<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Aan         Charlie Aptroot, burgemeester Zoetermeer en bestuurlijk trekker Strategische
            Agenda MRDH
Datum       1 februari 2019
Betreft     Reactie concept-strategische agenda MRDH




Geachte heer Aptroot,


Hartelijk dank voor het toesturen van de concept-strategische agenda van de MRDH en uw verzoek
om advies van de EBZ. Daar voldoen wij graag aan. De Metropoolregio Rotterdam-Den Haag is
binnen de board een belangrijke strategische partner aan publieke zijde. Voor de economische
ontwikkeling en transitie van de regio als motor van de Nederlandse economie is het cruciaal dat 23
gemeenten werken vanuit één gezamenlijke strategie, onderling afstemmen, strategische dilemma’s
en keuzes bespreken en op economie en - vanuit de wettelijke taak - mobiliteit ook collectief acties
oppakken.


De board is dan ook blij dat de strategische koers wordt doorgezet die we gezamenlijk als regio via
Roadmap Next Economy en het Regionaal Investeringsprogramma hebben geformuleerd. EBZ is
hoeder van deze strategische koers en het up-to-date houden daarvan. De board trekt daarbij graag
samen op met MRDH en de andere publieke partners; de uitgangspunten van de strategische agenda
en de geformuleerde doelen bieden daarvoor een uitstekende basis.


Bij een aantal doelen worden in de tekst concrete targets genoemd. Bijvoorbeeld bij het thema
energie staat dat in 2025 de CO2 uitstoot door verkeer 30% lager moet zijn. Dat spreekt aan, maakt
scherp waar MRDH echt voor gaat en geeft een stevige basis om aan te geven welke inzet nodig is
van gemeenten, MRDH en andere regionale en nationale partners. Ons advies is om de komende tijd
te bezien of elk van de doelen op deze wijze gekwantificeerd kan worden en scherper aan te geven
wat de rol is van gemeenten, de MRDH-organisatie en andere partners. De EBZ zet hier zelf ook op in
en is bereid kennis hierop in de regio te mobiliseren.


Hieronder gaan we in op de vier strategische prioriteiten.


Vernieuwen Economie
De board vindt het positief dat de fieldlab-aanpak hier een prominente plek heeft gekregen. Deze
heeft zich afgelopen jaren bewezen, vooral voor Smart Industry via het SMITZH programma: een
innovatie-infrastructuur van een achttal Smart Manufacturing fieldlabs die nauw samenwerken. EBZ
en haar partners werken graag mee om hier succes van te maken, ook voor andere sterke sectoren
en kansrijke clusters zoals die in de inleiding van de strategische agenda genoemd worden. Wel
kunnen voor andere sectoren en clusters andere instrumenten nodig zijn.
Ook is de EBZ blij dat aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt als aandachtsgebied genoemd is. De
Human Capital Agenda van EBZ gaat hier komende tijd scherpte aanbrengen wat er moet gebeuren.
We gaan dan graag in gesprek met MRDH en gemeenten daarbinnen welke rol zij in de uitvoering
kunnen pakken.
Cybersecurity wordt genoemd als één van de vijf economische speerpunten in de inleiding, maar
komt inhoudelijk vrijwel niet terug. Zo is onder het kopje versterken digitale verbindingen geen




Economic Board Zuid-Holland
WTC The Hague, 3e verdieping Prinses Margrietplantsoen 32, 2595 BR Den Haag
T + 31 88 4747 255 | linco.nieuwenhuyzen@economicboardzuidholland.nl | economicboardzuidholland.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>aandacht besteed aan de veiligheid en weerbaarheid hiervan. Daar ligt een kans om concreet te
maken hoe de Metropoolregio, in het bijzonder het gebied rond Den Haag, een hotspot is voor de
(cyber)security sector. Denk bijvoorbeeld aan het verbinden van de kennis en capaciteit van een
sterke sector met de weerbaarheid tegen cyberdreigingen van de metropoolregio.


