<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Ruimtelijk-Functioneel
Programma van Eisen
Kievietschool te Wassenaar




Opdrachtgever       Stichting Kievietschool, Wassenaar
Opgesteld door      Carolien van der Velden en Lotte ter Braak
Kenmerk             U20111
Datum               16 maart 2020




Postbus 2145 | 7302 EM Apeldoorn | T (055) 538 66 90 | info@pentarho.nl | www.pentarho.nl | KvK-nr.
08169718 | Btw-nr. NL8189.60.115.B01
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave

1     Inleiding                                                3
              Achtergrondinformatie                             3
              Huidige huisvesting                               3
              Doelstelling                                      3
              Proces                                            3

2     Uitgangspunten                                           5
              Leerlingenprognoses en ruimtebehoefte             5
              Maatschappelijke partners                         5
              Locatie                                           5

3     Visie op onderwijs en huisvesting                        6
              Visie op onderwijs en ontwikkeling                6
              Visie op huisvesting                              8

4     Principes                                                9

5     Beeldverwachting                                         11
              Beeldverwachting in woorden                      11
              Beeldverwachting in beelden                      11

6     Ruimten en relaties                                      12
              Groepsruimten                                    12
              Groepsruimten meer- en hoogbegaafden             13
              Speelleerpleinen                                 13
              Atelier                                          13
              Teamkamer                                        14
              Kantoorruimten                                   14
              Spreekkamers/zorgruimten                         14
              Buitenruimte                                     15
              Overig/facilitair                                15
              Relatieschema                                    16

7     Ruimtestaat                                              17

8     Technische uitgangspunten                                18
              Energie                                          18
              Binnenluchtkwaliteit                             19
              Thermisch comfort                                19
              Visueel comfort                                  20
              Akoestisch comfort                               20




ruimte om te zijn                                     U20111        Pagina 2 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>1      Inleiding

       In dit hoofdstuk wordt achtereenvolgens ingegaan op de bestaande achtergrondinformatie
       omtrent de Kievietschool te Wassenaar, de doelstelling van het Ruimtelijk-Functioneel
       Programma van Eisen (RF-PvE) en het proces.

       Achtergrondinformatie
       De Kievietschool is een kleinschalige basisschool in Wassenaar, gelegen aan de
       Buurtweg 16. Bij de oprichting van de school in 1918 was de school gehuisvest in een
       voormalig portierswoning. Na twee jaar is de Kievietschool verhuisd naar het huidige
       karakteristieke pand aan de Buurtweg. In de loop der jaren hebben diverse uitbreidingen
       en verbouwingen plaatsgevonden.

       De school telde in 2019 circa 180 leerlingen. Vanuit haar basisvisie: ‘klaar voor de wereld’
       focust de Kievietschool op ondernemend & ontdekkend leren vanuit een veilige basis.
       Door de kleine klassen van maximaal 25 leerlingen is er aandacht voor de talenten van
       iedere leerling. De school heeft een hoog uitstroomniveau, meer dan 80% van de
       schoolverlaters krijgt een havo/vwo of vwo advies.

       Huidige huisvesting
       De huidige huisvesting van de Kievietschool voldoet niet meer aan de hedendaagse eisen,
       voldoet niet aan de ruimtebehoefte van de school en biedt te weinig mogelijkheden en
       ruimten voor de werkvormen passend bij de onderwijsvisie van de school. Met name het
       monumentale gedeelte van het gebouw bevat veel onbruikbare vierkante meters en te
       kleine groepsruimten. Verder is er sprake van achterstallig onderhoud en worden
       knelpunten ervaren bij het dubbel gebruik van ruimten door onderwijs en opvang.

       Doelstelling
       Doelstelling van dit RF-PvE is om de uitgangspunten te definiëren die aan de ruimtelijke
       uitwerking, aan de sfeer en aan de beleving van het nieuwe onderwijsgebouw ten
       grondslag liggen. Daarnaast is in dit RF-PvE een paragraaf met betrekking tot het
       Technisch Programma van Eisen opgenomen.

       De functie van het totale Programma van Eisen (PvE) is drieledig:
          -     het dient als toetsingsinstrument in de verschillende ontwerpstadia;
          -     het is een communicatiemiddel voor de kwaliteit;
          -     het definieert de bouwopgave en zijn context.

       Het PvE is een belangrijk communicatiemiddel voor de gebruikers en de opdrachtgever,
       omdat hierin de vraag van de opdrachtgever op een begrijpelijke wijze is verwoord.

       Proces
       Dit RF-PvE is tot stand gekomen in samenspraak met de ontwikkelgroep. De volgende
       personen maken deel uit van deze ontwikkelgroep:
           -    Dirk Schuiling, directeur-bestuurder;
           -    Francis van Dijk, intern begeleider;
           -    Elise Jonker, coördinator bovenbouw;
           -    Barbera Koekkoek, coördinator onderbouw.




ruimte om te zijn                                                       U20111     Pagina 3 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>       Door de snelle ontwikkelingen binnen het onderwijs met mogelijke gevolgen voor het
       Programma van Eisen zal bij de definitieve huisvestingsaanvraag in 2021 een herziene
       versie van het Programma van Eisen worden ingediend.




ruimte om te zijn                                                   U20111     Pagina 4 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>2      Uitgangspunten

In dit hoofdstuk staan de uitgangspunten beschreven die ten grondslag liggen aan de
nieuwbouw. De uitgangspunten omtrent maatschappelijke partners worden in een volgend
stadium verder verkend.

