<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Programmabegroting 2026-2029
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
Inhoudsopgave .................................................................................................................................................................................................................................. 2

Leeswijzer .......................................................................................................................................................................................................................................... 7

Begroting in één oogopslag ............................................................................................................................................................................................................. 10

Inleiding ........................................................................................................................................................................................................................................... 15

Programma 1 Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie ............................................................................................................................................................. 17

   Indicatoren, trendgrafieken en financiën Programma 1 .............................................................................................................................................................. 30

       Doelstelling 1.1 Bijdragen aan maatwerk in spelen en leren .................................................................................................................................................. 30

       Doelstelling 1.2 Beperken uitval in het onderwijs .................................................................................................................................................................... 32

       Doelstelling 1.3 Bevorderen van een beter ondernemersklimaat ........................................................................................................................................... 34

       Doelstelling 1.4 Bevorderen groei werkgelegenheid ............................................................................................................................................................... 35

       Doelstelling 1.5 Stimuleren duurzame arbeidsparticipatie ...................................................................................................................................................... 37

       Doelstelling 1.6 Voorzien in noodzakelijke middelen van bestaan .......................................................................................................................................... 41

Programma 2 Samen leven en ondersteunen ................................................................................................................................................................................. 51

   Indicatoren, trendgrafieken en financiën Programma 2 .............................................................................................................................................................. 59

       Doelstelling 2.1 Bevorderen vroegtijdige, toegankelijke, passende en effectieve jeugdhulp .................................................................................................. 59

       Doelstelling 2.2 Bevorderen meedoen aan de samenleving en zelfstandig wonen ................................................................................................................ 62


                                                                                                                                                                                                                                                      2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>       Doelstelling 2.3 Bevorderen gezondheid, veiligheid en welbevinden ..................................................................................................................................... 68

Programma 3 Leefbaarheid, duurzaam en groen ........................................................................................................................................................................... 78

   Indicatoren, trendgrafieken en financiën Programma 3 .............................................................................................................................................................. 83

       Doelstelling 3.1 Bevorderen duurzame ontwikkeling ............................................................................................................................................................... 83

       Doelstelling 3.2 Behouden kwaliteit openbare ruimte ............................................................................................................................................................. 89

Programma 4 Vrije Tijd .................................................................................................................................................................................................................. 101

   Indicatoren, trendgrafieken en financiën Programma 4 ............................................................................................................................................................ 106

       Doelstelling 4.1 Bevorderen laagdrempelig toegankelijke cultuur-, sport-, groen- en speelvoorzieningen .......................................................................... 106

       Doelstelling 4.2 Bevorderen levendige stad .......................................................................................................................................................................... 110

Programma 5 Veiligheid ................................................................................................................................................................................................................ 119

   Indicatoren, trendgrafieken en financiën Programma 5 ............................................................................................................................................................ 126

       Doelstelling 5.1 Bevorderen van de veiligheid in de woning ................................................................................................................................................. 126

       Doelstelling 5.2 Behouden veiligheid en leefbaarheid in de wijk ........................................................................................................................................... 128

       Doelstelling 5.3 Behouden veiligheid in de stad .................................................................................................................................................................... 131

Programma 6 Dienstverlening en participatie ............................................................................................................................................................................... 140

   Indicatoren, trendgrafieken en financiën Programma 6 ............................................................................................................................................................ 144

       Doelstelling 6.1 Continueren klanttevredenheid .................................................................................................................................................................... 144

       Doelstelling 6.2 Bevorderen van de participatie .................................................................................................................................................................... 148

                                                                                                                                                                                                                                           3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Programma 7 Inrichting van de stad ............................................................................................................................................................................................. 152

   Indicatoren, trendgrafieken en financiën Programma 7 ............................................................................................................................................................ 163

       Doelstelling 7.1 Bevorderen passende woonruimte voor iedere Zoetermeerder .................................................................................................................. 163

       Doelstelling 7.2 Bevorderen vernieuwende en gewenste functies voor stad en regio .......................................................................................................... 166

       Doelstelling 7.3 Bevorderen kwaliteit van gebouwde omgeving en publieke ruimte ............................................................................................................. 167

       Doelstelling 7.4 Behouden goede bereikbaarheid en bevorderen verkeersveiligheid .......................................................................................................... 168

       Doelstelling 7.5 Overige ........................................................................................................................................................................................................ 171

Overzicht Overhead ....................................................................................................................................................................................................................... 180

Overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien ................................................................................................................................................................. 185

Vennootschapsbelasting ............................................................................................................................................................................................................... 193

Financiële begroting ...................................................................................................................................................................................................................... 194

   Financiële begroting ................................................................................................................................................................................................................. 195

Paragrafen ..................................................................................................................................................................................................................................... 226

   Paragraaf 1 Lokale heffingen .................................................................................................................................................................................................... 227

   Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ........................................................................................................................................................... 237

   Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................................................................................................ 250

   Paragraaf 4 Financiering ........................................................................................................................................................................................................... 263

   Paragraaf 5 Bedrijfsvoering ....................................................................................................................................................................................................... 269

                                                                                                                                                                                                                                                  4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>   Paragraaf 6 Wet open overheid ................................................................................................................................................................................................ 272

   Paragraaf 7 Verbonden partijen ................................................................................................................................................................................................ 273

   Paragraaf 8 Grondbeleid ........................................................................................................................................................................................................... 280

   Paragraaf 9 Zoetermeer 2040 ................................................................................................................................................................................................... 285

Bijlagen .......................................................................................................................................................................................................................................... 287

   Bijlage 1 Spelregels begrotingsbeleid ....................................................................................................................................................................................... 288

   Bijlage 2 Nieuw beleid en Bezuinigingsvoorstellen ................................................................................................................................................................... 294

   Bijlage 3 Kerncijfers ................................................................................................................................................................................................................... 303

   Bijlage 4 Reserves ..................................................................................................................................................................................................................... 309

   Bijlage 5 Voorzieningen ............................................................................................................................................................................................................. 311

   Bijlage 6 Investeringen .............................................................................................................................................................................................................. 312

   Bijlage 7 EMU-saldo .................................................................................................................................................................................................................. 313

   Bijlage 8 Basisset verplichte indicatoren BBV ........................................................................................................................................................................... 314

   Bijlage 9 Afkortingen en begrippen ........................................................................................................................................................................................... 315

   Bijlage 10 Verbonden partijen ................................................................................................................................................................................................... 325

   Bijlage 11 Wettelijke kaders ...................................................................................................................................................................................................... 357

   Bijlage 12 Taakvelden ............................................................................................................................................................................................................... 364

   Bijlage 13 Afschrijvingstermijnen ............................................................................................................................................................................................... 375

                                                                                                                                                                                                                                                     5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Bijlage 14 Monitoring evaluatie pilots ........................................................................................................................................................................................ 376

   Buurtvervoer .......................................................................................................................................................................................................................... 376

   Flexwonen Ruimtebaan ......................................................................................................................................................................................................... 378

   Woonoverlast ......................................................................................................................................................................................................................... 379

   IPTA ....................................................................................................................................................................................................................................... 381

   Pilot Expertisepool en Onderwijs-behandelgroep ................................................................................................................................................................. 383

   Vindplaats verborgen schulden ............................................................................................................................................................................................. 385

   RIO (re-integratie officier) ...................................................................................................................................................................................................... 388

   Social Hub ............................................................................................................................................................................................................................. 389

   Tuinrangers ............................................................................................................................................................................................................................ 391




                                                                                                                                                                                                                                                 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Leeswijzer

Het doel van de programmabegroting is om voor komende jaren inzicht te geven in de beleidsdoelen en de financiële middelen die nodig zijn om die doelen te
bereiken. Het dient als basis voor het stellen van inhoudelijke – en financiële kaders en benoemen van prioriteiten door de raad en het afleggen van
verantwoording van het college aan de raad.
Deze Programmabegroting 2026–2029 is alweer de laatste van deze collegeperiode en wordt gepresenteerd in een financieel uitdagende context. Het
perspectief staat in het teken van het behouden van structureel financieel evenwicht in een periode van toenemende onzekerheden en oplopende tekorten.
De Programmabegroting 2026-2029 is gebaseerd op de uitkomsten van het Perspectiefdebat juni jl. Daarbij is rekening gehouden met de effecten van de
meicirculaire, de moties en de amendementen die door de raad zijn aangenomen en de structurele effecten die voortkomen uit het Tweede Tussenbericht
2025.

Digitaal portaal
De programmabegroting kan het best gelezen worden via het digitaal portaal. De (al dan niet op papier geprinte) versie in pdf bevat weliswaar alle informatie,
maar de presentatie komt minder tot zijn recht dan in het digitaal portaal.

Programmabegroting 2026 - 2029
De Programmabegroting 2026 - 2029 is inclusief de uitkomsten van het perspectiefdebat, de (gecorrigeerde) meicirculaire, raadsbesluiten tot en met juli 2024
en de meerjarige gevolgen van het Tweede Tussenbericht 2025.

Opbouw
De printversie van de Programmabegroting 2026 - 2029 is als volgt opgebouwd.

De inleiding geeft een algemene beschouwing op de toekomstige situatie.

Programma's
Daarop volgen de zeven programma’s. De programma's zijn volgens de systematiek van de doelenboom ingericht. Een samenhangend geheel van doelen,
effecten, acties en indicatoren vormt de leidraad. De gedachte is, dat door vanuit het hogere doel te redeneren (wat zijn onze (politieke) ambities?) en dit te
vertalen naar beoogde effecten, effectindicatoren, acties en prestatie-indicatoren, inzicht ontstaat in causaliteit en samenhang.

Allereerst wordt schematisch een doelenboom getoond met op het hoogste niveau het te bereiken maatschappelijk effect: Wat willen we bereiken?
Daaronder volgen de speerpunten voor 2026: Wat gaan we daarvoor doen? Als verdieping op het te bereiken maatschappelijk effect en de speerpunten
worden per doelstelling achtereenvolgend de effectindicatoren (= meetfactoren) en trendgrafieken met historische gegevens getoond. Ook wordt per
doelstelling een overzicht van de financiën: Wat mag het kosten? plus een korte toelichting verstrekt.


                                                                                                                                                                  7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>In aansluiting op de uitwerking van de doelenboom komen achtereenvolgens binnen een programma de volgende onderwerpen aan bod:

   •     nieuwe strategische risico’s, die de realisatie van de programmadoelstellingen mogelijk belemmeren;
   •     beleidsperspectief met de voorgestelde beleidswijzigingen;
   •     financiële samenvatting van de totale lasten, baten en het saldo na resultaatbestemming in meerjarenperspectief 2027 - 2029. Hierbij is het totaal
         saldo het verschil tussen lasten en baten (Wat mag het kosten?);
   •     stand van zaken van de tijdens het perspectiefdebat 2025 aangenomen moties.

Na de programma's komen achtereenvolgend de volgende verplichte onderdelen aan de orde:

   •     Overzicht Overhead
   •     Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen
   •     Vennootschapsbelasting
   •     Financiële begroting 2026
   •     De acht verplichte paragrafen: lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud van kapitaalgoederen, financiering,
         bedrijfsvoering, wet open overheid, verbonden partijen en grondbeleid.

Tot slot is een paragraaf Zoetermeer 2040 (paragraaf 9) opgenomen. Er is sprake van een afzonderlijke paragraaf, omdat de visie Zoetermeer 2040 en de
strategische agenda programma overstijgend zijn en alle programma's raakt.

Bepaalde informatie is niet (alleen) binnen de programma’s opgenomen, maar in de volgende afzonderlijke bijlagen ondergebracht:

   1.    Spelregels begrotingsbeleid
   2.    Nieuw beleid
   3.    Kerncijfers
   4.    Reserves
   5.    Voorzieningen
   6.    Investeringen
   7.    EMU-saldo
   8.    Basisset verplichte indicatoren BBV
   9.    Afkortingen en begrippen
   10.   Verbonden partijen
   11.   Wettelijke kaders
   12.   Overzicht taakvelden
   13.   Afschrijvingstermijnen
   14.   Monitoring evaluatie pilots


                                                                                                                                                              8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>In aanvulling op de Programmabegroting 2026 voor de raad is op uitvoeringsniveau van het college per programma een overzicht van de producten, financiën
en prestatie-indicatoren opgesteld. Dit overzicht wordt ter informatie aan de raad beschikbaar gesteld en is opgenomen in een losse bijlage.

De website is met zorg samengesteld. Desondanks is het mogelijk dat deze informatie onvolledig of verouderd is en/of onjuistheden bevat. De gemeente
aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade van welke aard dan ook, die het gevolg is van eventuele onjuiste informatie op deze website.




                                                                                                                                                       9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Begroting in één oogopslag




                             10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Inleiding

Doen wat nodig is: de balans

Met deze begroting sluiten we een bestuursperiode af. Dat is hét moment om de balans op te maken. Balans gaat niet alleen over geld, maar ook over hoe
we in Zoetermeer wonen, werken en samenleven. Het in balans houden van onze stad is een belangrijk doel uit de Toekomstvisie 2040. Omdat we niet
precies weten hoeveel geld we van het Rijk krijgen, maken we zorgvuldige keuzes. Toch blijven we investeren in de stad. We hebben de afgelopen jaren
gedaan wat nodig was – en dat blijven we ook in 2026 doen.

We willen inwoners een stad bieden die voelt als een thuishaven. Een plek waar je kunt vertrouwen op goede voorzieningen, ook in een wereld die snel
verandert. Dat is niet eenvoudig, want gemeenten krijgen nog steeds geen financiële zekerheid van de Rijksoverheid. Toch presenteren wij u een gezonde
begroting voor 2026. Voor de jaren daarna blijft het ravijnjaar boven de markt hangen. Samen met andere gemeenten blijven we vechten voor eerlijke
financiering: wie taken overdraagt, moet ook het geld meeleveren.

Zoeken naar balans gaat om meer dan geld. Het betekent ook aandacht voor goede zorg en bestaanszekerheid voor inwoners, een toegankelijke stad,
duurzaamheid en goede manieren om ons te verplaatsen. Balans betekent dat we stap voor stap de kosten voor jeugdhulp terug gaan brengen naar normale
proporties, onder andere door de lokale teams. Door kinderen te accepteren zoals ze zijn, zorgen we ervoor dat de jeugd die het echt nodig heeft minder lang
hoeft te wachten op hulp.
Balans betekent ook ruimte voor ondernemers om te vernieuwen en waardering voor verenigingen, organisaties en vrijwilligers. Samen met gemeenteraad,
inwoners en medewerkers hebben we dit bijvoorbeeld vertaald naar een Omgevingsvisie en een Ruimtelijke strategie. Voor bomen geldt: we zorgen voor
steeds meer bomen, maar we geven ook de mogelijkheid aan bewoners om samen met hun buurt te beslissen over hun buurtbomen.
Als we nu terugkijken op deze bestuursperiode, mogen we trots zijn. In de binnenstad zijn projecten afgerond en gestart. Voor de nieuwe stadswijk Entree is
het besluit genomen om er een levendige en duurzame wijk van te maken.

Van het Rijk hebben we extra geld gekregen om problemen in kwetsbare wijken aan te pakken. Daarmee verbeteren we de leefbaarheid en de sociale
samenhang. Het veiligheidsgevoel van inwoners is verbeterd.

Deze begroting laat niet alleen cijfers zien, maar ook wat dit betekent voor inwoners. We blijven investeren in cultuur, sport en maatschappelijke
voorzieningen, ook nu er uitdagingen zijn zoals de overbelasting van het elektriciteitsnet.

Hoewel het ravijnjaar is uitgesteld tot 2028, blijven de zorgen bestaan. Toch kunnen we de komende jaren ruim 500 miljoen euro investeren, zonder extra
lasten voor inwoners. Tegelijkertijd besparen we zo’n 25 miljoen euro, vooral op onze eigen organisatie.



                                                                                                                                                          15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Financieel perspectief op hoofdlijn
Het financieel perspectief ziet er als volgt uit:




De tabel toont in 2026 een positief begrotingssaldo (zie regel Begrotingssaldo 2026-2029). In 2026 is sprake van positief saldo van € 0,42 mln. Dankzij een
omvangrijk pakket aan bezuinigings- en dekkingsmaatregelen, inclusief een eenmalige inzet van € 5 mln. uit de algemene reserve is het gelukt om voor 2026
een sluitende begroting te presenteren. Dit pakket aan bezuinigingen was voor een bedrag van € 23 mln. opgenomen in de Perspectiefnota en besproken
tijdens het perspectiefdebat. Daarnaast zijn de moties en amendementen die door de raad zijn aangenomen in deze begroting verwerkt. Tenslotte zijn ook de
meerjarig financiële consequenties van het Tweede Tussenbericht verwerkt, inclusief een voordeel van € 2 mln. door de nadere uitwerking van de
bezuinigingsmaatregelen.

Het financiële perspectief voor de jaren na 2026 is zorgelijk. Vanaf 2027 lopen de tekorten structureel op, met daarbij vooral een groot verval in 2028. Dit heeft
te maken met de inkomsten die we van het rijk krijgen voor de jeugdzorg. Voor de jaren 2026 en 2027 heeft het rijk een toevoeging aan de algemene uitkering
van het gemeentefonds gedaan van zo’n € 10 mln. voor de extra kosten in de jeugdzorg. Deze toevoeging komt vanaf 2028 grotendeels te vervallen. Deze
ontwikkeling vraagt om een scherpe bestuurlijke koers en een zorgvuldige afweging van ambities en middelen in de toekomst.

De provincie beoordeelt de begroting op structureel en reëel evenwicht. Omdat het saldo voor 2026 nog positief is, blijft Zoetermeer onder repressief toezicht.
Toch is het van belang om alert te zijn op de oplopende tekorten in de meerjarenraming en de noodzaak om tijdig aanvullende maatregelen te treffen waarbij
keuzes gemaakt moeten worden die bijdragen aan de robuustheid van onze stad en organisatie.




                                                                                                                                                               16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Programma 1 Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie




                                                         17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Maatschappelijk effect programma: Wat willen we bereiken?

Iedereen werkt, leert en/of doet naar vermogen mee

Onderwijs
“Meer aandacht voor de kracht van het onderwijs en minder labelen”, dat is de ondertitel van het boek van Bert Wienen. Daarin schrijft hij hoe we de stap
kunnen maken van individueel naar inclusief onderwijs. Hij is kritisch op de grote aandacht op het kind en het steeds benadrukken van de mentale
kwetsbaarheid. We zien namelijk dat de afgelopen jaren steeds meer kinderen een vorm van jeugdhulp krijgen en dat steeds meer kinderen naar het speciaal
onderwijs gaan. Daarom staat de vraag centraal: ‘Wat kunnen we als omgeving doen?’ We gaan niet alleen meer kijken naar wat een kind, jongere of
volwassene nodig heeft. We gaan ook kijken naar wat een pedagogisch professional in de kinderopvang of leerkracht nodig heeft om te kunnen bieden wat
nodig is.
We werken samen met onze partners in het onderwijs, de kinderopvang, de zorg en vrije tijd, aan een situatie waar minder kinderen, jongeren en
volwassenen iets ‘anders’ of ‘extra’s’ nodig hebben buiten het reguliere aanbod. Met andere woorden: we willen dat in de normale ontwikkel- en leeromgeving
aanwezig is, wat iedereen nodig heeft om zich goed te kunnen ontwikkelen. Daarvoor investeren we als gemeente in schoolgebouwen, vervullen we onze
wettelijke verplichtingen voor bijvoorbeeld de inzet van zorg, de uitvoering van leerplicht en het toezicht op de kinderopvang. En we leggen verbindingen
tussen bestuurders en managers en uitvoering. Daarnaast faciliteren en subsidiëren we initiatieven en maken samenwerkingsafspraken. Zoals de afspraken
die vastgelegd worden in de Lokaal Educatieve Agenda over onderwerpen als Zoetermeer 2040, gelijke kansen en een passende onderwijsplek.

Economie
Zoetermeer is van oudsher een stad waar het goed ondernemen is. Het is goed bereikbaar, de infrastructuur is prima en het ligt gunstig ten opzichte van de
grote steden in de regio. Voor een gezonde ontwikkeling van onze stad is het belangrijk dat de groei van de bevolking en die van de economie, banen en
voorzieningen hand in hand gaan. De grenzen voor uitbreiding van de stad zijn bereikt.

De uitdaging voor de komende jaren is vooral dat de juiste ontwikkeling op de juiste plek plaatsvindt. Om te zorgen dat er voor bewoners voldoende werk is,
reserveren we voor iedere woning ruimte voor een baan. Daarvoor moeten we ruimtelijke keuzes maken. Die staan in de Ruimtelijke strategie Zoetermeer.
We reserveren ruimte voor bedrijven op de bedrijventerreinen die daarvan afhankelijk zijn. Ook in de wijk moet ruimte worden gezocht voor werkfuncties die
goed samen kunnen met woningen. Onze wijkcentra met de economische voorzieningen voor onze bewoners moeten worden verdicht. Voor de leefbare stad
behouden we een goed voorzieningenaanbod en een aantrekkelijk ondernemersklimaat. Met de verdere ontwikkeling van het Dutch Innovation Park
ondersteunen we ontwikkelingen van toegepaste innovaties. In juli vestigde TNO zich op het park. Net als op andere campussen in Nederland groeit het
aantal arbeidsplaatsen hier aantoonbaar sneller dan op andere bedrijventerreinen, dankzij de nauwe samenwerking tussen onderwijs, onderzoek en
bedrijfsleven. We versterken daarnaast het vestigingsklimaat door ondernemers te ondersteunen met eigentijdse dienstverlening. We bieden makkelijk
toegang tot kennis over digitalisering, cybersecurity en verduurzaming in het midden- en kleinbedrijf, zodat lokale bedrijven goed voorbereid zijn op de
uitdagingen van de toekomst.




                                                                                                                                                         18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Problemen met de aanleg van grote energieaansluitingen houden groei en de uitgiften van nog beschikbare gronden tegen. Daarom richten we ons op de
kwaliteit en het gebruik van de ruimte op de bestaande bedrijventerreinen, kantoorlocaties en retaillocaties. We organiseren het accountmanagement om een
proactieve relatie met het (georganiseerde) bedrijfsleven aan te gaan en te onderhouden. Samen zetten we stappen naar een prettig en toekomstbestendig
ondernemers- en vestigingsklimaat (schoon, heel, veilig en energieneutraal). Ook verkrijgen we inzicht in mogelijkheden om de bestaande ruimte beter te
gebruiken en sturen aan op het juiste gebruik via passende maatregelen.

De bovenstaande opgaven worden in de hele regio erkend. Samen met regionale partners werken we aan een sterk economisch vestigingsklimaat voor
Zoetermeer en Zuid-Holland. De ontwikkeling van het Dutch Innovation Park en de samenwerking met andere (regionale) campussen is hierbij erg belangrijk.

Arbeidsparticipatie en bestaanszekerheid
De vooruitzichten voor de economie en arbeidsmarkt in 2026 zijn overwegend positief. De werkloosheid blijft historisch laag en de koopkracht van
huishoudens neemt door inkomensmaatregelen van het kabinet langzaam toe. Toch heeft niet iedereen bestaanszekerheid. Nog steeds zijn er inwoners die
moeilijk rondkomen, nemen schulden bij bepaalde groepen toe en zijn er mensen die toch moeite hebben om (weer) aan het werk te gaan.
In Zoetermeer vinden we dat iedereen mee moet kunnen doen. Daarom blijven we investeren in een inclusieve arbeidsmarkt en toegankelijke en
laagdrempelige ondersteuning. In 2026 werken we verder aan de uitvoering van de landelijke koerswijziging van de Participatiewet in balans. Daarbij staan
de menselijke maat en meer ruimte voor maatwerk centraal. We zijn hier al mee begonnen. Met Spoor 3 versterken we het vakmanschap van onze
medewerkers. Zo kunnen zij inwoners beter helpen met passende en integrale hulp. Ook bij geldzorgen en schulden blijven we inzetten op een brede aanpak:
preventie, vroegsignalering, voorlichting en samenwerking met maatschappelijke partners en vrijwilligers, zowel stadsbreed, als dichtbij in de wijk. In lijn met
de bestuurlijke afspraken tussen de VNG, de NVVK, Divosa en SZW die zijn opgenomen in de Elementen basisdienstverlening schuldhulpverlening, scherpen
we onze werkprocessen aan. Zo blijven we zorgen dat hulp eenvoudig bereikbaar is, verminderen we stress bij de aanmelding en zorgen we dat inwoners bij
de intake beter worden begeleid, zonder onnodig papierwerk. Ook tijdens het schuldhulptraject bieden we passende coaching en nazorg.
Na besluitvorming door de raad starten we in 2026 met uitvoering van de actieagenda. Deze meerjarenagenda is gemaakt om de bestaanszekerheid van
inwoners te versterken en de dienstverlening te verbeteren.

Programma Sociale Innovatie
Als onderdeel van het programma Sociale Innovatie wordt het project Vindplaats Verborgen Schulden eind 2025 afgerond. Op basis van de resultaten wordt
bepaald of er onderdelen van de bestaande dienstverlening aan bedrijven wordt aangepast. Als dit op basis van de resultaten wenselijk is, gebeurt dit in 2026.
Daarnaast besluit de gemeenteraad in de tweede helft van 2025 over drie nieuwe projecten voor het programma Sociale Innovatie. Bijvoorbeeld het project
Jongerenperspectieffonds. Dit is gericht op het duurzaam schuldenvrij maken van jongeren, zodat zij beter in staat zijn hun waardevolle talenten te
ontplooien.

Organisatieontwikkeling Sociaal Domein
In 2026 vindt een reorganisatie van de afdelingen van het Sociaal Domein plaats, gericht op het versterken van de kwaliteit van de dienstverlening, het
verbeteren van interne sturing en het beheersbaar maken van de (personeels)kosten.

Speerpunten in 2026: Wat gaan we daarvoor doen?
De focus voor het onderdeel ‘onderwijs’ komt te liggen op:


                                                                                                                                                             19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>   •   Het verder versterken van de samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp;
   •   Het bevorderen van gelijke kansen in het onderwijs;
   •   Het toekomstbestendiger maken van het nieuwkomersonderwijs;
   •   Het uitvoering geven aan de “Wet van school naar duurzaam werk” met het nieuwe regionale programma voorkomen schoolverlaten 2026-2029 in
       verbinding met de aanpak jeugdwerkloosheid en het domein zorg;
   •   Het inzetten op het vergroten van de basisvaardigheden en het verlagen van laaggeletterdheid, door lokale en regionale samenwerking.

De focus voor het onderdeel ‘arbeidsparticipatie en bestaanszekerheid’ komt te liggen op:

Stimuleren duurzame arbeidsparticipatie door:

   •   Gefaseerd invoeren van de maatregelen uit de nieuwe Participatiewet In Balans, met meer aandacht voor de menselijke maat, vertrouwen in inwoners
       en eenvoudiger regels;
   •   Het verder ontwikkelen van het Werkcentrum Zuid Holland Centraal;
   •   Het begeleiden van mensen naar duurzaam werk via De Binnenbaan, onder andere met loonkostensubsidies, beschut werk en meer bedrijfsscholen;
   •   Statushouders al vanuit een COA-locatie te begeleiden naar werk.

Bestaanszekerheid bevorderen door:

   •   Na besluit van uw raad te starten met de acties uit de Actieagenda financiële bestaanszekerheid. Deze acties zijn gericht op: het beter bereiken van
       inwoners met landelijke en lokale regelingen, het verbeteren van de manier waarop inwoners worden benaderd en het sterker inzetten op preventie;
   •   De kwaliteit en zichtbaarheid van de huidige ZoetermeerPas te verbeteren en gefaseerd toe te werken naar een brede stadspas. ;
   •   Verdergaan te met de collectieve zorgverzekering voor minima en zorgen dat inwoners een verzekering hebben die past bij hun situatie;
   •   Het inzetten van ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid bij het maken van beleid voor herstel en versterking van bestaanszekerheid.

Preventie en schuldhulpverlening door:

   •   Het organiseren van preventieactiviteiten, met daarbij aandacht voor financiële educatie in het onderwijs (van basis- tot mbo-onderwijs);
   •   Na besluit van uw raad via het Programma Sociale Innovatie te starten met het Jongerenperspectieffonds, een methodiek voor intensieve
       ondersteuning van jongeren met (dreigende) schulden;
   •   Vroegsignalering binnen de gemeente te organiseren, dicht bij de schuldhulpverlening, om de organisatie en aansturing te verbeteren, bereik te
       vergroten en de kans dat mensen hulp accepteren;
   •   Verder invoeren van de Elementen Basisdienstverlening schuldhulpverlening en borgen van kwaliteit volgens de eisen van de NVVK, de
       branchevereniging voor schuldhulp en financiële dienstverlening. De acties staan ook in relatie tot de Actieagenda financiële bestaanszekerheid die
       eind 2025 door de raad wordt vastgesteld.



                                                                                                                                                             20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>De focus voor het onderdeel ‘economie’ komt te liggen op:

Bevorderen van een beter ondernemersklimaat door ons te blijven richten op:

   •   De basis goed op orde houden;
   •   Versterken van het brede MKB;
   •   Een sterke rol in de regio spelen;
   •   Versterken ecosysteem voor start- & scale-ups.

Bevorderen werkgelegenheidsgroei door ons te blijven richten op:

   •   Ruimte maken voor (brede) werkgelegenheidsgroei;
   •   Beter benutten en verduurzamen van de bestaande werklocaties met aandacht voor werk in de wijk.




Doelstellingen

Doelstelling 1.1 Bijdragen aan maatwerk in spelen en leren
We hebben vier belangrijke onderwerpen in onze onderwijsvisie. De speerpunten voor 2026 en volgende jaren volgen hieronder per onderwerp.

1. Stimuleren dat er een (onderwijs)aanbod op maat is, zodat ieder kind, iedere jongere en volwassene zich optimaal kan ontwikkelen.

   •   Samen met de scholen werken we aan een divers, aantrekkelijk en kwalitatief goed onderwijsaanbod. Zo willen we uitstroom van leerlingen naar
       scholen buiten Zoetermeer zoveel mogelijk beperken. Daarnaast onderzoeken we de samenwerking tussen het vmbo en het mbo (inhoudelijk en
       fysiek) in het Entreegebied. Daardoor kan er in de toekomst een breder aanbod aan beroepsopleidingen gerealiseerd worden.
   •   We actualiseren de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Gemeente Zoetermeer 2015. Dit gebeurt in goed overleg met de
       schoolbesturen.

2. Organiseren met partners, zoals het Samenwerkingsverband Passend Onderwijs, dat kinderen gedurende hun ontwikkeling goed begeleid
worden. Met name tijdens de overgangen naar en in het onderwijs krijgen kwetsbare leerlingen extra steun. De acties die hierbij horen zijn:

   •   Het beperken van ontwikkelingsachterstanden bij kinderen in de leeftijd van 2-12 jaar. Dit doen we onder andere door een kwalitatief goed
       voorschools aanbod aan te (blijven) bieden aan de peuters. We verhogen, samen met de partners in de stad, het bereik van de doelgroep voor
       voorschoolse educatie.
       Aan de kinderen op de basisschool bieden wij via subsidies, schakelklassen, taalklassen en brede schoolactiviteiten aan. Verder zetten we extra in op

                                                                                                                                                         21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>       het aanbieden van zomer- en vakantiescholen en het optimaliseren van het meten en het rapporteren van de behaalde resultaten. Deze activiteiten
       kunnen in 2026 uitgevoerd worden met onder andere geld van het Rijk. Na 2026 wordt er 10% bezuinigd op het rijksbudget voor
       onderwijsachterstanden. Daarom maken we in 2026 nieuwe afspraken over de uitvoering met minder geld.
   •   In 2026 werken we aan een toekomstbestendig nieuwkomersonderwijs, dat voorbereid is op de wisselende instroom van nieuwkomers in Zoetermeer.
       Dit onderwijs is bedoeld voor Oekraïense kinderen en jongeren, voor statushouders en voor kinderen en jongeren uit de COA-locatie.
   •   We versterken de deskundigheid van pedagogisch professionals in de kinderopvang door de inzet van coaches en het organiseren van workshops en
       webinars. Door meer kennis en vaardigheden zijn zij in staat om nog meer kinderen passend te begeleiden in de kinderopvanggroepen en deze jonge
       Zoetermeerders te bieden wat zij nodig hebben.
   •   We werken ook aan gelijke toelatingskansen op de scholen. Vanuit de gemeente krijgen de ouders van driejarige kinderen een brief om hen tijdig te
       wijzen op de centrale aanmeldingsprocedure voor het basisonderwijs.

3. Een goede start op de arbeidsmarkt, maar er ook actief kunnen blijven, is belangrijk. Dit doen we door onderwijsinstellingen en ondernemers te
ondersteunen om te komen tot een betere aansluiting tussen opleidingen en arbeidsmarkt.
We richten ons in lijn met Zoetermeer 2040 in ieder geval op de kernsectoren ICT/IT, Bouw &Installatie, Zorg/(e-)Health en Logistiek& Handel op de
volgende kansen:

   •   We zorgen voor een soepele overgang naar werk. We verbeteren de aansluitingen van kinderopvang tot hbo en van onderwijs naar de regionale
       arbeidsmarkt. We laten bijvoorbeeld leerlingen en studenten werken aan praktijkvraagstukken in de werkomgeving en we stimuleren samenwerking
       tussen voortgezet onderwijs, mbo en hbo.
   •   We versterken de samenwerking met het onderwijs en het bedrijfsleven door de samenwerkingsovereenkomst (2021–2025) te evalueren en te
       vernieuwen. Door deze samenwerking zorgen we voor een breed aanbod aan leer- en ontwikkelmogelijkheden in om- en bijscholing voor werkenden.
   •   We zorgen voor ontmoetingsplekken voor leren en ontwikkelen. Locaties zoals de Technische Praktijklocatie en het Dutch Innovation Park zijn
       inspirerende voorbeeldplekken voor ‘een leven lang ontwikkelen’. We streven naar meer van dit soort plekken waar onderwijs, bedrijfsleven en
       overheid met elkaar samenwerken. We richten ons onder andere op de sectoren Zorg & Welzijn en Logistiek & Handel.
   •   We versterken het Dutch Innovation Park (DIP) door samenwerking rondom de structurele onderzoeksprogramma's verder uit te breiden met nieuwe
       lokale en regionale partners. Zo kan het DIP een toonaangevende mbo-en hbo-campus blijven waar onderwijsinstellingen samenwerken aan
       innovatie. Ook gaan we aan de slag met een nieuwe uitvoeringsagenda voor Informatie- en Communicatietechnologie en zoeken naar aanvullende
       financiering voor het gebiedsprogramma. Nu wordt dat gesubsidieerd door de gemeente en externen.
   •   Verder zullen we via het regionale programma WE-IT 3.0 investeren in om- en bijscholing in de informatietechnologie om personeelstekorten op te
       vangen. WE-IT 3.0 wordt gecoördineerd door De Haagse Hogeschool. Het is een samenwerkingsverband met verschillende partners (werkgevers,
       onderwijsinstellingen en gemeenten), dat erop gericht is om samen het tekort aan IT’ers tegen te gaan. Gemeente Zoetermeer is voor 2025 en 2026
       betalend lid van het samenwerkingsverband.

4. Iedere volwassen inwoner kan maximaal (naar vermogen) meedoen en beschikt over voldoende basisvaardigheden.
Om zelfstandig en actief te kunnen deelnemen in onze samenleving is het nodig om een basis aan reken- en digitale vaardigheden te hebben en uiteraard
goed de Nederlandse taal te spreken en schrijven. We blijven ons in Zoetermeer inzetten op het vergroten van deze basisvaardigheden. We zorgen voor een
dekkend en passend educatieaanbod in de stad, zetten verder in op nieuwe en slimme manieren om laaggeletterden te bereiken en blijven integraal kijken
naar manieren om laaggeletterdheid te verminderen. Daar zetten we ons met partners (zoals het Taalhuis) voor in.

                                                                                                                                                     22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Daarnaast blijven we goed samenwerken in de regio. In 2026 ondertekenen we een nieuwe samenwerkingsovereenkomst en maken we een nieuw regioplan.
Hiermee brengen we verdieping aan op de al bestaande samenwerking en doelen om laaggeletterdheid in de regio Zuid-Holland Centraal te beperken. We
zetten in op doorontwikkeling en innovatie door ruimte te bieden aan nieuwe ideeën. Hiervoor zoeken we de samenwerking met werkgevers, gebruiken we de
effectenmonitor om datagedreven te werken en stimuleren we het delen van kennis.




Doelstelling 1.2 Beperken uitval in het onderwijs
Jongeren met een afgeronde beroepsopleiding hebben meer kans op een goede baan. Daarmee kunnen ze in hun eigen levensonderhoud voorzien. Met de
aanpak van ongeoorloofd schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten dragen we eraan bij dat zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie halen.
Met de “Wet van school naar duurzaam werk” (ingangsdatum 1 januari 2026) komt er extra aandacht voor loopbaanbegeleiding tot aan de arbeidsplek. Mbo’s
moeten een jaar nazorg bieden aan gediplomeerde studenten om hen te helpen aan het werk te komen. Dit is nieuw en voor studenten op vrijwillige basis.
Scholen voor praktijk- en speciaal onderwijs moeten twee jaar nazorg bieden. De gemeentelijke dienstverlening op gebied van werk, inkomen en onderwijs
(Doorstroompunt) brengt de jongeren zonder startkwalificatie, opleiding of werk in beeld en biedt ondersteuning waar nodig. De samenwerkingsafspraken
tussen de onderwijsinstellingen, gemeenten en werkbedrijven in regio Haaglanden worden vastgelegd in het regionale Programma Voortijdig School Verlaten
2026-2029. Voor jongeren waarbij terugkeren naar school geen optie is, zorgen we voor een goede start op de arbeidsmarkt. Daarbij richten we ons vooral op
de jongeren met een verhoogd risico op maatschappelijke uitval. Zoals jongeren uit het praktijkonderwijs, het voortgezet speciaal onderwijs, de entree-
opleidingen (mbo 1) en nieuwkomers. Voor hen is het ontwikkelen van leeromgevingen in de praktijk erg belangrijk, zodat ook zij kunnen meedoen op hun
eigen niveau en tempo.

Omdat elk kind recht heeft op een passende (onderwijs)plek zetten ouders, scholen, leerplicht/Doorstroompunt en zorgpartners (zoals het
schoolmaatschappelijk werk) zich in 2026 hier samen voor in. Dat doen we door:

   •   Het realiseren van onderwijs-jeugdhulparrangementen met het Samenwerkingsverband Passend Onderwijs, zodat meer kinderen en jongeren in het
       onderwijs blijven en niet uitvallen. Het preventief en vrij toegankelijk aanbod op gebied van zorg, vrije tijd en gezondheid wordt in een zo vroeg
       mogelijk stadium ingezet. Zo stimuleren we ook bewegen op scholen.
   •   Het opstellen van een nieuw strategisch plan voor het verminderen van schoolverzuim. De focus ligt hierbij op het bevorderen van aanwezigheid door
       aandacht en een positief schoolklimaat in plaats van het reageren op afwezigheid. Dit is in lijn met de landelijke ontwikkelingen.
   •   Er wordt een ketenregisseur thuiszitter ingezet. De ketenregisseur is verantwoordelijk voor het coördineren en optimaliseren van de samenwerking
       tussen onderwijs, passend onderwijs en jeugdhulp om het aantal thuiszitters te verlagen, deze effectief te ondersteunen en terug te leiden naar het
       onderwijs. De ketenregisseur zorgt voor een integrale aanpak en borgt dat alle betrokken partijen goed samenwerken.
   •   Er zijn samenwerkingsafspraken gemaakt over welke ondersteuning op locatie op het mbo wordt geboden (‘Mbo als werkplaats’) en hoe de toegang
       tot de gemeentelijke ondersteuning verloopt. We richten ons hierbij op een goede studieloopbaan, het voorkomen van armoede of schulden en een
       positieve gezondheid.
   •   Het stimuleren van een goede overstap naar de arbeidsmarkt door het organiseren van beroepenbeurzen On Stage en The Next Step, het bieden van
       ondersteuning bij het vinden van leerbanen en stages (Leerwerkmakelaar) en het bijdragen aan onderwijsprogramma’s als Sterk techniekonderwijs.



                                                                                                                                                        23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Doelstelling 1.3 Bevorderen van een beter ondernemersklimaat
De basis op orde houden

   •   Accountmanagement wordt strategisch ingericht op het aangaan en onderhouden van een proactieve relatie met het (georganiseerde) bedrijfsleven
       en brengt het bedrijfsleven in contact met aanbieders van advies bij transities. Binnen de noodzakelijke transitieopgaven in het midden- & kleinbedrijf
       ligt de aandacht op de thema’s: digitalisering, cybersecurity, energie en verduurzaming. Bij de opgave "beter benutten" ligt de aandacht op het
       verplaatsen van gebiedsvreemde functies (functies die niet zozeer op een bedrijventerrein horen en beter passen op andere plekken in de stad).
   •   Actuele digitale ondernemersinformatie onderhouden we op: Zoetermeer.nl, Ter Zake Het Ondernemershuis en op www.zoetermeerisdeplek.nl.

Versterken van het brede MKB

   •   We dragen bij aan en versterken ondernemersnetwerken binnen het brede MKB via ondersteuning en het bijwonen van kennis- en inspiratie
       netwerkbijeenkomsten, (promotionele) ondersteuning beeldbepalende events en (promotionele) ondersteuning (regionale) initiatieven gericht op
       digitalisering, cybersecurity en verduurzaming.
   •   De retail- en horecastructuur versterken we door het vaststellen van doelmatig- en praktisch retailbeleid.
   •   We willen ondernemers in de retail beter met elkaar verbinden en hun samenwerking sterker maken. Dat doen we door acties op te pakken die volgen
       uit het nog vast te stellen retailbeleid.
   •   We organiseren twee bijeenkomsten met de Economic Board Zoetermeer. Bij het bedrijfsleven halen we ideeen en inzichten op voor een
       toekomstbestendig vestigings- en ondernemersklimaat in Zoetermeer.

Sterke rol in de regio

   •   We zetten onze actieve participatie voort en komen op voor de belangen van Zoetermeer in de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (zie Verbonden
       partijen).
   •   De deelname aan Stichting Businesspark Haaglanden zetten we voort: (werk)alliantie met het Industrieschap ‘De PlaspoeIpolder’ (IPP),
       accountmanagement regio breed en duidelijke samenwerking op inhoudelijke thema’s.
   •   We nemen deel aan het regionale project MKB-Digitaal om ondernemers uit het midden- en kleinbedrijf te ondersteunen bij het digitaliseren. MKB-
       Digitaal wordt ondersteund vanuit de Provincie Zuid-Holland, Metropoolregio Rotterdam Den Haag en verschillende gemeenten, waaronder
       Rotterdam, Den Haag, Zoetermeer en Krimpen aan den IJssel.
   •   Het onderwijs en bedrijfsleven verbinden we via het regionale project MKB-Digiwerkplaats. Dit project is een samenwerking tussen kennisinstellingen,
       gemeenten, Rijk en intermediaire organisaties.
   •   Ook zetten we de regionale samenwerking met WE-IT voort. Het Human Capital Deelakkoord WE-IT is het voorstel van de Economic Board Zuid-
       Holland. Het pakt arbeidsmarktmismatches aan en helpt het MKB in Zuid-Holland aan meer IT’ers.
   •   Door deelname aan verschillende werkgroepen binnen de MRDH-samenwerking dragen we actief bij aan het verduurzamen van werklocaties, de
       doorontwikkeling van het regionale campusnetwerk en het versterken van het economisch vestigingsklimaat.

                                                                                                                                                             24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>   •   We verkennen het toetreden tot de Economic Board Zuid-Holland (EBZ).

Versterken ecosysteem voor start- & scale-ups

   •   Het Scalebooster programma ontwikkelen we door en versterken we in samenwerking met regionale partners, zoals: het Dutch Innovation Park, de
       Haagse Hogeschool, InnovationQuarter en MRDH;
   •   Proactief accountmanagement richten we op: startups informeren, inspireren en ondersteunen over belangrijke ontwikkelingen, kansen en
       uitdagingen, zowel via maatwerk als algemene kanalen (website/ LinkedIn), ondersteund door communicatie.
   •   We onderhouden het digitale kennis-, informatie- en inspiratieplatform: Scalebooster.nl.




Doelstelling 1.4 Bevorderen groei werkgelegenheid
Ruimte maken voor nieuwe banen op alle niveaus

   •   We gaan verder met een programmering ruimte voor bedrijvigheid.
   •   Het Omgevingsprogramma Gemeente Zoetermeer Gebied Van Tuyllpark en de Noordelijke Bedrijventerreinen op het onderdeel bedrijventerreinen
       werken we uit (uitwerking uitvoeringsagenda).
   •   We werken de afspraken in de strategie kantoren Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2025-2035 verder uit.
   •   De acties in de strategie bedrijventerreinen Metropool Rotterdam Den Haag 2023-2030 werken we binnen deze samenwerking verder uit.
   •   Samen met de gemeente Lansingerland werken we aan het economisch profiel van Bleizo west.
   •   Samen met de MRDH werken we aan een Strategische Agenda 2026-2029 en uitvoeringsplannen bij de Visie Economisch Vestigingsklimaat 2025.
   •   Om ruimte te bieden aan toekomstige vestigers op het Dutch Innovation Park is een verdichtingsstudie uitgevoerd en wordt samengewerkt aan de
       ontwikkelvisie voor BLEIZO West.
   •   We sturen actief op een evenwichtige mix van gevestigde bedrijven en startups. Hiervoor is onder meer een startupcampagne gestart.

