<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                          Schuttersveld 9, 2316 XG Leiden
                                                                                                                                             Postbus 558, 2300 AN Leiden
                                                                                                                                                           071 – 523 90 90
                                                                                                                                                    www.hollandrijnland.nl
                                                                                                                                            IBAN: NL87BNGH0285113992
                                                                                                                                                            KvK: 27365539
                                                                                                                                                  BTW: NL813768068B01
           Aan de raden van de gemeenten in Holland Rijnland
    Datum: 9 oktober 2024
 Telefoon:
   E-mail:
Onderwerp: ETHOS-telling Holland Rijnland 2024
           Beste raadsleden,
           Op 9 oktober 2024 presenteert Kansfonds in Utrecht de resultaten van de tweede
           ETHOS-telling van dak- en thuisloze mensen in Nederland. Holland Rijnland is een van
           de zes regio’s waarin dit jaar deze telling plaatsvond. Kansfonds, in samenwerking met
           Hogeschool Utrecht, initieert het onderzoek waaraan onze regio heeft meegedaan.
           Onderzoeksrapport
           Via deze brief sturen wij u het onderzoeksrapport van de ETHOS-telling Holland Rijnland
           2024 en het landelijke rapport. Wij, het bestuurlijk Klankbord ETHOS-telling Holland
           Rijnland, hebben deze in Utrecht officieel ontvangen en delen deze graag met u.
           Uiteraard is dit rapport ook gedeeld met alle portefeuillehouders uit de Holland Rijnland
           commissie Maatschappij en Wonen.
           Belangrijke momenten in de planning:
             10 oktober: landelijke presentatie via een webinar (10.00-11.00 uur). Opgeven kan
                via deze link: https://www.kansfonds.nl/ETHOS-webinar. Het webinar kan worden
                teruggekeken.
             24 oktober: Sterk in samenwerking, regionale bijeenkomst met de presentatie van
                de cijfers in Holland Rijnland en ervaringsverhalen. De inloop start om 13.30 uur en
                het programma loopt van 14.00-17.00 uur. !!Let op – gewijzigde start- en eindtijd!!
                Locatie: PLNT, Langegracht 70 te Leiden.
                Graag aanmelden via ethostelling@hollandrijnland.nl
           Voor de regionale bijeenkomst van 24 oktober zijn alle betrokken partners bij het
           onderzoek uitgenodigd.
                   Holland Rijnland is een regio van dertien gemeenten in de Randstad van de kust tot in het Groene Hart. We werken samen
                     en geven uitvoering aan opgaven op het gebied van ruimte, wonen, economie, landschap, mobiliteit en maatschappij.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Samen met hen bespreken we de uitkomsten en verkennen we mogelijke
oplossingsrichtingen. Hiermee ronden we het ETHOS-telonderzoek als bestuurlijk
Klankbord ETHOS-telling Holland Rijnland af. Regionaal en lokaal zal uitvoering worden
gegeven aan de uitkomsten.
Een hartelijke groet,
Het bestuurlijk Klankbord ETHOS-telling Holland Rijnland
Gemeente Teylingen             Gemeente Leiderdorp              Gemeente Alphen aan
                                                                                den Rijn
Bijlage 1: Onderzoeksrapport ETHOS telling Holland Rijnland 2024
Bijlage 2: Onderzoeksrapport ETHOS telling in 6 regio's, 2024
Bijlage 3: Programma 24 oktober 2024, ‘Sterk in samenwerking’
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>ETHOS-telling
van dak- en thuisloosheid
          Regio holland rijnland
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>           Iedereen telt mee
ETHOS-telling van dak- en thuisloosheid
       in regio holland rijnland
            Onderzoeksrapportage
              Hogeschool Utrecht
          Lectoraat Wonen en Welzijn
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Colofon
De ETHOS-telling is een initiatief van Hogeschool Utrecht en Kansfonds.
Uitvoering
Hogeschool Utrecht, Lectoraat Wonen en Welzijn
Met medewerking van
Regio Holland Rijnland (regionale coördinatie door Karin Woltering)
Catelijne Akkermans (kwalitatief onderzoek naar arbeidsmigranten en campings en vakantieparken)
Jan de Vries (onderzoeker vanuit mensenrechtenperspectief)
Ronja Bruijns (onderzoeker met ervaringskennis)
Auteurs
Annabel Scheepers, MSc
Dr. Sandra Schel
Lincy Scholten, MSc
Marte Kuijpers, MSc
Dr. Lia van Doorn
Drs. Dorieke Wewerinke
In samenwerking met
KU Leuven: prof. dr. Koen Hermans, Nana Mertens en Evelien Demaerschalk
Financiers
Kansfonds (coördinatie door Willem van Sermondt, Esther Vogel en Eva Mos)
Fonds 1818
Vogelgezang Foundation
Ontwerp
Anke Muijsers - www.visual-research.studio (vormgeving)
Marieke Odekerken - www.mariekeodekerken.nl (fotografie)
Datum publicatie: 9 oktober 2024
Bronvermelding bij gebruik van deze rapportage:
Scheepers, A., Schel, S., Scholten, L., Kuijpers, M., van Doorn, L., & Wewerinke, D. (2024). Iedereen telt mee.
Resultaten ETHOS-telling van dak- en thuisloosheid in regio Holland Rijnland. Utrecht: Hogeschool Utrecht.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave                                                                                 Hoofdstuk 4 Resultaten kwalitatief onderzoek naar arbeidsmigranten en verblijf op
                                                                                              campings en vakantieparken
                                                                                                                                                                                            47
                                                                                              4.1   Arbeidsmigranten in een situatie van dak- of thuisloosheid                              48
Hoofdstuk 1 Inleiding                                                                      9
                                                                                                    4.1.1 Zicht op het aantal dak- en thuisloze arbeidsmigranten in de zes regio’s          48
1.1  Aanleiding voor de telling                                                            10       4.1.2 Profielkenmerken van dak- en thuisloze arbeidsmigranten                           49
1.2  Noodzaak tot andere telling van dakloosheid in Nederland                              10       4.1.3 Leefsituaties van dak- en thuisloze arbeidsmigranten                              50
1.3  De ETHOS-Light definitie van dakloosheid                                              10 4.2   Mensen die noodgedwongen verblijven op campings en vakantieparken                       51
1.4  Aanvullend kwalitatief onderzoek naar arbeidsmigranten en verblijf op campings en     11       4.2.1 Zicht op het aantal mensen op campings en vakantieparken in de zes regio’s        51
     vakantieparken
                                                                                                    4.2.2 Profielkenmerken van mensen op campings en vakantieparken                         52
1.5  Leeswijzer                                                                            12
                                                                                                    4.2.3 Leefsituaties van mensen die verblijven op campings en vakantieparken             53
Hoofdstuk 2 Methode ETHOS-telling                                                          15
                                                                                              Hoofdstuk 5 Samenvatting en conclusies                                                        57
2.1  Onderzoeksmethode                                                                     16
                                                                                              5.1   Samenvatting                                                                            58
2.2  Afbakening van de doelgroep                                                           16
                                                                                                    5.1.1 Eerste telling aan de hand van de ETHOS-Light definitie in regio Holland Rijnland 58
2.3  Onderzoeksprocedure                                                                   18
                                                                                                    5.1.2 Het aantal dak- en thuisloze mensen in regio Holland Rijnland                     58
2.4  Invullen van de vragenlijst                                                           19
                                                                                                    5.1.3 Profielkenmerken van de getelde dak- en thuisloze mensen                          59
2.5  Voorkomen van dubbeltellingen                                                         19
                                                                                              5.2   Conclusies                                                                              60
2.6  Organisatie van de telling                                                            19
                                                                                                    5.2.1 Veel vrouwen zijn dak- of thuisloos                                               60
2.7  Deelnemende organisaties                                                              21
                                                                                                    5.2.2 Dak- en thuisloosheid treft een groot aantal kinderen en jongeren                 60
2.8  Non-respons                                                                           23
                                                                                                    5.2.3 Arbeidsmigranten op straat vormen het topje van de ijsberg                        60
2.9  Betrouwbaarheid van de resultaten                                                     23
                                                                                                    5.2.4 Veel mensen verblijven noodgedwongen in niet-conventionele woonruimten            61
2.10 Kwalitatief onderzoek naar arbeidsmigranten en verblijf op campings en vakantieparken 24
                                                                                                    5.2.5 Ruim een op de vijf getelde volwassenen is langdurig dak- of thuisloos            61
Hoofdstuk 3 Algemene resultaten van de telling                                             27       5.2.6 Het organiseren van een ETHOS-telling levert veel op                              61
3.1  Het aantal dak- en thuisloze mensen in regio Holland Rijnland                         28 5.3   Terugblik op de ETHOS-telling in regio Holland Rijnland                                 61
     3.1.1 In openbare ruimte                                                              29
                                                                                              Hoofdstuk 6 Blik op de toekomst                                                               65
     3.1.2 In noodopvang voor dakloze mensen                                               29
                                                                                              6.1   Van tellen naar oplossen                                                                66
     3.1.3 In tijdelijke opvang voor dakloze mensen                                        29
                                                                                              6.2   Derde telronde (2025)                                                                   66
     3.1.4 In een instelling                                                               29
     3.1.5 In een niet-conventionele woonruimte                                            30 Referenties                                                                                   68
     3.1.6 Bij familie, vrienden of derden                                                 31
                                                                                              Bijlagen                                                                                      69
     3.1.7 Dreigende huisuitzetting                                                        31
     3.1.8 Verblijfssituatie 28 maart –11 april 2024                                       32       Bijlage 1: ETHOS-classificatie                                                          69
     3.1.9 Aantal dak- en thuisloze volwassenen en kinderen per gemeente                   33       Bijlage 2: ETHOS-Light                                                                  70
3.2  De profielkenmerken van de getelde dak- en thuisloze mensen                           36       Bijlage 3: Deelnemende diensten en (sub)organisaties                                    71
     3.2.1 Gender                                                                          36
     3.2.2 Leeftijd                                                                        36
     3.2.3 Nationaliteit en geboorteland                                                   37
     3.2.4 Samenstelling huishouden                                                        38
     3.2.5 Gezondheid                                                                      39
     3.2.6 Verleden in een instelling                                                      39
     3.2.7 Inkomstenbronnen                                                                40
     3.2.8 Actieve begeleiding                                                             41
     3.2.9 Briefadres                                                                      41
     3.2.10 Aanleiding(en) voor dak- en thuisloosheid                                      42
     3.2.11 Duur van dak- en thuisloosheid                                                 43
3.3  Opvang van Oekraïense vluchtelingen                                                   44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>1 Inleiding</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                                             inleiding
                                                                                                                                            dakloosheid als een gebrek aan volwaardige huisvesting. De brede ETHOS-classificatie bestaat uit dertien         1
                         1 Inleiding                                                                                                        operationele categorieën die een onvolwaardige huisvestingssituatie beschrijven. Deze zijn onderverdeeld in
                                                                                                                                            vier conceptuele categorieën: dakloosheid, thuisloosheid, onveilige huisvesting en onbehoorlijke huisvesting
                                                                                                                                            (FEANTSA, 2005; zie ook Bijlage 1). Voor het meten van dakloosheid werd in 2006 een afgeslankte versie
                         1.1 Aanleiding voor de telling                                                                                     geïntroduceerd: ETHOS-Light (zie kader). Deze versie omvat zes van de dertien categorieën van de brede
                                                                                                                                            ETHOS-classificatie en geldt als een minimale classificatie van dakloosheid. Alle mensen die geen eigen
                         De Nederlandse overheid stelt zich als doel om dakloosheid volledig uit te bannen vóór 2030 (Ministerie van        (t)huis hebben kunnen hiermee in beeld worden gebracht (FEANTSA, 2018; zie ook Bijlage 2).
                         BZK et al., 2022). Om dit doel te bereiken zijn gegevens over de aard en omvang van dak- en thuisloosheid in
                         Nederland van cruciaal belang. Hoeveel mensen er dak- en thuisloos zijn in Nederland is echter niet duidelijk.     De ETHOS-Light definitie sluit goed aan bij het feit dat de verblijfssituatie van dakloze mensen vaak wisselt.
                         Ook is niet bekend wat hun kenmerken en leefsituaties zijn. In het Nationaal Actieplan Dakloosheid: Eerst een      Mensen verblijven bijvoorbeeld (noodgedwongen) afwisselend tijdelijk bij vrienden, in niet-conventionele
                         Thuis (2023-2030) wordt gewezen op het belang van betere monitoring van dakloosheid, zodat er gericht              woonruimten, in de noodopvang voor dakloze mensen of op straat (Schel et al., 2023). Uit onderzoek blijkt
                         kan worden gestuurd aan de hand van kwantitatieve gegevens. De huidige monitoring van dakloosheid in               dat een huisuitzetting een belangrijke route is naar dakloosheid (Al Shamma et al., 2015). Om die reden
                         Nederland biedt hiertoe onvoldoende mogelijkheden (Ministerie van BZK et al., 2022).                               heeft het onderzoeksteam van de Katholieke Universiteit Leuven een zevende categorie aan de classificatie
                                                                                                                                            toegevoegd: mensen die hun woning binnen een maand moeten verlaten zonder dat zij zicht hebben op
                         Om beter zicht te krijgen op de aard en omvang van dak- en thuisloosheid voerde Hogeschool Utrecht in              een passende woonoplossing (Hermans et al., 2021). Met de ETHOS-Light definitie kan naast zichtbare
                         samenwerking met Kansfonds in 2024 voor de tweede keer de ETHOS-telling uit. Ditmaal in zes Nederlandse            dakloosheid ook verborgen dakloosheid in beeld worden gebracht, met name onder mensen die verblijven
                         regio’s: regio Breda met centrumgemeente Breda, regio Gelderland-Zuid met centrumgemeente                          bij vrienden, familie of derden en onder mensen die verblijven in een niet-conventionele woonruimte, zoals
                         Nijmegen, regio Hart van Brabant met centrumgemeente Tilburg, regio Holland Rijnland met als grootste              een auto, stacaravan, schuur of woning zonder basisvoorzieningen.
                         gemeente Leiden, regio West-Friesland met centrumgemeente Hoorn en regio Westelijke Mijnstreek
                         met centrumgemeente Sittard-Geleen. Hierbij werd gebruik gemaakt van een voor Nederland nieuwe
                                                                                                                                              ETHOS-Light categorieën + dreigende huisuitzetting
                         definitie van dakloosheid, de ETHOS-Light classificatie, en van een nieuwe telmethode. Dit rapport bevat
                                                                                                                                              1.   Mensen die verblijven in de openbare ruimte
                         de resultaten van de telling die plaatsvond op 11 april 2024 in regio Holland Rijnland. De telling is uitgevoerd
                         in nauwe samenwerking met de gemeenten die onderdeel uitmaken van deze regio: Alphen aan den Rijn,                   2.   Mensen die verblijven in de noodopvang voor dakloze mensen
                         Hillegom, Kaag en Braasem, Katwijk, Leiden, Leiderdorp, Lisse, Nieuwkoop, Noordwijk, Oegstgeest,                     3.   Mensen die verblijven in tijdelijke opvang voor dakloze mensen
                         Teylingen, Voorschoten en Zoeterwoude.                                                                               4.   Mensen die een instelling verlaten zonder passende vervolghuisvesting en mensen die langer in
                                                                                                                                                   een instelling verblijven wegens gebrek aan passende vervolghuisvesting
                         Het onderzoeksteam van Hogeschool Utrecht werd ondersteund door het onderzoeksteam van de                            5.   Mensen die verblijven in niet-conventionele woonruimten vanwege een gebrek aan passende
                         Katholieke Universiteit Leuven dat de toegepaste telmethode ontwikkelde. Dit onderzoeksteam, onder                        huisvesting
                         leiding van prof. dr. Koen Hermans, past de telmethode sinds 2020 met succes toe in een groot aantal
                                                                                                                                              6.   Mensen die tijdelijk verblijven bij familie, vrienden of derden
                         Belgische regio’s. Met toestemming van de Katholieke Universiteit Leuven passen wij de methode dit jaar
                         voor de tweede keer toe in Nederland.                                                                                +    Mensen met een dreigende huisuitzetting zonder passende vervolghuisvesting
                         Met het uitvoeren van de telling geven de gemeenten in regio Holland Rijnland, Hogeschool Utrecht en               De ETHOS-Light definitie van dakloosheid was leidend bij de telling die in regio Holland Rijnland werd
                         Kansfonds een impuls aan het in kaart brengen van dak- en thuisloosheid in Nederland. De betrokken                 uitgevoerd. Omdat bij deze definitie de leefsituatie centraal staat, wordt iedereen die zich bevindt in een
                         gemeenten hebben de ambitie om dak- en thuisloosheid in hun regio’s gedegen aan te pakken. Zij willen              leefsituatie die valt onder de ETHOS-Light categorieën beschouwd als dak- of thuisloos. Daarbij maakt het
                         hun beleid gericht op preventie en aanpak van dakloosheid baseren op concrete cijfers en profielkenmerken          niet uit welke status mensen hebben voor de wet en voor beleid. Concepten als wettelijke verblijfsstatus,
                         van dak- en thuisloze mensen in hun regio.                                                                         regiobinding en recht op voorzieningen spelen geen rol in het al dan niet geteld worden.
                         1.2 Noodzaak tot andere telling van dakloosheid in Nederland                                                       1.4 Aanvullend kwalitatief onderzoek naar arbeidsmigranten en
                         In Nederland wordt dakloosheid op verschillende manieren in kaart gebracht. De methoden die hierbij                verblijf op campings en vakantieparken
                         gebruikt worden, kennen echter veel beperkingen. Daardoor wordt niet de gehele populatie in kaart
                         gebracht: onder meer kinderen, vijfenzestigplussers en ongedocumenteerde mensen komen niet in de                   Bij de pilot ETHOS-tellingen in 2023 bleek het moeilijk om dak- en thuisloosheid onder arbeidsmigranten en
                         bestaande cijfers voor. Bovendien is het met de gehanteerde methoden niet mogelijk om een goed beeld               mensen die verblijven op campings en vakantieparken goed in beeld te krijgen. Deze groepen overlappen
                         te krijgen van dak- en thuisloosheid op regionaal- en gemeentelijk niveau. Hierdoor kan geen passend               ook deels, omdat veel arbeidsmigranten op campings en vakantieparken verblijven. De ETHOS-telling gaat
                         beleid worden gemaakt gericht op het voorkomen en uitbannen van dak- en thuisloosheid. Een uitgebreide             uit van medewerking van organisaties die in contact staan met dak- en thuisloze personen (zie Hoofdstuk 2
                         toelichting hierop is te vinden in de onderzoeksrapportages van de eerste ETHOS-tellingen.                         voor nadere toelichting op de methode). Echter, de organisaties die meetelden in 2023 hadden onvoldoende
                                                                                                                                            zicht op deze specifieke groepen. In 2024 is daarom extra inzet gepleegd om organisaties te betrekken
                                                                                                                                            die in contact staan met arbeidsmigranten en mensen die verblijven op campings en vakantieparken. Om
                         1.3 De ETHOS-Light definitie van dakloosheid                                                                       een beter begrip van en zicht op deze groepen te verkrijgen is daarom besloten om ook een aanvullend
Regio holland rijnland
                                                                                                                                            kwalitatief onderzoek uit te voeren naar dak- en thuisloosheid onder arbeidsmigranten en mensen die
                         De ETHOS-Light classificatie wordt binnen de Europese Unie en door vooraanstaande onderzoekers                     verblijven op campings en vakantieparken.
                         in Europa gezien als de best onderbouwde manier om dakloosheid te meten (Edgar, 2012; Baptista &
                         Marlier, 2019). ETHOS staat voor ‘European Typology of Homelessness and Housing Exclusion’ en definieert
                                                                               10                                                                                                                 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                         inleiding
                                                                                                                                         1
                         1.5 Leeswijzer
                         Hoofdstuk 2 van dit rapport geeft een beschrijving van de methode van de ETHOS-telling. Hoofdstuk 3
                         geeft de resultaten van de ETHOS-telling weer. Hoofdstuk 4 geeft de resultaten weer van het kwalitatieve
                         deelonderzoek naar arbeidsmigranten en personen die noodgedwongen verblijven op campings en
                         vakantieparken. Hoofdstuk 5 geeft een samenvatting en beschrijft de conclusies van het onderzoek en in
                         Hoofdstuk 6 blikken we vooruit op de toekomst.
Regio holland rijnland                                                      12                                                      13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>2 methode ethos-telling</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                                              Methode ethos-telling
                                                                                                                                         Figuur 1. Toelichting ETHOS-Light categorieën + dreigende huisuitzetting
                         2 Methode ETHOS-telling
                                                                                                                                         1.     In openbare ruimte                           Mensen die verblijven in de openbare ruimte (op straat of in
                         Het doel van dit onderzoek is om inzicht te krijgen in de aard en omvang van dak- en thuisloosheid in                                                               de natuur).
                         regio Holland Rijnland door middel van een regionale telling van dak- en thuisloosheid. De volgende twee
                         onderzoeksvragen staan daarbij centraal:                                                                        2.     In noodopvang voor dakloze mensen            Mensen die in laagdrempelige en kortdurende opvang voor          2
                                                                                                                                                                                             dakloze mensen verblijven, zoals nachtopvang, dag- en
                                                                                                                                                                                             nachtopvang, noodopvang of winteropvang.
                          1. Hoeveel personen zijn dak- of thuisloos in regio Holland Rijnland en in welke leefsituatie bevinden deze
                             personen zich?
                                                                                                                                         3.     In tijdelijke opvang voor dakloze mensen     Mensen die in een tijdelijke opvangplek voor dakloze
                          2. Wat is het profiel van de dak- en thuisloze personen in regio Holland Rijnland?                                                                                 mensen verblijven, zoals 24-uurs opvang, crisisopvang,
                                                                                                                                                                                             vrouwenopvang, jongerenopvang, gezinsopvang,
                                                                                                                                                                                             doorstroomwoningen of alternatieve tijdelijke opvang
                         2.1 Onderzoeksmethode                                                                                                                                               specifiek bedoeld voor dakloze mensen.
                                                                                                                                         4.     Mensen die uitstromen uit een instelling/    a. Mensen die binnen een maand na de teldag een
                         Om bovenstaande onderzoeksvragen te beantwoorden is er gebruik gemaakt van een point-in-time telling.
                                                                                                                                                langer verblijven in een instelling             instelling verlaten zonder passende vervolghuisvesting
                         Bij een point-in-time telling wordt op een bepaald moment (dag of week) een telling georganiseerd in                                                                   (bijvoorbeeld de gevangenis, ziekenhuis,
                         een geografisch afgebakend gebied (Hermans et al., 2021). Er zijn verschillende manieren om een point-                                                                 jeugdzorginstelling, GGZ-instelling, beschermd wonen of
                         in-time telling uit te voeren. De methode die door ons werd toegepast vertrekt vanuit een intensieve                                                                   AZC)
                         samenwerking met zoveel mogelijk organisaties die met dak- en thuisloze personen in contact komen. Op                                                               b. Mensen die vanwege een gebrek aan passende
                         één specifieke dag vullen medewerkers van deze organisaties voor alle personen in een leefsituatie van                                                                 huisvesting langer dan nodig verblijven in een instelling.
                         dak- of thuisloosheid een vragenlijst in met vragen over de leefsituatie en over diverse kenmerken van de
                                                                                                                                         5.     In niet-conventionele woonruimten            Mensen die verblijven in niet-conventionele woonruimten
                         personen die geteld worden. De betrokkenheid van een onafhankelijke onderzoeksinstelling is van belang                                                              vanwege een gebrek aan een passende woonoplossing.
                         om de privacy van de getelde personen te garanderen.                                                                                                                Bijvoorbeeld in een (sta)caravan, hut, garage,
                                                                                                                                                                                             kraakpand, auto, op een camping, in een hotel/ B&B, een
                         Er is bij deze telling bewust gekozen voor het werken met een vragenlijst, omdat dit een middel is om                                                               vakantiewoning zonder rechtsgeldig huurcontract of een
                         ook profielkenmerken in kaart te kunnen brengen. Zicht op profielkenmerken stelt gemeenten in staat                                                                 woning zonder basisvoorzieningen zoals een keuken of
                                                                                                                                                                                             badkamer.
                         om gerichter beleid te ontwikkelen om dakloosheid te voorkomen en terug te dringen (Wewerinke et al.,
                         2023a). Dat beleid kan zich bijvoorbeeld richten op specifieke groepen of op specifieke leefsituaties. Door
                                                                                                                                         6.     Bij familie, vrienden of derden              Mensen die tijdelijk verblijven bij (gast)familie, vrienden of
                         zoveel mogelijk organisaties te betrekken die in contact staan met dak- en thuisloze personen, dus niet                                                             derden, wegens gebrek aan eigen huisvesting.
                         alleen de organisaties die zich specifiek op deze groep richten, komt bovendien ook verborgen dak- en
                         thuisloosheid in beeld. Omdat deze organisaties in aanloop naar de telling intensief samenwerken, groeit        +      Dreigende huisuitzetting                     Mensen die hun woning binnen een maand na de teldag
                         hun kennis over de problematiek van dak- en thuisloosheid en hun inzicht in hoe zij kunnen bijdragen aan                                                            moeten verlaten, zonder dat zij zicht hebben op een
                         een betere ondersteuning van dak- en thuisloze mensen. De ervaring leert dat dit proces leidt tot meer                                                              stabiele woonoplossing. Bijvoorbeeld vanwege: een
                                                                                                                                                                                             betekend vonnis tot gerechtelijke huisuitzetting, een
                         draagvlak voor een gezamenlijke aanpak van dak- en thuisloosheid in de regio waar de telling plaatsvindt
                                                                                                                                                                                             beslissing onbewoonbaarheid, beslissing ongeschiktheid,
                         (Vermeir & Samyn, 2021).                                                                                                                                            een beëindigd of verlopen huur- of omklapcontract,
                                                                                                                                                                                             terugnamebevel van een koopwoning, tijdelijke sluiting van
                         Een beperking van de gehanteerde methode is dat een point-in-time telling minder goed in staat is om                                                                de woning op basis van Wet Damocles of vanwege sloop of
                         inzicht te geven in de dynamiek van dak- en thuisloosheid. Dit komt omdat er een momentopname wordt                                                                 renovatie.
                         gemaakt. Monitoringsinstrumenten van gemeenten en organisaties zijn beter geschikt voor het in kaart
                         brengen van de dynamiek van dak- en thuisloosheid onder de groepen mensen die zij in beeld hebben. Een
                         tweede belangrijke beperking van de gehanteerde methode is dat deze maar beperkt inzicht biedt in routes        b. De persoon heeft een link met de regio
                         naar dak- en thuisloosheid in de regio. Daarvoor zijn andere onderzoeksmethoden geschikter.                     De getelde personen moesten ook een link hebben met de regio. In de volgende situaties werden mensen
                                                                                                                                         meegeteld:
                         2.2 Afbakening van de doelgroep                                                                                 •    De persoon verbleef op de teldag in regio Holland Rijnland (Alphen aan den Rijn, Hillegom, Kaag
                                                                                                                                              en Braasem, Katwijk, Leiden, Leiderdorp, Lisse, Nieuwkoop, Noordwijk, Oegstgeest, Teylingen,
                         De personen die door middel van deze point-in-time telling werden geteld in regio Holland Rijnland moesten           Voorschoten en Zoeterwoude, zie ook Figuur 2).
                         voldoen aan de volgende twee voorwaarden:                                                                       •    De persoon verbleef buiten de regio, maar had het laatste officiële woonadres in de regio. Dit is
                                                                                                                                              bijvoorbeeld het geval indien een persoon vanuit de tellende regio vlucht naar de vrouwenopvang in
                         a. De persoon bevindt zich in een situatie van dak- of thuisloosheid                                                 een andere regio, of wanneer een persoon vanuit de tellende regio tijdelijk verblijft in een andere regio
                         Een situatie van dak- of thuisloosheid definiëren we zoals gezegd aan de hand van ETHOS-Light + dreigende            omdat deze persoon daar verblijfsmogelijkheden heeft, bijvoorbeeld bij vrienden, familie of derden.
Regio holland rijnland
                         huisuitzetting. De categorieën die hiertoe behoren worden nader gespecificeerd in Figuur 1. Op basis van
                         het conceptuele model zijn alle mogelijke leefsituaties van dak- en thuisloosheid geordend. In elke categorie
                         zijn diverse leefsituaties te onderscheiden.
                                                                              16                                                                                                               17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                                                                  Methode ethos-telling
                         Figuur 2. Regiokaart Holland Rijnland                                                                         Op de teldag zelf of kort daarna probeerden medewerkers te achterhalen waar de personen die aan de
                                                                                                                                       criteria voldeden verbleven in de nacht van 10 op 11 april. Zo kon de actuele verblijfssituatie worden ingevuld
                                                                                                                                       in de vragenlijst. De medewerkers vulden ook – indien bekend – de verblijfssituatie(s) van de persoon in de
                                                                                                                                       twee weken voorafgaand aan de telling in. Hier werd naar gevraagd, omdat het voor de medewerkers van de
                                                                                                                                       deelnemende organisaties niet altijd mogelijk is om de exacte verblijfssituatie op de teldag te achterhalen.
                                                                                   Hille-
                                                                                   gom                                                 Op deze manier wordt toch informatie verkregen over de verblijfssituatie(s) van deze personen. Bovendien                                   2
                                                                                                                                       geeft deze informatie inzicht in de dynamiek van dak- en thuisloosheid, omdat bij deze vraag meerdere
                                                            Noordwijk                                                                  verblijfsplaatsen konden worden aangegeven. Indien er geen informatie was over de verblijfssituatie in
                                                                           Lisse                                                       de nacht van 10 op 11 april of over de verblijfssituatie(s) in de twee weken voorafgaand aan de telling dan
                                                                                                                                       werden mensen niet meegeteld.
                                                                 Teylingen
                                                  Katwijk
                                                                                                                                       2.4 Invullen van de vragenlijst
                             Oegstgeest                                            Kaag en Braassem                                    De vragenlijst bestond gemiddeld genomen uit 25 vragen (het exacte aantal vragen is afhankelijk van de
                                                                                                             Nieuwkoop                 ingevulde antwoorden). Naast de verblijfssituatie op de teldag en de twee weken voorafgaand aan de
                                                             Leiden     Leider-                                                        teldag werd ook gevraagd naar een aantal profielkenmerken. De vragen in de vragenlijst zijn grotendeels
                                                                         dorp                                                          gebaseerd op de Europese MPHASIS-richtlijnen voor het meten van dak- en thuisloosheid (MPHASIS,
                                                                                                                                       2009) 1 . De vragenlijsten werden ingevuld door de medewerkers van de deelnemende organisaties. Zij
                             Voorschoten                                                                                               maken een inschatting over de situatie van de betreffende persoon. Indien gewenst konden zij de vragenlijst
                                                                 Zoeter-
                                                                 woude               Alphen aan den Rijn                               invullen samen met de dak- of thuisloze persoon. Ook in dat geval werd de persoon geïnformeerd en
                                                                                                                                       gewezen op diens recht om niet te worden meegeteld. Een handleiding met uitgebreide instructies voor
                                                                                                                                       het invullen van de vragen ondersteunde de organisaties bij het invullen van de vragenlijst. De vragenlijsten
                                                                                                                                       werden via een online link ingevoerd.
                                                                                                                                       2.5 Voorkomen van dubbeltellingen
                         Er waren geen voorwaarden verbonden aan de duur van het verblijf in de regio: ook indien de persoon er één
                         nacht verbleef, werd de persoon meegeteld. Er is steeds gekeken naar de actuele situatie van de persoon       Hoe meer organisaties meetellen, hoe groter de kans dat mensen twee keer of vaker geteld worden. Om
                         op de teldag. Alle personen die op de teldag voldeden aan de twee criteria werden meegeteld.                  dubbeltellingen te identificeren werd er gebruik gemaakt van een naamcode. Om de identiteit van de
                                                                                                                                       getelde personen te beschermen, werden geen namen of burgerservicenummers genoteerd. De naamcode
                                                                                                                                       bestaat uit de eerste letter van de voornaam en van de voornaam en de eerste en laatste letter van de
                         2.3 Onderzoeksprocedure                                                                                       (volledige) achternaam2. Bij Jan De Wit is de naamcode bijvoorbeeld JDT. Aan de hand van de naamcodes,
                                                                                                                                       gecombineerd met informatie uit de vragenlijst over de persoonskenmerken en leefsituatie van de
                         Alle personen die aan bovenstaande voorwaarden voldeden en in beeld waren bij een van de deelnemende          getelde personen, identificeren en verwijderen de onderzoekers de dubbeltellingen. Na het verwijderen
                         organisaties werden geteld op één specifieke datum: 11 april 2024. De verblijfssituatie, uitgedrukt in de     van de dubbeltellingen werden de naamcodes en de exacte leeftijd uit het databestand verwijderd en
                         ETHOS-Light categorie, betreft de nacht voorafgaand aan de teldag, dus de nacht van 10 op 11 april.           apart opgeslagen in de digitale kluis van Hogeschool Utrecht om de privacy van de getelde personen te
                         Deelnemende organisaties vulden op de teldag of in de twee weken daarna een online vragenlijst in             waarborgen.
                         over de personen die voldeden aan de genoemde criteria. Deelnemende verblijfsinstellingen vulden de
                         vragenlijsten in binnen een maand na de teldag, omdat bij de verblijfsinstellingen onder meer werd gekeken
                         naar personen die een instelling verlaten zonder passende woonoplossing binnen een maand na de teldag.        2.6 Organisatie van de telling
                         Niet altijd was op de teldag al bekend of mensen de verblijfsinstelling binnen een maand zouden verlaten
                         zonder passende woonoplossing (denk bijvoorbeeld aan een schorsing van een persoon bij een instelling         De organisatie van de telling was grotendeels in handen van een regionale coördinator die in opdracht
                         vanwege ongewenst gedrag).                                                                                    van gemeenten werkt in regio Holland Rijnland (zie Figuur 3 voor de tijdlijn van de telling). Deze regionale
                                                                                                                                       coördinator organiseerde de telling in nauwe samenwerking met het onderzoeksteam. Een regionale
                         Voorafgaand aan de teldag werd de telling door de deelnemende organisaties voorbereid. De organisaties        werkgroep met vertegenwoordigers van de belangrijkste tellende organisaties werd samengesteld om de
                         screenden alle mensen met wie zij in contact staan op de twee criteria voor deelname en maakten een lijst     regionale coördinator te ondersteunen bij de organisatie van de telling. De werkgroep had een essentiële
                         van alle personen die aan deze criteria voldeden. Vervolgens zijn deze personen door de organisaties zoveel
                         mogelijk geïnformeerd over de telling. Hiervoor werden posters en flyers opgehangen bij de deelnemende
                         organisaties en voerden sommige medewerkers gesprekken met personen die aan de criteria voldeden.             1   MPHASIS staat voor Measuring Progress on Homelessness through Advancing and Strengthening Information Systems. Dit was een
                         Indien mensen niet meegeteld wilden worden, konden zij dit aangeven bij de betrokken medewerkers.                 Europees project dat liep van december 2007 tot december 2009 en dat werd gefinancierd door het EU PROGRESS programme. Het
Regio holland rijnland
                         Voor deze personen is geen vragenlijst ingevuld, en ingevulde vragenlijsten over deze personen bij andere         voornaamste doel van MPHASIS was om de monitoring van dakloosheid en dakloosheidsbeleid in 20 Europese landen te verbeteren,
                         organisaties zijn verwijderd.                                                                                     gebaseerd op de aanbevelingen van het ‘Measurement of Homelessness at European Union Level’ onderzoek (University of Dundee, z.d.).
                                                                                                                                       2   Bij een namenreeks is er soms geen sprake van een duidelijk onderscheid tussen een voornaam en een achternaam. Daarom werd bij
                                                                                                                                           een namenreeks gekeken naar de eerste letter van de eerste naam en de eerste en laatste letter van de laatste naam in de namenreeks.