       Leerlingenprognoses en ruimtebehoefte
       Bij de bepaling van de ruimtebehoefte zijn de prognosecijfers van belang. Navolgend
       overzicht geeft de leerlingenprognoses voor de Kievietschool weer voor 2021 tot en met
       2037. Daarnaast laat het overzicht de ruimtebehoefte in vierkante meters bruto-
       vloeroppervlakte (bvo) zien, behorend bij de leerlingenprognose.

       Aantal leerlingen Kievietschool 2021-2037
        Schooljaar                  2021    2022           2023      2024       2025    2026
        Leerlingenprognose           187     191            192       196        199     203
        Ruimtebehoefte m² bvo       1.141   1.161          1.166     1.186      1.201   1.221

         Schooljaar                   2027       2028      2029      2030       2031    2032
         Leerlingenprognose            204        206       206       206        208     208
         Ruimtebehoefte m² bvo        1.226      1.236     1.236     1.236      1.246   1.246

         Schooljaar                   2033       2034      2035      2036       2037
         Leerlingenprognose            207        207       206       206        206
         Ruimtebehoefte m² bvo        1.241      1.241     1.236     1.236      1.236
       Bron: rapport prognose Kievietschool Postmus Advies, februari 2020, 1 e versie


       Op 1 oktober 2018 telt de Kievietschool 186 leerlingen. Voor de nieuwbouw wordt
       uitgegaan van 208 leerlingen.

       Maatschappelijke partners
       In een volgend stadium vindt een verkenning plaats naar de mogelijkheden tot
       samenwerking met maatschappelijke partners.

       Locatie
       Gezien het ontbreken van ontwikkellocaties van dergelijke omvang in de nabije omgeving
       van de Kievietschool wordt uitgegaan van realisatie van de vervangende nieuwbouw op
       de huidige locatie aan de Buurtweg 16. Deze locatie is tevens het enige openbare
       speelterrein in de buurt en de locatie heeft een geschikte ligging ten aanzien van het
       voedingsgebied van de school (verplaatsing van de school kan effecten hebben op de
       leerlingenprognoses).




ruimte om te zijn                                                             U20111    Pagina 5 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>3      Visie op onderwijs en huisvesting

In dit hoofdstuk wordt de huidige visie op onderwijs en ontwikkeling van kinderen beschreven.
Deze visie op onderwijs is op het moment van de aanvraag nog volop in ontwikkeling. Zo wordt
momenteel verkend hoe internationalisering van het onderwijs van de Kievietschool nog verder
ontwikkeld kan worden. Dit zou mogelijk (positieve) invloed kunnen hebben de
leerlingenprognose, gezien de behoefte aan internationaal georiënteerd onderwijs in de regio.
Vervolgens wordt de daarop aansluitende visie op huisvesting beschreven.

       Visie op onderwijs en ontwikkeling
       De Kievietschool werkt vanuit het International Primary Curriculum (IPC). Dit curriculum
       sluit aan op 21ste-eeuwse ontwikkelingen en heeft aandacht voor actief burgerschap,
       persoonlijke doelen, ICT-vaardigheden, talentontwikkeling, betrokkenheid bij het eigen
       leerproces en internationalisering. Met name in het middagprogramma komen deze
       ontwikkelingen terug in verschillende thema’s (vakoverstijgend onderwijs). De leerlingen
       leren doelgericht te werken aan kennis, vaardigheden en inzicht. Talentontwikkeling en
       het leren van soft-skills passen helemaal binnen het IPC-concept en worden onder
       navolgend figuur verder toegelicht.

       Figuur 1 geeft weer aan welke ontwikkelingen het team verder nog prioriteit wil geven
       binnen de nieuwe huisvesting. Het thema ‘Terug naar de basis’ komt daarbij als grootste
       prioriteit naar voren.




                                       Figuur 1: prioritering ontwikkelingen




ruimte om te zijn                                                         U20111   Pagina 6 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>       Terug naar de basis
       Het ochtendprogramma van de Kievietschool staat in het teken van klassikaal onderwijs
       gericht op de basisvaardigheden. Een sterke basis op het gebied van taal en rekenen is
       een voorwaarde voor leerlingen om projectmatig onderwijs (IPC) goed te kunnen volgen
       en uitvoeren. Het team hecht veel waarde aan deze basisvaardigheden. Vanuit deze
       sterke basis kunnen leerlingen verder groeien.

       Talentontwikkeling
       De school biedt wekelijks een breed aanbod aan activiteiten op het gebied van
       talentontwikkeling, waaronder: muziek, dans, drama/theater, sport, techniek en
       handvaardigheid. Deze activiteiten maken (vaak) onderdeel uit van het project/het thema
       waar de kinderen die periode aan werken.