Beter benutten en verduurzamen van de huidige werklocaties

   •   We ondersteunen bij het oprichten van een ondernemerscollectief op het bedrijventerrein Lansinghage en bedrijvenstrook Rokkeveen Oost.
   •   We voeren het actieplan 2025-2026 uit als onderdeel van het plan voor toekomstbestendige bedrijventerreinen, samen met de stichtingsbesturen van
       Rokkehage, Hoornerhage en Zoeterhage.
   •   Voor Rokkehage, Hoornerhage en Zoeterhage inventariseren we de verlenging van het convenant toekomstbestendige bedrijventerreinen en bij
       verlenging stellen we ook een plan van aanpak op voor 2026-2029 en een actieplan voor 2027.
   •   Via accountmanagement ondersteunen van ondernemers op bedrijventerreinen en kantorenlocaties bij het verduurzamen van hun vastgoed en de
       energietransitie.
   •   We voeren actiepunten uit voor betere retail- en horecastructuur, die voortkomen uit het vernieuwde retailbeleid.

                                                                                                                                                      25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Hoogwaardig onderwijs en toegepast onderzoek

   •   We blijven voor alsnog betrokken bij ontwikkelen op het Dutch Innovation Park. Daar waar mogelijk faciliteren we die en leggen nieuwe verbindingen
       bij kansen die we signaleren. Onze partners in het park (bedrijfsleven, kennisinstellingen en de community) pakken zelf in toenemende mate hun rol
       voor het functioneren van het park.
   •   Dit collegejaar blijft het aantal nieuwe inschrijvingen voor hbo- en mbo-IT-opleidingen stabiel: ruim 100 hbo-studenten en 60 mbo-studenten zijn
       gestart dit collegejaar.
   •   Het Dutch Innovation Park ontwikkelt zich verder als onderwijs-hub, vooral in samenwerking met het voortgezet onderwijs in Zoetermeer.
   •   Aan het Park zijn twee structurele onderzoeksprogramma’s verbonden. Ten eerste is dat het Experimenteerhuis met een breed onderwijs- en
       onderzoek aanbod. Dit programma trekt steeds meer regionale partijen aan. Ten tweede is er een programma rond het thema Smart Mobility. Hierin
       werken bedrijven samen met studenten aan challenges en evenementen.




Doelstelling 1.5 Stimuleren duurzame arbeidsparticipatie
Werk is cruciaal voor mensen om zich te ontplooien en te participeren in de maatschappij. Daarom zorgen we voor de juiste ondersteuning en stimuleren de
ontwikkeling van mensen die dat nodig hebben.

Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal
In de arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal werken we samen met gemeenten, vakbonden, onderwijs en UWV aan arbeidsmarktdienstverlening. Daarmee
helpen we werkzoekenden bij het vinden van een passende baan en ondersteunen we werkgevers bij het vinden van personeel en het inspelen op
veranderingen op de arbeidsmarkt. In 2026 ligt op de focus op de volgende punten:

   •   Verder op elkaar afstemmen van werkgeversinstrumenten in de regio (harmonisatie), zoals de tarieven voor jobcoaching, de voorwaarden voor
       loonkostensubsidie en de inzet van werkervaringsplaatsen;
   •   Gemeentelijke regels en afspraken in de regio zoveel mogelijk gelijk maken, zodat inwoners en bedrijven overal dezelfde dienstverlening krijgen;
   •   Voorbereiden en invoeren van de nieuwe Participatiewet in balans. Deze wordt waarschijnlijk in september 2025 vastgesteld in de Eerste Kamer. Wat
       dit financieel betekent voor de begroting is nu nog niet duidelijk, maar dat wordt in 2026 inzichtelijk gemaakt zodra de wet ingaat;
   •   Uitvoeren van de nieuwe Wet Van School naar Duurzaam Werk vanaf 1 januari 2026. Deze wet moet schooluitval zonder diploma voorkomen. In
       2025 is hiervoor een regionaal programma gemaakt, waarin Zoetermeer ook heeft meegedacht. De bestaande programma’s Voortijdig Schoolverlaten
       en Verzuimprogramma vallen hieronder;
   •   Het Werkcentrum is in 2025 geopend en wordt verder doorontwikkeld. Het Werkcentrum is een herkenbaar loket voor inwoners en bedrijven met
       vragen over werk, scholing of personeel. In 2026 optimaliseren we het Werkcentrum en voeren we de meerjarenagenda uit, gefinancierd met
       regionale middelen.

Re-integratiedienstverlening De Binnenbaan
De Binnenbaan helpt inwoners om werk te vinden en te houden. Zo kunnen mensen blijvend meedoen in de samenleving. Ze kijken steeds naar wat iemand

                                                                                                                                                        26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>nodig heeft en naar de vraag van werkgevers. Met middelen zoals sociale werkvoorziening, nieuw beschut werk en loonkostensubsidies helpt De Binnenbaan
mensen met een arbeidsbeperking. In 2026 blijven zij werken aan meer beschut werkplekken, zoveel mogelijk bij gewone werkgevers.

    •   De Binnenbaan biedt leer- en werktrajecten, zoals bedrijfsscholen en trajecten waarin leren en werken gecombineerd worden. Zo bereiden zij mensen
        voor op banen waar vraag naar is. Samen met scholen zorgen ze dat deelnemers een diploma of certificaat kunnen halen;
    •   De werklocaties van De Binnenbaan worden aangepast zodat ze beter aansluiten bij de wensen van werkgevers. Dat betekent meer productie en,
        waar mogelijk, meer uren werken;
    •   De Binnenbaan helpt alle inwoners die onder de Participatiewet vallen. Afhankelijk van de situatie geven ze begeleiding naar werk, regelen ze hulp
        via andere organisaties of houden ze contact om te kijken hoe het gaat;
    •   De Binnenbaan ondersteunt alle inwoners die onder de Participatiewet vallen. Afhankelijk van de situatie begeleiden ze iemand naar werk, regelen ze
        hulp via andere organisaties of houden ze contact om te zien hoe het gaat;
    •   Met simpel switchen helpt De Binnenbaan mensen om gemakkelijk stappen vooruit te zetten. Als het nodig is, kan iemand tijdelijk ook een stap terug
        doen;
    •   Samen met de gemeente voert De Binnenbaan Social Return on Investment (SROI) uit. Ook stimuleren ze dat meer bedrijven het keurmerk Sociaal
        Economisch Betrokken Ondernemen (SEBO) halen;
    •   De Binnenbaan blijft investeren in hun medewerkers, zodat inwoners persoonlijke begeleiding krijgen en werkgevers goed geholpen worden.
        De afspraken voor 2026 komen in de Opdracht- en Budgetbrief 2026, die de raad in het najaar ontvangt.

Inburgering
Zoetermeer streeft ernaar inburgeraars een stevige basis te bieden voor hun toekomst in Nederland, met werk en taal als centrale pijlers. Het doel blijft om
inburgeraars de mogelijkheid te geven volwaardig deel te nemen aan samenleving en arbeidsmarkt. De gemeente bevordert integratie en participatie door:

    •   Maatschappelijke begeleiding na de start van het inburgeringstraject;
    •   Meerdere jaarlijkse gesprekken met inburgeraars om knelpunten en belemmeringen vroegtijdig te signaleren;
    •   Structurele prioriteit te geven aan de begeleiding van inburgeraars.

In 2026 ligt op de focus op de volgende punten:

    •   Samen met onze partners evalueren wij jaarlijks de inburgeringstrajecten, met als doel: verbeteringen in de uitvoering door te voeren, versterken van
        de zelfredzaamheid van inburgeraars en optimalisering van de toeleiding naar werk;
    •   Voor statushouders die via de Hotel- en accommodatieregeling (HAR) in Zoetermeer zijn geplaatst, blijven wij inzetten op een brede intake, een
        leerbaarheidstoets en een Persoonlijk Inburgeringsplan (PIP). Op die manier kunnen wij vanaf de start maatwerk bieden en de juiste route naar
        participatie bepalen;
    •   Verder werken we samen met onze collega’s van Onderwijs aan de uitvoering van Motie 2506-49 – Samen bouwen aan verbinding en ontwikkeling.
        De focus ligt op een integrale aanpak, gericht op het verkleinen van de drempel naar vervolgonderwijs en het versnellen van duurzame participatie.
        Deze inzet bouwt voort op de eerder afgedane, Motie 2411-62 – Samen bouwen aan een nieuwe toekomst;


                                                                                                                                                               27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>   •   Specifieke doelgroepen krijgen extra ondersteuning. Zo volgen jonge alleenstaande moeders financiële trainingen bij VluchtelingenWerk om hun
       zelfstandigheid te vergroten. Stichting Piëzo biedt daarnaast trajecten praktijkleren en praktijkverklaringen op mbo-1 niveau, gericht op inburgeraars
       met arbeidspotentieel maar met beperkte praktijkervaring of een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. Deze aanpak verkleint de stap naar
       vervolgonderwijs en werk en vergroot de kansen op duurzame arbeid;
   •   We werken verder aan het verkleinen van de drempel naar het vervolgonderwijs en het versnellen van duurzame participatie. De focus ligt op een
       integrale aanpak;
   •   Doorontwikkeling van de pilot Integratieversneller. De pilot is uitgevoerd in samenwerking met De Binnenbaan, werkgevers, gemeenten en de
       Arbeidsmarktregio. De evaluatie hiervan wordt eind 2025 aan de raad voorgelegd. Om de resultaten breder te benutten, heeft de gemeente samen
       met De Binnenbaan een AMIF-subsidie aangevraagd. Bij toekenning kan de aanpak worden opgeschaald, zodat statushouders al in de opvangfase
       actief kunnen worden toegeleid naar werk en onderwijs.




Doelstelling 1.6 Voorzien in noodzakelijke middelen van bestaan
In Zoetermeer vinden we het belangrijk dat iedereen volwaardig mee kan doen. We weten dat armoede en schulden een grote invloed hebben op hoe
mensen denken, doen en zich voelen. Het zorgt voor stress, maar ook voor problemen op andere leefgebieden zoals gezondheid en werk. We zorgen, samen
met partners, al jarenlang voor een breed netwerk waar inwoners terecht kunnen bij vragen over geldzaken, tijdelijk ondersteund kunnen worden met
praktische hulp, ook in nood. Het laagdrempelige inloopspreekuur van het Geldpunt is daar een goed voorbeeld van. Onze focus ligt komende periode op het
beter en eenvoudiger toegankelijk maken van de beschikbare voorzieningen. Ons streven is dat alle Zoetermeerders financiële rust en zelfstandigheid
ervaren.

Inkomensondersteuning/armoedebeleid
We bieden inwoners met een laag inkomen verschillende vormen van ondersteuning. Voorbeelden zijn de collectieve zorgverzekering, de ZoetermeerPas, de
kindpas en de schoolspullenpas van Stichting Leergeld. Ook zijn er mogelijkheden voor bijzondere bijstand en kwijtschelding van gemeentelijke belastingen.
Deze voorzieningen helpen om armoede en financiële problemen te beperken. Daarbij spelen onze partners een belangrijke rol, zoals de Voedselbank en
Stichting Urgente Noden Zoetermeer, die gezinnen in hun basisbehoeften ondersteunen. In 2026 geven we inzet op:

   •   Na besluit van uw raad starten met uitvoering van de Actieagenda financiële bestaanszekerheid voor het versterken van de financiële
       bestaanszekerheid van onze inwoners. De acties die we binnen de drie programmalijnen bereik, preventie en bejegening al doen en nieuw
       ontwikkelen dragen daaraan bij.
   •   Het toepassen van het inwonersperspectief door het inzetten van ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid bij zowel beleid en uitvoering.
   •   We gaan de huidige polishouders actief informeren over een zorgverzekering die past bij hun situatie. Met een informatiecampagne over de
       collectieve zorgverzekering maken we inwoners bewust van welke keuzes er zijn en helpen we om een verzekering te kiezen die het beste bij hen
       past.
   •   Binnen de G40 en andere relevante samenwerkingsverbanden blijven we ons inzetten om structurele oplossingen te zoeken om het inkomen van
       minima te verhogen en werken te laten lonen.



                                                                                                                                                                28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>    •   De ZoetermeerPas als minimapas wordt verder verbeterd. We optimaliseren het aanbod aan acties en aanbiedingen op de pas en zorgen ervoor dat
        de tegoeden meer keuzevrijheid bieden voor de gebruikers. Eind 2025 leggen we een raadsvoorstel voor om de ZoetermeerPas gefaseerd door te
        ontwikkelen naar een brede stadspas (kooppas). Uitgangspunt hierbij is dat de regelingen voor de minima geborgd zijn en zij niet hoeven te betalen
        voor deze pas. We voegen stapsgewijs meer specifieke regelingen aan de pas toe zodat de pas voor meerdere doelgroepen (zoals vrijwilligers en
        mantelzorgers) aantrekkelijk wordt en het bereik groter wordt. We zorgen dat de pas meer aanbieders stimuleert om zich aan te sluiten met
        aantrekkelijke acties en kortingen.

Schuldhulpverlening
Te veel inwoners hebben betaalachterstanden of kampen met problematische schulden. Specifieke groepen zoals jongeren en zelfstandige ondernemers
springen eruit. Vaak heeft dit te maken met gebruik van diensten zoals achteraf betalen of de complexe manier waarop betalingen en schulden worden geïnd.
Samen met diverse partners in het schuldhulpnetwerk wordt hulp bij administratie of formulieren geboden, maar ook budgetcursussen om kennis en kunde te
versterken. Vanuit onze rol als gemeente zorgen we voor brede voorlichting, gerichte informatie en advies en proactieve hulp via vroegsignalering. Inwoners
die in een hulptraject gaan, krijgen begeleiding waarbij er rekening wordt gehouden met stress. We willen daarbij inwoners duurzaam helpen aan een
schuldvrije toekomst. In 2026 ligt de focus op:

    •   Samen met scholen, vrijwilligers, schuldeisers, werkgevers en andere maatschappelijke partners geven we vorm aan diverse preventieactiviteiten. De
        activiteiten zijn ook gericht op financiële educatie in het onderwijs (van basis- tot mbo-onderwijs) en daarmee op jongeren.
    •   Nu de schuldregeling is verkort van 36 naar 18 maanden, is er extra aandacht voor het starten van begeleiding vanaf het eerste gesprek en
        daarnaast, coaching en nazorg, zoveel mogelijk geboden door één vaste contactpersoon zodat de hulpvrager gedurende het gehele traject
        vertrouwen krijgt en rust ervaart.
    •   We verkennen de mogelijkheid voor de inzet van budgetbeheer zonder dat iemand eerst de schuldhulpverlening moet instromen om daarmee
        drempels tot hulp te verlagen.
    •   We bieden continuïteit voor inwoners die terecht kunnen bij het Geldpunt, zowel via email, telefoon als fysiek op drie inlooplocaties van inZet in
        Buytenwegh, Seghwaert en Meerzicht. De focus ligt op versterking van de netwerkfunctie bij geldvragen en geldzorgen en op doorverwijzing naar en
        samenwerking met partners.
    •   De aanpak voor vroegsignalering wordt blijvend doorontwikkeld met opgedane lessen uit de pilots met werkgevers, het CAK en uit de samenwerking
        met vastelastenpartners. Wij organiseren het vroegsignaleringsteam nu binnen de gemeente dicht bij de schuldhulpverlening, om de organisatie en
        aansturing te verbeteren, bereik te vergroten en de kans dat mensen hulp accepteren.
    •   Na besluit van uw raad via het Programma Sociale Innovatie starten met het Jongerenperspectieffonds, een methodiek voor intensieve ondersteuning
        van jongeren met (dreigende) schulden.
    •   Verder invoeren van de Elementen Basisdienstverlening schuldhulpverlening en borgen van kwaliteit volgens de eisen van de NVVK, de
        branchevereniging voor schuldhulp en financiële dienstverlening. De acties staan ook in relatie tot de Actieagenda financiële bestaanszekerheid die
        eind 2025 door de raad wordt vastgesteld.




                                                                                                                                                         29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Indicatoren, trendgrafieken en financiën Programma 1
Doelstelling 1.1 Bijdragen aan maatwerk in spelen en leren
Score van de gemiddelde ontwikkeling van de VVE-kinderen op de ontwikkelingsdoelen taal en rekenen
We meten de gemiddelde ontwikkeling in taal en rekenen van een groep kinderen, die een voor- en vroegschools programma (VVE) volgen. Dit is omgezet in
een score.
Een score van 0 tot en met 2,49 betekent dat de gemiddelde ontwikkeling van de VVE-kinderen als groep lager is dan past bij de leeftijd.
Een score van 2,50 tot en met 3,49 betekent dat de gemiddelde ontwikkeling van de VVE-kinderen als groep past bij de leeftijd.
Een score van 3,5 tot en met 5 betekent dat de gemiddelde ontwikkeling van de VVE-kinderen als groep hoger is dan past bij de leeftijd.
Bron: VVE-resultatenmonitor




Type                                                                 2026                2027                 2028                2029
Begroting PB 2026                                                    2,5                 2,5                  2,5                 2,5




Trendgrafiek Score van de gemiddelde ontwikkeling van de VVE-kinderen op de ontwikkelingsdoelen taal en rekenen




                                                                                                                                                    30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Toelichting:
We streven de komende jaren naar een score van 2,5 of hoger.
In 2026 starten we met deze nieuwe resultatenmonitor. Daarom staat er bij de realisatie 2024 geen getal.




Financiën
Bedragen x €1.000


Doelstelling                                                Begroting 2025       Begroting 2026       Begroting 2027       Begroting 2028       Begroting 2029
Bijdragen aan maatwerk in spelen en leren (1.1)                        -14.038              -14.714              -15.052              -15.210              -15.205




                                                                                                                                                                 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Toelichting:
Het meeste van dit budget wordt gebruikt voor onderwijshuisvesting. Daarnaast worden o.a. de kosten voor leerlingenvervoer, kinderopvang, brede school,
schoolbegeleiding en onderwijsachterstanden uit dit budget betaald.




Doelstelling 1.2 Beperken uitval in het onderwijs
Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) in afgelopen schooljaar
Het aantal vsv-ers ten opzichte van het totaal aantal deelnemers aan voortgezet onderwijs en mbo-onderwijs.
Bron: VSV-Atlas (OCW) Jaarverslag leerplicht/ Doorstroompunt




Type                                                  2024                2026                 2027               2028                2029
Realisatie                                            2,67%               -                    -                  -                   -
Begroting PB 2026                                     -                   2,50%                2,50%              2,50%               2,50%




Trendgrafiek Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) in afgelopen schooljaar, % van alle deelnemers aan
vo/mbo-onderwijs




                                                                                                                                                          32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Toelichting:
Het percentage vsv-ers schommelt de afgelopen jaren tussen de 2,2 en 2,8%. Een deel van de schommelingen gebeurt zonder dat wij daar invloed op
hebben. Het gaat namelijk om jongeren boven de 18 jaar, die uiteindelijk zelf (mogen) beslissen of ze stoppen met school of niet. Daarnaast is de
arbeidsmarkt van invloed op het percentage dat we realiseren. Als de arbeidsmarkt aantrekt, kiezen scholieren sneller voor een baan en maken dan de keus
om van school te gaan zonder startkwalificatie. Als er weinig kansen zijn op werk, dan daalt het percentage. Onze inzet is en blijft om zoveel mogelijk
scholieren met een startkwalificatie hun schooltijd te laten beëindigen. Met ingang van 1 januari 2026 wordt de leeftijdgrens voor voortijdig schoolverlaters
verhoogd tot 27 jaar (was 23 jaar voor het Doorstroompunt). We zullen hierdoor misschien het resultaat aan moeten passen.




Financiën
Bedragen x €1.000




                                                                                                                                                            33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Doelstelling                                                 Begroting 2025        Begroting 2026        Begroting 2027            Begroting 2028            Begroting 2029
Beperken uitval in het onderwijs (1.2)                                    -2.068                -2.616                -2.596                    -2.574                    -2.450




Toelichting:
Dit budget wordt voor een groot gedeelte gebruikt voor de uitvoering leerplicht, het terugdringen van voortijdig schoolverlaten en schoolmaatschappelijk werk.




Doelstelling 1.3 Bevorderen van een beter ondernemersklimaat
Rapportcijfer over de dienstverlening van de gemeente aan ondernemers in Zoetermeer
Dit vinden Zoetermeerse ondernemers van het ondernemingsklimaat.
Bron: Ondernemerspeiling




Type                                                            2024                2026                 2027                  2028                      2029
Realisatie                                                      6,60                -                    -                     -                         -
Begroting PB 2026                                               -                   6,80                 6,80                  6,80                      6,80




Toelichting:
De ondernemerspeiling is elke twee jaar. De nulmeting was in 2020. In de laatste peiling (eind 2024) is de waardering voor de dienstverlening licht gestegen:
een 6,2 in 2022 naar een 6,6 in 2024. We verwachten dat dit cijfer in 2026 iets verder stijgt. Dit komt door de inzet op een sterker ondernemersklimaat
(doelstelling 1.3) en groei van de werkgelegenheid (doelstelling 1.4) met de acties die daarbij horen. Ook de ondersteuning en advisering van het bedrijfsleven
bij de energietransitie, de verdere uitrol van ondernemerscollectieven en de bijdrage aan enkele belangrijke evenementen voor ondernemers zullen naar
verwachting zorgen voor een hogere waardering.




                                                                                                                                                                              34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Financiën
Bedragen x €1.000


Doelstelling                                                       Begroting 2025        Begroting 2026        Begroting 2027            Begroting 2028            Begroting 2029
Bevorderen van een beter vestigings- en ondernemersklimaat (1.3)                -1.782                -1.783                -1.652                    -1.652                    -1.652




Toelichting:
Het budget wordt gebruikt voor onderzoek, beleid en maatregelen om het ondernemersklimaat te versterken. Ook wordt het gebruikt voor samenwerking in
de regio, bijvoorbeeld met de Metropoolregio Rotterdam Den Haag en Business Park Haaglanden. In het coalitieakkoord zijn voor 2024-2026 extra middelen
(incidenteel) opgenomen voor het bevorderen van het vestigings- en ondernemersklimaat en een tweejaarlijkse Innovatieprijs.




Doelstelling 1.4 Bevorderen groei werkgelegenheid
Toename aantal arbeidsplaatsen
Arbeidsplaatsen zijn arbeidsovereenkomsten van minimaal 1 uur per week. De toename is het aantal arbeidsplaatsen dat in het begrotingsjaar extra
gerealiseerd wordt ten opzichte van het vorige jaar.
Bron: Regionale Arbeidsmarktprognose 2023-2024 Zuid-Holland Centraal (1 juni 2023), Werkgelegenheidsregister (1 april 2024)




Type                                                                 2024                   2026                2027                 2028                      2029
Realisatie                                                           2.212                  -                   -                    -                         -
Begroting PB 2026                                                    -                      650                 650                  650                       650




Trendgrafiek Toename aantal arbeidsplaatsen




                                                                                                                                                                                    35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Toelichting:
De prognose blijft hetzelfde, omdat het Centraal Planbureau een kleine banengroei van 1,1 % verwacht. Het aantal banen in Zoetermeer groeit al een tijd
flink. Nieuwe bedrijven vestigen zich en bestaande bedrijven breiden uit. Een groot deel van de banengroei bestaat uit zelfstandigen: van de 2700 nieuwe
banen waren er ruim 2000 zelfstandigen. Vanaf 1 januari 2025 is de handhaving op schijnzelfstandigheid volledig hervat. Hierdoor stopt een deel van de
zzp’ers met een grote opdrachtgever of gaat in loondienst. Zeer waarschijnlijk zorgt dit ervoor dat de werkgelegenheid minder snel groeit, vooral als een
zelfstandige bij een werkgever buiten de gemeente in dienst gaat. Het is moeilijk te zeggen welk effect de aangescherpte handhaving precies heeft op het
aantal banen in Zoetermeer.




Financiën
Bedragen x €1.000


                                                                                                                                                            36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Doelstelling                                                   Begroting 2025                 Begroting 2026                 Begroting 2027                 Begroting 2028                 Begroting 2029
Bevorderen groei werkgelegenheid (1.4)                                          -391                           -362                           -362                           -362                           -362




Toelichting:
Het budget wordt o.a. ingezet voor het volgen van de leegstand bij kantoren, het beter benutten van bedrijventerreinen en het onderzoek naar koopstromen.




Doelstelling 1.5 Stimuleren duurzame arbeidsparticipatie
% Arbeidsparticipatie
Het aandeel (= percentage) werkenden van de totale bevolking is de netto arbeidsparticipatie. Alle 15- tot 75-jarigen in de bevolking worden meegeteld. Bij het
vaststellen van de arbeidsparticipatie wordt uitgegaan van een grens van 12 uur per week werken.
Bron: CBS




Type                                                    2024                           2026                           2027                           2028                           2029
Realisatie                                              76,0%                          -                              -                              -                              -
Begroting PB 2026                                       -                              73,0%                          73,0%                          73,0%                          73,0%




Toelichting:
De netto arbeidsparticipatie lag met 76 % in 2024 boven het landelijk gemiddelde van 73,2%. De ambitie voor de komende jaren is om op of boven het
landelijk gemiddelde uit te komen. De gemeente heeft deels invloed op deze indicator door bijvoorbeeld de inzet op het gebied van arbeidstoeleiding, de
ondersteuning van werkgevers en het stimuleren van de werkgelegenheid. Er zijn ook veel zaken van invloed op de arbeidsparticipatie waar de gemeente niet
of nauwelijks invloed op heeft. Denk hierbij aan de demografische trend van vergrijzing: mensen worden gemiddeld ouder en hoe ouder mensen zijn hoe lager
de arbeidsparticipatie. En verder maatregelen en trends zoals de ophoging van de AOW-leeftijd, de arbeidsparticipatie van vrouwen, de arbeidsmigratie, de
groei van de bevolking en landelijke beleidsinterventies rond ouderschap. Al deze effecten maken de ontwikkeling van de arbeidsparticipatie in Zoetermeer
onzeker.


                                                                                                                                                                                                             37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Uitstroom naar werk
Uitstroom uit de bijstand als gevolg van werk.
Bron: Suites4 SociaalDomein




Type                                             2024   2026   2027   2028   2029
Realisatie                                       181    -      -      -      -
Begroting PB 2026                                -      180    180    180    180




Trendgrafiek Uitstroom naar werk




                                                                                    38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Toelichting:
De indicator zoals getoond in de tabel betreft de uitstroom naar werk vanuit de bijstand. De trendgrafiek laat de historie zien van deze indicator en voor de
context is de totale instroom en uitstroom toegevoegd. Mensen vinden in de huidige krappe arbeidsmarkt makkelijker een (nieuwe) baan. De instroom in de
bijstand is daarom relatief laag en de mensen die nu nog in de bijstand zitten ervaren vaak een grote afstand tot de arbeidsmarkt en stromen moeilijker uit.
We verwachten dat de krapte nog jaren aanhoudt en daarom verwachten we dat de uitstroom uit de bijstand de komende jaren iets lager ligt dan in 2024.




Deeltijd werkenden met uitkering
Aantal uitkeringsgerechtigden dat op 31-12 inkomsten uit parttime werk heeft.
Bron: Suites4 SociaalDomein




Type                                                            2024               2026                2027               2028               2029
Realisatie                                                      474                -                   -                  -                  -
Begroting PB 2026                                               -                  525                 525                525                525




Toelichting:
Deze indicator is meer een kengetal dan een streefcijfer omdat het doel niet is dat mensen zoveel mogelijk parttime werken. Parttime werk is een middel om
werkervaring en werkritme op te doen en daarmee de kans op volledige uitstroom – wat het hoofddoel is – groter te maken. We zetten in op meer uren
werken zodat mensen volledig uit de uitkering stromen. De huidige krappe arbeidsmarkt helpt hierbij. Het aantal mensen dat een uitkering heeft naast een
(parttime) baan daalt dan. De ambitie is tegelijk om meer mensen die nu geen baan hebben parttime aan het werk te krijgen. Per saldo verwachten we dat het
aantal mensen dat parttime werkt min of meer gelijk blijft.




Uitstroom naar school
Aantal jongeren dat vanuit een bijstandsuitkering weer uitstroomt naar school.
Bron: Suites4 SociaalDomein



                                                                                                                                                                39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Type                                                            2024               2026                2027                 2028                     2029
Realisatie                                                      19                 -                   -                    -                        -
Begroting PB 2026                                               -                  25                  25                   25                       25




Toelichting:
Het betreft de uitstroom vanuit een bijstandsuitkering naar scholing. De inzet is erop gericht dat jongeren naar school gaan en een vak leren dat aansluit op de
arbeidsmarkt. De realisatie is momenteel vrij laag en de verwachting is dat deze maar beperkt stijgt vanwege de beperkte instroom van jongeren in de
bijstand. Deze indicator wordt beïnvloed door de krapte op de arbeidsmarkt: doordat mensen makkelijker de weg naar werk vinden kan ervoor gekozen
worden om te gaan werken in plaats van naar school te gaan.




Financiën
Bedragen x €1.000


Doelstelling                                                 Begroting 2025       Begroting 2026       Begroting 2027           Begroting 2028            Begroting 2029
Stimuleren duurzame arbeidsparticipatie (1.5)                           -24.692              -23.859              -23.936                  -23.734                   -23.590




Toelichting:
Het budget wordt ingezet om werkzoekenden te laten participeren op de arbeidsmarkt, uitstroom naar school, sociale activering door middel van bijdragen
aan de verbonden partij De Binnenbaan BV.




                                                                                                                                                                           40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Doelstelling 1.6 Voorzien in noodzakelijke middelen van bestaan
Aantal bijstandsuitkeringen
Aantal bijstandsuitkeringen levensonderhoud per 31-12 van het betreffende jaar.
Bron: Suites4 SociaalDomein




Type                                                        2024                2026                2027                2028                2029
Realisatie                                                  2.568               -                   -                   -                   -
Begroting PB 2026                                           -                   2.600               2.600               2.600               2.600




Toelichting:
Het aantal bijstandsuitkeringen stijgt in 2025 weer iets na een aantal jaren te zijn gedaald. We verwachten dat het aantal bijstandsuitkeringen eind 2025 rond
de 2600 ligt. Op basis van verwachten van het Centraal Planbureau verwachten we dat dit aantal in 2026 gelijk blijft.




Bereik minimaregelingen uitgedrukt in % doelgroep
Bereik uitgedrukt in som van % doelgroep Zoetermeerpas / Collectieve ziekteverzekering / Kwijtschelding gedeeld door 3.
Bron: Gemeentelijke administratie




Type                                                               2024             2026                2027                2028                2029
Realisatie                                                         69%              -                   -                   -                   -
Begroting PB 2026                                                  -                85%                 85%                 85%                 85%




Toelichting:

                                                                                                                                                             41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Financiën
Bedragen x €1.000


Doelstelling                                              Begroting 2025       Begroting 2026       Begroting 2027       Begroting 2028       Begroting 2029
Voorzien in noodzakelijke middelen van bestaan (1.6)                 -22.386              -20.221              -19.398              -18.898              -18.898




Toelichting:
Het budget wordt ingezet voor uitkeringen levensonderhoud (bijstand), armoedebeleid (inkomensondersteunende voorzieningen zoals bijzondere bijstand of
de ZoetermeerPas, maar ook bijvoorbeeld ondersteuning van partners) en voor zaken als handhaving.




Extra: uitsplitsing doelstelling 1.6 Voorzien in noodzakelijke middelen van bestaan
Bedragen x €1.000




                                                                                                                                                               42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>uitsplitsing op sectorproduct                          Begroting 2025          Begroting 2026          Begroting 2027          Begroting 2028          Begroting 2029
610.02.100 Bijzondere Bijstand Sociale Zaken
Lasten                                                              -1.979                  -1.996                  -1.952                  -1.952                  -1.952
Baten                                                               1.340                   1.373                   1.373                   1.373                   1.373
Totaal 610.02.100 Bijzondere Bijstand Sociale Zaken                     -639                    -623                    -579                    -579                    -579
610.03.100 BUIG
Lasten                                                            -66.292                 -63.182                 -62.332                 -61.832                 -61.832
Baten                                                              57.750                  56.648                  56.578                  56.578                  56.578
Totaal 610.03.100 BUIG                                              -8.541                  -6.534                  -5.754                  -5.254                  -5.254
610.03.200 BBZ
Lasten                                                                  -230                    -239                    -239                    -239                    -239
Baten                                                                   125                     130                     130                     130                     130
Totaal 610.03.200 BBZ                                                   -105                    -110                    -110                    -110                    -110
610.03.300 Bijzondere Bijstand
Lasten                                                              -8.945                  -9.463                  -9.463                  -9.463                  -9.463
Baten                                                                   638                     826                     826                     826                     826
Totaal 610.03.300 Bijzondere Bijstand                               -8.307                  -8.637                  -8.637                  -8.637                  -8.637
610.03.400 SHV
Lasten                                                              -6.572                  -2.647                  -2.647                  -2.647                  -2.647
Baten                                                               3.684                       223                     223                     223                     223
Totaal 610.03.400 SHV                                               -2.888                  -2.424                  -2.424                  -2.424                  -2.424
920.01.001 Kwijtschelding van OZB
Lasten                                                                    -3                      -3                      -3                      -3                      -3
Totaal 920.01.001 Kwijtschelding van OZB                                  -3                      -3                      -3                      -3                      -3
920.01.002 Kwijtschelding van hondenbelasting
Lasten                                                                    0                       0                       0                       0                       0
Totaal 920.01.002 Kwijtschelding van hondenbelasting                      0                       0                       0                       0                       0
920.01.003 Kwijtschelding afvalstoffenheffing
Lasten                                                              -1.093                  -1.137                  -1.137                  -1.137                  -1.137
Totaal 920.01.003 Kwijtschelding afvalstoffenheffing                -1.093                  -1.137                  -1.137                  -1.137                  -1.137
920.01.004 Beheer kwijtschelding
Lasten                                                                  -226                    -147                    -147                    -147                    -147
Totaal 920.01.004 Beheer kwijtschelding                                 -226                    -147                    -147                    -147                    -147
920.01.006 Kwijtschelding rioolrecht
Lasten                                                                  -583                    -607                    -607                    -607                    -607
Totaal 920.01.006 Kwijtschelding rioolrecht                             -583                    -607                    -607                    -607                    -607



                                                                                                                                                                         43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>uitsplitsing op sectorproduct                               Begroting 2025       Begroting 2026       Begroting 2027          Begroting 2028            Begroting 2029
Totaal                                                                 -22.386              -20.221              -19.398                   -18.898                 -18.898




Risico's
Gevolgen netcongestie nieuwbouw MOTION Beweeg College
Het huidige elektriciteitsnetwerk heeft op piekmomenten niet meer voldoende capaciteit om de toegenomen vraag naar stroom te kunnen transporteren.
Daarom is door de landelijke netbeheerder Tennet eind 2024 netcongestie afgekondigd. Dit betekent dat bouw- en verduurzamingsprojecten voorlopig geen
grootverbruikersstroomaansluiting kunnen krijgen, en dat moet worden gezocht naar andere oplossingen. Het opvangen van de gevolgen van netcongestie is
daardoor voor een aantal projecten een extra kostenpost. Het gaat dan bijvoorbeeld om projecten die voorbij de haalbaarheidsfase zijn en in hun exploitatie
geen rekening hebben kunnen houden met de maatregelen die nu moeten worden genomen. Uit een analyse blijkt dat voor de nieuwbouw MOTION Beweeg
College sprake is van meerkosten door netcongestie. Voor dit project wordt nog dit jaar een afzonderlijk raadsvoorstel voor inclusief meerkosten netcongestie
aangeboden.




Beleidswijzigingen/Nieuw beleid
                                                                                                                                                Bedragen x € 1.000

 Beleidswijzigingen/Nieuw beleid                                                                                 2026          2027             2028            2029

 1. Work in Nederland (WIN)                                                                                            150          150
    - dekking via OAD

 2. Hervorming arbeidsmarktinfrastructuur Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal                                      966        1.256              1.430        1.172
    - dekking via OAD

 3. Taakmutatie Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal - regionale doelgroepspecifieke aanpak                         137
    - dekking via OAD

 4. Campagnebudget voor versterking preventie en vroegsignalering Schuldhulpverlening                                   25            25               25                25

 5. Collegevoorstel inzet Geldpunt                                                                                      223         223                223           223
    - dekking via SPUK                                                                                                 -223        -223               -223          -223




                                                                                                                                                                          44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre> Saldo                                                                                                           1.278        1.431        1.455        1.197


Toelichting:
1. Work in Nederland (WIN)
Om goede informatievoorziening, hulp en dienstverlening aan EU-arbeidsmigranten te bieden stelt het rijk extra middelen beschikbaar ten behoeve van de
verschillende arbeidsmarktregio’s. Voor de arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal, waarvoor de gemeente Zoetermeer centrumgemeente is, gaat het om
een bedrag van € 0,45 mln. verspreid over de jaren 2025 t/m 2027.Hiervoor is bij het rijk een decentralisatie-uitkering aangevraagd die bij de Meicirculaire
2025 is toegevoegd aan de algemene uitkering. Zie het Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen en onvoorzien (OAD).

2. Hervorming arbeidsmarktinfrastructuur Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal
In het kader van de hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur ontvangen centrumgemeenten vanwege hun regierol in de arbeidsmarktregio vanaf 2025
twee decentralisatie-uitkeringen. Het rijk heeft hiervoor bij de Meicirculaire 2025 extra middelen toegevoegd aan de algemene uitkering. Zie hiervoor OAD.

3. Taakmutatie Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal
Het rijk heeft in het kader van het plan van aanpak 'Statushouders aan het werk' en de hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur extra middelen
beschikbaar gesteld aan centrumgemeenten van de arbeidsmarktregio's voor een regionale doelgroepspecifieke aanpak. Het beoogde doel is om de
arbeidsparticipatie van statushouders en andere kwetsbare groepen te vergroten en hen extra te ondersteunen. Het betreft een bedrag van € 0,14 mln. in
2026 De dekking komt via de Algemene Uitkering uit het gemeentefonds, zie ook het Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen en onvoorzien.

4. Campagnebudget voor versterking preventie en vroegsignalering Schuldhulpverlening
Om de preventieve aanpak van campagnes en voorlichting duurzaam voort te zetten, wordt een structureel bedrag van € 25.000 opgenomen in de begroting.

5. Collegevoorstel inzet Geldpunt
Eind 2022 is het GeldPunt opgericht als tijdelijk steunpunt voor inwoners met vragen over financiële problemen en (dreigende) schulden. Directe aanleiding
was de koopkracht- en energiecrisis, waardoor veel huishoudens te maken kregen met geldproblemen en vragen hadden. inZet heeft het GeldPunt opgezet
op drie locaties: Buytenweg-De Leyens, Seghwaert-Noordhove en Meerzicht. Inwoners kunnen ook bellen of mailen met hun hulpvragen. Het GeldPunt
bestaat nu drie jaar en bereikt steeds meer mensen. In 2024 waren er 1.231 hulpvragen, tegenover 705 in 2023. Vaak is advies of een praktische oplossing
voldoende om verergering van financiële problemen te voorkomen. In situaties waar er meer aan de hand blijkt te zijn, wordt er snel intern doorgeleid naar
ondersteuning van inZet. Hierom is het wenselijk om het GeldPunt in de huidige vorm, inclusief de spreekuren, voort te zetten. Daarvoor is structurele
financiering nodig.
Het rijk heeft in de brief van 11 oktober 2024 ('Kabinetsreactie IBO Problematische schulden') aangekondigd structureel extra middelen beschikbaar te stellen
om het aantal huishoudens met problematische schulden terug te dringen. Het is nog niet duidelijk hoe het rijk deze extra middelen gaat inzetten. Daarmee is
ook onduidelijk of en hoeveel extra middelen beschikbaar komen voor gemeenten. Op dit moment is de aanname dat het rijk in ieder geval voldoende
middelen aan de gemeenten geeft zodat het geldpunt in stand kan worden gehouden. Als blijkt dat de middelen niet toereikend zijn, dan komt het college met
een ander voorstel.




                                                                                                                                                               45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen
                                                                                                                                    Bedragen x € 1.000

 Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen                                                                      2026         2027        2028         2029

 1. Besparing subsidies Onderwijs                                                                              262         193          224         254

 2. Economie, werkbudget en capaciteit                                                                         150         150          150         150

 3. Verbonden partijen (maatregel 5, 27, 157, 167):
    - De Binnenbaan BV                                                                                         450         450          450         450
    - Gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag                                              9           9            9           9

 4. Citymarketing                                                                                               47           47          47             47

 Saldo                                                                                                         918         849          880         910


Toelichting:
1. Besparing subsidies Onderwijs (maatregel 138b)
De maatregelen bestaan uit bezuinigingen op de volgende subsidies voor onderwijs:

   •     a. Inleveren onderbesteding subsidie Speeltaalhuizen reguliere peuters (OKE-regeling PSZ) € 0,1 mln. en incidenteel € 0,1 mln. extra in 2026;
   •     b. Bezuiniging subsidie schoolbegeleiding OPOZ/UNICOZ € 0,123 mln. Dit is geen wettelijke taak van de gemeente en het onderwijs ontvangt zelf
         geld voor deze taak van het rijk; De subsidieafbouw wordt gespreid over 4 jaar. Startend met 25%, dan 50%, 75% en 100%. Dit betekent voor 2026
         een korting op de subsidie van € 30.750. Dit loopt op tot het gehele bedrag in 2029 (dus € 0.123 mln).
   •     c. Digi-taalhuis Bibliotheek Zoetermeer € 31.000. Deze subsidie wordt vanaf 2026 betaald uit het rijksbudget voor volwasseneneducatie (WEB).

2. Economie, werkbudget en capaciteit (maatregel 1 en 3)
Vermindering van vacatureruimte: € 0,1 mln. en reductie van het werkbudget: € 50.000.

3. Verbonden partijen: De Binnenbaan BV en Gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag (maatregel 5, 27, 157, 167)
Aan het Werkbedrijf De Binnenbaan BV en de gemeenschappelijke regelingen is gevraagd om voor 2026 een aangepaste begroting in te dienen. De
financiële omvang hiervan voor De Binnenbaan moet € 0,45 mln. en van de GR MRDH moet € 9.000 (6,2% )lager liggen dan in 2025.




                                                                                                                                                          46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>4. Citymarketing (maatregel 237)
Het budget voor City Marketing is in het coalitieakkoord structureel opgehoogd. Bureau City Marketing zou zo met een ruimer budget meer impact gaan
maken. Door de aangekondigde bezuiniging beperkt de impact van het bureau zich tot het ontsluiten en ‘in de etalage zetten’ van onderwerpen, activiteiten en
evenementen die bijdragen aan het versterken van het merk Zoetermeer. Zoals beschreven in het strategisch canvas Zoetermeer is de Plek. De rol van het
bureau gaat van trekker en organisator naar coördinator en kwaliteitbewaker. Wat blijft zijn de website, de social media en jaarlijks vier campagnes. Bij
gelijkblijvende formatie kan ook de Uitagenda onderhouden worden.




Financieel samengevat: Wat mag het kosten?
Bedragen x €1.000


Programma 1. Onderwijs, economie en      Jaarrekening 2024      Begroting 2025          Begroting 2026         Begroting 2027         Begroting 2028        Begroting 2029
arbeidsparticipatie
Lasten                                               -133.122             -143.713                -133.397               -132.552               -132.101              -131.766
Baten                                                  73.221               78.408                  69.997                 69.927                 69.927                69.927
Gerealiseerd saldo van baten en lasten                -59.901              -65.305                 -63.400                -62.625                -62.173               -61.839
Toevoegingen                                           -2.329                -2.977                  -2.688                 -3.357                 -3.184                -3.184
Onttrekkingen                                           3.600                2.185                   2.831                  3.303                  3.283                 3.283
Mutaties reserves                                       1.271                    -792                    143                    -54                    98                    98
Saldo                                                 -58.629              -66.097                 -63.257                -62.679                -62.075               -61.741




Toelichting financiën op hoofdlijnen:
Doelstelling 1.1 - Bijdragen aan maatwerk in spelen en leren
Het meeste van dit budget wordt gebruikt voor onderwijshuisvesting. Daarnaast worden o.a. de kosten voor leerlingenvervoer, kinderopvang, brede school,
schoolbegeleiding en onderwijsachterstanden uit dit budget betaald.

Doelstelling 1.2 - Beperken uitval in het onderwijs
Dit budget wordt voor een groot gedeelte gebruikt voor de uitvoering leerplicht, het terugdringen van voortijdig schoolverlaten en schoolmaatschappelijk werk.

Doelstelling 1.3 - Bevorderen van een beter ondernemersklimaat
Het budget wordt o.a. ingezet voor onderzoek, (strategisch) beleid en maatregelen voor het versterken van het ondernemersklimaat. Daarnaast voor de
verschillende samenwerkingen in de regio, zoals: de Metropoolregio Rotterdam Den Haag en Business Park Haaglanden. In het coalitieakkoord zijn voor
2024-2026 incidenteel middelen opgenomen voor het bevorderen van het vestigings- en ondernemersklimaat en een tweejaarlijkse Innovatieprijs.


                                                                                                                                                                             47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Doelstelling 1.4 - Bevorderen groei werkgelegenheid
Het budget wordt o.a. ingezet voor monitoring leegstand kantorenvastgoed, aanpak beter benutten van bedrijventerreinen en het koopstromenonderzoek.

Doelstelling 1.5 - Stimuleren duurzame arbeidsparticipatie
Het budget wordt ingezet om werkzoekenden te laten participeren op de arbeidsmarkt, uitstroom naar school, sociale activering door middel van bijdragen
aan de verbonden partij De Binnenbaan BV.

Doelstelling 1.6 - Voorzien in noodzakelijke middelen van bestaan
Het budget wordt ingezet voor uitkeringen levensonderhoud (bijstand), armoedebeleid (inkomensondersteunende voorzieningen zoals bijzondere bijstand of
de ZoetermeerPas, maar ook bijvoorbeeld ondersteuning van partners) en voor zaken als handhaving.