                                                                                    18                                                                                                                   19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                                                                       Methode ethos-telling
                         rol bij het gehele proces van de telling en om te zorgen voor een breed draagvlak voor de telling. Om een         Figuur 3. Tijdlijn ETHOS-telonderzoek
                         zo valide mogelijke telling te organiseren, werd gestreefd naar deelname van zoveel mogelijk organisaties
                         die in contact staan met dak- en thuisloze personen in de regio. De werkgroep heeft het overzicht van
                         deze organisaties gemaakt en deze organisaties benaderd voor deelname aan de telling. Daarnaast is er in
                         Holland Rijnland een bestuurlijk klankbord in het leven geroepen voor de ETHOS-telling. Het Klankbord
                         bestaat uit drie bestuurders van de sub-regio’s Leidse Regio, Duin- en Bollenstreek en Rijnstreek.                                                                                                                                                            2
                         In januari 2024 werd een startbijeenkomst georganiseerd om bestuurders en managers van de regionale
                         organisaties te informeren over de telling. Een onderzoeker van Hogeschool Utrecht lichtte op deze dag
                         de wetenschappelijke basis en de praktische uitwerking van de telling toe en een ervaringsdeskundige
                         vertelde over zijn ervaring met dak- en thuisloosheid. De gemeenten deden een oproep aan alle aanwezige
                         organisaties om deel te nemen aan de telling. Daarnaast is er door de regionale werkgroep in samenwerking
                         met een aantal organisaties een wervingsfilm gemaakt om organisaties op te roepen om aan de telling deel
                         te nemen. In de maand maart vonden drie informatiesessies plaats om medewerkers van de organisaties
                         te informeren over het onderzoek en hen te instrueren over het invullen van de vragenlijsten. Twee van
                         deze sessies vonden fysiek plaats, één sessie vond online plaats. In aanvulling op de informatiesessies
                         vond in de week voor de teldag ook een online vragensessie plaats, waar medewerkers van de tellende
                         organisaties hun laatste vragen over het invullen van de vragenlijst konden stellen aan de onderzoekers. De       2.7 Deelnemende organisaties  
                         vragenlijst en de handleiding bij de vragenlijst werden aangescherpt op basis van de vragen en opmerkingen
                         die tijdens de informatie- en vragensessies naar voren kwamen. Alle vragen die tijdens de informatie- en          In totaal namen 54 organisaties deel aan de telling in regio Holland Rijnland (zie Bijlage 3). Al deze
                         vragensessies werden gesteld door de medewerkers van de organisaties en de antwoorden op deze vragen              organisaties zijn af en toe tot dagelijks in contact met de doelgroep van de telling en hebben op de teldag alle
                         werden gebundeld in een document met veelgestelde vragen. Dit document werd naar alle organisaties                mensen met wie zij in contact zijn gescreend op de twee voorwaarden voor deelname. Bij 46 organisaties
                         toegestuurd. Op de teldag zelf en in de weken daarna waren de onderzoekers telefonisch en per mail                waren op de teldag mensen in beeld die in de nacht van 10 op 11 april aan de voorwaarden voldeden (zie
                         bereikbaar voor het beantwoorden van vragen over het invullen van de vragenlijst.                                 Tabel 1). Voor deze mensen vulden de organisaties een vragenlijst in. In totaal werden er 1.085 vragenlijsten
                                                                                                                                           ingevuld. 23 van deze vragenlijsten werden ingevuld samen met de persoon om wie het ging. De overige
                         In de weken na de teldag is steeds gekeken hoeveel vragenlijsten er waren ingediend door de verschillende         vragenlijsten werden alleen door de medewerkers ingevuld.  
                         organisaties. Alle organisaties ontvingen herinneringsmails met het verzoek om de vragenlijsten tijdig in te
                         dienen. Organisaties die nog geen vragenlijsten hadden ingevoerd en organisaties die minder vragenlijsten         De onderzoekers verwijderden in totaal minder dan 161 vragenlijsten3. Bij een deel van deze vragenlijsten
                         hadden ingevoerd dan verwacht werden gebeld door de regionale coördinator en de regionale werkgroep               was sprake van dubbeltellingen die op basis van de naamcode, de leeftijd, gender en soms ook andere
                         om na te gaan of het beeld al compleet was. Op deze manier is gezorgd voor een zo groot mogelijke                 kenmerken werden verwijderd. Tevens verwijderden de onderzoekers vragenlijsten uit het databestand
                         respons. De onderzoekers zochten contact met de organisaties die de vragenlijsten hadden ingevuld indien          die onvoldoende informatie over de verblijfssituatie van de personen bevatten of waarbij niet was voldaan
                         er onduidelijkheid bestond over de leefsituatie van mensen die geteld waren.                                      aan de voorwaarden van de telling.
                         In juli 2024 vond tijdens een feedbackmoment in Leiden een terugkoppeling van de voorlopige                       Tabel 1. Aantal ingevulde vragenlijsten per organisatie
                         resultaten van de telling plaats. Vertegenwoordigers van de deelnemende gemeenten, leden van de
                         werkgroep en vertegenwoordigers van de belangrijkste telorganisaties waren hierbij aanwezig. Tijdens              Deelnemende organisaties                                                                    Aantal ingevulde vragenlijsten
                         het feedbackmoment gingen de onderzoekers met deelnemers in gesprek over de telmethode en over                    1.       Stichting de Binnenvest                                                                             422
                         het aantal mensen dat geteld is in verschillende leefsituaties in de verschillende gemeenten. Vanuit hun          2.       Hecht Zorg- en Veiligheidshuis                                                                      160
                         kennis van de situatie in de regio reflecteerden zij op de cijfers. Zo gingen we na of de resultaten een juiste   3.       Sociaal Wijkteam Leiden                                                                             153
                         weergave zijn van de werkelijke situatie in de regio.                                                             4.       COOL                                                                                                43
                                                                                                                                           5.       Gemeente Voorschoten                                                                                33
                                                                                                                                           6.       Vluchtelingenwerk Holland Rijnland                                                                  31
                                                                                                                                           7.       Tom in de buurt                                                                                     30
                                                                                                                                           8.       Brijder Leiden                                                                                      24
                                                                                                                                           9.       GGZ Rivierduinen                                                                                    22
                                                                                                                                           10.      Vrouwenopvang Rosa Manus                                                                            20
                                                                                                                                           11.      Stichting de Brug                                                                                    13
                                                                                                                                           12.      Incluzio Leiderdorp                                                                                 10
                                                                                                                                           13.      Cardea                                                                                              <10
Regio holland rijnland
                                                                                                                                           3     We spreken hier over ‘minder dan’ 161 vragenlijsten om te voorkomen dat de exacte aantallen van groepen kleiner dan 10 te herleiden
                                                                                                                                                 zijn.
                                                                               20                                                                                                                              21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                                                  Methode ethos-telling
                         Tabel 1. Aantal ingevulde vragenlijsten per organisatie - vervolg                                                       2.8 Non-respons
                         Deelnemende organisaties                                                      Aantal ingevulde vragenlijsten
                                                                                                                                                 De volgende organisaties hadden mogelijk wel dak- en thuisloze personen in beeld, maar namen niet deel
                         14.   De Bakkerij                                                                           <10                         aan de telling vanwege uiteenlopende redenen: BOA’s, ziekenhuizen, leegstandbeheerders, ISD, HLT-
                         15.   De Fabel                                                                              <10                         samen en de afdeling Burgerzaken van alle deelnemende gemeenten. Verder hebben diverse organisaties
                         16.   De Haardstee                                                                          <10                         met elkaar afgestemd wie welke mensen zou tellen. Dit werd gedaan om de tijdsinvestering van het tellen          2
                         17.   Fiscale Adviespraktijk GH Offringa                                                    <10                         zoveel mogelijk te beperken.
                         18.   Gemeente Alphen aan den Rijn                                                          <10
                         19.   Gemeente Katwijk                                                                      <10
                         20.   Gemeente Leiden                                                                       <10
                                                                                                                                                 2.9 Betrouwbaarheid van de resultaten
                         21.   Gemeente Leiderdorp                                                                   <10                         Een belangrijke vraag is of de resultaten van deze telling een goede weergave zijn van de werkelijke situatie
                         22.   Gemeente Nieuwkoop                                                                    <10                         van dak- en thuisloosheid in regio Holland Rijnland. Uit de reflecties van de onderzoekers en de betrokken
                         23.   Gemeente Noordwijk                                                                    <10                         professionals uit de regio ontstaat het beeld dat de juiste organisaties zijn benaderd voor de telling.
                         24.   Gemeente Oegstgeest                                                                   <10
                         25.   Gemeente Zoeterwoude                                                                  <10                         Bij de gehanteerde methode hangt de betrouwbaarheid van de resultaten grotendeels af van het draagvlak
                         26.   Jeugdbescherming West                                                                 <10                         binnen de regio waar de telling is uitgevoerd. In regio Holland Rijnland was er vanaf de start van het project
                                                                                                                                                 veel draagvlak voor de telling. Dat blijkt onder andere uit het grote aantal organisaties dat deelnam aan de
                         27.   Jeugdteam Leidse Regio                                                                <10
                                                                                                                                                 telling: 54 organisaties in de regio namen deel, waarbij er sprake was van een grote verscheidenheid aan
                         28.   Kamers met Aandacht                                                                   <10
                                                                                                                                                 partijen. Ook lieten de organisaties en hun medewerkers een grote betrokkenheid bij de telling zien. De lijst
                         29.   Kwadraad                                                                              <10                         van organisaties die benaderd moesten worden voor deelname werd opgesteld samen met een speciaal voor
                         30.   Openbare Bibliotheek Voorschoten Wassenaar                                            <10                         de telling opgerichte regionale werkgroep. Deelnemers aan de werkgroep kennen de regio goed en weten
                         31.   PI Alphen aan den Rijn                                                                <10                         daardoor welke organisaties betrokken moesten worden om zoveel mogelijk dak- en thuisloze personen
                         32.   Politie-eenheid Den Haag                                                              <10                         in beeld te krijgen.
                         33.   Portaal                                                                               <10
                         34.   Sociaal Team Oegstgeest                                                               <10                         Om te toetsen in hoeverre de resultaten een goede weerspiegeling zijn van de werkelijke situatie in de
                                                                                                                                                 regio werden de resultaten tijdens een feedbackbijeenkomst voorgelegd aan vertegenwoordigers van
                         35.   Stichting Barka                                                                       <10
                                                                                                                                                 de telorganisaties en medewerkers van de deelnemende gemeenten. Zij reflecteerden uitgebreid op alle
                         36.   Stichting Jeugdteams Leidse Regio                                                     <10
                                                                                                                                                 resultaten. Uit de reflecties van de professionals kwam naar voren dat de resultaten van de telling over
                         37.   Stichting Lumen Holland Rijnland                                                      <10                         het algemeen goed aansluiten bij de situatie in hun regio, zowel in omvang als in aard en diversiteit van
                         38.   Stichting Straatpastoraat Leiden                                                      <10                         leefsituaties van dak- en thuisloze mensen. Tijdens het proces van de telling en ook het feedbackmoment
                         39.   Veilig Thuis                                                                          <10                         kwam naar voren dat door privacy kwesties vertraging is opgetreden in het proces. Dit heeft ertoe geleid
                         40.   Verloskundigen Noordwijk-Noordwijkerhout                                              <10                         dat er minder tijd beschikbaar was voor het betrekken van organisaties bij de telling en voor de feitelijke
                         41.   Verloskundigenpraktijk Voorhout                                                       <10                         telling zelf. Als gevolg hiervan zijn in regio Holland Rijnland zeer waarschijnlijk minder dak- en thuisloze
                         42.   Voor ieder1                                                                           <10
                                                                                                                                                 mensen geteld.
                         43.   Voorschoten voor Elkaar                                                               <10
                                                                                                                                                 Daarnaast vermoeden de professionals dat een aantal specifieke groepen nog niet volledig in beeld is
                         44.   Woningstichting Ons Doel                                                              <10
                                                                                                                                                 gebracht. Daarbij gaat het om arbeidsmigranten, personen die verblijven in anti-kraakwoningen en op
                         45.   Woondiensten Aarwoude                                                                 <10                         campings en vakantieparken. Dit geldt vooral voor de regiogemeenten, omdat hier bijvoorbeeld relatief
                         46.   Woonforte                                                                             <10                         gezien meer vakantieparken en campings gevestigd zijn. Deze feedback geeft aanknopingspunten voor
                         47.   Onbekend                                                                              <10                         het betrekken van nieuwe sleutelfiguren en voor het ontwikkelen van de telmethode.
                               Totaal                                                                                1085
                                                                                                                                                 De betrokken professionals benadrukken dat met deze methode veel meer groepen die anders onzichtbaar
                         De ingevulde vragenlijsten zijn zoveel als mogelijk weergegeven bij de in de vragenlijst opgegeven moederorganisatie.
                         Door onderlinge samenwerkingsverbanden (bv. in wijk- of dorpsteams) kan het zijn dat er vragenlijsten zijn ingevuld
                                                                                                                                                 blijven in beeld zijn gekomen. Tegelijkertijd zullen er altijd mensen zijn die ook met deze telmethode niet in
                         onder de noemer van een andere organisatie.                                                                             beeld komen. Het gaat hier volgens hen om personen die niet in contact staan met hulp- of dienstverlenende
                                                                                                                                                 organisaties, omdat zij niet goed weten waar zij terecht kunnen, of omdat zij bewust onder de radar willen
                                                                                                                                                 blijven. De betrokken professionals vermoeden bijvoorbeeld dat mensen zonder verblijfspapieren bewust
                                                                                                                                                 geen contact zoeken met hulp– of dienstverlenende organisaties uit angst om het land te moeten verlaten.
                                                                                                                                                 Tevens vermoeden ze dat alleenstaande moeders van buitenlandse afkomst terughoudend zijn in het zoeken
                                                                                                                                                 van contact met hulp- of dienstverlenende organisaties, uit angst het gezag over hun kinderen te verliezen.
Regio holland rijnland                                                            22                                                                                                                  23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                            Methode ethos-telling
                         2.10 Kwalitatief onderzoek naar arbeidsmigranten en verblijf op
                         campings en vakantieparken
                         In iedere regio waar de ETHOS-telling plaatsvond, zijn interviews georganiseerd met professionals en
                         sleutelfiguren die zicht hebben op de leefsituaties van arbeidsmigranten in de regio en mensen die op              2
                         campings en vakantieparken verblijven vanwege een gebrek aan passende huisvesting. In regio Holland
                         Rijnland is een professional geïnterviewd over mensen die op campings en vakantieparken verblijven en is er
                         een focusgroep gehouden met vier professionals over arbeidsmigranten. De interviews werden afgenomen
                         door twee onderzoekers van Hogeschool Utrecht. Van de interviews zijn gespreksverslagen gemaakt
                         welke vervolgens zijn voorgelegd aan de professionals met het verzoek om het verslag te controleren
                         op onjuistheden en om waar nodig nog aanvullingen te doen. Daarna werden de verslagen door de
                         onderzoekers geanalyseerd. De resultaten van het kwalitatieve onderzoek staan beschreven in Hoofdstuk 4.
Regio holland rijnland                                                       24                                                        25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>3 Algemene resultaten
     van de telling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                                                                                       algemene resultaten van de telling
                                                                                                                                                              In de rest van dit hoofdstuk worden de resultaten alleen voor de getelde volwassenen weergegeven, tenzij
                         3 Algemene resultaten van de telling                                                                                                 anders vermeld.
                         Dit hoofdstuk beschrijft de algemene resultaten van de ETHOS-Light telling in regio Holland Rijnland. Het
                         geeft eerst het aantal dak- en thuisloze personen in de regio weer, met een verdeling over de verschillende                          3.1.1 In openbare ruimte
                         gemeenten en een verdeling over de verschillende leefsituaties. Vervolgens biedt dit hoofdstuk inzicht in
                         de profielkenmerken van de getelde groep dak- en thuisloze personen.                                                                 In de nacht van 10 op 11 april verbleven 58 mensen (6%) in de openbare ruimte.
                         Met regio Holland Rijnland is overeengekomen dat aantallen kleiner dan 10 niet exact worden gerapporteerd
                         in deze onderzoeksrapportage. In plaats hiervan worden deze resultaten aangeduid met <10. In tabellen                                3.1.2 In noodopvang voor dakloze mensen                                                                                                  3
                         waar een of meerdere antwoordcategorieën <10 personen betreffen, tellen percentages daarom niet altijd
                         op tot 100.                                                                                                                          We telden 70 volwassenen (8%) die in de noodopvang voor dakloze mensen verbleven. Alle personen die in
                                                                                                                                                              de ‘Nieuwe Energie’ in Leiden verbleven zijn in deze categorie geteld. Hier vallen ook de crisisbedden onder.
                         3.1 Het aantal dak- en thuisloze mensen in regio Holland Rijnland
                                                                                                                                                              3.1.3 In tijdelijke opvang voor dakloze mensen
                         In de nacht van 10 op 11 april 2024 werden in totaal 1.175 dak- en thuisloze personen geteld in regio Holland
                         Rijnland. We telden 924 dak- of thuisloze volwassenen en 251 minderjarige kinderen. Over het algemeen                                Er verbleven 175 mensen (19%) in een tijdelijke opvang voor dakloze mensen. Tabel 3 laat zien in welk type
                         verbleven deze kinderen samen met één of meerdere ouders in een leefsituatie van dak- of thuisloosheid.                              opvangvoorziening deze personen verbleven.
                         Minder dan 10 van de kinderen verbleven alleenstaand. Van de getelde personen waren minder dan 10
                         vrouwen zwanger. Tabel 2 geeft een overzicht van de verblijfssituatie van de getelde personen, uitgesplitst                          Tabel 3. Aantal volwassenen in tijdelijke opvang voor dakloze mensen op 11 april 2024
                         naar volwassenen en kinderen. Tevens zijn er 355 kinderen geteld die niet zelf dak- of thuisloos waren,
                         maar van wie ten minste één ouder wel dak- of thuisloos was. Deze kinderen worden verder aangeduid als                                                                                                             Aantal volwassenen                         %
                         indirect betrokken kinderen.                                                                                                         Lokale opvanglocaties in de wijk in de regio                                            117                             67%
                                                                                                                                                              Vrouwenopvang                                                                            21                             12%
                         Tabel 2. Verblijfssituatie van dak- en thuisloze personen op 11 april 2024                                                           Gezinsopvang                                                                             13                              7%
                                                                                                                                                              Doorstroomvoorziening                                                                    13                              7%
                             Totaal getelde personen                                                           1.175
                                                                                                                                                              Jongerenopvang                                                                          <10                             <6%
                                                                                                              Aantal           %      Aantal        %
                                                                                                                                                              Anders                                                                                  <10                             <6%
                                                                                                           volwassenen               kinderen
                                                                                                                                                              Onbekend                                                                                <10                             <6%
                         1. In de openbare ruimte                                                                58           6%          -          -
                                                                                                                                                              Totaal                                                                                  175                            100%
                         2. In noodopvang voor dakloze mensen                                                    70           8%         <10       <4%
                         3. In tijdelijke opvang voor dakloze mensen                                             175          19%        77        31%
                         4. In een instelling                                                                   110           12%        19         8%
                                                                                                                                                              De grootste groep volwassenen verbleef op lokale opvanglocaties in de wijk (117 mensen, 67%). Een groep
                         5. In niet-conventionele woonruimte                                                     93           10%        20         8%        van 21 vrouwen (12%) verbleef in een vrouwenopvang. 13 personen (7%) verbleven in een gezinsopvang,
                         6. Bij familie/ vrienden/ derden                                                        327          35%        101       40%        13 personen (7%) verbleven in een doorstroomvoorziening, en minder dan 10 personen verbleven in een
                         + Dreigende huisuitzetting                                                              71           8%         31        12%        jongerenopvang5. Daarnaast werd voor minder dan 10 personen een ander type tijdelijke opvangvoorziening
                             Verblijfssituatie onbekend op teldag, dak- of thuisloosheid                         20           2%         <10       <4%        aangegeven, zoals een opvanghuis van COOL, een pension voor dakloze mensen of een diaconaal
                             bevestigd                                                                                                                        opvanghuis. Voor minder dan 10 personen (<6%) is onbekend in welk type tijdelijke opvang voor dakloze
                             Totaal                                                                             924          100%        251      100%        mensen zij verbleven.
                         De getelde personen verbleven het vaakst bij familie, vrienden of derden, in tijdelijke opvang voor dakloze                          3.1.4 In een instelling
                         mensen en in een instelling. In totaal telden we 833 volwassenen en minder dan 227 minderjarige kinderen
                         die volgens de definitie van ETHOS-Light (categorie 1 t/m 6) dak- of thuisloos zijn4. Daarnaast hadden 71                            In totaal verbleven 110 mensen (12%) in een instelling die ze 1) al hadden moeten verlaten maar waar zij
                         volwassenen (8%) en 31 kinderen (12%) te maken met een dreigende huisuitzetting. Voor 20 volwassenen                                 langer verbleven wegens een gebrek aan een passende woonoplossing, of die ze 2) binnen een maand
                         (2%) en minder dan 10 kinderen (<4%) is de verblijfssituatie van 10 op 11 april onbekend. Van deze personen                          na de teldag moesten verlaten zonder dat ze een passende woonoplossing hadden. Ruim de helft van de
                         was de verblijfssituatie (of verblijfssituaties) in de twee weken voor de teldatum wel bekend (zie ook Tabel 8).                     personen die in een instelling verbleven (56 personen, 51%), verbleef daar langer wegens gebrek aan een
                                                                                                                                                              woonoplossing. 42% van de personen (46 personen) moest de instelling binnen één maand verlaten zonder
                                                                                                                                                              woonoplossing. Voor minder dan 10 personen is deze informatie onbekend (zie ook Tabel 4a).
Regio holland rijnland
                         4   We spreken hier over ‘minder dan’ 227 kinderen om te voorkomen dat de exacte aantallen van groepen kleiner dan 10 te herleiden   5   De jongerenopvang ‘het Maansteenpad’ in Leiden was ten tijde van de teldag (11 april) net geopend. Dit verklaart het relatief lage
                             zijn.                                                                                                                                aantal jongeren in deze voorziening.
                                                                                        28                                                                                                                                     29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                                                                     algemene resultaten van de telling
                         Tabel 4a. Aantal volwassenen dat een instelling verliet of er langer verbleef door gebrek aan een woonoplossing                               Tabel 5. Aantal volwassenen in een niet-conventionele woonruimte op 11 april 2024
                         op 11 april 2024
                                                                                                                                                                                                                                                  Aantal volwassenen        %
                                                                                                                       Aantal volwassenen                  %
                                                                                                                                                                       Auto                                                                                13              14%
                         Verblijft langer in instelling wegens gebrek aan woonoplossing                                           56                      51%          (Sta)caravan                                                                        12              13%
                         Verlaat instelling binnen de maand zonder woonoplossing                                                  46                      42%          Vakantiewoning zonder rechtsgeldig huurcontract                                     10              11%
                         Onbekend                                                                                                <10                     <9%           Garage/ schuur/ tuinhuis                                                           <10              <11%
                         Totaal                                                                                                  110                     100%          Boot                                                                               <10              <11%
                                                                                                                                                                       Antikraakpand                                                                      <10              <11%
                                                                                                                                                                                                                                                                                     3
                         Tabel 4b geeft de verdeling van deze groep over de verschillende typen instellingen in de regio weer. De                                      Hotel/ B&B                                                                         <10              <11%
                         meeste mensen verbleven in een asielzoekerscentrum (52 personen, 47%) en in detentie (40 personen, 36%).                                      Bedrijfspand                                                                       <10              <11%
                         Alle mensen die in detentie verbleven, zijn meegeteld omdat ze de instelling moesten verlaten binnen                                          Camper                                                                             <10              <11%
                         één maand na de teldag zonder dat zij zicht hadden op een passende woonoplossing. Andere getelde                                              Kraakpand                                                                          <10              <11%
                         personen verbleven in een GGZ-instelling (<10 personen), een voorziening voor beschermd wonen (<10                                            Woning zonder basisvoorzieningen zoals badkamer of keuken                          <10              <11%
                         personen), een instelling voor verslavingszorg (<10 personen), een algemeen ziekenhuis (<10 personen) en                                      Anders                                                                             <10              <11%
                         een revalidatiecentrum (<10 personen). Daarnaast verbleven er minder dan 10 personen in een ander type
                                                                                                                                                                       Onbekend                                                                            28              30%
                         instelling.
                                                                                                                                                                       Totaal                                                                              93              100%
                         Tabel 4b. Aantal volwassenen in een instelling op 11 april 2024
                                                                                                                     Aantal volwassenen                   %
                                                                                                                                                                       3.1.6 Bij familie, vrienden of derden
                         Asielzoekerscentrum       6
                                                                                                                                52                       47%
                         Detentie7                                                                                              40                       36%           Van de getelde dak- en thuisloze mensen verbleven 327 personen (35%) bij familie, vrienden of derden wegens
                         GGZ-instelling                                                                                         <10                      <9%           gebrek aan een passende woonoplossing (zie ook Tabel 6). 78% van de personen (256 personen) stond
                         Beschermd wonen                                                                                        <10                      <9%
                                                                                                                                                                       niet ingeschreven op het verblijfadres. 12% van de personen (38 mensen) stond wel ingeschreven op het
                                                                                                                                                                       verblijfadres, maar verbleef vanwege grote woononzekerheid en/of slechte woonkwaliteit in een dermate
                         Instelling voor verslavingszorg                                                                        <10                      <9%
                                                                                                                                                                       precaire situatie dat we spreken van thuisloosheid. Van 10% van de personen (33 personen) is onbekend of
                         Algemeen ziekenhuis                                                                                    <10                      <9%
                                                                                                                                                                       ze waren ingeschreven.
                         Revalidatiecentrum                                                                                     <10                      <9%
                         Anders                                                                                                 <10                      <9%           Tabel 6. Aantal personen dat staat ingeschreven op verblijfadres bij familie, vrienden of derden.
                         Totaal                                                                                                 110                     100%
                                                                                                                                                                                                                                                  Aantal volwassenen        %
                                                                                                                                                                       Niet ingeschreven op verblijfadres                                                  256             78%
                         3.1.5 In een niet-conventionele woonruimte                                                                                                    Ingeschreven op verblijfadres                                                       38              12%
                                                                                                                                                                       Onbekend                                                                            33              10%
                         In totaal verbleven 93 van de getelde volwassenen (10%) in een niet-conventionele woonruimte (zie ook                                         Totaal                                                                              327             100%
                         Tabel 5). De meesten van hen verbleven in een auto (13 personen, 14%), in een (sta)caravan of op een
                         camping (12 personen, 13%) of in een vakantiewoning zonder rechtsgeldig huurcontract (10 personen, 11%).
                         Er verbleven minder dan 10 mensen in elk van de volgende categorieën: boot, garage/schuur/tuinhuisje,
                         anti-kraak woning, hotel/B&B, bedrijfspand, camper, tuinhuisje, woning zonder basisvoorzieningen zoals een                                    3.1.7 Dreigende huisuitzetting
                         badkamer of keuken, kraakpand of een ander type niet-conventionele woonruimte. Voor 28 personen (30%) is
                         het type niet-conventionele woonruimte onbekend, maar is wel vastgesteld dat zij in een niet-conventionele                                    Op 11 april hadden 71 mensen (8%) te maken met een dreigende huisuitzetting: zij moesten in de maand
                         woonruimte verbleven.                                                                                                                         na de teldag hun woning verlaten zonder dat zij zicht hadden op een passende woonoplossing. Tabel 7a
                                                                                                                                                                       geeft de redenen voor dreigende huisuitzetting weer. Er konden meerdere redenen per persoon worden
                                                                                                                                                                       aangegeven. De percentages in de tabel tellen daarom niet op tot 100.
                         6   Personen die langer verblijven in een AZC vanwege gebrek aan woonoplossing zijn meegeteld in dit onderzoek wanneer zij op de              De meeste mensen dreigden hun woning te moeten verlaten vanwege een huurachterstand (39 personen,
                             teldag waren aangemerkt als statushouder en langer dan 6 maanden (de wettelijke termijn die gemeenten hebben om woonruimte                55%). Elk van de volgende redenen voor dreigende huisuitzetting werd voor minder dan 10 mensen (<14%)
                             te realiseren voor statushouders) wachtten op woonruimte. Het aantal mensen dat in een asielzoekerscentrum verbleef in Holland            aangegeven: overlast, sloop/renovatie, drugsvondst, een verlopen huurcontract, en een huurcontract dat
                             Rijnland, is deels te verklaren door de aanwezigheid van een asielzoekerscentrum in Oegstgeest. Professionals geven aan dat het           binnen een maand na de teldag verliep. Bij de overige 17 mensen (24%) was er sprake van een andere reden
Regio holland rijnland
                             werkelijke aantal mensen dat in een asielzoekerscentrum verbleef hoger is omdat in regio Holland Rijnland alleen Vluchtelingenwerk        voor een dreigende huisuitzetting. Veelgenoemde redenen waren onwettig verblijf en het om verschillende
                             in Leiden/Oegstgeest heeft meegeteld.                                                                                                     redenen ontbinden van het huurcontract door de verhuurder. Voor minder dan 10 personen (<14%) was de
                         7   Het aantal getelde mensen in detentie is voor een deel afkomstig uit de Penitentiaire Inrichting (PI) in Alphen aan den Rijn. Daarnaast   reden voor dreigende huisuitzetting onbekend.
                             zijn ook mensen uit PI’s van buiten de regio meegeteld mits zij een binding hadden met regio Holland Rijnland.
                                                                                            30                                                                                                                               31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                                     algemene resultaten van de telling
                         Tabel 7a. Redenen voor de dreigende huisuitzetting op 11 april 2024 (n=71)                                  Tabel 8. Verblijfssituatie van volwassen dak- en thuisloze mensen op 10-11 april en tussen 28 maart–11 april
                                                                                                                                     2024 (n=924)
                                                                                                      Aantal volwassenen    %
                                                                                                                                                                                             Aantal volwassenen   %     Aantal volwassenen   %
                         Huurachterstand                                                                     39            55%
                                                                                                                                                                                                 10-11 april             28 maart-11 april
                         Overlast                                                                            <10           <14%
                                                                                                                                     1. In de openbare ruimte                                       58            6%           64            7%
                         Sloop/renovatie                                                                     <10           <14%
                                                                                                                                     2. In noodopvang voor dakloze mensen                            70           8%           88            10%
                         Drugsvondst                                                                         <10           <14%
                                                                                                                                     3. In tijdelijke opvang voor dakloze mensen                    175           19%          182           20%
                         Huurcontract is verlopen                                                            <10           <14%
                                                                                                                                     4. In een instelling                                           110           12%          117           13%
                         Huurcontract verloopt binnen de maand na de teldag                                  <10           <14%
                                                                                                                                     5. In niet-conventionele woonruimte                            93            10%           97           10%     3
                         Anders                                                                               17           24%
                                                                                                                                     6. Bij familie, vrienden of derden                             327           35%          354           38%
                         Onbekend                                                                            <10           <14%
                                                                                                                                     + Dreigende huisuitzetting                                      71           8%           81            9%
                                                                                                                                         Verblijfssituatie onbekend, dak- of thuisloosheid          20            2%            31           3%
                                                                                                                                         bevestigd
                         Bij 76% van de personen met een dreigende huisuitzetting (54 personen) betreft het een huisuitzetting uit
                         een huurwoning van een woningcorporatie, bij minder dan 10 mensen betreft het een huurwoning van een
                         particuliere verhuurder en eveneens bij minder dan 10 mensen betreft het een koopwoning. Voor minder
                         dan 10 mensen is het type woning onbekend (zie Tabel 7b).                                                   Wanneer het aantal getelde mensen per verblijfssituatie in de nacht van 10-11 april wordt vergeleken met
                                                                                                                                     de verblijfssituaties van de twee weken ervoor (28 maart-11 april), valt op dat er verschillen zijn in deze
                         Tabel 7b. Type woning bij huisuitzetting                                                                    aantallen. In alle verblijfssituaties is het aantal dak- en thuisloze mensen hoger in de twee weken ervoor
                                                                                                                                     dan in de nacht van 10-11 april. Dit duidt erop dat een deel van de getelde mensen in de twee weken voor
                                                                                                  Aantal volwassenen        %        de teldag in (een) andere verblijfssituatie(s) verbleef dan op de teldag. Dit is kenmerkend voor de dynamiek
                         Huurwoning van woningcorporatie                                                     54            76%       van dak- en thuisloosheid. Met name het aantal personen dat in de twee weken voor de teldag verbleef in
                         Huurwoning van particuliere verhuurder                                             <10            <14%      de noodopvang voor dakloze mensen, de tijdelijke opvang voor dakloze mensen en bij familie, vrienden
                         Koopwoning                                                                         <10            <14%      en derden is hoger dan op de teldag.
                         Anders                                                                             <10            <14%
                         Onbekend                                                                           <10            <14%
                         Totaal                                                                              71            100%
                                                                                                                                     3.1.9 Aantal dak- en thuisloze volwassenen en kinderen per gemeente
                                                                                                                                     Tabel 9a geeft het aantal dak- en thuisloze personen weer per gemeente in de regio. In elk van deze
                                                                                                                                     gemeenten zijn dak- en thuisloze volwassenen geteld. De meeste volwassen dak- en thuisloze mensen
                         3.1.8 Verblijfssituatie 28 maart – 11 april 2024                                                            verbleven in de nacht van 10-11 april 2024 in gemeente Leiden (446 personen, 48%), gevolgd door Alphen
                                                                                                                                     aan den Rijn (89 personen, 10%), Katwijk (49 personen, 5%), Noordwijk (46 personen, 5%), Oegstgeest (46
                         Naast de verblijfssituatie van 10 op 11 april 2024 werd ook de verblijfssituatie tijdens de twee weken      personen, 5%), Teylingen (27 personen, 3%), Kaag en Braassem (21 personen, 2%), Voorschoten (20 personen,
                         voorafgaand aan de teldag in kaart gebracht. Tabel 8 geeft weer waar mensen in de nacht van 10 op 11        2%), Leiderdorp (17 personen, 2%), Nieuwkoop (17 personen, 2%) en Hillegom (13 personen, 1%). In Lisse en
                         april 2024 verbleven (zie ook Tabel 2) en hoeveel mensen er in de periode van 28 maart – 11 april 2024 op   Zoeterwoude verbleven minder dan 10 dak- en thuisloze volwassenen in de nacht van 10-11 april. Een groep
                         enig moment in de verschillende verblijfssituaties verbleven. Aangezien de verblijfssituatie van dak- of    van 54 mensen (6%) met een link met regio Holland Rijnland verbleef in een gemeente buiten de regio. Van
                         thuisloze mensen kan wisselen, konden per getelde persoon meerdere categorieën worden aangekruist.          de overige 65 personen (7%) is niet bekend in welke gemeente zij verbleven, maar is wel vastgesteld dat ze
                         De percentages tellen daarom niet op tot 100.                                                               in de regio verbleven of een link met de regio hadden.
                         In de twee weken voor de teldag verbleven de getelde personen het vaakst bij familie, vrienden of derden    Tevens zijn in bijna alle gemeenten dak- en thuisloze kinderen geteld (zie ook Tabel 9a). Het aantal kinderen
                         (354 personen, 38%), in een tijdelijke opvang voor dakloze personen (182 personen, 20%) of een instelling   dat in de nacht van 10-11 april 2024 (met hun ouder(s)) in een situatie van dak- of thuisloosheid verkeerde,
                         (117 personen, 13%).                                                                                        was het hoogst in gemeente Leiden (91 kinderen, 36%), gevolgd door Alphen aan den Rijn (29 kinderen,
                                                                                                                                     12%), Kaag en Braassem (28 kinderen, 11%), Katwijk (25 kinderen, 10%), Voorschoten (13 kinderen, 5%),
                                                                                                                                     Nieuwkoop (10 kinderen, 4%) en Oegstgeest (10 kinderen, 4%). In Hillegom, Leiderdorp, Lisse en Teylingen
                                                                                                                                     verbleven minder dan 10 kinderen in een situatie van dak- of thuisloosheid in de nacht van 10-11 april. In
                                                                                                                                     Zoeterwoude en Noordwijk werden geen dak- of thuisloze kinderen geteld. 10 kinderen (4%) met een link
                                                                                                                                     met de regio verbleven in een gemeente buiten regio Holland Rijnland. Voor de overige 14 kinderen (6%)
                                                                                                                                     werd niet gespecifieerd in welke gemeente zij (met hun ouder(s)) verbleven.