       Duurzaamheid
       Zowel de leerlingen, de leerkrachten als de sociale omgeving en de wijk van de
       Kievietschool, zijn bewust bezig met het thema duurzaamheid. Duurzaamheid heeft
       daarbij niet alleen betrekking op de huisvesting (onder andere door het gebruik van
       zonnepanelen e.d.), maar ook een educatief component. De leerlingen maken kennis en
       leren over duurzaamheid binnen diverse projecten. Zij kunnen duurzame oplossingen
       ervaren binnen de school en op het schoolplein. Ook binnen de gemeente Wassenaar is
       duurzaamheid een belangrijk speerpunt. Zo wordt bijvoorbeeld binnen de gemeente de
       klimaattop voor kinderen georganiseerd. Verder heeft duurzaamheid ook betrekking op de
       groene omgeving waarin de school gesitueerd staat en de rol van de natuur. De wijk
       waarin de Kievietschool is gesitueerd, zoekt op het gebied van duurzaamheid ook
       nadrukkelijk de samenwerking met de school.

       Soft-skills
       Op de Kievietschool is aandacht voor cognitief groeien (kennis), maar ook voor het sociaal
       emotioneel bloeien (sociale vaardigheden) van kinderen. Diverse sociale vaardigheden
       komen terug in het onderwijs, waaronder: samenwerking, zorgzaamheid, communicatie,
       respectvol gedrag, moraliteit, veerkracht, aanpassingsvermogen, internationale instelling
       (mindedness) en onderzoek. Binnen het IPC-onderwijs worden dit ook wel de negen
       persoonlijke en sociale doelen genoemd, die de basis vormen voor de ervaringen van de
       leerlingen. Leerlingen worden gestimuleerd om meer hun eigen verantwoordelijkheid te
       pakken, zelfvertrouwen te ontwikkelen en zelfreflectie toe te passen.

       ICT-vaardigheden
       Het werken met digitale hulpmiddelen, zoals tablets en computers, wordt op school bij
       alle leerlingen gestimuleerd. Het is van belang dat leerlingen digitale vaardigheden op
       doen in de lessen en ook leren omgaan met digitale hulpmiddelen.

       Rol van de leerkracht
       De rol van de leerkracht is in het ochtendprogramma met name instruerend en tijdens het
       middagprogramma meer coachend en ondersteunend. Zowel tijdens het
       ochtendprogramma als tijdens het middagprogramma is de leerkracht in de buurt van
       zijn/haar eigen groep leerlingen en behoudt het overzicht. De positie van de leerkracht
       moet niet onderschat worden, de leerkracht doet ertoe!

       Maatschappelijke partners
       De samenwerkingen met de organisaties die het brede aanbod mede faciliteren moeten




ruimte om te zijn                                                      U20111     Pagina 7 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>       nog verkend worden. Op dit moment heeft verhuur geen prioriteit en ligt de focus op
       eigen passende huisvesting.

       Integrale Kindcentra
       Villa Bloom is de partij die op dit moment kinderdagopvang en BSO aanbiedt op de
       Kievietschool. De mogelijkheden voor het intensiveren van deze samenwerking worden
       verder onderzocht. In de huidige situatie ervaren de leerkrachten met name op praktisch
       gebied grote knelpunten (overlast) bij het gebruik van ruimten door zowel de school als
       de opvang. Voor de groepsruimten geldt dat dubbel gebruik onwenselijk is. Voor beide
       partijen wordt ernaar gestreefd een volledig aanbod te realiseren, waarbij de kansen voor
       dubbel gebruik van ruimten met name liggen bij het atelier en de speelleerpleinen van de
       school.

       Visie op huisvesting
       Op basis van de visie op trends en ontwikkelingen in het onderwijs kan een visie op
       huisvesting geformuleerd worden. Met behulp van het taartenspel is inzichtelijk gemaakt
       welke verdeling van de hoofdfuncties nodig zijn om de onderwijsactiviteiten van de
       toekomst uit te voeren. De ruimten zijn daarbij opgedeeld in vier categorieën: leer- en
       werkpleinen, groepsruimten, creatieve ruimten en (ontmoetings)ruimten voor het team.

       Het spel resulteert in een ruimteverdeling die voor alle teamleden nagenoeg identiek is.
       De groepsruimten krijgen het grootste ruimteaandeel in de school. Elke groep heeft een
       eigen en ruime groepsruimte (rustige basis), waarbinnen flexibel kan worden omgegaan
       met de indeling. Per twee groepen is er één leer- en werkplein (multifunctionele ruimte),
       die zichtbaar is vanuit de groepsruimten. Dit plein biedt verschillende plekken/hoeken om
       zelfstandig en in groepjes te werken, te spelen en te ontdekken. Met name voor het
       middagprogramma dient dit plein als verruiming van de groepsruimte. Verder is er een
       atelier dat gebruikt wordt voor diverse doeleinden en activiteiten, zoals: techniek,
       handvaardigheid en drama. Tot slot is er een ruime teamkamer in de school en zijn er
       voldoende afsluitbare spreekruimten en kantoorruimten aanwezig.

       Verder is het van belang dat de huisvesting toekomstbestendig en flexibel is. De
       gewenste gebouwopzet wordt gedefinieerd vanuit de wensen van vandaag, maar moet
       ook toekomstige generaties optimaal kunnen faciliteren. Het gebouw moet mogelijkheden
       bieden voor uitbreiding bij stijging van de leerlingaantallen.




ruimte om te zijn                                                     U20111     Pagina 8 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>4      Principes

Dit hoofdstuk beschrijft welke activiteiten met bijbehorende (huisvestings)principes te
onderscheiden zijn, op basis van de visie zoals vermeld in hoofdstuk 3.