Aangenomen amendementen en moties perspectiefdebat


                                                Verzoekt het college:

                                                    •   De website van de gemeente zo snel mogelijk aan te passen, zodat de term 'fraude' of het
                                                        werkwoord 'frauderen' in en onder de knoppen 'Fraude-vermoeden-melden' en 'Anoniemmelden'
 Motie 2506-12 De term 'fraude' en de
                                                        niet meer voorkomt met betrekking tot de Participatiewet en andere sociale zekerheidswetten.
 participatiewet niet meer te koppelen

                                                Stand van zaken:
                                                In 2025 is de website aangepast en komen de term 'fraude' en het werkwoord 'frauderen' niet langer voor
                                                op de website van de gemeente.

                                                Verzoekt het college:

                                                De pilot 'Samen bouwen aan verbinding en ontwikkeling' van Stichting Piëzo uit te laten voeren;
                                                De eenmalige kosten van € 70.000 te dekken uit de onderbesteding van rijksmiddelen voor de opvang van
  Motie 2506-49 Samen bouwen aan
                                                ontheemden;
 verbinding en ontwikkeling
                                                De pilot te laten evalueren op bereik, effectiviteit en vervolgpotentie, en de raad hierover te informeren.

                                                Stand van zaken:
                                                Er wordt gewerkt aan de uitwerking van de motie. Daarbij gaat speciale aandacht uit naar jonge


                                                                                                                                                              48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>                                            asielzoekers en statushouders van 17 tot 20 jaar. Wij onderzoeken of zij via een triage een doorverwijzing
                                            kunnen krijgen naar onderwijs (ISK) of naar een programma voor dagbesteding, in samenwerking met
                                            Piëzo. Uiteindelijk eind 2025 wordt de raad geïnformeerd over de start van de pilot.

                                            Verzoekt het college

                                                •   Om te onderzoeken hoe we meer kunnen inzetten op ondersteuning en vertrouwen bij hoogwaardig
                                                    handhaven;
Motie 2506-52A Vertrouwen boven
                                                •   Dit mee te nemen in de actieagenda bestaanszekerheid
Wantrouwen

                                            Stand van zaken:
                                            In de actieagenda financiële bestaanszekerheid is de uitvoering van deze motie meegenomen en wordt
                                            deze motie afgedaan.

                                            Verzoekt het college

                                                •   Vooruitlopend op de inwerkingtreding van de nieuwe Participatiewet in Balans lokaal beleid op te
                                                    stellen waarin jongeren onder de 27 jaar in de bijstand zo snel mogelijk gebruik kunnen maken van
Motie 2506-53 Bijverdienen als jongere in
                                                    inkomstenvrijlating.
de bijstand

                                            Stand van zaken:
                                            Uiterlijk eind 2025 wordt vooruitlopend op de participatiewet in balans het beleid van de gemeente op dit
                                            punt aangepast, zodat jongeren onder de 27 jaar gebruik kunnen maken van inkomstenvrijlating.

                                            Draagt het college op:

                                                •   De LED-reclameborden waarvan bekend is dat zij overlast veroorzaken, in overleg met de
                                                    exploitant aan te passen of te herplaatsen, bijvoorbeeld door ze iets te draaien;
Motie 2506-61 Aanpak overlast LED-              •   Op de gemeentelijke website duidelijk te vermelden waar en hoe inwoners melding kunnen doen
borden                                              van overlast door digitale reclameborden;
                                                •   Te monitoren hoeveel meldingen hierover binnenkomen en of aanvullende maatregelen nodig zijn;

                                            Stand van zaken:
                                            De afdoening van de motie vindt plaats in het vierde kwartaal van 2025.




                                                                                                                                                         49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>                                              Draagt het college op:

                                                  •   Te onderzoeken wat de financiële gevolgen zijn van het met korting aanbieden van een brede
                                                      stadspas aan vrijwilligers;
 Motie 2506-64 Brede stadspas voor alle           •   De uitkomsten te betrekken bij het raadsvoorstel over de brede stadspas,
 vrijwilligers
                                              Stand van zaken:
                                              We werken nu verschillende scenario’s uit om de ZoetermeerPas door te ontwikkelen naar een brede
                                              stadspas. Eén van de opties is om vrijwilligers een brede stadspas met korting te geven. In het
                                              raadsvoorstel dat u eind 2025 ontvangt nemen we deze scenario’s mee.

                                              Verzoekt het college:

                                                  •   Om het mogelijk te maken dat in totaal 10 Zoetermeerse basisscholen, die voldoen aan de criteria,
                                                      aangesloten worden bij het jeugdeducatiefonds, indien zij dit wensen;
                                                  •   Om ook als gemeente aan te sluiten bij het jeugdeducatiefonds, net zoals gemeenten in de regio
                                                      (zoals Den Haag, Leiden, Rijswijk en Leidschendam-Voorburg) dit hebben gedaan;
                                                  •   Dekking te vinden voor reallocatie van middelen binnen de begrotingen voor onderwijs en/of
 Motie 2506-81 Kansen voor Kinderen
                                                      armoedebestrijding, zodat hiervoor € 35.000 extra per jaar beschikbaar komt en indien dit niet
                                                      mogelijk is met een alternatief voorstel te komen;
                                                  •   Terug te koppelen naar de raad uiterlijk voor het begrotingsdebat 2025.

                                              Stand van zaken:
                                              We werken een voorstel uit voor deelname van 9 scholen. Beoogde startdatum is januari 2026. Voor het
                                              begrotingsdebat wordt de raad hierover geïnformeerd.



Waar staat je gemeente indicatoren
Hyperlinks naar dashboard ‘Waar staat je gemeente?’. Selecteer bij het eerste bezoek gemeente Zoetermeer:
https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/Onderwijs/
https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/Bedrijvigheid-en-economie/
https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/Werk-en-inkomen/
https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/Besluit-Begroting-en-Verantwoording/




                                                                                                                                                          50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Programma 2 Samen leven en ondersteunen




                                          51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Maatschappelijk effect programma: Wat willen we bereiken?

Vergroten zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie

Het college werkt aan het versterken van de veerkracht van onze inwoners en het bevorderen van een gezond leven. Een belangrijk uitgangspunt is Positieve
Gezondheid. Een benadering waarbij het gaat om wat iemand wel kan, wat iemand belangrijk vindt en eventueel wil veranderen. Normaliseren is een ander
belangrijk uitgangspunt. We zetten in op de kracht van inwoners en netwerken. De basis is inwoners die meer naar elkaar omkijken en zelf initiatieven
opzetten. Daarbij ondersteunen we mensen zoveel mogelijk om zelf problemen op te lossen, waar nodig met hulp vanuit het sociaal netwerk. Door samen te
bouwen aan een sterke sociale basis laten we zien dat we vertrouwen hebben in de kracht van onze inwoners. En we zorgen ervoor ondersteuning
beschikbaar blijft voor wie dat nodig heeft. Het is niet voor iedereen vanzelfsprekend om op eigen kracht of met behulp van naasten zelfredzaam en gezond te
leven. Voor inwoners die het nodig hebben, streven we ernaar om ondersteuning snel en dichtbij huis beschikbaar te hebben en zo preventief mogelijk in te
zetten. Ondersteuning moet passend zijn; het duurt niet langer dan nodig en is niet zwaarder dan nodig. Op deze manier blijft specialistische hulp beschikbaar
voor inwoners die dit echt nodig hebben.

Voor jeugdigen en gezinnen zetten we in op het versterken van het gewone leven. De Lokale Teams krijgen een belangrijke rol in het adviseren en
begeleiden van gezinnen en kijken samen met het gezin welke ondersteuning passend is. We zetten in op het voorkomen van vroegtijdig labelen en
medicaliseren. Preventieve ondersteuning is passend bij de vragen van gezinnen. We maken daarbij gebruik van bewezen effectieve en groepsgerichte
voorzieningen. Via de Lokale Teams versterken we de coördinatie op de toegang. Specialistische jeugdhulp is alleen beschikbaar als andere voorliggende
voorzieningen niet passend zijn. De Lokale Teams blijven betrokken en monitoren of de doelen bereikt worden en de hulp effectief is.

In 2026 vindt een reorganisatie plaats in verband met de opschaling van Lokale Teams. De Lokale Teams gaan lichte jeugd- en gezinshulp en ondersteuning
bieden, beter sturen op de toeleiding naar specialistische jeugdhulp en meer regie voeren over jeugdhulptrajecten. De consequenties voor organisatie,
personeel en financiën worden de komende periode verder uitgewerkt. Parallel daaraan loopt een reorganisatie van de afdelingen van het Sociaal Domein
gericht op het versterken van de kwaliteit van de dienstverlening, het verbeteren van interne sturing en het beheersbaar maken van de (personeels-)kosten.

Speerpunten in 2026: Wat gaan we daarvoor doen?
Jeugdbeleid

    •   Doorontwikkeling Lokale Teams;
    •   Uitvoering regionale inkoop specialistische jeugdhulp vanaf 2027;
    •   Regionale aanpak kostenbeheersing;
    •   Verbinding onderwijs-jeugdhulp;
    •   Versterking vrij toegankelijk aanbod.



                                                                                                                                                           52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Wmo-beleid

   •   Inzetten op een Sterke Sociale Basis: inwoners ontmoeten en helpen elkaar;
   •   Positieve Gezondheid en vitaal ouder worden;
   •   Verschuiving van medisch domein naar sociaal domein;
   •   Verstevigen van de strategische samenwerking met Samen Zoetermeer Gezond;
   •   Gezonde Stad: uitvoering van de gezondheidsnota van het plan 'Integraal werken aan een gezonde stad' (GALA);

Aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling
De negen gemeenten in Haaglanden hebben de regiovisie huiselijk geweld opnieuw vastgesteld. Deze vernieuwde visie belicht twee onderwerpen die eerder
minder duidelijk aan bod kwamen: het voorkomen van femicide én een verbeterde samenwerking tussen organisaties en gemeentelijke afdelingen op het
gebied van veiligheid, zorg en welzijn. In 2026 stelt de gemeente Zoetermeer een lokale uitvoeringsagenda op. Hierin wordt beschreven hoe de afspraken uit
de regiovisie in de praktijk worden gebracht en welke onderdelen extra aandacht krijgen in Zoetermeer.

Sociaal Innovatiefonds
Als onderdeel van het programma Sociale Innovatie worden de projecten Preventie in de Praktijk en Wijkimpact Jeugd in 2025 geëvalueerd. Op basis van
deze evaluaties wordt bepaald op welke wijze in 2026 vervolg aan deze projecten wordt gegeven. Daarnaast besluit de Raad in de tweede helft van 2025
over drie nieuwe projecten voor het programma Sociale Innovatie. Voor programma 2 gaat het om de projecten 'Kunst op Recept' en 'Meten, Leren en
Verbeteren'. Met het project Kunst op Recept wordt cultuurparticipatie toegevoegd aan Welzijn op recept om de mentale en fysieke gezondheid van
deelnemers te verbeteren en sociale verbindingen te versterken. Het project Meten, Leren en Verbeteren richt zich op het methodisch verbeteren van het
functioneren van hulpverleners in de hulpverleningspraktijk.




Doelstellingen

Doelstelling 2.1 Bevorderen vroegtijdige, toegankelijke, passende en effectieve jeugdhulp
Preventief jeugdbeleid
We versterken het vrij-toegankelijke aanbod met als doel om voor de meest voorkomende vragen en problemen van ouders en jeugdigen passende en
effectieve ondersteuning beschikbaar te hebben. De focus ligt daarbij op:

   •   Meer interventies beschikbaar te maken waarvan de effectiviteit reeds bewezen is of interventies die op basis van wetenschappelijk onderzoek (pilots)
       veelbelovend zijn. Deze interventies hebben aannemelijk een positieve invloed op ons doel: kinderen en jongeren in Zoetermeer groeien kansrijk,
       gezond en veilig op.
   •   Meer collectief aanbod te creëren, zodat hier naar kan worden verwezen in plaats van naar individueel aanbod. Het gaat bijvoorbeeld om
       groepsaanbod op scholen en in buurten.


                                                                                                                                                         53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>    •   Meer interventies beschikbaar te maken die gericht bijdragen aan de uitdagingen die Zoetermeer kenmerken, doordat zij de meest voorkomende
        risicofactoren dempen en de belangrijkste beschermende factoren versterken. Dit betekent dat de focus met name ligt op het versterken van
        opvoedvaardigheden van ouders, het gezinsfunctioneren en de gehechtheidsrelatie tussen ouder en kind. Ook wordt ingezet op het versterken van
        sociaal-emotionele vaardigheden en de psychische gezondheid van jeugdigen.
    •   Het stimuleren van organisaties om uitkomsten van activiteiten te meten, hierin te leren en activiteiten blijvend te verbeteren. Zo kunnen we steeds
        meer betekenen voor kinderen en jongeren.

Digitale opvoeding
Jeugdigen groeien op in een wereld met sociale media. Er zijn zorgen over de impact van sociale media op de fysieke en mentale ontwikkeling en het
welbevinden van jeugdigen. We willen met maatschappelijke partners inventariseren of en wat we als gemeente (aanvullend) kunnen doen om de digitale
opvoeding van jeugdigen te ondersteunen.

Kinderopvang op sociaal-medische indicatie
Kinderopvang op sociaal-medische indicatie is gewone kinderopvang voor kinderen die zich thuis niet optimaal kunnen ontwikkelen, vanwege sociale of
medische redenen van (één van de) ouders of het kind zelf. Doordat er geen recht is op kinderopvangtoeslag, is het voor ouders te duur om kinderen naar
een kinderdagverblijf of buitenschoolse opvang te laten gaan, terwijl dat gezien de situatie wel noodzakelijk is. Door het afgeven van een indicatie door de
gemeente kan een kind toch (tijdelijk en voor een beperkt aantal dagen) naar de kinderopvang.

Specialistische jeugdhulp
In 2024 was er voor het eerst in lange tijd een daling zichtbaar in het aantal jeugdigen met specialistische jeugdhulp. De kosten voor specialistische jeugdhulp
blijven echter hoog. Dit komt mede doordat tarieven voor specialistische jeugdhulp stijgen. In 2026 gaan de Lokale Teams van start met een nieuwe
gezinsgerichte werkwijze. Op wijk- en buurtniveau zijn zij de toegang tot ondersteuning en zorg voor gezinnen. Daarnaast verlenen zij zelf hulp waar nodig.
Het is de bedoeling dat gezinnen door deze werkwijze tijdig passende hulp krijgen waarbij nadrukkelijk wordt gestuurd op resultaat en effectiviteit. Daarmee
beogen we dat minder jeugdigen specialistische jeugdhulp nodig hebben.

Regionaal inkooptraject specialistische jeugdhulp vanaf 2027
In 2026 wordt de nieuwe regionale inkoop van specialistische jeugdhulp aan de hand van segmenten verder vormgegeven. Met ingang van 2027 worden
nieuwe afspraken met jeugdhulpaanbieders gemaakt. Er wordt ingezet op transformatie, een beperking van de reikwijdte en een omslag naar meer
groepsgericht. Bij jeugdhulp met verblijf wordt in het bijzonder gewerkt aan de afbouw van gesloten jeugdhulp en de opbouw van meer kleinschalige
voorzieningen binnen de regio. In de samenwerking met de jeugdhulpaanbieders wordt ingezet op gedeelde verantwoordelijkheid en strategisch
partnerschap.

Kind- en gezinsbescherming
Zoetermeer zet zich in voor veiligheid en (rechts)bescherming, in lijn met het landelijke Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Samen met Veilig
Thuis Haaglanden en de gecertificeerde instellingen voor jeugdbescherming wordt ingezet op snellere hulp, duidelijke regie en betere samenwerking.




                                                                                                                                                               54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Doelstelling 2.2 Bevorderen meedoen aan de samenleving en zelfstandig wonen
Sterke Sociale Basis
In Zoetermeer geloven we in de kracht van onze inwoners; zij maken het verschil. Hun betrokkenheid, initiatieven en onderlinge steun dragen bij aan een
gezonde samenleving. Of het nu gaat om een helpende hand voor een buurvrouw, een buurtinitiatief of deelname aan een vereniging. Het zijn de dagelijkse
bijdragen die het verschil maken. Om deze kracht te benutten en verder te versterken is de nieuwe visie Sterke Sociale Basis opgesteld. Wat inwoners nodig
hebben om de sociale basis in hun buurt te versterken is een belangrijk onderdeel van de visie.

Vanaf 2026 vormt deze visie het uitgangspunt voor de samenwerking tussen inwoners, maatschappelijke organisaties en de gemeente. Samen zetten we een
beweging in gang waarin de inwoner centraal staat. Dat betekent dat de gemeente, samen met maatschappelijke partners, de inwoners zo goed mogelijk
faciliteren. Zij voelen zich vrij om plannen voor hun buurt te realiseren. De gemeente en andere partners sluiten aan bij wat inwoners nodig hebben.
Bijvoorbeeld door te kijken waar procedures gemakkelijker gemaakt kunnen worden om iets te organiseren of aan te vragen. Het is belangrijk dat mensen
elkaar in de wijk kunnen ontmoeten. Dat moet overal mogelijk zijn. Daarvoor kijken we hoe we maatschappelijke vastgoed en de buitenruimte beter kunnen
benutten en toegankelijker maken voor bewonersinitiatieven.

Het versterken van de sociale basis gebeurt onder andere via de bestaande netwerken/samenwerkingen:

    •   Community tegen Eenzaamheid
    •   Netwerk Inclusie en Diversiteit
    •   Zoetermeer voor Elkaar
    •   Netwerk Eten en Ontmoeten
    •   Lief en Leedstraten

Gebiedsgerichte ondersteuning - inZet
In 2026 bestaat inZet vijf jaar. De eerste jaren stonden vooral in het teken van het opbouwen van de organisatie. Nu ligt de nadruk op het verder ontwikkelen
van het ondersteuningsaanbod en het versterken van de samenwerking met andere partners. Inwoners kunnen bij inZet terecht voor verschillende soorten
hulp, zoals laagdrempelige welzijnsactiviteiten, informatie- en adviesvragen en intensieve begeleiding. Bij alle vormen van ondersteuning wordt gewerkt vanuit
het gedachtegoed van Positieve Gezondheid.

De vraag naar hulp en ondersteuning blijft hoog, ook bij inZet. Uitdagingen zoals vergrijzing, meer complexe hulpvragen en psychische problematiek spelen
daarbij een rol. Om de ondersteuning te kunnen blijven bieden richt inZet zich op preventie, samenwerking en versterken van eigen regie van inwoners. De
preventieve activiteiten zijn gericht op het geven van informatie en advies en in zo vroeg mogelijk stadium problemen signaleren. Zo zijn inZet en
EerstelijnsZorg Zoetermeer (EZZ) een samenwerking aangegaan waarbij sociaal werkers in enkele huisartspraktijken aanwezig zijn. De sociaal werker kan
dan snel hulp bieden bij vragen over bijvoorbeeld eenzaamheid, welzijn en psychische (psychosociale) gezondheid. Door deze samenwerking krijgen
inwoners sneller en laagdrempeliger passende ondersteuning. Verder werkt inZet samen met het medisch domein en de GGZ, onder andere via de
vereniging Samen Zoetermeer Gezond. Samen werken ze aan de verschuiving van zorg naar welzijn om de druk op de zorg te verminderen en inwoners
sneller passende ondersteuning te bieden. Eén van de concrete activiteiten is Welzijn op Recept. Dat is een aanpak waarbij huisartsen inwoners naar inZet



                                                                                                                                                            55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>kunnen doorverwijzen voor welzijnsactiviteiten om zich beter te laten voelen. In plaats van medicijnen nemen, kan iemand meedoen als sociale activiteiten om
te helpen bij klachten zoals somberheid en stress.

Ook werkt inZet mee aan het versterken van de sociale basis in wijken. Ze zorgen voor ontmoetingsplekken waar mensen elkaar kunnen leren kennen en
ondersteunen het eigen initiatief van inwoners. Motivatie en ideeën van inwoners staan hierbij centraal. Samen met inwoners, buurtinitiatieven en partners
organiseert inZet activiteiten die mensen met elkaar verbinden. Door deze samenwerking wil inZet eenzaamheid verminderen en voorkomen dat kleine
problemen groter worden.

Wmo Maatwerkvoorzieningen
Huishoudelijke ondersteuning
Op basis van het raadsbesluit (d.d. 27 januari 2025) heeft het college de Wmo-voorziening huishoudelijke ondersteuning opnieuw ingekocht en
geïmplementeerd. Met de nieuwe inkoop beogen we de volgende effecten:

    •   Meer inwoners zijn vitaal en kunnen hun huishouden (gedeeltelijk) zelfstandig doen;
    •   Minder inwoners hebben langdurig huishoudelijke ondersteuning nodig;
    •   Voor inwoners die het echt nodig hebben blijft huishoudelijke ondersteuning vanuit de Wmo beschikbaar.

Op basis van de nieuwe vormen van huishoudelijke ondersteuning gaan we nieuwe contracten aan met aanbieders. Dit kan inhouden dat huidige aanbieders
stoppen en nieuwe aanbieders toetreden. Het uurtarief voor huishoudelijke ondersteuning zal stijgen als gevolg van inflatie en daarmee samenhangende
CAO-wijzigingen. Dit leidt tot hogere kosten voor de gemeente. Deze meerkosten zijn onvermijdelijk en kunnen worden opgevangen binnen het huidige
budget huishoudelijke ondersteuning. Het college rapporteert in 2026 over de eerste resultaten van de vernieuwde huishoudelijke ondersteuning.

Vervoersvoorzieningen
Het college is gestart met het project 'Scootmobielstallingen'. Hiervoor werken we samen met woningcorporaties, huurdersraden, de veiligheidsregio en
inwoners. Het project heeft een aantal doelen:

    •   Toekomstbestendige en brandveilige stallingsmogelijkheden opleveren;
    •   Het herzien van het huidige stallingsbeleid;
    •   Opzetten van pilot(s) over scootmobielstallingen en deelscootmobielen.

De uitvoering van het project is in lijn met de aangenomen motie 2506-47 'Parkeerproblemen scootmobielen'. Het college verwacht in het eerste kwartaal
2026 over de voortgang te kunnen rapporteren.




                                                                                                                                                             56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Doelstelling 2.3 Bevorderen gezondheid, veiligheid en welbevinden
Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord
Gemeenten voeren het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA) uit. Beide akkoorden lopen door tot en met 2026.
Landelijk wordt gewerkt aan een vervolg op deze akkoorden; het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Over dit akkoord wordt nu nog onderhandeld
tussen gemeenten (VNG), het rijk en zorgverzekeraars. Het AZWA biedt de mogelijkheid om bepaalde activiteiten, (zorg)infrastructuren en samenwerkingen
uit GALA en IZA structureel te borgen.

Het college zet in 2026 het plan 'Integraal werken aan een gezonde stad" voort. Met dit programma streven we naar een meer samenhangende aanpak die
bijdraagt aan de gezondheid en het welzijn van inwoners van Zoetermeer. We richten ons op verschillende thema's, zoals het terugdringen van
gezondheidsachterstanden, het versterken van de sociale basis en vitaal ouder worden. Ook wordt er ingezet op vijf (landelijke) ketenaanpakken: Kansrijke
Start, Aanpak overgewicht en obesitas kinderen, Gecombineerde Leefstijlinterventie, Sociaal Verwijzen (Welzijn op Recept) en Valpreventie. Alle
ketenaanpakken zijn inmiddels beschikbaar in Zoetermeer en worden verder versterkt.

In 2026 wordt vanuit IZA gewerkt aan het toegankelijk en betaalbaar houden van de zorg. Dit gebeurt onder andere door een verschuiving van zorg naar
welzijn, waarbij het sociaal domein van gemeenten een steeds grotere rol krijgt. Vanuit het IZA is de samenwerking tussen de vijf gemeenten in regio
Haaglanden versterkt. De zijn de gemeenten Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Rijswijk, Wassenaar en Zoetermeer. Het begon met het uitwisselen van
informatie over wat elke gemeente lokaal doet en waar we van elkaar kunnen leren. Nu pakken gemeenten bepaalde onderwerpen samen op, zoals
suïcidepreventie, en kijken in een vroeg stadium hoe ze efficiënter samen kunnen werken. In deze samenwerking heeft Zoetermeer een coördinerende rol en
beheert de regionale middelen.

De vijf gemeenten werken niet alleen onderling samen. De verschuiving van zorg naar welzijn wordt opgepakt in samenwerking met HaaglandenGezonder!.
Dat is het regionale samenwerkingsverband van zorg- en welzijnspartijen, zorgverzekeraars, gemeenten en Samen Zoetermeer Gezond. Vanuit deze
samenwerking worden afspraken met zorgverzekeraars gemaakt, om de positie van de gemeenten te verstevigen in de verschuiving van zorg naar welzijn.

Samen Zoetermeer Gezond
De samenwerking met Samen Zoetermeer Gezond is het afgelopen jaar sterk geïntensiveerd. Samen werken we aan (transformatie)plannen op het gebied
van acute zorg, preventie, mentale gezondheid en gezond ouder worden om de verschuiving van het medische domein naar het sociaal domein en informele
hulp te versterken. Het beoogde resultaat van de integrale aanpak is een gezonde, zelfredzame samenleving waarbij hulp en zorg toegankelijk blijft voor
inwoners die dit echt nodig hebben. Waar de gemeente nu wel samenwerkingspartner van Samen Zoetermeer Gezond is, maar formeel nog geen lid van de
vereniging, onderzoekt het college of een lidmaatschap voordelen biedt en haalbaar is.

GelijkGezond
Een onderdeel van de samenwerking met het medisch domein is de aanpak van GelijkGezond. Dit is een aanpak waarbij op maat gewerkt wordt aan
oplossingen voor mensen in kwetsbare situaties en (vaak) met een minimum inkomen. Er spelen vaak meerdere problemen die met elkaar verbonden zijn,
maar er is geen concrete hulpvraag en het is niet helder hoe de verschillende problemen op elkaar ingrijpen. Daardoor gaan mensen steeds voor losse
problemen naar de huisarts en blijven een beroep doen op zorg en ondersteuning. Met de aanpak GelijkGezond kan de huisarts iemand doorverwijzen naar
een zogenoemde 'doorbijter'. Deze bekijkt samen met de inwoner wat er aan de hand is. Ze brengen samen in kaart hoe de problemen samenhangen.


                                                                                                                                                            57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>Daarna zoekt de doorbijter naar blijvende en passende oplossingen. De gemeente werkt samen met zorgverzekeraars aan deze aanpak. De raad besluit eind
2025 over de inzet van de gemeente vanaf 2026.

Integrale suïcide preventie
Vanaf 2026 treedt de Wet Integrale suïcidepreventie in werking. Deze wet heeft als doel dat suïcidepreventie een structurele plek krijgt binnen het
gezondheidsbeleid van gemeenten. Dat betekent dat gemeenten een taak hebben om lokaal suïcidepreventiebeleid te ontwikkelen en implementeren. In
Zoetermeer sluiten we zoveel mogelijk aan bij bestaande en beschikbare werkwijzen en stemmen we regionaal af met het H5 gemeenten van Haaglanden.
Deze uitvoering is in lijn met het verzoek in motie 2506-46 'lokaal suïcidepreventiebeleid'. In de september- of decembercirculaire 2025 krijgen gemeenten
duidelijkheid hoeveel geld zij krijgen. Daarna legt het college een voorstel voor aan de raad om de middelen in te zetten.




                                                                                                                                                             58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>Indicatoren, trendgrafieken en financiën Programma 2
Doelstelling 2.1 Bevorderen vroegtijdige, toegankelijke, passende en effectieve jeugdhulp
Aantal unieke jeugdigen 0-23 jaar dat in het betreffende jaar een vorm van specialistische jeugdhulp ontvangt
Het aantal jeugdigen in de leeftijd van 0-23 jaar dat een vorm van specialistische jeugdhulp ontvangt.
Bron: Gemeente Zoetermeer




Type                                                        2024                2026                2027              2028               2029
Realisatie                                                  4.761               -                   -                 -                  -
Begroting PB 2026                                           -                   4.525               4.000             3.750              3.500




Toelichting:
In 2024 is het aantal jeugdigen met jeugdhulp gedaald. De verwachting is dat deze daling zich de komende jaren voortzet. Belangrijkste redenen hiervoor zijn
dat de gemeente gaat werken met Lokale Teams en dat de reikwijdte van de specialistische jeugdhulp wordt beperkt bij de inkoop van specialistische
jeugdhulp vanaf 2027.




Aantal unieke jeugdigen dat instroomt in de specialistische jeugdhulp
Het aantal jeugdigen dat in het betreffende jaar voor het eerst gebruikmaakt van een vorm van specialistische jeugdhulp.
Bron: Gemeente Zoetermeer




Type                                                               2024             2026                 2027              2028              2029
Realisatie                                                         978              -                    -                 -                 -
Begroting PB 2026                                                  -                900                  800               750               650




                                                                                                                                                          59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>Toelichting:
In 2024 daalde de instroom van jeugdigen in de specialistische jeugdhulp. De instroom in de specialistische jeugdhulp neemt naar verwachting verder af door
de inzet van Lokale Teams en dat beperking van de reikwijdte van de specialistische jeugdhulp via de inkoop van specialistische jeugdhulp vanaf 2027.




Aantal unieke jeugdigen dat uitstroomt uit de specialistische jeugdhulp
Het aantal jeugdigen waarvoor het laatst in het voorgaande jaar gedeclareerd is en in het daaropvolgende jaar niet meer (minimaal zes maanden).
Bron: Gemeente Zoetermeer




Type                                                          2024             2026                 2027                2028                2029
Realisatie                                                    1.502            -                    -                   -                   -
Begroting PB 2026                                             -                1.550                1.650               1.750               1.800




Toelichting:
De verwachting is dat de uitstroom toeneemt door de inzet van Lokale Teams en meer sturing op de effectiviteit van de hulp.




% Jeugdigen dat drie jaar aaneengesloten of langer een vorm van specialistische jeugdhulp ontvangt
Het aandeel jeugdigen dat drie jaar of langer aangesloten een vorm van specialistische jeugdhulp ontvangt, afgezet tegen het totaal aantal jeugdigen met
specialistische jeugdhulp in het betreffende jaar.
Bron: Gemeente Zoetermeer




Type                                                   2024                2026                 2027                2028                2029
Realisatie                                             47,9%               -                    -                   -                   -
Begroting PB 2026                                      -                   45,0%                45,0%               45,0%               45,0%


                                                                                                                                                           60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>Toelichting:
In 2024 kregen 2.280 jeugdigen drie jaar of langer aaneengesloten hulp. Op een totaal aantal jeugdigen met jeugdhulp van 4.761 is dit 47,9%.
Hoewel het totaal jeugdigen met jeugdhulp vooralsnog iets lager ligt, neemt het aantal jeugdigen dat langdurig jeugdhulp ontvangt nog toe. Dit is in lijn met het
landelijke beeld. De komende jaren wordt vanuit de Lokale Teams sterker gestuurd op het resultaat en de effectiviteit van de hulp. Hierdoor moet het
percentage jeugdigen dat langdurig specialistische jeugdhulp ontvangt iets afnemen.




Aantal meldingen bij Veilig Thuis
Het aantal meldingen bij Veilig Thuis door professionals en inwoners in het betreffende jaar.
Bron: Veilig Thuis Haaglanden




Type                                                             2024                 2026                     2027                     2028                     2029
Realisatie                                                       990                  -                        -                        -                        -
Begroting PB 2026                                                -                    1.000                    1.000                    1.000                    1.000




Toelichting:
Het aantal meldingen bij Veilig Thuis steeg in 2024 ten opzichte van 2023 (909 meldingen). Voor 2026 wordt verwacht dat het aantal meldingen gelijk blijft.




Financiën
Bedragen x €1.000


Doelstelling                                                     Begroting 2025           Begroting 2026           Begroting 2027           Begroting 2028           Begroting 2029
Bevorderen vroegtijdige, toegankelijke, passende en effectieve              -96.887                  -97.406                  -96.699                  -95.987                  -96.010
jeugdhulp (2.1)



                                                                                                                                                                                      61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Toelichting:
De begroting voor jeugd bestaat uit 16 onderdelen (zie het memo Duiding kosten jeugdhulp). Het grootste deel van het budget is bestemd voor regionaal en
landelijk ingekochte specialistische jeugdhulp. Daarnaast wordt het geld onder meer besteed aan preventieve ondersteuning en de inzet van medewerkers in
Lokale Teams.

Doorontwikkeling Lokale Teams
In februari 2025 heeft de raad het college de opdracht gegeven om Lokale Teams binnen de gemeentelijke organisatie door te ontwikkelen en te starten met
de voorbereidingen voor de implementatie en de reorganisatie van de ambtelijke organisatie. Voor het uitvoeren van deze opdracht is een traject gestart dat
doorloopt in 2026, in samenhang met de uitvoering van de reorganisatie sociaal domein. In 2024 is niet het gehele budget uitgegeven. Voor 2026 is echter
nog wel budget nodig. Het aanvullend benodigde budget voor 2026 is € 0,1975 mln.




Doelstelling 2.2 Bevorderen meedoen aan de samenleving en zelfstandig wonen
Gemiddeld budget maatwerkondersteuning per cliënt
Deze indicator laat zien wat in het gemiddelde budget is voor alle Wmo maatwerkvoorzieningen per cliënt.
Bron: Gemeentelijke database Wmo/Begroting




Type                                                       2024                2026               2027                2028               2029
Realisatie                                                 2.790               -                  -                   -                  -
Begroting PB 2026                                          -                   3.500              3.500               3.500              3.500




Toelichting:
Het gemiddeld budget maatwerkondersteuning gaat over alle voorzieningen vanuit de Wmo, zoals huishoudelijke ondersteuning, hulpmiddelen en
woningaanpassingen.


                                                                                                                                                          62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>% Klanten dat tevreden is over de kwaliteit van het ondersteuningsaanbod
Het college voert jaarlijks het cliëntervaringsonderzoek uit onder Wmo cliënten naar de ervaring met gemeentelijke voorzieningen op grond van de Wmo.
Bron: Cliëntervaringsonderzoek Wmo




Type                                                           2024              2026               2027               2028               2029
Realisatie                                                     74%               -                  -                  -                  -
Begroting PB 2026                                              -                 75%                75%                75%                75%




Toelichting:
De tevredenheid over de kwaliteit van het aanbod is de laatste jaren iets gedaald. Dat komt onder andere door wisselingen van hulpverleners. Het college
heeft als doel de tevredenheid weer te laten stijgen.




% Klanten dat vindt dat de ondersteuning past bij de hulpvraag
Het college voert jaarlijks het cliëntervaringsonderzoek uit onder Wmo cliënten naar de ervaring met gemeentelijke voorzieningen op grond van de Wmo.
Bron: Cliëntervaringsonderzoek Wmo




Type                                                           2024              2026               2027               2028               2029
Realisatie                                                     77%               -                  -                  -                  -
Begroting PB 2026                                              -                 80%                80%                80%                80%




Trendgrafiek % Klanten dat vindt dat de ondersteuning past bij de hulpvraag




                                                                                                                                                           63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>Toelichting:
Het aantal klanten dat vindt dat de ondersteuning past bij de hulpvraag is de laatste jaren licht gedaald, maar blijft rond 80%. Het college behoudt 80% als
doel.




% Klanten v/h samenwerkingsverband dat tevreden is over de kwaliteit v/d ondersteuning
Het samenwerkingsverband inZet voert ieder jaar een onderzoek uit om ervaring van cliënten met de ondersteuning en dienstverlening te meten.
Bron: Cliënttevredenheidsonderzoek inZet




                                                                                                                                                               64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>Type                                                  2024                  2026                2027                 2028             2029
Realisatie                                            75,0%                 -                   -                    -                -
Begroting PB 2026                                     -                     80,0%               80,0%                80,0%            80,0%




Toelichting:
Het samenwerkingsverband inZet voert ieder jaar een onderzoek uit om ervaring van cliënten met de ondersteuning en dienstverlening te meten. Het streven
is dat 80% van de cliënten minimaal het cijfer 7,5 geeft.




% Mantelzorgers dat (zeer) tevreden is over de kwaliteit van de mantelzorgondersteuning van inZet
Tevredenheid van mantelzorgers wordt jaarlijks gemeten via het mantelzorgerstevredenheidsonderzoek (MTO) van inZet. Een mantelzorger is tevreden
wanneer die minstens het cijfer 7,5 geeft voor de kwaliteit van mantelzorgondersteuning.
Bron: Stadspeiling




Bron: Mantelzorgtevredenheidsonderzoek inZet

Type                                                      2024          2026                2027                 2028                2029
Realisatie                                                              -                   -                    -                   -
Begroting PB 2026                                         -             80,0%               80,0%                80,0%               80,0%




Toelichting:
Het streven is dat 80% van de mantelzorgers tevreden is met de mantelzorgondersteuning. Deze indicator is vernieuwd en wordt in 2026 voor het eerst
gemeten.




                                                                                                                                                      65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>% Vrijwilligers
Percentage van het aantal vrijwilligers gemeten via de stadspeiling.
Bron: Stadspeiling




Type                                                    2024           2026    2027    2028    2029
Realisatie                                              22,0%          -       -       -       -
Begroting PB 2026                                       -              23,0%   23,0%   24,0%   24,0%




Trendgrafiek % Vrijwilligers




                                                                                                       66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>Toelichting:
Door het gebruik van nieuw promotiemateriaal en het aanspreken van verschillende doelgroepen (verschillende leeftijden en culturele achtergronden) wil het
college meer inwoners stimuleren om vrijwilligerswerk te gaan doen.




Coëfficiënt voor eenzaamheid onder inwoners (> 18 jaar)
Deze indicator is de uitkomst van elf stellingen die in de omnibusenquête worden voorgelegd en betrekking hebben op eenzaamheid. Hieruit wordt een
eenzaamheidsscore berekend volgens de methode van De Jong Gierveld en Kamphuis (1985). Iemand die de enquête invult, kan een totale score halen
tussen nul (niet eenzaam) en 11 (zeer sterke eenzaamheid).
Bron: Stadspeiling




Type                                                                  2024               2026                2027                 2028                     2029
Realisatie                                                            2,60               -                   -                    -                        -
Begroting PB 2026                                                     -                  2,40                2,40                 2,30                     2,30




Toelichting:
Er zijn veel factoren van invloed op eenzaamheid. Het college heeft een gezonde ambitie in het verlagen van eenzaamheid en gelooft in een brede aanpak,
samen met partners en inwoners in de stad. Eén van de manieren is het versterken van de sociale basis, waarin we inwoners stimuleren om naar elkaar om
te kijken.




Financiën
Bedragen x €1.000


Doelstelling                                                       Begroting 2025       Begroting 2026       Begroting 2027           Begroting 2028           Begroting 2029
Bevorderen meedoen aan de samenleving en zelfstandig wonen (2.2)              -50.538              -54.806              -55.196                  -54.844                  -54.744




                                                                                                                                                                                67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>Toelichting:
Het budget wordt ingezet ten behoeve van de individuele maatwerkvoorzieningen Wmo (huishoudelijke hulp, vervoers- en woonvoorzieningen e.d.) en voor
specialistische ondersteuning (Toekomst Sociaal Domein Wmo) onder regie van de gemeente. Daarnaast is een belangrijk deel van het budget bestemd voor
het samenwerkingsverband gebiedsgerichte ondersteuning (Inzet) en voor de algemene Wmo-voorzieningen die worden gesubsidieerd door de gemeente.




Doelstelling 2.3 Bevorderen gezondheid, veiligheid en welbevinden
% Mensen dat een goede gezondheid ervaart
In de omnibus enquête wordt gevraagd aan te geven wat de deelnemers aan de enquête vinden van hun gezondheid. Het cijfer geeft aan hoeveel
deelnemers aangeven een zeer goede of een goede gezondheid ervaren.
Bron: Stadspeiling




Type                                                     2024                         2026                         2027                         2028                         2029
Realisatie                                               75,0%                        -                            -                            -                            -
Begroting PB 2026                                        -                            75,0%                        75,0%                        75,0%                        75,0%




Toelichting:
Het college werkt aan integraal beleid om de gezondheid van inwoners verder te bevorderen en het maken van gezonde keuzes te stimuleren. Dit doen we in
samenwerking met verschillende partners, zowel lokaal als regionaal. In Zoetermeer werken we via 'Samen Zoetermeer Gezond' nauw samen met zorg- en
welzijnsorganisaties. Regionaal trekken we op met andere gemeenten en maken we afspraken met de zorgverzekeraar om gezamenlijk de gezondheid van
inwoners te versterken.




Financiën
Bedragen x €1.000


Doelstelling                                                    Begroting 2025               Begroting 2026               Begroting 2027               Begroting 2028               Begroting 2029
Bevorderen gezondheid, veiligheid en welbevinden (2.3)                       -2.361                       -2.360                       -2.360                       -2.360                       -2.360


                                                                                                                                                                                                     68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>Toelichting:
Het budget is bestemd voor preventief gezondheidsbeleid (GALA en IZA) en voor de gemeentelijke bijdrage aan de GGD Haaglanden.




Risico's
Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord
Sinds 2023 voeren gemeenten het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA) uit. De gemeente Zoetermeer ontvangt
hiervoor middelen via Specifieke Uitkeringen (SPUK GALA en SPUK IZA), die beschikbaar zijn tot en met 2026. Het is de bedoeling dat de activiteiten van
zowel GALA als IZA worden voortgezet binnen het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Dit akkoord is nu nog in de onderhandelingsfase. De inzet
is dat via het AZWA structureel extra middelen beschikbaar komen vanaf 2027. Omdat de onderhandelingen met het rijk nog lopen, zijn de exacte afspraken
en de hoogte van de beschikbare budgetten nu nog niet bekend.




Beleidswijzigingen/Nieuw beleid
                                                                                                                                    Bedragen x € 1.000

 Beleidswijzigingen/Nieuw beleid                                                                          2026         2027        2028         2029

 1. Realisatie gemeentelijke opvang                                                                            pm

 2. Crisisorganisatie Sociaal Domein
    - Regie te voeren, te starten bij GI's                                                                     77
    - Opstarten Zorg in Natura team                                                                           446
    - Regie op thuiszitters                                                                                   130

 Saldo                                                                                                        653             0           0            0


Toelichting:
1. Realisatie gemeentelijke opvang


                                                                                                                                                       69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>Om te voldoen aan onze inspanningsverplichting voor ontheemden uit Oekraïne en de taakstelling voor statushouders, is het essentieel om passende
huisvesting te realiseren. Een zorgvuldige zoektocht naar geschikte opvanglocaties vereist gedegen voorbereiding. Wij willen dit breed oppakken zodat de
locatie na vertrek van ontheemden ook ingezet kan worden voor andere doelgroepen zoals statushouders, spoedzoekers, studenten en starters.

2. Crisisorganisatie Sociaal Domein
In 2024 is de crisisorganisatie Sociaal Domein gestart. Het doel van deze crisisorganisatie is het ombuigen van de kostenstijgingen in de gespecialiseerde
jeugdhulp. Er zijn diverse maatregelen gestart om steviger te sturen op de kosten en de inzet van jeugdhulp. Het is noodzakelijk dit voort te zetten in 2026 om
de gewenste effecten te bereiken.
De diverse maatregelen die we startten, vragen aanvullende capaciteit van Jeugd- en Gezinshulp, zoals het verstevigen van de regie op de gecertificeerde
instellingen en regie op de thuiszitters. Daarnaast is een aanvullend Zorg-in-Natura team gestart dat de verwijzingen naar specialistische jeugdhulp toetst. De
extra activiteiten en inzet, voornamelijk door Jeugd- en Gezinshulp en het ZiN team leiden tot een benodigd incidenteel budget van € 0,65 mln.

Vanwege de start van de Lokale Teams in 2026 zijn niet alle middelen nodig zoals voorzien in de Perspectiefnota 2026. Hiervoor wordt een melding gedaan
in het Tweede Tussenbericht.




Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen
                                                                                                                                          Bedragen x € 1.000

 Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen                                                                          2026         2027         2028         2029

 1. Besparing subsidies Jeugd                                                                                      250          250          250          250

 2. Effectiever inrichten individuele voorzieningen (Wmo/HH)                                                       250          250          250          250

 3. Vrijwilligerswaardering                                                                                         20           20           20             20

 4. Verbonden partijen (maatregel 5, 27, 157, 167), Gemeenschappelijke regelingen:
    - GGD/VT                                                                                                       189          189          189          189
    - Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden                                                                            11           11           11           11

 Saldo                                                                                                             720          720          720          720


Toelichting:
1. Besparing subsidies Jeugd (maatregel 318c)

                                                                                                                                                              70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>De maatregel kenmerkt zich door het uitgangspunt dat het beschikbare budget voor preventieve ondersteuning op het gebied van opvoeden en opgroeien zo
doelmatig en effectief mogelijk wordt ingezet. Bij de toekenning van de subsidies jeugd 2025 zijn de subsidieaanvragen scherper dan voorheen getoetst op
hun doelmatigheid (de mate waarin zij zich richten op de belangrijkste zorgvragen in Zoetermeer) en hun effectiviteit. Deze ontwikkeling wordt de komende
jaren doorgezet waarbij een deel van de bestaande activiteiten steeds meer plaats gaan maken voor bewezen effectieve interventies. Dit zijn interventies die
op grote schaal zijn onderzocht en waarvan bekend is dat zij van positieve invloed zijn op bijvoorbeeld de opvoedvaardigheden van ouders of het sociaal-
emotioneel welzijn van jeugdigen. Door meer gebruik te maken van deze interventies neemt het gebruik van specialistische jeugdhulp naar verwachting af.

Vanuit de hierboven geschetste ontwikkeling zijn drie onderdelen waarbinnen besparing mogelijk is:

    •   A: Het aandeel bewezen effectieve interventies opvoeden en opgroeien wordt vergroot en de gemeente stopt met onvoldoende onderbouwde
        activiteiten en interventies (€ 0,145 mln.). Onder dit onderdeel wordt een aantal interventies genoemd waarvan de effectiviteit moet worden
        onderbouwd, zoals het Maatjesproject en Vakantiemaatjes van Jong Perspectief.
    •   B: Aanscherpen van de opdracht aan organisaties met een breed palet aan activiteiten en interventies (€ 50.000).
    •   C: Stoppen met een aantal activiteiten zoals de Mentortrajecten van Jong Perspectief, Jongeren in Actie van het Jongeren Informatie Punt (JIP),
        Huttenbouwweek, jongerenactiviteiten en zomerkamp van YMCA en Stadhuis van de Democratie (totaal € 55.000).