Regio holland rijnland                                                        32                                                                                                             33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               algemene resultaten van de telling
                         Tabel 9a. Aantal dak- en thuisloze volwassenen en kinderen per gemeente op 11 april 2024                                                  Tabel 9b. Verblijfssituaties van dak- en thuisloze personen per gemeente op 11 april 2024
                         Gemeente                                                     Aantal                   %               Aantal                 %
                                                                                   volwassenen                                kinderen
                                                                                                                                                                                                                                                                         3. In de tijdelijke opvang voor dakloze                          5. In niet-conventionele woonruimte                                                                 Verblijfssituaties onbekend op teldag,
                         Alphen aan den Rijn                                             89                   10%                 29                12%
                                                                                                                                                                                                                                      2. In de noodopvang voor dakloze
                         Hillegom                                                        13                    1%                 <10               <4%
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                6. Bij familie/vrienden/derden   + Dreigende huisuitzetting
                         Kaag en Braassem                                                21                    2%                 28                 11%
                                                                                                                                                                                                           1. In de openbare ruimte
                         Katwijk                                                         49                    5%                 25                10%
                         Leiden                                                         446                   48%                 91                36%
                                                                                                                                                                                                                                      mensen                             mensen                                    4. In een instelling   (garage, boot..)                                                                                    dak- of thuisloosheid bevestigd             Totaal (+kinderen)
                         Leiderdorp                                                      17                    2%                 <10               <4%
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               3
                         Lisse                                                          <10                   <1%                 <10               <4%
                         Nieuwkoop                                                       17                    2%                 10                 4%
                         Noordwijk                                                       46                    5%                  -                   -
                         Oegstgeest                                                      46                    5%                 10                 4%
                         Teylingen                                                       27                    3%                 <10               <4%            Gemeente Alphen aan den Rijn           <10                                      -                                21                              29                          <10                               30                             <10                                          -                         89 (+29)
                         Voorschoten                                                     20                    2%                  13                5%            Gemeente Hillegom                               -                               -                                     -                               -                      <10                             <10                              <10                                <10                                13 (+<10)
                         Zoeterwoude                                                    <10                   <1%                  -                   -
                                                                                                                                                                   Gemeente Kaag en Braassem                       -                               -                           <10                                       -                      <10                             <10                              <10                                          -                         21 (+28)
                         Andere gemeente buiten de regio                                 54                    6%                 10                 4%
                         Onbekend                                                        65                    7%                 14                 6%            Gemeente Katwijk                       <10                                      -                           <10                                 <10                          <10                              20                                11                                         -                         49 (+25)
                         Totaal                                                         924                  100%                 251               100%
                                                                                                                                                                   Gemeente Leiden                          28                                68                                110                                <10                              25                          177                                27                               <10                                446 (+91)
                                                                                                                                                                   Gemeente Leiderdorp                    <10                                      -                           <10                                 <10                          <10                             <10                              <10                                          -                        17 (+<10)
                         Tabel 9b geeft per gemeente de verblijfssituaties van de getelde volwassenen weer. De tabel laat zien                                     Gemeente Lisse                         <10                                      -                                     -                               -                      <10                             <10                              <10                                          -                        <10 (+<10)
                         dat in elke gemeente mensen verbleven in niet-conventionele woonruimten. Ook werden op gemeente
                         Zoeterwoude na in elk van de gemeenten personen geteld die verbleven bij familie, vrienden of derden.                                     Gemeente Nieuwkoop                              -                               -                           <10                                       -                      <10                             <10                              <10                                          -                         17 (+10)
                         Daarnaast komt uit de tabel een aantal regionale nuances naar voren. In centrumgemeente Leiden zijn                                       Gemeente Noordwijk                     <10                                      -                           <10                                 <10                              10                            19                             <10                                          -                         46 (+0)
                         er veel voorzieningen voor dak- en thuisloze mensen. Dit verklaart deels het relatief hoge aantal getelde
                         dak- en thuisloze personen in deze gemeente. Tegelijk, door de recente doordecentralisatie van de                                         Gemeente Oegstgeest                    <10                                      -                           <10                                  36                          <10                             <10                                       -                                   -                         46 (+10)
                         maatschappelijke zorg, is te zien dat er in (bijna) elke gemeente mensen verbleven in de tijdelijke opvang                                Gemeente Teylingen                              -                               -                           <10                                       -                      <10                             <10                              <10                                          -                         27 (<10)
                         voor dakloze mensen. Daarnaast verbleven er relatief veel mensen in een instelling in Alphen aan den
                         Rijn, dit kan deels verklaard worden door de aanwezigheid van een Penitentiaire Inrichting (PI) in deze                                   Gemeente Voorschoten                   <10                                      -                           <10                                 <10                          <10                             <10                                       -                         <10                                 20 (+13)
                         gemeente8. Ook in Oegstgeest verbleven er relatief veel mensen in een instelling. Dit is deels te verklaren                               Gemeente Zoeterwoude                            -                               -                                     -                               -                      <10                                       -                               -                                   -                         <10 (+0)
                         door de aanwezigheid van een asielzoekerscentrum. In Kaag en Braassem zijn er relatief veel kinderen
                         geteld in verband met de aanwezigheid van een gezinsopvang en 24-uurs opvang. Ten slotte vermoedden                                       Andere gemeente buiten de regio           11                            <10                                  <10                                 21                          <10                               16                                      -                         <10                                 54 (+10)
                         de betrokken professionals dat op campings en vakantieparken nog een relatief grote groep verblijft die                                   Gemeente in regio onbekend             <10                              <10                                  <10                                <10                              18                           22                                       -                              11                             65 (+14)
                         niet in beeld is gekomen in deze telling.
Regio holland rijnland
                         8   In Nederland is de gemeente van herkomst verantwoordelijk voor het huisvesten van ex-gedetineerden op het moment dat
                             zij hun straf hebben uitgezeten. Het is daarom te verwachten dat een deel van de personen die een PI verlaat zonder passende
                             woonoplossing terug naar een andere gemeente gaat. De praktijk leert echter dat een deel van deze personen in de regio zal blijven.
                                                                                           34                                                                                                                                                                                    35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                                            algemene resultaten van de telling
                         3.2 De profielkenmerken van de getelde dak- en thuisloze mensen                                                        Tabel 11. Leeftijd van de getelde dak- en thuisloze volwassenen en kinderen
                                                                                                                                                                                                                       Aantal personen          %
                         3.2.1 Gender                                                                                                             0-17 jaar                                                                   251              21%
                                                                                                                                                18-27 jaar                                                                    212              18%
                         Tabel 10a geeft de genderidentiteit van de getelde dak- en thuisloze personen weer. Van de getelde                     28-39 jaar                                                                    298              25%
                         volwassen dak- en thuisloze mensen was 72% (664 personen) bij de professional bekend als man, 27%                      40-49 jaar                                                                    214              18%
                         als vrouw (253 personen) en minder dan 10 personen als non-binair (<1%). Daarnaast is van minder dan 10
                                                                                                                                                50-59 jaar                                                                    129              11%
                         personen de genderidentiteit onbekend (<1%).
                                                                                                                                                60-69 jaar                                                                     36               3%
                                                                                                                                                                                                                                                            3
                         Tabel 10a. Gender van de getelde volwassen dak- en thuisloze personen                                                  70+                                                                            13               1%
                                                                                                                                                Onbekend                                                                       22               2%
                                                                                                       Aantal volwassenen             %         Totaal                                                                        1.175           100%*
                         Man                                                                                    664                 72%
                                                                                                                                                *Door afronding tellen de percentages op tot 99% in plaats van 100%
                         Vrouw                                                                                  253                 27%
                         Non-binair                                                                             <10                 <1%
                         Onbekend                                                                               <10                 <1%
                                                                                                                                                De groep jongeren (18-27 jaar), waarvan het merendeel alleenstaand was zonder kinderen (72%), verbleef
                                                                                                                                                het vaakst bij familie, vrienden of derden (43%) of in de tijdelijke opvang voor dakloze mensen (23%).
                         Totaal                                                                                 924                 100%
                                                                                                                                                3.2.3 Nationaliteit en geboorteland
                         Tabel 10b geeft de verdeling van mannen en vrouwen binnen de verschillende verblijfssituaties weer. In elk
                         van de verblijfssituaties verbleven zowel mannen als vrouwen en vormen mannen de grootste groep. De                    Tabel 12 geeft de nationaliteit van de getelde dak- en thuisloze personen weer. Ruim twee derde van de
                         getelde vrouwen verbleven het vaakst in een tijdelijke opvang voor dakloze mensen, bij familie, vrienden               getelde dak- en thuisloze personen (597 personen, 65%) had de Nederlandse nationaliteit. 10 personen (1%)
                         of derden en in een woning met dreigende huisuitzetting. In deze verblijfscategorieën vormden zij tussen               hadden eveneens de Nederlandse nationaliteit, maar waren uitgeschreven uit het BRP en hadden daarom
                         de 35 en 40% van het aantal getelde personen.                                                                          een registratie RNI. 6% van de getelde mensen (58 personen) was EU-burger en 10% van de mensen (88
                                                                                                                                                personen) had de nationaliteit van een land buiten de EU.
                         Tabel 10b. Verdeling van volwassen mannen en vrouwen per verblijfssituatie op 11 april 2024
                                                                                                                                                In totaal zijn er 39 verschillende niet-Nederlandse nationaliteiten geteld. De meest voorkomende niet-
                             Verblijfssituatie                                      Aantal       %      Aantal        %      Aantal       %     Nederlandse nationaliteiten zijn Pools (36 personen, 25%), Marokkaans (27 personen, 18%), en Syrisch (19
                                                                                 volwassenen            mannen              vrouwen
                                                                                                                                                personen, 13%). De nationaliteit van 171 personen (19%) was onbekend.
                         1. In openbare ruimte                                        58         6%        53         91%     <10     <17%
                         2. In noodopvang voor dakloze mensen                         70         8%        62         89%     <10     <14%      Het merendeel van de getelde personen werd in Nederland geboren (477 personen, 52%). 34% van de
                         3. In tijdelijke opvang dak- en thuisloze mensen             175       19%       105         60%     70          40%   mensen werd geboren buiten Nederland (311 personen) en van 15% van de personen (136 personen) is het
                         4. In een instelling                                         110       12%        96         87%     11          10%   geboorteland onbekend. De vier meest voorkomende geboortelanden van de getelde personen die buiten
                         5. In niet-conventionele woonruimte                          93        10%        76         82%     17          18%   Nederland zijn geboren, zijn: Syrië, Marokko en Polen.
                         6. Bij familie, vrienden of derden                           327       35%       212         65%     113         35%
                                                                                                                                                Tabel 12. Nationaliteit van de getelde volwassen dak- en thuisloze personen
                         + Dreigende huisuitzetting                                   71         8%        44         62%     27          38%
                             Verblijfssituatie onbekend op teldag, dak- of            20         2%        16         80%     <10     <50%                                                                              Aantal volwassenen       %
                             thuisloosheid bevestigd
                                                                                                                                                Nederlandse nationaliteit                                                           597        65%
                             Totaal                                                   924       100%      664                 253
                                                                                                                                                Nederlandse nationaliteit, maar uitgeschreven uit het BRP, daarom                   10          1%
                         * Het verschil tussen totaal aantal personen en uitsplitsing mannen en vrouwen bestaat uit getelde personen met een    registratie RNI
                         andere of onbekende genderidentiteit.                                                                                  EU-burger                                                                           58          6%
                                                                                                                                                Nationaliteit van land van buiten de EU                                             88         10%
                                                                                                                                                Onbekend                                                                            171        19%
                         3.2.2 Leeftijd                                                                                                         Totaal                                                                              924       100%*
                         Tabel 11 geeft de leeftijdsverdeling van de getelde volwassenen en kinderen weer. Opvallend is het hoge                *Door afronding tellen de percentages op tot 101% in plaats van 100%
                         percentage kinderen (0-17 jaar) (251 kinderen, 21%) en jongeren tot en met 27 jaar (212 jongeren, 18%).
                         Samen vormen zij 39% van het totaal aantal getelde mensen. Bijna twee derde van de getelde personen
Regio holland rijnland
                         (761 personen, 65%) was jonger dan 40 jaar. 5% van de personen was 60 jaar of ouder.                                   Van de 88 personen met de nationaliteit van een land buiten de EU, had 31% (27 personen) een tijdelijk
                                                                                                                                                verblijfsrecht en 27% (24 personen) had een permanent verblijfsrecht. Daarnaast verbleef 17% van de
                                                                                                                                                personen onwettig (15 personen) en voor 23 personen (25%) is de verblijfsstatus onbekend (zie Tabel 13).
                                                                                 36                                                                                                                   37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                                           algemene resultaten van de telling
                         Tabel 13. Verblijfsstatus van de getelde volwassenen met de nationaliteit van een land buiten de EU             3.2.5 Gezondheid
                                                                                            Aantal volwassenen                  %        Tabel 15 geeft aan of de getelde dak- en thuisloze mensen te maken hebben met gezondheidsproblemen.
                         Tijdelijk verblijfsrecht                                                    27                        31%       Vrijwel alle vragenlijsten zijn ingevuld zonder betrokkenheid van de desbetreffende dak- en thuisloze
                         Permanent verblijfsrecht                                                    24                        27%       personen. Daarom zijn deze cijfers grotendeels gebaseerd op de professionele inschatting van de
                         Onwettig verblijf                                                           15                        17%       medewerkers van de tellende organisaties. Hen werd gevraagd of er sprake was van (een vermoeden van)
                         Onbekend                                                                    22                        25%
                                                                                                                                         diverse gezondheidsklachten. Bij een deel van de personen is wellicht bekend bij de professionals dat er
                                                                                                                                         sprake is van officiële diagnoses, bij een ander deel van de personen is dit niet het geval. Bij een groot deel
                         Totaal                                                                      88                        100%
                                                                                                                                         van de personen is niet bekend of er sprake is van gezondheidsproblemen. Bovendien is niet duidelijk of
                                                                                                                                         deze gezondheidskenmerken als oorzaak of gevolg kunnen worden gezien in relatie tot (dreigende) dak- en           3
                                                                                                                                         thuisloosheid. Voorzichtigheid is daarom geboden bij het interpreteren van deze cijfers. In de vragenlijst
                         3.2.4 Samenstelling huishouden                                                                                  konden er meerdere gezondheidsproblemen worden opgegeven per persoon. De percentages in de tabel
                                                                                                                                         tellen daarom niet op tot 100.
                         Onder huishouden worden de personen verstaan met wie de dak- of thuisloze persoon samenleeft in een
                         situatie van dak- of thuisloosheid. Het gaat daarbij om private huishoudens. Institutionele huishoudens zoals   Bij 43% van de getelde dak- en thuisloze personen (401 personen) was er vermoedelijk sprake van psychische
                         het samenwonen in een instelling vallen hier niet onder, net als vormen van huishoudens waarbij meerdere        of psychiatrische problematiek, bij 33% (301 personen) was er vermoedelijk sprake van verslavingsproblematiek
                         personen leven in een woning met gedeelde faciliteiten. Bij de samenstelling van het huishouden gaan we         en bij 15% (136 personen) was er vermoedelijk sprake van een verstandelijke beperking. 11% van de
                         uit van de feitelijke situatie en niet van de eventuele registratie van de relatie tussen personen. Zo worden   mensen (104 personen) had vermoedelijk langdurige lichamelijke problemen en 5% (43 personen) had
                         ongehuwde partners aangeduid als ‘partners’ en een koppel dat uit elkaar is maar nog wettelijk getrouwd         vermoedelijk een fysieke beperking. Bij 10% van de mensen (96 personen) was de inschatting dat er geen
                         is als ‘zonder partner’.                                                                                        gezondheidsproblemen waren. Voor 21% van de getelde personen (191 personen) is de informatie over
                                                                                                                                         gezondheidsproblemen niet bekend. Bovenstaande percentages van bekende gezondheidsproblemen
                         In Tabel 14 wordt de samenstelling van het huishouden weergegeven. Met ‘kinderen’ doelen we hier enkel          zijn daarmee naar waarschijnlijkheid lager dan het werkelijke percentage personen met vermoedelijke
                         op direct betrokken kinderen. De tabel laat zien dat meer dan twee derde van de getelde dak- of thuisloze       gezondheidsproblemen.
                         mensen alleenstaand zonder kinderen was (635 personen, 69%). 260 personen van deze groep (41%) hadden
                         wel indirect betrokken kinderen. Daarnaast waren 96 personen (10%) alleenstaand met kind(eren), deze            Tabel 15. Vermoedelijke gezondheidsproblemen van de getelde volwassen dak- en thuisloze personen (n=924)
                         groep bestaat voor het grootste deel uit vrouwen (75%). 8% van de volwassenen leefde samen met een
                         partner, waarvan 24 personen (3% van het totaal) samen met hun partner zonder kinderen en 47 personen                                                                                  Aantal volwassenen              %
                         (5% van het totaal) samen met hun partner en kind(eren). Verder verbleven minder dan 20 personen (<2%)          Vermoeden van psychische/psychiatrische problemen                              401                   43%
                         met hun ouder(s). 16 personen (2%) verbleven in een ander familieverband zonder kinderen in een situatie        Vermoeden van verslaving                                                       301                   33%
                         van dak- of thuisloosheid en minder dan 10 personen (<1%) in een ander familieverband met kinderen. Van         Vermoeden van verstandelijke beperking                                         136                   15%
                         9% van de personen (84 personen) is de samenstelling van het huishouden onbekend.                               Langdurig lichamelijke problemen                                               104                    11%
                                                                                                                                         Fysieke beperking                                                               43                    5%
                         Van de indirect betrokken kinderen was 78% van de kinderen (276 kinderen) betrokken bij een dak- of
                                                                                                                                         Geen (bekende) gezondheidsproblemen                                            96                    10%
                         thuisloze vader en 22% (79 kinderen) bij een dak- of thuisloze moeder.
                                                                                                                                         Onbekend                                                                       191                   21%
                         Tabel 14. Samenstelling huishouden van de volwassen getelde dak- en thuisloze personen
                                                                                            Aantal volwassenen                  %        Van de in totaal 924 getelde volwassenen, was er bij 21% (195 personen) vermoedelijk sprake van
                         Alleenstaand zonder kinderen                                                635                       69%       zowel psychische/psychiatrische problematiek als van verslavingsproblematiek. Bij 10% van de personen
                         Alleenstaand met kind(eren)                                                 96                        10%       (91 personen) was er vermoedelijk sprake van zowel psychische/psychiatrische problemen als van een
                         Met partner zonder kinderen                                                 24                         3%       verstandelijke beperking. 9% van de personen (81 personen) had vermoedelijk zowel een verstandelijke
                         Met partner met kind(eren)                                                  47                         5%
                                                                                                                                         beperking als verslavingsproblematiek. Bij 7% van de personen (62 personen) was er vermoedelijk sprake
                                                                                                                                         van zowel een verstandelijke beperking, psychische/psychiatrische problematiek als verslavingsproblematiek.
                         Met ouder(s) zonder kinderen                                                <10                       <1%
                         Met ouder(s) met kind(eren)                                                 <10                       <1%
                         Ander familieverband zonder kinderen                                        16                         2%
                                                                                                                                         3.2.6 Verleden in een instelling
                         Ander familieverband met kind(eren)                                         <10                       <1%
                         Onbekend                                                                    84                         9%       Tabel 16 geeft het instellingsverleden weer van de getelde dak- en thuisloze personen. Van de getelde
                         Totaal                                                                      924                       100%      dak- en thuisloze personen verbleven 192 mensen (21%) op enig moment in hun leven in detentie, 96
                                                                                                                                         personen (10%) verbleven ooit in een psychiatrische voorziening en 63 personen (7%) verbleven ooit in
                                                                                                                                         een jeugdzorgvoorziening. 198 mensen (21%) verbleef nooit in een van de opgesomde instellingen. Van 315
Regio holland rijnland
                                                                                                                                         personen (34%) is onbekend of zij op enig moment in hun leven in een instelling verbleven. Of iemand
                                                                                                                                         ooit in een psychiatrische instelling of in een jeugdzorgvoorziening verbleef, is voor het merendeel van
                                                                              38                                                                                                               39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                                                                                           algemene resultaten van de telling
                                                                                                                                                                     Tabel 17. Inkomstenbronnen van de getelde volwassen dak- en thuisloze personen (n=924) - vervolg
                         de personen onbekend. De genoemde percentages zijn daarmee naar waarschijnlijkheid lager dan het
                         werkelijke percentage personen dat op enig moment in een instelling verbleef.                                                                                                                                                  Aantal volwassenen                     %
                                                                                                                                                                     Leefgeld van een instelling                                                                  58                         6%
                         Tabel 16. Ervaring met verblijf in een instelling van getelde volwassen dak- en thuisloze personen (n=924).                                 Informeel inkomen                                                                            26                          3%
                                                                                                                  Aantal volwassenen                    %            Werkloosheidsuitkering                                                                       25                          3%
                                                                                                                                                                     Illegale activiteiten                                                                         15                         2%
                         Detentie
                                                                                                                                                                     Studiefinanciering (DUO)                                                                      13                          1%
                             Ja                                                                                             192                        21%
                                                                                                                                                                     Pensioen/AOW-uitkering                                                                       12                           1%
                             Nee                                                                                            335                        36%
                                                                                                                                                                     Geen inkomen                                                                                 103                        11%           3
                             Onbekend                                                                                       397                        43%
                                                                                                                                                                     Anders                                                                                       24                           3%
                             Totaal                                                                                         924                       100%
                                                                                                                                                                     Onbekend                                                                                     166                        18%
                         Psychiatrische voorziening
                             Ja                                                                                             96                         10%
                             Nee                                                                                            356                        39%           3.2.8 Actieve begeleiding
                             Onbekend                                                                                       472                        51%
                                                                                                                                                                     Tabel 18 laat zien of de getelde dak- of thuisloze mensen actieve begeleiding ontvingen. Actieve begeleiding
                             Totaal                                                                                         924                       100%
                                                                                                                                                                     is gedefinieerd als ‘minimaal 1 begeleidingscontact in de afgelopen maand’. Ruim twee derde van de getelde
                         Jeugdzorgvoorziening                                                                                                                        dak- of thuisloze personen werd actief begeleid door één of meerdere organisaties (651 personen, 70%).
                             Ja                                                                                              63                        7%            Veel genoemde begeleidende organisaties zijn de Binnenvest, GGZ Rivierduinen, Brijder Verslavingszorg,
                             Nee                                                                                            337                        36%           COOL en verscheidene sociale wijkteams. 15% van de getelde personen (137 personen) ontving geen
                                                                                                                                                                     actieve begeleiding. Van 136 personen (15%) is onbekend of zij actief werden begeleid door een instantie
                             Onbekend                                                                                       524                        57%
                                                                                                                                                                     of organisatie.
                             Totaal                                                                                         924                       100%
                         Geen ervaringen in een instelling                                                                  198                        21%           Tabel 18. Ontvangen van actieve begeleiding in maand voorafgaand aan de teldag
                         Instellingsverleden geheel onbekend                                                                315                        34%
                                                                                                                                                                                                                                                      Aantal volwassenen                   %
                                                                                                                                                                     Ja                                                                                         651                       70%
                         3.2.7 Inkomstenbronnen                                                                                                                      Nee                                                                                         137                      15%
                                                                                                                                                                     Onbekend                                                                                   136                       15%
                         Tabel 17 geeft de verschillende inkomstenbronnen van de getelde dak- en thuisloze personen weer. In                                         Totaal                                                                                     924                      100%
                         de vragenlijst konden er meerdere inkomstenbronnen per persoon worden ingevuld. Daarom tellen de
                         genoemde percentages niet op tot 100.
                         De meestgenoemde inkomstenbron is inkomen uit een bijstandsuitkering (Participatiewet uitkering) (231                                       3.2.9 Briefadres
                         personen, 25%), gevolgd door inkomen uit vast of tijdelijk werk (193 personen, 21%). De andere meest
                         voorkomende inkomstensbron is inkomen uit een ziekte- of arbeidsongeschiktheidsverzekering (89 personen,                                    Tabel 19 geeft weer hoeveel van de getelde dak- en thuisloze personen een briefadres10 hadden. Iets minder
                         10%). In totaal ontvingen 357 personen (39%) een inkomen uit een uitkering. Daarnaast hadden 26 personen                                    dan de helft van de getelde mensen beschikte over een briefadres (422 personen, 46%). Een briefadres
                         een informeel inkomen (3%), zoals ‘zwart’ schoonmaakwerk, en hadden 15 personen een inkomen uit illegale                                    (ook wel een postadres genoemd) is een adres waar de overheid iemand zonder woonadres kan bereiken
                         activiteiten (2%). 11% van de getelde dak- en thuisloze mensen (103 personen) had op het moment van de                                      (Rijksoverheid, z.d.). De meeste mensen hadden een briefadres bij een van de deelnemende gemeenten,
                         telling geen inkomen. Voor 24 personen (3%) werd een andere inkomstenbron aangeven, zoals het inkomen                                       bij familie of vrienden, of bij de Binnenvest. Ongeveer een derde van de mensen had geen briefadres (328
                         van een partner, sekswerk en leven op overwaarde van een woning of van spaargeld. Van 18% van de                                            personen, 35%) en voor een vijfde van de mensen is deze informatie niet bekend (174 personen, 19%).
                         personen (166 personen) is de inkomstenbron onbekend.
                         Tabel 17. Inkomstenbronnen van de getelde volwassen dak- en thuisloze personen (n=924)
                                                                                                                Aantal volwassenen                      %
                         Bijstandsuitkering (participatiewet uitkering)           9
                                                                                                                          231                         25%
                         Vast of tijdelijk werk (inclusief ZZP’ers)                                                       193                         21%
                         Ziekte- of arbeidsongeschiktheidsuitkering                                                        89                         10%
Regio holland rijnland
                                                                                                                                                                     10 Er is enkel gevraagd of mensen beschikken over een briefadres en niet of mensen beschikken over een woonadres. Het kan zijn dat
                         9    Binnen deze categorie valt tevens de daklozenuitkering. De daklozenuitkering valt onder de Participatiewet, die sinds 1 januari 2015        mensen die geen briefadres hebben wel een woonadres hebben waar zij zich kunnen inschrijven (dit is bijvoorbeeld het geval bij
                              van kracht is (Participatiewet | Rijksoverheid.nl       ).                                                                                  mensen met dreigende huisuitzetting).
                                                                                            40                                                                                                                                       41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                                            algemene resultaten van de telling
                         Tabel 19. Aantal getelde volwassen dak- en thuisloze personen met een briefadres                                Tabel 20. Aanleiding verlies woonzekerheid van de volwassen getelde dak- en thuisloze personen (n=924) - vervolg
                                                                                               Aantal volwassenen            %           Aanleiding                                                                  Aantal volwassenen          %
                         Ja                                                                           409                   44%          Gedwongen verlaten van woning
                         Ja, maar onbekend waar                                                        13                    1%            vanwege einde van de huurovereenkomst                                              30                 3%
                         Nee                                                                          328                   35%            vanwege ongeschikte/onbewoonbare woning                                            15                 2%
                         Onbekend                                                                      174                  19%            vanwege verkoop van de woning                                                      10                 1%
                         Totaal                                                                       924                  100%*           vanwege renovatie                                                                 <10                <1%
                         *Door afronding tellen de percentages op tot 99% in plaats van 100%                                             Relationele problemen/gebeurtenissen                                                                               3
                                                                                                                                           Relatiebreuk                                                                      140                15%
                                                                                                                                           Conflict met familie/ huisgenoten                                                 130                14%
                         3.2.10 Aanleiding(en) voor dak- en thuisloosheid                                                                  (Huiselijk) geweld                                                                 81                 9%
                                                                                                                                           Onveilige thuissituatie anders dan huiselijk geweld (bv. verwaarlozing,           46                  5%
                         Tabel 20 geeft een overzicht van de aanleidingen voor het verlies van woonzekerheid bij de getelde dak- en        financiële uitbuiting, drugsmisbruik of verslaving)
                         thuisloze mensen. Het is niet gezegd dat dit de enige aanleidingen waren; het kan goed zijn dat er sprake
                                                                                                                                           Overlijden van huisgenoot                                                          12                 1%
                         was van een samenspel van factoren. In de vragenlijst konden meerdere aanleidingen per persoon worden
                                                                                                                                           Geaardheid of genderidentiteit,                                                   <10                <1%
                         aangegeven. De percentages tellen daarom niet op tot 100.
                                                                                                                                         Overig
                              Verschil tussen aanleiding verlies woonzekerheid en oorzaken van dak- en thuisloosheid                       Verslaving                                                                        126                14%
                              In de vragenlijst werd gevraagd naar factoren die bijdroegen aan het verlies van woonzekerheid bij           Psychische problematiek                                                           113                12%
                              de mensen die de professionals hebben geteld (aanleidingen verlies woonzekerheid). Belangrijk om             Financiële problemen                                                              89                 10%
                              te benadrukken is dat het hierbij niet gaat om oorzaken van dak- en thuisloosheid. Vanuit bestaande          Immigratie                                                                        64                  7%
                              kennis over oorzaken van dak- en thuisloosheid weten we dat zowel structurele als individuele factoren       Ontslag uit een instelling                                                        48                  5%
                              een rol spelen bij dak- en thuisloosheid. De belangrijkste structurele factoren zijn het gebrek aan          Werkloosheid                                                                       38                 4%
                              betaalbare en passende huisvesting, onvoldoende inkomen (uit werk of uitkering), en onvoldoende
                                                                                                                                           Remigratie                                                                         32                 3%
                              toegankelijke en passende zorg en ondersteuning (Raad Volksgezondheid en Samenleving, 2020;
                                                                                                                                           Illegaliteit                                                                       29                 3%
                              Ministerie van BZK, Ministerie van SZW & Ministerie van VWS, 2020). Voor het oplossen van dak- en
                              thuisloosheid is het belangrijk om te kijken naar zowel structurele als naar individuele factoren. De        Uitzetting uit instelling/voorziening vanwege incident of gedrag                   21                 2%
                              aanleidingen voor het verlies van woonzekerheid die uit dit onderzoek naar voren komen, vormen een           Persoon is arbeidsmigrant en is met verlies van werk ook woning                    11                 1%
                              belangrijke basis voor gesprekken met professionals over maatregelen ten behoeve van preventie.              kwijtgeraakt
                                                                                                                                           Gevlucht vanwege een oorlog                                                        11                 1%
                                                                                                                                           Calamiteiten zoals brand, overstroming, etc.                                      <10                <1%
                         De meest voorkomende aanleidingen voor het verlies van woonzekerheid zijn een relatiebreuk (140
                                                                                                                                           Persoon is arbeidsmigrant en verblijft via werkgever                              <10                <1%
                         personen, 15%), conflict met familie/huisgenoten (130 personen, 14%), verslaving (126 personen, 14%) en
                                                                                                                                           Anders                                                                            46                  5%
                         psychische problematiek (113 personen, 12%). Daarnaast was voor ongeveer een tiende van de personen
                         huisuitzetting vanwege overlast (97 personen, 10%), huisuitzetting vanwege huurschuld (96 personen, 10%),         Aanleiding onbekend                                                               150                16%
                         financiële problemen (89 personen, 10%) en (huiselijk)geweld (81 personen, 9%) aanleiding tot het verlies van
                         woonzekerheid. Voor 5% van de getelde dak- en thuisloze personen (46 mensen) wordt een (bijkomende)
                         andere aanleiding genoemd. Voor 150 personen (16%) is de aanleiding voor het verlies van woonzekerheid          3.2.11 Duur van dak- en thuisloosheid
                         onbekend.
                                                                                                                                         Tabel 21 geeft weer hoe lang mensen dak- of thuisloos waren op de teldag. Minder dan de helft van de
                         Tabel 20. Aanleiding verlies woonzekerheid van de volwassen getelde dak- en thuisloze personen (n=924)          getelde personen (366 personen, 40%) was korter dan een jaar dak- of thuisloos. Hiervan waren 136 personen
                                                                                                                                         (15% van het totaal) minder dan vier maanden dak- of thuisloos en 230 personen (25% van het totaal) vier
                         Aanleiding                                                                 Aantal volwassenen            %      maanden tot een jaar dak- of thuisloos. Ongeveer een derde van de getelde personen (331 personen, 36%)
                         Huisuitzetting                                                                                                  was langer dan een jaar dak- of thuisloos, waarvan 196 personen (21% van het totaal) twee jaar of langer. 71
                           vanwege overlast                                                                  97                10%
                                                                                                                                         personen (8%) hadden op de teldag nog huisvesting maar dreigden binnen een maand na de teldag uit huis
                                                                                                                                         gezet te worden. Voor 156 personen (17%) is de duur van hun dak- of thuisloze situatie onbekend.
                           vanwege huurschuld                                                                96                10%
                           vanwege drugshandel                                                               36                  4%
                           vanwege woonfraude                                                                12                  1%
Regio holland rijnland
                           vanwege beëindiging van een omklapcontract                                        <10               <1%
                                                                               42                                                                                                                 43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                     algemene resultaten van de telling
                         Tabel 21. Duur van dak- en thuisloosheid van de getelde volwassen dak- en thuisloze personen
                                                                                                               Aantal volwassenen                 %
                         Minder dan vier maanden                                                                         136                     15%
                         Vier maanden tot een jaar                                                                       230                     25%
                         Een tot twee jaar                                                                                135                    15%
                         Twee jaar of langer                                                                             196                     21%
                         Er is nog huisvesting*                                                                           71                      8%
                         Onbekend                                                                                        156                     17%
                                                                                                                                                                     3
                         Totaal                                                                                          924                   100%**
                         *      Enkel van toepassing voor personen die zijn geteld in een woning met dreigende huisuitzetting
                         **     Door afronding tellen de percentages op tot 101% in plaats van 100%
                         Van de getelde volwassenen was een grote groep twee jaar of langer dak- of thuisloos (21%). De grootste
                         groep was alleenstaand zonder kinderen (82%) en het merendeel was man (79%). De mensen binnen deze
                         groep verbleven het vaakst bij familie, vrienden en derden (42%), in een tijdelijke opvang voor dakloze
                         mensen (18%) of in niet-conventionele woonruimten (10%). Het grootste deel van de mensen die twee jaar
                         of langer dak- of thuisloos was, was tussen de 28 en 39 jaar (29%), tussen de 40 en 49 jaar (24%) en tussen
                         18 en 27 jaar (19%). Daarnaast had bijna drie kwart van de mensen die langdurig dak- of thuisloos waren de
                         Nederlandse nationaliteit (70%) en had 14% de nationaliteit van een land buiten de EU.
                         3.3 Opvang voor Oekraïense vluchtelingen
                         Een groep die buiten de scope van het telonderzoek valt, zijn mensen die opgevangen worden in de
                         zogeheten ‘Oekraïne opvang’: de opvang voor mensen die gevlucht zijn uit Oekraïne in verband met de
                         oorlog. Omdat dit een relatief grote groep is die ook een huisvestingsvraag heeft, geven we hier weer
                         hoeveel mensen in de Oekraïne opvang verbleven.
                         In regio Holland Rijnland11 werden er in mei 2024 2.499 Oekraïense vluchtelingen opgevangen, waarvan 13
                         ‘derdelanders’. De meeste vluchtelingen (1.713 personen, 69%) verbleven in gemeentelijke opvang locaties.
                         Ongeveer 30% van de vluchtelingen (733 personen, 29%) verbleef op particuliere opvanglocaties. Er werden
                         geen Oekraïense vluchtelingen opgevangen op campings of vakantieparken.
Regio holland rijnland
                         11 De genoemde aantallen zijn exclusief gemeente Kaag en Braassem, deze cijfers waren niet bekend bij de onderzoekers en zijn daarom
                              niet opgenomen.
                                                                                         44                                                                     45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>        resultaten
  Kwalitatief onderzoek
4
  naar arbeidsmigranten
  en verblijf op campings
    en vakantieparken
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                                                   Resultaten kwalitatief onderzoek naar arbeidsmigranten en verblijf op campings en vakantieparken
                                                                                                                                             Bij controles treffen ambtenaren in de zes regio’s geregeld mensen aan die niet staan ingeschreven en dus
                         4 Resultaten kwalitatief onderzoek naar                                                                             illegaal wonen.
                         arbeidsmigranten en verblijf op campings en                                                                             ‘Vijf locaties, ongeveer vijftig arbeidsmigranten aangetroffen en slechts één persoon was geregistreerd.
                                                                                                                                                 Ze hadden geen huurovereenkomst. Ze hadden niks.’
                         vakantieparken                                                                                                                                                                   (beleidsadviseur arbeidsmigranten gemeente)
                         In de zes regio’s waar in 2024 een ETHOS-telling werd uitgevoerd is aanvullend onderzoek gedaan naar de             Desondanks handhaven gemeenten in de zes regio’s lang niet altijd, vanwege capaciteitsproblemen, het
                         situatie van dak- en thuisloze arbeidsmigranten en mensen die noodgedwongen verblijven op campings                  ontbreken van alternatieve huisvesting en angst voor extra zorgvragen en administratieve lasten. Volgens
                         en vakantieparken. Het doel van dit onderzoek was om meer inzicht te krijgen in de aantallen, leefsituaties         betrokken professionals wordt daarom veel gedoogd en weggekeken. Bij een deel van de gemeenten in
                         en profielkenmerken van deze groepen. In de periode van maart tot juni 2024 hielden onderzoekers van                de zes regio’s is er weinig politiek draagvlak om tot oplossingen te komen. In regio Holland Rijnland zijn er
                         Hogeschool Utrecht in alle zes de regio’s online focusgroepen met professionals die in contact staan                initiatieven vanuit de gemeenten om meer zicht te krijgen op de groep dak- en thuisloze arbeidsmigranten,
                         met dak- en thuisloze arbeidsmigranten en mensen die noodgedwongen verblijven op campings en                        bijvoorbeeld door gesprekken te voeren met uitzendbureaus over huisvesting van hun werknemers.