Leren
Het ochtendprogramma is gericht op de basisvakken/-vaardigheden: rekenen, taal en lezen. De
leerlingen starten de dag in hun eigen groep, waar gedurende de ochtend klassikale instructies
plaatsvinden. De klassikale instructie is gericht op de gehele groep en na afloop van de
instructie worden drie niveaus aangeboden: verlengde instructie, zelfstandige verwerking of
verrijking. De leerlingen die verlengde instructie ontvangen van de leerkracht zitten in een klein
groepje binnen de groepsruimte, waar de leerlingen die zelfstandig de lesstof verwerken ook
aan het werk zijn. De leerlingen die aan de slag gaan met verrijking werken in kleine groepjes
op het leerplein.

Klassikaal onderwijs in de ochtend voor een stevige basis.

Ontdekken en onderzoeken
Het middagprogramma staat in het teken van IPC. De leerlingen gaan in groepjes uiteen op
ontdekkingstocht in en rondom de school. In deze dynamische omgeving gaan leerlingen op
zoek naar antwoorden, waarbij ze zelf bepalen op welke manier en waar in de school ze de
antwoorden kunnen vinden en uitwerken (boek, tablet, interview, observeren etc.).
Onderzoekend en ontdekkend leren staat in het middagprogramma centraal, waarbij leerlingen
veel eigen verantwoordelijkheid krijgen en nemen en groepsoverstijgend aan de slag gaan.

De school als ontdekkingsplek.

Meer- en hoogbegaafdheid
In de school is veel aandacht voor elke leerling en wordt zoveel mogelijk onderwijs op niveau
geboden. Naast de differentiatie binnen de groepen in drie niveaus is er ook sprake van twee
vaste meer- en hoogbegaafden groepen (groep 5-6-7-8). In deze groep wordt extra ingespeeld
op de behoeften van meer- en hoogbegaafde leerlingen.

Aandacht voor elke leerling.

Brede ontwikkeling
De Kievietschool zet in op de brede ontwikkeling van de leerlingen. Diverse activiteiten worden
georganiseerd die met name in het middagprogramma of na schooltijd terugkomen. Een
ateliersetting biedt alle ruimte voor leerlingen om te koken, te ontdekken, proefjes te doen, met
techniek bezig te gaan en te programmeren. Daarnaast worden in deze setting ook wekelijks
handvaardigheidslessen en muzieklessen gegeven. Verder is er plek om met de leerlingen
theater te spelen en te dansen.

Een verrijking van de schooldag door een breed aanbod aan activiteiten.

Bewegen
Zowel binnen als buiten is voldoende ruimte om te spelen en te bewegen in een groene en
duurzame omgeving. Voor de kleuters is dit in beide gevallen in een kleinere setting. Voor de
midden- en bovenbouw wordt beweging voornamelijk vormgegeven in de gymlessen in de
naastgelegen gymzaal. Er wordt gewerkt met gescheiden pauzes, zodat alle leerlingen
voldoende ruimte hebben.




ruimte om te zijn                                                      U20111     Pagina 9 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Veel bewegingsruimte in een groene omgeving.

Zorg en ondersteuning
Op school zijn verschillende plekken waar kinderen individueel of in kleine groepjes worden
begeleid door het team en externen (IB, fysio, logopedist, RT, dyslexie, etc.). Het is van belang
dat deze plekken multifunctioneel worden ingezet.

Kindgerelateerde zorg wordt zoveel mogelijk naar binnen gehaald.

Team
 ‘s Ochtends komen de teamleden bij elkaar om de dag door te spreken. In de pauzes lunchen
zij met de leerlingen en vervolgens ontmoeten de teamleden elkaar weer in een prettige
omgeving. Het team heeft een eigen plek waar ze kunnen overleggen, in rust kunnen werken,
elkaar kunnen ontmoeten en ontspannen. Verder vinden er gedurende de dag verschillende
overleggen plaats in kleine groepen binnen het team en tussen het team en de ouders.

Een ontspannen sfeer met voldoende rust creëert een aangenaam werkklimaat voor het team.




ruimte om te zijn                                                      U20111     Pagina 10 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>5      Beeldverwachting

In woorden en beelden is te vangen welke sfeer en uitstraling voor de Kievietschool gewenst is.

       Beeldverwachting in woorden

       De Kievietschool:
          -    oogt als één geheel, de nieuwbouw is in lijn met het monumentale gedeelte en
               de gymzaal, alles past bij elkaar;
          -    heeft een groene en gezonde uitstraling door een duurzaam gebouw, duurzame
               materialen en een groene omgeving;
          -    heeft een veilige, verwelkomende en open sfeer en daagt kinderen uit om te
               ontdekken;
          -    haalt de natuur actief naar binnen en maakt optimaal gebruik van haar groene
               omgeving;
          -    heeft een warme en natuurlijke uitstraling door een mix van natuurlijke-
               /pasteltinten en vrolijke en primaire kleuren;
          -    laat leerlingen, ouders en leerkrachten rust, licht en transparantie ervaren, door
               veel ramen en een open karakter.