Versterken stad en regio
Ruimte om te werken is één van de hoofddoelen is op de ambitie Versterken Stad en Regio. Ook de
woningbouwopgave is benoemd. Tegelijk ligt hier een lastig dilemma. De agenda werpt terecht de
vraag op hoe wonen, werken, bereikbaarheid en duurzaamheid zich tot elkaar verhouden in de
plannen – en wij voegen daar graag ook klimaatadaptatie aan toe. Er is behoefte aan binnenstedelijke
woningbouw, maar ook aan binnenstedelijke werklocaties met ruimte voor industrie – niet in de
laatste plaats vanuit het oogpunt van werkgelegenheid. En dat gaat niet altijd goed samen. Ook is
het zo dat op geschikte woningbouwlocaties nu vaak industrie zit. Soms ligt de oplossing in
functiemenging en verdichting, soms moet er geschoven worden met functies binnen of tussen
gemeenten. Dit vraagt om een regionale blik. Wij denken dat het belangrijk is hiervoor, samen met
Provincie en regionale partners binnen en buiten het MRDH-gebied in de Verstedelijkingsalliantie,
een goede strategie en bindende uitgangspunten geformuleerd kunnen worden. Aanbeveling is dit
dilemma explicieter te benoemen en er een aanpak op te formuleren.


Verbeteren bereikbaarheid
De Strategische Agenda stelt dat verbeteren van bereikbaarheid vooral draait om vraag hoe de regio
met bestaande infra versnelling en kwaliteitsverbetering voor elkaar krijgen. Dat is waar voor de
korte termijn, ook omdat aanleg van nieuwe infra simpelweg lang duurt. Hierbij verdient overigens
ook OV over water aandacht. Maar voor lange termijn is de overtuiging van EBZ dat nieuwe
infrastructuur wel degelijk nodig is om reizigerstoename, ook vanwege woningbouwprogramma’s, te
verwerken. Dat vraagt een stevige gezamenlijke (lobby)agenda. EBZ heeft eerder uitgesproken hier
aan bij te willen dragen.
De EBZ onderstreept daarbij het belang van het verbeteren van de bereikbaarheid van economische
toplocaties en banen. We hopen dat in de aanpak van dit doel, naast de genoemde forenzen
knooppunten, locaties als campussen en bedrijventerreinen prioriteit krijgen.
De doelen op Verbetering Kwaliteit en efficiency OV en Versnellen van innovatie in mobiliteit bieden
kansen om regionaal samen te werken met bedrijven en kennisinstellingen. Het verdient aanbeveling
om te verkennen of de regio hierop een stevig regionaal programma zouden kunnen opzetten
gericht op concepten die daadwerkelijk in de markt gezet kunnen worden.


Veranderen Energie
De energietransitie stelt de regio voor grote uitdagingen. Regionale samenwerking is daarbij van
groot belang en het is positief dat de MRDH hierop inzet. Aandachtspunten hierbij zijn het realiseren
van gebiedsgericht werken en gebiedssamenhangend werken in de regio (Mainport / Greenport en
gemeenten) om de energietransitie doelen te halen. Ook het realiseren van een aantrekkelijk
energietransitie-ontwikkelingsklimaat in de regio is nodig: onderwijs, arbeidsmarkt,
investeringsklimaat en fondsen moeten op orde zijn.
Terecht noemt de strategische agenda het thema warmte als een belangrijk aandachtspunt. Als regio
kunnen we de kans verzilveren om de economische kracht van Mainport en Greenport te bundelen,
bijvoorbeeld door een gezamenlijk aanbod aan kabinet voor restwarmte naar kassen. Wel verdient de



Economic Board Zuid-Holland
WTC The Hague, 3e verdieping Prinses Margrietplantsoen 32, 2595 BR Den Haag
T + 31 88 4747 255 | linco.nieuwenhuyzen@economicboardzuidholland.nl | economicboardzuidholland.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>geschetste aanpak om ‘de schaal van de regio gebruiken om vraag een aanbod van restwarmte en
geothermiewarmte bij elkaar te brengen’ concretisering.


We zijn graag bereid deze punten nader toe te lichten. U kunt hiervoor contact opnemen met de
secretaris van de EBZ, Linco Nieuwenhuyzen.


Met vriendelijke groet,




Jan Kees de Jager
Voorzitter Economic Board Zuid-Holland




Economic Board Zuid-Holland
WTC The Hague, 3e verdieping Prinses Margrietplantsoen 32, 2595 BR Den Haag
T + 31 88 4747 255 | linco.nieuwenhuyzen@economicboardzuidholland.nl | economicboardzuidholland.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>