                         vakantieparken. In totaal namen er vanuit de zes regio’s 39 personen deel aan de focusgroepen gericht
                         op dak- en thuisloze arbeidsmigranten en 36 personen aan de focusgroepen gericht op campings- en                    Aan de andere kant zien betrokken professionals dat arbeidsmigranten soms zelf bang zijn om in beeld
                         vakantieparken. Deelnemers waren onder andere werkzaam bij gemeenten (beleidsmedewerkers en                         te komen bij gemeenten uit angst voor negatieve gevolgen. Het komt voor dat arbeidsmigranten in een
                         BOA’s), provincies (aanpak vakantieparken), maatschappelijke opvangorganisaties, de GGD, wijkteams,                 leefsituatie van dak- of thuisloosheid bezoek krijgen van ambtenaren en de dag daarop hun woonruimte
                         vakantieparken, een branchevereniging van vakantieparken en Stichting Barka. In een van de regio’s                  hebben verlaten.
                         namen ook twee voormalig bewoners van campings en vakantieparken deel. Ter voorbereiding op de
                         dataverzameling werd een beknopte literatuurverkenning uitgevoerd en werden online gesprekken gevoerd                   ‘Zij willen niet in beeld zijn en proberen dit zo veel mogelijk te voorkomen. Hier worden verschillende redenen
                         met enkele deskundigen. Hieronder staan de overkoepelende resultaten beschreven van het onderzoek in                    voor genoemd: ze zijn op de vlucht voor iets of willen absoluut niks te maken hebben met de overheid. Het
                         de zes regio’s. Daarbij worden ook enkele regio-specifieke kenmerken uitgelicht voor regio Holland Rijnland.            vermoeden is dat de kinderen ook moeten werken, en dat zij uitgebuit worden.’
                         Het onderzoek geeft een globaal beeld van de situatie in de zes regio’s en gaat niet in op de specifieke                                                                                (beleidsadviseur arbeidsmigranten gemeente)
                         situatie in de verschillende regiogemeenten binnen deze regio’s. De citaten in dit hoofdstuk zijn afkomstig
                         van professionals uit alle zes de regio’s, dus niet uitsluitend uit regio Holland Rijnland.                         Professionals zien ook vaak dat werkgevers arbeidsmigranten verplaatsen op het moment dat
                                                                                                                                             de gemeente hen in beeld krijgt. Op deze manier worden zij bewust onder de radar gehouden.
                         4.1 Arbeidsmigranten in een situatie van dak- of thuisloosheid
                                                                                                                                             4.1.2 Profielkenmerken van dak- en thuisloze arbeidsmigranten
                         4.1.1 Zicht op het aantal dak- en thuisloze arbeidsmigranten in de zes regio’s
                                                                                                                                             Volgens betrokken professionals in de zes regio’s zijn de meeste dak- en thuisloze arbeidsmigranten man;              4
                         In alle zes regio’s werd op basis van het kwalitatieve onderzoek niet duidelijk wat de precieze omvang is van       een aanzienlijk kleiner percentage is vrouw. De situatie van vrouwelijke arbeidsmigranten in leefsituaties
                         de groep dak- en thuisloze arbeidsmigranten. Geen van de zes regio’s heeft hier goed zicht op of kan hier een       van dak- en thuisloosheid is volgens de professionals extra kwetsbaar: zij krijgen regelmatig te maken met
                         reële inschatting van maken. Dit komt onder andere doordat de kennis over de groep arbeidsmigranten en              seksueel misbruik, geweld en uitbuiting.
                         het gemeentelijk beleid met betrekking tot arbeidsmigranten versnipperd zijn over verschillende afdelingen
                         en beleidsterreinen, zowel binnen de gemeenten als daarbuiten. Ook schrijven veel arbeidsmigranten zich                 ‘Een jonge vrouw koos voor het slapen in een auto, zij wilde niet terug naar Polen, zij wilde niet naar de
                         niet in bij de gemeente.                                                                                                winteropvang. Ze was gefixeerd op het idee dat ze een nieuwe baan zou vinden. Het verblijf in de auto was
                                                                                                                                                 iets ‘van haar’, haar eigen spulletjes. Ze wilde dat niet loslaten. Ze werd misbruikt door mannen. Jonge
                             ‘Formeel zijn ze niet eens in Nederland, terwijl ze er wel zijn. [....] Als ik een kind geboren zie worden en       vrouwen zijn vooral kwetsbaar omdat ze niet zo ervaren zijn. Mannen kunnen hen gemakkelijk manipuleren.’
                             beide ouders niet in de BRP staan ingeschreven, dan wordt het kind niet ingeschreven. Dat kind valt volledig                                                                                    (medewerker Stichting Barka)
                             buiten beeld. Zo hebben we veel spookburgers, spookarbeiders, die overal buiten vallen.’
                                                                              (medewerker aanpak vakantieparken bij een provincie)           De meeste arbeidsmigranten in de zes regio’s verblijven zonder partner en kinderen in een leefsituatie van
                                                                                                                                             dak- of thuisloosheid, maar er zijn ook arbeidsmigranten die met hun partner en/of kinderen in een situatie
                         Er zijn geen officiële cijfers, maar de betrokken professionals in de zes regio’s zien dat het aantal               van dak- of thuisloosheid verblijven. De leeftijden van dak- en thuisloze arbeidsmigranten lopen uiteen.
                         arbeidsmigranten in een leefsituatie van dak- of thuisloosheid de afgelopen jaren fors is toegenomen.               In meerdere regio’s wordt een sterke toename van het aantal jonge dak- en thuisloze arbeidsmigranten
                                                                                                                                             gezien. De groep dak- en thuisloze arbeidsmigranten in de zes regio’s bestaat voornamelijk uit mensen
                         De mate waarin gemeenten in de zes regio’s moeite doen om zicht te krijgen op arbeidsmigranten in een               uit Midden- en Oost-Europa, waarbij Polen, Bulgaren en Roemenen de grootste groepen vormen. Er zijn
                         kwetsbare situatie loopt sterk uiteen. Sommige gemeenten hebben een actieve en outreachende aanpak.                 volgens de betrokken professionals niet veel dak- of thuisloze arbeidsmigranten die uit landen buiten Europa
                         Zij doen bijvoorbeeld onderzoek bij bedrijven die ervan verdacht worden dat zij niet goed omgaan met                komen. De meeste dak- en thuisloze arbeidsmigranten die werken, verrichten laag of ongeschoold werk. In
                         hun werknemers. Andere gemeenten handelen voornamelijk reactief. Zij doen pas onderzoek wanneer er                  regio Holland Rijnland zijn veel arbeidsmigranten werkzaam in de bollenteelt, tuinbouw, de kassen of op
Regio holland rijnland
                         meldingen binnenkomen over de zorgelijke leefsituaties van arbeidsmigranten bij de gemeente zelf of bij             bloemenveilingen. Bij arbeidsmigranten die in beeld komen bij organisaties spelen naast problemen met
                         het meldpunt ‘Meld Misdaad Anoniem’. In regio Holland Rijnland heeft vooral outreachend werk steeds                 huisvesting ook problemen op andere gebieden, zoals financiën en lichamelijke en geestelijke gezondheid.
                         meer dak- en thuisloze arbeidsmigranten in beeld die problemen hebben op meerdere levensgebieden.                   Ook hun rechtsbescherming staat onder druk: de professionals vermoeden dat arbeidsmigranten vaak
                                                                                48                                                                                                                   49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                                                Resultaten kwalitatief onderzoek naar arbeidsmigranten en verblijf op campings en vakantieparken
                         bewust worden geselecteerd op het niet machtig zijn van de Nederlandse of Engelse taal, zodat zij niet            niet bewust) vaak niet. Hierdoor krijgen arbeidsmigranten geen toegang tot belangrijke voorzieningen
                         goed weten waar zij recht op hebben. Dit maakt het gemakkelijker om hen uit te buiten. Professionals zien         in Nederland, zoals uitkeringen, toeslagen en het kunnen inschrijven voor een woning. In regio Holland
                         ook dat een deel van de arbeidsmigranten slachtoffer is van mensenhandel.                                         Rijnland bieden de maatschappelijke opvang en het wijkteam ondersteuning bij het aanvragen van een
                                                                                                                                           briefadres. Ook stichting Barka ondersteunt dak- en thuisloze arbeidsmigranten in Nederland hierbij.
                         4.1.3 Leefsituaties van dak- en thuisloze arbeidsmigranten                                                            ‘Het grootste probleem is huisvesting. Uitzendbureaus beloven goed werk en een goed salaris voor 40 uur per
                                                                                                                                               week, maar het is in de praktijk niet zo. [..] Ze belanden daardoor op straat. Ze hebben geen zorgverzekering
                         De leefsituaties waarin dak- en thuisloze arbeidsmigranten zich bevinden, zijn volgens de professionals in            en geen recht op opvang. Het is ook moeilijk om een briefadres te krijgen voor ze, want ze verblijven vaak nog
                         de zes regio’s divers. Een deel van de dak- en thuisloze arbeidsmigranten verblijft in de openbare ruimte,            te kort in Nederland. Het is een groot probleem op dit moment om iets te kunnen regelen voor deze mensen.’
                         zoals op straat, in de natuur, of in een parkeergarage. Een klein deel verblijft in een opvang voor dakloze                                                                                          (medewerker Stichting Barka)
                         mensen. In de winter verblijven zij vaak in de winternoodopvang, waar ze gratis kunnen verblijven als
                         de koudweerregeling van kracht is. Professionals in de zes regio’s zien dat sommige werkgevers deze               De betrokken professionals in de zes regio’s zien dat arbeidsmigranten die samen met hun kinderen in een
                         noodopvang benutten als huisvesting gedurende de winterperiode. Zij zetten arbeidsmigranten daar soms             situatie van dak- of thuisloosheid verblijven voornamelijk verblijven bij vrienden, familie of derden en in
                         met busjes af. Wanneer er geen koudweerregeling van kracht is, krijgen dakloze arbeidsmigranten in de             niet-conventionele woonruimten. Ook voor de kinderen heeft het gebrek aan toegang tot voorzieningen
                         zes regio’s vaak geen toegang tot de opvang voor dakloze mensen. Zij worden vaak als ‘niet rechthebbend’          negatieve gevolgen.
                         gezien, wat volgens de betrokken professionals lang niet altijd terecht is.
                                                                                                                                               ‘De kinderen hebben geen burgerservicenummer en daardoor lopen ze voorzieningen mis. Ze hebben
                             ‘Ik hoor vaak de vraag van de gemeente: zijn ze hier vijf jaar of langer? Dat is vaak de eerste vraag. Dat        geen adres, ze wonen in bij iemand die niet wil dat ze zich inschrijven. De gemeente wil geen briefadres
                             betekent niet dat ze geen rechten hebben. Ook als ze hier drie jaar zijn, kunnen ze al rechten hebben. We         verschaffen. De kinderen zijn heel beperkt, doordat ze niet mee kunnen doen met de rest. Doordat de
                             moeten bewijzen dat ze hier hebben gewerkt, belasting hebben betaald en een zorgverzekering hebben. Ik            huisvesting niet op een goede manier kan worden geregeld, lopen de kinderen heel veel mis.’
                             probeer alles om dit te bewijzen.’                                                                                                                                   (beleidsadviseur informatiepunt arbeidsmigranten)
                                                                                                         (medewerker Stichting Barka)
                         Arbeidsmigranten in de zes regio’s verblijven ook in andere leefsituaties van dak- en thuisloosheid, zoals bij    4.2 Mensen die noodgedwongen verblijven op campings en
                         vrienden, familie of derden en in niet-conventionele woonruimten vanwege gebrek aan passende huisvesting.
                         Geschat wordt dat de grootste groep arbeidsmigranten in een niet-conventionele woonruimte verblijft.              vakantieparken
                         Soms is dat een auto of de werkplek van de arbeidsmigranten, maar het vaakst is dit volgens betrokken
                         professionals een woonruimte die wordt aangeboden door de werkgever, vaak tegen zeer hoge kosten.
                         Professionals uit de zes regio’s geven aan dat de huisvesting van arbeidsmigranten voor werkgevers een zeer       4.2.1 Zicht op het aantal mensen op campings en vakantieparken in de zes regio’s
                         lonend verdienmodel is. Geregeld worden arbeidsmigranten gehuisvest op campings en vakantieparken.
                         Ook worden arbeidsmigranten door de werkgever ondergebracht in wooncomplexen, particulier verhuurde               Uit de focusgroepen blijkt dat geen van de zes regio’s goed zicht heeft op of een reële inschatting kan maken
                         huizen en hotels die specifiek worden gebruikt voor de huisvesting van arbeidsmigranten.                          van het aantal mensen dat noodgedwongen verblijft op campings en vakantieparken. Net als bij dak- en                 4
                                                                                                                                           thuisloze arbeidsmigranten komt dat doordat veel mensen zich niet kunnen of willen inschrijven bij de
                         Omdat wonen en werken doorgaans aan elkaar gekoppeld zijn, zijn arbeidsmigranten sterk afhankelijk van            gemeente en doordat het beleid en de uitvoeringspraktijk op dit terrein versnipperd zijn over verschillende
                         hun werkgever: het verlies van werk leidt tot verlies van huisvesting. Veel arbeidsmigranten hebben dus geen      gemeentelijke afdelingen en beleidsterreinen. Zo werken de afdelingen handhaving en sociaal domein
                         woonzekerheid. Zij zijn vaak gedwongen om genoegen te nemen met gebrekkige huisvesting: ze hebben                 bijvoorbeeld vaak niet met elkaar samen rondom dit thema, mede doordat gemeenten hier lang niet altijd
                         geen alternatief en weten dat ze het risico lopen om hun baan en daarmee hun woonruimte te verliezen als          prioriteit aan geven. Ook is de samenwerking met zorgorganisaties beperkt.
                         ze hiertegen in protest komen. Betrokken professionals zien dat werkgevers vaak bewust gebruikmaken van
                         de kwetsbare positie van arbeidsmigranten. Zij rekenen hoge tarieven voor huisvesting van vaak zeer lage              ‘Het is vooral belangrijk om met alle domeinen aan tafel te zitten, anders krijg je nooit het hele beeld. […]
                         kwaliteit, wat hen veel geld oplevert. De door werkgevers verstrekte woonruimte is vaak in slechte staat              Het bij elkaar brengen van al die verschillende domeinen vanuit de gemeente is al een uitdaging. Vanuit het
                         en overbewoond. Niet zelden moeten arbeidsmigranten hun bed delen met anderen: de bedden worden                       zorgdomein is er inderdaad weinig zicht op, maar als je met veiligheid gaat praten hebben ze vaak wel een
                         vaak afwisselend gebruikt door mensen die overdag werken en mensen die ’s nachts werken. Ook delen                    beetje een beeld, of de afdeling die verantwoordelijk is voor de BRP-inschrijvingen. Het bij elkaar brengen,
                         sommige werkgevers boetes uit aan arbeidsmigranten als de woonruimte niet goed genoeg is opgeruimd,                   daar win je het mee. Het is echt een integrale aanpak, problematieken op vakantieparken zijn echt heel
                         bijvoorbeeld als hun bed niet is opgemaakt en hun schoenen niet tegen de muur staan.                                  divers, die kun je nooit vanuit één domein oppakken.’
                                                                                                                                                                                                 (projectleider aanpak vakantieparken bij een provincie)
                             ‘Wij zagen bij de illegale kamerverhuur dat er een afhankelijkheidsrelatie is. Je kan niet klagen tegen je
                             huisbaas want dat is ook je werkgever en dan verlies je misschien je baan. Het zijn slechte kamers, met       Betrokken professionals uit de zes regio’s vinden dat gemeenten en camping- en vakantieparkeigenaren
                             slechte isolatie en waar schimmels zijn. Het is geen goede huisvesting. Enkele bedrijven doen het wel goed,   te weinig samenwerken bij het in beeld brengen van mensen die noodgedwongen op campings en
                             maar het merendeel werkt met arbeidsbureaus. Ook wordt soms de huur ineens verhoogd met 200 euro,             vakantieparken verblijven. Gemeenten geven aan dat eigenaren van campings en vakantieparken vaak
                             zonder dat dit mag.’                                                                                          terughoudend zijn in het verschaffen van informatie over deze mensen.
                                                                                              (medewerker maatschappelijke opvang)
Regio holland rijnland
                                                                                                                                               ‘Ze associëren een dakloze met problemen en zeggen: “Wij hebben hier geen problemen.” Maar als je dan
                         Arbeidsmigranten zijn vaak niet goed op de hoogte van hun rechten en plichten. Gemeenten in de zes                    doorvraagt blijken er wel degelijk daklozen op de camping te zitten. Ze willen geen aandacht daarvoor.’
                         regio’s voeren vaak geen actief beleid om hen hierover te informeren en ook werkgevers doen dit (al dan                                                                                                (medewerker gemeente)
                                                                               50                                                                                                                 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                                                  Resultaten kwalitatief onderzoek naar arbeidsmigranten en verblijf op campings en vakantieparken
                         Om meer zicht te krijgen op de groep mensen die noodgedwongen verblijft op campings en vakantieparken               kleine ruimte delen en dat de woonunits waarin zij verblijven in slechte staat zijn. De werkgevers vragen
                         zouden gemeenten volgens de betrokken professionals een meer actieve en outreachende aanpak moeten                  volgens de betrokken professionals desondanks exorbitant hoge bedragen voor deze woonruimten.
                         hanteren. De mate waarin dit gebeurt binnen de zes regio’s loopt sterk uiteen. Veel gemeenten geven aan
                         dat zij hiervoor onvoldoende capaciteit hebben en ook het ontbreken van alternatieve huisvesting maakt                  ‘Ik kwam erachter dat er 12 mensen in een huisje zaten, terwijl er maar 6 bedjes waren. Dus bedjes worden
                         dat zij dit soort situaties vaak gedogen. Ook is de aanpak erg afhankelijk van de bestuurlijke standpunten              dubbel verdeeld.’
                         van de gemeente. Vaak grijpen gemeenten alleen in na overlastmeldingen of wanneer duidelijk wordt dat                                                                   (medewerker aanpak vakantieparken bij een provincie)
                         er zorg nodig is.
                                                                                                                                             Er wonen ook mensen op campings en vakantieparken die buiten het zicht van instanties willen blijven.
                             ‘Mensen met verslaving zorgen soms voor overlast en de huisvesting waar ze in wonen is vaak heel beroerd,       Bijvoorbeeld vanwege persoonlijke problemen of schulden of omdat ze geen hulp of bemoeienis willen.
                             niet brandveilig. Daar zit een volgend probleem: mensen zitten er vaak omdat ze nergens anders meer             Verblijf op een camping of vakantiepark lijkt daarmee een bewuste keuze, maar wordt door hen volgens de
                             terechtkunnen. Als wij gaan handhaven dan is er geen vervangende woonruimte en moeten deze mensen               professionals vaak gezien als enige optie. Daarnaast verblijven er mensen op campings en vakantieparken
                             naar de maatschappelijke opvang, en dat is ook een dilemma.’                                                    die bewust buiten het zicht van instanties worden gehouden. Dit gaat om mensen die onder dwang op
                                                                                                            (medewerker gemeente)            campings verblijven als gevolg van mensenhandel of uitbuiting (bijvoorbeeld gedwongen prostitutie).
                                                                                                                                             Volgens betrokken professionals uit de zes regio’s is dit een zorgwekkende groep die steeds vaker in
                                                                                                                                             beeld komt. Naast deze groepen zijn er ook mensen die bewust kiezen voor het verblijf op een camping of
                         4.2.2 Profielkenmerken van mensen op campings en vakantieparken                                                     vakantiepark om andere redenen dan gebrek aan passende huisvesting. De betrokken professionals zien
                                                                                                                                             dat ook zij vaak in de problemen komen wanneer zij zich niet kunnen inschrijven en geen gebruik meer
                         Volgens betrokken professionals in de zes regio’s is de groep mensen die noodgedwongen op campings                  kunnen maken van allerlei voorzieningen.
                         en vakantieparken verblijft heel divers. Het gaat om alleenstaande mannen, arbeidsmigranten, en om
                         alleenstaande ouders (vaker moeders dan vaders), volledige gezinnen (ook van arbeidsmigranten), jongeren,               ‘Heel veel mensen wonen ook al heel lang op een vakantiepark, die zijn misschien wel thuisloos omdat ze
                         en starters op de woningmarkt.                                                                                          op een campingpark hebben besloten te wonen, die hebben ook hun problematiek. Maar wonen daar wel
                                                                                                                                                 het fijnst. Beetje prikkelvrij, buiten.’
                         Aanleidingen voor noodgedwongen verblijf op campings en vakantieparken                                                                                                (projectleider aanpak vakantieparken bij een provincie)
                         Er zijn verschillende omstandigheden die ertoe kunnen leiden dat mensen noodgedwongen op campings en
                         vakantieparken terecht komen. Volgens professionals uit de zes regio’s raakte een deel van de mensen door           Op campings en vakantieparken verblijven ook mensen die zich bezighouden met criminele activiteiten
                         persoonlijke omstandigheden hun huisvesting kwijt, bijvoorbeeld door schulden, een relatiebreuk, huiselijk          en op deze manier onder de radar kunnen blijven. Deze groep mensen valt alleen onder de ETHOS-Light
                         geweld of de vondst van een wietplantage. Hieronder vallen ook dakloze gezinnen die zich niet durven                classificatie indien er ook sprake is van een gebrek aan passende huisvesting en deze mensen dus nergens
                         melden bij de maatschappelijke opvang uit angst dat jeugdzorg hun kinderen bij hen wegneemt. Deze                   anders terecht zouden kunnen.
                         mensen hebben allen onvoldoende inschrijftijd om in aanmerking te komen voor een sociale huurwoning of
                         komen bij woningcorporaties moeilijk aan een woning, bijvoorbeeld vanwege een verleden met hennepteelt
                         of overlast. In regio Holland Rijnland komt het ook voor dat gezinnen zich bij de maatschappelijke opvang           4.2.3 Leefsituaties van mensen die verblijven op campings en vakantieparken
                         melden en dat zij hen vanwege onvoldoende capaciteit in de opvang noodgedwongen plaatsten op                                                                                                                                             4
                         campings en vakantieparken en in hotels.                                                                            Mensen die noodgedwongen wonen op campings en vakantieparken verblijven volgens professionals
                                                                                                                                             in de zes regio’s in verschillende niet-conventionele woonruimten, zoals (sta)caravans, busjes en
                             ‘De intentie is vaak: ik verblijf daar even en als ik een huis gevonden heb ga ik daar weer weg. Maar in deze   vakantiewoningen. De kwaliteit van deze woonruimten varieert sterk. Sommige bewoners wonen in relatief
                             gemeente zijn de wachttijden tussen de zes en acht jaar voor een woning. Particuliere huur is voor veel         goede chalets, maar veel mensen verblijven in verwaarloosde caravans of huisjes die niet geschikt zijn voor
                             mensen niet te doen, mensen zijn aangewezen op de sociale huurwoningen, urgentie is vaak niet bereikbaar.       permanent verblijf.
                             Gewoon scheiden is geen argument meer [voor urgentie] ook niet met kinderen.’
                                                                     (professional welzijnswerk, actief op campings en vakantieparken)           ‘Er zijn hele mooie huisjes waarbij je denkt daar wil ik ook wel verblijven, maar er zijn ook caravans waarbij
                                                                                                                                                 de achterwand van het toilet ontbrak. Het varieert van incomplete woningen tot mooie paleisjes. Er wonen
                         Daarnaast zijn er studenten of starters die geen passende huisvesting kunnen vinden, terwijl het                        ook vaker kinderen in caravans en vakantiewoningen van slechte kwaliteit.’
                         wonen bij hun ouders voor hen niet meer houdbaar is. Zij staan nog niet lang genoeg ingeschreven bij                                                           (professional welzijnswerk, actief op campings en vakantieparken)
                         woningcorporaties om voor een sociale huurwoning in aanmerking te komen. Particuliere huur en het
                         kopen van een woning is voor hen te duur.                                                                           De professionals uit de zes regio’s geven aan dat de woonruimten soms in zo’n slechte staat zijn dat ze niet
                                                                                                                                             over basisvoorzieningen zoals stromend water, elektriciteit en/of verwarming beschikken. Professionals
                             ‘Er is een jonge doelgroep, mensen die gek thuis worden. Die betalen 800 euro en dan heb je een stacaravan      zien dat deze slechte omstandigheden een negatief effect hebben op de fysieke en mentale gezondheid
                             of chalet.’                                                                                                     van de bewoners. In het bijzonder bij gezinnen met kinderen vinden zij dit zeer zorgelijk.
                                                                                   (medewerker branchevereniging recreatieparken)
                                                                                                                                                 ‘Mensen wonen in een caravan maar hebben geen uitweg, die caravan is niet geschikt voor bewoning, bij
                         Voor arbeidsmigranten geldt volgens de professionals uit de zes regio’s dat zij vaak door hun werkgever                 wijze van spreken zak je zo door de vloer heen. Daar wonen mensen met een grote rugzak, die ook ziek
                         worden geplaatst op campings en vakantieparken. Professionals in een van de regio’s geven aan dat er                    zijn soms. Het is niet uit te leggen dat je mensen daar laat wonen. Soms kun je niet anders, maar het is de
Regio holland rijnland
                         vakantieparken zijn waar honderden arbeidsmigranten verblijven. Arbeidsmigranten beschikken meestal                     vraag of je dat moet willen.’
                         niet over een huurcontract en verkeren daarmee permanent in grote onzekerheid over hun huisvesting.                                                                                                      (medewerker gemeente)
                         Zoals beschreven in het voorgaande hoofdstuk komt het vaak voor dat zij met meerdere mensen een te
                                                                                52                                                                                                                  53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                               Resultaten kwalitatief onderzoek naar arbeidsmigranten en verblijf op campings en vakantieparken
                         De mogelijkheden voor inschrijving op het adres waar mensen verblijven, zijn vaak beperkt. Het is wettelijk
                         vastgelegd in de Wet Basisregistratie Personen (BRP) dat gemeenten verplicht zijn om mensen in te schrijven
                         op het adres waar zij daadwerkelijk verblijven, maar tegelijkertijd is permanent wonen op een camping
                         of vakantiepark in strijd met het bestemmingsplan. Bovendien staan veel campings en vakantieparken
                         inschrijving niet toe. De regels omtrent wonen en inschrijven op campings en vakantieparken lopen sterk
                         uiteen bij de gemeenten in de zes regio’s. Niet kunnen inschrijven belemmert de toegang tot zorg, onderwijs
                         en sociale voorzieningen, zoals het kunnen ontvangen van uitkeringen of toeslagen. Ook hebben veel
                         bewoners geen huurcontract, waardoor zij voortdurend in woononzekerheid verkeren. De betrokken
                         professionals zien dat dit zorgt voor veel stress bij deze bewoners. Zij hebben het gevoel dat zij niet worden
                         gezien door de gemeente.
                             ‘Het briefadres is een groot probleem. Wij zijn meerdere keren naar de centrumgemeente geweest voor
                             een briefadres, die zeiden: “Ga maar naar de gemeente waarin de camping ligt.” Die gemeente zei: “Laat
                             zien dat je daar kunt blijven voor langere tijd.” De camping wilde dat niet uit angst voor handhaving. De
                             centrumgemeente zei: “Zolang je geen drugs of drank gebruikt doen we niks voor je.” Op den duur ben ik
                             teruggegaan en heb ik gezegd dat we onder een brug verbleven. Pas doen kregen we een briefadres.’
                                                                                                          (oud bewoner vakantiepark)
                                                                                                                                               4
Regio holland rijnland                                                        54                                                          55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>5 samenvatting en
    conclusies
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                                              samenvatting en conclusies
                                                                                                                                            De telling brengt een grote diversiteit aan leefsituaties in beeld. Er verbleven 58 volwassenen in de openbare
                         5 Samenvatting en conclusies                                                                                       ruimt. Er werden geen kinderen in de openbare ruimte geteld. Er verbleven 70 volwassenen en minder dan
                                                                                                                                            10 kinderen in de noodopvang. 175 volwassenen en 77 kinderen verbleven in tijdelijke opvang voor dakloze
                         Dit rapport beschrijft de resultaten van de ETHOS-telling in regio Holland Rijnland. Dit hoofdstuk vat de          mensen. 110 volwassenen en 19 kinderen verbleven langer dan nodig in een instelling vanwege gebrek
                         resultaten samen, geeft de belangrijkste conclusies weer en blikt terug op de telling.                             aan een woonoplossing of moesten binnen een maand na de teldag een instelling verlaten zonder dat zij
                                                                                                                                            een woonoplossing hadden. 93 volwassenen en 20 kinderen verbleven in niet-conventionele woonruimten
                                                                                                                                            zoals een auto, stacaravan, of vakantiewoning zonder rechtsgeldig contract. 71 volwassenen en 31 kinderen
                         5.1 Samenvatting
                                                                                                                                                                                                                                                              5
                                                                                                                                            verbleven tijdelijk bij familie, vrienden of derden. Verder verbleven er 20 volwassenen en 10 kinderen in een
                                                                                                                                            woning met een dreigende huisuitzetting.
                         5.1.1 Eerste telling aan de hand van de ETHOS-Light definitie in regio Holland Rijnland                            De telling laat zien dat dak- en thuisloosheid overal voorkomt. In elk van de 13 deelnemende gemeenten
                                                                                                                                            werden mensen getroffen door dak- en thuisloosheid. Er werden in Leiden 446 volwassenen geteld,
                         Deze telling brengt dak- en thuisloosheid in regio Holland Rijnland in beeld. Daarbij is gebruik gemaakt           89 volwassenen in Alphen aan den Rijn, 49 volwassenen in Katwijk, 46 volwassenen in Noordwijk, 46
                         van een nieuwe telmethode en een voor Nederland nieuwe definitie: ETHOS-Light. Het gaat hier om                    volwassenen in Oegstgeest, 27 volwassenen in Teylingen, 21 volwassenen in Kaag en Braassem, 20
                         een daadwerkelijke telling van dak- en thuisloze personen. Voor het eerst zijn in deze regio ook kinderen,         volwassenen in Voorschoten, 17 volwassenen in Leiderdorp, 17 volwassenen in Nieuwkoop en 13 volwassenen
                         mensen ouder dan 65 jaar, mensen zonder verblijfspapieren en mensen in een grote verscheidenheid aan               in Hillegom. In Lisse en Zoeterwoude werden minder dan 10 dak- en thuisloze volwassenen geteld. Ook
                         leefsituaties van dak- en thuisloosheid meegeteld. De telling geeft inzicht in het aantal dak- en thuisloze        zijn in bijna alle gemeenten dak- en thuisloze kinderen geteld. Er werden 91 kinderen geteld in Leiden, 29
                         personen in de regio, de grote diversiteit aan leefsituaties van deze mensen en hun profielkenmerken. Uit          kinderen in Alphen aan den Rijn, 28 kinderen in Kaag en Braassem, 25 kinderen in Katwijk, 13 kinderen in
                         de resultaten blijkt dat het betrekken van organisaties die zich niet specifiek richten op dak- en thuisloosheid   Voorschoten, 10 kinderen in Nieuwkoop en 10 kinderen in Oegstgeest. In Hillegom, Leiderdorp, Lisse en
                         van cruciaal belang is om zicht te krijgen op alle dak- en thuisloze personen. Ongeveer de helft van de            Teylingen zijn er minder dan 10 kinderen geteld en in Zoeterwoude en Noordwijk werden geen dak- of
                         getelde personen kwam namelijk via deze organisaties in beeld.                                                     thuisloze kinderen geteld.
                                                                                                                                            Of het totale aantal getelde personen hoger of lager is dan verwacht valt niet goed te zeggen. Het aantal
                         5.1.2 Het aantal dak- en thuisloze mensen in regio Holland Rijnland                                                dak- en thuisloze personen in deze regio is nog niet eerder op deze manier in kaart gebracht. Bestaande
                                                                                                                                            cijfers, zoals de schattingen van het CBS en de cijfers van de Gemeentelijke Monitoring Sociaal Domein,
                         Dak- en thuisloosheid is in dit onderzoek gedefinieerd aan de hand van de ETHOS-Light classificatie, een           geven weinig tot geen inzicht in het aantal dak- en thuisloze personen op gemeentelijk en regionaal niveau.
                         internationaal gevalideerde definitie voor het meten van dak- en thuisloosheid. 54 organisaties telden             De door ons uitgevoerde telling is daarom in feite een nulmeting voor de regio en moet worden gezien als
                         op 11 april in Holland Rijnland in totaal 1.175 dak- en thuisloze personen, waarvan 924 volwassenen en             ondergrens, omdat ook met deze methode niet iedereen in beeld komt.
                         251 kinderen. ETHOS-Light deelt dak- en thuisloosheid op in zes verschillende categorieën (zie Tabel 22),
                         waaraan de onderzoekers in navolging van het onderzoeksteam van Katholieke Universiteit Leuven een
                         zevende categorie toevoegden, namelijk personen die uit huis gezet dreigen te worden binnen een maand              5.1.3 Profielkenmerken van de getelde dak- en thuisloze mensen
                         na de teldag terwijl zij geen passende woonoplossing hebben.
                                                                                                                                            De telling laat zien dat de groep dak- en thuisloze mensen in regio Holland Rijnland heel divers is. 72 procent
                         Tabel 22. Verblijfssituatie van dak- en thuisloze personen op 11 april 2024                                        van de getelde dak- en thuisloze volwassenen in de regio was man, 27 procent was vrouw. Daarnaast werd
                                                                                                                                            bij minder dan 10 personen de genderidentiteit anders gedefinieerd of was deze onbekend. 21 procent
                             Totaal getelde personen                                             1.175                                      van de personen was minderjarig, 79 procent was meerderjarig. Het percentage jongeren (18-27 jaar) was
                                                                                           Aantal volwassenen    %      Aantal      %       39 procent. 65 procent van de mensen had de Nederlandse nationaliteit. Daarnaast was 6 procent EU-
                                                                                                                       kinderen             burger en had 10 procent de nationaliteit van een land buiten de EU. 69 procent was alleenstaand zonder
                         1. In de openbare ruimte                                                  58            6%         -       -       kinderen, 10 procent was alleenstaand met kinderen en 5 procent had een partner en kinderen. 40 procent
                         2. In noodopvang voor dakloze mensen                                      70            8%       <10      <4%      was korter dan een jaar dak- of thuisloos en 21 procent twee jaar of langer. 39 procent van de getelde
                                                                                                                                            personen ontving een inkomen uit een uitkering, 21 procent had inkomen uit werk, 11 procent had geen
                         3. In tijdelijke opvang voor dakloze mensen                               175          19%        77      31%
                                                                                                                                            enkel inkomen. Bij 33 procent was er een vermoeden van een verslaving en bij 43 procent was er sprake van
                         4. In een instelling                                                     110           12%        19      8%
                                                                                                                                            een vermoeden van psychische/psychiatrische problematiek. De verblijfssituaties van de getelde dak- en
                         5. In niet-conventionele woonruimte                                       93           10%       20       8%       thuisloze mensen blijken niet statisch: een deel van de getelde dak- en thuisloze mensen verbleef in de twee
                         6. Bij familie/ vrienden/ derden                                         327           35%       101      40%      weken voorafgaand aan de telling in verschillende leefsituaties van dak- en thuisloosheid.
                         + Dreigende huisuitzetting                                                71            8%        31      12%
                             Verblijfssituatie onbekend op teldag, dak- of thuisloosheid           20            2%       <10      <4%
                             bevestigd
                             Totaal                                                               924           100%      251     100%
                         *Door afronding tellen de percentages op tot 99% in plaats van 100%
Regio holland rijnland                                                            58                                                                                                              59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                                                             samenvatting en conclusies
                         5.2 Conclusies                                                                                                                     5.2.4 Veel mensen verblijven noodgedwongen in niet-conventionele woonruimten
                         Met vertegenwoordigers van de betrokken organisaties en medewerkers van de deelnemende gemeenten                                   In elk van de gemeenten in regio Holland Rijnland werden er volwassenen geteld die in niet-conventionele
                         reflecteerden we op de belangrijkste resultaten van de telling. Op basis van de verzamelde gegevens en de                          woonruimten verbleven vanwege een gebrek aan passende huisvesting. In totaal betrof dit 93 volwassenen
                         reflecties daarop lichten we enkele conclusies uit12.                                                                              (10%). Zij verbleven bijvoorbeeld in een auto, stacaravan of vakantiewoning zonder rechtsgeldig
                                                                                                                                                            huurcontract. Ook kinderen verbleven noodgedwongen op plekken die niet geschikt zijn voor bewoning:
                                                                                                                                                            in totaal zijn er 20 kinderen in niet-conventionele woonruimten geteld. Volgens professionals in de regio
                                                                                                                                                                                                                                                                             5
                         5.2.1 Veel vrouwen zijn dak- of thuisloos                                                                                          verblijven veel meer dak- en thuisloze mensen noodgedwongen op campings, vakantieparken en in hotels
                                                                                                                                                            dan uit deze telling naar voren komt. Gemeenten en andere organisaties die bij de telling betrokken zijn
                         Er zijn veel dak- en thuisloze vrouwen geteld: 253 vrouwen verbleven in een leefsituatie van dak- of                               hebben hen niet altijd goed in beeld.