       Beeldverwachting in beelden




ruimte om te zijn                                                      U20111     Pagina 11 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>6      Ruimten en relaties

Door de eerder beschreven visie en principes te vertalen naar ruimten/functies en vervolgens te
bundelen, wordt het huisvestingsconcept van de Kievietschool verder gevormd. In de
onderstaande paragrafen worden de algemene eisen voor de benodigde ruimten beschreven en
de bijbehorende functionele relaties.

       Groepsruimten
       Centraal in de school staan acht groepsruimten, waar aan maximaal 25 leerlingen les
       wordt gegeven. In deze groepsruimten vindt met name in de ochtend klassikale instructie
       en zelfstandige verwerking plaats. In de middag wordt voornamelijk in kleine groepjes
       gewerkt in de groepsruimten. De groepsruimte wordt dan verruimd door het leerplein bij
       de groepsruimte aan te trekken. Om deze verbinding te optimaliseren, heeft elke
       groepsruimte een glazen schuifdeur naar het
       leerplein.

       Met name in de onderbouw is de te openen
       verbinding tussen de groepsruimte en het
       leerplein de hele dag van belang. Zo zijn zowel
       in de groepsruimten als op de leerpleinen
       verschillende speelhoeken te vinden waar beide
       kleutergroepen gebruik van maken.

       Naast de schuifdeur naar het leerplein is ook de
       (doorzichtige) wand tussen beide groepsruimten
       te openen. Verder wordt in alle groepsruimten
       een wand ingezet als leerwand waarop thema’s
       vanuit het IPC zichtbaar worden. Er is plek voor een digibord (waar geen daglicht op
       gericht is) en voldoende ruimte om materialen op te bergen. Voor de leerkrachten zijn er
       vanuit de groepsruimte goede zichtlijnen richting de gang en het leerplein. Zij hebben een
       eigen werkplek in de groepsruimte, waar zij ook na schooltijd kunnen blijven werken. Het
       is van belang dat de leerlingen in de groepsruimten geen geluidsoverlast ervaren van de
       leerlingen die aan het werk zijn op de leerpleinen of spelen op het schoolplein.




ruimte om te zijn                                                     U20111     Pagina 12 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>       Groepsruimten meer- en hoogbegaafden
       Naast de reguliere groepsruimten zijn er twee kleinere groepsruimte waar de meer- en
       hoogbegaafde leerlingen hun dag starten (groep 5-6-7-8) en het ochtendprogramma
       doorlopen. Deze twee groepsruimten kunnen gekoppeld worden tot één groepsruimte van
       reguliere omvang. Voor deze kleinere groepsruimten gelden dezelfde principes als voor de
       reguliere groepsruimten. De groepsruimten voor de meer- en hoogbegaafden groepen zijn
       beide via een glazen schuifdeur te verbinden met het leerplein voor groep 7 en 8. Voor
       deze groepsruimten geldt in het bijzonder dat ze eenvoudig met het leerplein verbonden
       kunnen worden, zodat een van deze
       groepsruimten (indien gewenst) ook langdurig
       bij het speelleerplein aangetrokken kan worden.
       Door bovenstaande principes zijn deze
       groepsruimten zo flexibel mogelijk in te zetten
       (één reguliere groepsruimte, twee kleine
       groepsruimten en één kleine groepsruimte en
       een groter speelleerplein).

       Speelleerpleinen
       De leerpleinen bieden ruimte voor de leerlingen
       om in kleinere groepjes samen te werken en projectmatig aan de slag te gaan. Voor de
       groepen 1-2 betekent dit een speelleerplein waarop hoeken worden gecreëerd als
       verlengde van de groepsruimte. De groepen 3-4,
       5-6 en 7-8 hebben ook elk hun eigen leerplein
       dat de leerlingen stimuleert op ontdekking uit te
       gaan. Het plein biedt verschillende zitjes en
       plekken waarin overleg kan plaatsvinden,
       groepjes kunnen samenwerken en ontdekkend
       kan worden geleerd. Het is een multifunctionele
       ruimte waar tevens een digibord hangt. Door de
       glazen schuifdeuren te openen kan het plein
       verbonden worden met twee groepsruimten of
       in het geval van de groepen 7 en 8 met vier
       groepsruimten (twee meer- en hoogbegaafden
       groepen).

       Atelier
       Het atelier is een inspirerende en multifunctionele ruimte waar verschillende creatieve
       activiteiten kunnen plaatsvinden. Deze ruimte is zo gesitueerd/geïsoleerd dat de rest van
       de school geen ‘last’ heeft van het geluid.