Bij het Perspectiefdebat is de motie 'Geef plaats aan subsidies waar ze thuishoren' (motie 2506-85) aangenomen. Bij het kopje 'Aangenomen amendementen
en moties Perspectiefdebat' staat toegelicht wat de stand van zaken is met betrekking tot de maatregel Besparing subsidies Jeugd en de aangenomen motie
2506-85.

2. Effectiever inrichten individuele voorzieningen (Wmo/HH) (maatregel 43/44)
Door de maatwerkvoorziening huishoudelijke ondersteuning effectiever in te richten, verwachten we structureel te kunnen besparen. Het uitgangspunt wordt
dat inwoners in hun huishouden zelf blijven doen wat zij nog kunnen. Daarbij gaan we inwoners ondersteunen middels drie ondersteuningsniveaus:

    •   Een algemene voorziening om de inzet van een maatwerkvoorziening te voorkomen;
    •   Een kortdurende maatwerkvoorziening;
    •   Een maatwerkvoorziening voor langere duur als dit echt noodzakelijk is.

3. Vrijwilligerswaardering (maatregel 47)
Het bevorderen van vrijwilligerswerk is opgenomen in de Wmo. De invulling van vrijwilligerswaardering en -ondersteuning biedt keuzevrijheid en op
onderdelen kan hierop bezuinigd worden. Het stoppen met de inkoop van externe expertise levert een besparing op van € 20.000.

4. Verbonden partijen (maatregel 5, 27, 157, 167): Gemeenschappelijke regelingen GGD/VT en Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden
Aan de gemeenschappelijke regelingen is gevraagd om voor 2026 een aangepaste begroting in te dienen. De financiële omvang hiervan moet 6,2% lager
liggen dan in 2025.




                                                                                                                                                          71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>Financieel samengevat: Wat mag het kosten?
Bedragen x €1.000


Programma 2 Samen leven en ondersteunen   Jaarrekening 2024          Begroting 2025         Begroting 2026         Begroting 2027        Begroting 2028       Begroting 2029
Lasten                                                -156.729                 -168.891               -169.446               -159.869              -158.593             -158.516
Baten                                                   19.970                   17.715                 11.196                  2.139                 1.981                1.981
Gerealiseerd saldo van baten en lasten                -136.759                 -151.175               -158.250               -157.731              -156.613             -156.536
Toevoegingen                                                  0                   -2.000                      0                      0                    0                    0
Onttrekkingen                                             886                         617                    365                    54                    0                    0
Mutaties reserves                                         886                     -1.383                     365                    54                    0                    0
Saldo                                                 -135.874                 -152.558               -157.884               -157.677              -156.613             -156.536




Toelichting financiën op hoofdlijnen:
De middelen onder doelstelling 2.1 zijn voor het grootste deel bestemd voor regionaal en landelijk ingekochte specialistische jeugdhulp. Daarnaast wordt het
geld onder meer besteed aan preventieve ondersteuning en de inzet van medewerkers in Lokale Teams.

De middelen onder doelstelling 2.2 worden in hoofdzaak ingezet ten behoeve van de individuele maatwerkvoorzieningen en voor specialistische
ondersteuning Wmo onder regie van de gemeente. Daarnaast is een belangrijk deel van het budget bestemd voor het samenwerkingsverband
gebiedsgerichte ondersteuning (Inzet) en voor de algemene Wmo-voorzieningen die worden gesubsidieerd door de gemeente.

De middelen onder doelstelling 2.3 zijn grotendeels bestemd voor preventief gezondheidsbeleid (GALA en IZA) en voor de gemeentelijke bijdrage aan de
GGD Haaglanden.




Aangenomen amendementen en moties perspectiefdebat


                                                     Vraagt het college:
 Motie 2506-16A Startpakket voor
 jongeren die uit de jeugdzorg komen                      •       te onderzoeken of een dergelijk startpakket voor 18+ jongeren die uit de residentiële jeugdzorg
                                                                  komen kan worden aangeboden


                                                                                                                                                                               72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>                                            •   te kijken naar voorbeelden uit Hilversum, Amersfoort en Eindhoven
                                            •   de raad hierover voor het begrotingsdebat te informeren.

                                        Stand van zaken:
                                        De moties is in behandeling. Naar verwachting wordt de raad voor het begrotingsdebat over de afdoening
                                        geïnformeerd.

                                        Draagt het college op:

                                            •   voor de raad inzichtelijk te maken wat deze investering heeft opgeleverd
                                            •   in dit laatste jaar van de tijdelijke middelen stevig in te zetten op deze doelstelling
Motie 2506-18 Fraudebestrijding
zorgaanbieders                              •   resultaten te laten zien die het verlengen of structureel maken van deze investering rechtvaardigen.

                                        Stand van zaken:
                                        De motie is in behandeling. De raad wordt over de inzet van de tijdelijke middelen, die vooral zijn ingezet op
                                        preventie, in Q2 van 2026 geïnformeerd.

                                        Verzoekt het college om:

                                            •   Suicidepreventie binnen bestaande budgetten op te nemen in het gezondheidsbeleid, via het
                                                kosteneffectieve model van 113;
                                            •   Hierbij maximaal gebruik te maken van:
                                                    o Gratis landelijke tools (trainingen, campagnemateriaal van 113/RIVM);
Motie 2506-24 Lokaal suicidepreventie               o Bestaande netwerken (bijv. JlP, WMO-teams, GGD-preventieprogramma's);
beleid                                              o Subsidiemogelijkheden (bijv. vanuit het VWS-programma 'Gemeentelijke aanpak
                                                         suïcidepreventie').

                                        Stand van zaken:
                                        De uitvoering van de motie loopt. Het suïcidepreventiebeleid wordt vormgegeven samen met
                                        netwerkpartners, 113 en andere gemeenten in Haaglanden. De motie wordt naar verwachting afgedaan
                                        voor het begrotingsdebat 2025.

                                        Verzoekt het college,
Motie 2506-44 Niemand slaapt buiten




                                                                                                                                                     73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>                                        •   Te onderzoeken hoeveel mensen in Zoetermeer dak- en thuisloos zijn, inclusief degene die buiten
                                            de reguliere opvang vallen;
                                        •   Te verkennen hoe samengewerkt kan worden met woningcorporaties, zorgpartijen, werkgevers en
                                            buurgemeenten om deze doelgroep effectief te ondersteunen;
                                        •   Binnen de regio te pleiten voor meer opvangplekken en betere afspraken voor mensen uit
                                            Zoetermeer;
                                        •   Met voorstellen te komen voor oplossingen zoals tijdelijke huisvesting, begeleiding en
                                            maatwerkondersteuning;
                                        •   De raad voor Q4 2025 te informeren over de voortgang en bevindingen.

                                    Stand van zaken:
                                    De afhandeltermijn van de motie is 31 december 2025. De afhandeling wordt opgepakt in combinatie met
                                    de uitkomst van de Ethos telling (telling van het aantal daklozen in de gemeente) die in oktober bekend is.

                                    Verzoekt het college:

                                        •   om woningcorporaties, VvE's en de Wmo afdeling samen met bewoners te laten zoeken naar
                                            maatwerkoplossingen, passend bij de lokale situatie en het gebouw;
                                        •   om daarbij samen met de bewoners, woningcorporaties of VvE bekijken of er in de directe
                                            omgeving van het complex een overdekte, beveiligde en eventueel verwarmde stalling kan worden
                                            gerealiseerd, bijvoorbeeld in een containerruimte;
                                        •   om nog dit jaar met concrete oplossingen te komen om het stallen van scootmobielen te regelen
Motie 2506- 47 Parkeerproblemen             voor de bestaande wooncomplexen waar dit probleem speelt;
scootmobielen                           •   het gedoogbeleid (tijdelijk) uit te breiden voor nieuwe aanvragen totdat een oplossing is gevonden
                                            voor het stallen van de scootmobielen om ongelijkheid te voorkomen;
                                        •   om duidelijk naar betrokkenen te communiceren over het gedoogbeleid en het nieuwe beleid om
                                            onduidelijkheid te voorkomen,

                                    Stand van zaken:
                                    Er is een project gestart om uitvoering te geven aan deze motie, in samenwerking met woningcorporaties,
                                    huurdersverenigingen, de veiligheidsregio en inwoners. Het college verwacht de motie op tijd af te doen. In
                                    Q1 2026 kunnen we over de voortgang van het project rapporteren.

Motie 2506-54 Jong geleerd, groen   Verzoekt het college
gedaan



                                                                                                                                                  74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>                                             •   Eenmalig een bedrag van maximaal € 10,000 beschikbaar te stellen aan de Greenteams
                                                 Zoetermeer ten behoeve van de uitvoering van het project "lespakket duurzame en gezonde
                                                 voeding" en greenteamconferentie 2025;
                                             •   Dit bedrag te dekken uit het Potje van de raad.

                                         Stand van zaken:
                                         De motie wordt uitgevoerd en naar verwachting afgedaan voor het begrotingsdebat 2025.

                                         Draagt het college op:

                                             1. In aansluiting op de eerder gedane wijzigingen te onderzoeken op welke wijze een verdere
                                                vereenvoudiging in de beoordeling van Wmo-aanvragen kan plaatsvinden, daaronder in ieder geval
                                                begrepen de volgende maatregelen:
                                                    o a. het gebruik van gestandaardiseerde indicaties bij voorspelbare of veel voorkomende
                                                        hulpvragen;
                                                    o b. het ambtshalve verlengen van voorzieningen bij ongewijzigde omstandigheden,
Motie 2506-55 Minder gedoe, meer                    o c. het ruimer inzetten van telefonische of digitale afhandeling bij lichte of herhaalde
resultaat in de Wmo                                     aanvragen;
                                                    o d. het versnellen van toegang tot algemene voorzieningen via een verkorte toets,
                                                    o e. het gebruik van triagehulpmiddelen en beslisbomen om eenduidiger en sneller te
                                                        beoordelen.
                                             2. De Raad uiterlijk in het vierde kwartaal van 2025 te informeren over de uitkomsten van het
                                                onderzoek en de voorgenomen verbeteringen, inclusief een voorstel voor monitoring en evaluatie

                                         Stand van zaken:
                                         De motie wordt uitgevoerd en de raad ontvangt in Q4 2025 een memo.

                                         Verzoekt het college om

                                         Een breed pakket aan maatregelen te nemen voor de aanpak van huiselijk geweld, waarin ook femicide
                                         expliciet wordt benoemd;
Motie 2506-62A Aanpak huiselijk geweld   Daarbij aandacht te besteden aan onder meer:

                                             •   preventie en vroegsignalering (bijv. door training bij professionals);
                                             •   samenwerking en informatíedeling tussen relevante partners;
                                             •   de beschikbaarheid van opvang- en hulpstructuren voor slachtoffers;


                                                                                                                                              75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>                                              •   langere inzet van opvolging en nazorg in situaties van tijdelijke huisverboden;

                                          Bij andere gemeenten (Rijswijk is een goed voorbeeld) te polsen welke andere maatregelen effect (kunnen)
                                          hebben;
                                          Zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk voor 1 maart 2026, de raad te informeren over de ingestelde
                                          maatregelen.

                                          Stand van zaken:
                                          De punten worden meegenomen in de nieuwe regiovisie huiselijk geweld. De raad ontvangt vóór 1 maart
                                          2026 een memo over de afdoening van de motie.

                                          Draagt het college op:

                                              •   In gesprek te gaan met het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden met als doel de informatie op het
Motie 2506-66 Startpunt opfrissen                 Startpunt Jeugdhulp Haaglanden te verbeteren.

                                          Stand van zaken:
                                          De motie wordt uitgevoerd en de raad ontvangt vóór 31 december 2025 een memo.

                                          Verzoekt het college:

                                              •   Deze bezuinigingsmaatregel niet door te voeren
                                              •   Dit te dekken door € 234.000 extra op te halen uit maatregel 4.2 Ramingsystematiek (p-max-1),
                                                  omdat deze maatregel naar verwachting een structurele besparing oplevert van minimaal € 1,5
Motie 2506-84 Geen verschraling van
                                                  miljoen met ruimte voor verdere intensivering
onze preventieve zorg (WMO)
                                              •   Indien deze maatregel onverhoopt niet of niet helemaal de verwachte structurele besparing
                                                  oplevert, bij de Begroting 2026 een alternatief dekkingsvoorstel te doen.

                                          Stand van zaken:
                                          De motie is uitgevoerd en financieel verwerkt in deze programmabegroting.

                                          Verzoekt het college:
Motie 2506-85 Geef plaats aan subsidies
waar ze thuishoren                            •   de onderdelen het maatjesproject, het jongerenkamp, democratieproject en huttenbouw per 2026
                                                  onder te brengen bij het programma Vrije Tijd;


                                                                                                                                                  76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>                                                  •   in de Perspectiefnota 2026 terug te komen met een onderbouwd voorstel over de structurele
                                                      positionering van het maatjesproject.

                                              Stand van zaken:
                                              In de motie wordt opgeroepen om subsidies te plaatsen op programma 4 Vrije tijd. Hierbij wordt het
                                              Maatjesproject van Jong Perspectief genoemd. Jong Perspectief voert drie interventies uit in Zoetermeer.
                                              Het Maatjesproject en Vakantiemaatjes vallen onder onderdeel A van de maatregel 'Besparing subsidies
                                              Jeugd'. De Mentortrajecten van Jong Perspectief vallen onder onderdeel C van de maatregel 'Besparing
                                              subsidies Jeugd'. Ervan uitgaande dat de motie oproept om de subsidies die vallen onder onderdeel C van
                                              de maatregel te verplaatsen, is als volgt uitvoering gegeven aan de motie. De Mentortrajecten van Jong
                                              Perspectief, de huttenbouwweek, de jongerenactiviteiten en het zomerkamp van YMCA en Stadhuis van de
                                              Democratie zijn ondergebracht bij het programma Vrije Tijd.

                                              Doordat in het vastgestelde bezuinigingspakket de subsidie voor deze interventies is komen te vervallen,
                                              ontstaat er een nadeel van € 52.450 in programma 4.

                                              Een voorstel voor de positionering van het Maatjesproject van Jong Perspectief (genoemd onder onderdeel
                                              A van de maatregel Besparing subsidies Jeugd) volgt in de Perspectiefnota 2027-2030. Hierbij wordt ook
                                              een voorstel opgenomen voor de positionering van Vakantiemaatjes van Jong Perspectief, ervan uitgaande
                                              dat de structurele positionering betrekking heeft op alle trajecten van Jong Perspectief die worden genoemd
                                              onder onderdeel A van de maatregel Besparing subsidies Jeugd.



Waar staat je gemeente indicatoren
Hyperlinks naar dashboard ‘Waar staat je gemeente?’. Selecteer bij het eerste bezoek gemeente Zoetermeer:
https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/Jeugd-en-jeugdhulpverlening/
https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/Gezondheid/
https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/Besluit-Begroting-en-Verantwoording/




                                                                                                                                                         77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>Programma 3 Leefbaarheid, duurzaam en groen




                                              78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>Maatschappelijk effect programma: Wat willen we bereiken?

Bevorderen van een duurzame, veilige en aantrekkelijke leefomgeving

Zoetermeer werkt aan een duurzame toekomst zoals verwoord in de Omgevingsvisie Zoetermeer 2040. Deze visie is uitgewerkt in de Ruimtelijke Strategie
Zoetermeer 2040. Beide documenten geven aan hoe en waar de stad zich wil ontwikkelen. De plannen worden verder uitgewerkt in omgevingsprogramma’s.

Energietransitie
Zoetermeer maakt werk van duurzaamheid. De energietransitie ('van het aardgas af') zorgt voor verduurzaming van woningen en bedrijven. Daarnaast draagt
dit bij aan bestaanszekerheid en het tegengaan van energiearmoede. De uitvoering vraagt investeringen van woningeigenaren, maar tegelijk vergroot dit de
woonaantrekkelijkheid van de eigen woning én de verbinding van de eigenaar-bewoner met de stad. Daarom stimuleren we deze investeringen en zetten we
in op het versnellen van de energietransitie. Daarbij werken we samen met de woningcorporaties, omgevingsdienst en bedrijven. Belangrijk aandachtpunt is
de uitvoeringsproblematiek door netcongestie.

Aanpak voor de buitenruimte
Om de doelen en ambities van de gemeente te halen, komt er een nieuwe integrale aanpak voor de buitenruimte. Dit sluit aan bij het verbeteren van het
beheer van de leefomgeving (assetmanagement). De gemeente wil:

    •   Een toekomstbestendige, duurzame, veilige en aantrekkelijke buitenruimte;
    •   Goede keuzes maken in inrichting, gebruik en onderhoud;
    •   Sturen op maatschappelijke waarden, risico’s en kwaliteit;
    •   Samenwerken met inwoners en partners.

Uitvoering nieuw afvalbeleid
Met het nieuwe afvalbeleid zet de gemeente in op het verminderen van restafval, het vergroten van de inzameling van herbruikbare grondstoffen en het
voorkomen dat de afvalkosten voor inwoners sterk toenemen. We willen meer doen met minder: minder afval verbranden, meer materialen circulair
hergebruiken.

De komende jaren werken we toe naar het landelijke doel van een circulaire economie in 2050, waarbij afval niet langer het eindpunt is, maar de start van een
nieuwe keten. Tegelijkertijd willen we zorgen voor een duidelijke, gemakkelijke én toegankelijk inzamelsysteem, dat recht doet aan de wensen van bewoners
én bijdraagt aan een schone en leefbare stad.

Speerpunten in 2026: Wat gaan we daarvoor doen?
Energietransitie


                                                                                                                                                          79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>   •   Ondersteunen van particuliere huiseigenaren (buurtinitiatieven, VvE’s, individueel) met energiebesparing, opwekking van stroom en aardgasvrije
       verwarming.
   •   We zetten de SPUK Energiearmoede in voor maatregelen die de woonlasten verlagen van huurders van woningen met een slecht energielabel.
   •   In aanvulling op het standaard aanbod van producten en diensten van het VvE-loket, benaderen we Zoetermeerse VvE's proactief om het gesprek
       over verduurzamen aan te gaan.
   •   We bevorderen onderlinge samenwerking tussen VvE's door het opzetten van een gemeentebreed VvE-platform, waar VvE-bestuursleden ervaringen
       met elkaar kunnen delen en informatie kan uitwisselen.
   •   We ronden de participatie af over het toekomstige warmtesysteem in gebieden met hoogbouw. Het doel is tot een haalbaar en gedragen alternatief te
       komen voor collectieve warmte.
   •   We gaan verder aan de slag met de acties uit het Actieplan Netcongestie.
   •   We starten met het ondersteunen van de verduurzaming van religieus vastgoed.

Leefomgeving

   •   Uitvoering geven aan de aanvulling bomenbeleid voor buurtbomen.
   •   Opstellen uitvoeringskader buitenruimte, hierbij hoort ook een visie over het gebruik van de ondergrond.
   •   Het voortzetten van de implementatie van assetmanagement voor het professionaliseren van het beheer.
   •   Voortzetten van de aanpak voor het tegengaan van zwerfvuil in het project Schoon is Gewoon.
   •   Uitvoering van een klimaatstresstest voor heel Zoetermeer als actualisatie van de stresstest uit 2018.




Doelstellingen

Doelstelling 3.1 Bevorderen duurzame ontwikkeling
Energietransitie
De energietransitie is een grote opgave die sneller moet verlopen om de gestelde klimaatdoelen te behalen. Tegelijkertijd maken energiearmoede en een
dalende koopkracht deze transitie nog urgenter. Het programma Energietransitie Zoetermeer 2023-2026 is opgezet om deze versnelling te realiseren.
De aanpak van de energietransitie is opgebouwd rond drie pijlers:

   1. Gebouwde omgeving – alle woningen en gebouwen in de stad.
   2. Energie-infrastructuur – duurzame bronnen van elektriciteit en warmte.
   3. Duurzame mobiliteit – schoner vervoer in en rondom Zoetermeer.

Dankzij extra rijksmiddelen voor het klimaat- en energiebeleid kunnen we fors investeren in extra uitvoeringscapaciteit. Ook het Duurzaamheidsfonds
Zoetermeer 2040 helpt ons het tempo van de transitie op te voeren. Met deze middelen ondersteunen we lokale initiatieven en pakken we knelpunten aan.


                                                                                                                                                        80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>Voor particuliere huiseigenaren biedt het Energieloket onafhankelijke advisering en ondersteuning. Verenigingen van Eigenaren (VvE’s) kunnen terecht bij het
VvE-loket. Daarnaast werken we aan een energieloket voor bedrijven. Waar mogelijk werken we wijkgericht en combineren we projecten en acties met
andere lopende programma’s. Zo vergroten we de synergie en efficiëntie.
Tot slot participeren en lobbyen we actief binnen netwerken als G40, VNG en Stroomversnelling om de randvoorwaarden voor de lokale energietransitie te
verbeteren.

Waterrobuust, klimaatbestendig en biodiversiteit
Om de veranderingen van het klimaat de komende jaren het hoofd te bieden moet de gebouwde omgeving klimaatbestendig gemaakt worden. Om deze
opgave te bereiken wordt er gewerkt aan projecten om de buitenruimte te vergroenen. Hierbij zetten wij ook in op de bevordering van de biodiversiteit. Verder
wordt er gewerkt aan het borgen van klimaatmaatregelen bij grote nieuwbouwprojecten (onderdeel van Toekomstbestendig Bouwen). Onder andere de
volgende maatregelen:

    •   Zorgen voor meer schaduw op routes voor langzaam verkeer;
    •   Inwoners stimuleren en faciliteren om maatregelen te nemen die klimaatadaptatie en/of biodiversiteit bevorderen zoals de subsidieregeling voor
        groene daken, tuinranger-adviseurs en NK Tegelwippen.
    •   Actualisatie klimaatstresstest en opstellen plan van aanpak met een prioritering van locaties met de meeste hittestress, droogte, bodemdaling of
        wateroverlast.

Afval
De ambitie van Zoetermeer is om de hoeveelheid restafval verder te verminderen en het aandeel herbruikbare grondstoffen in de afvalstromen te vergroten.
Zoetermeer blijft achter ten opzichte van landelijke gemiddelden en de eigen doelstelling om jaarlijks minder restafval te produceren wordt niet gehaald.
Daarom kiest de gemeente met het nieuwe Afvalbeleid voor een gerichte koerswijziging. Met dit beleid willen we:

    •   De hoeveelheid restafval per inwoner verder terugbrengen;
    •   De gescheiden inzameling van waardevolle grondstoffen (zoals GFT+E, PBD en textiel) verbeteren;
    •   Inwoners stimuleren en ondersteunen bij het scheiden van afval;
    •   Inzetten op voldoende en toegankelijkere voorzieningen, zoals verbeterde milieu-eilanden;
    •   Communicatie en gedrag centraal stellen om afvalscheiding makkelijker en vanzelfsprekender te maken.




Doelstelling 3.2 Behouden kwaliteit openbare ruimte
Wat willen we bereiken?
Een duurzame leefomgeving die bijdraagt aan de doelen en ambities van Zoetermeer 2040. Met een goede balans van waarden, inrichting, beheer en gebruik
van de buitenruimte.

Wat gaan we daarvoor doen?

                                                                                                                                                            81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>Kwaliteitsniveaus
Het dagelijks en groot onderhoud en vervangingen worden volgens de afgesproken kwaliteitsniveaus uitgevoerd. Voor de stad is dit niveau basis (niveau B)
en laag (niveau C) zoals vastgelegd in de Nota onderhoud openbare ruimte. Een uitzondering is de Binnenstad daar geldt een hoog onderhoudsniveau.
2026 is het laatste jaar waarin extra geld beschikbaar is voor een tijdelijke kwaliteitsimpuls van de openbare ruimte. Onder andere de wijken Buytenwegh,
Meerzicht en Seghwaert worden hiervan op een hoger onderhoudsniveau onderhouden. Om een zo groot mogelijk effect te bereiken combineren wij
kwaliteitsverbeteringen in de openbare ruimte waar mogelijk met geplande projecten en groot onderhoud in de stad. De bezuiniging van 0,1 mln op een
budget van 1,5 mln. betekent dat we minder groenvakken gaan renoveren.

Aanpak Buitenruimte
In 2026 werken wij verder aan een aanpak voor de Buitenruimte. Deze aanpak sluit aan op de Omgevingsvisie 2040 en de Ruimtelijke Strategie en krijgt zijn
plaats in het omgevingsprogramma Kwaliteit van de Leefomgeving (programma 7). Vanuit deze aanpak wordt gewerkt aan:

    •   Een werkwijze voor participatie met inwoners en partners;
    •   Opstellen van doelen en indicatoren;
    •   Analyse basisgegevens over van de buitenruimte;Aanpak voor participatie van inwoners en partners
    •   Kaders voor parken, groen en water;
    •   Richtinggevende beelden voor wegen, straten en pleinen;
    •   Richtlijnen voor natuurinclusief bouwen.

Daarin nemen we aspecten mee zoals bodem- en water sturend, toegankelijkheid , klimaatadaptatie, sociale veiligheid, biodiversiteit, basiskwaliteit natuur,
meer bewegen, ontmoeten en levendigheid.
In 2026 richt toekomstbestendig beheer van de stad - de ontwikkeling van onder andere assetmanagement - zich vooral op:

    •   Het zorgen dat doelen, acties en resultaten duidelijk met elkaar verbonden zijn;
    •   Het bekijken van prestaties, kosten en risico’s tijdens de hele levensduur van bijvoorbeeld wegen, bruggen of andere belangrijke objecten;
    •   Het zorgen voor goede en betrouwbare informatie over het beheer.

Aanpak bomen in buurtgroen
Om inwoners meer zeggenschap te geven over bomen in hun buurt is er een aanpassing vastgesteld op het bomenbeleid. Er kan een verzoek ingediend
worden voor het snoeien, vervangen of toevoegen van bomen in buurtgroen. Er is een maximum van 5 bomen per casus en maximaal 30 casussen per jaar.

Aanpak Zwerfvuil
Met de aanpak Schoon is Gewoon zorgen we samen voor een schone leefomgeving. We ruimen niet alleen zwerfvuil op, maar willen het ook voorkomen. We
doen dit met communicatie, educatie, activiteiten, handhaving en monitoring. We werken hierbij samen met organisaties, scholen en inwoners die zich
inzetten voor een schone buurt.




                                                                                                                                                              82
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>Indicatoren, trendgrafieken en financiën Programma 3
Doelstelling 3.1 Bevorderen duurzame ontwikkeling
Aantal aardgasvrije woningen
Aantal woningen zonder aardgasaansluiting. Een aardgasaansluiting kan individueel of collectief zijn (gestapelde bouw met gezamenlijke CV-installatie).
Bron: CBS Statline




Type                                                       2024               2026                2027              2028               2029
Realisatie                                                 5.760              -                   -                 -                  -
Begroting PB 2026                                          -                  6.000               7.000             8.000              10.000




Toelichting:
Door geplande nieuwbouw- en verduurzamingsprojecten voorzien wij komende jaren deze stijging.
NB: netcongestie kan deze ontwikkeling mogelijk vertragen.




Totale CO2-uitstoot in de gemeente voor woningen (in ton)
Het gaat om de CO2-uitstoot van woningen door het verbruik van aardgas, de elektriciteit die geleverd is via het openbare net en het verbruik van
(gasgestookte) stadswarmte.
Bron: Landelijke klimaatmonitor




Type                                             2024                  2026                   2027                  2028                   2029
Realisatie                                       108.000               -                      -                     -                      -
Begroting PB 2026                                -                     114.000                107.000               100.000                93.000




                                                                                                                                                          83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>Toelichting:
De trend laat een jaarlijkse afname zien die als het goed is doortrekt naar de toekomst. Hier is ook het landelijke en gemeentelijke beleid op gericht.
NB: Omdat de data in de Klimaatmonitor op dit onderdeel gemiddeld 1,5 jaar achterlopen, betreffen de cijfers over jaar X in feite de gegevens van jaar X-1.




Totale CO2-uitstoot in de gemeente voor bedrijven (dienstverlening, geen industrie) (in ton)
Het gaat om de CO2-uitstoot van bedrijfsgebouwen door het verbruik van aardgas, de elektriciteit die geleverd is via het openbare net en het eventuele
verbruik van (gasgestookte) stadswarmte.
Bron: Landelijke klimaatmonitor




Type                                                 2024                 2026                 2027                 2028                 2029
Realisatie                                           82.000               -                    -                    -                    -
Begroting PB 2026                                    -                    74.000               70.000               67.500               65.000




Toelichting:
Het gaat om de CO2-uitstoot ten gevolge van het verbruik van aardgas en elektriciteit die geleverd is via het openbare net en het verbruik van stadswarmte in
woningen. De trend over de laatste 5 jaar laat een afname zien die als het goed is doortrekt naar de toekomst. Hier is ook het landelijke en gemeentelijke
beleid op gericht.
NB: Omdat de data in de Klimaatmonitor op dit onderdeel gemiddeld 1,5 jaar achterlopen, betreffen de cijfers over jaar X in feite de gegevens over jaar X-1.




Geïnstalleerd vermogen in zonne-energie in Megawatt (MW)
In Zoetermeer is de hernieuwbaar opgewekte elektriciteit afkomstig van zonnepanelen en windmolens. Het streven voor 2030 is om 149 GWh aan duurzame
stroom op te wekken. Het opgestelde vermogen aan windenergie is stabiel (9 MW); dit levert op jaarbasis gemiddeld 16 GWh energie op. In 2030 is dan een
jaarproductie zonne-energie nodig van 133 GWh; hiervoor is een opgesteld vermogen van ongeveer 150 MW aan zonnepanelen nodig.
Bron: Landelijke klimaatmonitor



                                                                                                                                                              84
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>Bron: Klimaatmonitor

Type                                                          2024                2026                2027             2028                2029
Realisatie                                                    80                  -                   -                -                   -
Begroting PB 2026                                             -                   113                 127              137                 145




Toelichting:
In Zoetermeer is de hernieuwbaar opgewekte elektriciteit afkomstig van zonnepanelen en windmolens. Om in 2030 149 GWh duurzame energie te
produceren (ca. 16 GWh uit wind en ca. 133 GWh uit zon), moet het opgestelde vermogen aan zonnepanelen tot 2030 doorgroeien naar ongeveer 150 MW.
Met de gepresenteerde prognoses wordt dit doel gehaald.




% Van de inwoners dat de natuur ervaart in de buurt
Het percentage inwoners (respondenten Stadspeiling) dat stadsnatuur in hun eigen buurt ervaart. Onder stadsnatuur wordt het planten- en dierenleven in de
stad verstaan.
Bron: Stadspeiling




Type                                                  2024                2026                 2027                2028                2029
Realisatie                                            87,0%               -                    -                   -                   -
Begroting PB 2026                                     -                   87,0%                87,0%               87,0%               87,0%




Toelichting:
We proberen het hoge percentage inwoners dat natuur in eigen buurt ervaart vast te houden.




                                                                                                                                                        85
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>% Van de inwoners dat stadsnatuur waardeert in de buurt
Het percentage inwoners (respondenten Stadspeiling) dat stadsnatuur in hun eigen buurt waardeert. Onder stadsnatuur wordt het planten- en dierenleven in
de stad verstaan.
Bron: Stadspeiling




Type                                                  2024                2026                2027                2028                2029
Realisatie                                            91,0%               -                   -                   -                   -
Begroting PB 2026                                     -                   87,0%               87,0%               87,0%               87,0%




Toelichting:
Er werd in 2024 hoger gescoord dan de doelstelling van 87%. We proberen de hoge waardering van inwoners vast te houden.




Toename oppervlakte natuurlijker beheerde gebieden (extra hectare)
Toename in hectare per jaar van gebieden met betere omstandigheden voor de (toename van de) biodiversiteit na uitvoering van projecten uit het programma
Duurzaam & Groen Zoetermeer. In deze gebieden heeft veelal een aanpassing van inrichting plaatsgevonden en een structurele aanpassing in het beheer.
Bron: Groenkaart




Type                                                          2024                2026               2027             2028                2029
Realisatie                                                    0,0                 -                  -                -                   -
Begroting PB 2026                                             -                   0,0                0,0              0,0                 0,0




Toelichting:
Het programma Duurzaam en Groen is afgelopen waardoor dit cijfer niet meer toeneemt. Bij de Perspectiefnota 2027 wordt deze indicator herzien.


                                                                                                                                                       86
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>Oppervlakte natuurkerngebieden (cumulatief ha)
Natuurkerngebieden (inclusief begrenzing) in het kader van de groenkaart van Zoetermeer.
Bron: CBS Statline




Type                                                            2024                2026               2027               2028               2029
Realisatie                                                      145                 -                  -                  -                  -
Begroting PB 2026                                               -                   176                176                176                176




Toelichting:
De toename van het totaal aantal hectares begroot natuurkerngebied vanaf 2026 komt voort uit de definitieve begrenzing van het natuurkerngebied binnen de
Nieuwe Driemanspolder. De nu voorgestelde begrenzing van de natuurkern is 31 ha groot. Deze natuurkern is de laatste van de voorgenomen te begrenzen
natuurkerngebieden. De realisatie van deze begrenzing brengt het cumulatief oppervlakte natuurkerngebieden op 176 ha.




Aantal kilogram restafval per inwoner
Het aantal kilogram fijn huishoudelijk restafval per inwoner bevindt zich de laatste jaren in een licht dalende trend. Voor de komende jaren is de verwachting
dat het versnelt. De verwachte effecten van nieuw beleid, mede vanuit de adviezen van het burgerberaad, zijn hierin verwerkt.
Bron: Gemeentelijke database




Type                                                            2024                2026               2027               2028               2029
Realisatie                                                      202                 -                  -                  -                  -
Begroting PB 2026                                               -                   191                185                179                179




Trendgrafiek Aantal kilogram restafval per inwoner


                                                                                                                                                                 87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>Toelichting:
De prognose is een lichte daling van fijn huishoudelijk restafval in de komende twee jaar. Daarna is de verwachting dat de hoeveelheid verder daalt door de
invoering van nieuw beleid.




Financiën
Bedragen x €1.000


Doelstelling                                                Begroting 2025       Begroting 2026       Begroting 2027       Begroting 2028       Begroting 2029
Bevorderen duurzame ontwikkeling (3.1)                                   3.835                3.937                3.700                4.018                4.224




                                                                                                                                                                 88
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>Toelichting:
Onder deze doelstelling zijn voornamelijk de kosten van afvalinzameling en -verwerking (en handhaving) opgenomen en de daarbij behorende opbrengst
afvalstoffenheffing (en overige opbrengsten afval).
Voor het aardgasvrij maken in Palenstein is budget opgenomen (2027 € 3,4 mln., 2028 € 2,7 mln. en 2029 € 1,0 mln.). De aanleg wordt gedekt vanuit de in de
brede bestemmingsreserve gestorte rijksbijdrage van (2027 € 3,0 mln., 2028 € 2,5 mln. en 2029 € 1 mln.). Ook de uitgaven vanuit het Duurzaamheidsfonds
verlopen via deze doelstelling. Het rijk heeft voor de uitvoering van het klimaat- en energiebeleid tot en met 2030 € 2,8 mln. per jaar subsidie beschikbaar
gesteld. Hier staan even hoge kosten tegenover.




Doelstelling 3.2 Behouden kwaliteit openbare ruimte
% Van de openbare ruimte dat op het afgesproken kwaliteitsniveau zit
Per kwartaal wordt op willekeurige meetlocaties de beeldkwaliteit gemeten en de procentuele scores op en boven de norm bepaald. De ambities zijn per
gebiedstype vastgesteld in de Nota Onderhoud Openbare Ruimte.
Bron: Quickscan openbare ruimte




Type                                                           2024               2026              2027               2028              2029
Realisatie                                                     94%                -                 -                  -                 -
Begroting PB 2026                                              -                  90%               90%                90%               90%




Toelichting:
De ambities zijn per gebiedstype vastgesteld in de Nota Onderhoud Openbare Ruimte. Afwijking tot 10% onder de afgesproken norm zijn toegestaan, vandaar
de 90% in de begrotingsreeks. Zie ook Meetmethodiek Zoetermeer.




% Inwoners dat tevreden is over de openbare ruimte
Stadspeiling: waardering voor de aantrekkelijkheid van de directe woonomgeving rapportcijfer 6 of hoger.
Bron: Stadspeiling


                                                                                                                                                         89
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>Type                                                           2024              2026               2027               2028    2029
Realisatie                                                     85%               -                  -                  -       -
Begroting PB 2026                                              -                 85%                85%                85%     85%




Trendgrafiek % Inwoners dat tevreden is over de openbare ruimte




Toelichting:
De indicator staat als ambitie op minimaal 85% tevreden inwoners over de openbare ruimte, als resultaat van de Stadspeiling.



                                                                                                                                      90
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>Waardering bewoners groene kwaliteit
Het rapportcijfer wat de inwoners (respondenten van de Stadspeiling) geven aan het buurt-, wijk-, stads- en regiogroen.
Bron: Stadspeiling




Type                                                            2024               2026                2027                 2028                     2029
Realisatie                                                      7,5                -                   -                    -                        -
Begroting PB 2026                                               -                  7,5                 7,5                  7,5                      7,5




Toelichting:
In de Stadspeiling wordt ook gevraagd welk rapportcijfer de inwoners geven aan het groen in de buurt, wijk, stad en regio. De indicator staat als ambitie op
een 7,5.




Financiën
Bedragen x €1.000


Doelstelling                                                 Begroting 2025       Begroting 2026       Begroting 2027           Begroting 2028             Begroting 2029
Behouden kwaliteit openbare ruimte (3.2)                                -36.728              -29.286              -30.058                  -31.052                    -31.392




Toelichting:
Algemeen beheer
Dit betreft de uitgaven aan bedrijfsmiddelen (licenties en onderhoud van inspectie- en inventarisatiesoftware voor de openbare ruimte, basisregistraties,
landmeting -en digitaliseringsapparatuur), kosten van advies en maatregelen van de bomencommissie (aanvullende maatregelen lopen af in 2027) en de
middelen voor de structurele kwaliteitsimpuls onderhoud openbare ruimte, budget voor innovatie en ontwikkeling.



                                                                                                                                                                            91
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>Dagelijks beheer en klein onderhoud
Het schoon en heel houden, van de wegen, openbare verlichting, verkeersregelinstallaties, waterbouwkundige voorzieningen, onderhoud van bomen en
groen, speeltoestellen, kunstwerken, riolering en parkeervoorzieningen. Bij klein onderhoud gaat het om dagelijks verzorgend onderhoud en reparaties die
noodzakelijk zijn om het object in goede werkende en veilige staat te houden tegen een van tevoren vastgesteld kwaliteitsniveau. Hierbij moet worden
gedacht aan maatregelen die noodzakelijk zijn om het object blijvend naar behoren te laten functioneren of haar representativiteit te laten behouden. Klein
onderhoud is het onderhoud dat vanaf het eerste of het lopende planjaar op een klein gedeelte van het object wordt uitgevoerd.

Exploitaties
Dit betreft de exploitatie van de bij de gemeente in beheer zijnde fietsenstallingen in het Stadshart, parkeerbeheer, begraafplaatsen en het gronddepot in de
Driemanspolder.

Groot onderhoud
Dit betreft onderhoud gericht op het in stand houden van civiele kunstwerken, openbare verlichting, speeltoestellen, verkeersregelinstallaties en het
vervangen van bomen. Groot onderhoud is in de regel gepland onderhoud van veelal ingrijpende aard als gevolg van slijtage, dat op een substantieel deel
van het object wordt uitgevoerd.




Risico's
Netcongestie
Sinds december 2024 hebben we te maken met netcongestie. Dit vormt een structureel risico voor de haalbaarheid, snelheid én betaalbaarheid van de
energietransitie. Dit moet worden opgelost door (versnelling van) netverzwaring, slimme sturing van vraag en aanbod en een goede ruimtelijk afgestemde
planning van ontwikkelingen. Ondanks dat hier vol op wordt ingezet, is de verwachting dat de netcongestie pas in 2035 volledig is opgelost. Hierdoor kan
stagnatie optreden in het tempo van de energietransitie.




Beleidswijzigingen/Nieuw beleid
                                                                                                                                         Bedragen x € 1.000

 Beleidswijzigingen/Nieuw beleid                                                                               2026         2027         2028         2029

 1. Natuurinclusief verduurzamen en Soortenmanagementplan                                                          150          150
    - dekking via SPUK                                                                                            -150         -150




                                                                                                                                                                92
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre> Saldo                                                                                                         0            0           0            0


Toelichting:
1. Natuurinclusief verduurzamen en Soortenmanagementplan
Bij de bouw, verbouw en/of verduurzaming hebben inwoners en belanghebbenden te maken met flora en fauna bescherming. Om aan de Omgevingswet te
voldoen moet elke gebouweigenaar hier zelf een onderzoek doen. (Denk bijvoorbeeld aan onderzoek naar aanwezigheid van dieren in spouwmuren).
Hierdoor lopen de kosten op en het onderzoek vertraagt de gewenste ontwikkelingen in de (ver)bouw en de verduurzaming. Om dit te voorkomen starten we
met het opstellen van een soortenmanagementplan (SMP). Een SMP houdt in dat we op basis van uitgebreid ecologisch onderzoek een gemeente breed
biodiversiteitsplan maken. Hiermee vereenvoudigen we procedures en kunnen we collectieve ontheffingen verstrekken. Voor het maken van een SMP krijgen
we € 0,367 mln. subsidie (de Specifieke Uitkering natuurvriendelijk isoleren) om dit onderzoek de komende jaren uit te voeren. Hierdoor profiteert de
gebouwde omgeving, binnen het stedelijk gebied, in haar geheel om de gebouwen te verduurzamen.




Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen
                                                                                                                                 Bedragen x € 1.000

 Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen                                                                   2026         2027        2028        2029

 1. Vervangingsinvesteringen kapitaliseren                                                                7.000       7.000       7.000        7.000

 2. Kostendekkendheid afvalstoffenheffing                                                                   350         350         350         350

 3. Kostendekkendheid rioolheffing                                                                          130         130         130         130

 4. Zwerfvuil ruimen financieren door bijdrage verpakkingsindustrie                                          35          35          35             35

 5. Verhoging leges kabels en leidingen                                                                     123         123         123         123

 6. Beperken herstelwerkzaamheden openbare ruimte                                                            53          53          53             53

 7. Verlagen budget tijdelijke kwaliteitsimpuls                                                             100

 8. Verlagen werkbudget energietransitie                                                                     63          63          63             63


                                                                                                                                                     93
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre> Saldo                                                                                                            7854         7754         7754         7754


Toelichting:
1. Vervangingsinvesteringen kapitaliseren (maatregel 105)
Dit is een technische maatregel die conform het BBV (artikel 59) verplicht is. Het is geen bezuiniging, (de investeringskosten en cash-flows wijzigen niet) maar
het is een andere wijze van het toerekenen van de lasten in de tijd.
De lasten van de vervangingsinvesteringen worden vanaf 2026 verdeeld over de gebruiksduur van de investering in plaats van deze in één keer ten laste van
het jaar van aanschaf/realisatie te brengen. Het beleid was dat alle investeringen met maatschappelijk nut worden geactiveerd, maar in de praktijk werd dit
nog niet voor alle kapitaalgoederen gedaan. Met deze maatregel wordt uitvoering gegeven aan het vastgestelde beleid.
Door het activeren van investeringskosten zijn er geen lasten in de begroting in jaar van realisatie/verkrijging. In de jaren daarna wordt gedurende de
gebruiksduur van de investering een gelijk deel van de kosten in de begroting opgenomen. Bij jaarlijkse investeringen neem de last ieder jaar toe totdat de
betreffende kapitaalgoederen vervangen dienen te worden. Daarna wordt het lastenniveau stabiel bij gelijkblijvende activa.

2. Kostendekkendheid afvalstoffenheffing (maatregel 102a)
De afvalstoffenheffing is op dit moment 94% kostendekkend (Verordening 2025). Zonder het tarief van de afvalstoffenheffing te verhogen kan het saldo van
de begroting stijgen met € 0,35 mln. Dit komt door de toename van het aantal huishoudens.

3. Kostendekkendheid rioolheffing (maatregel 102b)
De kostendekkendheid van de rioolheffing wordt verhoogd van 98% naar 99%. Begroot is dat de inkomsten toenemen met € 0,13 mln. De hoogte van de
leges worden vastgesteld via een aanpassing van de legesverordening hierdoor kunnen de bedragen nog wijzigen.

4. Zwerfvuil ruimen financieren door bijdrage verpakkingsindustrie: amendement Q
De gemeente ontvangt jaarlijks een vergoeding (Single Use Plastics vergoeding) vanuit de Uitgebreide Producentenverantwoording (UPV). Een deel van deze
vergoeding zetten wij in om de kosten voor het ruimen van zwerfvuil te dekken. De komende jaren wordt de UPV vergoeding lager. Daardoor heeft de
gemeente straks minder geld om zwerfvuil acties te organiseren.

5. Verhoging van de leges kabels en leidingen (ondergrondse infrastructuur)
Door amendement R1 en amendement 2506-O1 zijn de volgende bezuinigingsmaatregelen komen te vervallen:

    •    Versoberen beheer openbare ruimte maatregel 81b (€ 0,045 mln.)
    •    Beperken van het nemen van verkeersmaatregelen maatregel 98 (€ 0,015 mln.)
    •    Groenprojecten maatregel 78 (€ 0,063 mln.)

Om deze lasten te dekken is in de begroting 2026 een verhoging van de leges voor kabels en leidingen opgenomen van € 0,123 mln. De hoogte van de leges
worden vastgesteld via een aanpassing van de legesverordening hierdoor kunnen de bedragen nog wijzigen.