                         thuisloosheid. Dit is 27% van de getelde volwassen personen. Dit percentage is hoger dan percentages die
                         uit bestaande cijfers naar voren komen. Dak en thuisloze vrouwen verbleven met name bij familie, vrienden
                         of derden (45%), in een tijdelijke opvang voor dakloze mensen (26%) en in een woning met dreigende                                 5.2.5 Ruim een op de vijf getelde volwassenen is langdurig dak- of thuisloos
                         huisuitzetting (11%). Ook werden er vrouwen in de openbare ruimte geteld (<4%). De meeste alleenstaande
                         dak- en thuisloze ouders waren vrouw (75%). Daarnaast waren op de teldag minder dan 10 dak- en thuisloze                           Veel dak- en thuisloze mensen verkeren al een heel lange tijd in een precaire woonsituatie. Uit de telling
                         vrouwen zwanger (<4%).                                                                                                             blijkt dat 196 mensen twee jaar of langer dak- en thuisloos waren. Dit is ruim een vijfde (21%) van de getelde
                                                                                                                                                            volwassenen. Mensen die twee jaar of langer dak- of thuisloos waren, verbleven meestal bij familie, vrienden
                                                                                                                                                            of derden (42%) of in een tijdelijke opvang voor dakloze mensen (18%). Ruim drie kwart van de personen
                         5.2.2 Dak en thuisloosheid treft een groot aantal kinderen en jongeren                                                             was man (79%) en 7% leefde met één of meerdere kinderen in een situatie van dak- en thuisloosheid. Ook
                                                                                                                                                            veel jongeren verbleven langdurig in een situatie van dak- of thuisloosheid: bijna een vijfde van deze groep
                         De tellingen laten zien dat dak- en thuisloosheid veel kinderen en jongeren treft. 39% van de getelde dak- en                      was tussen de 18 en 27 jaar oud (19%). Daarnaast had bijna drie kwart van de mensen die langdurig dak- of
                         thuisloze personen was jonger dan 28 jaar. Op twee gemeenten na, werden in alle gemeenten in de regio                              thuisloos waren de Nederlandse nationaliteit (70%), en had 14% de nationaliteit van een land buiten de EU.
                         kinderen geteld in een situatie van dak- en thuisloosheid. In totaal zijn er 251 dak- en thuisloze kinderen
                         geteld. Deze kinderen verbleven meestal samen met één of meerdere ouders. Minder dan tien kinderen
                         (<4%) verbleven zonder een ouder in deze situatie. De meeste kinderen verbleven bij familie, vrienden of                           5.2.6 Het organiseren van een ETHOS-telling levert veel op
                         derden (40%). 31% van de kinderen verbleef in een tijdelijke opvang voor dakloze mensen (meestal een
                         gezinsopvang) en 8% van de kinderen verbleef in niet-conventionele woonruimten, zoals een stacaravan of                            Uit de resultaten van deze telling blijkt dat het betrekken van een breed scala aan organisaties van
                         een vakantiewoning zonder rechtsgeldig huurcontract. Dak- en thuisloosheid treft kinderen ook indirect:                            cruciaal belang is om zicht te krijgen op de problematiek van dak- en thuisloosheid. Het draagvlak voor de
                         355 kinderen waren niet zelf dak- of thuisloos, maar hadden wel een ouder die dak- of thuisloos was (meestal                       telling onder de organisaties in de regio was groot: vele organisaties namen actief deel aan de startdag
                         hun vader). Daarnaast waren er 212 jongeren (18-27 jaar) dak- of thuisloos. Zij vormden ongeveer een vijfde                        en de informatiesessies. In totaal was er gedurende het proces contact met meer dan 300 verschillende
                         van de getelde dak- en thuisloze personen (18%). Jongeren waren meestal alleenstaand zonder kinderen                               professionals bij 54 organisaties die direct of indirect met het thema dak- en thuisloosheid betrokken zijn.
                         (72%) en verbleven vooral bij familie, vrienden of derden (43%) of in de tijdelijke opvang voor dakloze                            Organisaties die zich niet specifiek richten op dak- en thuisloze mensen brachten ongeveer de helft van
                         mensen (23%).                                                                                                                      de getelde personen in beeld. Naast zicht op aantallen en profielkenmerken leidde de telling tot grotere
                                                                                                                                                            betrokkenheid van deze organisaties bij de problematiek van dak- en thuisloosheid en tot bewustwording
                                                                                                                                                            van de grote verscheidenheid aan leefsituaties. Daarnaast resulteerde de gezamenlijke organisatie van de
                         5.2.3 Arbeidsmigranten op straat vormen het topje van de ijsberg                                                                   telling tot versterking van de samenwerking tussen deelnemende organisaties.
                         Dakloze arbeidsmigranten vormen in het straatbeeld een duidelijk zichtbare groep. 31% van de mensen die
                         op straat verbleven, was EU-burger met een niet-Nederlandse nationaliteit. Volgens betrokken professionals                         5.3 Terugblik op de ETHOS-telling in regio Holland Rijnland
                         is het overgrote deel van deze mensen (voormalig) arbeidsmigrant. Zij geven aan dat arbeidsmigranten die
                         in de openbare ruimte verblijven over het algemeen goed in beeld zijn gekomen met de telling. Buiten de                            In 2023 vond de ETHOS-telling voor het eerst plaats in twee regio’s in Noordoost-Brabant. Deze telling was
                         winterperiode verblijven dakloze EU-burgers met een niet-Nederlandse nationaliteit zelden in de opvang,                            een pilot om te onderzoeken welke groepen dak- en thuisloze mensen in beeld komen met de ETHOS-telling
                         omdat zij daar meestal niet worden toegelaten. De betrokken professionals geven aan dat arbeidsmigranten                           en wat het draagvlak is voor het uitvoeren van zo’n telling in Nederland. Deze tweede telronde in 2024 waar
                         wegens gebrek aan passende huisvesting vaak verblijven in niet-conventionele woonruimten - zoals een                               regio Holland Rijnland aan deelnam laat opnieuw zien dat de telling een geschikte methode is om dak- en
                         stacaravan op een vakantiepark - of bij familie, vrienden of derden. Bij deze telling werd opnieuw duidelijk                       thuisloosheid in Nederland in kaart te brengen. Daarmee zijn we de pilotfase voorbij.
                         dat het bijzonder moeilijk is om zicht te krijgen op de groep dak- en thuisloze arbeidsmigranten in deze
                         leefsituaties. Bij gemeenten en andere telorganisaties zijn zij vaak zeer beperkt in beeld. De professionals                       Consistente resultaten
                         die deelnamen aan de telling en aan het kwalitatieve onderzoek vermoeden dat het werkelijke aantal                                 De resultaten van de twee telrondes geven een consistent beeld van dak- en thuisloosheid. De tellingen
                         arbeidsmigranten in een leefsituatie van dak- of thuisloosheid zeer groot is.                                                      laten zien dat de groep dak- en thuisloze mensen in alle deelnemende regio’s zeer divers is. Het stereotype
                                                                                                                                                            beeld van dak- en thuisloosheid is dat van de klassieke groep dak- en thuisloze mensen, die voornamelijk
                                                                                                                                                            bestaat uit alleenstaande mannen van middelbare leeftijd met psychische en verslavingsproblematiek. De
Regio holland rijnland
                                                                                                                                                            resultaten van beide telrondes halen dit beeld onderuit. We zien een grote diversiteit van dak- en thuisloze
                                                                                                                                                            personen en we zien veel verschillende leefsituaties van dak- en thuisloosheid.
                         12 De conclusies in deze rapportage komen grotendeels overeen met de conclusies die beschreven staan in de onderzoeksrapportages
                             van de andere vijf regio’s die deelnamen aan de ETHOS-telling in 2024.
                                                                                         60                                                                                                                       61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                              samenvatting en conclusies
                         Veel draagvlak voor de telling
                         De betrouwbaarheid van de resultaten hangt sterk af van de mate waarin relevante stakeholders zoals
                         gemeenten, zorginstanties en maatschappelijke organisaties bereid zijn om aan de telling mee te werken
                         en de methode onderschrijven. In regio Holland Rijnland was er veel draagvlak voor de telling: in grote
                         lijnen waren alle relevante organisaties bereid om aan de telling deel te nemen. Deze organisaties lieten
                         bovendien een grote betrokkenheid bij de telling zien. In totaal telden 54 organisaties mee.
                                                                                                                                              5
                         Veel groepen goed in beeld
                         Samen met medewerkers van de betrokken gemeenten en andere telorganisaties in regio Holland Rijnland
                         reflecteerden we op de vraag of de resultaten van de telling de situatie in hun regio goed weergeven. De
                         betrokkenen geven aan dat dit in grote lijnen het geval is. Zij onderstrepen dat de ETHOS-telling veel
                         groepen in beeld brengt die niet in andere cijfers voorkomen. Op basis van de resultaten uit ronde 1 en ronde
                         2 concluderen we daarom dat de ETHOS-telling beter zicht geeft op dak- en thuisloosheid dan voorheen
                         mogelijk was.
                         Op enkele groepen is onvoldoende zicht
                         Net als bij de eerste telronde zijn een aantal specifieke groepen niet volledig in beeld gebracht. Daarbij
                         gaat het om dak- en thuisloze arbeidsmigranten, personen die noodgedwongen verblijven op campings
                         en vakantieparken en personen die vanwege gebrek aan een passend alternatief verblijven in anti-
                         kraakwoningen. In deze tweede ronde van de ETHOS-telling hebben de deelnemende organisaties extra
                         ingezet op het in kaart brengen van deze groepen. Hierdoor zijn deze groepen bij deze ronde iets beter
                         in beeld gekomen. Op basis van de gesprekken met professionals in regio Holland Rijnland kunnen we
                         echter concluderen dat de genoemde groepen ook deze ronde niet volledig in beeld zijn gebracht. Dit
                         komt voornamelijk doordat deze groepen niet in contact staan met de organisaties die deelnemen aan de
                         telling. Redenen hiervoor kunnen zijn dat zij niet goed weten waar zij terecht kunnen, of dat zij contact
                         met instanties bewust uit de weg gaan. In het geval van arbeidsmigranten in een leefsituatie van dak- of
                         thuisloosheid zien we ook dat mensen bewust onder de radar worden gehouden door uitzendbureaus.
                         Toenemend bewustzijn van eigen rol in aanpak dakloosheid
                         Tijdens de informatiesessies is veel gesproken over stereotype beelden van dak- en thuisloosheid. Ook
                         kwam gedurende het onderzoeksproces regelmatig aan de orde dat zichtbare dakloosheid slechts het
                         topje van de ijsberg is en dat een groot deel van de dak- en thuisloze mensen vaak buiten beeld blijft.
                         Veel deelnemers gaven aan dat zij door deelname aan de informatiesessies en door hun bijdrage aan het
                         onderzoek anders zijn gaan kijken naar dak- en thuisloosheid. Het bewustzijn dat dak- en thuisloosheid heel
                         divers is nam door het onderzoek toe. Veel medewerkers van de betrokken organisaties waren zich voorheen
                         niet bewust van het feit dat zij met dak- en thuisloze personen in contact staan. Door de telling groeide
                         het besef dat de problematiek van dak- en thuisloosheid veel breder is dan vaak wordt gedacht en dat een
                         veelheid aan partijen noodzakelijk is in het signaleren en aanpakken van dak- en thuisloosheid in de regio.
                         Dit is belangrijk, omdat al deze partijen een rol kunnen spelen bij het oplossen van dak- en thuisloosheid.
Regio holland rijnland                                                        62                                                         63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>6 blik op de toekomst</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                              blik op de toekomst
                         6 Blik op de toekomst
                         6.1 Van tellen naar oplossen                                                                                         6
                         Voor effectief beleid is inzicht in het werkelijke aantal dak- en thuisloze mensen en hun profielkenmerken
                         cruciaal. Met de resultaten van deze telling bieden we gemeenten in regio Holland Rijnland dit verdiepende
                         inzicht. De regio kan de resultaten van de telling benutten bij het ontwikkelen van een aanpak gericht op
                         het uitbannen van dakloosheid in 2030, de ambitie van het Nationaal Actieplan Dakloosheid: Eerst een Thuis
                         (2023-2030). De telling brengt bijvoorbeeld groepen in beeld die voorheen cijfermatig voor beleidsmakers
                         onzichtbaar waren, geeft handvatten voor beleid en laat zien waar versterking van een preventieve aanpak
                         nodig is. Dit doen gemeenten in samenspraak met belangrijke regionale partijen die ook betrokken waren
                         bij de telling.
                         Samenwerking tussen regionale partijen versterkt
                         Door het gezamenlijk uitvoeren van deze telling is de samenwerking tussen de betrokken partijen versterkt.
                         In totaal was er gedurende het proces contact met meer dan 300 verschillende professionals bij 54
                         organisaties die direct of indirect met het thema dak- en thuisloosheid betrokken zijn. Dit is een belangrijk
                         resultaat van het onderzoeksproces. De diversiteit aan organisaties die deelnamen aan de telling laat
                         zien dat het oplossen en voorkomen van dakloosheid vraagt om de inzet en samenwerking van een groot
                         aantal partijen. De gemeenten uit de regio werkten al veel samen aan de aanpak van dak- en thuisloosheid
                         en kunnen dat met de nieuwe inzichten nog gerichter gaan doen. Zij kunnen daarbij voortborduren op
                         de samenwerking die door de organisatie en uitvoering van de telling is ontstaan. In regio Meijerij en
                         Bommelerwaard heeft een aantal gemeenten op basis van de resultaten van de telling in de eerste ronde
                         al veel concrete stappen gezet om dak- en thuisloosheid aan te pakken (Wewerinke et al., 2023b).
                         Herhaling van de telling
                         De uitgevoerde telling is een belangrijke nulmeting. Effecten van nieuw beleid gebaseerd op deze telling
                         zullen naar verwachting zichtbaar beginnen te worden na een periode van drie tot vier jaar. Een nieuwe
                         telling kan dan een belangrijk middel zijn om na te gaan in hoeverre de getroffen maatregelen effectief zijn.
                         6.2 Derde telronde (2025)
                         Het is de ambitie van Hogeschool Utrecht en Kansfonds om in heel Nederland heldere, betrouwbare en
                         vergelijkbare cijfers van dak- en thuisloosheid te verkrijgen. Het Nationaal Actieplan Dakloosheid zet in
                         op het in kaart brengen van alle dak- en thuisloze mensen aan de hand van de ETHOS-Light definitie.
                         Het afgelopen jaar zijn er vanuit de nationale politiek een aantal initiatieven genomen om de ETHOS-
                         Light definitie leidend te maken in beleid en wettelijk vast te leggen als de geldende definitie van dak- en
                         thuisloosheid (Beckerman & Westerveld, 2014). Daarnaast werd het zicht krijgen op de groep dak- en
                         thuisloze mensen op regionaal niveau onderdeel van het ‘Dashboard Aanpak Dakloosheid’ van de Vereniging
                         van Nederlandse Gemeenten, waarmee de uitvoering van het Nationaal Actieplan Dakloosheid in iedere
                         Maatschappelijke Opvangregio gemonitord wordt. De komende jaren werken wij in samenwerking met
                         het Rijk en gemeenten verder aan een landelijke opschaling van de ETHOS-tellingen.
                         Op weg naar deze landelijke opschaling breiden we het aantal regio’s dat deelneemt aan de ETHOS-tellingen
                         opnieuw uit: in 2025 nemen maar liefst 9 regio’s met in totaal 57 gemeenten deel aan de ETHOS-tellingen.
                         Deze regio’s zijn: Amsterdam-Amstelland, Den Haag, Den Helder, Eindhoven, IJssel-Vecht, Maastricht-
                         Heuvelland, Maassluis-Vlaardingen-Schiedam, Valleiregio en Zaanstreek. De resultaten van de derde
                         telronde verwachten we in oktober 2025. Voor de vierde telronde (2026) hebben 11 nieuwe regio’s zich
Regio holland rijnland
                         aangemeld. We zien bij alle regio’s die willen deelnemen een sterke ambitie om dakloosheid goed in beeld
                         te brengen en om de inzichten die voortkomen uit de ETHOS-telling te gebruiken voor het versterken
                         van de regionale aanpak. Regio’s die interesse hebben in het organiseren van een ETHOS-telling kunnen
                         hiervoor contact opnemen met Kansfonds.
                                                                              66                                                         67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>                         Referenties                                                                                                                                Bijlagen
                         Al Shamma, S., Van Straatten, B., Boersma, S., Rodenburg, S., Van der Laan, J., Van de Mheen, D. & Wolf, J. (2015). Dakloze mensen
                             in de vier grote steden: veranderingen in 2,5 jaar. Eindrapportage Coda-G4. Rotterdam: Instituut voor Verslavingsonderzoek.
                                                                                                                                                                    Bijlage 1: ETHOS-classificatie
                         Baptista, I., & Marlier, E. (2019). Fighting homelessness and housing exclusion in Europe: A study of national policies. European Social
                            Policy Network (ESPN). European Commission.
                         Beckerman, S., & Westerveld, L. (2014). Initiatiefnota Dakloosheid: ‘Er moet wat gebeuren, dit is mensonwaardig. Verkregen via:
                            https://www.sp.nl/sites/default/files/initiatiefnota_dakloosheid.pdf                                                                        ETHOS                                                                  EUROPEAN TYPOLOGY OF HOMELESSNESS
                                                                                                                                                                                                                                             AND HOUSING EXCLUSION
                         Edgar, B. (2012). The ETHOS definition and classification of homelessness and housing exclusion. European Journal of Homelessness,
                            6, 219-226.
                                                                                                                                                                        What is ETHOS?
                         FEANTSA. (2005). ETHOS: European Typology of Homelessness and Housing Exclusion. Verkregen via: https://www.feantsa.org/                       ETHOS is the European Typology of Homelessness and Housing Exclusion. It was developed by FEANTSA as a transnational
                            download/ethos2484215748748239888.pdf
                                                                                                                                                                        framework definition for policy and practice purposes. It provides a shared language for transnational exchange. It does not
                                                                                                                                                                        attempt to harmonise national definitions of homelessness in Europe.
                         FEANTSA. (2018). ETHOS Light: European Typology of Homelessness and Housing Exclusion. Measurement of Homelessness at European
                            Union Level. Verkregen via: www.feantsa.org/download/fea-002-18-update-ethos-light-0032417441788687419154.pdf.
                                                                                                                                                                        ETHOS classifies living situations that constitute homelessness or housing exclusion. ETHOS identifies 4 main categories
                                                                                                                                                                        of living situation: Rooflessness, Houselessness, Insecure Housing and Inadequate Housing. These conceptual categories
                         Hermans, K. (2021). Tellingen dak- en thuisloosheid. Globaal rapport. Verkregen via https://media.kbs-frb.be/nl/media/7768/
                            pub2021_3767_dakenthuisloosheid_globaal_nl_def.pdf.
                                                                                                                                                                        are divided into 13 operational categories that can be used for different policy purposes, such as mapping the problem of
                                                                                                                                                                        homelessness, as well as developing, monitoring and evaluating policies.
                         Ministerie van Binnenlandse Zaken, Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid & Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
                             Sport (2022). Nationaal Actieplan Dakloosheid: Eerst een Thuis (2023-2030). Verkregen via: https://open.overheid.nl/documenten/                                                OPERATIONAL CATEGORY                                LIVING SITUATION                     GENERIC DEFINITION
                             ronl-bb529bd58adc8061e5c058d2fe9671197ba6244f/pdf                                                                                                                              1    People Living Rough              1.1   Public space or external space               Living in the streets or public spaces, without a shelter
                                                                                                                                                                                                                                                                                                     that can be defined as living quarters
                                                                                                                                                                                               ROOFLESS
                         MPHASIS (Mutual Progress on Homelessness through Advancing and Strengthening Information Systems) (2009). Final Technical
                           Implementation Report. Verkregen via: https://app.dundee.ac.uk/geddesinstitute/projects/mphasis/                                                                                 2    People in emergency              2.1 Night shelter                                  People with no usual place of residence who make use
                                                                                                                                                                                                                 accommodation                                                                       of overnight shelter, low threshold shelter
                         Raad Volksgezondheid en Samenleving (2020). Herstel begint met een huis: Dakloosheid voorkomen en verminderen. Den Haag,                                                           3    People in accommodation for      3.1 Homeless hostel
                            verkregen via: https://www.raadrvs.nl/documenten/publicaties/2020/04/21/herstel-begint-met-een-huis---dakloosheid-                                                                   the homeless                     3.2 Temporary accommodation                        Where the period of stay is intended to be short term
                            voorkomen-en-verminderen                                                                                                                                                                                              3.3 Transitional supported accommodation
                                                                                                                                                                                                            4    People in Women’s Shelter        4.1 Women’s shelter accommodation                  Women accommodated to experience of domestic
                                                                                                                                                                                                                                                                                                     violence and where the period of stay is intended to be
                                                                                                                                                                                               HOUSELESS
                         Rijksoverheid (z.d.). Kan ik mijzelf laten inschrijven op een briefadres? Verkregen via: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/
                                                                                                                                                                                                                                                                                                     short term
                             gemeenten/vraag-en-antwoord/kan-ik-een-briefadres-krijgen-als-ik-geen-vast-woonadres-heb
                                                                                                                                                                                                            5    People in accommodation for      5.1 Temporary accommodation/reception              Immigrants in reception or short term accommodation
                                                                                                                                                                                                                 immigrants                           centres                                        due to their immigrant status
                         Schel, S., Wewerinke, D., De Vries, J. & Van Doorn, L. (2023). Nieuwe telling van dak- en thuisloosheid. Sociaal Bestek. Verkregen                                                                                       5.2 Migrant workers accommodation
                            via: Nieuwe telling van dak- en thuisloosheid (sociaalbestekpremium.nl)                                                                                                         6    People due to be released from 6.1 Penal institutions                               No housing available prior to release
                                                                                                                                                                         Conceptual Category
                                                                                                                                                                                                                 institutions                   6.2 Medical institutions (*)                         Stay longer than needed due to lack of housing
                         Vermeir, E., & Samyn, S. (2021). Telling dak- en thuisloosheid: Lokaal Rapport – Gent. KU Leuven, verkregen via: https://www.kbs-frb.                                                                                    6.3 Children’s institutions/homes                  No housing identified (e.g. by 18th birthday)
                            be/nl/Activities/Publications/2021/20210311NT1_                                                                                                                                 7    People receiving longer-term     7.1   Residential care for older homeless people   Long stay accommodation with care for formerly
                                                                                                                                                                                                                 support (due to homelessness)        Supported accommodation for formerly           homeless people (normally more than one year)
                                                                                                                                                                                                                                                  7.2 homeless people
                         Wewerinke, D., Schel, S., De Vries, J. & Van Doorn, L. (2023a). Anders tellen geeft een beter beeld van dakloosheid. Sociale
                                                                                                                                                                                                            8    People living in insecure        8.1 Temporarily with family/friends                Living in conventional housing but not the usual place
                            Vraagstukken. Verkregen via: https://www.socialevraagstukken.nl/anders-tellen-geeft-een-beter-beeld-van-dakloosheid/
                                                                                                                                                                                                                 accommodation                                                                       of residence due to lack of housing
                                                                                                                                                                                                                                                  8.2 No legal (sub)tenancy                          Occupation of dwelling with no legal tenancy illegal
                         Wewerinke, D., Schel, S., de Vries, J. & van Doorn, L. (2023b). De opbrengst van de ETHOS telling reikt verder dan inzicht in cijfers.                                                                                                                                      occupation of a dwelling
                                                                                                                                                                                               INSECURE
                             Sociaal Bestek. Verkregen via: De opbrengst van de ETHOS telling reikt verder dan inzicht in cijfers (sociaalbestekpremium.nl)                                                                                       8.3 Illegal occupation of land                     Occupation of land with no legal rights
                                                                                                                                                                                                            9    People living under threat of    9.1 Legal orders enforced (rented)                 Where orders for eviction are operative
                                                                                                                                                                                                                 eviction                         9.2 Re-possession orders (owned)                   Where mortagee has legal order to re-possess
                                                                                                                                                                                                            10   People living under threat of    10.1 Police recorded incidents                     Where police action is taken to ensure place of safety
                                                                                                                                                                                                                 violence                                                                            for victims of domestic violence
                                                                                                                                                                                                            11   People living in temporary/      11.1 Mobile homes                                  Not intended as place of usual residence
                                                                                                                                                                                                                 non-conventional structures      11.2 Non-conventional building                     Makeshift shelter, shack or shanty
                                                                                                                                                                                               INADEQUATE
                                                                                                                                                                                                                                                  11.3 Temporary structure                           Semi-permanent structure hut or cabin
                                                                                                                                                                                                            12   People living in unfit housing   12.1 Occupied dwellings unfit for habitation       Defined as unfit for habitation by national legislation or
                                                                                                                                                                                                                                                                                                     building regulations
                                                                                                                                                                                                            13
                                                                                                                                                                                           People living in extreme           13.1 Highest national norm of overcrowding          Defined as exceeding national density standard for
                                                                                                                                                                                           over-crowding                                                                          floor-space or uesable rooms
Regio holland rijnland
                                                                                                                                                                          Note: Short stay is defined as normally less than one year; Long stay in defined as more than one year.
                                                                                                                                                                        (*) Includes drug rehabilitation institutions, psychiatric hospitals etc.
                                                                                           68                                                                                                                                                                               69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>                         Bijlage 2: ETHOS-Light                                                                                                         Bijlage 3: Deelnemende diensten en (sub)organisaties
                                                                                                                                                        1.       Brijder Leiden
                                                                                                                                                        2.       Cardea
                             ETHOS                      Light                EUROPEAN TYPOLOGY OF HOMELESSNESS                                          3.       COOL
                                                                           AND HOUSING EXCLUSION                                                        4.       De Bakkerij
                                                                                                                                                        5.       De Fabel
                                                                                                                                                        6.       De Haardstee
                                                                                                                                                        7.       De Sleutels
                                                                                                                                                        8.       Fiscale Adviespraktijk GH Offringa
                                                                                                                                                        9.       Forensisch Centrum Teylingereind
                                   A Harmonised Definition of Homelessness for Statistical Purposes                                                     10.      Gemeente Alphen aan den Rijn
                                   Sometimes referred to as ETHOS ‘Light’, this is a version of the ETHOS typology developed in the context             11.      Gemeente Katwijk
                                   of a 2007 European Commission study: Measurement of Homelessness at European Union Level. It is a                    12.      Gemeente Leiden
                                   harmonised definition of homelessness for statistical purposes. It is a pragmatic tool for the development of
                                                                                                                                                        13.      Gemeente Leiderdorp
                                   homelessness data collection, rather than a conceptual and operational definition to be used for a range of
                                   policy and practice purposes.                                                                                        14.      Gemeente Nieuwkoop
                                                                                                                                                        15.      Gemeente Noordwijk
                                                                                                                                                        16.      Gemeente Oegstgeest
                                         OPERATIONAL CATEGORY                       LIVING SITUATION                         DEFINITION
                                                                                                                                                        17.      Gemeente Voorschoten
                                     1     People living rough               1    Public spaces / external spaces   Living in the streets or public     18.      Gemeente Zoeterwoude
                                                                                                                    spaces without a shelter that
                                                                                                                    can be defined as living quarters   19.      Gemiva
                                     2     People in emergency               2    Overnight shelters                People with no place of usual
                                                                                                                                                        20.      GGZ Rivierduinen
                                           accommodation                                                            residence who move frequently       21.      HaBeKo wonen
                                                                                                                    between various types of
                                                                                                                                                        22.      Hecht Zorg- en Veiligheidshuis
                                                                                                                    accommodation
                                                                                                                                                        23.      Incluzio Leiderdorp
                                     3     People living in                  3    Homeless hostels                  Where the period of stay is
                                           accommodation for the                                                    time-limited and no long-term       24.      Jeugdbescherming West
                                                                             4    Temporary accommodation
                                           homeless                                                                 housing is provided                 25.      Jeugdteam Leidse Regio
                                                                             5    Transitional supported
                                                                                  accommodation                                                         26.      Kamers met Aandacht
                                                                                  Women’s shelters or refuge                                            27.      Kwadraad
                                                                             6
                                                                                  accommodation                                                         28.      Openbare Bibliotheek Voorschoten Wassenaar
                                     4     People living in institutions     7    Health care institutions          Stay longer than needed due to      29.      Padua
                                                                                                                    lack of housing
                                                                                                                                                        30.      PI Alphen aan den Rijn
                                                                             8    Penal institutions                No housing available prior to
                                                                                                                    release                             31.      Politie-eenheid Den Haag
                                                                                                                                                        32.      Portaal
                                     5     People living in non-             9    Mobile homes                      Where the accommodation is
                                           conventional dwellings due to                                            used due to a lack of housing       33.      Pret in herstel
                                                                            10    Non-conventional buildings
                                           lack of housing                                                          and is not the person’s usual       34.      Rijnhart Wonen
                                                                             11   Temporary structures              place of residence
                                                                                                                                                        35.      Sociaal Team Oegstgeest
                                     6     Homeless people living           12    Conventional housing, but not     Where the accommodation is
                                                                                                                                                        36.      Sociaal Wijkteam Leiden
                                           temporarily in conventional            the person’s usual place of       used due to a lack of housing
                                           housing with family and                residence                         and is not the person’s usual       37.      Stek Wonen
                                           friends (due to lack of                                                  place of residence                  38.      Stichting BarkaStichting de Binnenvest
                                           housing)
                                                                                                                                                        39.      Stichting de Brug
                                                                                                                                                        40.      Stichting Jeugdteams Leidse Regio
                                                                                                                                                        41.      Stichting Lumen Holland Rijnland
                                                                                                                                                        42.      Stichting Straatpastoraat Leiden
                                                                                                                                                        43.      Tom in de buurt
                                                                                                                                                        44.      Veilig Thuis
Regio holland rijnland
                                                                                                                                                        45.      Verloskundigen Noordwijk-Noordwijkerhout
                                                                                                                                                        46.      Verloskundigenpraktijk Voorhout
                                                                                                                                                        47.      Vluchtelingenwerk Holland Rijnland
                                                                                           70                                                                                                               71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>                         Bijlage 3: Deelnemende diensten en (sub)organisaties - vervolg
                         48.      Voor ieder1
                         49.      Voorschoten voor Elkaar
                         50.      Vrouwenopvang Rosa Manus
                         51.      Woningstichting Ons Doel
                         52.      Woondiensten Aarwoude
                         53.      Woonforte
Regio holland rijnland                                                   72               73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>F HOGESCHOOL
I 7 UTRECHT
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>mjg!

=
ai

Kansfon
A 2 ie |
fe
al
AN Jä

A
VT lis
hh)
2

</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Inhoud                                                                       2
Voorwoord                                       Resultaten per regio
Ervaringsverhaal Eti                            •   Gelderland-Zuid
Methode                                         •   Hart van Brabant
•  De ETHOS-Light definitie van dakloosheid     •   Holland Rijnland
•  Aanpak: ‘point in time’ telling              •   Regio Breda
Resultaten tweede telronde - zes regio’s totaal •   Westelijke Mijnstreek
Ervaringsverhaal Vania                          •   West-Friesland
Aanvullend kwalitatief onderzoek                Ervaringsverhaal Wiola
•  Dak- en thuisloze arbeidsmigranten           Belangrijkste conclusies
Ervaringsverhaal Adrian                         Ervaringsverhaal Davy
•  Noodgedwongen verblijf op campings en        Reflectie op de telling
   vakantieparken                               Hoe nu verder
Ervaringsverhaal Aniek                          •   Van tellen naar oplossen
                                                •   Derde telronde (2025)
                                                Bronnen en colofon
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>                                                                3
Voorwoord
‘Iedereen telt mee.’ De titel van deze rapportage heeft een
dubbele betekenis. Allereerst is het een fundamenteel uit-
gangspunt van de telling om alle mensen in een leefsituatie
van dakloosheid mee te tellen. Dat klinkt logisch, maar is nog
niet de norm. Veel dakloze mensen komen niet in bestaande
cijfers over dakloosheid voor vanwege hun leeftijd, hun
veronderstelde zelfredzaamheid of hun wettelijke status.
In de tweede plaats gaat de titel over het telproces: bij de
ETHOS-telling betrekken we alle organisaties die in contact
staan met dak- en thuisloze mensen. Honderden betrokkenen
droegen in april 2024 bij aan aan de tellingen om dak- en
thuisloosheid in hun regio zo goed mogelijk in beeld te
brengen.
De eerste ETHOS-tellingen in Nederland vonden plaats in
2023 in twee regio’s in Noordoost-Brabant. Daar namen
12 gemeenten aan deel. Deze publieksrapportage geeft de
belangrijkste resultaten weer van de tweede ronde ETHOS-
tellingen in Nederland in april 2024. Aan deze tweede ronde
namen maar liefst 55 gemeenten in zes regio’s deel. Het is
positief om te zien dat de ETHOS-telmethode, ontwikkeld
door de Katholieke Universiteit Leuven, ook in Nederland
passend blijkt om dak- en thuisloosheid in kaart te brengen.
De resultaten geven in algemene zin een consistent beeld.
Dak- en thuisloosheid is divers en treft heel veel verschillen-
de mensen. Het aantal getelde dak- en thuisloze personen is
opnieuw schrikbarend hoog.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>                                                                                                                              4
                                                               Onze dank gaat uit naar alle mensen die de telling mogelijk
                                                               maakten. We danken de regionale coördinatoren vanuit de
                                                               zes telregio’s en al hun collega’s in de regiogemeenten die
                                                               met veel toewijding en doorzettingsvermogen de telling organi-
                                                               seerden. Ook danken we alle mensen die de vragenlijsten heb-
                                                               ben ingevuld voor hun inzet en betrokkenheid. We danken het
                                                               onderzoeksteam van de Katholieke Universiteit Leuven voor het
         West-Friesland
                                                               beschikbaar stellen van de methode en voor hun waardevolle
                                                               adviezen. In het bijzonder gaat onze dank uit naar de (voormalig)
                                                               dak- en thuisloze mensen die hun ervaringen delen, in deze
                                                               rapportage en op vele andere momenten.
Holland Rijnland
                                                               Een laatste woord van dank gaat uit naar Fonds 1818, Robin
                                                               Jung Fonds, Vogelgezang Foundation en het Ministerie van
                                             Gelderland-Zuid   Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor hun financiële bijdrage
                                                               aan de telling. We kijken ernaar uit om samen met het Rijk en
                                                               gemeenten de landelijke opschaling van de ETHOS-telling
                                                               verder vorm te geven. De deelname van 9 nieuwe regio’s in
                                                               2025 is daarbij een enorme stap.
                      Regio Breda        Westelijke Mijnstreek Met alleen een telling lossen we dakloosheid in Nederland niet
                                                               op. Wel is een goed beeld van de aard en omvang van dakloos-
                        Hart van Brabant
                                                               heid een belangrijke voorwaarde voor een gedegen aanpak van
                                                               dakloosheid. We zien bij deelnemende regio’s en telorganisaties
                                                               grote motivatie om met behulp van de resultaten van de telling
                                                               hun aanpak van dakloosheid te versterken. We vertrouwen erop
                                                               dat deze resultaten hen daarbij gaan helpen.
                                                               Hogeschool Utrecht en Kansfonds
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>                            5
Eti
“Het heeft niks te maken
met arm of rijk zijn,
het kan iedereen gebeuren.”
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                      6
Eti      Na haar scheiding stond Eti van de ene op de andere dag op straat.
De opvang zat vol, dus sliep ze bij vrienden en in een tent. Nu woont ze al
bijna vier jaar noodgedwongen met haar twee zoontjes en kat Charlie in een
stacaravan. Makkelijk is het niet, maar ze blijft positief en strijdbaar.
                      “Ik heb een half jaar van vrienden naar vrienden gehopt, en in vooral met het oog op mijn kinderen? Hun belang staat
                      een driepersoonstent gezeten met mijn kinderen. Die waren      voorop. Kinderen moet je een veilige haven bieden.”
                      toen bijna acht en vijf. Dat was wel het dieptepunt in mijn    Uiteindelijk vond ze al googelend een camping waar ze met
                      leven. Ik realiseerde me toen dat dakloosheid iedereen kan     haar zoons terechtkon. Hun stacaravan is niet groot, maar ze
                      overkomen, ook mij. Zeker toen het winter werd en een tent     hebben een dak boven hun hoofd. “Ik ben deze en andere
                      gewoon veel te koud was voor de kinderen. Ik ben de vrienden   campings heel erg dankbaar dat ze onderdak bieden aan
                      bij wie we toen terechtkonden nog steeds heel erg dankbaar.    ouders met kinderen. Het is een fijne plek, omdat je aanspraak
                      Dat vergeet je nooit meer.”                                    hebt en het veilig is voor de kinderen. Men let wat meer op
                                                                                     elkaar op een camping, op een positieve manier.”
