken als fosfaatbindend middel is het dus nodig dat lanthaan gebonden
wordt, zodat het veilig is voor het waterleven.
De CSIRO heeft daarom in de jaren negentig Phoslock ontwikkeld om de positieve eigenschappen van
lanthaan op een veilige manier te benutten. Het lanthaan in Phoslock is daarbij vastgelegd in een
kristalstructuur van kleimineralen waardoor het niet vrij kan komen. Phoslock is daarom veilig te
gebruiken om de binding met fosfaat aan te gaan en fosfaat succesvol en permanent vast te leggen in
de waterbodem.
Phoslock wordt dus gemaakt van klei en is feitelijk niets anders dan een speciaal soort klei.
Klei bestaat uit minuscule plaatjes. Aan de oppervlakte van die plaatjes komen van nature diverse
stoffen voor, zoals natrium en calcium. Bij het maken van Phoslock wordt een deel van die stoffen aan
                                                      3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>het oppervlak vervangen door lanthaan. Phoslock bevat ongeveer 5% lanthaan. Door de aanwezigheid
van lanthaan krijgt de klei de eigenschap dat hiermee fosfaat gebonden kan worden.
Hoe werkt Phoslock?
Als Phoslock wordt toegepast, wordt de klei eerst gemengd met water. Dit mengsel wordt vervolgens
aan het water toegevoegd. De kleideeltjes in het mengsel zinken langzaam naar de bodem. Het
lanthaan blijft hierbij aan de kleideeltjes gebonden en komt dus niet vrij in het water terecht. Het laagje
Phoslock dat op de waterbodem ontstaat, is enkele millimeters dik en vormt geen belemmering voor
plantengroei. Als lanthaan op een kleideeltje in contact komt met fosfaat, dan bindt het lanthaan zich aan
het fosfaat. Hierbij wordt het mineraal rhabdofaan gevormd. Dit mineraal is zeer slecht oplosbaar en is
ook niet biologisch actief. Als rhabdofaan eenmaal gevormd is, dan blijft het in de bodem aanwezig
zonder dat het lanthaan of fosfaat hier nog uit vrijkomt in het water. Het mineraal gedraagt zich dan net
als zand of klei op de waterbodem.
Als Phoslock aan het water is toegevoegd, wordt hierdoor eerst het fosfaat uit het water gebonden. Als
het op de bodem bezonken is, dan bindt Phoslock het fosfaat vast dat anders uit de bodem vrij zou
komen. Ook dit fosfaat wordt permanent gebonden zonder dat het nog vrij kan komen. Wel is het zo dat
wanneer het lanthaan in Phoslock na verloop van tijd volledig gebonden is aan fosfaat, dit geen nieuw
fosfaat meer kan binden. Het is daarom noodzakelijk de waterkwaliteit en de hoeveelheid fosfaat
voortdurend te monitoren en indien nodig een onderhoudsdosering Phoslock toe te passen.
Hoeveel Phoslock is er nodig?
Eén ton (= 1.000 kilo) Phoslock is benodigd om 34 kilo fosfaat te binden. De hoeveelheid Phoslock die
nodig is, hangt daarom af van de hoeveelheid fosfaat die vastgelegd moet worden. Om de hoeveelheid
fosfaat te bepalen zijn in de Kralingse Plas verschillende onderzoeken uitgevoerd, waarbij monsters zijn
genomen van het water en de waterbodem.
Op basis van die onderzoeken is vastgesteld dat de hoeveelheid Phoslock die benodigd is voor de
Kralingse Plas momenteel wordt geraamd op minimaal 800 ton en maximaal 1.000 ton. Nadere
onderzoeken zullen het mogelijk maken om de hoeveelheid Phoslock exacter te bepalen. Deze
aanvullende onderzoeken stonden gepland voor december 2020, maar als gevolg van de Corona-
beperkingen waren we genoodzaakt om deze onderzoeken naar een later moment te verplaatsen.