                                                                                                                                                             94
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>6. Beperken herstelwerkzaamheden openbare ruimte (maatregel 84a)
De gemeente ontvangt jaarlijks ongeveer 40.000 meldingen over allerlei zaken in de openbare ruimte. Naar aanleiding van deze meldingen en zelf
geconstateerde zaken neemt de gemeente in een groot aantal gevallen maatregelen. Wat nodig is voor de veiligheid blijven wij uitvoeren. Het budget wordt
met ongeveer 5% verlaagd. De mogelijkheid om op vragen en verzoeken voor kleine verbeteringen in de openbare ruimte maatregelen te nemen wordt
kleiner. Zoals bijvoorbeeld een extra keer vegen, het rechtzetten van een licht scheefstaande paal en het opknappen van een groenvak.

7. Verlagen budget tijdelijke kwaliteitsimpuls (maatregel 84b)
De begroting voor de tijdelijke kwaliteitsimpuls 2026 wordt verlaagd met € 0,1 mln. Dit leidt tot minder vervangen van groenvakken en een lagere bijdrage aan
verbeteringen in de openbare ruimte.

8. Verlagen werkbudget energietransitie (maatregel 76)
In de begroting is afzonderlijk werkbudget voor de energietransitie opgenomen. Op jaarbasis is in totaal circa € 0,5 mln. geraamd over de periode 2026 tot en
met 2028. De besparing van € 63.000 op het werkbudget energietransitie omvat met name het verminderen van de inzet voor communicatie en het
inschakelen van adviesbureaus. In de periode 2026 tot en met 2030 kan de bezuiniging worden opgevangen door het maximaal benutten van de
rijksmiddelen voor de capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE-middelen) en vrijval van de gemeentelijke middelen
(Coalitieakkoord).




Financieel samengevat: Wat mag het kosten?
Bedragen x €1.000


Programma 3. Leefbaarheid, duurzaam en   Jaarrekening 2024      Begroting 2025          Begroting 2026       Begroting 2027       Begroting 2028       Begroting 2029
groen
Lasten                                                -68.404              -73.349                 -69.688              -68.652              -68.589              -68.193
Baten                                                  37.486               37.700                  40.618               37.480               37.221               37.221
Gerealiseerd saldo van baten en lasten                -30.918              -35.649                 -29.070              -31.172              -31.369              -30.972
Toevoegingen                                             -184                    -160                    0                    0                    0                    0
Onttrekkingen                                           2.218                2.916                   3.721                4.815                4.334                3.804
Mutaties reserves                                       2.034                2.756                   3.721                4.815                4.334                3.804
Saldo                                                 -28.884              -32.894                 -25.349              -26.357              -27.034              -27.168




Toelichting financiën op hoofdlijnen:



                                                                                                                                                                        95
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>Doelstelling 3.1
Onder doelstelling 3.1 (bevorderen duurzame ontwikkeling) valt het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval. Hiervoor is ongeveer € 15 mln.
beschikbaar. De inkomsten onder deze doelstelling bestaan vooral uit de afvalstoffenheffing en overige opbrengsten afval (€ 21 mln.).
Aan het verbeteren van het leefmilieu (geluid- en luchtkwaliteit, energiebesparing en verbetering biodiversiteit), Duurzaam en Groen, is in totaal € 2 mln.
beschikbaar. Voor de WKO en het duurzaamheidsfonds zijn incidenteel middelen beschikbaar, deze uitgaven worden via reserves gedekt. Daarnaast zijn
specifieke middelen van het rijk beschikbaar waaronder de Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) € 2,8
mln.

Doelstelling 3.2
De kosten voor deze doelstelling bestaan uit budgetten voor dagelijks, periodiek en groot onderhoud van de openbare ruimte. Hiervoor is ca. € 45 mln.
beschikbaar. Daartegenover staan inkomsten van ca. € 13 mln. bestaande uit rioolheffing, parkeerinkomsten, vrijval voorziening, inkomsten begraafplaats en
bijdragen van derden. In 2026 is er nog een incidentele bijdrage van ca. € 2 mln. van de reserve.




Aangenomen amendementen en moties perspectiefdebat
                                                Besluit:
                                                Onder beslispunt 4 te schrappen
                                                - 4.32 Groenprojecten
                                                Onder beslispunt 4 een besluitpunt toe te voegen:
                                                - 4.40 Verhoging leges kabels en leidingen (ondergrondse infrastructuur)
  Amendement 2506-O1 Versterk je                     > 2026 - € 63.000
 kernkwaliteit voor een aantrekkelijke               > 2027 - € 63.000
 stad                                                > 2028 - € 63.000
                                                     > 2029 - € 63.000

                                                Stand van zaken:
                                                De legestarieven voor kabels & leidingen worden verhoogd. Vaststelling vindt plaats in de raadsvergadering
                                                van december 2025.

                                                Besluit:
                                                Akkoord met PN met dien verstande....
 Amendement 2506-Q Niet minder                  Beslispunt 4 als volgt te wijzigen:
 zwerfvuil ruimen                               - Was: 4.25 Zwerfvuil ruimen beperken
                                                - Wordt: 4.25 Zwerfvuil ruimen financieren door bijdrage verpakkingsindustrie




                                                                                                                                                          96
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>                                        Stand van zaken:
                                        Zolang de gemeente voldoende vergoeding ontvangt vanuit de Uitgebreide
                                        Producentenverantwoordelijkheid (UPV) wordt € 35.000 van deze vergoeding ingezet voor de dekking van
                                        het ruimen van zwerfvuil.

                                        Besluit:
                                        Onder beslispunt 4 te schrappen:
                                        - 4.26 Versoberen beheer openbare ruimte
                                        - 4.30 Beperken van het nemen van verkeersmaatregelen
Amendement 2506-R1 Andere
                                        Beslispunt 4 toe te voegen:
bezuinigingskeuzes
                                        - 4.40 Verhoging leges, kabels en leidingen (ondergrondse infrastructuur)

                                        Stand van zaken:
                                        De legestarieven voor kabels & leidingen worden verhoogd. Vaststelling vindt plaats in de raadsvergadering
                                        van december 2025.

                                        Besluit:
                                        Beslispunt 3. aan te vullen met de volgende tekst "Met dien verstande dat maatregel 4.29 (stoppen met
                                        adoptiegroen) wordt geschrapt en dat een bedrag van 70.000 euro hiervoor wordt gedekt door een
Amendement 2506-U1 Groen Blijven        aanvullende besparing op maatregel 4.2 (ramingssystematiek), conform de lijn uit bezuinigingspakketten 2
Doen!                                   en 3 zoals opgenomen in het memo Bezuinigings- en dekkingsmogelijkheden."

                                        Stand van zaken:
                                        De gemeente blijft het adopteren van openbaar groen faciliteren.

                                        Verzoekt het college om:

                                            •   Te onderzoeken welke locaties binnen de gemeente het meest geschikt zijn voor de plaatsing van
                                                een bulkmachine, met specifieke aandacht voor bereikbaarheid en gebruiksgemak voor
                                                verschillende doelgroepen
Motie 2506-13 In Bulk tegen zwerfaval
                                            •   Met Statiegeld Nederland en andere relevante partijen in gesprek te gaan over financiering en
                                                exploitatie
                                            •   De raad uiterlijk in het eerste kwartaal van 2026 te informeren over de uitkomsten van het
                                                onderzoek en eventuele vervolgstappen.



                                                                                                                                                   97
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>                                       Stand van zaken:
                                       De gemeente verkent verschillende locaties voor de plaatsing van een bulkmachine. Daarbij wordt gekeken
                                       naar bereikbaarheid, toegankelijkheid en geschiktheid voor verschillende doelgroepen. Ook zijn er
                                       gesprekken met Statiegeld Nederland over de vergoeding en exploitatie.

                                       Verzoekt het college:

                                           •   Bij nieuwe aanplant of bij vervanging van bomen te kijken naar de allergeniciteit en de mogelijkheid
                                               tot het planten van een vrouwelijke boom
                                           •   Bij gelijke geschiktheid te kiezen voor een vrouwelijke boom
Motie 2506-14 Meer vrouwelijk schoon       •   Dit toe te passen op plekken - of met bomen - die niet zorgen voor overlast door zaden, vruchten of
                                               rotzooi op stoepen of auto's (bijvoorbeeld in bermen en in parken).

                                       Stand van zaken:
                                       Het huidige proces voor toetsing voor soortkeuze van bomen wordt aangevuld met een stap toetsing op
                                       vrouwelijke varianten waarbij dit relevant is. Kanttekening is dat pollen een grote afstand af leggen en deze
                                       stap naar verwachting een beperkt effect heeft op het verminderen van allergische reacties.

                                       Draagt het college op:

                                           •   voor de laatste raadsvergadering van 2025 een voorstel aan de gemeenteraad voor te leggen voor
                                               een nieuw afvalbeleid, zodat deze gemeenteraad daar nog in 2025 een besluit over kan nemen,
                                           •   daarin specifieke opties op te nemen met financiële consequenties, zoals decentrale inzameling
                                               van luiers, chemisch afval, frituurvet en dergelijke, zodanig dat ze amendeerbaar zijn,
Motie 2506-19 Doorpakken met               •   amendement 2410-i "geef inzicht en keuzemogelijkheden" van de ChristenUnie-SGP te betrekken
afvalbeleid                                    bij het opstellen.

                                       Stand van zaken:
                                       Het college werkt aan het nieuwe Afvalbeleidsplan, dat uiterlijk voor de laatste raadsvergadering van 2025
                                       aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. In dit voorstel worden meerdere beleidsopties opgenomen, met
                                       inzicht in de financiële gevolgen per optie. De raad krijgt keuzemogelijkheden en amendeerbare onderdelen
                                       voorgelegd.

                                       Verzoekt het college:
Motie 2506-36 Op de schoonmaak toer



                                                                                                                                                       98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>                                            •   Deelname aan het Tourproject tot nader order te bevriezen totdat de gemeentelijke
                                                afvalvoorziening in alle wijken aantoonbaar op orde is,
                                            •   En de € 200.000 te parkeren in een fonds 'schoon is gewoon' dat in wijken kan worden ingezet voor
                                                opruimacties, extra bakken of toezicht.

                                        Stand van zaken:
                                        Het bedrag van € 200.000 is gelabeld voor de aanpak van zwerfvuil in de Brede bestemmingsreserve

                                        Verzoekt het college:

                                            •   om bij onderhoud, renovatie of vervanging van buurtspeeltuintjes standaard de optie van een
                                                natuurspeeltuin mee te nemen in het ontwerptraject;
                                            •   daarbij de voorkeur te geven aan de aanleg van een natuurspeeltuin,
                                            •   bewoners, en in het bijzonder kinderen, actief te betrekken bij het ontwerp en de inrichting van deze
Motie 2506-45A Meer natuurspeeltuinen
                                                speelplekken;
voor een gezonde ontwikkeling van
kinderen                                    •   de speeltuinen ook toegankelijk te maken voor kinderen met een beperking;
                                            •   de raad jaarlijks te informeren over de voortgang van de vervanging en (her)inrichting van
                                                speeltuinen en de toepassing van natuurelementen daarin,

                                        Stand van zaken:
                                        Dit nemen we op in het nieuwe uitvoeringsplan Spelen. Daar waar een speellocatie geschikt is voor spelen
                                        met natuurlijke materialen, wordt dit opgenomen als keuze-mogelijkheid richting inwoners.

                                        Verzoekt het college om:

                                            •   om een inventarisatie te maken van locaties binnen de gemeente waar structurele
                                                boomgerelateerde overlast wordt ervaren door vruchten of plakkerige afscheiding;
                                            •   om in overleg met een boomverzorger of boomtechnisch adviseur een pilot uit te voeren met
Motie 2506-78 Overlast van bomen
                                                injectietechnieken (zoals met ethefon of andere geschikte groeiregulatoren) op minimaal één
beperken zonder te hoeven kappen
                                                overlastgevende locatie;
                                            •   de eenmalige kosten te dekken uit het programma Onderhoud openbare ruimte (Programma 3
                                                Leefbaarheid, duurzaam en groen) en de raad hierover te informeren uiterlijk in 2026 met een
                                                voorstel voor structurele aanpak indien de pilot succesvol blijkt.




                                                                                                                                                    99
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>                                              Stand van zaken:
                                              Groeiregulatoren zijn gewasbeschermingsmiddelen die gezondheidsrisico’s met zich meebrengen. De
                                              insteek is daarom voor een proef met groeiplaatsverbetering op een locatie waar er overlast is door luizen.

                                              Verzoekt het college:

                                                  •   Een verkenning uit te voeren naar de mogelijkheden, randvoorwaarden en juridische beperkingen
                                                      van bidirectioneel laden in Zoetermeer;
                                                          o In deze verkenning specifiek in kaart te brengen
                                                          o Welke technische aanpassingen nodig zijn aan de laadinfrastructuur';
                                                          o Welke typen voertuigen en laadpalen geschikt zijn;
                                                          o Wat de verwachte kosten, baten en risico's zijn;
                                                          o Welke wettelijke en beleidsmatige aanpassingen nodig zijn of worden verwacht;
  Motie 2506-82A Bidirectionele laadpalen
                                                          o Bij deze verkenning actief samen te werken met de Dutch Innovation Factory (DIF), lokale
                                                               bedrijven, kennisinstellingen en netbeheerders en daarbij ruimte te bieden aan studenten
                                                               om via stages, onderzoek of opdrachten bij te dragen;
                                                          o De resultaten van deze verkenning uiterlijk Q4 2026 aan de raad te presenteren, inclusief
                                                               een voorstel voor eventueel vervolgbeleid.

                                              Stand van zaken:
                                              Het uitzoekwerk is gestart en bij Stedin is navraag gedaan naar de leereffecten van pilots bij andere
                                              gemeenten.



Waar staat je gemeente indicatoren
Hyperlinks naar dashboard ‘Waar staat je gemeente?’. Selecteer bij het eerste bezoek gemeente Zoetermeer:
https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/duurzame-leefomgeving/
https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/Energietransitie/
https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/Besluit-Begroting-en-Verantwoording/




                                                                                                                                                        100
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>Programma 4 Vrije Tijd




                         101
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>Maatschappelijk effect programma: Wat willen we bereiken?

Stimuleren vrijetijdsklimaat: kunst en cultuur, sport, groen en spelen, evenementen

Zoetermeer is een stad in ontwikkeling, met een groeiende bevolking met verschillende achtergronden. Om inwoners en bezoekers aan de stad te binden, is
een sterke vrijetijdssector belangrijk. Een breed aanbod van sport, kunst, cultuur, evenementen, stadsboerderijen en wijktuinen maakt Zoetermeer
aantrekkelijk om te wonen, werken, recreëren en bezoeken. In de visie Zoetermeer 2040 is het streven helder: een stad waar iedereen zich welkom en thuis
voelt. Vrijetijdsvoorzieningen spelen hierin een belangrijke rol. Ze bieden ruimte voor ontmoeting en verbinding en vormen daarmee een belangrijke sociale
basis voor de stad.

We zorgen voor een goed en aantrekkelijk aanbod van vrijetijdsactiviteiten. We doen dit volgens plannen die eerder door de gemeenteraad zijn vastgesteld,
zoals het Evenementenbeleid, de Cultuurvisie met de bijbehorende uitvoeringsagenda voor 2026 tot 2030, en de Sportagenda 2025 en verder.

Vanuit Groen Spelen Leren bieden we inwoners en bezoekers drie stadsboerderijen en vijf wijktuinen, met activiteiten en educatieve programma’s. Bij
vernieuwingen maken we gebruik van materialen met een lange levensduur. Zo maken we de stad klaar voor de toekomst.

We zoeken actief de samenwerking met andere ontwikkelingen in de stad en richten ons op persoonlijke groei, gezondheid en sociale verbondenheid. Onze
partners en verenigingen, zoals evenementenorganisatoren, cultuurinstellingen, sportaanbieders en natuur- en milieuorganisaties en onze vele vrijwilligers,
zijn de drijvende kracht achter dit aanbod. De gemeente ondersteunt hen met subsidies, goede accommodaties en verschillende vormen van hulp aan
verenigingen. De gemeente organiseert daarnaast ook zelf activiteiten, zoals op de stadsboerderijen, in de wijktuinen en via buurtsportcoaches. Zij zijn het
hele jaar actief in de wijken en werken samen met partners in de stad.

Speerpunten in 2026: Wat gaan we daarvoor doen?

    •   Inzetten op (toekomstige) verbetering van vrijetijdsaccommodaties en buitengebieden (zowel voor sport, kunst & cultuur, evenementen, als op de
        boerderijen en wijktuinen);
    •   We zorgen voor een breed aanbod aan vrijetijdsactiviteiten, passend bij de verschillende doelgroepen;
    •   Bij activiteiten besteden we aandacht aan het versterken van positieve gezondheid;
    •   We laten de vrijetijdssector meegroeien met het stijgende aantal inwoners.




                                                                                                                                                          102
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>Doelstellingen

Doelstelling 4.1 Bevorderen laagdrempelig toegankelijke cultuur-, sport-, groen- en speelvoorzieningen
Zoetermeer groeit steeds verder door. Dit vraagt om een goed vrijetijdsaanbod met voorzieningen, nu en in de toekomst. De voorzieningen moeten
uitnodigend, duurzaam en toegankelijk zijn.

Sport

   •    Vanuit de Investeringsagenda Sport werken we aan het verbeteren van bestaande sportaccommodaties. Daarbij besteden we onder andere aandacht
        aan de akoestiek en de inventaris;
   •    De gemeenteraad ontvangt een strategisch Integraal Huisvestingsplan Sport, waarin de toekomstvisie op de huisvesting van gemeentelijke
        sportaccommodaties tot 2040 wordt geschetst;
   •    De buitenhandbalvelden bij het Zanzibarplein worden vernieuwd en deels aangepast, zodat ze geschikt zijn voor multifunctioneel gebruik;
   •    De nieuwe sporthal van het Motion Beweegcollege wordt opgeleverd en krijgt verschillende gebruikers, waaronder korfbalvereniging Phoenix.

Kunst en Cultuur

   •    In het najaar van 2025 is een ontwerpkeuze gemaakt. In 2026 gaat na een aanbesteding de architect aan de slag. Hierbij wordt een schetsontwerp en
        voorlopig ontwerp gemaakt, waarmee de haalbaarheidsfase wordt afgerond.
   •    In de loop van 2026 verhuist het Nationaal Videogame Museum (NVGM) van de tijdelijke locatie naar de definitieve plek aan het Stadhuisplein 21.
   •    In 2026 wordt de kunstopdracht bij het NVGM afgerond. Verder wordt in 2026 gestart met de voorbereiding van kunstopdrachten bij het Motion
        Beweegcollege, de verbouwing van het stadhuis, IKC Buytenwegh en IKC Seghwaert.
   •    In 2026 wordt een krediet aangevraagd voor fase 2 van het haalbaarheidsonderzoek naar de renovatie en verduurzaming van de brandweerkazerne.
        Waarvan het erfgoedcentrum onderdeel is. Ook wordt er een definitief besluit gevraagd over het erfgoedcentrum.

Groen Spelen, Leren

   •    In 2025 is gestart met de uitgebreide renovatie aan de buitenterreinen van de GSL-locaties. De laatste werkzaamheden worden in 2026 afgerond.
   •    GSL krijgt een eigen huisstijl gebaseerd op de gemeentelijke huisstijl. Dit zorgt ervoor dat inwoners de GSL-locaties en activiteiten makkelijker
        herkennen en daarmee dus ook de gemeente Zoetermeer.

Erfgoed

   •    Het eerste deel van het aanwijzen van nieuwe gemeentelijke monumenten uit de periode 1945-1990 wordt uitgevoerd;
   •    Het aanwijzen van nieuwe beschermde stadsgezichten uit de periode 1945-1990 wordt voorbereid;
   •    Het tweede deel van het aanwijzen van nieuwe gemeentelijke monumenten uit de periode 1945-1990 wordt voorbereid;

                                                                                                                                                            103
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>   •      De gemeente zet in om Zoetermeers erfgoed een plek in de stad te geven. Na het jubileumjaar 2022, waarin de 60ste verjaardag van de New Town
          Zoetermeer is gevierd, wordt het erfgoed van de groeikern blijvend onder de aandacht gebracht op een vaste plek in de binnenstad;
   •      Het Zoetermeerse erfgoed aandacht geven voor jong en oud door het organiseren van de Open Monumentendagen;
   •      Het Zoetermeerse erfgoed aandacht geven door het organiseren van de Open Monumentendag Klassendagen voor leerlingen van groep 7 en 8.




Doelstelling 4.2 Bevorderen levendige stad
Sport

   •      De actiepunten uit de Sportagenda worden uitgevoerd om meer Zoetermeerders in beweging te krijgen en de positie van sportaanbieders te
          versterken;
   •      Sport draagt bij aan het programma ‘Integraal werken aan de gezonde stad’, onder andere via de Zoetermeerse Aanpak Gezond Gewicht (ZAGG) en
          Valpreventie. Speciale aandacht van sport gaat uit naar JOGG (Jongeren Gewoon Gezond).
   •      Samen met sportaanbieders zetten we in om sociale veiligheid en integriteit in de sport te verbeteren.
   •      De website vrijetijdzoetermeer.nl is gelanceerd. Hier kunnen sportaanbieders en buurtsportcoaches hun aanbod promoten.
   •      Sommige zwemverenigingen krijgen tijdelijk hulp bij het betalen van extra kosten voor het gebruik van zwembad De Watergeus.
   •      Ambtelijke capaciteit wordt ingezet voor de (uitvoering) van gebiedsvisies en andere fysieke projecten in de stad.

Cultuur

   •      Samen met de culturele sector werken we verder aan de Uitvoeringsagenda 2026–2030 van de Cultuurvisie 2030. In 2026 wordt de voortgang twee
          keer gemonitord: halverwege het jaar en aan het eind. De resultaten worden gedeeld met de gemeenteraad.
   •      Vanaf 2025 ontvangen gemeenten structureel extra geld van het Rijk voor bibliotheken. Dit brengt een zorgplicht met zich mee. Daarom stellen we
          een nieuw bibliotheekbeleid op in 2026.
   •      In 2025 en 2026 komt een tijdelijke subsidieregeling om de lokale media te ondersteunen. In 2025 is de gemeente een medialoket gestart voor vragen
          en ondersteuning.
   •      Ambtelijke capaciteit wordt ingezet voor de (uitvoering) van gebiedsvisies en andere fysieke projecten in de stad.
   •      Cultuur draagt bij aan het programma Zoetermeer 2040, maatschappelijk voorzieningen, sociale opgaven in de fysieke omgeving, en is agendalid
          voor ‘Integraal werken aan de gezonde stad'.

Groen, Spelen, Leren

   •      In 2026 krijgen de GSL-locaties nieuwe bewegwijzerings- en informatieborden;
   •      Dit jaar vieren we het 50-jarig bestaan van de schooltuinen in Zoetermeer;
   •      Inwoners en bezoekers kunnen het GSL-aanbod vinden op de website vrijetijdzoetermeer.nl

                                                                                                                                                        104
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>Evenementen

   •   Wij streven naar een gevarieerd en toonaangevend evenementenaanbod dat aansluit op de wensen van bewoners en de levendige, groene en
       actieve omgeving. Daarbij ligt de focus op levendigheid in wijken, evenementen in het groen, behoud van bestaande top-evenementen en
       vernieuwing in aanbod en organisatie.
   •   Het evenementenloket is het aanspreekpunt voor evenementenorganisatoren. Daarnaast maken we het aanvragen van subsidie makkelijker en
       (online) informatie beter vindbaar.
   •   We zetten actief in op het aantrekken van kwalitatieve en vernieuwende evenementen die passen bij de stad Zoetermeer.
   •   We zoeken actief naar geschikte plekken voor evenementen en/of een evenemententerrein met bijpassende voorwaarden, deze worden vastgesteld
       en verbeterd. Dit vergroot de mogelijkheden voor verschillende soorten evenementen.
   •   De huidige subsidieregelingen worden geëvalueerd en afgestemd op het evenementenbeleid. Zo ontstaat een duidelijker en beter passend
       subsidiestelsel dat het aanbod van evenementen versterkt.
   •   We ontwikkelen richtlijnen voor duurzame evenementen, inclusief een checklist voor organisatoren. Denk aan maatregelen, zoals het gebruik van
       herbruikbare bekers en afvalscheiding om de milieu-impact van evenementen te beperken.
   •   Samen met onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties stimuleren we vrijwilligerswerk. Zo bouwen we aan een netwerk van betrokken
       vrijwilligers voor evenementen in de stad.
   •   Het traject voor kleinschalige buurtinitiatieven wordt vereenvoudigd en aantrekkelijker gemaakt. Dit maakt het voor bewoners en wijkverenigingen
       makkelijker om kleinere wijkevenementen te organiseren.
   •   We ondersteunen netwerkbijeenkomsten en samenwerkingsverbanden tussen organisatoren. Hierdoor kunnen zij kennis en middelen delen, wat de
       kwaliteit en van evenementen verhoogt en kosten bespaart.




                                                                                                                                                     105
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>Indicatoren, trendgrafieken en financiën Programma 4
Doelstelling 4.1 Bevorderen laagdrempelig toegankelijke cultuur-, sport-, groen- en
speelvoorzieningen
Waardering inwoners voor evenementen
Som van de (gewogen naar aantal respondenten) gemiddelde rapportcijfers van de respondenten van de Stadspeiling voor grootschalige en kleinschalige
evenementen gedeeld door 2.
Bron: Stadspeiling




Type                                                         2024              2026              2027              2028              2029
Realisatie                                                   7,1               -                 -                 -                 -
Begroting PB 2026                                            -                 7,1               7,1               7,1               7,3




Toelichting:
Geen bijzonderheden.




Waardering inwoners voor culturele voorzieningen
Som van de (gewogen naar aantal respondenten) gemiddelde rapportcijfers van de respondenten van voor het Nationaal Videogame Museum, CKC &
partners, Bibliotheek Zoetermeer, Stadstheater Zoetermeer, Poppodium Boerderij en Franx gedeeld door 6.
Bron: Stadspeiling




Type                                                         2024              2026              2027              2028              2029
Realisatie                                                   8,0               -                 -                 -                 -
Begroting PB 2026                                            -                 8,1               8,1               8,1               8,2


                                                                                                                                                      106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>Trendgrafiek Waardering inwoners voor culturele voorzieningen




Toelichting:
Door de verwachte toename in bezoekers bij de Poppodium Boerderij en het Nationaal Videogame Museum, wordt ook een lichte stijging van deze indicator
verwacht.




                                                                                                                                                   107
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>Waardering inwoners voor sportvoorzieningen
Som van de gemiddelde rapportcijfers van de respondenten van de Stadspeiling voor binnensportvoorzieningen, buitensportvoorzieningen, zwembaden,
commerciële sportvoorzieningen en sportverenigingen gedeeld door 5.
Bron: Stadspeiling




Type                                                             2024                2026               2027      2028              2029
Realisatie                                                       7,1                 -                  -         -                 -
Begroting PB 2026                                                -                   7,2                7,2       7,2               7,4




Toelichting:
De komende periode wordt gewerkt aan de uitvoering van de Investeringsagenda Sport en de realisatie van nieuwe sportaccommodaties. Verwacht wordt dat
dit zal leiden tot een stijging in de waarderingscijfers.




Waardering inwoners voor speel- en stadsboerderijen
Som van de (gewogen naar aantal respondenten) gemiddelde rapportcijfers van de respondenten voor de speel- en stadsboerderijen.
Bron: Stadspeiling




Type                                                             2024                2026               2027      2028              2029
Realisatie                                                       8,2                 -                  -         -                 -
Begroting PB 2026                                                -                   7,8                7,8       7,8               7,8




Toelichting:
Door de renovatie worden de stadsboerderijen
aantrekkelijker om te bezoeken. Verwacht wordt dat dit zal leiden tot een stijging in de waarderingscijfers.

                                                                                                                                                   108
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>Waardering inwoners voor wijk- en schooltuinen
Som van de (gewogen naar aantal respondenten) gemiddelde rapportcijfers van de respondenten voor de wijk- en schooltuinen.
Bron: Stadspeiling




Type                                                            2024                2026               2027                 2028                     2029
Realisatie                                                      8,1                 -                  -                    -                        -
Begroting PB 2026                                               -                   7,7                7,7                  7,7                      7,7




Toelichting:
Door renovatie worden de wijktuinen aantrekkelijker om te gebruiken. Verwacht wordt dat dit zal leiden tot een stijging in de waarderingscijfers.




Financiën
Bedragen x €1.000


Doelstelling                                                 Begroting 2025       Begroting 2026       Begroting 2027           Begroting 2028             Begroting 2029
Bevorderen laagdrempelig toegankelijke culturele en                     -17.281              -16.439              -17.303                  -17.515                    -17.482
sportvoorzieningen (4.1)




Toelichting:
Met het budget bekostigen we de meerjarige subsidiëring van de culturele basisvoorzieningen. Ook kleinere culturele instellingen ontvangen uit dit budget een
jaarsubsidie. Op aanvraag worden eenmalige subsidies verstrekt voor kleine culturele projecten. Ook betalen we uit dit budget de exploitatie van onze
voorzieningen voor natuur- en milieueducatie (de drie stadsboerderijen, de speelboerderij en de wijk- en schooltuinen) en de sport- en
welzijnsaccommodaties. De verschillen tussen opeenvolgende jaren ontstaan door de stijging van de exploitatiekosten van de accommodaties. Er wordt
geïnvesteerd in het toegankelijker maken van de accommodaties. In 2025 staat € 2 mln. begroot voor de herinrichting van de buitenruimte en de mogelijk
noodzakelijke aanpassingen en verplaatsingen van kleine (dieren)verblijven van de GSL-locaties.

                                                                                                                                                                            109
</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>Doelstelling 4.2 Bevorderen levendige stad
% Inwoners dat evenementen bezoekt
% Respondenten van de Stadspeiling dat een evenement bezoekt.
Bron: Stadspeiling




Type                                                           2024               2026               2027               2028           2029
Realisatie                                                     71%                -                  -                  -              -
Begroting PB 2026                                              -                  71%                71%                71%            73%




Toelichting:
Het percentage voor inwoners dat evenementen bezoekt is momenteel al relatief hoog. Door nog meer samen te werken met organisatoren, leveranciers en
andere betrokken partijen, én door het ontwikkelen van nieuwe evenementenlocaties en het aantrekken van extra evenementen, verwachten we dat dit
aandeel in de toekomst verder zal toenemen.




% Inwoners dat cultuur bezoekt of beoefent
% Respondenten van de Stadspeiling dat een culturele voorziening heeft bezocht of dat een eigen culturele activiteit heeft beoefend.
Bron: Stadspeiling




Type                                                           2024               2026               2027               2028           2029
Realisatie                                                     83%                -                  -                  -              -
Begroting PB 2026                                              -                  82%                82%                82%            84%




                                                                                                                                                  110
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>Toelichting:
Het percentage is al vrij hoog. Door de inzet van culturele samenwerkingen met scholen, door vernieuwingen bij o.a. Poppodium Boerderij, het NVGM en de
opening van een nieuw Erfgoedcentrum in 2029 zou het percentage nog kunnen stijgen.




% Inwoners dat sport beoefent
Som van het % respondenten van de stadspeiling dat aan georganiseerde of ongeorganiseerde sportactiviteiten doet, of beide.
Bron: Stadspeiling




Type                                                         2024               2026              2027               2028              2029
Realisatie                                                   77%                -                 -                  -                 -
Begroting PB 2026                                            -                  73%               73%                75%               77%




Trendgrafiek % Inwoners dat sport beoefent




                                                                                                                                                     111
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>Toelichting:
In 2024 is de sportdeelname gestegen vergeleken met vorige jaren. Dit kan een eenmalige stijging zijn, maar omdat we sport graag nog meer willen
stimuleren, hebben we besloten om het doel voor sportdeelname hoger te zetten dan in eerdere programmabegrotingen.




Aantal bezoekers stads- en speelboerderijen en wijk- en schooltuinen
Het aantal bezoekers op de stads- en speelboerderijen en wijk- en schooltuinen.
Bron: Stadspeiling




                                                                                                                                                   112
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre>Type                                             2024                    2026                      2027                       2028                       2029
Realisatie                                       397.486                 -                         -                          -                          -
Begroting PB 2026                                -                       325.000                   330.000                    335.000                    340.000




Toelichting:
Tot en met 2023 had de indicator de naam ‘Aantal bezoekers groen- en speelvoorzieningen’. Hierbij werden de deelnemers van Speelmeer en sport- en
spelactiviteiten meegeteld. Omdat deze activiteiten niet onder Groen, Spelen, Leren vallen en door de titelwijziging hier niet langer onder vallen, is in de
perspectiefnota voorgesteld om de streefwaarde naar beneden bij te stellen. Door de renovaties worden de stads- en speelboerderijen en de wijk- en
schooltuinen aantrekkelijker om te bezoeken.




Financien
Bedragen x €1.000


Doelstelling                                                  Begroting 2025          Begroting 2026         Begroting 2027             Begroting 2028          Begroting 2029
Bevorderen levendige stad (4.2)                                              -7.171                -6.867                 -7.046                     -7.046                  -7.046




Toelichting:
Met het budget bekostigen we sport-, spel- en vrijetijdsontwikkeling, amateurkunst en cultuureducatie, het Centrum voor Kunst en Cultuur (CKC), het
onderhoud van beeldende kunst in de openbare ruimte, evenementen en het monumentenbeleid. De verschillen tussen opeenvolgende jaren ontstaan door
de extra cofinanciering voor de Brede SPUK-regeling.




Risico's
Gevolgen netcongestie
Het huidige elektriciteitsnetwerk heeft op piekmomenten niet meer voldoende capaciteit om de toegenomen vraag naar stroom te kunnen transporteren.
Daarom is door de landelijke netbeheerder Tennet eind 2024 netcongestie afgekondigd. Dit betekent dat bouw- en verduurzamingsprojecten voorlopig geen
grootverbruikersstroomaansluiting kunnen krijgen, en dat moet worden gezocht naar andere oplossingen. Het opvangen van de gevolgen van netcongestie is


                                                                                                                                                                                 113
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>daardoor voor een aantal projecten een extra kostenpost. Het gaat dan bijvoorbeeld om projecten die voorbij de haalbaarheidsfase zijn en in hun exploitatie
geen rekening hebben kunnen houden met de maatregelen die nu moeten worden genomen.

Uit een analyse blijkt dat voor de projecten van de sporthal aan het Van Doornenplantsoen, CKC & Partners, Stadstheater, Poppodium Boerderij en FC
Zoetermeer sprake is van meerkosten door netcongestie. Voor deze projecten (met uitzondering voor de sporthal aan het Van Doornenplantsoen en
Poppodium Boerderij) worden naar verwachting nog dit jaar afzonderlijke raadsvoorstellen voor een integrale projectbrede besluitvorming (inclusief
meerkosten netcongestie) aangeboden. Voor de sporthal aan het Van Doornenplantsoen wordt nog dit jaar een afzonderlijk raadsvoorstel voor meerkosten
netcongestie aangeboden tezamen met de nieuwbouw van het MOTION Beweeg College.

SilverDome
De eigenaar en exploitant van de SilverDome geven aan dat de exploitatie onder druk staat. Er wordt gewerkt aan politieke besluitvorming over de toekomst
van SilverDome.

SPUK Stimulering Sport
De huidige regeling van SPUK Stimulering Sport geldt tot en met 2025. Het ministerie van VWS onderzoekt samen met belanghebbenden hoe gemeenten
vanaf 2026 gecompenseerd kunnen worden voor het BTW-verlies op sportuitgaven.




Beleidswijzigingen/Nieuw beleid
                                                                                                                                        Bedragen x € 1.000

 Beleidswijzigingen/Nieuw beleid                                                                              2026         2027         2028        2029

 Niet van toepassing

 Saldo                                                                                                               0            0            0              0




Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen
                                                                                                                                        Bedragen x € 1.000



                                                                                                                                                           114
</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre> Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen                                                                        2026         2027        2028         2029

 1. Amendement 2506-L bezuiniging vinden in Programma 4, Vrije Tijd                                              121         121          121          121

 2. Realistische investeringsplanning: Poppodium Boerderij                                                       450

 3. Realistische investeringsplanning: Investeringsagenda Sport                                                  500

 Saldo                                                                                                         1.071         121          121          121


Toelichting:
1. Amendement 2506-L Zwemvergoeding: In de begroting 2026 een bezuiniging te vinden in het programma Vrije Tijd ter waarde van minstens € 121.000.
Voorgesteld wordt om deze bezuiniging als volgt in te vullen:
Realistisch begroten van de zwemcheque (€ 40.000)
Uit het budget van de zwemcheque kunnen alle 6 jarigen in Zoetermeer een tegemoetkoming voor hun zwemlessen krijgen. Door de administratie rond de
cheque beter in te richten (digitaliseren) en het aantal verwachte aanvragers reëler te begroten, kan jaarlijks € 40.000 worden bespaard. Wel bestaat het
risico op incidentele overschrijding, bijvoorbeeld als het aantal gebruikers in de toekomst sterk stijgt.

Afschaffen gereserveerd budget voor topsportevenementen (€ 41.000)
Binnen het sportbeleid is budget gereserveerd voor topsportevenementen. In de Sportagenda is opgenomen dat hiervoor een nieuwe subsidieregeling wordt
ontwikkeld. Voorgesteld wordt om dit gereserveerde bedrag te laten vervallen en topsportevenementen voortaan mee te laten dingen binnen het algemene
subsidiekader voor evenementen. Dit kan betekenen dat bij het bereiken van het subsidieplafond sommige evenementen – waaronder topsportevenementen
– niet gegeven wordt. Deze maatregel levert een besparing op van € 41.000. Bijkomend voordeel is dat er een plek is voor het aanvragen van
evenementsubsidies.

Bezuiniging op subsidie aan culturele basisinstellingen (€ 40.000)
Om de laatste € 40.000 binnen het totale subsidiebudget te dekken, wordt een bezuiniging doorgevoerd op de bijdragen aan culturele basisinstellingen. Deze
besparing wordt meegenomen in de beoordeling van de meerjarige subsidieaanvragen binnen deze categorie. Er wordt zorgvuldig gekeken naar de gevolgen,
de spreiding van middelen en de bijdrage aan het culturele veld.

2. Realistische investeringsplanning: Poppodium Boerderij
Door realistischer te plannen kunnen de in de begroting opgenomen kapitaallasten, rentelasten en exploitatielasten voor een deel worden doorgeschoven. Er
is met maximale inzet gewerkt aan het halen van de planning. Daarbij bleek dat sommige onderdelen van het proces meer tijd kostte dan verwacht. Vooral in
de voorbereiding op de aanbesteding van een architect en het zorgvuldig opstellen van het programma van eisen. Hierdoor wordt in 2026 een grote besparing
verwacht.



                                                                                                                                                          115
</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre>3. Realistische investeringsplanning: Investeringsagenda Sport
Bij het uitwerken van de Investeringsagenda Sport is voldoende tijd nodig voor de voorbereidingen op aanbestedingen en een integrale aanpak. Het gaat
hierbij vooral om het verbeteren van bestaande accommodaties (akoestiek, software en digitale toegang). Dit betekent dat de in de begroting opgenomen
kapitaallasten, rentelasten en exploitatielasten voor een deel doorschuiven. Hierdoor kan in 2026 een bedrag van € 0,5 mln. vrijvallen.




Financieel samengevat: Wat mag het kosten?
Bedragen x €1.000


Programma 4. Vrije tijd                  Jaarrekening 2024       Begroting 2025        Begroting 2026        Begroting 2027         Begroting 2028       Begroting 2029
Lasten                                                -36.295               -39.509               -35.749               -36.492                -36.172              -36.139
Baten                                                  10.724                12.370                12.400                11.611                 11.611               11.611
Gerealiseerd saldo van baten en lasten                -25.572               -27.139               -23.349               -24.881                -24.561              -24.528
Toevoegingen                                                 0                -1.093                    0                      -9                    0                     0
Onttrekkingen                                            317                  3.780                     43                    541                    0                     0
Mutaties reserves                                        317                  2.687                     43                    532                    0                     0
Saldo                                                 -25.255               -24.452               -23.306               -24.349                -24.561              -24.528




Toelichting financiën op hoofdlijnen:

Doelstelling 4.1
Met het budget bekostigen we de meerjarige subsidiëring van de culturele basisvoorzieningen. Ook kleinere culturele instellingen ontvangen uit dit budget een
jaarsubsidie. Op aanvraag worden eenmalige subsidies verstrekt voor kleine culturele projecten. Ook betalen we uit dit budget de exploitatie van onze
voorzieningen voor natuur- en milieueducatie (de drie stadsboerderijen, de speelboerderij en de wijk- en schooltuinen) en de sport- en
welzijnsaccommodaties. De verschillen tussen opeenvolgende jaren ontstaan door de stijging van de exploitatiekosten van de accommodaties. Er wordt
geïnvesteerd in het toegankelijker maken van de accommodaties. In 2025 staat € 2 mln. begroot voor de herinrichting van de buitenruimte en de mogelijk
noodzakelijke aanpassingen en verplaatsingen van kleine (dieren)verblijven van de GSL-locaties.

Doelstelling 4.2
Met het budget bekostigen we sport-, spel- en vrijetijdsontwikkeling, amateurkunst en cultuureducatie, het Centrum voor Kunst en Cultuur (CKC), het
onderhoud van beeldende kunst in de openbare ruimte, evenementen en het monumentenbeleid. Vanuit de samenwerking binnen 'Integraal werken aan de
gezonde stad' is er budget toegevoegd voor uitvoering van de aanpak door buurtsportcoaches. Hierdoor zijn er verschillen tussen jaren ontstaan.


                                                                                                                                                                          116
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre>Aangenomen amendementen en moties perspectiefdebat
                                    Besluit
                                    Het raadsvoorstel Perspectiefnota 2026 als volgt aan te passen:
                                    Vervalt: Besluitpunt 4.33 zwemvergoeding, met een grootte van 121.000 euro,
                                    Toegevoegd wordt: Een besluitpunt: "in de begroting 2026 een bezuiniging te vinden in het programma
                                    Vrije Tijd ter waarde van minstens € 121.000"

                                    Stand van zaken:
 Amendement 2506-L Zwemcheque       Voorgesteld wordt om de bezuiniging op de volgende manier in te vullen:

                                        •   Reëel begroten van de zwemcheque, € 40.000
                                        •   Afschaffen gereserveerd budget voor topsportevenementen, € 41.000
                                        •   Bezuiniging op subsidie aan culturele basisinstellingen, € 40.000.

                                    Onder 'Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen' staat een uitgebreidere toelichting.

                                    Verzoekt het college:

                                        •   Vaart te zetten achter het onderzoek naar de vervanging van het klimaatsysteem;
                                        •   De raad vóór het eind van dit jaar te informeren over de uitkomsten van dit onderzoek en de
                                            planning van de uitvoering;
 Motie 2506-40 Versnelling aanpak
 klimaatproblemen CKC                   •   Waar mogelijk te zorgen dat er vóór de zomer van 2026 een structurele oplossing is gerealiseerd.

                                    Stand van zaken:
                                    Om de aanpak van de klimaatproblematiek bij CKC & Partners versneld op te pakken worden bestaande
                                    installaties aangepast. Vanuit Vastgoed is een projectleider actief voor de aanpak van de klimaatproblemen
                                    bij CKC.

                                    Verzoekt het college:
 Motie 2506-80A Eerlijk zullen we
 evenementensubsidies verdelen          •   In overleg met de evenementensector te komen tot gepaste en gedragen maximale
                                            subsidiehoogtes voor in ieder geval de grote evenementen, om zo binnen het huidige



                                                                                                                                               117
</pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre>                                                       subsidiebudget financiële ruimte te creëren voor kleinschalige en nieuwe evenementen, en daarbij
                                                       de volgende punten mee te nemen
                                                           o a. aandacht te hebben voor het verschil tussen gratis en betaalde evenementen;
                                                           o b. uitzondering te maken voor de evenementen die betrekking hebben tot nationale
                                                               feestdagen;
                                                   •   Voor Q2 2026 met een voorstel voor maximale subsidiehoogtes te komen.

                                               Stand van zaken:
                                               Samen met de evenementensector voeren we een evaluatie uit. Hierin staan we stil bij de uitvoerbaarheid
                                               van de motie. Het doel is om voor het tweede kwartaal van 2026 met een voorstel te komen.



Waar staat je gemeente indicatoren
’Hyperlinks naar dashboard ‘Waar staat je gemeente?’. Selecteer bij het eerste bezoek gemeente Zoetermeer:
https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/sport-en-cultuur/
https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/Besluit-Begroting-en-Verantwoording/




                                                                                                                                                      118
</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>Programma 5 Veiligheid




                         119
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>Maatschappelijk effect programma: Wat willen we bereiken?

Veiligheid en leefbaarheid

Samen met onze ketenpartners, inwoners en ondernemers werken we aan het behouden en verbeteren van de veiligheid en leefbaarheid in de stad en
zorgen we voor een veilige woon-, werk- en leefomgeving.

Speerpunten 2026: Wat gaan we hiervoor doen?
In de kadernota veiligheidsbeleid 2023-2026 'Voor een veilig Zoetermeer' zijn de volgende speerpunten vastgesteld:

    •   Problematische jeugdgroepen
    •   Ondermijning
    •   Maatschappelijk ongenoegen en extremisme
    •   Digitale criminaliteit
    •   Zorg en Veiligheid

Daarnaast wordt ingezet op overige veiligheidsthema's zoals benoemd in de kadernota 2023-2026 'Voor een veilig Zoetermeer’.