                      Eti klopte aan bij verschillende instanties, maar kreeg niet
                      de hulp die ze nodig had. “Niemand kon helpen, terwijl ik als  Andere mindset
                      moeder alles wilde doen in het belang van mijn kinderen.       Haar zoons zijn nu bijna twaalf en negen. Ze zijn blij dat mam-
                      Op een gegeven moment ben ik zelfs met mijn zoontjes naar      ma een eigen plek heeft, maar nog liever zouden ze willen dat
                      het politiebureau gegaan om te zeggen: ‘Help! We staan op      ze een eigen huis had. “Ze willen later rijk worden en dan een
                      straat en ik weet niet wat ik moet doen.’ We kregen een        huis voor me aanschaffen. Een met veel verdiepingen. Mijn
                      glaasje water, maar verder konden ze niks doen ‘want we zijn   jongste heeft zijn droomhuis getekend en die tekening hangt
                      geen bemiddelingsbureau.’ Terwijl ik een bepaalde veiligheid   nu al een tijdje op onze koelkast.”
                      en steun had verwacht.”
                                                                                     “Ik vind het erg dat ze zich zo jong al bewust zijn van mijn
                      Overlevingsstand                                               situatie. Aan de andere kant heeft het hen ook wel op een
                      “Ik zou liegen als ik zou zeggen dat ik niet boos ben geweest. bepaalde manier gevormd. Want dit hoort wel bij het leven.
                      Ik was razend, op alles en iedereen. Ook had ik het gevoel dat Zelfs in een welvarend land als Nederland kan het iedereen
                      ik de enige was. Ik schaamde me omdat ik dakloos was en        gebeuren. Het heeft niks te maken met arm of rijk zijn.” Ook
                      niks meer had. Maar op een gegeven moment kom je in de         zelf is ze anders tegen dingen gaan aankijken. “Ik heb hier veel
                      overlevingsstand. Zo van: hoe ga ik dit voor elkaar krijgen,   van geleerd en daardoor een andere mindset gekregen.”
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>                                                                                                                               7
“Ik had het fijn gevonden als iemand gewoon
naast me was komen zitten en had gezegd: ik help je.
We gaan samen zoeken naar een woning.”
Lotgenotencontact                                               containerwoningen neer. Doe iets met leegstaande gebouwen.
Eti is strijdbaar. Ze wil ouders die hetzelfde hebben mee-      Geef ouders met kinderen voorrang, want kinderen moet je
gemaakt als zij, of er nog middenin zitten, bij elkaar brengen. gewoon helpen. En zorg dat het aanvragen van een urgentie
“Ik wil ze een luisterend oor bieden. Of begeleiden. Het vang-  overal hetzelfde is. Nu moet ik er bijvoorbeeld 200 euro voor
net zijn. Want je leven staat totaal op z’n kop. Je weet niet   betalen, terwijl het in Utrecht en Amsterdam gratis is. En als
waar je moet beginnen. Ik had het fijn gevonden als iemand      ik niet urgent genoeg ben, ben ik mijn geld kwijt. Dus die 200
gewoon naast me was komen zitten en had gezegd: ik help je.     euro geef ik liever uit aan de huur van mijn stacaravan of aan
We gaan samen zoeken naar een woning.”                          mijn kinderen.”
Bij haar gebeurde het tegenovergestelde. Ze is teleurgesteld    Door de krachten te bundelen met andere ervaringsdeskun-
dat instanties niet vroegen wat ze nodig had, maar voor haar    digen hoopt Eti veranderingen in gang te kunnen zetten. “Ik
gingen denken. “Er werd te makkelijk gezegd: Kun je niet bij    wil daden in plaats van woorden. Ik weet wat ik doe omdat
vrienden of familie terecht? Maar logeren is een tijdelijke op- ik weet waar ik het over heb en dat is het grote verschil met
lossing, daar los je het probleem niet mee op. Bovendien heb-   mensen die geen ervaring hebben met dak- en thuisloosheid.
ben die vrienden toch ook recht op hun privacy?” Ook vonden     Ik heb gezien dat je het van de overheid niet moet hebben. We
instanties dat de kinderen wel bij hun vader konden wonen.      moeten elkaar daarom maar helpen, want samen sta je sterk.”
“Maar de moeder heeft evenveel recht op de kinderen als de
vader. Nederland heeft dan wel het VN Kinderrechtenverdrag
ondertekend, maar leeft het niet na. Een kind kan je niet op
straat zetten. En kinderen zijn de toekomst van Nederland.
Die moet je niet de rug toe keren, maar dat gebeurt nu wel.”
Oplossingen
Daarom bepleit ze dat er naar oplossingen wordt gezocht.
“Ik hoor steeds: nee, dat kan niet. Daar ben ik klaar mee. Zet
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>                                           8
Methode
> De ETHOS-Light definitie van dakloosheid
> Aanpak: ‘point in time’ telling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>De ETHOS-Light definitie
                                                                                                                                      9
van dakloosheid
       Dit onderzoek maakt gebruik van de Europese ETHOS-Light         een auto, stacaravan, schuur of woning zonder basisvoor-
       definitie van dakloosheid. Deze definitie wordt in Europa       zieningen. In navolging van het onderzoeksteam uit België
       gezien als de best onderbouwde manier om dakloosheid te         voegden wij een zevende categorie toe aan de ETHOS-Light
       meten. Ook het Nationaal Actieplan Dakloosheid: Eerst een       definitie: mensen met een dreigende huisuitzetting zonder
       Thuis (2023-2030) zet in op het in kaart brengen van dak-       passende vervolghuisvesting. Net als in België is dit in
       loosheid aan de hand van ETHOS-Light. ETHOS staat voor          Nederland een bekende route naar dakloosheid.
       ‘European Typology of Homelessness and Housing Exclusion’
       en definieert dakloosheid als een gebrek aan volwaardige
       huisvesting. De brede ETHOS definitie omvat in totaal               Figuur 1
       13 categorieën van uitsluiting van behoorlijke huisvesting.
       Voor het meten van dakloosheid werd in 2006 een afgeslankte         ETHOS-Light categorieën + dreigende huisuitzetting
       versie van de ETHOS-definitie geïntroduceerd met 6 catego-          1   Mensen die leven in de openbare ruimte
       rieën: ETHOS-Light (zie figuur 1).                                  2   Mensen in de noodopvang voor dakloze mensen
                                                                           3   Mensen in tijdelijke opvang voor dakloze mensen
       Bij de ETHOS-Light definitie staat de leefsituatie van mensen       4   Mensen die een instelling verlaten zonder vervolg-
       centraal: iedereen die zich bevindt in een leefsituatie die             huisvesting en mensen die langer in een instelling
       valt onder de ETHOS-Light categorieën wordt beschouwd als               verblijven wegens gebrek aan passende vervolghuis-
       dak- of thuisloos. De ETHOS-Light definitie brengt niet alleen          vesting
       zichtbare dakloosheid in beeld (mensen die op straat en in de       5 Mensen in niet-conventionele woonruimten vanwege
       nachtopvang verblijven), maar geeft ook zicht op groepen die            een gebrek aan passende huisvesting
       vaak buiten beeld blijven, omdat zij bijvoorbeeld worden aan-       6 Mensen die tijdelijk verblijven bij familie, vrienden of
       gemerkt als zelfredzaam of niet rechthebbend. Vaak verblijven           derden
       zij in andere leefsituaties van dakloosheid zoals bij vrienden,     + Mensen met een dreigende huisuitzetting zonder
       familie of derden of in niet-conventionele woonruimten, zoals           passende vervolghuisvesting
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Aanpak: ‘point in time’ telling
                                                                                                                                      10
      De ETHOS-tellingen zijn uitgevoerd op 9 april 2024 in de         dak- en thuisloze personen, zoals maatschappelijke opvang-
      regio’s Gelderland-Zuid, Westelijke Mijnstreek en West-          organisaties en bemoeizorg, waren dit onder andere buurt-
      Friesland en op 11 april in de regio’s Breda, Hart van Brabant   teams, (school)maatschappelijk werk, welzijnsorganisaties,
      en Holland-Rijnland. De gehanteerde methode is de zogeheten      jeugdhulpverlening, boswachters, havenopzichters, woning-
      ‘point in time’ telling. Een ‘point in time’ telling brengt dak- corporaties, gemeentelijke afdelingen zoals burgerzaken en
      loosheid in kaart op een specifiek moment in een geografisch     werk en inkomen, GGZ-instellingen, penitentiaire inrichtingen
      afgebakend gebied. De telmethode vereist een intensieve          en ziekenhuizen. In totaal namen 377 organisaties deel aan
      samenwerking met alle organisaties in de regio’s die met         de tellingen. Om medewerkers van de deelnemende organi-
      dak- en thuisloze personen in contact staan. Medewerkers         saties te informeren over het onderzoek en het invullen van
      van deze organisaties vullen voor alle personen in een leef-     de vragenlijst verzorgden de onderzoekers informatiesessies
      situatie van dak- en thuisloosheid een korte vragenlijst in.     op verschillende plaatsen in de regio’s. Ook werd een hand-
      Daarmee worden naast aantallen ook belangrijke profiel-          leiding bij de vragenlijst verstrekt.
      kenmerken van dak- en thuisloze personen verzameld.
                                                                       Om te zorgen dat de verzamelde informatie niet herleidbaar
      De organisatie van de tellingen was in elke regio grotendeels    is naar individuele personen, zijn in de vragenlijsten geen
      in handen van een regionale coördinator die in dienst is bij     namen of BSN-nummers vastgelegd. Dubbeltellingen werden
      de betreffende regio. De coördinatoren organiseerden de          uitgefilterd door de onderzoekers aan de hand van een naam-
      tellingen in nauwe samenwerking met het onderzoeksteam           code bestaande uit de eerste letter van de voornaam en de
      en met een regionale werkgroep met vertegenwoordigers van        eerste en laatste letter van de (volledige) achternaam. Na het
      de belangrijkste deelnemende organisaties, waaronder ook         verwijderen van dubbeltellingen werden de naamcodes en de
      mensen met ervaringskennis. Met de regionale werkgroepen         exacte leeftijd van de getelde personen uit het databestand
      werd geïnventariseerd welke organisaties in contact staan met    verwijderd. Deze zijn opgeslagen in een beveiligde digitale
      mensen die zich bevinden in de verschillende leefsituaties van   kluis van Hogeschool Utrecht om de privacy van de getelde
      ETHOS-Light. Naast organisaties die zich specifiek richten op    personen te waarborgen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                         11
Om te toetsen in hoeverre de resultaten een goede weer-         Meer informatie over de onderzoeksmethode en een uitgebreide weer-
spiegeling zijn van de werkelijke situatie in de regio’s werden gave van de resultaten van het kwalitatieve onderzoek is te vinden in de
de resultaten tijdens feedbackbijeenkomsten voorgelegd aan      uitgebreide regionale onderzoeksrapportages via ETHOS Telonderzoek |
vertegenwoordigers van de telorganisaties en medewerkers        Hogeschool Utrecht (hu.nl)
van de deelnemende gemeenten. Zij reflecteerden uitgebreid
op alle resultaten. Daarmee werd nagegaan in hoeverre de
resultaten aansluiten bij de situatie in de regio’s, zowel in
omvang als in aard en diversiteit van leefsituaties van dak-
en thuisloze mensen.
Aanvullend kwalitatief onderzoek
Er is aanvullend onderzoek gedaan naar de situatie van dak-
en thuisloze arbeidsmigranten en mensen die verblijven op
campings en vakantieparken vanwege gebrek aan passende
huisvesting. Het doel van dit onderzoek was om meer inzicht
te krijgen in de aantallen, leefsituaties en profielkenmerken
van deze groepen, en om te achterhalen hoe het komt dat
deze groepen met de ETHOS-telling tot dusver onvoldoende
in beeld komen. In de periode van maart tot juni 2024 zijn
in alle zes regio’s online focusgroepen gehouden met
professionals die in contact staan met betreffende mensen.
39 personen namen deel aan de focusgroepen gericht op
dak- en thuisloze arbeidsmigranten. 36 personen namen
deel aan de focusgroepen gericht op campings- en vakantie-
parken. Deelnemers waren onder andere medewerkers van
gemeenten (beleidsmedewerkers en BOA’s), maatschappelijke
opvangorganisaties, GGD, wijkteams, brancheverenigingen
vakantieparken, provinciale aanpak vakantieparken,
campingeigenaren en Stichting Barka.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Resultaten tweede telronde -
                                                                                       12
zes regio’s totaal
             West-Friesland
 Holland Rijnland
                                              Gelderland-Zuid
                                                                    6 regio's
                                                                    55 gemeenten
                           Regio Breda        Westelijke Mijnstreek 2.383.214 inwoners
                             Hart van Brabant
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Resultaten tweede telronde - zes regio’s totaal                                                                                                                                        13
                                                                                                                               Waarvan               Waarvan
  ETHOS-Light categorie                                                           Volwassenen                %                 mannen                vrouwen      Kinderen          %
  1 In openbare ruimte                                                                 318                    6               291 (92%)               25 (8%)          -             -
  2 In noodopvang voor dakloze mensen                                                  313                    6               262 (84%)              51 (16%)          6             1
  3 In tijdelijke opvang voor dakloze mensen                                           896                   18               508 (57%)             374 (42%)        300            27
  4 In instelling                                                                      549                   11               447 (81%)              95 (17%)         67             6
  5 In niet-conventionele woonruimte                                                   912                   18               610 (67%)             278 (30%)        167            15
  6 Bij familie/vrienden/derden                                                       1.623                  33              1.057 (65%)            556 (34%)        475            43
  + Dreigende huisuitzetting                                                           234                    5               148 (63%)              83 (35%)        76             7
  Verblijfsituatie op teldag onbekend, dakloosheid wel bevestigd                       117                    2                85 (73%)              28 (24%)        10             1
  Totaal                                                                             4.962                 100*                 3.408                 1.490        1.101           100
* Door tussentijdse afronding tellen de percentages niet op tot 100%			
                                                                                                                                                                    4.962
                                                                                                                                                                       volwassenen
    55 GEMEENTEN IN ZES REGIO’S:
    Gelderland-Zuid, Hart van Brabant,
    Holland Rijnland, Regio Breda,
                                                                                                      6.063                   *
                                                                                                                                                                    1.101
                                                                                               dak- en thuisloze personen
    Westelijke Mijnstreek en West-Friesland
                                                                                                                                                                         kinderen
    9 en 11 apil 2024
                                                                          Daarnaast zijn    1.582            kinderen (<18 jaar) indirect betrokken
                                                                          bij situatie van dak- of thuisloze ouder. Dit betekent dat het kind
    377                 deelnemende organisaties
                                                                          zelf niet dakloos is, maar een of beide ouder wel.
                                                                        * 38 personen zijn geteld in twee regio’s. In de totale cijfers is hiervoor gecorrigeerd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Resultaten tweede telronde - zes regio’s totaal                                                 14
             GENDER #4.962                             SAMENSTELLING HUISHOUDEN #4.962
  69%         30%            <1%             70%                    5%                  3%
                                         Alleenstaand              Koppel
  Man         Vrouw         Non-binair zonder kinderen         zonder kinderen         Anders
 #3.408       #1.490           #6            #3.478                 #224                #155
       <1%             1%                    10%                       3%                 9%
                                         Alleenstaand               Koppel
      Anders         Onbekend            met kinderen            met kinderen          Onbekend
        #6              #52                   #509                    #159                #437
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Resultaten tweede telronde - zes regio’s totaal                                                                       15
                                      NATIONALITEIT #4.962
                                               Van mensen met niet-Nederlandse nationaliteit #1.021
                                          40%                               57%                          3%
                                                                                                       ID-CARD
                                        EU-burger                      Niet-EU-burger                 Staatloos
                                          #411                               #584                        #26
           68%          56%                               Verblijfstatus van niet-EU-burgers #584
       Nederlandse    Geboren in
        nationaliteit Nederland
                                          26%                              46%                          11%
           #3.389        #2.792
Top 3                      Aantal
andere geboortelanden  verschillende
                      nationaliteiten  Permanent                          Tijdelijk
Polen 		       5%                      verblijfrecht                   verblijfrecht                Onwettig verblijf
Syrië		
Marokko
               5%
               2%          78              #152                             #267                          #67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Resultaten tweede telronde - zes regio’s totaal                                                                              16
                       LEEFTIJD #6.063
                        30%
                        25%
                                                           25%
                        20%                    22%
                                    18%
                                                                       17%
                        15%
                        10%                                                        11%
                          5%
                                                                                                4%
                                                                                                       1%             1%
                                                                                                              <1%
                          0%
                                   0-17       18-27       28-39      40-49        50-59       60-69  70-79  80 jaar Onbekend
                                   jaar        jaar        jaar        jaar        jaar        jaar   jaar of ouder
                       DUUR DAK- EN THUISLOOSHEID #4.962
                        30%
                        25%
                                                 24%                     24%
                        20%
                        15%                                  16%                                 16%
                                     15%
                        10%
                          5%
                                                                                      5%
                          0%
                                     <4          4-12        1-2         ≥2       Er is nog Onbekend
                                 maanden      maanden       jaar        jaar     huisvesting*
                       * Dit betreft de personen met een dreigende huisuitzetting
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>                                   17
Vania
“Het gaat elke dag wat beter met
mijn zoontje, maar met een eigen
huis zou het nog veel beter gaan.”
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                      18
Vania           De Braziliaanse Vania kwam ooit voor de liefde naar Nederland.
Maar haar echtgenoot bleek bezitterig en agressief. Na haar scheiding belandde ze
opnieuw in een gewelddadige relatie. Een jaar geleden durfde ze eindelijk bij hem
weg te gaan. Sindsdien verblijft ze met haar zoontje van vier in de crisisopvang.
                     Vania vertelt haar verhaal in de kamer die ze met haar zoontje  slaappillen te nemen, en later ook cocaïne, en veel te drinken.
                     deelt. De kleine ruimte is gevuld met een bed, een keukentje,   Het ging van kwaad tot erger. “Hij kreeg hallucinaties en werd
                     een tafel en stoelen, wat kleding en speelgoed. Meer heeft ze   enorm agressief. Hij begon steeds meer te geloven in complot-
                     ook niet. Vania ontmoette haar eerste man in 2010 in Brazilië,  theorieën en verbood mij bijvoorbeeld om een corona-
                     waar hij op dat moment werkte. De jaren erna verbleef ze        vaccinatie te nemen. Hij dreigde steeds dat hij mijn zoon
                     afwisselend in Brazilië en Nederland, maar vanaf 2015           van me af zou pakken, en dat dat hem ook zou lukken, want
                     woonde ze permanent in Nederland. “Vanaf toen werd onze         hij was Nederlands en ik niet. Nu weet ik dat ik ook rechten
                     relatie steeds slechter. Hij wilde niet dat ik naar Nederlandse heb, maar toen niet. Ik was bang om mijn zoon te verliezen,
                     les ging en ik mocht ook niet werken. Hij was bang dat ik ver-  dus ik bleef.”
                     liefd zou worden op een andere man. Ik zat alleen maar thuis
                     en had last van depressies en paniekaanvallen.” Ze wilde deze   Veilige plek
                     verstikkende relatie ontvluchten, maar waar kon ze naartoe?     Juli vorig jaar barstte de bom. Na de zoveelste ruzie werd
                     Op een feestje van een Braziliaanse vriendin ontmoette ze een   Vania door haar partner op straat gezet. Ze had niks bij zich,
                     man die zei dat ze voor weinig geld in zijn appartement mocht   zelfs geen telefoon, en haar zoontje was nog binnen. “Ik kon
                     wonen. Vania wilde niets liever dan zo ver mogelijk weggaan     niet meer, was doodop van alle stress en toestanden en wilde
                     van haar bezitterige echtgenoot, en verhuisde naar de andere    weg, maar absoluut niet zonder mijn zoontje. Hij is mijn alles.”
                     kant van het land.                                              Gelukkig had ze af en toe al contact gehad met iemand van
                                                                                     het wijkteam en die belde ze nu op vanuit een winkel.
                     Van kwaad tot erger
                     Binnen een mum van tijd viel ze voor de charmes van deze        Medewerkers van het wijkteam en de politie praatten uren-
                     reddende engel, die haar tegen haar stalkende ex bescherm-      lang in op haar partner en uiteindelijk kreeg ze haar zoontje
                     de. Ze werd zwanger en was gelukkig. “Het was altijd al mijn    terug. Na twee uur bellen werd er een veilige plek voor hen
                     droom geweest om moeder te worden.” In coronatijd beviel        gevonden in een logeerhuis, waar ze uiteindelijk twee maan-
                     ze van haar zoontje en alles ging goed, totdat haar partner     den konden blijven. Het begin was moeilijk. “Ik was het
                     een auto-ongeluk kreeg en niet meer kon werken. Hij begon       dekentje van mijn zoon vergeten en hij kon niet slapen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                  19
“Sinds ik in Nederland ben, ben ik nooit echt vrij geweest.
Eerst moest ik de regels van mijn exen volgen en nu die
van de opvang.”
                zonder dat dekentje, dus de eerste week huilde hij verschrik-    wachten. Dat is lastig. Niet voor mezelf, maar wel voor een
                kelijk veel. Hij at niet en wilde met niemand contact. Daarna    vierjarig jongetje. Ik ben dankbaar dat we een ruimte hebben
                ging het met ons allebei gelukkig elke dag iets beter.”          om te wonen, maar het is ook een plek waar we niet echt vrij
                                                                                 zijn. Sinds ik in Nederland ben, ben ik nooit echt vrij geweest.
                Beter leven voor mijn zoontje                                    Eerst moest ik de regels van mijn exen volgen en nu die van de
                De verhuizing naar de plek waar ze nu wonen, een eigen           opvang. Ik kan niet wachten totdat ik kan leven zoals ik dat wil,
                kamer in de crisisopvang, veroorzaakte een terugval bij haar     samen met mijn zoon.” Vania werkt er hard aan om steviger in
                zoontje. “Hij schreeuwde en huilde veel. De andere bewoners      haar schoenen te staan, zodat ze niet weer in een afhankelijke
                klaagden over zijn gedrag en waren boos op mij. Het was erg      positie terechtkomt. Ze wil haar inburgeringsexamen gaan
                moeilijk en vermoeiend.” Inmiddels krijgen ze allebei hulp       halen en weer gaan werken. Vania deelt haar verhaal om
                om hun traumatische ervaringen te verwerken. “Mijn zoontje       andere vrouwen die in eenzelfde situatie zitten als zij, kracht
                loopt wat achter in zijn ontwikkeling en praat weinig door alles te geven. “Je kunt eraan ontsnappen. Blijf geloven dat ook wij
                wat er in zijn jonge leventje is gebeurd. Sinds we een veilige   ooit een goede toekomst zullen hebben.”
                plek hebben en begeleiding krijgen gaat het elke dag een
                beetje beter met hem, maar het zou nog veel beter gaan als
                we ons eigen huis zouden hebben. We hebben ruimte nodig.
                Vooral mijn zoontje. Hij heeft nog nooit een eigen kamer
                gehad. Hij heeft een plek nodig waar hij kan spelen en muziek
                kan maken en dat kan hier niet. Hij moet stil zijn, anders gaan
                de andere mensen klagen.”
                Wil vrij zijn
                Vania gunt haar zoontje een beter leven. Ze heeft urgentie
                aangevraagd voor een sociale huurwoning in twee steden,
                maar weet nog niet of ze die krijgt. “We moeten wachten en
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>                                                       20
Aanvullend kwalitatief
onderzoek
> Dak- en thuisloze arbeidsmigranten 		
> Noodgedwongen verblijf op campings en vakantieparken
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>Dak- en thuisloze arbeidsmigranten
                                                                                                                                                       21
                         Aanvullend kwalitatief onderzoek laat zien dat geen van de       Profielkenmerken
                         zes regio’s goed zicht heeft op dak- en thuisloosheid bij
                         arbeidsmigranten. Dit komt doordat:                              Meestal mannen, maar ook vrouwen en gezinnen
                         • Arbeidsmigranten zich vaak niet inschrijven bij de
                              gemeente. Zij weten niet dat dit belangrijk is, zijn bang   Vooral mensen uit Polen, Bulgarije, Roemenië
                              voor negatieve gevolgen of hun werkgever houdt hen
                              verborgen voor instanties.                                  Vaak laaggeschoold, sociaal kwetsbaar
                         • Kennis over arbeidsmigranten versnipperd is over
                              verschillende beleidsterreinen en organisaties.             Een deel krijgt te maken met geweld, (seksueel)
                         • Bij veel gemeenten onvoldoende draagvlak is om deze            misbruik en uitbuiting
                              groep actief in beeld te brengen, vanwege gebrek aan
                              capaciteit en vrees voor extra zorg- en huisvestingsvragen.
 “Formeel zijn ze niet eens in Nederland, terwijl ze er wel zijn. [....] Als ik een kind     “Een jonge vrouw koos voor het slapen in een auto,
 geboren zie worden en beide ouders niet in de BRP staan ingeschreven, dan                   zij wilde niet terug naar Polen, zij wilde niet naar de
 wordt het kind niet ingeschreven. Dat kind valt volledig buiten beeld. Zo hebben            winteropvang. Ze was gefixeerd op het idee dat ze een
 we veel spookburgers, spookarbeiders, die overal buiten vallen.”                            nieuwe baan zou vinden. Het verblijf in de auto was
 Provinciaal medewerker aanpak vakantieparken                                                iets ‘van haar’, haar eigen spulletjes. Ze wilde dat niet
                                                                                             loslaten. Ze werd misbruikt door mannen. Jonge vrou-
                                                                                             wen zijn vooral kwetsbaar omdat ze niet zo ervaren
                                                                                             zijn. Mannen kunnen hen gemakkelijk manipuleren.”
  “Vijf locaties, ongeveer vijftig arbeidsmigranten aangetroffen en slechts één              Medewerker Stichting Barka
  persoon was geregistreerd. Ze hadden geen huurovereenkomst. Ze hadden niks.”
  Beleidsadviseur arbeidsmigranten gemeente
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Dak- en thuisloze arbeidsmigranten
                                                                                                                                                         22
                                Leefsituaties                                                 Opvallende bevindingen
                                •  Een deel verblijft in de openbare ruimte.
                                •  Een klein deel verblijft in de opvang (meestal alleen de   Betrokken professionals zien een forse toenamevan dak-
                                   winternoodopvang).                                         en thuisloze arbeidsmigranten, met name jonge mensen.
                                •  De grootste groep verblijft in niet-conventionele woon-
                                   ruimten zoals een auto, werkplek, stacaravan, hotel of     Zij staan vaak niet ingeschreven en zijn vaak niet goed op
                                   vakantiewoning.                                            de hoogte van hun rechten. Hierdoor hebben zij geen
                                •  Woonruimten zijn vaak in slechte staat en overbewoond.     toegang tot voorziening (uitkeringen, zorg, opvang. etc).
                                                                                              Sommige gemeenten hebben een outreachende, actieve
                                                                                              aanpak. Andere gemeenten werken alleen reactief op
                                                                                              zorg- en overlastmeldingen.
“Ik hoor vaak de vraag van
de gemeente: zijn ze hier vijf                    “Wij zagen bij de illegale kamerverhuur     Veel gemeenten vermoeden dat de problematiek zeer
jaar of langer? Dat is vaak de                    dat er een afhankelijkheidsrelatie is. Je   groot is, maar hebben onvoldoende mogelijkheden voor
eerste vraag. Dat betekent niet                   kan niet klagen tegen je huisbaas want      handhaving, alternatieve huisvesting en ondersteuning.
dat ze geen rechten hebben.                       dat is ook je werkgever en dan verlies je
Ook als ze hier drie jaar zijn,                   misschien je baan. Het zijn slechte kamers,
kunnen ze al rechten hebben.                      met slechte isolatie en waar schimmels
We moeten bewijzen dat ze                         zijn. Het is geen goede huisvesting. Enkele
hier hebben gewerkt, belasting                    bedrijven doen het wel goed, maar het
hebben betaald en een zorg-                       merendeel werkt met arbeidsbureaus.          “Ik kwam erachter dat er 12 mensen in een huisje
verzekering hebben. Ik probeer                    Ook wordt soms de huur ineens verhuurd       zaten, terwijl er maar 6 bedjes waren. Dus bedjes
alles om dit te bewijzen.”                        met 200 euro, zonder dat dit mag.”           worden dubbel verdeeld.”
Medewerker Stichting Barka                        Medewerker maatschappelijke opvang           Medewerker aanpak vakantieparken
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>                     23
Adrian
Na woningbrand
woont Adrian in zijn
schuurtje
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                              24
Adrian             kwam in 2007 voor het eerst naar Nederland om hier te werken. Van zijn verdiende geld
kocht hij een aantal jaar geleden een oude arbeiderswoning. Vorig jaar sloeg het noodlot toe: zijn huis ging
in vlammen op. Hij verbleef daarna afwisselend in ho(s)tels, bij vrienden en familie en in de winteropvang.
Sinds maart leeft hij in een schuurtje in zijn tuin totdat zijn huis weer bewoonbaar is.
                        De renovatie begint op te schieten. De muren zijn opnieuw         Dat het vuur zo snel om zich heen grijpt, komt omdat Adrian
                        gestuct, de vloer gelegd, de bovenverdieping is hersteld, en er   zijn huis ook als opslag gebruikt van zijn handelswaar. “Ik had
                        is een nieuwe trap geplaatst. Maar een keuken ontbreekt nog       tegen allerlei muren voorraden Yerba Mate liggen. Die droge
                        en ook de badkamer is nog een kale, lege ruimte. “Douchen         theebladeren vatten snel vlam.” Gelukkig komt hij er zelf met
                        doe ik bij vrienden.”                                             wat brandwonden aan zijn voorhoofd vanaf. “Dat is het aller-
                        Adrian is zenuwachtig. Hij wil zijn verhaal vertellen, maar dat   belangrijkste: ik leef nog en ik heb ook Fibi op tijd in veiligheid
                        ook goed doen. Hond Fibi, sinds 2019 zijn steun en toeverlaat,    weten te brengen. En mijn vriend Alex, die bij me inwoonde,
                        helpt hem zich te ontspannen. Ook zijn vriend Marek is erbij      was gelukkig net op bezoek bij zijn familie.”
                        als hij terugblikt op vorig jaar zomer.
                        “Ik was in de keuken bezig toen ik wat hoorde. Ik ging naar       Hectische tijd
                        de woonkamer en tilde de zware deken op die op mijn bank          Daarna volgt een hectische tijd. Vanuit het ziekenhuis waar hij
                        lag. Meteen sloegen de vlammen eruit. Het ging echt van           werd behandeld voor zijn brandwonden wordt hij naar een
                        whoosh.” Het eerste wat hij deed was Fibi roepen. “Fibi was       hotel gebracht. “65 kilometer verderop! Waarom zo ver weg
                        het enige waar ik me druk om maakte. Zij was eigenlijk            was mij niet duidelijk.” Na twee dagen wordt hij daar opge-
                        slimmer dan ik want ze liep naar de voordeur, om de straat        haald door een vriend. Samen proberen ze uit te zoeken hoe
                        op te kunnen gaan, maar ik riep haar terug en bracht haar         het nu verder moet. “Ik had geen telefoon, geen kleren,
                        naar de tuin.”                                                    niks meer. En ik kon mijn huis niet in want dat was dicht-
                                                                                          getimmerd.”
                        Onbewoonbaar
                        Achteraf hoort hij dat de brand waarschijnlijk is ontstaan door   Ze gaan naar de politie en de brandweer. Die adviseren om
                        zijn telefoon die aan de oplader lag en in zijn bank is gevallen. contact op te nemen met zijn verzekeraar. “We hebben wel
                        Zonder telefoon kan hij ook geen hulp inroepen, maar gelukkig     100 telefoontjes per dag gepleegd naar de verzekeringsmaat-
                        bellen de buren de brandweer. Die is er binnen een kwartier,      schappij. Het was zo’n geregel. En ik ben langsgegaan bij mijn
                        maar dan is het al te laat. Alles is in vlammen opgegaan en       werk om te vertellen wat er was gebeurd. Ze schrokken toen
                        Adrians huis is onbewoonbaar.                                     ze me zagen, want ik had een groot verband om mijn hoofd.”
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                      25
“Het maakt niet uit hoe vaak je valt,
als je maar weer opstaat.”
Winteropvang                                                        Adrian is de eerste om te erkennen dat hij verantwoordelijk
Hij overnacht die eerste maand achtereenvolgens bij een             is voor zijn eigen daden. “Het is mijn fout hoor, niet die van
vriend, in een hostel en daarna, op kosten van de verzekering,      iemand anders. Ik heb al eens 2,5 jaar niet gedronken, maar
in een hotel. In oktober gaat hij naar Polen om de 18e verjaar-     daarna kreeg ik toch een terugval. Nu kan ik ook maanden niet
dag van zijn zoon te vieren, die daar bij zijn ex-vrouw woont.      drinken, om dan toch weer voor de bijl te gaan. Therapieën
Daar gaat het mis. Adrian is alcoholist, maar drinkt al een hele    hebben tot nu niet geholpen, dus ik wil nu ook even geen
tijd niet meer. “Ik maakte de fout te denken dat ik het bij een     professionele hulp. Mijn probleem is dat ik niemand vertrouw.”
paar biertjes kon houden. Maar als je alcoholist bent, lukt dat
niet.”                                                              Niet opgeven
                                                                    Op dit moment leeft Adrian van een uitkering. Hij vult zijn dagen
Hij blijft zes weken in Polen waar hij wordt behandeld voor zijn    met Fibi, en gaat regelmatig langs bij vrienden. Het contact met
verslaving en mentale problemen, en komt daarna terug naar          zijn zoon, moeder en zus in Polen verloopt meestal per telefoon.
Nederland. Weer verblijft hij eerst bij een vriend en daarna in     Zijn vader die elders in Nederland werkt, ziet hij regelmatig.
een hotel. Als dat in januari de deuren sluit, klopt hij aan bij de “Hij is mijn idool. Ik ken geen betere mensen dan mijn vader en
winteropvang. “Overdag konden we daar niet zijn, dus ik liep        moeder.” Hij wil graag weer aan het werk, maar wel pas als hij
hele dagen op straat. Het regende en regende. Ik was doornat.”      zich weer elke dag kan douchen. “Je gaat niet stinkend naar je
                                                                    werk.”
Eenzaam                                                             Adrian hoopt dat zijn woning voor de winter klaar is, en als dat
Als de winteropvang in maart dichtgaat, besluit hij in het          niet lukt, probeert hij de nachten weer door te brengen in de
schuurtje achter zijn huis te gaan wonen. Dat is soms best          opvang. Hij wanhoopt niet. “Kennelijk vond God dat ik me moest
zwaar, en vooral eenzaam. “Ik ben af en toe best depressief.        realiseren dat ik al veel had, maar dat niet besefte. En ik ben al
Dan is het verleidelijk om weer te gaan drinken. Zeker omdat        vaker weer opgeklauterd. Het maakt niet uit hoe vaak je valt, als
er niemand is die tegen me zegt dat ik dat beter niet kan doen.     je maar weer opstaat. Dat geldt ook voor mij. Ik geef niet op en
Dus soms gaat het dan weer mis.”                                    ik klaag niet. Ik weet als geen ander dat je leven elke seconde
                                                                    kan veranderen, in negatieve maar zeker ook in positieve zin.”
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>  Noodgedwongen verblijf op
                                                                                                                                                          26
  campings en vakantieparken
                                 Aanvullend kwalitatief onderzoek laat zien dat geen van de   Profielkenmerken
                                 zes regio’s goed zicht heeft op mensen die noodgedwongen     De groep mensen die noodgedwongen verblijft op
                                 verblijven op campings en vakantieparken. Dit komt doordat:  campings/vakantieparken is zeer divers. Het gaat
                                 • Veel mensen zich niet kunnen of willen inschrijven         onder andere om:
                                     (sommige mensen willen onder de radar blijven).
                                 • Beleid en uitvoeringspraktijk versnipperd zijn over        Alleenstaande mannen
                                     gemeentelijke afdelingen en beleidsterreinen.
                                 • De samenwerking tussen gemeenten, zorgorganisaties         Alleenstaande ouders en volledige gezinnen
                                     en eigenaren van vakantieparken beperkt is.