We gaan er nu vanuit dat de aanvullende onderzoeken in februari/maart 2021 uitgevoerd kunnen
worden.
Wij hechten aan een nauwkeurige analyse van het water en de waterbodem aangezien de ervaringen
die wereldwijd zijn gedaan uitwijzen dat een gedegen analyse essentieel is voor een succesvolle
toepassing van Phoslock. Sinds 2005 is Phoslock in diverse Europese meren toegepast, waaronder ook
een aantal in Nederland. Het blijkt dat de succesvolle toepassing van Phoslock samenhangt met een
goede dosering en de mate waarin andere bronnen van fosfaat effectief konden worden aangepakt. De
projecten waarbij voldoende Phoslock is gedoseerd en waarbij de aanvoer van fosfaat voldoende is
gereduceerd zijn steeds succesvol gebleken.
Is Phoslock veilig voor mens en dier?
In de laatste twintig jaar is de toepassing van Phoslock op kleine en grote schaal uitvoerig onderworpen
aan wetenschappelijk onderzoek. Niet alleen op laboratoriumschaal en kleine veldonderzoeken, maar
ook bij toepassing in oppervlaktewateren. Na toepassing van Phoslock in 200 meren en met ca. 100
literatuurverwijzingen naar laboratoriumonderzoeken, veldproeven en resultaatsmetingen is nimmer
melding gemaakt van negatieve effecten direct op de biologie of indirect via de chemie van het water bij
de toepassing ervan. De vermindering van de hoeveelheid fosfaat leidt meestal tot een snelle en
gewenste verandering in de samenstelling van algen en waterplanten. De resultaten van deze
praktijkervaringen zijn vastgelegd in een groot aantal wetenschappelijke publicaties. Phoslock heeft een
internationale certificering (NSF/ANSI 60) voor het gebruik in wateren die bedoeld zijn voor drinkwater-
bereiding.
Zoals ook aangegeven in onze brief van 15 december 2020 (20bb18522) zijn wij ons nadrukkelijk
bewust van het feit dat de voorgenomen toepassing van Phoslock leidt tot vragen over de eventuele
(ecologische) effecten voor flora en fauna. Op grond van wetenschappelijke literatuur gebaseerd op de
veld- en laboratoriumonderzoeken zijn er ons geen belemmeringen bekend die aanleiding geven tot het
niet toepassen van Phoslock. Wij laten ons hierbij, naast de deskundigen van HHSK en de gemeente
                                                      4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Rotterdam, ook adviseren door experts uit de wetenschappelijke wereld (Universiteit Wageningen). In
een literatuur-overzichtsrapport van de wetenschappelijke onderzoeken dat we hebben laten opstellen
door de Radboud Universiteit en dat als bijlage bijgevoegd is over het effect van Phoslock op het
voedselweb (dus ook vissen en andere organismen) komen geen aanwijzingen voor toxiciteit op mens,
dier en plant op korte of langere termijn naar voren.
Toepassing van Phoslock bij de Bleiswijkse Zoom
Onze samenwerkingspartner HHSK voert al enige tijd een discussie met enige omwonenden en
organisaties naar aanleiding van de voorgenomen toepassing van Phoslock in de Bleiswijkse Zoom. Na
een bespreking in de Verenigde Vergadering heeft er op 5 november 2020 in de commissie Integraal
Waterbeheer van het hoogheemraadschap, een inhoudelijke discussie plaatsgevonden waarbij o.a. een
uitgebreide toelichting is verstrekt door een deskundige van de Universiteit Wageningen. Deze
inhoudelijke toelichting/discussie heeft een positieve bijdrage geleverd aan de onderbouwing van het
Integraal Plan Bleiswijkse Zoom, waarbij de toepassing van Phoslock één van de maatregelen is om de
waterkwaliteit te verbeteren door het terugdringen van het fosfaatgehalte. De verdere uitvoering van het
Integraal Plan Bleiswijkse Zoom zal in het 1ste kwartaal van 2021 plaatsvinden.
                                                      5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>