Jeugd
Aanpak problematische jeugd(groepen)
Het voorkomen en bestrijden van jeugdcriminaliteit is een speerpunt van het veiligheidsbeleid. Onze gemeente heeft te maken met complexe grootstedelijke
jeugdveiligheidsproblematiek, waaronder wapengeweld onder jongeren, afglijdende jeugd, problematische jeugdgroepen, onveiligheid in en rond scholen en
de aanwas van jongeren in de zware criminaliteit. Daarbij zien we steeds vaker een ‘hybride’ karakter van jeugdcriminaliteit, waarbij online en offline gedrag
elkaar versterken.
Zoetermeer zet, samen met ketenpartners vanuit het justitiële en het (jeugd)zorg- en onderwijsdomein, in op zowel preventieve als fenomeengerichte
aanpakken. Daarnaast hanteren we meerdere persoonsgerichte interventies – zoals de Integrale Persoonsgerichte Toeleiding naar Arbeid (IPTA), de
Persoonsgerichte Aanpak Jeugd (PGA Jeugd) en Re-integratie Officier (RIO). Deze interventies zijn complementair en vormen samen een sluitend netwerk
van maatregelen, waarin preventieve, curatieve en repressieve instrumenten op elkaar aansluiten. Doel is het stoppen van crimineel gedrag en het
voorkomen van verdere ontwikkeling van criminele carrières onder jongeren.

Integrale Persoonsgerichte Toeleiding naar Arbeid (IPTA) + Specialistisch jongerenwerk
De preventieve aanpak IPTA heeft zich ontwikkeld tot een vast onderdeel van de persoonsgerichte interventies die gericht zijn op problematische jeugd. Drie


                                                                                                                                                            120
</pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>fulltime coaches zullen zich weer richten op jongeren die (verder) dreigen af te glijden in criminaliteit. Daarnaast is een pilot gestart met twee specialistisch
jongerenwerkers (zie ook Extra inzet subsidiegelden). De specialistisch jongerenwerkers zullen worden aangestuurd vanuit de PGA Jeugd en kunnen
aanvullend worden ingezet voor ambulante begeleiding conform de IPTA-methodiek.

Persoonsgerichte Aanpak (PGA) Jeugd
De integrale persoonsgerichte aanpak (PGA jeugd) op de problematische jeugd wordt voortgezet. Jongeren (tot 27 jaar) die in beeld komen in verband met
het plegen van high impact crimes, structurele overlast, wapenbezit, online aangejaagd geweld en de jongeren die uit detentie komen, behoren tot de
doelgroep van de PGA.
Wanneer sprake is van problematische groepsgedrag zullen deze groepen tijdig gesignaleerd en geduid worden middels het 7-stappen model. Zo nodig wordt
er een nieuwe groeps- of netwerkaanpak opgestart door de Lokale Driehoek (burgemeester, Openbaar Ministerie, politie).
Ook worden de periodieke netwerkoverleggen met politie, jongerenwerk, jeugdbescherming en andere relevante partners voortgezet om tijdig signalen over
problematische groepsgedrag te ontvangen, gecontinueerd.

Re-Integratieofficier (RIO)
De aanpak RIO is opgeschaald naar twee re-integratieofficieren, waarmee de doelgroep kan worden uitgebreid met minderjarige detentiejongeren die een
High Impact Crime (HIC) hebben begaan. Hiermee is nu ook de stabiliteit van de aanpak geborgd. In dit kader is ook besloten om de RIO-aanpak onder te
brengen in een brede aanpak nazorg ex-gedetineerden. Samen met een parttime nazorgmedewerker (zie ook Extra inzet subsidiegelden) wordt met alle
Zoetermeerse (ex-)gedetineerden gesproken en worden zij indien nodig begeleid, met het doel recidive te voorkomen en hen te ondersteunen bij hun
resocialisatie. De ervaringen met deze brede aanpak zullen worden verwerkt in een nieuw beleidsplan nazorg ex-gedetineerden.

Schoolveiligheid
De veiligheid op en rond de Zoetermeerse onderwijsinstellingen is al jaren een aandachtspunt binnen het veiligheidsbeleid van de gemeente. De gemeente
zet zich ook in 2026 actief in om de schoolveiligheid binnen het primair, secundair en tertiair onderwijs te bevorderen.
Er wordt actief ingezet op voorlichting aan leerlingen over veiligheid, weerbaarheid en sociale omgang. Bij incidenten wordt gehandeld volgens de
afgesproken protocollen, zodat er snel en adequaat kan worden opgetreden. Daarnaast worden signalen van onveiligheid actief gedeeld tussen betrokken
partijen om tijdig passende maatregelen te kunnen nemen.

Wapens en jongeren
Het in 2025 gestarte meerjarige lesprogramma om de weerbaarheid van jongeren te vergroten wordt voortgezet. Om de ouderbetrokkenheid te vergroten
wordt het project "Onze kinderen, onze wijk" voortgezet. Het gaat hierbij om laagdrempelige bijeenkomsten voor ouders en verzorgers waarbij zij
geïnformeerd worden over ontwikkelingen in de wijk en in gesprek kunnen gaan met de wijkagent en andere professionals over onder andere veiligheid,
straatcultuur en opgroeien.
Als jongeren op straat met een wapen worden aangetroffen, wordt in de meeste gevallen een bestuurlijke maatregel (gebiedsverbod) opgelegd. Daarnaast
worden deze jongeren aangemeld voor de PGA Jeugd.

Ondermijning
Het doel van de Zoetermeerse aanpak van ondermijning blijft het voorkomen, signaleren en aanpakken van ondermijnende criminaliteit. Hiertoe wordt zowel
monodisciplinair als integraal (samen)gewerkt met andere afdelingen en externe partners. Doorlopend wordt casuïstiek behandeld, vinden (integrale)

                                                                                                                                                                    121
</pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>controles plaats en wordt gewerkt aan interne bewustwording en weerbaarheid van de gemeentelijke organisatie. In 2026 worden de laatste activiteiten uit de
Uitvoeringsnotitie 2023-2026 opgepakt, de opgenomen focusthema's blijven ongewijzigd. Daarnaast zal in 2026 gewerkt worden aan een nieuwe
uitvoeringsnotitie voor de beleidsperiode 2027-2030.

In 2024 en 2025 zijn na de jaarlijkse evaluatie extra activiteiten toegevoegd aan bovengenoemde Uitvoeringsnotitie. In 2025 is een geografische
hotspotanalyse drugscriminaliteit opgeleverd. Dit heeft als basis gediend voor een afstudeerproduct met preventieve mogelijkheden om drugscriminaliteit waar
mogelijk te voorkomen. In 2026 wordt bekeken welke preventieve interventies direct ingezet kunnen worden en waarnaar eerst nog nader onderzoek gedaan
moet worden.
In 2025 is gewerkt aan nieuw mensenhandel beleid, in 2026 wordt ook het prostitutiebeleid geactualiseerd.
In 2025 is via een korte publiekscampagne via lokale en sociale media gewerkt aan de bewustwording onder inwoners. In september 2025 start een project
om de weerbaarheid van lokale gemeenschappen tegen ondermijning te vergroten, onder begeleiding van de Expertise-unit Sociale Stabiliteit van het
Ministerie van SZW. Dit project loopt door in 2026 en de werkzaamheden die eruit voortvloeien zullen doorlopen in de volgende beleidsperiode (2027-2030).
Cluster ondermijning is in 2025 aangesloten bij het Samen Veilig Ondernemen traject op bedrijventerrein Hoornerhage.

In 2026 wordt de professionalisering van Cluster Ondermijning doorgezet. Na het implementeren van een nieuw casemanagementsysteem en het verkrijgen
van toegang tot geblokkeerde bronnen voor onderzoeksdoeleinden in 2025, wordt in 2026 de focus gelegd op het inrichten van een Informatieknooppunt
Ondermijning. Daarmee samenhangend worden de mogelijkheden tot aanschaf van analyse software verkend.

De DPIA voor de aanpak ondermijning wordt in 2026 geactualiseerd naar aanleiding van de implementatie van het nieuwe casemanagementsysteem en
ontwikkelingen rondom het informatieknooppunt.

Bibob
In 2025 is de gemeente gestart met een pilot waarin zorgaanbieders in het sociaal domein met toepassing van de Wet Bibob zijn onderzocht. Deze aanpak
wordt in 2026 voortgezet.
Voor 2026 is de verwachting dat het aantal Bibob-onderzoeken toeneemt vanwege de aanbestedingskalender en de verbreding van de toepassing van Bibob
naar vastgoedtransacties en subsidieverlening. Daarmee versterken wij onze positie om te voorkomen dat de gemeente – al dan niet onbedoeld – criminele
activiteiten faciliteert en borgen wij de integriteit van gemeentelijke besluitvorming.
Verder investeren wij in 2026 in het verbeteren en formaliseren van het Bibob-proces door het vastleggen van uniforme werkafspraken en werkinstructies. Dit
draagt bij aan een zorgvuldige, efficiënte en toekomstbestendige uitvoering van de Wet Bibob binnen de gemeente Zoetermeer.

Extremisme en maatschappelijk ongenoegen
Het doel van de Zoetermeerse aanpak extremisme voortkomend uit maatschappelijk ongenoegen en/of ideologie (hierna EMO) is om te streven naar een
veilige, tolerante en rechtvaardige leefomgeving voor alle Zoetermeerse inwoners. Met een sterke sociale basis en een kwalitatieve, duurzame aanpak wordt
ingezet om extremisme te voorkomen, vroegtijdig te signaleren en tegen te gaan. Samen met partners wordt ingezet om de weerbaarheid en veerkracht van
de inwoners te vergroten en zorg te leveren aan kwetsbare inwoners. Samen met de netwerkpartners wordt actief gewerkt aan het minimaliseren van
veiligheidsrisico’s.

Dit wordt gedaan door continu in te zetten op de 'basis op orde' binnen de aanpak EMO:

                                                                                                                                                        122
</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>    •   Informatie- en kennisvergaring;
    •   Bewustwording van en inzetten op lokale fenomenen;
    •   Deskundigheidsbevordering van professionals;
    •   Ontwikkelen en inzetten van interventies gericht op het weerbaar maken van kwetsbare groepen;
    •   Persoonsgerichte aanpak;
    •   Opbouwen en onderhouden van een (in)formeel netwerk.

In 2026 richten wij ons op het doorontwikkelen van de aanpak EMO. Dit naar aanleiding van de actuele, huidige (inter)nationale dreigingen. Om te voorzien in
de bewustwording hiervan en het weerbaar maken van de stad vindt er in 2026 een verbreding plaats van de focusgebieden:

    •   Het voorzien in deskundigheidsbevordering van professionals in andere werkvelden, zoals: deurwaarders, hulpverlening organisaties en collega’s
        vanuit bijvoorbeeld de vakafdelingen, Belastingen en Sociaal Domein. Derhalve het netwerk te verbreden van aandachtsfunctionarissen op het gebied
        van radicalisering, polarisatie en extremisme;
    •   Het intensiveren van de samenwerking met het zorg- en sociaal domein om de huidige dreigingen het hoofd te kunnen bieden met als doel het
        netwerk en zo ook de signaleringsstructuur te versterken;
    •   Het ontwikkelen en inzetten van preventieve interventies op een bredere doelgroep in relatie tot alle verschillende vormen van extremisme;
    •   Het introduceren van een online meldpunt voor inwoners om vermoedens van radicalisering (anoniem) te melden.

In 2026 wordt er wederom ingezet op terugkeerders uit strijdgebieden en radicaliserende individuen om doorgroei in en het voortduren van extremisme, te
voorkomen. Er is hierop gehandeld volgens het plan en de doelen die zijn gesteld vanuit de PGA-R (persoonsgerichte aanpak radicalisering) en in het kader
van nazorg. Er hebben huisbezoeken plaatsgevonden en er zijn gesprekken gevoerd met individuen en familieleden. Ook zijn bezoeken afgelegd aan
personen die gedetineerd zijn in de penitentiaire inrichtingen. De gedane interventies zijn afgestemd binnen het casusoverleg met het Zorg- en Veiligheidshuis
Haaglanden. De werkwijze is conform de nieuwe wet Gegevensverwerking Persoonsgerichte Aanpak Radicalisering en Terroristische Activiteiten (PARTA)
die in juli 2025 van kracht is geworden.

Zorg en veiligheid
De aanpak van woonoverlast wordt voortgezet.
Ook wordt in 2026 de aanpak van woonfraude voorgelegd aan de raad.
Daarnaast zal in 2026 ingezet worden op het verkrijgen van inzicht omtrent de problematiek rondom mensen met onbegrepen/verward gedrag.

Zorg- en Veiligheidskamer
De eerste stappen zijn gezet met het verder inrichten van de Zorg- en veiligheidskamer Zoetermeer. Er is een convenant opgesteld passend bij de nieuwe
structuur van de Zorg- en veiligheidskamer. Dit convenant wordt nog vastgesteld.

(Extra) inzet subsidiegelden
Met subsidiegelden vanuit Preventie met Gezag (PmG) zijn diverse trainingen en workshops ingekocht van deskundigen en wetenschappers uit het
veiligheidsdomein. Deze worden in 2026 aangeboden aan de lokale veiligheidsprofessionals, met het doel de deskundigheid te bevorderen en lokale

                                                                                                                                                          123
</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>netwerken te versterken. Met de subsidiegelden PmG zijn voorts twee specialistisch jongerenwerkers aangenomen, die ingezet zullen worden op
problematische jeugdgroepen. De specialistisch jongerenwerkers onderscheiden zich van het reguliere jongerenwerk door exclusieve focus op jongeren met
een vergroot risico op afglijden in criminaliteit. Er wordt nauw samengewerkt met het regulier jongerenwerk. Voor onderzoek naar ‘gedigitaliseerde criminaliteit
en het online aanjagen van jeugdcriminaliteit’ is samenwerking gezocht met de Haagse Hogeschool. Vanuit de PmG-subsidegelden wordt meebetaald aan de
gezamenlijke inzet van een onderzoeker, die ook de juridische kaders bij online contact met jongeren zal meenemen. Ook worden de subsidiegelden besteed
aan online jongerenwerk van Epic Youth, die social media-onderzoek zullen doen. Tenslotte worden de PmG-subsidiegelden besteed aan de inzet van één
IPTA-coach en één Re-Integratieofficier (RIO).
Naast de PmG-subsidiegelden zijn middelen ontvangen om de lokale aanpak van ‘High Impact Crimes’ (HIC) te versterken. Een deel van deze HIC-
subsidiegelden wordt besteed aan de inzet van één IPTA-coach en één RIO.

Vanuit het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is een decentrale uitkering ontvangen voor het opzetten van een Social Hub en voor
weerbaarheidsinterventies van kwetsbare groepen. Met deze middelen zal het Projectbureau invulling geven aan het doorontwikkelen en beheren van een
Social Hub in Meerzicht waar jongeren een veilig thuis kunnen vinden en zich kunnen ontwikkelen en ontplooien, waarmee aanwas in criminaliteit moet
worden voorkomen (primaire preventie). De middelen voor de weerbaarheidsinterventies zijn inmiddels besteed aan een gezamenlijke jongereninterventie
met Gro-up jongerenwerk.
Tenslotte is een bijdrageverlening ontvangen voor het begeleiden van ex-gedetineerden voor wonen en werken, beter bekend als de Van der Staaij-gelden.
Deze gelden worden grotendeels besteed aan de inzet van een nazorgmedewerker ex-gedetineerden. Voor meer context zie bovenstaand onder RIO.

Team Handhaving
De aanwezigheid van Team Handhaving op straat zorgt voor een preventieve werking en waar nodig wordt corrigerend opgetreden, met een gesprek,
waarschuwing of sanctie.
Het principe “Ritme van de Stad” maakt dat de boa's daar waar het nodig is, worden ingezet. Tegelijkertijd is er ook inzet gewenst op thema's en projecten
die zien op de speerpunten wijkzorg, meldingen, jeugd, alcohol, evenementen en ondermijning. Door daadkrachtig optreden, zelfbewust en open contact,
wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan de leefbaarheid in het Zoetermeer van vandaag én morgen. Hierbij zoeken wij pro-actief de samenwerking op
met de ketenpartners.

Huisvesting
De plannen voor de renovatie en het toekomstbestendig maken van de huidige huisvesting van Team Handhaving in de Brusselstraat worden in 2026 verder
voorgezet.




Doelstellingen

Doelstelling 5.1 Bevorderen van de veiligheid in de woning
Het tijdelijk huisverbod wordt, daar waar nodig, opgelegd. Het tijdelijk huisverbod is een maatregel die zowel repressief als preventief is. Deze maatregel is
repressief omdat de pleger van het geweld voor een periode van maximaal 28 dagen uit huis wordt gezet. Deze maatregel is preventief omdat de zorg- en

                                                                                                                                                                 124
</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>hulpverlening voor alle partijen (dader, slachtoffer en kinderen) wordt opgestart.
De ontwikkelingen rondom stalking en femicide worden in de gaten gehouden.




Doelstelling 5.2 Behouden veiligheid en leefbaarheid in de wijk
Woninginbraken behoren tot de High Impact Crimes (HIC). Na een periode van stabilisatie neemt het aantal inbraken weer licht toe, terwijl het aantal inbraken
in schuren de afgelopen jaren niet of minimaal is afgenomen. Om deze ontwikkeling tegen te gaan en de bewustwording rond woningbeveiliging te vergroten,
is bij het ministerie van Justitie en Veiligheid subsidie aangevraagd. In 2025 start de gemeente een pilot van een jaar waarbij inwoners een financiële bijdrage
kunnen aanvragen voor de aanschaf van inbraakwerend hang- en sluitwerk. De actie loopt zolang het beschikbare budget toereikend is en stopt zodra de
middelen zijn uitgeput. Hiermee wordt beoogd het beveiligingsniveau van kwetsbare woningen en schuren te verhogen en het veiligheidsgevoel van inwoners
te versterken.




Doelstelling 5.3 Behouden veiligheid in de stad
Nieuw veiligheidsbeleid
De voorbereidingen voor het nieuwe veiligheidsbeleid met betrekking tot de periode 2027-2030 worden opgestart.

Het budget wordt grotendeels besteed aan de deelnemersbijdrage aan de volgende gemeenschappelijke regelingen/samenwerkingsverbanden:

    •   Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Haaglanden (VRH);
    •   Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Haaglanden (ODH);
    •   Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC);
    •   Regionaal Samenwerkingsverband Integrale Veiligheid (RSIV);
    •   Zorg- en veiligheidshuis Haaglanden.




                                                                                                                                                            125
</pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>Indicatoren, trendgrafieken en financiën Programma 5
Doelstelling 5.1 Bevorderen van de veiligheid in de woning
Aantal woninginbraken per jaar
Het aantal geschatte woninginbraken per jaar op basis van misdrijfcijfers van politie.
Bron: Politie




Type                                                             2024                2026   2027   2028   2029
Realisatie                                                       89                  -      -      -      -
Begroting PB 2026                                                -                   180    180    180    180




Trendgrafiek Aantal woninginbraken per jaar




                                                                                                                 126
</pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre>Toelichting:
Geen bijzonderheden.




Zorg en veiligheid: Afname recidivecijfers van huiselijk geweld in de afgelopen vijf jaar
Veilige thuisomgeving en hulp- en zorgverlening bij huiselijk geweld.




                                                                                            127
</pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre>Type                                                             2024                 2026                  2027                   2028                       2029
Realisatie                                                                            -                     -                      -                          -
Begroting PB 2026                                                -




Toelichting:
Dit betreft een van de nieuwe effectindicatoren die door de raad in 2025 zijn vastgesteld. De jaren 2025/2026 dienen als nulmeting waarna de gegevens van
deze indicatoren kunnen worden ingevuld.
Het tijdelijk huisverbod wordt, daar waar nodig, opgelegd. Het tijdelijk huisverbod is een maatregel die zowel repressief als preventief is. Deze maatregel is
repressief omdat de pleger van het geweld voor een periode van maximaal 28 dagen uit huis wordt gezet. Deze maatregel is preventief omdat de zorg- en
hulpverlening voor alle partijen (dader, slachtoffer en kinderen) wordt opgestart. Er worden veiligheidsafspraken gemaakt om te voorkomen dat opnieuw
huiselijk geweld wordt gepleegd.




Financiën
Bedragen x €1.000


Doelstelling                                                  Begroting 2025         Begroting 2026         Begroting 2027             Begroting 2028             Begroting 2029
Bevorderen van de veiligheid in de woning (5.1)                                -13                    -13                    -13                        -13                        -13




Toelichting:
Het budget wordt onder andere ingezet voor de kosten voor het opleggen van huisverboden.




Doelstelling 5.2 Behouden veiligheid en leefbaarheid in de wijk
Gemiddeld rapportcijfer voor de veiligheid in de buurt
Het rapportcijfer geeft aan in welke mate inwoners zich veilig voelen in de buurt.
Bron: Stadspeiling

                                                                                                                                                                                   128
</pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre>Type                                                  2024            2026   2027   2028   2029
Realisatie                                            8,0             -      -      -      -
Begroting PB 2026                                     -               7,5    7,5    7,5    7,5




Trendgrafiek Gemiddeld rapportcijfer voor de veiligheid in de buurt




Toelichting:
Geen bijzonderheden.



                                                                                                  129
</pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 130 ======================================================================

<pre>Zorg en veiligheid: Afname registraties van overlast door personen met onbegrepen (verward) gedrag
Veilige leefomgeving, afname van overlast in de eigen buurt.




Type                                                                  2024                2026                 2027                  2028                      2029
Realisatie                                                                                -                    -                     -                         -
Begroting PB 2026                                                     -




Toelichting:
Dit betreft een van de nieuwe effectindicatoren die door de raad in 2025 zijn vastgesteld. De jaren 2025/2026 dienen als nulmeting waarna de gegevens van
deze indicatoren kunnen worden ingevuld.




Financiën
Bedragen x €1.000


Doelstelling                                                       Begroting 2025        Begroting 2026        Begroting 2027            Begroting 2028            Begroting 2029
Bevorderen /behouden veiligheid en leefbaarheid in de wijk (5.2)                -3.237                -3.691                -3.696                    -3.886                    -3.886




Toelichting:
Het budget wordt ingezet voor projecten op het gebied van veiligheid en leefbaarheid in de wijken. Hieronder vallen de inzet van team Handhaving, de
projectaanpak jaarwisseling, flexibel cameratoezicht, Buurtpreventieteams, Whatsapp Heterdaadkracht en diverse participatieprojecten met bewoners.




                                                                                                                                                                                    130
</pre>

====================================================================== Einde pagina 130 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 131 ======================================================================

<pre>Doelstelling 5.3 Behouden veiligheid in de stad
Gemiddeld rapportcijfer voor de veiligheid in Zoetermeer
Het rapportcijfer geeft aan in welke mate inwoners zich veilig voelen in de stad.
Bron: Stadspeiling




Type                                                             2024               2026   2027   2028   2029
Realisatie                                                       7,60               -      -      -      -
Begroting PB 2026                                                -                  7,40   7,40   7,40   7,40




Trendgrafiek Gemiddeld rapportcijfer voor de veiligheid in Zoetermeer




                                                                                                                131
</pre>

====================================================================== Einde pagina 131 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 132 ======================================================================

<pre>Toelichting:
Geen bijzonderheden.




Problematische jeugd(groepen): Aantal succesvol afgesloten IPTA (Integrale Persoonsgerichte Toeleiding naar Arbeid)-trajecten
Aanwas bij jeugdcriminaliteit wordt voorkomen.




Type                                                          2024              2026               2027              2028               2029
Realisatie                                                                      -                  -                 -                  -
Begroting PB 2026                                             -




Toelichting:
Dit betreft een van de nieuwe effectindicatoren die door de raad in 2025 zijn vastgesteld. De jaren 2025/2026 dienen als nulmeting waarna de gegevens van
deze indicatoren kunnen worden ingevuld.




Problematische jeugd(groepen): Afname politie- en justitiecontact van PGA's (subjecten in de persoonsgerichte aanpak)
Overlastgevend en crimineel gedrag wordt aangepakt om recidive en verder afglijden te voorkomen




Type                                                          2024              2026               2027              2028               2029
Realisatie                                                                      -                  -                 -                  -
Begroting PB 2026                                             -



                                                                                                                                                      132
</pre>

====================================================================== Einde pagina 132 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 133 ======================================================================

<pre>Toelichting:
Dit betreft een van de nieuwe effectindicatoren die door de raad in 2025 zijn vastgesteld. De jaren 2025/2026 dienen als nulmeting waarna de gegevens van
deze indicatoren kunnen worden ingevuld.




Ondermijning: Aantal meldingen is groter dan of gelijk aan vorig jaar
Toename van de alertheid van Zoetermeerders op signalen van ondermijning, verhoogde meldingsbereidheid.




Type                                                          2024              2026               2027              2028               2029
Realisatie                                                                      -                  -                 -                  -
Begroting PB 2026                                             -




Toelichting:
Dit betreft een van de nieuwe effectindicatoren die door de raad in 2025 zijn vastgesteld. De jaren 2025/2026 dienen als nulmeting waarna de gegevens van
deze indicatoren kunnen worden ingevuld.




Ondermijning: Oplossingspercentage casussen boven de 20%
Gemeentelijke aanpak van ondermijningscasuïstiek is verbeterd.




Type                                                          2024              2026               2027              2028               2029
Realisatie                                                                      -                  -                 -                  -
Begroting PB 2026                                             -




                                                                                                                                                      133
</pre>

====================================================================== Einde pagina 133 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 134 ======================================================================

<pre>Toelichting:
Dit betreft een van de nieuwe effectindicatoren die door de raad in 2025 zijn vastgesteld. De jaren 2025/2026 dienen als nulmeting waarna de gegevens van
deze indicatoren kunnen worden ingevuld.




Extremisme en Maatschappelijk Ongenoegen: Aantal meldingen is groter dan of gelijk aan vorig jaar
Betrokkenheid Zoetermeerse inwoners door toename melding- en signaleringsbereidheid.




Type                                                           2024             2026               2027              2028               2029
Relisatie                                                                       -                  -                 -                  -
Begroting PB 2026                                              -




Toelichting:
Dit betreft een van de nieuwe effectindicatoren die door de raad in 2025 zijn vastgesteld. De jaren 2025/2026 dienen als nulmeting waarna de gegevens van
deze indicatoren kunnen worden ingevuld.




Extremisme en Maatschappelijk Ongenoegen: Aantal afgeschaalde PGA's (subjecten in de persoonsgerichte aanpak casuïstiek)
Gemeentelijke aanpak om (lokale) veiligheidsrisico’s te verminderen.




Type                                                           2024             2026               2027              2028               2029
Realisatie                                                                      -                  -                 -                  -
Begroting PB 2026                                              -




                                                                                                                                                      134
</pre>

====================================================================== Einde pagina 134 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 135 ======================================================================

<pre>Toelichting:
Dit betreft een van de nieuwe effectindicatoren die door de raad in 2025 zijn vastgesteld. De jaren 2025/2026 dienen als nulmeting waarna de gegevens van
deze indicatoren kunnen worden ingevuld.




Digitale criminaliteit: Afname misdrijfcijfers digitale criminaliteit
Minder Zoetermeerders zijn slachtoffer van digitale criminaliteit




Type                                                                2024              2026                2027                 2028                     2029
Realisatie                                                                            -                   -                    -                        -
Begroting PB 2026                                                   -




Toelichting:
Dit betreft een van de nieuwe effectindicatoren die door de raad in 2025 zijn vastgesteld. De jaren 2025/2026 dienen als nulmeting waarna de gegevens van
deze indicatoren kunnen worden ingevuld.




Financiën
Bedragen x €1.000


Doelstelling                                                   Begroting 2025        Begroting 2026       Begroting 2027           Begroting 2028           Begroting 2029
Behouden veiligheid in de stad (5.3)                                       -18.307              -17.724              -17.885                  -17.628                  -17.526




                                                                                                                                                                             135
</pre>

====================================================================== Einde pagina 135 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 136 ======================================================================

<pre>Toelichting:
Het budget wordt grotendeels besteed aan de deelnemersbijdrage aan de volgende gemeenschappelijke regelingen/samenwerkingsverbanden:

    •    Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Haaglanden (VRH);
    •    Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Haaglanden (ODH);
    •    Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC);
    •    Regionaal Samenwerkingsverband Integrale Veiligheid (RSIV);
    •    Zorg- en veiligheidshuis Haaglanden.




Risico's
De risico's binnen het veiligheidsdomein liggen vooral in de vastgestelde speerpunten in de kadernota veiligheidsbeleid 2023-2026. Veiligheidsvraagstukken
zijn niet altijd vooraf in te schatten maar kunnen zich, ondanks de preventieve aanpak, plotsklaps voordoen als gevolg van de verharding van de maatschappij
en de hiermee gepaard gaande snelle ontwikkelingen. Hierdoor kan extra inzet op diverse gebieden binnen het veiligheidsdomein, noodzakelijk zijn.




Beleidswijzigingen/Nieuw beleid
                                                                                                                                      Bedragen x € 1.000

 Beleidswijzigingen/Nieuw beleid                                                                             2026         2027        2028         2029

 1. Zoetermeerse panden                                                                                          190          190
    - dekking: niet bestede tijdelijke middelen handhaving 2025 (reserve Fonds Zoetermeer 2040)                 -190         -190

 Saldo                                                                                                              0            0           0            0


Toelichting:
1. Zoetermeerse pandenbrigade
Waar de aanpak woonoverlast is geborgd in de kadernota 'Voor een veilig Zoetermeer' (2022-2026) is de aanpak van woonfraude nog onvoldoende
uitgewerkt. Er is onvoldoende sprake van coördinatie van binnenkomende signalen en een integrale aanpak.
Woonfraude omvat diverse vormen van oneigenlijk gebruik van woningen, zoals illegale onderverhuur, adresfraude (het niet correct inschrijven in de
Basisregistratie Personen), verkamering zonder de benodigde vergunning, of het verhuren van woningen onder misleidende omstandigheden. De complexiteit
en urgentie van woonfraude vereisen een integrale aanpak. Woonfraudecasuïstiek raakt vaak andere vormen van fraude en criminaliteit, zoals adresfraude,


                                                                                                                                                          136
</pre>

====================================================================== Einde pagina 136 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 137 ======================================================================

<pre>uitkeringsfraude, belastingfraude, mensenhandel, illegale prostitutie, woonoverlast en ondermijning. Een effectieve aanpak vraagt daarom om een
geïntegreerde en gecoördineerde werkwijze, waarbij de samenwerkingspartners hun instrumenten gezamenlijk inzetten.
Het doel van het oprichten van een Zoetermeerse pandenbrigade is het borgen van het juiste gebruik van woningen en panden en waarbij misstanden tijdig
worden gesignaleerd en aangepakt en waarbij binnen de integrale aanpak zorg en veiligheid samenkomen. Voor de duur van twee jaar wordt als pilot een
Zoetermeerse pandenbrigade opgericht. Dit is een doorontwikkeling van het bestaande team woonoverlast en wordt uitgebreid met twee functionarissen, te
weten een inspecteur Bouw- en Woningtoezicht die zich dedicated gaat richten op woonoverlast en woonfraude en een extra casusregisseur woonoverlast.
Hiermee kan breder ingezet worden op de problematiek van overlast en fraude in de bestaande woonomgeving. Hierdoor wordt ook een belangrijke bijdrage
geleverd aan een prettig en veilig woon- en leefklimaat in Zoetermeer waardoor wordt bijgedragen aan de doelen van Zoetermeer 2040. Zonder
pandenbrigade bestaat het risico op een waterbedeffect, omdat omliggende gemeenten wel deze aanpak hebben/opzetten.
De kosten voor 2026 en 2027 bedragen jaarlijks € 0,19 mln. en worden gedekt uit de in 2024 niet bestede tijdelijke middelen Team Handhaving (reserve
Fonds Zoetermeer 2040).




Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen
                                                                                                                                  Bedragen x € 1.000

 Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen                                                                     2026        2027        2028         2029

 1. Verbonden partijen (maatregel 5, 27, 157, 167), Gemeenschappelijke regelingen:
    - Omgevingsdienst Haaglanden                                                                              80           80          80          80
    - Veiligheidsregio Haaglanden                                                                            740          740         740         740

 Saldo                                                                                                       820          820         820         820


Toelichting:
1. Verbonden partijen (maatregel 5, 27, 157, 167): Gemeenschappelijke regelingen ODH en VRH
Aan de gemeenschappelijke regelingen is gevraagd om voor 2026 een aangepaste begroting in te dienen. De financiële omvang hiervan moet 6,2% lager
liggen dan in 2025.




Financieel samengevat: Wat mag het kosten?
Bedragen x €1.000




                                                                                                                                                      137
</pre>

====================================================================== Einde pagina 137 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 138 ======================================================================

<pre>Programma 5 Veiligheid                   Jaarrekening 2024         Begroting 2025         Begroting 2026         Begroting 2027         Begroting 2028       Begroting 2029
Lasten                                                -21.342                 -24.585                -23.894                -23.187                -22.684              -22.582
Baten                                                   1.241                   2.087                  1.676                  1.402                  1.156                1.156
Gerealiseerd saldo van baten en lasten                -20.101                 -22.498                -22.219                -21.785                -21.528              -21.426
Onttrekkingen                                            200                        941                    790                    190                    0                     0
Mutaties reserves                                        200                        941                    790                    190                    0                     0
Saldo                                                 -19.901                 -21.557                -21.429                -21.595                -21.528              -21.426




Toelichting financiën op hoofdlijnen:

Doelstelling 5.1
Hier worden met name de kosten van de huisverboden op verantwoord.

Doelstelling 5.2
Om de leefbaarheid en veiligheid in de wijk te bevorderen en te behouden is in 2025 € 3,9 mln. beschikbaar voor met name de kosten voor de inzet van Boa’s

Doelstelling 5.3
Om de veiligheid in de stad te waarborgen is in 2025 € 19,9 mln. beschikbaar. Dit betreft een bijdrage aan de de Veiligheidsregio Haaglanden, kosten in
relatie tot de aanpak van radicalisering, extremisme en polarisatie, aanpak ondermijning en problematische jeugdgroepen. Er zijn inkomsten vanuit het
Rijk/gemeenten beschikbaar van € 1,5 mln. voor aanpak radicalisering, preventie met gezag het Regionaal Samenwerkingsverband Integrale Veiligheid
(RSIV).




Aangenomen amendementen en moties perspectiefdebat
                                                    Draagt het college op:

 Motie 2506-59A Structurele versterking                  •      De huidige 7 incidenteel gefinancierde BOA’ s per direct structureel te maken en deze toe te
 BOA-capaciteit                                                 voegen aan de vaste formatie;
                                                         •      De structurele kosten hiervan (€ 700.000) te dekken uit:
                                                                   o Maatregel 280 (verlagen ICT) uit te voeren conform pakket 3 à 87.000 euro,




                                                                                                                                                                              138
</pre>

====================================================================== Einde pagina 138 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 139 ======================================================================

<pre>                                                          o     De overige benodigde dekking te realiseren door het uitvoeren van een gedeelte van
                                                                maatregel 321 (verlagen formatie met 1% van formatiebudget) à 613.000
                                                  •   Dit uit te werken in de begroting van 2026.

                                              Stand van zaken:
                                              De middelen zijn verwerkt in de begroting.



Waar staat je gemeente indicatoren
Hyperlinks naar dashboard ‘Waar staat je gemeente?’. Selecteer bij het eerste bezoek gemeente Zoetermeer:
https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/Openbare-orde-en-veiligheid/
https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/Besluit-Begroting-en-Verantwoording/




                                                                                                                                                     139
</pre>

====================================================================== Einde pagina 139 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 140 ======================================================================

<pre>Programma 6 Dienstverlening en participatie




                                              140
</pre>

====================================================================== Einde pagina 140 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 141 ======================================================================

<pre>Maatschappelijk effect programma: Wat willen we bereiken?

Dienstbare gemeente

Dienstverlening
Zeg wat je doet, doe wat je zegt’ is ons motto voor een goede dienstverlening. We willen transparant, betrouwbaar, toegankelijk en duidelijk zijn. De inwoner
weet wat hij kan verwachten en kiest zelf hoe hij met ons wil communiceren en zaken wil doen. Wij zorgen voor een veilige en prettige gastvrije omgeving,
digitaal en fysiek op het stadhuis of in de wijken. We bieden een luisterend oor en denken graag in mogelijkheden. De inwoner staat bij ons voorop, niet onze
systemen en procedures. We reageren niet alleen op een vraag maar helpen de inwoner ook proactief.
Intern werken we met ambassadeurs dienstverlening die de visie dienstverlening onder de aandacht houden. Zij helpen mee om de gemeentelijke
dienstverlening steeds beter te maken. We werken graag samen met inwoners. Dit doen we door goed te luisteren naar klantsignalen en onze dienstverlening
daarop aan te passen. We werken samen met inwoners in een lezerspanel om de gemeentelijke schriftelijke communicatie te verbeteren.

Participatie
De gemeente werkt nauw samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partijen van Zoetermeer om ervoor te zorgen dat Zoetermeer een prettige
stad blijft, waar iedereen fijn kan wonen, werken en recreëren. We ondersteunen waar dat kan, om initiatieven te realiseren die positief bijdragen aan onze
stad en de eigen leefomgeving. De gemeente werkt mee door kennis te delen, actief mee te doen of juist los te laten en te leren.

Bijzondere aandacht gaat uit naar het betrekken van inwoners bij plannen voor hun eigen leefomgeving. We vinden het belangrijk om de buurt- en
gebiedsvisies verder te ontwikkelen, zodat inwoners invloed kunnen uitoefenen op hun buurt als geheel en niet alleen op een losstaand onderwerp of
element.

In 2026 start de gemeente met het uitdaagrecht. Inwoners kunnen een verzoek indienen om de uitvoering van een taak van de gemeente over te nemen, al
dan niet met bijhorend budget, omdat zij denken deze taak beter of efficiënter te kunnen uitvoeren. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het opruimen van zwerfafval
na festivals.

Verkiezingen
In 2026 zijn de gemeenteraadsverkiezingen. We zorgen voor voldoende en goed bereikbare stemlocaties, opgeleide medewerkers en duidelijke informatie
voor onze inwoners. Zo dragen we bij aan een toegankelijk en betrouwbaar verkiezingsproces in onze stad. Bezetting op minder drukke stembureaus wordt
aangepast als onderdeel van de bezuinigingen.

Omgevingswet
De Omgevingswet geldt sinds 1 januari 2024 en is het nieuwe wettelijke kader voor de fysieke leefomgeving. De overgang naar werken met deze wet duurt tot
en met 2031. In die jaren wordt stap voor stap verder gebouwd aan het nieuwe stelsel. In 2026 wordt het Project transitiefase Omgevingswet 2024-2026


                                                                                                                                                          141
</pre>

====================================================================== Einde pagina 141 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 142 ======================================================================

<pre>afgerond. We zetten de laatste stappen in de doorontwikkeling van de kerninstrumenten, zoals het omgevingsplan en het omgevingsprogramma, zodat deze
klaar zijn voor gebruik binnen de lijnorganisatie.

Daarnaast blijven we inzetten op het verbeteren van de dienstverlening. Dit is nodig om inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties goed te kunnen
ondersteunen bij het aanvragen van vergunningen, het doen van meldingen en het indienen van plannen. Ons doel is om in 2026 minimaal weer het
kwaliteitsniveau te bereiken van voor de invoering van de Omgevingswet. Daarmee zorgen we ervoor dat de overgang naar het nieuwe stelsel zo soepel
mogelijk verloopt.

Omgevingsvergunningen
Binnen het programma Omgevingsvergunningen staat dienstverlening centraal. Het is ons streven om het proces rondom het aanvragen van vergunningen,
het doen van meldingen en het indienen van plannen continu te verbeteren. Dit structurele verbeterproces zorgt ervoor dat wij onze klanten, waaronder
inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties, optimaal van dienst kunnen zijn.
Concreet werken wij aan het verbeteren van onze communicatie. Zo worden onze brieven en standaardmailsjablonen herzien en geoptimaliseerd, met als
doel dat deze direct helder en begrijpelijk zijn voor iedereen. Door het vereenvoudigen en verduidelijken van onze communicatie willen we de klantbeleving
versterken.
We zetten in op het verhogen van de respons en de nauwkeurigheid van onze klanttevredenheidsonderzoeken. Door deze onderzoeken frequenter uit te
vragen, krijgen we beter inzicht in de ervaringen van onze klanten en kunnen wij gerichter en effectiever verbeteringen doorvoeren.
Met deze maatregelen zetten wij een belangrijke stap richting een klantgerichte en efficiënte dienstverlening, die aansluit bij de behoeften en verwachtingen
van onze samenleving.

Speerpunten 2026: Wat gaan we hiervoor doen?

    •   Verkiezingen organiseren
    •   Blijvend inzetten servicenormen
    •   Verbeteren bereikbaarheid via telefonie en mail
    •   Verbeteringen doorvoeren op basis van de ontvangen feed back via klant in focus




Doelstellingen

Doelstelling 6.1 Continueren klanttevredenheid
Servicenormen
In 2026 werken we conform de visie dienstverlening en de vastgestelde servicenormen. Klant in focus zorgt voor de meetgegevens. Door constante
monitoring van deze cijfers sturen we bij waar nodig.



                                                                                                                                                           142
</pre>

====================================================================== Einde pagina 142 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 143 ======================================================================

<pre>Burgerzaken
Komend jaar hebben we het hoogtepunt van de paspoortpiek.

Telefonie
We verbeteren de telefonische bereikbaarheid.

Website en webformulieren
In 2025 kunnen de inwoners alle zaken zowel digitaal als persoonlijk regelen met de gemeente.

Omgevingswet
Het landelijk systeem wordt ook komend jaar verder verbeterd, zodat de inwoners makkelijk door het systeem geleid worden zonder hulp van de gemeente.




Doelstelling 6.2 Bevorderen van de participatie
Er heeft een uitgebreide evaluatie plaatsgevonden onder inwoners, partners in de stad, college, raad en medewerkers over de ervaringen met het huidige
participatiebeleid. Hieruit kwam een aantal algemene verbeterpunten waar we in 2026 op focussen:

Vooraf duidelijk maken wat de beïnvloedingsruimte is;
Betere terugkoppeling geven over uitkomsten en beslissingen;
Aansluiten op wat al wordt georganiseerd en dit combineren;
Heldere communicatie gedurende het hele proces, inclusief besluitvorming;
Aandacht voor nieuwe vormen van participatie.




                                                                                                                                                         143
</pre>

====================================================================== Einde pagina 143 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 144 ======================================================================

<pre>Indicatoren, trendgrafieken en financiën Programma 6
Doelstelling 6.1 Continueren klanttevredenheid
Gemiddeld rapportcijfer tevredenheid gehele dienstverlening
De waardering voor de gehele dienstverlening van de gemeente gemeten in een rapportcijfer.
Bron: Stadspeiling




Type                                                         2024              2026          2027   2028   2029
Realisatie                                                   7,0               -             -      -      -
Begroting PB 2026                                            -                 7,4           7,4    7,5    7,6




Trendgrafiek Gemiddeld rapportcijfer tevredenheid gehele dienstverlening




                                                                                                                  144
</pre>

====================================================================== Einde pagina 144 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 145 ======================================================================

<pre>Toelichting:
Organisatiebreed zijn we bezig met het verbeteren van de dienstverlening. Dit doen we door verbeteracties naar aanleiding van uitkomsten van
klanttevredenheidsonderzoeken.




Gemiddeld rapportcijfer voor de aanvraag en afhandeling van digitale producten
De waardering voor de digitale dienstverlening van de gemeente gemeten in een rapportcijfer.
Bron: Klant in focus




                                                                                                                                               145
</pre>

====================================================================== Einde pagina 145 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 146 ======================================================================

<pre>Type                                                          2024               2026               2027              2028               2029
Realisatie                                                    6,6                -                  -                 -                  -
Begroting PB 2026                                             -                  7,3                7,3               7,3                7,6




Trendgrafiek Gemiddeld rapportcijfer voor de aanvraag en afhandeling van digitale producten




Toelichting:
Dit is een gemiddeld cijfer van de beoordeling van de digitale formulieren en de gehele website www.zoetermeer.nl. Met name de digitale formulieren scoren
goed. Feedback op de website is niet altijd gericht op de teksten van de website maar breder op alle diensten van de organisatie.




                                                                                                                                                        146
</pre>

====================================================================== Einde pagina 146 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 147 ======================================================================

<pre>Gemiddeld rapportcijfer dienstverlening aan ondernemers
De waardering van de ondernemers voor de dienstverlening.
Bron: Ondernemerspeiling




Type                                                           2024                2026                 2027                  2028                      2029
Realisatie                                                     6,6                 -                    -                     -                         -
Begroting PB 2026                                              -                   7,0                  7,1                   7,1                       7,3




Toelichting:
Door verdere verbetering van werkprocessen, beschikbaarheid van accounthouders en digitalisering verwachten we de dienstverlening te verbeteren.




Financiën
Bedragen x €1.000


Doelstelling                                                Begroting 2025        Begroting 2026        Begroting 2027            Begroting 2028              Begroting 2029
Continueren klanttevredenheid (6.1)                                      -6.949                -4.494                -4.092                    -4.281                      -4.235




Toelichting:
Het budget wordt onder andere ingezet voor de dienstverlening aan de publieksbalies, digitale dienstverlening, het gemeentelijke informatiepunt, de
afhandeling van omgevingsvergunningen en de doorontwikkeling van de Omgevingswet.




                                                                                                                                                                               147
</pre>

====================================================================== Einde pagina 147 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 148 ======================================================================

<pre>Doelstelling 6.2 Bevorderen van de participatie
Gemiddeld rapportcijfer inwoners over proces van participatie
Gemiddeld rapportcijfer voor het proces van participatie door respondenten van de Stadspeiling die in de 12 maanden voorafgaand aan het onderzoek aan
participatieprocessen hebben deelgenomen.
Bron: Stadspeiling




Type                                                            2024                2026                 2027                  2028                      2029
Realisatie                                                      7,0                 -                    -                     -                         -
Begroting PB 2026                                               -                   7,0                  7,0                   7,0                       7,3




Toelichting:
We verwachten de gemiddelde beoordeling te continueren. We organiseren steeds meer participatiebijeenkomsten in de wijken zelf, dicht bij de inwoners. We
gaan vaker de straat op om met mensen in gesprek te gaan, bijvoorbeeld in winkelcentra of tijdens wijkwandelingen. We maken hierin zoveel mogelijk
combinaties tussen projecten, zodat inwoners niet binnen een kort tijdsbestek over verschillende onderwerpen ondervraagd worden. Ook willen we zoveel
mogelijk aansluiten bij bestaande (netwerk) bijeenkomsten zoals het Buurtbakkie.