       Wekelijks worden in dit lokaal handvaardigheid-
       , techniek-, kook- en muzieklessen gegeven.
       Om dit te faciliteren biedt de ruimte een grote
       keuken waar een groepje van circa zes
       leerlingen kan koken en waar materialen
       afgewassen kunnen worden. Grenzend aan de
       ruimte is een magazijn waar de benodigde
       materialen en instrumenten opgeborgen kunnen
       worden. Naast de hoofdfunctie van het atelier,
       kan de ruimte ook gebruikt worden door leerlingen die in kleine groepjes samenwerken of
       ontdekkend leren.




ruimte om te zijn                                                     U20111     Pagina 13 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>       Teamkamer
       De teamkamer is meer dan een plek om koffie te
       drinken en pauze te houden. Het is dé plek binnen
       de school waar teamleden elkaar ontmoeten. In
       deze ruimte staat een pantry gesitueerd en zijn
       voldoende zit- en ontspanplekken voor teamleden.
       Verder biedt de ruimte nog twee werkplekken waar
       in rust gewerkt kan worden. De teamkamer heeft
       ook als functie om de samenwerking tussen
       teamleden te faciliteren die zowel in de teamkamer
       als in de spreekkamers plaatsvindt.

       Kantoorruimten
       In het gebouw staan drie kantoorruimten: een directiekantoor en twee flexkantoren. Het
       directiekantoor bestaat uit een werkgedeelte waar plaats is voor één werkplek en een
       overleggedeelte waar een overlegtafel staat gesitueerd. De flexkantoren bestaan beide uit
       één werkplek. Eén flexkantoor wordt voornamelijk gebruikt door de administratief
       medewerker en biedt plaats voor het archiveren van documenten en dergelijke. Eén
       flexkantoor wordt het grootste gedeelte van de week gebruikt door de intern begeleider,
       die in deze ruimte haar materialen en documenten heeft opgeslagen. In deze ruimte zit
       een overlegtafel verbonden aan de werkplek.

       Spreekkamers/zorgruimten
       Op school zijn drie spreekkamers aanwezig, waarin kindgerelateerde zorg door het team
       en externen wordt geboden, waarin teamleden en leerlingen werken en overleggen of
       waarin teamleden vertrouwelijke gesprekken
       kunnen voeren. Twee van deze spreekkamers
       bieden plaats voor twee tot drie personen en één
       spreekkamer is groter en biedt plaats voor vijf
       personen. De spreekkamers grenzen aan de
       speelleerpleinen en hebben een transparante
       uitstraling (mogelijk treincoupé). De ruimten zijn
       aparte ruimten en maken geen onderdeel uit van
       de speelleerpleinen.




ruimte om te zijn                                                    U20111     Pagina 14 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>       Buitenruimte
       De buitenruimte is een uitdagende groene plek waar leerlingen elkaar ontmoeten. Op het
       schoolplein wordt duurzaamheid zichtbaar voor de leerlingen.

       Overig/facilitair
       Overige benodigde ruimten zijn:
          -    sanitair kinderen (te zien vanuit de groepsruimten, mogelijk middels een raam);
          -    sanitair personeel;
          -    garderobe (slimme opbergmogelijkheden voor jassen, tassen en natte spullen);
          -    reproruimte;
          -    serverruimte;
          -    bergruimte schoonmaak/klus;
          -    bergruimte.




ruimte om te zijn                                                    U20111     Pagina 15 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>       Relatieschema




                       Hoofdentree




ruimte om te zijn                    U20111   Pagina 16 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>7      Ruimtestaat

Het kader voor de te realiseren ruimtebehoefte wordt bepaald door de normatief berekende
ruimtebehoefte (1.246 m² bvo); de school is vrij in het bepalen van de invulling van deze
ruimte.

De ruimtevraag is berekend in netto vierkante meters (m² nvo); dit is het totaal van alle netto
vloeroppervlakten. De bruto vloeroppervlakte is verkregen door het aantal m² nvo te
vermenigvuldigen met een bruto-netto factor van 1,3. Deze factor staat voor de extra
oppervlakte die nodig is om indelingsverliezen, constructies, installaties, technische-, verkeers-
en circulatieruimte op te kunnen vangen. De bruto-netto factor is ambitieus; het verzoek aan de
architect is om dit waar te maken ten gunste van het netto gebruik van de ruimten.

In de ruimtestaat staan de gewenste ruimten en oppervlakten weergegeven. Een gedeelte van
deze ruimten dient ingepast te worden in het bestaande monumentale gedeelte van het pand.


Integrale ruimtestaat Kievietschool Wassenaar
Functie                                Aantal   Oppervlakte   Totaal                       Bijzonderheden
Groepen 1-2
Groepsruimten                             2          55        110
Speelleerplein                            1          70         70            gekoppeld aan groepsruimten
Sanitair leerlingen                       4           2         8
Groepen 3-4
Groepsruimten                             2          55        110     groep 3 grenst aan speelleerplein 1-2
Speelleerplein                            1          55         55            gekoppeld aan groepsruimten
Sanitair leerlingen                       4           2         8
Groepen 5-6                                                                                 bovenverdieping
Groepsruimten                             2          55        110
Speelleerplein                            1          55         55            gekoppeld aan groepsruimten
Sanitair leerlingen                       4           2         8
Groepen 7-8                                                                                 bovenverdieping
Groepsruimten                             2          55        110
Groepsruimte meer- en hoogbegaafden       2          29         58
Speelleerplein                            1          70         70            gekoppeld aan groepsruimten
Sanitair leerlingen                       5           2         10
Personeelsruimten
Teamkamer                                 1          30         30
Miva-toilet                               1           5         5
Sanitair personeel                        1           2         2                            bovenverdieping
Kantoor directie                          1          12         12            incl. afsluitbare overlegruimte
Flexkantoor                               1          10         10         hoofdgebruiker: intern begeleider
Flexkantoor                               1           8         8             hoofdgebruiker: administratie
Spreekkamer groot                         1          10         10
Spreekkamer klein                         2           6         12
Algemene ruimten
Atelier (incl. keuken)                    1           60        60                          bovenverdieping
Bergruimte schoonmaak/klus                1            4         4
Reproruimte                               1            8         8
Bergruimte                                2            8        16                  één op bovenverdieping
                                      Totaal netto             959
                                      Bruto-netto factor        1,3
                                      Totaal bruto            1246,7
                                      Norm                     1246
                                      Verschil                 -0,7