                                                                                              Jongeren en starters op de woningmarkt
    “Het is vooral belangrijk om met alle domeinen aan tafel te zitten, anders krijg je nooit Arbeidsmigranten
    het hele beeld. […] Het bij elkaar brengen van al die verschillende domeinen vanuit de
    gemeente is al een uitdaging. Vanuit het zorgdomein is er inderdaad weinig zicht op,
    maar als je met veiligheid gaat praten hebben ze vaak wel een beetje een beeld, of de
    afdeling die verantwoordelijk is voor de BRP inschrijvingen. Het bij elkaar brengen,        “De intentie is vaak: ik verblijf daar even en als ik een
    daar win je het mee. Het is echt een integrale aanpak, problematieken op vakantie-          huis gevonden heb ga ik daar weer weg. Maar in [naam
    parken zijn echt heel divers, die kun je nooit vanuit één domein oppakken.”                 gemeente] zijn de wachttijden tussen de 6 en 8 jaar voor
    Projectleider bij een provincie op het gebied van vakantieparken                            een woning. Particuliere huur is voor veel mensen niet te
                                                                                                doen, mensen zijn aangewezen op sociale huurwoningen,
                                                                                                urgentie is vaak niet bereikbaar. Gewoon scheiden is geen
                                                                                                argument meer [voor urgentie], ook niet met kinderen.”
“Ze associëren een dakloze met problemen en zeggen: ‘Wij hebben hier geen                       Professional welzijnswerk, actief op campings en
problemen.’ Maar als je dan doorvraagt, blijken er wel degelijk daklozen op                     vakantieparken
de camping te zitten. Ze willen geen aandacht daarvoor.”
Medewerker gemeente
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>Noodgedwongen verblijf op
                                                                                                                                                         27
campings en vakantieparken
                              Leefsituaties                                                  Opvallende bevindingen
                              •   (Sta)caravans;
                              •   Busjes;                                                    Beleid en uitvoering ten aanzien van campings en
                              •   Vakantiewoningen.                                          vakantieparken verschilt sterk per gemeente.
                              Geregeld gaat het om caravans of huisjes die in slechte staat  Gemeenten moeten mensen volgens de wet inschrijven,
                              zijn en niet geschikt zijn voor (permanente) bewoning.         maar dit gebeurt vaak niet. Inschrijving in de Basisregistratie
                                                                                             Personen (BRP) is cruciaal voor toegang tot voorzieningen.
“Er zijn hele mooie huisjes                                                                  Gemeenten kunnen vaak geen alternatieve huisvesting bieden.
waarbij je denkt: daar wil ik                                                                Daarom gedogen zij permanente bewoning en reageren zij
ook wel verblijven, maar er                                                                  meestal alleen op overlast- en zorgmeldingen.
zijn ook caravans waarbij de
achterwand van het toilet                                                                    Professionals pleiten voor een actievere out-reachende
ontbrak. Het varieert van                                                                    betrokkenheid van gemeenten. Capaciteit is hierbij een
incomplete woningen tot                       “Mensen wonen in een caravan, maar heb-        uitdaging.
mooie paleisjes. Er wonen ook                 ben geen uitweg. Die caravan is niet geschikt
vaker kinderen in caravans                    voor bewoning, bij wijze van spreken zak je zo
en vakantiewoningen van                       door de vloer heen. Daar wonen mensen met         “Mensen met verslaving zorgen soms voor overlast en de
slechte kwaliteit.”                           een grote rugzak, die ook ziek zijn soms. Het     huisvesting waar ze in wonen is vaak heel beroerd, niet
Professional welzijnswerk,                    is niet uit te leggen dat je mensen daar laat     brandveilig. Daar zit een volgend probleem, mensen zitten
actief op campings en                         wonen. Soms kun je niet anders, maar het is       er vaak omdat ze nergens anders meer terecht kunnen.
vakantieparken                                de vraag of je dat moet willen.”                  Als wij gaan handhaven dan is er geen vervangende
                                              Medewerker gemeente                               woonruimte en moeten deze mensen naar de maat-
                                                                                                schappelijke opvang, en dat is ook een dilemma.”
                                                                                                Medewerker gemeente
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>                                     28
Aniek
“Je bent in de overleefstand bezig.”
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                       29
Aniek          en haar partner hebben het goed voor elkaar. Totdat ze de
hypotheek niet meer kunnen betalen en geen betaalbare andere woning
kunnen vinden. Vier jaar lang wonen ze noodgedwongen in een caravan.
Ook nu ze weer een huis hebben, voelt Aniek de stress nog in haar lijf.
                      Bijna anderhalf jaar wonen Aniek en haar man nu in een klein    hypotheek geen probleem zal zijn. “Alleen kwam toen de
                      huurappartement. Ze is er enorm blij mee, maar het is ook       crisis. Ik verloor mijn baan, en een nieuwe baan vinden in
                      nog wel wennen. “De eerste paar weken had ik echt iets van:     mijn vakgebied bleek moeilijk. Ik deed veel laagbetaald
                      oh ja, ik mag hier blijven. Ik hoef niet meer na te denken over werk, dus het was altijd aanpoten om de rekeningen te
                      ‘wat als we hier wegmoeten?’ Eigenlijk voelt het pas sinds      betalen. Toen zijn we allebei ook nog eens voor onszelf
                      kort echt als ons thuis.”                                       begonnen, omdat dit na doorrekening een beter alternatief
                                                                                      leek dan hoe we tot dan toe aan het werk waren, maar de
                      Aniek vindt het spannend om haar verhaal te delen, maar         praktijk bleek anders. Op een gegeven moment konden we
                      doet het omdat ze wil laten zien dat dakloosheid iedereen       onze hypotheek niet meer betalen.” Ze besluiten hun huis
                      kan overkomen en om de bewustwording te vergroten bij           te koop te zetten, en op zoek te gaan naar een goedkopere
                      gemeenten zodat ze zich constructief in willen gaan zetten.     woning. Maar dat gaat niet zonder slag of stoot.
                      “Nog steeds denken heel veel mensen dat je het over jezelf
                      hebt afgeroepen. Dat je domme beslissingen hebt genomen.        Eten bij je ouders
                      Of je leven niet op orde hebt. Maar dat is niet zo. Wij waren   “We wisten natuurlijk niet wanneer we ons huis zouden
                      niet psychisch in de war, niet verslaafd, we konden op onze     verkopen, en dubbele lasten konden we al helemaal niet
                      eigen benen staan. En toch waren we vier jaar lang dakloos.     betalen. Je wordt wel heel creatief, maar op een gegeven
                      Ik noemde het niet altijd zo, omdat we wel die caravan          moment lukt het echt niet meer. Dan ga je aan het eind
                      hadden, maar we waren het wel. Thuisloos zeker.”                van de maand maar een weekje bij je ouders eten.”
                                                                                      Hun huis verkopen ze pas na twee jaar, en ook nog met
                      Samenloop van omstandigheden                                    verlies. De houding van de bank doet Aniek nog steeds pijn.
                      Bij Aniek en haar man “is het een beetje een samenloop van      “We hebben een tijdje wat minder afbetaald, maar te veel
                      omstandigheden geweest.” Ze kopen een huis op het moment        om een particuliere huurwoning te kunnen betalen. En om
                      dat de prijzen hoog liggen, maar omdat ze allebei een baan      voor een sociale huurwoning in aanmerking te komen moet je
                      met carrièreperspectief hebben gaan ze ervan uit dat die        zeker vijftien jaar ingeschreven staan. De bank heeft liever dat
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                30
“We dachten dat het maximaal een half jaar zou duren
voordat we een woning zouden vinden. Nou, niet dus.”
je thuisloos blijft en je rekeningen probeert te betalen dan     camping terecht. In coronatijd sluit ook deze camping haar
dat jij een woning, toch een eerste levensbehoefte, hebt.”       deuren, net als alle andere campings. “Toen hebben we een
                                                                 hulpkreet op Facebook gezet. Daar reageerde iemand op die
Maximaal een half jaar                                           in een soort van gedoogd tiny house woonde, en nog plek had
Aniek en haar vriend besluiten een groot deel van hun spullen    voor onze caravan. Daar hebben we de hele coronaperiode
op Marktplaats te zetten en een caravan te kopen. “Eentje uit    kunnen staan. Maar na de coronaperiode stuurde de
de jaren 80, van twee bij vier, met een voortent erbij. Daar     gemeente de handhaving op ons af. Heel bijzonder, want
zijn we samen met de kat ingetrokken. We moesten toch iets,      we hadden gewoon goed contact met de gemeente.” Weer
want we hadden niets meer. We dachten dat het maximaal           moeten ze verkassen en belanden uiteindelijk op een camping
een half jaar zou duren voordat we een woning zouden             alias landgoed van een nukkige eigenaar. “Dat was niet heel
vinden. Nou, niet dus.”                                          fijn. Vanwege die eigenaar, maar ook omdat het in onze
                                                                 caravan heel vochtig en koud was en het terrein een grote
Van alles hebben ze geprobeerd. Ze blijven reageren op           blubberboel was. Als daar iets was gebeurd, had er geen
sociale huurwoningen en op antikraakplekken. Doen                ambulance kunnen komen.”
oproepen in Facebookgroepen. Sluiten zich aan bij een tiny
house project, maar dat komt uiteindelijk niet van de grond.     Geen briefadres dus je bestaat niet
Ze kloppen aan bij hulpinstanties en gemeenten. Het levert       Als ze bij gemeenten en instanties aankloppen voor hulp,
niets op. Vier jaar lang verblijven ze op verschillende plekken, worden ze van het kastje naar de muur gestuurd. “Je wordt
eerst in hun kleine caravannetje, later in een wat grotere       echt enorm tegengewerkt. We zijn bijvoorbeeld bij drie
caravan, “een soort pipowagen”.                                  gemeenten geweest om een briefadres te krijgen. Want je
                                                                 hebt natuurlijk geen adres, en daardoor kun je niks. Je kan
Een grote blubberboel                                            je verzekering niet veranderen, en je huisarts niet. Ik ben
Op hun eerste camping zitten ‘gewone gasten’, maar ook heel      heel blij dat ik net op tijd mijn rijbewijs had verlengd, want
veel mensen die net als zij geen huis hebben. Als het seizoen
voorbij is, gaat de camping dicht en komen ze op een winter-
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                         31
        zonder briefadres besta je administratief niet. Op een gegeven  En dan hebben zij gelukkig nog steun van hun omgeving.
        moment heb ik gezegd dat we onder de brug sliepen. En toen      Steun die ze van instanties heeft gemist. “Instanties zouden
        lukte het eindelijk om een briefadres te krijgen.”              echt meer begrip moeten opbrengen voor mensen zoals wij.
                                                                        Zoiets simpels als een briefadres weigeren, terwijl ze gewoon
        Ook merken ze dat er geen hulp is voor mensen zoals zij, die    verplicht zijn dat te geven. Het was een heftige tijd. Ik merk
        zelfredzaam zijn. “Er is hier een daklozenloket, maar die helpt nog steeds dat ik me heel snel gestrest voel. Die continue
        alleen mensen die overlast veroorzaken. Natuurlijk hebben       spanning zit gewoon in je lijf. Die raak je heel lastig kwijt.”
        mensen die psychisch in de war zijn, of verslaafd, hulp nodig.
        Maar er is ook een hele grote andere groep. Die wordt nog       Toch eindigt Aniek haar verhaal positief. “Je wilt het eigenlijk
        steeds vergeten.”                                               niet meemaken, maar achteraf gezien is het ook wel een hele
                                                                        waardevolle ervaring. Je krijgt in een hele korte tijd een boel
        Continue spanning in je lijf                                    levenservaring.”
        Na vier jaar vinden Aniek en haar vriend eindelijk een sociale
        huurwoning. Op eigen kracht. “Het is echt wel zwaar geweest.
        De continue stress, omdat je niet weet of je ergens wel mag
        blijven. Steeds verzinnen hoe je dit weer gaat regelen, en dat
        weer gaat opvangen. Je bent in de overleefstand bezig.”
“Natuurlijk hebben mensen die psychisch
in de war zijn, of verslaafd, hulp nodig.
Maar er is ook een hele grote andere
groep. Die wordt nog steeds vergeten.”
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>                        32
Resultaten per regio
> Gelderland-Zuid
> Hart van Brabant
> Holland Rijnland
> Regio Breda
> Westelijke Mijnstreek
> West-Friesland
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>Gelderland-Zuid                                                                                                                                   33
                                                                                                             Verblijfplaats 9 april
                                                                                                                      92                     88
                                                                                                                      10                     8
                                                                                                                in andere regio          onbekend
9 april 2024
                                                                       35    6
                                                        Culemborg
84
                                                                       17   <5
                                                                                                     <5
                                                                                                     <5
           deelnemende organisaties                                       Buren
                                                                                   93
                                                             55                    10         Neder-Betuwe       10
                                                             <5                                                   0
                                                                               Tiel                  Druten               590
                                                             West Betuwe              West Maas              Beuningen     69
                                                                                                                                     87
                                                                                      en Waal        <5
                                                                                                                       Nijmegen      21
                                                                                                     <5
                                                                                       68                   Wijchen               Berg
                                                                                       <5                                         en Dal
Totaal regio Gelderland-Zuid                                                                                23       Heumen
                                          1.197
                                            volwassenen
                                                                                                            <5
                                                                                                                     32
                                                                                                                     9
                                                                                                                                   10
1.357                                                                                                                      Mook
                                                                                                                                    <5
                                                                                                                           en Middelaar
                                            160
dak- en thuisloze personen
                                               kinderen
Daarnaast zijn   332      kinderen (<18 jaar) indirect
betrokken bij situatie van dak- of thuisloze ouder.
                                                                                                                       x      = aantal volwassenen
Dit betekent dat het kind zelf niet dakloos is, maar
                                                                                                                       x      = aantal kinderen
een of beide ouders wel.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>Gelderland-Zuid                                                                                                                                                                                    34
Verblijfplaats 9 april*
                                                                                                                                                 Waarvan         Waarvan
  ETHOS-Light categorie                                                                                Volwassenen                %               mannen         vrouwen             Kinderen   %
  1 In openbare ruimte                                                                                        92                 8%                  87               <5                 -       -
  2 In noodopvang voor dakloze mensen                                                                        117                 10%             99 (85%)         18 (15%)              <5     <3%
  3 In tijdelijke opvang voor dakloze mensen                                                                 109                  9%             54 (50%)         47 (43%)              32     20%
  4 In instelling                                                                                            180                 15%             139 (77%)        37 (21%)              15      9%
  5 In niet-conventionele woonruimte                                                                         243                 20%             174 (72%)        65 (27%)              24     15%
  6 Bij familie/vrienden/derden                                                                              395                 33%             275 (70%)       118 (30%)              83     52%
  + Dreigende huisuitzetting                                                                                  34                  3%              20 (59%)        14 (41%)              <5     <3%
  Verblijfsituatie op teldag onbekend, dakloosheid wel bevestigd                                              27                  2%              17 (63%)         9 (33%)               -       -
  Totaal **                                                                                                1.197               100%                 865             312                160    100%
* Het percentage mannen en vrouwen telt niet overal op tot 100% omdat non-binaire personen en personen met andere of onbekende genderidentiteit niet zijn weergegeven in deze tabel.
** Met de regio Gelderland-Zuid is overeengekomen dat aantallen kleiner dan 5 worden aangeduid met <5. De totaalpercentages tellen daardoor niet op tot 100%.
REGIONALE TOELICHTING OP DE CIJFERS
1. In centrumgemeente Nijmegen en gemeente Tiel                                                     meegeteld. Mogelijk heeft dit invloed gehad op het
     zijn veel voorzieningen voor dak- en thuisloze                                                 aantal getelde kinderen en vrouwen.
     mensen. Dit is een verklaring voor het relatief                                           3. In de gemeente West-Betuwe zijn relatief veel mensen
     hoge aantal getelde personen in deze gemeenten.                                                geteld in verband met de aanwezigheid van een AZC.
2. Jeugdgezondheidszorg van GGD, een deel van de                                                    In gemeente Neder-Betuwe is niet geteld.
     jeugdzorg- en GGZ instellingen, vrouwenopvang en
     woningcorporaties hebben niet of heel beperkt
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>Hart van Brabant                                                                                                                                       35
                                                        Verblijfplaats 11 april
                                                                                                                                      34
                                                              54                  58                                                  14
                                                              19                  16                             48
                                                                                                                 23
                                                                                                                                       Heusden
                                                        in andere regio        onbekend                         Waalwijk
11 april 2024                                                                                           17
                                                                                                                          80
                                                                                                                          20
                                                                                                         5
69         deelnemende organisaties                                                                      Dongen
                                                                                                                   Loon op zand
                                                                                                                          702
                                                                                                                          134                  65
                                                                                                    19                                         42
                                                                                                    12                   Tilburg
                                                                                                                                            Oisterwijk
                                                                                             Gilze en Rijen
                                                                                                                       36
Totaal regio Hart van Brabant                                                              6                           37
                                                                                           1
                                          1.150
                                            volwassenen                                 Alphen-Chaam
                                                                                                                    Goirle            22
                                                                                                                                      10
1.484                                                                                            9
                                                                                                 1
                                                                                                                                 Hilvarenbeek
                                            334
dak- en thuisloze personen
                                               kinderen                                      Baarle-Nassau
Daarnaast zijn   425      kinderen (<18 jaar) indirect
betrokken bij situatie van dak- of thuisloze ouder.
                                                           x   = aantal volwassenen
Dit betekent dat het kind zelf niet dakloos is, maar
                                                           x   = aantal kinderen
een of beide ouders wel.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>Hart van Brabant                                                                                                                                                                                   36
Verblijfplaats 11 april*
                                                                                                                                           Waarvan              Waarvan
  ETHOS-Light categorie                                                                             Volwassenen              %              mannen              vrouwen              Kinderen   %
  1 In openbare ruimte                                                                                    82                7%              74 (90%)              7 (9%)                  -      -
  2 In noodopvang voor dakloze mensen                                                                     33                 3%             25 (76%)             8 (24%)                 2     1%
  3 In tijdelijke opvang voor dakloze mensen                                                             279                24%            172 (62%)            103 (37%)               83     25%
  4 In instelling                                                                                        102                 9%             82 (80%)             20 (20%)               23      7%
  5 In niet-conventionele woonruimte                                                                     201                17%            119 (59%)             75 (37%)               57     17%
  6 Bij familie/vrienden/derden                                                                          353                31%            208 (59%)            144 (41%)               143    43%
  + Dreigende huisuitzetting                                                                              55                 5%             36 (65%)             16 (29%)                18     5%
  Verblijfsituatie op teldag onbekend, dakloosheid wel bevestigd                                          45                 4%             34 (76%)             11 (24%)                 8     2%
  Totaal                                                                                                1.150             100%                 750                 384                 334    100%
* Het percentage mannen en vrouwen telt niet overal op tot 100% omdat non-binaire personen en personen met andere of onbekende genderidentiteit niet zijn weergegeven in deze tabel.
REGIONALE TOELICHTING OP DE CIJFERS
1. In centrumgemeente Tilburg zijn relatief veel mensen                                     3. In de hele regio zijn er relatief veel campings en
     geteld. Dit is te verklaren door de aanwezigheid van                                         vakantieparken. Deze mensen zijn onvoldoende in
     opvangvoorzieningen.                                                                         beeld gebracht en dit heeft invloed op het aantal
2. Burgerzaken gemeente Tilburg, AZC’s, Veilig Thuis,                                             getelde mensen, met name in de regiogemeenten.
     politie en jeugdinstellingen en gemeentelijke diensten
     van gemeente Goirle hebben niet meegeteld vanwege
     uiteenlopende redenen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>Holland Rijnland                                                                                                                                       37
                                                                                                                      Verblijfplaats 11 april
                                                                                                                             54                   65
                                                                                                                             10                   14
                                                                                                                       in andere regio        onbekend
                                                                                                    13
11 april 2024                                                                                      <10
54
                                                                                46              Hille-
                                                                                 0              gom
           deelnemende organisaties
                                                                            Noordwijk      <10                Lisse
                                                                                           <10
                                                                                  27
                                                                                 <10
                                                                     49
                                                               46    25           Teylingen               21
                                                               10
                                                                                                          28
                                                                    Katwijk                                                       17
Totaal regio Holland Rijnland                            Oegstgeest                        17    Kaag en Braassem
                                                                                                                                  10
                                             924
                                                                                         <10
                                                                                                                               Nieuwkoop
                                            volwassenen        20            Leiden      Leider-
1.175
                                                                                           dorp
                                                               13                                          89
                                                                             446
                                                                              91                           29
                                            251
dak- en thuisloze personen                              Voorschoten
                                                                                   Zoeter-
                                                                                   woude          Alphen aan den Rijn
                                               kinderen
                                                                                    <10
Daarnaast zijn   355      kinderen (<18 jaar) indirect
                                                                                     0
betrokken bij situatie van dak- of thuisloze ouder.
                                                                                                                              x    = aantal volwassenen
Dit betekent dat het kind zelf niet dakloos is, maar
                                                                                                                              x    = aantal kinderen
een of beide ouders wel.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>Holland Rijnland                                                                                                                                                                                   38
Verblijfplaats 11 april*
                                                                                                                                                Waarvan          Waarvan
  ETHOS-Light categorie                                                                               Volwassenen                %               mannen          vrouwen             Kinderen   %
  1 In openbare ruimte                                                                                       58                 6%                   53             <10                   -      -
  2 In noodopvang voor dakloze mensen                                                                        70                 8%                   62             <10                 <10    <4%
  3 In tijdelijke opvang voor dakloze mensen                                                                175                 19%            105 (60%)         70 (40%)                77    31%
  4 In instelling                                                                                           110                 12%             96 (87%)         11 (10%)                19     8%
  5 In niet-conventionele woonruimte                                                                         93                 10%             76 (82%)         17 (18%)                20     8%
  6 Bij familie/vrienden/derden                                                                             327                 35%            212 (65%)         113 (35%)              101    40%
  + Dreigende huisuitzetting                                                                                 71                  8%             44 (62%)          27 (38%)               31    12%
  Verblijfsituatie op teldag onbekend, dakloosheid wel bevestigd                                             20                  2%                  16             <10                 <10    <4%
  Totaal **                                                                                                 924              100%                  664              253                251    100%
* Het percentage mannen en vrouwen telt niet overal op tot 100% omdat non-binaire personen en personen met andere of onbekende genderidentiteit niet zijn weergegeven in deze tabel.
** Met de regio Holland Rijnland is overeengekomen dat aantallen kleiner dan 10 worden aangeduid met <10. De totaalpercentages tellen daardoor niet op tot 100%.
REGIONALE TOELICHTING OP DE CIJFERS
1. In centrumgemeente Leiden zijn veel voorzieningen voor                                      3. De hoge aantallen in gemeente Alphen aan de Rijn worden
     dak- en thuisloze mensen. Dit verklaart de relatief hoge                                       mede verklaard door aanwezigheid van een PI. In Oegstgeest
     aantallen getelde personen in Leiden.                                                          worden de relatief hogere aantallen mede verklaard door de
2. AZC’s, boa’s, GGZ-instellingen, leegstandbeheerders en de                                        aanwezigheid van een AZC. Het hoge aantal kinderen in Kaag en
     afdeling burgerzaken van alle deelnemende gemeenten in de                                      Braassum kan worden verklaard door de aanwezigheid van een
     regio hebben niet of slechts gedeeltelijk geteld. Waarschijnlijk                               gezinsopvang.
     valt het totale aantal dak- en thuisloze personen in de regio
     daardoor lager uit.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>Regio Breda                                                                                                                         39
                                                        Verblijfplaats 11 april
                                                               66                   34                                         28
                                                               10                    2                                         15
                                                                                                                             Altena
                                                         in andere regio         onbekend
                                                                                                       11            14
11 april 2024                                                                                           3             0
69                                                                           42                      Drimmelen  Geertruiden-
                                                                                                                    berg
           deelnemende organisaties                                          13
                                                                                                               137
                                                                              Moerdijk                          21
                                                                                                               Oosterhout
                                                                                                        475
Totaal regio Breda                                                                        74            101
                                                                                          12
                                                                                                         Breda
                                                                                          Etten-Leur
                                             893
                                            volwassenen
                                                                                            12
1.076                                                                                        6
                                            183
dak- en thuisloze personen
                                                                                           Zundert
                                               kinderen
Daarnaast zijn   219      kinderen (<18 jaar) indirect
betrokken bij situatie van dak- of thuisloze ouder.
                                                          x    = aantal volwassenen
Dit betekent dat het kind zelf niet dakloos is, maar
                                                          x    = aantal kinderen
een of beide ouders wel.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>Regio Breda                                                                                                                                                                                          40
Verblijfplaats 11 april*
                                                                                                                                            Waarvan              Waarvan
  ETHOS-Light categorie                                                                              Volwassenen             %              mannen               vrouwen             Kinderen    %
  1 In openbare ruimte                                                                                     67               8%              61 (91%)              6 (9%)                 -        -
  2 In noodopvang voor dakloze mensen                                                                      69               8%              56 (81%)             13 (19%)                -        -
  3 In tijdelijke opvang voor dakloze mensen                                                             192                22%             98 (51%)             93 (48%)               70      38%
  4 In instelling                                                                                          56                6%             49 (88%)              7 (13%)                4       2%
  5 In niet-conventionele woonruimte                                                                     207                23%            137 (66%)             68 (33%)               32      17%
  6 Bij familie/vrienden/derden                                                                          249                28%            165 (66%)             83 (33%)               62      34%
  + Dreigende huisuitzetting                                                                               47               5%              31 (66%)             16 (34%)               15       8%
  Verblijfsituatie op teldag onbekend, dakloosheid wel bevestigd                                            6               1%               4 (67%)              1 (17%)                -        -
  Totaal                                                                                                 893             100%**                601                 287                 183    100%**
* Het percentage mannen en vrouwen telt niet overal op tot 100% omdat non-binaire personen en personen met andere of onbekende genderidentiteit niet zijn weergegeven in deze tabel.
** Door tussentijdse afronding tellen de percentages niet op tot 100%
REGIONALE TOELICHTING OP DE CIJFERS
                                                                                            3. In gemeente Zevenbergen, Oosterhout en Etten Leur
1. In centrumgemeente Breda zijn veel voorzieningen                                               worden hotels benut voor huisvesting van dak- en
     voor dak- en thuisloze mensen. Dit verklaart de                                              thuisloze mensen. Deze mensen zijn niet/onvoldoende
     relatief hoge aantallen getelde personen in Breda.                                           meegeteld.
2. GGD (incl. jeugdgezondheidszorg), jeugdzorg-                                             4. In de hele regio zijn relatief veel campings en vakantie-
     instellingen, AZC’s en politie hebben niet tot                                               parken. Deze mensen die daar verblijven zijn onvoldoende
     nauwelijks geteld. Hierdoor zijn er met name binnen                                          in beeld gebracht en dit heeft invloed op het aantal getelde
     ETHOS 4 vermoedelijk minder mensen geteld.                                                   mensen, met name in de regiogemeenten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>Westelijke Mijnstreek                                                                                             41
                                                                                 Verblijfplaats 9 april
                                                                                        42                   47
                                                                                        13                   15
                                                                                  in andere regio        onbekend
9 april 2024
55         deelnemende organisaties                                   245
                                                                       44
                                                                  Sittard-Geleen
                                                        17
                                                         9
Totaal regio Westelijke Mijnstreek
                                             366
                                                        Stein
                                            volwassenen
454                                                            15
                                               88
dak- en thuisloze personen
                                                                7
                                               kinderen       Beek
Daarnaast zijn   100      kinderen (<18 jaar) indirect
betrokken bij situatie van dak- of thuisloze ouder.
                                                                                         x    = aantal volwassenen
Dit betekent dat het kind zelf niet dakloos is, maar
                                                                                         x    = aantal kinderen
een of beide ouders wel.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>Westelijke Mijnstreek                                                                                                                                                                              42
Verblijfplaats 9 april*
                                                                                                                                          Waarvan               Waarvan
  ETHOS-Light categorie                                                                               Volwassenen            %             mannen               vrouwen            Kinderen    %
  1 In openbare ruimte                                                                                      12              3%                 10                   <5                  -       -
  2 In noodopvang voor dakloze mensen                                                                        6              2%                 <5                   <5                  -       -
  3 In tijdelijke opvang voor dakloze mensen                                                                40             11%            28 (70%)              11 (28%)                5     6%
  4 In instelling                                                                                           60             16%            47 (78%)              12 (20%)                5     6%
  5 In niet-conventionele woonruimte                                                                        88             24%            46 (52%)              32 (36%)               16     18%
  6 Bij familie/vrienden/derden                                                                            135             37%            79 (59%)              54 (40%)               56     64%
  + Dreigende huisuitzetting                                                                                15              4%             7 (47%)               8 (53%)                6      7%
  Verblijfsituatie op teldag onbekend, dakloosheid wel bevestigd                                            10              3%                  5                   <5                  -       -
  Totaal***                                                                                                366            100%                226                  125                 88   100%**
*   Het percentage mannen en vrouwen telt niet overal op tot 100% omdat non-binaire personen en personen met andere of onbekende genderidentiteit niet zijn weergegeven in deze tabel.
** Door tussentijdse afronding tellen de percentages niet op tot 100%.
*** Met de regio Westelijke Mijnstreek is overeengekomen dat aantallen kleiner dan 5 worden aangeduid met <5.
REGIONALE TOELICHTING OP DE CIJFERS
1. In centrumgemeente Sittard-Geleen zijn veel
     voorzieningen voor dak- en thuisloze mensen.
     Dit is een verklaring voor het relatief hoge aantal
     getelde personen in deze gemeente.
2. AZC’s, GGD – Veilig Thuis, GGZ-instelling en enkele
     jeugdzorginstellingen hebben niet meegeteld. Daardoor
     zijn er mogelijk minder mensen geteld in ETHOS 4.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>West-Friesland                                                                                                         43
                                                                                  Verblijfplaats 9 april
                                                                                           32                     32
                                                                                            5                     8
                                                                                    in andere regio           onbekend
9 april 2024
43         deelnemende organisaties
                                                            12      25
                                                             1       4                                    66
                                                                                                          17
                                                           Opmeer                              6
                                                                    Medemblik                  0        Enk-
                                                                                                        huizen
Totaal regio West-Friesland                                                               Stede Broec
                                             468
                                            volwassenen            272        11
559
                                                                    44        10
                                                        12
                                                         2
                                                                   Hoorn      Drechterland
                                               91
dak- en thuisloze personen
                                                        Koggenland
                                               kinderen
Daarnaast zijn   153      kinderen (<18 jaar) indirect
betrokken bij situatie van dak- of thuisloze ouder.
                                                                                             x     = aantal volwassenen
Dit betekent dat het kind zelf niet dakloos is, maar
                                                                                             x     = aantal kinderen
een of beide ouders wel.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>West-Friesland                                                                                                                                                                                      44
Verblijfplaats 9 april*
                                                                                                                                           Waarvan              Waarvan
  ETHOS-Light categorie                                                                             Volwassenen             %              mannen               vrouwen             Kinderen    %
  1 In openbare ruimte                                                                                    17                4%             15 (88%)              2 (12%)                -        -
  2 In noodopvang voor dakloze mensen                                                                     18                4%             16 (89%)              2 (11%)                -        -
  3 In tijdelijke opvang voor dakloze mensen                                                             102               22%             51 (50%)             51 (50%)               33      36%
  4 In instelling                                                                                         47               10%             38 (81%)              8 (17%)                2       2%
  5 In niet-conventionele woonruimte                                                                      91               19%             67 (74%)             23 (25%)               19      21%
  6 Bij familie/vrienden/derden                                                                          171               37%            120 (70%)             49 (29%)               34      37%
  + Dreigende huisuitzetting                                                                              12                3%             10 (83%)              2 (17%)                3      3%
  Verblijfsituatie op teldag onbekend, dakloosheid wel bevestigd                                          10                2%              9 (90%)              1 (10%)                -        -
  Totaal                                                                                                468              100%**               326                  138                 91    100%**
* Het percentage mannen en vrouwen telt niet overal op tot 100% omdat non-binaire personen en personen met andere of onbekende genderidentiteit niet zijn weergegeven in deze tabel.
** Door tussentijdse afronding tellen de percentages niet op tot 100%
REGIONALE TOELICHTING OP DE CIJFERS
1. In Hoorn zijn veel voorzieningen met een regionale functie voor
     dak- en thuisloze mensen. Dit is een verklaring voor het relatief
     hoge aantallen getelde personen in Hoorn.
2. Jeugdzorgvoorzieningen, woningcorporaties en de afdeling
     burgerzaken hebben niet tot heel beperkt meegeteld.
3. Er zijn relatief veel kinderen in Drechterland geteld vanwege
     de aanwezigheid van een gezins- en 24-uurs opvang.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>                             45
Wiola
“Ik hoop dat het hooguit een
jaar duurt voordat we weer
onze eigen plek hebben.”
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                         46
Wiola             Na haar scheiding blijven de Poolse Wiola en haar zoon Marek in
hun oude huis wonen. Haar ex zal de huur betalen, maar daar stopt hij na een tijdje
mee. Wiola komt daar pas achter als het al te laat is. Na acht maanden in de
crisisopvang zijn moeder en zoon onlangs verhuisd naar een wachtwoning.
                      De verhuisdozen zijn nog niet allemaal uitgepakt. Ook de         neemt. “Alleen stopte hij op een bepaald moment met het
                      sobere inrichting wijst erop dat ze dit flatje in een buitenwijk betalen van de huur, de stroom en het water. Stroom en
                      pas net hebben betrokken. Terwijl Marek nog aan het werk is      water kreeg ik snel door en ben ik zelf gaan betalen, maar
                      op zijn stageplek aan de andere kant van de stad, praat Wiola    over de huur heb ik geen brieven gekregen.”
                      honderduit over wat hen is overkomen. “We zitten nu in een
                      wachtwoning. Dat betekent dat we hier mogen blijven totdat       Nog steeds is het onduidelijk hoe dat heeft kunnen gebeuren.
                      we een eigen, echte woning hebben gevonden. Daar zijn we         Pas als de deurwaarder wordt ingeschakeld, komt Wiola
                      nu mee bezig.”                                                   erachter wat er aan de hand is. In de rechtszaak die volgt legt
                                                                                       Wiola uit dat ze echt van niks wist. “Ik kreeg wel brieven dat
                      Als het goed is, blijven ze hier dus maar tijdelijk. Daarom gaat de servicekosten omhoog zouden gaan. Waarom heb ik dan
                      ze het niet helemaal inrichten zoals ze eigenlijk zou willen.    geen brieven gekregen over mijn huurachterstand?” Toch mag
                      “Mijn vader en mijn broer hebben me op het hart gedrukt niet     de verhuurder hen met spoed het huis uitzetten. Ze komen op
                      te veel kosten te maken. Want als ik hier wegga, moet ik alles   de wachtlijst voor de crisisopvang en het lukt vrij snel om daar
                      weer opnieuw doen. Dus ik doe alleen het hoognodige en ik        een plek te krijgen.
                      koop alleen wat ik straks kan meenemen. Geen bank bijvoor-
                      beeld die alleen hier past, maar wel een wasdroger. En een       Schaamte
                      stofzuiger, want mijn oude is kapot.”                            Acht maanden verblijven ze in de crisisopvang. “Dat is best
                                                                                       kort. Ik weet niet waarom wij zo snel weg konden. Misschien
                      Huurachterstand                                                  omdat ik het zo graag wilde. Ik hield het er echt niet langer uit.
                      Wiola en haar toenmalige partner gaan zes weken nadat ze de      Vooral vanwege Marek. Die was toen 14,5 en schaamde zich
                      handtekening hebben gezet voor hun nieuwe huurwoning uit         dat we in de crisisopvang woonden. Daarom nodigde hij nooit
                      elkaar. Het contact daarna verloopt moeizaam. Het lukt niet      vrienden uit. En als hij dat wel had gewild, waar had hij ze
                      om het huurcontract alleen op haar naam te zetten, dus stemt     kunnen ontvangen? Zijn kamertje was te klein voor bezoek en
                      ze ermee in dat haar ex de vaste lasten voor zijn rekening       in de gemeenschappelijke ruimte hadden ze geen privacy.”
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                47
“Alles hangt met elkaar samen. Ik moet snel financieel
stabiel worden, want dan kan ik me inschrijven voor
een andere woning. Elke dag telt.”