Financiën
Bedragen x €1.000


Doelstelling                                                 Begroting 2025        Begroting 2026        Begroting 2027            Begroting 2028              Begroting 2029
Bevorderen van de participatie (6.2)                                      -6.348                -6.608                -6.304                    -6.308                      -6.311




Toelichting:
Het budget bestaat uit kosten voor het college en de raad, zoals salaris, kantoor-, representatie- en overheadkosten. Binnen dit budget is ook rekening
gehouden met de kosten voor voormalige bestuursleden.

                                                                                                                                                                                148
</pre>

====================================================================== Einde pagina 148 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 149 ======================================================================

<pre>Daarnaast is hier budget opgenomen voor de kosten van onze bestuurlijke samenwerkingsverbanden: denk bijvoorbeeld aan de bijdrage voor de New Town
alliantie en de VNG. De kosten die vallen onder de noemer overhead zijn afzonderlijk opgenomen in het Overzicht Overhead.




Risico's
Niet van toepassing.




Beleidswijzigingen/Nieuw beleid
                                                                                                                               Bedragen x € 1.000

 Beleidswijzigingen/Nieuw beleid                                                                       2026        2027       2028        2029

 Niet van toepassing

 Saldo                                                                                                        0           0          0            0



Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen
                                                                                                                              Bedragen x € 1.000

 Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen                                                                  2026        2027       2028        2029

 1. Kostendekkendheid leges omgevingsvergunning                                                           200         200         200         200

 2. Kostendekkendheid leges huwelijken en scans                                                            43          43          43            43

 3. Dienstverlening publieksbalies                                                                         50          50          50            50

 4. Verkiezingen                                                                                           84          84          84            84



                                                                                                                                                 149
</pre>

====================================================================== Einde pagina 149 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 150 ======================================================================

<pre> Saldo                                                                                                                                377         377             377           377


Toelichting:
1 .Kostendekkendheid leges omgevingsvergunning (maatregel 202a)
Deze maatregel omvat het verhogen van de leges voor omgevingsvergunningen leidend tot extra inkomsten van € 0,2 mln. per jaar.

2. Kostendekkendheid leges huwelijken en scans (maatregel 202b)
De kostendekkendheid van de leges wordt verhoogd door een tariefsverhoging van 20% voor:
1. huwelijkstarieven;
2. leges van externe trouwambtenaren (BABSen);
3. annuleringsleges;
4. leges voor scans van o.a. bouwtekeningen (nu nog gratis).

3. Dienstverlening publieksbalies (maatregel 174 en 192)
De maatregel omvat het sluiten van de publieksbalies op zaterdag en de bereikbaarheid van de telefonie van 8.00 - 17.00 uur naar 9.00 - 17.00 uur (1 uur
minder).

4. Verkiezingen (maatregel 179)
Bij verkiezingen wordt de bezetting op minder drukke stembureaus aangepast.




Financieel samengevat: Wat mag het kosten?
Bedragen x €1.000


Programma 6 Dienstverlening en participatie   Jaarrekening 2024        Begroting 2025         Begroting 2026         Begroting 2027         Begroting 2028         Begroting 2029
Lasten                                                     -19.267                -19.595                -18.527                -17.980                 -17.735               -18.068
Baten                                                        5.350                  6.158                  7.295                  7.485                  7.147                  7.522
Gerealiseerd saldo van baten en lasten                     -13.917                -13.437                -11.232                -10.496                 -10.588               -10.546
Onttrekkingen                                                     18                    140                    130                    100                    0                        0
Mutaties reserves                                                 18                    140                    130                    100                    0                        0
Saldo                                                      -13.899                -13.297                -11.102                -10.396                 -10.588               -10.546




                                                                                                                                                                                    150
</pre>

====================================================================== Einde pagina 150 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 151 ======================================================================

<pre>Toelichting financiën op hoofdlijnen:

Doelstelling 6.1
De lasten betreffen die van de omgevingsvergunningen (lasten € 4,4 mln., baten € 3,6 mln,) en de uitvoering bij de publieksbalies en telefonie. Voor 2026 zijn
daarnaast de kosten voor de gemeenteraadsverkiezingen begroot.

Doelstelling 6.2
Bevorderen van participatie zijn de kosten voor raad, griffie en college.




Aangenomen amendementen en moties perspectiefdebat
                                                  Draagt het college op:

                                                       •   ln kaart te brengen welke kosten de gemeente maakt voor participatie, inclusief communícatie,
                                                           bijeenkomsten, inzet van externe partijen en interne capaciteit;
                                                       •   Te onderzoeken op welke manier deze kosten momenteel worden geregistreerd en of dit
                                                           eenduidiger en inzichtelijker kan;
                                                       •   Op basis van deze inzichten te bezien of er mogelijkheden zijn voor een efficiëntere inzet van
 Motie nr: 2506-58                                         middelen bij participatietrajecten en deze inzichten te verwerken in de geactualiseerde Kadernota
                                                           Participatie.

                                                  Stand van zaken:
                                                  Kosten participatie genoemd in programma 6 betreffen bestuur en griffie. Deze motie betreft kosten voor
                                                  participatie gemaakt op projecten en programma's, Daar wordt een inventarisatie van gemaakt en er wordt
                                                  gekeken naar goedkopere manieren van participeren, bijvoorbeeld via Doemee en straatgesprekken in de
                                                  wijken.



Waar staat je gemeente indicatoren
Hyperlinks naar dashboard ‘Waar staat je gemeente?’ Selecteer bij het eerste bezoek gemeente Zoetermeer:
https://www.waarstaatjegemeente.nl/mosaic/dashboard/klantbeleving
https://www.waarstaatjegemeente.nl/mosaic/dashboard/burgerpeiling




                                                                                                                                                               151
</pre>

====================================================================== Einde pagina 151 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 152 ======================================================================

<pre>Programma 7 Inrichting van de stad




                                     152
</pre>

====================================================================== Einde pagina 152 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 153 ======================================================================

<pre>Maatschappelijk effect programma: Wat willen we bereiken?

Dynamische, functionele en mooie stad

Inrichting van de stad: sturen op goede groei
Zoetermeer groeit – en dat willen we goed doen. De inrichting van onze stad vraagt om slimme keuzes, op het juiste moment, op de juiste plek. Met stedelijk
programmeren vertalen we onze langetermijnvisie naar een concreet stadsprogramma en gebiedsagenda’s voor de komende tien jaar. Zo creëren we
overzicht, samenhang en handelingsperspectief om gericht te sturen op een leefbare, duurzame en inclusieve stad.

De opgaven zijn groot: woningbouw, mobiliteit, klimaatadaptatie, leefbaarheid en sociale samenhang. Tegelijkertijd groeit het besef dat strategisch handelen
noodzakelijk is. Daarom is er een kwartiermakersopdracht gestart om de strategische oriëntatie van onze organisatie te versterken en te verankeren.

Onze aanpak:

    •   We denken vooruit: door op tijd in te spelen op grote opgaven, kunnen we beter plannen en investeren.
    •   We werken vanuit een duidelijke visie: de Omgevingsvisie 2040 en de Omgevingswet geven richting aan onze keuzes.
    •   We doen het samen: bewoners, ondernemers en maatschappelijke partners zijn actief betrokken.
    •   We kijken verder dan onze grenzen: samenwerking in de regio is essentieel om maatschappelijke impact te vergroten.

Speerpunten in 2026: Wat gaan we daarvoor doen?

Woonbeleid en volkshuisvesting
In 2026 voeren we het nieuwe woonbeleid Woningbouw als aanjager uit. Met het Volkshuisvestingsprogramma geven we richting aan de woningbouwopgave
in samenhang met zorg, welzijn en voorzieningen.

Omgevingsprogramma Kwaliteit van de Leefomgeving
We starten met het omgevingsprogramma dat richting geeft aan ruimtelijke kwaliteit in Zoetermeer. Het programma omvat onder meer deelprogramma’s voor
een toekomstbestendige buitenruimte, bouwkwaliteit, cultureel erfgoed en een gezond leefmilieu, en ondersteunt opgaven zoals woningbouw,
klimaatadaptatie en leefbaarheid.

Duurzaam en toegankelijk vastgoed
We verduurzamen gemeentelijk vastgoed en verbeteren de toegankelijkheid van voorzieningen.




                                                                                                                                                          153
</pre>

====================================================================== Einde pagina 153 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 154 ======================================================================

<pre>Gebiedsontwikkeling en participatie
We werken aan 69 projecten, met nadruk op kwaliteit, duurzaamheid en betrokkenheid van bewoners.

Verkeer en mobiliteit
We verbeteren de bereikbaarheid, verkeersveiligheid en leefkwaliteit, met o.a. lightrail en snelle busverbindingen.

Voorbereiding Regiodeal
We starten met de uitvoering van de Regiodeal Zuid-Hollandse Groeikernen om de leefbaarheid in kwetsbare wijken te versterken.




Doelstellingen

Doelstelling 7.1 Bevorderen passende woonruimte voor iedere Zoetermeerder
Steeds meer inwoners zoeken een woning die past bij hun levensfase, gezinssituatie of zorgbehoefte. Tegelijkertijd is de druk op de woningmarkt groot.
Daarom werken we in 2026 verder aan het realiseren van voldoende, betaalbare en passende woningen voor alle doelgroepen. We kiezen voor een
samenhangende aanpak waarin woningbouw wordt gekoppeld aan leefbaarheid, voorzieningen en ondersteuning. Daarbij is er bijzondere aandacht voor de
huisvesting van kwetsbare groepen, de koppeling tussen wonen en zorg, en het versnellen van woningbouwprojecten.

We kijken vooruit en stemmen onze keuzes af op toekomstige ontwikkelingen in de stad en regio. Om deze opgaven goed uit te voeren, is extra inzet nodig.
De complexiteit en omvang van het werk vragen om versterking van de ambtelijke capaciteit. Alleen zo kunnen we zorgen dat plannen niet alleen worden
gemaakt, maar ook daadwerkelijk worden gerealiseerd. Samen met onze partners bouwen we aan een stad waarin iedere Zoetermeerder een passende
woning kan vinden — nu én later.

Om de hieronder beschreven inzet op het gebied van wonen daadwerkelijk te realiseren, zijn aanvullende middelen en capaciteit noodzakelijk. Dit is op dit
moment nog niet nader te duiden omdat hierover nog gesprekken worden gevoerd. De uitvoering van het Volkshuisvestingsprogramma vraagt om structurele
inzet op programmasturing, monitoring en samenwerking met partners. Ook specifieke projecten zoals de OAU-aanpak dragen bij aan de woningbouwopgave
en vragen om ondersteuning. Daarnaast is versterking van de personele capaciteit nodig om de toenemende complexiteit en werkdruk op te vangen. Deze
onderdelen worden toegelicht bij de beleidswijzigingen.

De kern van de inzet in 2026 is:

Uitvoeringsprogramma Volkshuisvestingsprogramma ‘Stad in Balans’
We voeren het programma ‘Stad in Balans’ uit via een gebiedsgerichte aanpak. Daarbij brengen we balans in de woningvoorraad met aandacht voor
leefbaarheid en een divers woningaanbod.



                                                                                                                                                      154
</pre>

====================================================================== Einde pagina 154 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 155 ======================================================================

<pre>Meerjarige prestatieafspraken 2025–2028
De afspraken met woningcorporaties en huurdersorganisaties richten zich op meer en snellere nieuwbouw als aanjager van Zoetermeer 2040, het versterken
van de leefbaarheid en veerkracht in de wijken Meerzicht, Buytenwegh en Seghwaert, wonen met welzijn en zorg in alle levensfasen, goede huisvesting voor
aandachtsgroepen en duurzame,betaalbare woonkwaliteit. Deze afspraken sluiten aan bij de regionale woondeal.

Uitvoeringsagenda Woonzorgvisie 2025–2028
Om de koppeling tussen wonen, welzijn en zorg te versterken, zetten we in op de samenwerking met welzijn- en zorgaanbieders. De uitvoeringsagenda bevat
afspraken over passend en gevarieerd (geclusterd en zorggeschikt) woonaanbod, het meedoen in de wijk en zorgaanbod op maat.

Huisvestingsverordening
De actualisatie van de huisvestingsverordening richt zich op het verdelen van woonruimte, met aandacht voor lokaal maatwerk en het faciliteren van (tijdelijke)
huisvesting voor aandachtsgroepen. Hiermee wordt een verbetering van schaarse woonruimte en doorstroming op Zoetermeerse woningmarkt beoogd.

Uitvoering woondeal en versnelling woningbouw
We versnellen procedures, benutten binnenstedelijke locaties en versterken de samenwerking met marktpartijen om de woningbouwopgave te realiseren
binnen de kaders van de woondeal.

Monitoring woningbouw
Met een geactualiseerde woningbouwmonitor volgen we de voortgang van de woningbouwopgave. Deze monitoring stelt ons in staat om tijdig bij te sturen, te
rapporteren en knelpunten te signaleren.

Dakenaanpak (OAU)
Naast reguliere woningbouw benutten we bestaande gebouwen beter via de aanpak Optoppen–Aanplakken–Uitplinten (OAU). Deze innovatieve methode
voegt woningen toe in bestaande buurten en combineert dit met vergroening, klimaatadaptatie en samenwerking met corporaties, VvE’s en andere
vastgoedeigenaren.




Doelstelling 7.2 Bevorderen vernieuwende en gewenste functies voor stad en regio
Zoetermeer wil ruimte bieden aan nieuwe functies die bijdragen aan een sterke, vitale stad. We streven naar een gevarieerd en toekomstbestendig
voorzieningenniveau, met aandacht voor onderwijs, zorg, welzijn, cultuur en sport. Daarbij kijken we vooruit en combineren we functies slim in de ruimte.

We ondersteunen ook initiatieven van buiten de gemeente. Door een faciliterende rol te nemen, geven we vernieuwende ideeën de ruimte om bij te dragen
aan de kwaliteit van leven in de stad. De uitvoering vraagt om een samenhangende aanpak én extra capaciteit, zodat we plannen ook echt kunnen realiseren.




                                                                                                                                                            155
</pre>

====================================================================== Einde pagina 155 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 156 ======================================================================

<pre>Omgevingsplan
Met de komst van de Omgevingswet hebben we meer ruimte om zelf richting te geven aan de fysieke leefomgeving. In 2026 zetten we belangrijke stappen in
de ontwikkeling van een nieuw, samenhangend omgevingsplan dat past bij onze ambities. We werken aan:

    •   De eerste wijziging van het omgevingsplan voor het buitengebied, waarin we regels uit bestaande bestemmingsplannen en verordeningen bundelen.
    •   De tweede wijziging, waarin we de regels voor de woonwijken samenbrengen en milieuregels uit de bruidsschat (zoals bodem en geluid) overnemen.
    •   Het omgevingsplan voor het Hart van Meerzicht, waarin we de fysieke en sociale ontwikkeling van het gebied vormgeven in samenhang met de
        plannen voor woningbouw, winkelcentrum en buitenruimte.

Zo bouwen we stap voor stap aan een duidelijk en toekomstgericht omgevingsplan dat ruimte biedt aan initiatieven én de kwaliteit van de leefomgeving
beschermt.

Stationsgebied Zoetermeer
In 2026 werken we aan een samenhangend ontwerp voor het stationsgebied, als basis voor toekomstige plannen. We bereiden de vernieuwing van de Nelson
Mandelabrug voor en onderzoeken hoe we veilige verbindingen kunnen maken voor fietsers, voetgangers en de nieuwe snelle busverbinding (BRT LeiZo).

Het doel is een aantrekkelijk, goed bereikbaar gebied dat aansluit op het Entreegebied en klaar is voor de toekomst. We maken een business case en
doorlopen een zorgvuldig besluitvormingsproces, met betrokkenheid van bewoners en aansluiting op het Omgevingsprogramma Entree en de mobiliteitsvisie.

Programma Binnenstad
Om de uitvoering van de Visie Binnenstad 2040 een vervolg te geven en daarmee realisatie van de door de raad vastgestelde ambities voor de Binnenstad
dichterbij te brengen heeft het college de Uitvoeringsstrategie 2024-2030 vastgesteld en heeft de Raad budget toegekend voor de komende 7 jaar. Het
einddoel is een levendige, gezonde en goed bereikbare binnenstad, met ruimte voor wonen, economie, voorzieningen, cultuur, mobiliteit, duurzaamheid en
gezondheid. Dit doen we in samenhang met de vastgestelde mobiliteitsstrategie Binnenstad 2040 en de verdere uitvoering van de programmering, altijd in
nauwe samenwerking met de omgeving en onze partners in de Stad. Uiteraard in lijn met Z2040 en de Ruimtelijke Strategie waarbij de Binnenstad wordt
gekenmerkt als een stedelijk leefmilieu samen met de Entree.

In 2026 werken we nog verder samen met onze partners aan de uitvoering van de Visie Binnenstad 2040 door middel van de Uitvoeringsstrategie Binnenstad
2024–2030. We ronden zes (van de 11 lopende) projecten af (Lux 70, Engelandlaan 140 en 270, Delfsewallen, Cadenza 2 en het Centraal Park). Voor de
opening van het Park zal dit samen met de stad en haar bewoners worden gevierd. We ronden de haalbaarheidsfase van deelgebieden 1, 3 en 5A af en gaan
voor de volgende fase (uitvoering) naar de Raad. Hierin zit ook de eerste nieuwe basisschool van de Binnenstad. Daarnaast starten we de haalbaarheidsfase
van een volgend deelgebied op (Centrum West e.o. project 12) en ronden de aanbesteding van Markt 10 af. Ook maken we afspraken over nieuwe
samenwerkingen, tekenen we overeenkomsten en starten met nieuwe bouwprojecten waardoor we zorgen voor een continue bouwstroom. Het
Beeldkwaliteitsplan Binnenstad noordelijk deel wordt voorgelegd aan de raad, er komt een integraal plan voor de energietransitie in de binnenstad en wordt er
gestart met de herijking van het Beeldkwaliteitsplan van de historische kern, de Dorpsstraat.




                                                                                                                                                         156
</pre>

====================================================================== Einde pagina 156 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 157 ======================================================================

<pre>Programma Entree
In 2026 zetten we flinke stappen in het Entreegebied. We werken samen met de ontwikkelaars voor een aantal kavels de bouwplannen uit, zodat we echt
richting bouw en realisatie kunnen. Ons doel: in de tweede helft van 2026 de eerste schop in de grond. De bouw van Terra Nova loopt door en ook het
ontwerp voor de openbare ruimte werken we verder uit, samen met inwoners en betrokkenen. Zo zorgen we ervoor dat de Afrikaweg gaat veranderen in een
stadsstraat, met levendige plinten waar straks winkels en voorzieningen komen. Voor de eigen grondposities onderzoeken we of we kunnen versnellen.
Tenslotte maken we een monitoringsplan om in de komende jaren bij te kunnen sturen waar nodig.

Het einddoel? Een nieuwe stadswijk met zo’n 7.000 woningen, werkplekken, voorzieningen, duurzame mobiliteit en een gezonde leefomgeving. Kortom: een
levendige plek die de binnenstad en het station beter met elkaar verbindt.

Programma Meerzicht
In 2026 starten we met de uitvoering van project 1 in het Hart van Meerzicht: sloop van een kantoor en deel van het winkelcentrum, realisatie van 86
woningen en een derde trekker, renovatie van het winkelcentrum en ontwerp van de buitenruimte aan de Eesterwaard.
In de Bossenbuurt werken we aan een buitenruimteplan voor het Bossenpark, aansluitend op de verduurzaming van de flats. Bewoners zijn al betrokken via
het digitaal bewonerspanel. Ook starten we met activiteiten in de nieuwe gemeenschapshub in de voormalige kerk de Oase.

Doel is het versterken van de leefbaarheid en sociale samenhang: een aantrekkelijk winkelcentrum, een uitnodigend park en een plek waar bewoners elkaar
kunnen ontmoeten en samen activiteiten ondernemen.

We maken een omgevingsplan voor Hart van Meerzicht, ontwerpen de buitenruimte en betrekken bewoners actief. Voor het Bossenpark en de
gemeenschapshub werken we samen met bewoners aan plannen en uitvoering.

Dutch Innovation Park
In 2026 werken we aan de verdere ontwikkeling van het Dutch Innovation Park. We stimuleren economische groei en werkgelegenheid door het aantrekken
van innovatieve bedrijven, het stimuleren van startups en behouden ruimte voor banen in toekomstgerichte sectoren zoals IT en technologie. Daarnaast
zetten we in op sociale inclusie en talentontwikkeling. Via samenwerking tussen onderwijs, bedrijfsleven en overheid bevorderen we talentontwikkeling,
ondernemerschap en een inclusieve arbeidsmarkt.

PING Properties heeft voor TNO een deel van het voormalige Siemens-complex verduurzaamd. De verduurzaming van werklocaties wordt voortgezet. Ter
ondersteuning hiervan is een verdichtingsstudie uitgevoerd die inzicht geeft in de mogelijkheden binnen de geldende bestemmingsplannen.

De herinrichting van de Bleiswijkseweg verloopt volgens planning. De deelfietsvoorziening wordt goed benut en blijft ook in 2025 en 2026 beschikbaar voor
studenten, als onderdeel van de OV-keten. De pijlers Onderwijs en werkgelegenheid worden in programma 1 verder toegelicht.

Programma Buytenwegh
In 2026 zetten we belangrijke stappen in de gebiedsaanpak Buytenwegh. Op basis van een brede wijkverkenning, uitgevoerd in samenwerking met bewoners,
maatschappelijke partners en woningcorporaties, werken we aan een gedragen strategie voor de toekomst van de wijk. De focus ligt op vier centrale thema’s:
een toekomstbestendig winkelcentrum en voorzieningen, een veilige en leefbare openbare ruimte, passende woningen en woningkwaliteit, en sociale cohesie

                                                                                                                                                        157
</pre>

====================================================================== Einde pagina 157 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 158 ======================================================================

<pre>en samenwerking. We starten met de uitwerking van een wijkmeerjarenplan waarin concrete acties, doelstellingen en investeringen worden benoemd. Dit plan
sluit aan bij de Visie Zoetermeer 2040 en de ruimtelijke strategie.

We betrekken bewoners en partners actief bij het proces, bouwen voort op bestaande netwerken en initiatieven, en zetten in op het versterken van
samenwerking. Door successen zichtbaar te maken, willen we het vertrouwen en de energie in de wijk vasthouden en verder uitbouwen.




Doelstelling 7.3 Bevorderen kwaliteit van gebouwde omgeving en publieke ruimte
Ruimtelijke kwaliteit staat centraal in Zoetermeer. We willen dat nieuwe ontwikkelingen goed passen in hun omgeving en bijdragen aan een aantrekkelijke,
functionele en toekomstbestendige stad. Dat vraagt om een slimme mix van functies, aandacht voor diversiteit en een sterk ruimtelijk ontwerp.

Elke ontwikkeling wordt beoordeeld in relatie tot de omgeving én de bredere regionale context. Veel opgaven vragen om afstemming en samenwerking met
andere gemeenten en partners. Alleen zo kunnen we de ruimtelijke kwaliteit versterken — lokaal én regionaal.

Ruimtelijke koers van het Rijk en de provincie Zuid-Holland
De Rijksoverheid en de provincie Zuid-Holland zetten stevig in op meer regie in de ruimtelijke ordening. Met de Nota Ruimte en de Ruimtelijke Koers Zuid-
Holland, zoals vastgelegd in het provinciale omgevingsbeleid, wordt gewerkt aan een rechtvaardige en toekomstbestendige verdeling van de ruimte. Deze
kaders zijn richtinggevend voor het lokale beleid in Zoetermeer.
We willen actief bijdragen aan een evenwichtige ruimtelijke ontwikkeling die aansluit bij de nationale en provinciale koers. Daarbij streven we naar:

    •   Het agenderen van de Zoetermeerse opgaven bij het Rijk en de provincie, met als doel de afnemende woonaantrekkelijkheid en sociaaleconomische
        kracht te keren.

Om dit te realiseren, sluiten we aan bij de samenhangende mechanismen en opgaven uit onze Omgevingsvisie 2040, waaronder:

    •   Concurrerende woonaantrekkelijkheid;
    •   Sociaaleconomische kracht en brede welvaart;
    •   Samenhang tussen beroepsbevolking en werkgelegenheid;
    •   Verminderen van verschillen tussen wijken en buurten.

Samenwerking binnen de Haagse regio
Binnen de Haagse regio wordt intensief samengewerkt aan een gezamenlijke ruimtelijke koers, zoals verwoord in de handreiking ‘Ruimtelijke puzzel –
Handreiking Haagse regio’. Deze vormt een belangrijke bouwsteen voor het provinciale ruimtelijke voorstel en legt de basis voor verdere regionale
samenwerking.



                                                                                                                                                            158
</pre>

====================================================================== Einde pagina 158 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 159 ======================================================================

<pre>We willen bijdragen aan een sterke, samenhangende Haagse regio waarin ruimtelijke opgaven gezamenlijk worden opgepakt. We streven naar:

   •   Meer invloed op (boven)regionale besluitvorming over ruimte, wonen, groen-blauw netwerk, mobiliteit, economie, water en duurzaamheid.
   •   Een gezamenlijke agenda voor de grote ruimtelijke dilemma’s in de regio.
   •   Afstemming van lokale ambities met regionale en nationale kaders, zoals NOVEX en de Nota Ruimte.

In 2026 richten we ons specifiek op het versterken van het groen-blauwe netwerk en het toekomstbestendig maken van bestaande wijken.

Omgevingsprogramma Kwaliteit van de Leefomgeving
In 2026 werken we aan het omgevingsprogramma Kwaliteit van de Leefomgeving. Dit programma vormt het overkoepelende kader voor het verbeteren van
de ruimtelijke kwaliteit in Zoetermeer. Het programma bestaat uit drie pijlers, die elk bijdragen aan een leefbare, duurzame en toekomstbestendige stad:

   •   Een toekomstbestendige, gezonde en veilige buitenruimte
       Gericht op klimaatadaptatie, biodiversiteit en gezondheidsbevordering. We zetten in op een gezond bodem- en watersysteem, een diverse natuur
       voor mens, plant en dier, een aantrekkelijke openbare ruimte voor bewegen, spelen en ontmoeten, een passend netwerk voor gezonde mobiliteit en
       voldoende ruimte voor onder- en bovengrondse nutsvoorzieningen. Binnen de Aanpak Buitenruimte (onderdeel van programma 3) worden de
       beleidslijnen en maatregelen voor deze pijler opgesteld.
   •   Verbetering van de kwaliteit van de gebouwde omgeving (bouwkwaliteit)
       Onder deze pijler starten we in 2026 met het opstellen van het omgevingsprogramma Bouwkwaliteit. Dit programma geeft richting aan hoe we binnen
       de kaders van de Omgevingswet invulling geven aan verbetering van de bouwkwaliteit in de stad. We formuleren ambities en uitgangspunten voor
       gebouwspecifieke kwaliteitseisen, zoals ruimtelijke kwaliteit, cultureel erfgoed, architectuur, duurzaamheid en toekomstbestendig bouwen. Het
       programma is een uitwerking van de Ruimtelijke Strategie Zoetermeer 2040 en biedt houvast voor initiatiefnemers, ontwerpers en toetsers.
           o Als onderdeel hiervan actualiseren we de Welstandsnota, zodat deze beter aansluit op de uitgangspunten van de Omgevingswet en onze
                ruimtelijke ambities. Bewoners en andere stakeholders worden hierbij actief betrokken.
           o Ook werken we aan het omgevingsprogramma Cultureel Erfgoed, waarin wordt vastgelegd wat we willen behouden, versterken en zichtbaar
                maken op het gebied van Zoetermeers cultureel erfgoed. Denk aan monumenten, beschermde stadsgezichten en cultuurhistorisch
                waardevolle panden, complexen, gebieden en structuren uit de Post 45-periode. Dit programma draagt bij aan de ruimtelijke kwaliteit en is
                een deeluitwerking van het programma Bouwkwaliteit.
   •   Verbeteren van het gezonde leefmilieu
       Gericht op gezondheidsbescherming en het beperken van milieubelastende factoren zoals fijnstof. Binnen deze pijler valt ook het verplichte
       omgevingsprogramma Actieplan Geluid, dat bijdraagt aan een gezondere leefomgeving.




                                                                                                                                                       159
</pre>

====================================================================== Einde pagina 159 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 160 ======================================================================

<pre>Doelstelling 7.4 Behouden goede bereikbaarheid en bevorderen verkeersveiligheid
In 2026 zetten we in op een bereikbare, veilige en leefbare stad. We verbeteren de infrastructuur, stimuleren duurzaam vervoer en versterken de verbindingen
binnen de stad én met de regio. Denk hierbij aan de railverbinding richting Rotterdam, snellere busroutes naar Leiden en het verbeteren van bestaande lijnen
zoals de ZoRo en LeiZo.

Mobiliteit benaderen we integraal: in samenhang met woningbouw, leefomgeving en duurzaamheid. Om deze opgaven goed te kunnen uitvoeren, breiden we
tijdelijk de ambtelijke capaciteit uit met 1,5 fte voor Mobiliteit.

Regionale samenwerking en strategische projecten
Krakeling
MRDH en HTM zijn gestart met een onderzoek naar de toekomst van de Krakeling (deel Randstadraillijn 3). Zoetermeer is hierbij aangesloten. In dit
onderzoek worden ook de opties uit motie 2411-76 meegenomen. Naar verwachting wordt in 2025/2026 een besluit genomen over het toekomstbeeld van
deze verbinding.

ZoRo railverbinding
Door de geplande ontwikkeling van BleiZo (circa 5.000 woningen en 15–20 hectare bedrijvigheid) is de urgentie voor de ZoRo railverbinding toegenomen.
Samen met Lansingerland en MRDH werken we aan de realisatie van deze verbinding. We werken aan gezamenlijke propositie waarin we de meerwaarde,
urgentie en aanpak van de verbinding verder onderbouwen voor het Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport (MIRT).

LeiZo (Lijn 400/401)
Voor Lijn 400 worden verbeteringen doorgevoerd zoals vastgesteld in de eindrapportage. Daarnaast starten we een vervolgonderzoek naar de essentiële
doortrekking van Lijn 400 naar de stations in Zoetermeer.

Samenwerking met MRDH
In 2026 werken we met de 21 gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag verder aan een strategische agenda en uitvoeringsprogramma op
basis van de mobiliteitsvisie MRDH.

Bereikbaarheid en toegankelijkheid
Nachtbus
Voor de nachtbus Leiden–Zoetermeer wordt gezocht naar een oplossing voor na 2026. Het college heeft Qbuzz gevraagd een voorstel te doen. Voor de
nachtbus Zoetermeer–Den Haag blijven we aandringen bij de MRDH op hervatting van de dienstregeling conform de concessieafspraken.

Omgevingsprogramma Mobiliteit
We werken aan een hernieuwde visie op mobiliteit, passend bij de Visie Zoetermeer 2040 en de Ruimtelijke Strategie 2040. Deze visie wordt opgenomen in
een thematisch omgevingsprogramma, waarbij participatie op inhoudelijke onderdelen wordt georganiseerd.




                                                                                                                                                        160
</pre>

====================================================================== Einde pagina 160 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 161 ======================================================================

<pre>Onderzoek alternatieve verkeerscirculatie
In lijn met de Ruimtelijke Strategie 2040 voeren we een onderzoek uit naar alternatieve verkeerscirculatie. Doel is om maatregelen te identificeren die
bijdragen aan het verminderen van het autogebruik. Voorbeelden zijn betere fietsvoorzieningen en openbaar vervoer.

Verkeersveiligheid en educatie
Verkeersveiligheidsbeleid
We implementeren nieuw beleid dat ervoor zorgt dat wegen bij projecten en nieuwbouwlocaties worden ingericht volgens de richtlijnen. Dit gebeurt onder
andere via het SPV (Strategisch Plan Verkeersveiligheid) en het Programma Mobiliteit en Bereikbaarheid. Accent hierbij ligt op de inrichting van de weg
(drempels, versmallingen etc). De inrichting van de wegen moet passen bij de nieuwe richtlijnen van de CROW en het gebruik van deze wegen.

Via het verkeerseducatieprogramma, zoals School op Seef, worden basisschoolleerlingen gestimuleerd om verkeerskennis op te bouwen en toe te passen.
Ook worden van november tot en met januari worden activiteiten georganiseerd om de zichtbaarheid van kinderen in het verkeer te vergroten. Dit gebeurt via
het uitdelen van reflecterende materialen en educatie op school.

Evaluatie parkeerbeleid
In 2026 vindt een evaluatie plaats van de Parkeernota en uitvoeringsregels uit 2019, zodat het beleid blijft aansluiten bij actuele inzichten en behoeften. De
evaluatie geeft aan hoe het parkeerbeleid de afgelopen jaren heeft gewerkt. Naar aanleiding van de uitkomsten van de evaluatie wordt de Nota
Parkeernomen aangepast. De evaluatie staat gepland voor het tweede kwartaal van 2026 en op basis hiervan volgen de aanpassingen dan in het derde
kwartaal van datzelfde jaar.




Doelstelling 7.5 Overige
We werken aan een toekomstbestendige vastgoedportefeuille die bijdraagt aan de klimaatdoelen, maatschappelijke opgaven en een toegankelijke stad voor
iedereen. In 2026 zetten we belangrijke stappen in verduurzaming, toegankelijkheid en het beter benutten van gemeentelijke gebouwen. Ook ontwikkelen we
een integrale huisvestingsstrategie voor culturele en maatschappelijke voorzieningen.

Verduurzaming en toegankelijkheid
We starten met de uitvoering van de verduurzamingsstrategie voor het gemeentelijk vastgoed. De eerste integrale projecten worden gerealiseerd bij onder
andere het Stadstheater en het CKC. De voortgang wordt gemonitord via een dashboard. Deze aanpak draagt bij aan een energiezuinige vastgoedportefeuille
die voldoet aan de Paris Proof-norm. Dit houdt in dat gebouwen maximaal 50 kWh per m² per jaar mogen verbruiken, zodat ze in 2050 volledig CO2-neutraal
zijn.

Daarnaast verbeteren we de fysieke toegankelijkheid van 43 gemeentelijke gebouwen, bijvoorbeeld door het aanpassen van entrees, toiletten en
verkeersruimtes. De voorbereidingen starten in 2025, de uitvoering vindt gefaseerd plaats in 2026. Hiermee zorgen we dat gemeentelijke gebouwen voor
iedereen toegankelijk zijn.



                                                                                                                                                             161
</pre>

====================================================================== Einde pagina 161 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 162 ======================================================================

<pre>Toekomstgerichte huisvesting
We ontwikkelen een Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor culturele en maatschappelijke voorzieningen. Dit plan wordt per locatie op maat uitgewerkt, met
aandacht voor duurzaamheid, toegankelijkheid en een evenwichtige spreiding van functies in de stad. We brengen de opgave per pand in kaart en stellen
investeringsstrategieën op, gebaseerd op urgentie, technische staat, levensduur en maatschappelijke meerwaarde. De uitwerking wordt vastgelegd in een
bestuurlijk voorstel met financiële planning en prioritering.

Betere benutting van bestaand vastgoed
Voor het kantoorgebouw Welkom 2 aan het Croesinckplein zetten we in op het terugdringen van leegstand door actief nieuwe huurders en gebruikers aan te
trekken. In 2025 is de buitenruimte heringericht en zijn interne verbeteringen doorgevoerd, waaronder de plaatsing van een nieuwe brandtrap om de
brandveiligheid te vergroten. In 2026 bouwen we voort op deze verbeteringen om het gebouw aantrekkelijker en functioneler te maken voor nieuwe
gebruikers.




                                                                                                                                                           162
</pre>

====================================================================== Einde pagina 162 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 163 ======================================================================

<pre>Indicatoren, trendgrafieken en financiën Programma 7
Doelstelling 7.1 Bevorderen passende woonruimte voor iedere Zoetermeerder
Waardering bewoners woonruimte
Tevredenheid van het huishouden over hun woning (in rapportcijfers).
Bron: Stadspeiling




Type                                                          2024     2026   2027   2028   2029
Realisatie                                                    7,8      -      -      -      -
Begroting PB 2026                                             -        8,0    8,0    8,0    8,0




Trendgrafiek Waardering bewoners woonruimte




                                                                                                   163
</pre>

====================================================================== Einde pagina 163 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 164 ======================================================================

<pre>Toelichting:
In 2024 gaven huishoudens in Zoetermeer hun woonruimte gemiddeld een 7,8 – de laagste waardering sinds 2014. Opvallend is het grote verschil in
tevredenheid tussen eigenaren en huurders van eengezinswoningen. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat woningeigenaren doorgaans meer
mogelijkheden hebben om hun woning aan te passen aan persoonlijke wensen dan huurders. Daarnaast speelt de aanhoudende woningnood en de
aanwezigheid van onderhoudsachterstanden in sommige wijken een rol in de dalende waardering.




Aantal op te leveren woningen per jaar
Het weergegeven aantal betreft het aantal woningen dat per jaar gepland is om te worden gebouwd (minimaal 700 woningen per jaar).
Bron: Woningbouwmonitor, 8 juli 2025. NB: De aantallen voor Entree zijn in deze cijfers meegenomen.




                                                                                                                                                  164
</pre>

====================================================================== Einde pagina 164 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 165 ======================================================================

<pre>Type                                                      2024             2026             2027             2028               2029
Realisatie                                                451              -                -                -                  -
Begroting PB 2026                                         -                567              225              1.269              1.944




Trendgrafiek Aantal op te leveren woningen per jaar




Toelichting:
Sinds de vaststelling van het Woningbouwprogramma in 2017 streven we naar een gemiddelde jaarlijkse woningbouwproductie van 700 woningen. Voor de
periode 2025 tot en met 2031 zijn 7.033 woningen gepland, wat neerkomt op gemiddeld 1.000 woningen per jaar. Dit is 130% van de oorspronkelijke
doelstelling en sluit aan bij landelijke normen. In deze prognose is rekening gehouden met circa 30% planuitstel.

                                                                                                                                                165
</pre>

====================================================================== Einde pagina 165 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 166 ======================================================================

<pre>Het zwaartepunt van de woningbouwproductie ligt in de jaren vanaf 2028, wanneer de oplevering van meerdere grote projecten in de Binnenstad en Entree
gepland staat. Voor de langere termijn, tot 2040, zijn projecten voorzien voor in totaal 11.354 woningen.

De genoemde aantallen betreffen woningbouwontwikkelingen die projectmatig door de gemeente worden ondersteund. Woningen die via reguliere
vergunningprocedures worden gerealiseerd, komen hier nog bovenop en dragen aanvullend bij aan de totale woningbouwproductie.




Financiën
Bedragen x €1.000


Doelstelling                                                      Begroting 2025        Begroting 2026          Begroting 2027          Begroting 2028          Begroting 2029
Bevorderen passende woonruimte voor iedere Zoetermeerder (7.1)                 -1.321                -1.018                      -986                    -977                    -973




Toelichting:
Het budget wordt met name ingezet voor de uitvoerings- en beleidstaken voor wonen (inclusief de Bestuurlijke Tafel Wonen Haaglanden). Voor de
beleidstaken en de exploitatie woonwagenhuisvesting is afzonderlijk budget beschikbaar. Voor extra formatie wonen is voor 2026 en 2027 1 fte toegevoegd (€
0,1 mln.). Daarnaast is voor de uitvoering van de Wet Goed Verhuurderschap van 2025 tot en met 2029 ca. € 0,1 mln. (bedrag is aflopend) opgenomen.




Doelstelling 7.2 Bevorderen vernieuwende en gewenste functies voor stad en regio
Financiën
Bedragen x €1.000


Doelstelling                                                      Begroting 2025        Begroting 2026          Begroting 2027          Begroting 2028          Begroting 2029
Bevorderen vernieuwende en gewenste functies voor stad en regio                -1.010                    -784                    -956                    -716                -1.459
(7.2)




                                                                                                                                                                                 166
</pre>

====================================================================== Einde pagina 166 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 167 ======================================================================

<pre>Toelichting:
Onder deze doelstelling zijn per (sub)product de in gang gezette projecten zoals grondexploitaties Oosterheem, Markt 10 en Palenstein opgenomen. Deze
uitgaven zijn voor de exploitatie neutraal, omdat dekking plaatsvindt vanuit grondverkopen en andere opbrengsten waaronder subsidies. Een eventueel
aanwezig saldo wordt gemuteerd als onderhanden werk (bouwgronden in exploitatie). Eventuele winstafdrachten vinden plaats via mutaties in de reserves.
Voor verliezen wordt een voorziening getroffen. Naast grondexploitaties zijn er faciliterend grondbeleid projecten. Dit is vaak neutraal omdat de kosten worden
gedekt vanuit bijdragen. Op het product grondbedrijf algemeen vindt er naar aanleiding van het risicoprofiel zo nodig een vrijval of een toevoeging plaats. Op
een afzonderlijk product overige financiële middelen worden de (vaste) kosten en opbrengsten verantwoord van gemeentelijke eigendommen (zoals grond).
Hierop wordt jaarlijks een voordelig saldo behaald. Door incidentele opbrengsten en kosten kunnen deze jaarlijks wisselen, eventuele afwijkingen worden
gemeld via de Tussenberichten. Ten behoeve van de vernieuwing van de stad in onder andere de Binnenstad worden voorbereidende werkzaamheden
verricht. In de Reserve Fonds Zoetermeer 2040 zijn hiertoe middelen gereserveerd die via afzonderlijke raadsbesluiten beschikbaar kunnen worden gesteld.
Voor de exploitatie zijn deze kosten vanwege de dekking vanuit de Reserve Fonds Zoetermeer 2040 neutraal. Voor het programma woningbouw als aanjager
is voor 2026 en 2027 budget verstrekt met als dekking de Reserve Fonds Zoetermeer 2040. Daarnaast zijn er via het coalitieakkoord middelen beschikbaar
gesteld voor Meerzicht en Buytenwegh. Via het raadsbesluit Meer voor Meerzicht 2035 is met subsidie van het rijk en een gemeentelijke bijdrage voor de
jaren 2026/2028 budget beschikbaar gesteld. Voor de kapitaallasten en het onderhoud van het programma Entree zijn vanaf 2026 en verdere jaren oplopende
budgetten opgenomen.




Doelstelling 7.3 Bevorderen kwaliteit van gebouwde omgeving en publieke ruimte
Waardering bewoners ruimtelijke kwaliteit
De waardering van de bewoners gemeten op basis van een vaste vragenreeks in de Stadspeiling.
Bron: Stadspeiling




Type                                                             2024               2026              2027               2028               2029
Realisatie                                                       75%                -                 -                  -                  -
Begroting PB 2026                                                -                  76%               76%                76%                76%




Toelichting:
De ruimtelijke kwaliteit (in procenten) wordt elke twee jaar gemeten, in de even jaren.



                                                                                                                                                           167
</pre>

====================================================================== Einde pagina 167 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 168 ======================================================================

<pre>Financiën
Bedragen x €1.000


Doelstelling                                                    Begroting 2025        Begroting 2026        Begroting 2027            Begroting 2028              Begroting 2029
Bevorderen kwaliteit van gebouwde omgeving en publieke ruimte                -2.237                -2.156                -2.156                    -2.156                      -2.156
(7.3)




Toelichting:
Het budget wordt grotendeels ingezet voor personele inzet onder andere voor welstand, beeldkwaliteitsplannen, buitenplanse omgevingsplanactiviteiten
(BOPA), bestemmingsplannen en gebiedsvisies (omgevingsvisie).




Doelstelling 7.4 Behouden goede bereikbaarheid en bevorderen verkeersveiligheid
Waardering verkeersveiligheid
Gemiddeld algemeen rapportcijfer ten aanzien van de tevredenheid over de verkeersveiligheid op buurtniveau door respondenten van de Stadspeiling (18+).
Bron: Stadspeiling




Type                                                               2024                2026                 2027                  2028                      2029
Realisatie                                                         6,7                 -                    -                     -                         -
Begroting PB 2026                                                  -                   7,5                  7,5                   7,5                       7,5




Toelichting:
Deze meetfactor wordt elke twee jaar gemeten, in de even jaren.


                                                                                                                                                                                   168
</pre>

====================================================================== Einde pagina 168 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 169 ======================================================================

<pre>Waardering bereikbaarheid auto
Het gemiddelde algemene rapportcijfer voor de bereikbaarheid per auto van bestemmingen binnen en buiten Zoetermeer.
Bron: Stadspeiling




Type                                                          2024              2026            2027              2028   2029
Realisatie                                                    7,9               -               -                 -      -
Begroting PB 2026                                             -                 7,7             7,7               7,7




Toelichting:
Deze meetfactor wordt elke twee jaar gemeten, in de even jaren.




Waardering bereikbaarheid fiets
Het gemiddelde algemene rapportcijfer van de bereikbaarheid per fiets binnen Zoetermeer.
Bron: Stadspeiling




Type                                                          2024              2026            2027              2028   2029
Realisatie                                                    8,3               -               -                 -      -
Begroting PB 2026                                             -                 8,1             8,1               8,1




Toelichting:
Deze meetfactor wordt elke twee jaar gemeten, in de even jaren.


                                                                                                                                169
</pre>

====================================================================== Einde pagina 169 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 170 ======================================================================

<pre>Waardering bereikbaarheid ov
Het gemiddelde algemene rapportcijfer voor de bereikbaarheid per openbaar vervoer van bestemmingen binnen en buiten Zoetermeer door respondenten van
de Stadspeiling (18+).
Bron: Stadspeiling




Type                                                                2024                2026                 2027                    2028                      2029
Realisatie                                                          7,1                 -                    -                       -                         -
Begroting PB 2026                                                   -                   7,5                  7,5                     7,5




Toelichting:
Deze meetfactor wordt elke twee jaar gemeten, in de even jaren.