ruimte om te zijn                                                          U20111        Pagina 17 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>8      Technische uitgangspunten

Naast de ruimtelijk-functionele eisen zijn ook de technische eisen van belang. Onderstaande
tabel geeft een overzicht van de technische uitgangspunten die gehanteerd worden voor de
Kievietschool. In de onderstaande paragrafen worden de vijf aspecten nader toegelicht.

         Samenvatting eisen Frisse Scholen – Kievietschool Wassenaar
                                                 Klasse A   Klasse B             Klasse C
         Energie                                       A
         Binnenluchtkwaliteit                                     B
         Temperatuur                                              B
         Licht                                                    B
         Geluid                                                   B
         PvE Frisse Scholen versie september 2015


       Energie
       Ten aanzien het energieverbruik dient voor verblijfsruimten aan de eisen te worden
       voldaan die gesteld worden door het document ‘Programma van Eisen Frisse Scholen
       2015 – versie september 2015’ van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO),
       classificatie A: uitmuntend.

       Energiekosten nieuwbouw
       Om de tijdens het gebruik van het gebouw de milieubelasting te beperken worden eisen
       gesteld aan het primair energieverbruik van de nieuwbouw. Uitgangspunt: beperk de
       energiekosten. Het doel is te komen tot zelfvoorziening in energie. Het dakoppervlak van
       het gebouw dient daarvoor te worden ingezet.

       Het gebouw betreft een energieneutraal gebouw, bepaald volgens NTA 8800. De
       aannemer wordt verplicht gesteld tot het afgeven van een kwaliteitsborging met een
       prestatieverplichting van ten minste 5 jaar, ingaand vanaf de dag van oplevering.

       Infiltratie nieuwbouw
       Om warmteverliezen door infiltratie te beperken, worden tevens eisen gesteld aan de
       luchtdichtheid van de gebouwschil van de nieuwbouw.

          Infiltratievoud bij een drukverschil van 50 Pa
          Klasse 2 - goed                        Tussen 0,3 en 0,6 dm3/s.m2
          Meting conform NEN-EN
          13829:2000

       Bovenstaande classificatie betekent dat extra aandacht is benodigd voor detaillering,
       hang- en sluitwerk, keuze van het afdichtingsmateriaal en de uitvoering. De uitvoerende
       partij is verplicht om voor oplevering een blowerdoortest op te leveren, waarin wordt
       aangetoond dat wordt voldaan aan de in bovenstaande tabel genoemde
       luchtdichtheidseis. Tevens is de aannemer verplicht om voor oplevering een uitgebreide
       warmtebeeld-rapportage aan te leveren, dat een gedetailleerd beeld geeft van de
       isolatiekwaliteit van het gehele gebouw.




ruimte om te zijn                                                     U20111     Pagina 18 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>       Binnenluchtkwaliteit
       In het gebouw dient een goede luchtkwaliteit te worden bereikt waarbij de binnenlucht
       geen verontreinigingen bevat in een concentratie waarvan bekend is dat deze de
       gezondheid aantast of hinder veroorzaakt. De kwaliteit van de binnenlucht in een ruimte
       wordt bepaald door de in de ruimte vrijkomende verontreinigingen, het
       toevoerluchtdebiet van de buitenlucht en de kwaliteit hiervan.

       Ten aanzien van de luchtkwaliteit in relatie tot de maximale hoeveelheid verontreiniging
       (concentraties van aanwezige stoffen), dient voor verblijfsruimten aan de eisen te worden
       voldaan die gesteld worden door het document ‘Programma van Eisen Frisse Scholen
       2015 – versie september 2015’ van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO),
       classificatie B: goed.

       Volledigheidshalve wordt vermeld dat alle binnenmilieu-eisen uit het PvE Frisse Scholen
       (dus niet alleen het onderdeel binnenluchtkwaliteit) minimaal 95% van de gebruikstijd
       dienen te voldoen.

       Kwaliteit toevoerlucht
       De in de verblijfsruimten ingebrachte ventilatielucht heeft minimaal dezelfde kwaliteit als
       de buitenlucht ter plaatse.

       Toevoerluchtdebiet
       Voor verblijfsruimten wordt het toevoerluchtdebiet bepaald door de maximale CO2-
       concentratie. Voor de overige ruimten wordt uitgegaan van de wettelijke vereisten.