Vrienden in de opvang heeft haar puberzoon niet, want alle      kletsen, en dan gebeurde er verder niks. Daar heb ik best
andere kinderen zijn baby’s of peuters. Ook Wiola zelf heeft    wat tijd door verloren.” Nu heeft ze via de crisisopvang wel
moeite met de plek. “We hadden als gezin twee kamertjes.        goede begeleiding. “Daar ben ik echt dankbaar voor. Ik heb
Een woonkamer met de mogelijkheid om te koken en te eten,       een plan gemaakt en we zetten echt stappen.”
en een slaapkamer met een stapelbed. Die kamer was voor
Marek. Dan had hij in ieder geval een eigen plekje. Ik sliep op Stap voor stap
een bank in de woonkamer.” De twee kamers zijn niet met         Haar schuld afbetalen is nu het eerste doel. “We zijn aan het
elkaar verbonden, dus ze moeten via de gang van de woon-        kijken of ik in de schuldsanering kan komen. En daarna wil ik
naar de slaapkamer. “We leefden samen, maar uit elkaar.         snel weer gaan werken.” Ze werkte altijd als administratief me-
Ik zag mijn kind weinig.”                                       dewerker bij een transportbedrijf, maar op dit moment niet.
                                                                “Ik wil wel werken, maar ik wil een goede werknemer zijn en ik
Begeleiding                                                     ben nu te veel bezig met andere dingen.”
Dat is nu gelukkig anders. Ook is Wiola blij dat ze weer een
eigen douche en toilet heeft, want “die gemeenschappelijke      Ze weet dat ze nu geen urgentie mag aanvragen omdat ze
voorzieningen waren vaak zo vies”, en niet meer elke week       een schuld heeft. “Alles hangt met elkaar samen. Ik moet snel
kamercontrole krijgt. “Ze gingen dan checken of alles schoon    financieel stabiel worden, want dan kan ik me inschrijven voor
en veilig was. Ik dacht dan: kom op mensen, ik ben hier niet    een andere woning. Elke dag telt.” Wiola is blij dat ze nu goede
omdat ik zoveel problemen heb, maar omdat er in mijn leven      afspraken kan maken en zo stap voor stap vooruitgaat. “Ik
even iets mis is gegaan. Ik heb gewoon de rust nodig om alles   zie de toekomst positief in. Ik ben bezig om alles netjes voor
weer op te bouwen.”                                             elkaar te krijgen. Ik hoop alleen dat het snel goedkomt. Dat
                                                                het niet twee jaar, maar hooguit een jaartje duurt voordat we
In de jaren na haar scheiding hebben verschillende hulp-        weer onze eigen plek hebben.”
verleners zich met haar en haar zoon beziggehouden.
Erg positief is Wiola daar niet over. “Het was urenlang
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>                         48
Belangrijkste conclusies
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>Belangrijkste conclusies
                                                                                                                                          49
       De tweede ronde van de ETHOS-tellingen brengt dak- en            Met vertegenwoordigers van de betrokken organisaties en
       thuisloosheid in beeld in de regio’s Gelderland-Zuid, Hart       medewerkers van de deelnemende gemeenten reflecteerden
       van Brabant, Holland-Rijnland, Regio Breda, Westelijke           we op de resultaten van de tellingen. Op basis van de ver-
       Mijnstreek en West-Friesland. Alle mensen die zich in een        zamelde cijfers en de reflecties daarop lichten we enkele
       leefsituatie van dak- en thuisloosheid bevinden volgens de       conclusies uit.
       ETHOS-light classificatie en in beeld waren bij betrokken
       organisaties in deze regio’s werden meegeteld.                   1. Veel vrouwen zijn dak- of thuisloos
                                                                        Ook dit jaar zijn veel dak- en thuisloze vrouwen geteld:
       Een consistent beeld van dak- en thuisloosheid                   1.490 vrouwen verblijven in een leefsituatie van dak- of
       In de zes regio’s zijn deze ronde in totaal 6.063 dak- en thuis- thuisloosheid. Dit is 30% van de volwassen personen.
       loze personen geteld. Net als bij de eerste ronde van de telling Dak- en thuisloze vrouwen verblijven met name bij familie,
       zien we een grote diversiteit aan mensen en leefsituaties.       vrienden of kennissen, in een tijdelijke opvang voor dakloze
       Wederom is bijna een derde van de getelde volwassenen            mensen en in niet-conventionele woonruimten. In alle zes de
       vrouw en is een aanzienlijk deel van de getelde personen         regio’s werden ook vrouwen in de openbare ruimte geteld.
       jonger dan 18 jaar (18%) of in de leeftijd van 18 tot 27 jaar    De meeste alleenstaande dak- en thuisloze ouders zijn vrouw
       (22%). Ruim twee derde heeft de Nederlandse nationaliteit        (72%). Daarnaast waren 32 dakloze vrouwen zwanger.
       en er zijn opnieuw veel verschillende nationaliteiten geteld:
       78 in totaal. De grootste groep dakloze mensen verblijft bij     2. Dakloosheid treft een groot aantal kinderen
       vrienden, familie of derden (een derde van het totaal).          De tellingen laten zien dat dak- en thuisloosheid veel kinderen
       Daarnaast verblijft ongeveer een vijfde in een niet-conventio-   treft: in totaal zijn er 1.101 kinderen geteld. Deze kinderen ver-
       nele woonruimte vanwege gebrek aan passende huisvesting.         blijven meestal samen met één of beide ouders. 58 kinderen
       Een derde verblijft in de openbare ruimte, in de noodopvang      (5%) verblijven zonder een ouder in een situatie van dak- of
       of in een tijdelijke opvang voor dakloze mensen. Dit laat        thuisloosheid. Dak- en thuisloze kinderen verblijven meestal
       opnieuw zien dat het dominante beeld van dakloosheid van         bij familie, vrienden of derden (43%). Iets meer dan een kwart
       verblijf op straat of in een opvangvoorziening niet overeen-     (27%) van de kinderen verblijft in een tijdelijke opvang voor
       komt met de realiteit.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                      50
dakloze mensen (meestal een gezinsopvang) en 15% verblijft        4. Veel mensen verblijven noodgedwongen in niet-
in niet-conventionele woonruimten, zoals een stacaravan of             conventionele woonruimten
vakantiewoning zonder huurcontract. Dakloosheid treft             Ongeveer een vijfde deel van de getelde volwassenen (18%)
kinderen ook indirect: 1.582 kinderen zijn niet zelf dak- of      verblijft vanwege een gebrek aan passende huisvesting in een
thuisloos, maar hebben wel een ouder die dak- of thuisloos        niet-conventionele woonruimte. Zij verblijven in een auto,
is (meestal hun vader).                                           stacaravan, camper, hotel, boot, schuur, garage, tuinhuisje,
                                                                  (anti)kraakwoning, bedrijfspand, woning zonder basisvoor-
3. Arbeidsmigranten op straat vormen het topje van                zieningen of een andere plek die niet geschikt is om te
     de ijsberg                                                   wonen. Ook 167 kinderen verblijven in niet-conventionele
Dakloze EU-burgers vormen in het straatbeeld een duidelijk        woonruimten. Volgens betrokken professionals verblijven
zichtbare groep. 35% van de mensen die op straat verblijven       veel meer dak- en thuisloze mensen noodgedwongen
is EU-burger met een niet-Nederlandse nationaliteit. Volgens      op campings en vakantieparken dan uit deze telling naar
betrokken professionals is het overgrote deel van deze men-       voren komt. Gemeenten en andere organisaties die bij de
sen (voormalig) arbeidsmigrant. Zij geven aan dat arbeids-        telling betrokken zijn hebben hen niet goed in beeld.
migranten die in de openbare ruimte verblijven goed in beeld
zijn gekomen met de telling. Dakloze EU-burgers met een           5. Een kwart van de volwassenen is langdurig dak- of
niet-Nederlandse nationaliteit verblijven zelden in de opvang,         thuisloos
omdat zij daar meestal niet worden toegelaten. De betrokken       Uit de telling blijkt dat 1.189 mensen langer dan twee jaar dak-
professionals geven aan dat arbeidsmigranten wegens gebrek        of thuisloos zijn. Dit is ongeveer een kwart van de getelde vol-
aan passende huisvesting vaak verblijven in niet-conventionele    wassenen. Mannen zijn relatief vaker langdurig dakloos dan
woonruimten – zoals een stacaravan op een vakantiepark – of       vrouwen: van de volwassenen die twee jaar dak- of thuisloos
bij vrienden, familie of derden. Bij deze telling werd opnieuw    zijn, is driekwart man. Verder is de groep langdurig dakloze
duidelijk dat het bijzonder moeilijk is om zicht te krijgen op de mensen net zo divers als de volwassenen die korter dak- of
groep dak- en thuisloze arbeidsmigranten in de laatstgenoem-      thuisloos zijn. Zo verblijven bijvoorbeeld veel jongeren lang-
de leefsituaties. Bij gemeenten en andere telorganisaties zijn    durig in een situatie van dak- of thuisloosheid: bijna een vijfde
zij vaak zeer beperkt in beeld. De professionals die deelnamen    van deze groep is tussen de 18 en 27 jaar oud. Ook de leef-
aan de telling en aan het kwalitatieve onderzoek vermoeden        situaties van langdurig dak- en thuisloze mensen zijn heel
dat het werkelijke aantal arbeidsmigranten in een leefsituatie    divers: Een derde deel van de groep langdurig dakloze personen
van dak- of thuisloosheid zeer groot is.                          verblijft bij familie, vrienden of derden en een vijfde verblijft in
                                                                  een niet-conventionele woonruimte. Iets minder dan een vijfde
                                                                  verblijft in een tijdelijke opvang voor dakloze mensen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>                                                                  51
Het organiseren van een ETHOS-telling levert veel op
Uit de resultaten van deze telling blijkt dat het betrekken van
een breed scala aan organisaties van cruciaal belang is om
zicht te krijgen op de problematiek van dak- en thuisloosheid.
Organisaties die zich niet specifiek richten op dak- en thuisloze
mensen brachten ongeveer de helft van de getelde personen
in beeld. Naast zicht op aantallen en profielkenmerken leidde
de telling tot grotere betrokkenheid van deze organisaties
bij de problematiek van dak- en thuisloosheid en tot bewust-
wording van de grote verscheidenheid aan leefsituaties.
Daarnaast resulteerde de gezamenlijke organisatie van de
telling tot versterking van de samenwerking tussen deel-
nemende organisaties.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre> Davy                   52
“Ik heb het straatleven
kunnen overleven,
juist door alles wat
er vroeger is gebeurd.”
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                           53
Davy           Davy heeft een gewelddadige jeugd en verlaat op zijn 18e voorgoed het ouderlijk huis. De jaren
daarna verblijft hij onder andere bij familie, in een auto, een hotel, de opvang en in een tentje op een landgoed.
Ondertussen probeert hij de trauma’s uit zijn jeugd te onderdrukken met alcohol en drugs. Tot hij het roer
omgooit. Nu is hij clean, heeft hij al vier jaar een woning en begeleidt hij als veldwerker dak- en thuisloze mensen.
                        Bij het inloophuis waar Davy langsgaat, is de lunch net voorbij.  Traumatherapie
                        Een aantal mensen zit nog even lekker buiten in het zonnetje      Maar het loopt anders. Het trauma uit zijn jeugd komt keihard
                        een sigaret te roken. Davy steekt er ook eentje op en steekt      naar boven. “Toen is het goed misgegaan. Het hotel waar ik
                        van wal. “Vanaf mijn vierde ben ik echt zwaar mishandeld door     verbleef, zat boven een café. Een café voelde vertrouwd want
                        mijn vader. Klappen met de riem, met de platte of de ronde        mijn tante, waar ik als kind woonde als het thuis niet meer
                        stok. Stompen tegen mijn neus, tot bloedens toe. Als ik lawaai    ging, had ook een café. Dus daar voelde ik me op mijn gemak.”
                        maakte, mijn bord niet leegat. Ik wist al hoe laat het was door   Davy zit iedere avond te drinken en gaat cocaïne gebruiken om
                        de manier waarop hij de oprit op kwam rijden, de deur open-       het maar vol te houden tot sluitingstijd. Om dan daarna, om te
                        deed, zijn sleutel weggooide. Als ik van huis naar school liep,   kunnen slapen, cannabis te roken. Een half jaar lang gaat hij zo
                        dan viel de spanning van me af. En als ik van school naar huis    door. Werken lukt op een gegeven moment niet meer en
                        kwam, dan bouwde die spanning zich meteen weer op.”               hij beseft dat er iets moet gebeuren.
                        Op zijn 18e pikt hij alle mishandelingen en vernederingen niet    Op zijn 31e begint hij aan traumatherapie. “Daar kwam ik
                        langer en verlaat het huis. Daarna volgen vele jaren van ups en   erachter dat wat ik altijd normaal had gevonden, niet normaal
                        downs. Hij woont overal en nergens: bij zijn tante, in zijn auto, was. Dat was wel een shock voor mij.” De therapie rijt oude
                        en brengt ook een tijdje in detentie door. Maar hij krijgt ook    wonden open. “Ik kon niet toegeven dat het zwaar was. Want
                        een relatie, een kind en een eigen huis. Totdat de relatie met    ja, je trekt die beerput open en als je die beerput opentrekt,
                        de moeder van zijn zoontje in 2010 uitgaat. “Ik wilde dat mijn    dan kun je er geen deksel meer opdoen. Dat vond ik heftig.
                        ex en mijn zoontje die toen 2,5 was in ons huis konden blijven    Dus de enige manier om ermee om te gaan was voor mij weer
                        wonen, dus ik ging naar een hotel. Ik kon dat prima betalen       naar het café te gaan, weer dat vertrouwde gevoel op te
                        omdat ik als pijpfitter/ lasser aan de slag was bij Gasunie.      zoeken.” Davy verzweeg zijn drank- en drugsgebruik. “De
                        Ik dacht: ik red me wel.”                                         therapie heeft me zeker geholpen, maar ik had er nog veel
                                                                                          meer uit kunnen halen als ik maar eerlijk was geweest.”
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                54
“Ik denk dat mensen opvangen nog altijd goedkoper
is dan ze aan hun lot overlaten.”
Rugzak                                                         Tentje
Davy blijft goede en slechte periodes afwisselen. In een       Hij kent een vrouw die met toestemming van de eigenaar op
periode dat het best goed met hem gaat en hij bij zijn tante   een landgoed verblijft en vraagt de landeigenaar of hij daar
overnacht, brengt hij zijn dagen door met kilometerslange      ook zijn tentje mag opzetten. Dat mag. Zes maanden lang
wandelingen. Ook houdt hij ervan musea te bezoeken, of op      woont hij in een tent. “Voor mij was dat buitenleven eigenlijk
een bankje in het park te zitten. “Toen ik weer eens op een    gewoon wel goed. Ik kwam in een compleet nieuw ritme. Als
bankje zat, werd ik uitgescholden door een kind. ‘Hé zwerver!  je in een tent slaapt, word je vanzelf wakker door de zon die
Daar is die zwerver weer!’ En die ouders liepen langs en die   opkomt. En ’s nachts had ik veel minder last van herbelevin-
waren gewoon aan het lachen. Dat vond ik verschrikkelijk.      gen.” Zijn creativiteit en overlevingsskills komen goed van pas.
Tel je dan echt nergens meer mee? Ik had wel altijd een rugzak Hij zet zijn tent op pallets, gebruikt nooddekens van alumi-
om, dus die rugzak was zichtbaar, maar die andere rugzak, die  niumfolie om het warm of juist koel te houden, bakt eitjes
je mentaal met je meedraagt, die is niet zichtbaar.”           boven een stel kaarsen met koperen deksels en maakt van
                                                               zwarte zakken een buitendouche.
In 2019 komt hij via een hulpinstantie in aanmerking voor een
woning. Zonder overleg krijgt hij een woning toegewezen die    Het alleen-zijn gaat hem goed af. “Al van kleins af aan ben ik
te ver bij zijn zoontje vandaan is, en daarom weigert hij die. alleen. Dus dat was niet nieuw voor mij. En ik heb altijd overal
“Toen werd me geadviseerd naar het slaaphuis te gaan, maar     voor moeten vechten. Iedere meter vrijheid die ik heb, die heb
daar wil je nog niet dood gevonden worden, zo smerig is het    ik zelf gecreëerd. Ik denk dat dat uiteindelijk wel een voordeel
daar. Bovendien heb je daar een gebruikersruimte en ik was     is geweest. Ik heb het straatleven kunnen overleven, juist door
net van mijn verslaving af. Ik wilde niet tussen de zware      alles wat er vroeger is gebeurd.” Hij geniet van het vuurtjes
gebruikers gaan zitten, want dan moest ik wel heel erg sterk   maken en het barbecueën. “Dat vond ik echt top. Het kind
in mijn schoenen staan. Dus ik zei: dat doe ik niet, dan ga ik in mij kwam naar boven. Wat ik in mijn kindertijd niet heb
de straat op.”                                                 mogen doen, dat heb ik toen ingehaald.”
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                     55
                                                                 voelen. Ik denk dat ik dat maar moet accepteren. Net als dat
                                                                 ik bang ben om een relatie aan te gaan, omdat ik niet opnieuw
                                                                 gekwetst wil worden.”
                                                                 Toekomst
                                                                 Davy had niet verwacht dat hij ooit zelf werkzaam zou zijn ‘in
                                                                 het veld’ en dak- en thuisloze mensen zou bijstaan. Binnenkort
Niet thuis                                                       start de gemeente een pilot waarbij ervaringsdeskundigen
Als het kouder en natter wordt, heeft dat zijn weerslag op       worden ingezet als veldwerkers, maar eigenlijk is hij daar al
Davy. Hij wordt depressief. “Op een gegeven moment kreeg         mee bezig. “Ik ben al volop contacten aan het leggen. Ik weet
ik contact met jongens waar ik vroeger verkeerde dingen mee      hoe het is op straat. Dat geeft vertrouwen. Veel handhavers
heb gedaan. Die zeiden: ‘Je hoeft niet zo te leven, je kan ge-   kunnen niet met dak- en thuisloze mensen omgaan. Die gaan
woon goed geld verdienen’. Maar ik wilde niet op hun aanbod      meteen boetes uitschrijven. Daarmee duw je mensen alleen
ingaan. Tegelijkertijd wilde ik ook niet meer in de tent blijven maar verder weg. Het is goed dat we straks naar mensen
en ook niet terug de hulpverlening in. Toen dacht ik echt: mis-  toegaan in plaats van dat verwacht wordt dat mensen naar de
schien is het wel beter om er een einde aan te maken.” Geluk-    instanties gaan. En ik denk dat mensen opvangen nog altijd
kig grijpt een oudere vrouw bij wie hij wel eens klusjes doet in goedkoper is dan ze aan hun lot overlaten.”
en zo komt Davy toch weer binnen bij de hulpverlening. Het
betekent het begin van de ommekeer.                              Hij ziet zichzelf niet als rolmodel, maar wel als voorbeeld van
                                                                 wat mogelijk is. “Ik kan je wel op weg helpen, maar je zult het
Hij krijgt al snel een kamer en gaat vrijwilligerswerk doen bij  zelf moeten doen. Mensen zijn vrij in hun keuze. Willen ze wel,
ouderen met beginnende dementie. “Iedere morgen ging ik          of niet? En als ze al iets willen, bepalen zij zelf het tempo. Niet
om 8 uur linksaf, naar mijn vrijwilligerswerk, terwijl de ande-  meteen voldoen aan veel te hoge verwachtingen, maar stap
ren allemaal rechtsaf gingen naar de Albert Heijn, om bier       voor stap.” Net als Davy zelf heeft gedaan. “Uiteindelijk heb
te kopen.” Ruim vier jaar geleden verhuist hij naar een eigen    ik het gewoon goed gedaan. Vroeger ging ik naar een café en
huurwoning, waar hij de eerste twee jaar ambulante hulpver-      begon het drank- en drugsgebruik weer van voren af aan. En
lening krijgt. “Dit is het eerste adres waar ik al zo lang woon. dan duurde het weer drie, vier maanden voordat ik die cirkel
Ik heb in 45 jaar wel 24 inschrijfadressen gehad.” Toch voelt    kon doorbreken. Dat heb ik nu gelukkig niet meer, omdat ik
het huis nog steeds niet als zijn thuis. “Ik kan me niet thuis   eindelijk weer eens met mijn eigen toekomst bezig ben.”
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>                        56
Reflectie op de telling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>Reflectie op de telling
                                                                                                                                        57
        In 2023 vond de ETHOS-telling voor het eerst plaats in twee     Veel draagvlak voor de telling
        regio’s in Noordoost-Brabant. Deze telling was een pilot om te  De betrouwbaarheid van de resultaten hangt sterk af van
        onderzoeken welke groepen dak- en thuisloze mensen in beeld     de mate waarin relevante stakeholders zoals gemeenten,
        komen met de ETHOS-telling en wat het draagvlak is voor het     zorginstanties en maatschappelijke organisaties bereid zijn om
        uitvoeren van zo’n telling in Nederland. Deze tweede ronde      aan de telling mee te werken en de methode onderschrijven.
        van de telling in 2024 laat opnieuw zien dat de telling een     Deze tweede telronde was er opnieuw veel draagvlak voor de
        geschikte methode is om dak- en thuisloosheid in Nederland      telling: in grote lijnen waren in alle deelnemende regio’s de
        in kaart te brengen. Daarmee zijn we de pilotfase voorbij.      relevante organisaties bereid om aan de telling deel te nemen.
                                                                        Deze organisaties lieten bovendien een grote betrokkenheid
        Consistente resultaten                                          bij de telling zien. In totaal telden 377 organisaties mee.
        De resultaten van de twee telrondes geven een consistent
        beeld van dak- en thuisloosheid. De tellingen laten zien dat de Veel groepen goed in beeld
        groep dak- en thuisloze mensen in alle deelnemende regio’s      Samen met medewerkers van de betrokken gemeenten en
        zeer divers is. Het stereotype beeld van dak- en thuisloosheid  andere telorganisaties in de regio’s reflecteerden we op de
        is dat van de klassieke groep dak- en thuisloze mensen, die     vraag of de resultaten van de telling de situatie in hun regio
        voornamelijk bestaat uit alleenstaande mannen van middel-       goed weergeven. De betrokkenen geven aan dat dit in grote
        bare leeftijd met psychische en verslavingsproblematiek.        lijnen het geval is. Zij onderstrepen dat de ETHOS-telling veel
        De resultaten van beide telrondes stellen dit beeld bij.        groepen in beeld brengt die niet in andere cijfers voorkomen.
        We zien een grote diversiteit van dak- en thuisloze personen    Op basis van de resultaten uit ronde 1 en ronde 2 concluderen
        en we zien veel verschillende leefsituaties van dak- en thuis-  we daarom dat de ETHOS-telling beter zicht geeft op dak- en
        loosheid.                                                       thuisloosheid dan voorheen mogelijk was.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>                                                               58
Op enkele groepen is onvoldoende zicht
Net als bij de eerste telronde zijn een aantal specifieke
groepen niet volledig in beeld gebracht. Daarbij gaat het
om dak- en thuisloze arbeidsmigranten, personen die
noodgedwongen verblijven op campings en vakantieparken
en in anti-kraakwoningen, en dak- en thuisloze mensen
zonder verblijfspapieren (ongedocumenteerde mensen).
In deze tweede ronde van de ETHOS-telling hebben de
deelnemende organisaties extra ingezet extra op het in kaart
brengen van deze groepen. Hierdoor zijn deze groepen bij
deze ronde iets beter in beeld gekomen. Op basis van de
gesprekken met professionals uit de regio’s kunnen we echter
concluderen dat de genoemde groepen ook deze ronde niet
volledig in beeld zijn gebracht. Dit komt voornamelijk doordat
zij niet in contact staan met de organisaties die deelnemen
aan de telling. Redenen hiervoor kunnen zijn dat zij niet
goed weten waar zij terecht kunnen, of dat zij contact met
instanties bewust uit de weg gaan. Daarnaast hebben veel
gemeenten onvoldoende capaciteit om deze groepen goed
in beeld te brengen en is er vaak geen alternatieve huis-
vesting beschikbaar. Dit maakt dat gemeenten situaties
waarop zij eigenlijk zouden moeten handhaven vaak gedogen.
Vaak grijpen gemeenten alleen in na overlastmeldingen of
wanneer duidelijk wordt dat er zorg nodig is. In het geval van
arbeidsmigranten in een leefsituatie van dak- of thuisloosheid
zien we ook dat mensen bewust onder de radar worden
gehouden door arbeidsbureaus.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>                              59
Hoe nu verder?
> Van tellen naar oplossen 		
> Derde telronde (2025)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>Van tellen naar oplossen
                                                                                                                                                         60
                       Om dak- en thuisloosheid te voorkomen en uit te bannen,            Nieuw beleid
                       is inzicht in het werkelijke aantal dakloze mensen en hun          Deze inzichten helpen beleidsmakers om gerichtere maat-
                       profielkenmerken essentieel. De resultaten van de tweede           regelen te nemen voor de preventie en aanpak van dakloos-
                       ronde van de ETHOS-tellingen bieden gemeenten belangrijke          heid. De regio’s die deelnamen aan de eerste telronde
                       inzichten. Uit de tellingen blijkt bijvoorbeeld dat dak- en thuis- benutten de resultaten al volop bij het ontwikkelen van nieuw
                       loosheid veel kinderen, jongeren en vrouwen treft. We zien         beleid en bij het aanpassen van bestaand beleid. Bovendien
                       dat dak- en thuisloosheid overal voorkomt, niet alleen in de       worden op basis van de cijfers prestatieafspraken gemaakt
                       grotere plaatsen, maar ook in alle regiogemeenten.                 met de woningcorporaties uit de regio om ervoor te zorgen
                                                                                          dat er voldoende woonruimte beschikbaar komt voor speci-
                                                                                          fieke groepen. Een aantal regio’s die deelnemen aan de
                                                                                          tweede telronde zetten op basis van de voorlopige resultaten
                                                                                          al concrete stappen in de ontwikkeling van nieuw beleid.
 “Gedurende de voorbereiding op de telling ontstond een prachtig
 netwerk van veel betrokken organisaties zoals woningcorporaties,
                                                                                          Versterkte regionale samenwerking
 zorginstellingen, welzijnsorganisaties en gemeenten. De uitwisseling
                                                                                          De resultaten van de ETHOS-tellingen behelzen meer dan
 in dit netwerk heeft waarde en dat wil deze groep behouden. Elkaar
                                                                                          alleen cijfers. Een belangrijke opbrengst van de telling is de
 kennen en kennis delen vinden de deelnemers erg waardevol. Zo leg
                                                                                          versterkte samenwerking tussen de deelnemende organi-
 je sneller contacten en kan je iets voor elkaar betekenen en daarmee
                                                                                          saties, waaronder ook een groot aantal organisaties die
 inwoners vooruithelpen. Ik was onder de indruk van de betrokkenheid
                                                                                          voorafgaand aan de telling niet bewust met dak- en thuis-
 en volharding van professionals en ervaringsdeskundigen om dak- en
                                                                                          loosheid bezig waren. De samenwerking en uitwisseling
 thuisloosheid op te lossen voor mensen. Het inspireert ons als regionale
                                                                                          leidde tot het bewustzijn dat al deze partijen nodig zijn om
 werkgroep om nu meteen aan de slag te gaan.”
                                                                                          dak- en thuisloosheid te voorkomen en aan te pakken.
 Karin Woltering, regionaal coördinator Holland Rijnland
                                                                                          Gemeenten, welzijnsorganisaties, zorginstellingen en andere
                                                                                          belanghebbenden bundelden tijdens de voorbereiding van
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                     61
                       de telling hun krachten om de problematiek van dakloosheid      deelnemende organisaties kregen voorlichting over de
                       in beeld te brengen. De samenwerking binnen dit netwerk         diversiteit aan leefsituaties van dak- en thuisloosheid aan
                       vormt een belangrijke basis voor het gezamenlijk werken aan     de hand de ETHOS-Light definitie en bijpassend beeldmate-
                       effectieve oplossingen voor dak- en thuisloosheid in de betref- riaal. Het bijstellen van de beeldvorming is belangrijk voor
                       fende regio’s.                                                  een effectieve aanpak van dak- en thuisloosheid, omdat dit
                                                                                       ertoe leidt dat de aandacht niet langer alleen uitgaat naar
                       Realistische beeldvorming van dak- en thuisloosheid             een specifieke subgroep binnen de groep dak- en thuisloze
                       Veel mensen denken bij dak- en thuisloosheid aan mensen         mensen, maar naar álle mensen in een situatie van dak- of
                       met psychische- en/of verslavingsproblematiek die op straat     thuisloosheid. Het maakt dat professionals anders gaan
                       of in de opvang verblijven. De ETHOS-tellingen in de eerste     kijken naar dak- en thuisloosheid en dat zij meer oog krijgen
                       en tweede telronde hielpen om dit eenzijdige beeld van          voor situaties van dak- en thuisloosheid die minder goed
                       dak- en thuisloosheid bij te stellen. Bestuurders, managers,    zichtbaar zijn.
                       beleidsmakers en professionals die werkzaam zijn bij de
“Sinds dat ik aan de telling heb meegedaan, ben ik met hele andere
ogen gaan kijken. Ik zie her en der campers staan in mijn buurt die
er al langer staan. Ik ben toch eens een praatje gaan maken, blijkt
het de eigenaar van een horeca tent in de buurt. [..] Het heeft echt
m’n ogen geopend. Maar ook mensen die nog thuis wonen, die zijn
nergens bekend, want er is geen hulpvraag gesteld. Het geeft ook
wel aan dat de toelichting [over wat dakloosheid behelst] zeker zo
belangrijk is als het tellen zelf.”
Sarah Voss, Wijk GGD regio Hart van Brabant
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                        62
Derde telronde (2025)
                                                                                        Het is de ambitie van Hogeschool Utrecht en Kansfonds om in
                                                                                        heel Nederland heldere, betrouwbare en vergelijkbare cijfers
Regio Noordkop                                                                          van dak- en thuisloosheid te verkrijgen. Het Nationaal Actie-
                                                                                        plan Dakloosheid zet in op het in kaart brengen van alle dak-
                                                                                        en thuisloze mensen aan de hand van de ETHOS-Light definitie.
                                                                          Regio IJssel- Het afgelopen jaar zijn er vanuit de nationale politiek een aantal
Regio Zaanstreek
                                                                          Vechtstreek   initiatieven genomen om de ETHOS-Light definitie leidend te
Regio Amsterdam-Amstelland                                                              maken in beleid en wettelijk vast te leggen als de geldende
                                                                                        definitie van dak- en thuisloosheid. De komende jaren werken
Regio Den Haag                                                                          wij in samenwerking met het Rijk en gemeenten verder aan
                                                                       Valleiregio
Regio Maassluis-                                                                        een landelijke opschaling van de ETHOS-tellingen.
Vaardingen-
Schiedam                                                                                Op weg naar deze landelijke opschaling breiden we het aantal
                                                                                        regio’s dat deelneemt aan de ETHOS-tellingen opnieuw uit: in
                                                                                        2025 nemen maar liefst 9 regio’s met in totaal 57 gemeentes
                                                                                        deel aan de ETHOS-tellingen. Deze regio’s zijn: Amsterdam-
                                                                                        Amstelland, Den Haag, Noordkop, Eindhoven, IJssel-Vecht,
                                                                                        Maastricht-Heuvelland, Maassluis-Vlaardingen-Schiedam,
                               Regio Eindhoven                                          Valleiregio en Zaanstreek. De resultaten van de derde telronde
                                                                Regio Maastricht-       verwachten we in oktober 2025. Voor de vierde telronde (2026)
                                                                Heuvelland              hebben 11 nieuwe regio’s zich aangemeld. We zien bij alle
                                                                                        regio’s die willen deelnemen een sterke ambitie om dakloos-
                                                                                        heid goed in beeld te brengen en om de inzichten die voort-
Regio’s die interesse hebben in het organiseren van een ETHOS-telling                   komen uit de ETHOS-telling te gebruiken voor het versterken
kunnen hiervoor contact opnemen met Kansfonds.                                          van de regionale aanpak.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>                   63
Bronnen en colofon
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>Bronnen
                                                                                                                                                              64
Bij het schrijven van deze rapportage is gebruik gemaakt van de volgende bronnen:           Colofon
                                                                                            De ETHOS-telling is een initiatief van Hogeschool Utrecht en
Ministerie van Binnenlandse Zaken, Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.         Kansfonds.
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (2022). Nationaal Actieplan Dakloosheid:
                                                                                            Uitvoering: Hogeschool Utrecht, Lectoraat Wonen en Welzijn
Eerst een Thuis. https://open.overheid.nl/documenten/ronl-bb529bd58adc8061e5c058d-
2fe9671197ba6244f/pdf.                                                                      Auteurs: Dr. Sandra Schel, Drs. Dorieke Wewerinke, Marte
                                                                                            Kuijpers MSc, Annabel Scheepers Msc, Lincy Scholten MSc,
Edgar, B. (2012). The ETHOS definition and classification of homelessness and housing       Dr. Catelijne Akkermans, Mr. Jan de Vries, Ronja Bruijns,
exclusion. European Journal of Homelessness, 6, 219-226.                                    Dr. Lia van Doorn
                                                                                            Met medewerking van regio’s: Gelderland-Zuid, Hart van
FEANTSA (2018). ETHOS Light: European Typology of Homelessness and Housing Exclusion.       Brabant, Holland Rijnland, Regio Breda, Westelijke Mijnstreek
Measurement of Homelessness at European Union Level. https://www.feantsa.org/down-          en West-Friesland
load/fea-002-18-update-ethos-light-0032417441788687419154.pdf.
                                                                                            Coördinatie Kansfonds: Willem van Sermondt,
Wewerinke, D., Schel, S., Kuijpers, M., De Vries, J. & Van Doorn, L. (2023). Iedereen telt  Esther Vogel en Eva Mos
                                                                                            Vormgeving: Ellen Spanjaard
mee. Resultaten eerste ETHOS telling dak- en thuisloosheid regio Noordoost Brabant.
                                                                                            Ervaringsverhalen: Valerie Kierkels
Utrecht: Hogeschool Utrecht.                                                                Fotografie: Marieke Odekerken
Schel, S., Kuijpers, M., Wewerinke, D., Scheepers, A., De Vries, J. & Van Doorn, L. (2023).
Iedereen telt mee. Resultaten eerste ETHOS telling van dak- en thuisloosheid in regio       Datum publicatie: 9 oktober 2024
Brabant Noordoost-Oost. Utrecht:
                                                                                            Deze publieksrapportage geeft een samenvatting van de
Hogeschool Utrecht.
                                                                                            resultaten die staan weergegeven in de onderzoeksrapportages
                                                                                            van de zes deelnemende regio’s.
Wewerinke, D., Kuijpers, M., Schel, S., De Vries, J. & Van Doorn, L. (2023). Iedereen telt
mee. Resultaten eerste ETHOS telling van dak- en thuisloosheid in regio Meierij en          Bronvermelding bij gebruik van deze rapportage: Schel, S.,
Bommelerwaard. Utrecht: Hogeschool Utrecht.                                                 Wewerinke, D., Kuijpers, M., Scheepers, A., Scholten, L.,
                                                                                            Akkermans, C., De Vries, J., Bruijns, R., & Van Doorn, L. (2024).
                                                                                            Iedereen telt mee! Resultaten tweede ETHOS-telling van dak- en
Beckerman, S., & Westerveld, L. (2014). Initiatiefnota Dakloosheid: ‘Er moet wat gebeuren,
                                                                                            thuisloosheid in 55 gemeenten. Utrecht: Hogeschool Utrecht.
dit is mensonwaardig. Https://www.sp.nl/sites/default/files/initiatiefnota_dakloosheid.pdf
                                                                                            Dit onderzoek en project is mogelijk gemaakt met financiering
                                                                                            van Kansfonds, Fonds 1818 en het Robin Jung Fonds,
                                                                                            Vogelengezang Foundation en het Ministerie van Volksgezond-
                                                                                            heid, Welzijn en Sport.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>Voorlopig programma – nog in bewerking
Datum:         Donderdag 24 oktober, 13.30-17.00 uur
Loca e:        PLNT, Langegracht 70, 2312 NV Leiden
Uitgenodigd    Bestuurders, raadsleden, directeuren, managers, professionals van organisa es in de
               regio Holland Rijnland.
 13.30 – 14.00    Inloop
 1.               Welkom en opening
 2.               Woord van het bestuurlijk klankbord, Anouk Noordermeer
 3.               Marte Kuijpers, onderzoeker Hogeschool Utrecht presenteert
                  deﬁni ef rapport
                  Gelegenheid voor vragen en discussie met de deelnemers.
 4.               Pieter Paul Slikker, wethouder gemeenten ’s Hertogenbosch
                  Wat betekende de ETHOS-telling en wat hebben we ermee gedaan!
 5.               Ervaringsdeskundige aan het woord
 6.               Bernise Cornelissen, senior beleidsadviseur MO en aanpak Dak- en
                  thuisloosheid Regio Meierij en Bommelerwaard over de aanpak in
                  deze regio na de ETHOS-telling.
 7                Panel discussie en interac e met de zaal.
                  Panel bestaande uit bestuurders van organisa es en gemeenten.
 8                Bedanken en afronding de fase van onderzoek.
 16.00-17.00      Gelegenheid voor netwerken met een drankje.
    -
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>