       Spuiventilatie
       Het dient mogelijk te zijn verblijfsruimten in korte tijd met een grote hoeveelheid
       buitenlucht te spuien. Hiertoe dient het ventilatiedebiet van het gebouw aan de volgende
       waarden te voldoen (alleen van toepassing op de nieuwbouw, voor de verbouw geldt het
       rechtens verkregen niveau):

          Gebruiksfunctie                      Ventilatiedebiet per m² verblijfsruimte
                                               (l/s/m²)
          Onderwijsruimten                     6
          Overige ruimten                      3

       Thermisch comfort
       De mate waarin mensen zich behaaglijk voelen in een gebouw wordt voor een belangrijk
       deel bepaald door het aspect thermische behaaglijkheid. Naast de algemene technische
       behaaglijkheid (te warm of te koud) wordt ook de lokale thermische behaaglijkheid
       beschouwd als tocht, verticale temperatuurgradiënt (hinderlijk groot verschil tussen
       temperatuur op hoofdhoogte en enkelhoogte), stralingsasymmetrie (hinderlijke eenzijdige
       warmte-/koudestraling) en warme/koude vloeren.

       Algemene thermische behaaglijkheid
       De wettelijke basis voor de behaaglijkheid is gelegen in de Arbowetgeving. Hierin is onder
       meer gesteld dat het klimaat op de arbeidsplaats niet mag leiden tot schade aan de
       gezondheid van de gebruikers. Voorts is het klimaat op de arbeidsplaats zo behaaglijk en
       gelijkmatig als redelijkerwijs mogelijk. Daarbij wordt rekening gehouden met de aard van
       de werkzaamheden die door de gebruikers worden verricht en de fysieke belasting die het




ruimte om te zijn                                                       U20111     Pagina 19 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>       gevolg is van die werkzaamheden. Hinderlijke tocht wordt vermeden, tenzij dit
       redelijkerwijs niet kan worden gevergd.

       Aan de eisen wordt voldaan indien de PMV-waarde in verblijfsruimten voldoet aan de
       onderstaande voorwaarde:

          Ruimte                               PMV-klasse
          Verblijfsruimte (maximaal 10% van -0,2 < PMV > +0,2
          de gebruikstijd een overschrijding
          van…..)
          Berekeningen conform ISSO 32 uitgevoerd voor het klimaatjaar 1995 en
          representatieve binnenklimaatcondities. Bepaling conform NEN-EN-ISO 7730:2005

       Ten aanzien van het thermisch comfort dient voor verblijfsruimten aan de eisen te worden
       voldaan die gesteld worden door het document ‘Programma van Eisen Frisse Scholen
       2015 – versie september 2015’ van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO),
       classificatie B; Goed.

       Bij het behalen van de eisen ten aanzien van klasse B wordt in acht genomen dat een
       dergelijk gecompliceerd systeem een langere inregeltijd kent. De haalbaarheid dient
       vooraf echter wel aangetoond te worden via de toetsing en acceptatieroute.

       Visueel comfort
       Een goed verlichte werk- en leeromgeving heeft een zo “natuurlijk” mogelijke oorsprong.
       Dit impliceert dat zoveel als mogelijk het beschikbare daglicht moet worden benut.
       Wanneer dat onvoldoende beschikbaar is, dient een zo goed mogelijke verlichtingssituatie
       te worden gecreëerd door toepassing van kunstlicht, gestuurd door bewegingsmelders en
       daglichtschakeling. In de onderwijsruimten dient het kunstlicht regelbaar en dimbaar te
       zijn.

       Digiborden dienen bij zonlicht goed leesbaar te zijn en er zal bijzondere aandacht besteed
       moeten worden aan de lichtwering.

       Ten aanzien van het visueel comfort dient voor verblijfsruimten aan de eisen te worden
       voldaan die gesteld worden door het document ‘Programma van Eisen Frisse Scholen
       2015 – versie september 2015’ van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO),
       classificatie B; Goed.

       Uitzicht (van toepassing op nieuwbouw)
       Het hebben van uitzicht is belangrijk voor een mens. In combinatie met daglicht heeft dit
       een positieve invloed op het welzijn. Uitzicht wordt ook geassocieerd met het kunnen
       inschatten van het tijdstip en het weer. Vanuit verblijfsruimten dient tenminste uitzicht te
       zijn op de buitenomgeving. De verblijfsruimten hebben uitzicht op ten minste twee van de
       volgende criteria: groen, hemelkoepel en/of voorwerpen van dichtbij en veraf.

       Akoestisch comfort
       Geluid van buiten
       Geluid van buiten wordt in de regel vooral veroorzaakt door het verkeer. Ten aanzien van
       beperking van stoorgeluiden door buitengeluiden is als beoordelingscriterium om
       praktische reden gekozen voor een prestatie-eis ten aanzien van de geluidwering van de
       gevel, zodanig dat in de achterliggende geluidgevoelige ruimten kan worden voorzien in
       een voldoende laag geluidsniveau.




ruimte om te zijn                                                       U20111     Pagina 20 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>       Ten aanzien van het akoestisch comfort dient voor verblijfsruimten aan de eisen te
       worden voldaan die gesteld worden door het document ‘Programma van Eisen Frisse
       Scholen 2015 – versie september 2015’ van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
       (RVO), classificatie B; Goed.




ruimte om te zijn                                                 U20111    Pagina 21 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>