Financiën
Bedragen x €1.000


Doelstelling                                                     Begroting 2025        Begroting 2026        Begroting 2027              Begroting 2028            Begroting 2029
Behouden goede bereikbaarheid en bevorderen verkeersveiligheid                -1.511                -1.184                    -905                    -1.121                    -1.140
(7.4)




Toelichting:
Het budget wordt ingezet voor de uitvoering van de (exploitatie) mobiliteitsprojecten zoals fietslessen voor basisscholen en de inzet van verkeerskundigen. De
formatie van de verkeerskundigen wordt met 1,5 fte uitgebreid. Hiervoor is eerst een bijdrage van de reserve beschikbaar en daarna wordt dit vanuit de groei
van de stad gedekt. In het coalitieakkoord is incidenteel budget oplopend tot € 166.000 voor 2024/2025 en € 83.000 voor 2026 vrijgemaakt voor de
verbetering van de verkeersveiligheid en de metropolitane fietsroute. Daarnaast is er in 2026 incidenteel budget voor het project nachtbus € 200.000 en
Mobiliteit participatie en onderzoek € 240.000.

                                                                                                                                                                                    170
</pre>

====================================================================== Einde pagina 170 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 171 ======================================================================

<pre>Doelstelling 7.5 Overige
Waardering vastgoed
Het percentage heeft betrekking op het minimaal landelijk gemiddelde %.
Bron: Klanttevredenheidsonderzoek




Type                                                        2024                 2026                        2027                        2028                    2029
Realisatie                                                                       -                           -                           -                       -
Begroting PB 2026                                           -                                                70,0%




Toelichting:
De tabel laat de resultaten van 2024 en verder zien, de laatste klanttevredenheidsmeting is in 2023 uitgevoerd. Tijdens deze meting heeft 66% van de
respondenten aangegeven tevreden of zeer tevreden te zijn over het gebruik van gemeentelijke accommodaties. De volgende meting vindt plaats in 2025.




Financiën
Bedragen x €1.000


Doelstelling                                               Begroting 2025            Begroting 2026              Begroting 2027          Begroting 2028              Begroting 2029
Overige (7.5)                                                           -1.569                        -462                        -436                    -448                        -391




Toelichting:
Het budget wordt ingezet voor de exploitatie van het commerciële vastgoed (ca. € 1,7 mln. aan inkomsten en uitgaven) en de doorbelasting van
concernoverhead voor stedelijke ontwikkeling ca. € 1,6 mln.


                                                                                                                                                                                      171
</pre>

====================================================================== Einde pagina 171 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 172 ======================================================================

<pre>Risico's
Niet van toepassing.




Beleidswijzigingen/Nieuw beleid
                                                                        Bedragen x € 1.000

 Beleidswijzigingen/Nieuw beleid                      2026     2027     2028       2029

 1. Omgevingswet                                        102      102       102         102

 2. Extra vastgoedadviseur                              116      116       116         116
    - dekking via inzet op projecten                    -58      -58       -58         -58

 3. Dakenteam                                            200      200
    - dekking via reserve Zoetermeer 2040               -120     -120
    - dekking via subsidie en kostenverhaal              -80      -80

 4. Volkshuisvestingsprogramma                           300      300
    - dekking via reserve Zoetermeer 2040               -300     -300

 5. Formatie wonen                                       116      116
                                                                           pm          pm
    - dekking via reserve Zoetermeer 2040               -116     -116

 6. Formatie verkeer/mobiliteit                          195
                                                                  195      195         195
    - dekking via reserve Fonds Zoetermeer 2040         -195
                                                                 -195
 Mobiliteit participatie en onderzoek                    240
   - dekking via reserve Fonds Zoetermeer 2040          -240

 7. Wet Goed Verhuurderschap en Wet betaalbare huur
                                                        135      106        97            93
    - dekking via OAD


                                                                                          172
</pre>

====================================================================== Einde pagina 172 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 173 ======================================================================

<pre> 8. Voorbereiding regiodeal                                                                                       100
                                                                                                                                pm           pm          pm
    - dekking via reserve Fonds Zoetermeer 2040                                                                  -100

 9. Penvoerderschap Hoefweg                                                                                         20           20          20           20
    - dekking via reserve Fonds Zoetermeer 2040                                                                    -20          -20         -20          -20

 Saldo                                                                                                            295          266          452          448


Toelichting
1. Omgevingswet
Sinds 1 januari 2024 geldt de Omgevingswet en is het beheer van omgevingsdocumenten complexer geworden. Het nieuwe Digitale Stelsel Omgevingswet
(DSO) vervangt eerdere systemen en vraagt om nauwkeurige afstemming van kaarten, regels en beleid. Om dit goed te organiseren, zetten we in 2026 één
fulltime stedenbouwkundig medewerker in. Deze medewerker beheert en publiceert de omgevingsdocumenten, stemt softwarewijzigingen af en ondersteunt
collega’s. Zo zorgen we voor een betrouwbaar DSO, voldoen we aan de wet en beperken we juridische risico’s. De kosten voor deze inzet bedragen € 0,102
mln.

2. Extra vastgoedadviseur (1,0 fte)
Om de groeiende bouwopgave in Zoetermeer goed te kunnen ondersteunen, is uitbreiding van de vaste formatie vastgoedadviseurs voor de
grondexploitaties, het kostenverhaal en de gebiedsprogramma’s noodzakelijk. De afgelopen jaren is hiervoor structureel 1,0 fte ingehuurd, deels bekostigd
vanuit projectbudgetten. Gezien de omvang van de woningbouwprojecten, gebiedsprogramma’s (zoals Binnenstad en Meerzicht) en de uitgifte van
(bedrijfs)kavels, is het wenselijk deze capaciteit structureel in de formatie op te nemen. Met deze uitbreiding houden we kennis en continuïteit in huis en
verminderen we de afhankelijkheid van externe inhuur. Het benodigde budget bedraagt € 0,116 mln. waarvan circa 50% gedekt wordt uit projectbudgetten.

3. Dakenteam
In 2026 zetten we de volgende stap met het Dakenteam om daken in Zoetermeer beter te benutten. Na de voorbereidende fase in 2024 en 2025 richten we
ons nu op concrete resultaten, met focus op de aanpak Optoppen–Aanplakken–Uitplinten (OAU). Deze aanpak draagt bij aan het verminderen van het
woningtekort én aan de leefbaarheid en klimaatbestendigheid van bestaande buurten.
Samen met woningcorporaties zijn intenties vastgelegd om woningen toe te voegen aan bestaande complexen. Daarnaast verkennen we kansen bij VvE’s,
parkeergarages en wijkwinkelcentra, en stimuleren we groene en blauwe daken via collectieve acties. Ook organiseren we de Week van het Dak
(Dakenfestival 2.0).

Voor de uitvoering is in 2026 en 2027 een budget van € 0,2 mln. nodig (€ 0,1 mln. per jaar). Dit wordt ingezet voor projectleiding, kwartiermakers en
ondersteuning. De kosten worden gedekt uit het Fonds Zoetermeer 2040 en diverse subsidies. Zodra OAU-projecten in voorbereiding of uitvoering gaan, zijn
de reguliere regels voor kostenverhaal van toepassing.




                                                                                                                                                          173
</pre>

====================================================================== Einde pagina 173 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 174 ======================================================================

<pre>4. Volkshuisvestingsprogramma
Met het Volkshuisvestingsprogramma geven we richting aan de woningbouwopgave in samenhang met sociaaleconomische ontwikkelingen in Zoetermeer.
We spelen in op de groei en veranderende samenstelling van de bevolking, het tekort aan betaalbare woningen en de druk op voorzieningen.
De uitvoeringsagenda, gekoppeld aan de Woonzorgvisie, bevat concrete acties waarmee we als gemeente actief sturen. Voor monitoring worden nieuwe
indicatoren ontwikkeld. Om het programma goed uit te voeren, is extra ambtelijke capaciteit nodig.

Voor 2026 en 2027 is jaarlijks € 0,3 mln. aan programmabudget nodig. Dit is nodig om de continuïteit en kwaliteit van het programma te waarborgen en
Zoetermeer goed voor te bereiden op toekomstige ontwikkelingen.

5. Formatie Wonen
De huidige formatie voor Wonen is onvoldoende om de toenemende opgaven en werkdruk op te vangen. Daarom wordt voorgesteld om tijdelijk 1 fte toe te
voegen. Deze uitbreiding is nodig om de kwaliteit en voortgang van het werk te waarborgen, onder andere bij de advisering over woningbouwprojecten en de
samenwerking met corporaties en de regio.

De kosten bedragen € 0,116 mln. per jaar. Voor 2026 en 2027 worden deze gedekt uit het Fonds Zoetermeer 2040. Daarna wordt beoordeeld of structurele
opname in de begroting mogelijk is via de groei van de algemene uitkering van het Gemeentefonds.

6. Formatie Mobiliteit en werkbudget
De ambities op het gebied van mobiliteit in Zoetermeer zijn groot, onder meer binnen gebiedsprogramma’s, regionale samenwerking en de uitvoering van
Zoetermeer 2040. De huidige capaciteit is hiervoor onvoldoende. Daarom wordt voorgesteld om de formatie tijdelijk uit te breiden met 1,5 fte voor vijf jaar.

De extra capaciteit wordt ingezet voor:

    •   Regionale samenwerking (MRDH, provincie, rijk);
    •   Uitvoering van de Ruimtelijke Strategie Zoetermeer;
    •   Opstart van projecten zoals de metropolitane snelfietsroute en de OV-schaalsprong (ZoRo-lijn, LeiZo);
    •   Opstellen en uitvoeren van het Actieplan Verkeersveiligheid.

Deze inzet voorkomt versnippering, borgt kwaliteit en voorkomt vertraging in besluitvorming. De kosten bedragen € 0,195 mln. per jaar. Voor 2026 en 2027
worden deze gedekt uit het Fonds Zoetermeer 2040; daarna wordt gekeken naar structurele dekking via de algemene uitkering.

Daarnaast is een werkbudget van € 0,24 mln. nodig voor:

    •   Participatie bij het thematisch Omgevingsprogramma Mobiliteit (€ 80.000);
    •   Onderzoek naar alternatieve verkeerscirculatie en voorrang voor fietsverkeer, inclusief verkeerstellingen (€ 110.000);
    •   Evaluatie van het parkeerbeleid en advies over mobiliteitsnormen (€ 50.000).


                                                                                                                                                               174
</pre>

====================================================================== Einde pagina 174 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 175 ======================================================================

<pre>Ook dit budget wordt gedekt uit het Fonds Zoetermeer 2040.

7. Wet goed verhuurderschap en Wet betaalbare huur
Sinds 2024 is de gemeente verantwoordelijk voor het behandelen van meldingen en klachten over verhuurders op basis van de Wet goed verhuurderschap
(Wgv). Met de invoering van de Wet betaalbare huur (Wbh) per 1 juli 2024 komen daar extra toezichtstaken bij, zoals controle op huurprijsbescherming in het
middenhuursegment.

De gemeente heeft hiervoor een meldpunt ingericht en werkprocessen opgezet. In 2025 wordt dit verder uitgebouwd. De inzet richt zich op het behandelen
van meldingen, handhaving, juridische ondersteuning en het aanpassen van processen. Voor de uitvoering van deze taken is opdracht gegeven aan het
Huurteam van Stichting Steenvlinder. De tussenevaluatie van deze samenwerking vindt na zes maanden plaats. Het college informeert de raad hierover in
februari 2026.

De kosten voor 2025 bedragen € 0,135 mln. Deze worden ingezet voor extra capaciteit bij de teams Handhaving en Wonen en juridische ondersteuning. De
middelen worden gedekt uit de structurele en tijdelijke rijksbijdrage (tot 2029) via de algemene uitkering. In de jaren daarna wordt de inzet naar verwachting
geleidelijk afgebouwd.

8. Voorbereiding Regiodeal
Het rijk heeft begin 2025 een Regiodeal van € 10 mln. toegekend aan de New Town-gemeenten Nissewaard, Zoetermeer en Capelle aan den IJssel. Deze
deal is bedoeld om de leefbaarheid en sociale samenhang in kwetsbare wijken te verbeteren. Voor Zoetermeer sluit dit aan op de Visie Zoetermeer 2040 en
de inzet op wijkverbetering.

De Regiodeal wordt in 2025 en 2026 voorbereid. Hiervoor is onderzoek nodig en wordt een projectmanager ingezet. De kosten voor Zoetermeer bedragen €
50.000 in 2025 en € 0,1 mln. in 2026. Deze worden gedekt uit het Fonds Zoetermeer 2040. De subsidie dekt slechts beperkt uitvoeringskosten (3% van het
totaal), waardoor aanvullende inzet vanuit de gemeente nodig is. Cofinanciering zal grotendeels plaatsvinden vanuit bestaande budgetten. Na toekenning van
de subsidie volgt een afzonderlijk raadsvoorstel voor de uitvoering.

9. Penvoerderschap Hoefweg
De gemeenschappelijke regeling Bedrijvenschap Hoefweg wordt per 1 januari 2025 opgeheven. Na goedkeuring van de jaarrekening 2024 is Zoetermeer
aangewezen als penvoerende gemeente.

Zoetermeer ontvangt € 0,2 mln. uit het voordelig resultaat bij opheffing voor de uitvoering van het penvoerderschap. Dit omvat het afhandelen van alle
contacten, vorderingen en eventuele juridische procedures gedurende een periode van tien jaar na de opheffingsdatum.

Vervallen prestatie-indicator bestemmingsplannen
De indicator ‘Aantal vastgestelde bestemmingsplannen’ bij doelstelling 7.2 vervalt per 2025. Door de invoering van de Omgevingswet worden traditionele
bestemmingsplannen vervangen door één integraal omgevingsplan voor het hele grondgebied van de gemeente. Daarmee is deze indicator niet langer
bruikbaar als maatstaf.

                                                                                                                                                            175
</pre>

====================================================================== Einde pagina 175 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 176 ======================================================================

<pre>In lijn met de Omgevingsvisie en de Ruimtelijke Strategie Zoetermeer werken we aan nieuwe effect- en prestatie-indicatoren die beter passen bij de doelen
van Zoetermeer 2040. Deze nieuwe systematiek is nog in ontwikkeling. Zodra deze gereed is, stellen we passende indicatoren vast die bijdragen aan een
transparante en samenhangende sturing op ruimtelijke kwaliteit.




Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen
                                                                                                                                                    Bedragen x € 1.000

 Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen                                                                                  2026        2027             2028           2029

 Niet van toepassing

 Saldo                                                                                                                        0            0               0                 0




Financieel samengevat: Wat mag het kosten?
Bedragen x €1.000


Programma 7 Inrichting van de stad       Jaarrekening 2024      Begroting 2025        Begroting 2026        Begroting 2027        Begroting 2028           Begroting 2029
Lasten                                                -38.943              -34.934               -30.215               -25.756                 -24.782                -17.317
Baten                                                  26.189               24.023                21.288                18.220                 14.229                  10.664
Gerealiseerd saldo van baten en lasten                -12.754              -10.911                 -8.927                -7.536                -10.553                  -6.652
Toevoegingen                                          -18.273                -5.173                -2.061                -2.480                    188                      -256
Onttrekkingen                                          18.764                8.621                 5.385                 4.577                  4.947                       789
Mutaties reserves                                        491                 3.449                 3.324                 2.096                  5.136                       533
Saldo                                                 -12.263                -7.462                -5.603                -5.439                 -5.418                  -6.120




Toelichting financiën op hoofdlijnen:


                                                                                                                                                                            176
</pre>

====================================================================== Einde pagina 176 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 177 ======================================================================

<pre>Doelstelling 7.1
De uitgaven voor wonen van ongeveer € 1,5 mln. werden met name ingezet voor de uitvoerings- en beleidstaken voor wonen (inclusief de Bestuurlijke Tafel
Wonen Haaglanden en woonwagenhuisvesting). Hier staat een opbrengst van € 0,4 mln. (standplaatsenvergoeding, aandeel overige gemeenten Bestuurlijke
Tafel Wonen en bijdrage woningcorporaties) tegenover.

Doelstelling 7.2
De uitgegeven gelden voor vernieuwing hadden vooral betrekking op grondexploitaties (€ 15 mln. lasten en baten voor 2026 daarna aflopend), uitgaven
diverse gebiedsontwikkelingen zoals de Binnenstad € 0,5 mln. en Meerzicht € 4,8 mln. Ivoor 2026 en 2026 is € 0,3 mln. beschikbaar voor het
volkshuisvestingsprogramma en € 0,2 mln. voor het dakenteam. De inkomsten uit incidentele verkopen, huren en pachten bedragen € 2 mln. en daar
tegenoverstaande kosten € 1,3 mln.

Doelstelling 7.3
De uitgaven voor ruimtelijke ordening van € 2,2 mln. werden voor het grootste deel gedaan voor de personele inzet op het gebied van welstand en ruimtelijke
ordening.

Doelstelling 7.4
De uitgaven voor verkeer van € 1,7 mln. en bijdrage reserve 0,5 mln. zijn gedaan voor verkeer en eenmalige projecten verkeer.

Doelstelling 7.5
De overige uitgaven van € 3,4 mln. en € 1,7 mln. inkomsten betreffen met name de exploitatie van de commerciële panden van de vastgoedportefeuille en
overhead.




Aangenomen amendementen en moties perspectiefdebat


                                                Verzoekt het college om:

                                                    •   In kaart te brengen welke haltes in Zoetermeer nog niet aan de toegankelijkheidsnormen voldoen
                                                        en voor haltes waar dat van toepassing en op dit moment opportuun is, een
 Motie 2506-15 Toegankelijkheid OV                      subsidieverzoek bij de Provincie in te dienen.

                                                Stand van zaken:
                                                De mogelijke halteplaatsen zijn in beeld. Op dit moment wordt onderzocht of we in aanmerking komen voor
                                                subsidie. Als dat het geval is, wordt eerst een projectplan met een sluitende begroting opgesteld voordat de


                                                                                                                                                          177
</pre>

====================================================================== Einde pagina 177 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 178 ======================================================================

<pre>                               aanvraag kan worden ingediend. De raad wordt in het vierde kwartaal van 2025 geïnformeerd over de
                               voortgang.

                               Draagt het college op:

                                   •   in vervolg op de inventarisatie nu verder te gaan met het opstellen van een kerkenvisie, inclusief
                                       participatie, om zo te komen tot visie, beleid en samenwerking over het gebruik van gebouwen door
                                       geloofsgemeenschappen
                                   •   de eerste concrete stappen in deze ontwikkeling nog deze raadsperiode te zetten.
Motie 2506-17 Kerkenvisie

                               Stand van zaken:
                               Het college geeft uitvoering aan een kerkenvisie via de Inventarisatie religieus vastgoed, gestart in 2024.
                               Deze is inmiddels opgesteld in samenwerking met religieuze gemeenschappen en belangenverenigingen.
                               Eind augustus is de inventarisatie religieus vastgoed afgerond en openbaar gemaakt. In het vierde kwartaal
                               van 2025 volgt het eindverslag van de participatie.

                               Draagt het college op om:

                                   1. In gesprek te gaan met de wooncorporaties in Zoetermeer om te onderzoeken of er mogelijkheden
                                      zijn om in bestaande flats in Zoetermeer op twee of drie woonlagen een ThuisPlusFlat is te
                                      realiseren.
                                   2. In gesprek te gaan met demissionair minister Mona Keijzer en de wooncorporaties over de nieuwe
                                      wijk Entree om te onderzoeken of het mogelijk is om op deze locatie een ThuisPlusFlat is te
                                      realiseren.
                                   3. Een terugkoppeling te geven aan de raad voor 1 januari 2026.
Motie 2506-26 ThuisPlusFlats
                               Stand van zaken:
                               In de Uitvoeringsagenda van de Woonzorgvisie 2025–2028 is opgenomen dat vijf woonzorgconcepten
                               worden ontwikkeld in samenwerking met onder andere de Zoetermeerse woningcorporaties. Eén van deze
                               concepten is de Thuisplusflat. In het najaar van 2025 worden samen met partners bezoeken georganiseerd
                               aan bestaande Thuisplusflats elders in het land, als voorbereiding op de ontwikkeling van een vergelijkbaar
                               concept in Zoetermeer.

                               Daarnaast wordt onderzocht of het mogelijk is om extra woonlagen toe te voegen aan bestaande
                               woongebouwen. Deze mogelijkheid wordt meegenomen in de structurele overleggen met
                               woningcorporaties, waarbij ook wordt gekeken naar de koppeling met de aanpak OAU.


                                                                                                                                        178
</pre>

====================================================================== Einde pagina 178 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 179 ======================================================================

<pre>                                              Verzoekt het college

                                                  •   Te zorgen voor heldere en toegankelijke informatie voor inwoners over het verloop van
                                                      gebiedsontwikkelingen en nieuwbouwprojecten in Zoetermeer, inclusief de fasen, het verwachte
                                                      tijdspad, de rol van de gemeente, en de momenten waarop waarover participatie en inspraak
 2506-50 Maak inwoners vooraf wegwijs                 mogelijk is;
 in het proces van gebiedsontwikkeling            •   Deze informatie op maximaal B1-niveau beschikbaar te maken, in woord en beeld (bijvoorbeeld als
 en nieuwbouw                                         praatplaat of digitale tijdlijn), en standaard mee te sturen bij uitnodigingen voor
                                                      participatiebijeenkomsten - ook wanneer deze namens projectontwikkelaars worden verzonden;
                                                  •   De kosten te dekken uit de bestaande participatiebudgetten.

                                              Stand van zaken:
                                              De raad ontvangt uiterlijk in het laatste kwartaal van 2026 een voorstel hierover.

                                              Verzoekt het college

                                                  •   Een stadsbrede campagne op te zetten om ouders gericht te wijzen op verkeersonveilig gedrag én
                                                      de impact ervan op omwonenden rondom scholen;
 Motie 2506-63A Veilig lopend of fietsend         •   Hiervoor eenmalig € 100.000 beschikbaar te stellen, te dekken uit het Fonds Zoetermeer 2040;
 naar school                                      •   De raad uiterlijk eind 2026 te informeren over de uitvoering en behaalde resultaten.

                                              Stand van zaken:
                                              De raad ontvangt in het eerste kwartaal van 2026 een voorstel hierover. De inhoudelijke uitwerking start in
                                              september en vergt enige tijd, waardoor het voorstel pas begin volgend jaar gereed is voor besluitvorming.



Waar staat je gemeente indicatoren
Hyperlinks naar dashboard ‘Waar staat je gemeente?’. Selecteer bij het eerste bezoek gemeente Zoetermeer:
https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/Bouwen-en-wonen/
https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/mobiliteit/
https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/Besluit-Begroting-en-Verantwoording/




                                                                                                                                                        179
</pre>

====================================================================== Einde pagina 179 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 180 ======================================================================

<pre>Overzicht Overhead
Inleiding
Overhead vormt een belangrijk onderdeel van de gemeentelijke begroting. Het gaat om de kosten die nodig zijn om de organisatie goed te kunnen sturen en
het primaire proces te ondersteunen. Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat gemeenten deze kosten apart zichtbaar maken, zodat
onderlinge vergelijking mogelijk is en de raad inzicht heeft in de doelmatigheid van de organisatie.

De door de commissie BBV gehanteerde definitie luidt: Overhead zijn de kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in het
primaire proces. Voorbeelden zijn de loonkosten van leidinggevenden en van medewerkers van ondersteunende afdelingen. Concreet betreft dit onder meer
de organisatieonderdelen Personeel & Organisatie, Informatievoorziening & Automatisering, Financiën & Control, Juridische Aangelegenheden &
Bestuursondersteuning, Facilitaire Zaken & Huisvesting, Communicatie, Management- & Afdelingsondersteuning en Concern Control.

De notitie overhead van de commissie BBV is eind 2023 geactualiseerd en geldt vanaf de begroting 2025. Daarbij is de definitie van overhead aangescherpt.
De commissie adviseert daarnaast om op overhead te sturen via de financiële verordening of via een aparte nota overhead. In 2025 is daarom een
kaderstellende nota overhead aan de raad aangeboden.

Voor overhead zijn twee specifieke kengetallen van belang. Het eerste kengetal betreft de geraamde lasten van de overhead, uitgedrukt in een percentage
van de totale lasten (exclusief stortingen in reserves). In 2026 ligt dit percentage op 10%. Sinds 2017 fluctueert dit cijfer tussen de 10% en 12%. Het tweede
kengetal betreft de personeelslasten van overheadfuncties, uitgedrukt in een percentage van de totale personeelslasten. In 2026 bedraagt dit percentage
34%, gelijk aan 2025. Sinds 2017 ligt dit kengetal tussen de 34% en 37%.




Beleidswijzigingen/Nieuw beleid
                                                                                                                                          Bedragen x € 1.000

 Beleidswijzigingen/Nieuw beleid                                                                                2026         2027         2028         2029

 1. Subsidiewerver
                                                                                                                    130          130          130          130
 - dekking via OAD (reservering groei van de stad)

 2. Public Affairs: (extra adviseur)
                                                                                                                    130          130          130          130
 - dekking via OAD (reservering groei van de stad)



                                                                                                                                                              180
</pre>

====================================================================== Einde pagina 180 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 181 ======================================================================

<pre> 3. Public Affairs: uitvoeringsbudget
                                                                                                                     40           40           40            40
 - dekking via OAD (reservering groei van de stad)

 4. Personeelsvergoedingen: reiskostenregeling
                                                                                                                    250          250          250          250
 - dekking vanuit bezuinigingsvoorstel Ramingssystematiek (p-max -1) via OAD

 5. Integriteitscoördinatoren (2 fte) en integriteitsonderzoek                                                      300          300          300          300

 Saldo                                                                                                              850          850          850          850


Toelichting:
1. Subsidiewerver
In de jaren 2024 en 2025 zijn incidenteel middelen beschikbaar gesteld voor het aantrekken van een subsidiewerver, gericht op het verwerven van nationale
en Europese subsidies. Dankzij deze extra investering is een begin gemaakt met het centraliseren van informatie over subsidies en subsidieaanvragen. Dit
heeft geleid tot een efficiëntere benutting van bestaande subsidiekansen en een actieve verkenning van nieuwe mogelijkheden.

De toegevoegde waarde van centrale subsidieverwerving ligt momenteel vooral in de steeds professionelere aanpak. Waar in voorgaande jaren kansen
onbenut bleven, worden subsidiemogelijkheden nu grondig onderzocht en in veel gevallen succesvol aangevraagd. Laaghangend fruit wordt effectief geplukt.
De totale subsidie ontvangsten op de balans van de gemeente zijn momenteel ongeveer € 140 mln.

Om deze inspanningen voort te zetten en verder uit te bouwen, wordt vanaf 2026 structureel een subsidiewerver (fte schaal 12) aangesteld. De benodigde
dekking vindt plaats binnen de reservering voor stedelijke groei op het Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen (OAD).

2. Public affairs (extra adviseur) / 3. Public Affairs: uitvoeringsbudget
Zoetermeer staat als groeiende stad voor grote maatschappelijke opgaven op het gebied van woningbouw, mobiliteit, duurzaamheid en economische
ontwikkeling. In dit krachtenveld is het van belang dat de gemeente zich strategisch opstelt en haar belangen actief onder de aandacht brengt bij regionale,
nationale en Europese besluitvormers.

De inzet van een adviseur Public Affairs draagt hier direct aan bij. Door proactief te opereren in lobbytrajecten en netwerken, kan Zoetermeer tijdig inspelen
op beleidsontwikkelingen, kansen benutten en risico’s beperken. Denk hierbij aan het beïnvloeden van besluitvorming rondom gebiedsontwikkelingen zoals
Bleizo-West, het versterken van de positie van de New Towns, en het verwerven van subsidies en investeringen die bijdragen aan de groei van de stad.

Om deze lobbyactiviteiten vorm te geven, is het noodzakelijk dat Public Affairs niet alleen personele capaciteit heeft, maar ook beschikt over middelen om
uitvoering te geven aan de bijbehorende taken. Daarom is € 0,04 mln beschikbaar gesteld voor ondersteunende activiteiten. Deze middelen maken het
mogelijk om strategische communicatie, netwerkvorming en inhoudelijke voorbereiding professioneel te organiseren.


                                                                                                                                                             181
</pre>

====================================================================== Einde pagina 181 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 182 ======================================================================

<pre>Samen met de structurele inzet vanaf 2026 van een adviseur Public Affairs (fte schaal 12, € 0,13 mln.) ontstaat zo een solide basis voor een krachtige
vertegenwoordiging van Zoetermeer op verschillende platforms. De totale dekking van € 0,17 miljoen kan worden gevonden binnen de reservering voor
stedelijke groei op het Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen (OAD).

4. Personeelsvergoedingen: reiskostenregeling
De nieuwe reiskostenregeling, die op 1 april 2024 is ingevoerd, omvat de vergoeding voor woon-werkverkeer, de thuiswerkvergoeding en de fiscale
uitruilregeling voor een fiets. Vanaf 2026 is € 0,25 mln. extra budget nodig om de regeling voort te zetten. Het bedrag van € 0,25 mln. dat vanaf 2026
benodigd is wordt gedekt vanuit de beschikbare ruimte binnen het bezuinigingsvoorstel Ramingssystematiek (p-max -1, maatregel 322), zoals opgenomen in
het Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen (OAD).

5. Integriteitscoördinatoren (2 fte) en onderzoek
De gemeente groeit en ontwikkelt zich. Met die groei neemt ook de kans toe op integriteitskwesties, zoals:

    •   Ongewenst gedrag
    •   Belangen die elkaar in de weg zitten
    •   Fraude
    •   Het lekken van vertrouwelijke informatie

De regelingen integriteit zijn aangepast, zowel voor bestuurders als voor medewerkers. Voor medewerkers is het nu makkelijker om een melding te doen als
ze denken dat er iets niet klopt.
Omdat het makkelijker is om te melden, komen meer meldingen binnen. Hierdoor is ook vaker onderzoek nodig naar integriteitskwesties.

De nieuwe integriteitsmedewerkers gaan:

    •   Trainingen geven over integriteit
    •   Controleren of het beleid nog actueel is
    •   Zorgen dat alles goed op elkaar aansluit
    •   Ervoor zorgen dat meldingen op dezelfde manier worden opgevolgd

Naast het aanpakken van problemen, is het ook belangrijk om problemen te voorkomen en mensen bewust te maken van wat wel en niet kan. Op deze
manier versterken we in 2026 verder het vertrouwen binnen onze organisatie en zorgen we dat we als gemeente betrouwbaar en transparant werken.




                                                                                                                                                         182
</pre>

====================================================================== Einde pagina 182 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 183 ======================================================================

<pre>Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen
                                                                                                                                          Bedragen x € 1.000

 Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen                                                                           2026         2027         2028          2029

 1. Dotatie algemene reserve                                                                                        290          290          290          290

 2. Verlaging personeelsgerelateerde kosten                                                                         100          100          100          100

 3. Verlagen ICT                                                                                                    237          237          237          237

 4. Verlagen inhuur (organisatiebreed)                                                                              250          250          250          250

 5. Systematiek overheadtoerekening aan projecten                                                                 1.000        1.000        1.000        1.000

 Saldo                                                                                                            1.877        1.877        1.877        1.877


Toelichting:
1. Dotatie algemene reserve (maatregel 301)
Bij het raadsvoorstel ‘Verkleining, Renovatie en Verduurzaming Stadhuis’ (2014-000060) is besloten om gedurende 35 jaar € 0,29 mln. toe te voegen aan de
Vrij inzetbare reserve. Het voorstel is hiermee te stoppen, omdat de hoogte van deze reserve voldoende is. Hierdoor houden we dit bedrag over in de
begroting.

2. Verlaging personeelsgerelateerde kosten (maatregel 234, 264, 293, 295)
Het gaat hier om het verlagen van personeelsgerelateerde kosten. Er kan gekozen worden om specifieke maatregelen te benoemen, zoals het afschaffen of
versoberen van de activiteiten van de Cultuurgids (nieuwjaarsbijeenkomst/gouden giraf), fruit op de werkvloer, versoberen van de catering, verminderen
abonnementen en repro, verlagen opleidingskosten en representatie.

3. Verlagen ICT (maatregel 280): Motie 2506-59A Structurele versterking BOA-capaciteit: bedrag verhogen met € 87.000
De besparing omvat het snijden in het applicatielandschap. Door bijvoorbeeld te stoppen met overlappende en ‘nice to have’ applicaties, kunnen we niet
alleen kosten verlagen, maar ook de efficiëntie en effectiviteit van onze ICT-diensten verbeteren. Dit betekent dat we ons zullen richten op kernapplicaties die
noodzakelijk zijn voor onze bedrijfsvoering en de dienstverlening aan onze inwoners en bedrijven.

4. Verlagen inhuur (organisatiebreed) (maatregel 320)
In de totale begroting zit naast de toegestane personeelsformatie een bedrag van ongeveer € 5 mln. voor externe inhuur. Indien hiervan 5% wordt bezuinigd,
levert dit € 0,25 mln. op. Dit betekent minder budget voor inhuur van specialistische kennis, piekbelasting, ziektevervanging.

                                                                                                                                                               183
</pre>

====================================================================== Einde pagina 183 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 184 ======================================================================

<pre>5. Systematiek overheadtoerekening aan projecten (maatregel 302)
Het voorstel is om de overheadkosten op een andere manier te verdelen. In het kort komt het erop neer dat we overstappen naar een methode waarbij
overheadkosten worden verdeeld via een vaste opslag op productieve uren en naar een integrale kostprijs. Door deze maatregel worden meer lasten
toegerekend aan projecten., die daardoor duurder worden. Bij projecten die worden geactiveerd of toegerekend aan een grondexploitatie heeft dat een
structureel positief effect op de exploitatie. De afschrijvingslasten worden in de toekomst hoger.




Financieel samengevat: Wat mag het kosten?
Bedragen x €1.000


Overhead                                 Jaarrekening 2024       Begroting 2025         Begroting 2026         Begroting 2027         Begroting 2028         Begroting 2029
Lasten                                                -54.383               -56.215                -54.044                -53.776                -53.710                -53.690
Baten                                                    247                      351                    279                    279                    279                    279
Gerealiseerd saldo van baten en lasten                -54.136               -55.864                -53.765                -53.496                -53.430                -53.411
Toevoegingen                                           -7.157                 -3.590                      0                      0                      0                      0
Onttrekkingen                                                0                    27                     27                     14                      0                      0
Mutaties reserves                                      -7.157                 -3.563                     27                     14                      0                      0
Saldo                                                 -61.293               -59.427                -53.738                -53.483                -53.430                -53.411




Toelichting financiën op hoofdlijnen:
Het budget is bestemd voor de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces, zoals personeel, informatievoorziening, organisatie,
financiën, administratieve organisatie, communicatie en huisvesting. Het lastenbudget bedraagt in 2026 € 56,7 mln. en daalt vanaf 2027 structureel naar circa
€ 56,4 mln., doordat in 2026 sprake was van een eenmalig budget voor procesverbetering van € 0,3 mln.




Aangenomen amendementen en moties perspectiefdebat
Niet van toepassing.




                                                                                                                                                                              184
</pre>

====================================================================== Einde pagina 184 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 185 ======================================================================

<pre>Overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien
Inleiding
Op het 'overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien' zijn de algemene dekkingsmiddelen opgenomen. Algemene dekkingsmiddelen zijn de middelen
die vrij te besteden zijn en die de gemeente gebruikt om de lasten van alle programma's te dekken. Dit in tegenstelling tot specifieke dekkingsmiddelen die
aan een speciaal doel gebonden zijn. De specifieke dekkingsmiddelen hangen samen met een concreet beleidsveld en zijn opgenomen op de betreffende
programma’s.

De algemene dekkingsmiddelen beslaan ongeveer 2/3 van de totale baten van de gemeente. De belangrijkste algemene dekkingsmiddelen zijn:

    •   Algemene Uitkering uit het gemeentefonds
    •   Inkomsten uit de Onroerende Zaak Belasting (OZB)
    •   Treasury
    •   Inkomsten uit beleggingen
    •   Inkomsten uit de precariobelasting en de toeristenbelasting.

De totale omvang van de algemene dekkingsmiddelen bedraagt in 2026 ca. € 382 mln.




Gemeentefonds
Algemeen
De algemene uitkering uit het gemeentefonds is voor 2026 € 316 mln. In de Programmabegroting 2026-2029 zijn de gevolgen verwerkt van de Meicirculaire
2025. Deze gevolgen zijn gemeld in het memo Raadsmemo Meicirculaire 2025.
De hoogte van de algemene uitkering uit het gemeentefonds is voor een gemeente voornamelijk afhankelijk van de volgende drie onderdelen:

Accres
De algemene groei (of krimp) van de algemene uitkering
De groei of krimp (mutatie) van de algemene uitkering op totaalniveau (landelijk) wordt bepaald op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands
product (bbp). Het bbp is een maat voor de omvang van de economie. De mutatie van het bbp is leidend voor de groei (of krimp) van het gemeentefonds.
Deze mutatie wordt in twee delen gesplitst namelijk een volumedeel en een prijsdeel.
De groei van de algemene uitkering is in elk geval nodig om loon- en prijsstijgingen en volumegroei te kunnen dekken.

Taakmutaties (nieuwe taken)
Gemeenten maken extra kosten wanneer ze nieuwe taken krijgen van het rijk. Het rijk geeft aan gemeenten aan hoe deze kosten gedekt kunnen worden. In

                                                                                                                                                         185
</pre>

====================================================================== Einde pagina 185 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 186 ======================================================================

<pre>de meeste gevallen voegt het rijk middelen toe aan de algemene uitkering uit het gemeentefonds om de kosten te dekken. Het gemeentefonds stijgt dan als
er nieuwe taken bijkomen en het gemeentefonds daalt als er taken afvallen.

Herverdeeleffecten
Uitgangspunt bij de verdeling van de algemene uitkering is: “Elke gemeente is, gezien haar structurele omstandigheden, (globaal) in staat om, bij gelijke
belastingdruk, een gelijkwaardig niveau van voorzieningen te realiseren". De algemene uitkering wordt daarom verdeeld over de gemeenten via verschillende
maatstaven zodat met bepaalde gemeentelijke kenmerken rekening kan worden gehouden. Het gaat om onder andere het aantal inwoners, jongeren,
ouderen, woonruimten, oppervlakte bebouwing, centrumfunctie, bijstandsgerechtigden. Als de omvang van deze maatstaven voor de gemeente wijzigt (dus
bijvoorbeeld meer of minder inwoners) of als de omvang op landelijk niveau wijzigt, ontvangt de gemeente meer of minder inkomsten.

Omvang algemene uitkering 2026 en verder
De algemene uitkering is voor het jaar 2026 bij de meicirculaire met € 14 mln. verhoogd tot € 316 mln. Dit heeft vooral te maken met de extra middelen voor
jeugdzorg die het rijk tijdelijk heeft toegevoegd aan de algemene uitkering. Het rijk heeft gedeeltelijk gehoor gegeven aan de uitspraak van de commissie van
Ark over de benodigde bijdrage van het rijk aan de kosten voor de jeugdzorg. Voor de jaren 2026 en 2027 gaat het om ongeveer € 9 mln. Vanaf 2028 is er
een nieuwe uitspraak van de commissie van Ark nodig om eventueel extra middelen voor jeugdzorg te ontvangen. De overige groei van de algemene
uitkering heeft te maken met herverdeeleffecten en taakmutaties. Hieronder staat de tabel met de effecten van de meicirculaire 2025.




                                                                                           Bedragen * € 1.000
Effecten meicirculaire 2025                                     2026         2027         2028          2029 Effecten meicirculaire 2025   Effecten meicirculaire 2025   Effecten meicirculaire 2025
a.   Accres                                                      724        1.550          48-           141


b.   BCF                                                       -1.000       -1.000       -1.000        -1.000
c.   Extra middelen jeugd                                      8.790        8.606        1.682         1.695
d.   Herverdeeleffecten                                        1.170        1.325          703         1.427


e.   Taakmutaties opbrengst                                    4.142        2.838        2.779         1.289
     Taakmutaties reservering                                  -4.142       -2.838       -2.779        -1.289
     Effect begrotingssaldo                                    9.685       10.481        1.337         2.263


f.   Gemeld in Perspectiefnota obv voorjaarsnota rijk         10.000       10.000        2.500         2.500
     Verschil ten opzicht van PN26                              -315          481        -1.163         -237
Hier Hier staat de omschrijving, de omschrijving        Kolom bedrag Kolom bedrag Kolom bedrag Kolom bedrag




                                                                                                                                                                                                 186
</pre>

====================================================================== Einde pagina 186 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 187 ======================================================================

<pre>   •   a. Accres
       Bij de meicirculaire is het accres voor de jaren 2026 en 2027 verhoogd. Dit heeft te maken met de toevoeging van middelen voor de jeugdzorg. Over
       deze extra middelen is ook prijs- en volumestijging berekend door het rijk. Dit levert extra accres op. Doordat in 2028 de middelen afnemen, neemt
       ook dit extra accres af.
   •   b. BCF
       Gemeenten kunnen de door hen betaalde BTW grotendeels claimen bij het BTW compensatiefonds. Dit fonds is een communicerend vat met het
       gemeentefonds. Claimen alle gemeenten samen minder dan verwacht, dan is er sprake van een overschot in het BTW compensatiefonds. Dit
       overschot wordt dan gestort in het gemeentefonds. Het rijk heeft de verwachting van het overschot bijgesteld, naar € 2 mln. Dit is € 1 mln. lager dan
       opgenomen in de perspectiefnota.
   •   c. Extra middelen jeugd
       Naar aanleiding van het rapport van de commissie van Ark over de middelen voor de Jeugdzorg heeft het rijk middelen toegevoegd aan de algemene
       uitkering, waarvan het grootste deel incidentele middelen zijn voor de jaren 2026 en 2027.
   •   d. Taakmutaties
       Voor een aantal extra taken krijgt de gemeente extra geld. Voor 2026 gaat het om een bedrag van ruim € 4 mln. De grootste taakmutatie is de extra
       taak voor participatie op de arbeidsmarkt. Daarnaast is de afschaffing van het abonnementstarief voor de WMO met een jaar uitgesteld. Hiervoor
       ontvangen we nog extra middelen voor de WMO.
   •   e. Herverdeeleffecten
       Zoetermeer krijgt een groter deel van de algemene uitkering door relatieve groei op het gebied van een aantal maatstaven. Zoetermeer groeit
       momenteel harder dan andere gemeenten qua inwoneraantal, maar bijvoorbeeld ook op inwoners van 75 jaar en ouder. Van deze laatste groep
       hebben we als New Town nog relatief weinig, maar we groeien sneller dan de "old towns".




Trendgrafiek Algemene uitkering




                                                                                                                                                         187
</pre>

====================================================================== Einde pagina 187 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 188 ======================================================================

<pre>Onroerende zaakbelasting
                                              Bedragen x € 1 mln.

 OZB                        2026     2027      2028      2029

 Woningen, eigenaar           27,7     28,0       28,2      28,5

 Niet-woningen, eigenaar      11,5     11,5       11,5      11,5

 Niet-woningen, gebruiker      7,3      7,3        7,3        7,3

 Totaal                       46,5     46,8       47,0      47,3




                                                                    188
</pre>

====================================================================== Einde pagina 188 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 189 ======================================================================

<pre>Treasury
Op het onderdeel Treasury worden de rentelasten en rentebaten geraamd. De verwachting is dat de gemeente in de komende jaren geen nieuwe leningen
hoeft aan te trekken. Hierdoor blijven de rentelasten laag. De gemeente heeft middelen bij de schatkist van het rijk uitgezet. De komende jaren levert dit
renteopbrengsten op. In de paragraaf Financiering wordt dit uitgebreider toegelicht.




Overige inkomsten OAD
                                                            Bedragen x € 1 mln.

 Overige inkomsten OAD               2026          2027      2028      2029

 Aandelen                                    1,8      1,8        2,3        2,3

 Belasting                                   0,6      0,8        0,8        0,8

 Totaal                                      2,4      2,4        3,1        3,1



Beleidswijzigingen/Nieuw beleid
                                                                                                                                        Bedragen x € 1.000

 Beleidswijzigingen/Nieuw beleid                                                                              2026         2027        2028         2029

 1. Inzetten reservering groei van de stad                                                                        300         300          300          300

 Saldo                                                                                                            300         300          300          300


Toelichting:
1. Inzetten reservering groei van de stad
Zoetermeer groeit en dat vraagt extra middelen. Hiervoor wordt in de begroting per woning een bedrag van € 1.500 gereserveerd. De helft van deze middelen
wordt gereserveerd in de reserve Fonds Zoetermeer 2040 voor vooral het extra onderhoud van de stad. De andere helft staat als reservering opgenomen in
de begroting voor de uitbreiding van extra werkzaamheden en voorzieningen in/voor de stad. Het voorstel een deel van deze reservering in te zetten voor de
uitbreiding van de formatie met een subsidiewerver en een adviseur public affairs en een werkbudget voor public affairs: zie Overhead.

                                                                                                                                                             189
</pre>

====================================================================== Einde pagina 189 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 190 ======================================================================

<pre>Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen
                                                                                                                                          Bedragen x € 1.000

 Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen                                                                           2026         2027         2028         2029

 1. Inzet surplus algemene reserve                                                                                5.000       pm           pm           pm

 2. Ramingssystematiek (p-max -1)                                                                                 1.800        1.800        1.800        1.800

 3. Inflatie voor 2024 niet helemaal compenseren (-2%), inclusief extra verlaging prijsindexatie met
                                                                                                                  3.600        3.600        3.600        3.600
 0,25% (toezegging 700)

 4. Veroudering van de stad                                                                                      -1.000       -1.000       -1.000       -1.000

 5. Realistische investeringsplanning: aframing groei van de stad en rentekasgeldlening                            550

 Saldo                                                                                                            9.950        4.400        4.400        4.400


Toelichting:
1. Inzet surplus algemene reserve (maatregel 317)
Deze maatregel behelst het onttrekken van een bedrag aan de algemene reserve. Op 21 november 2023 is in het Bestuurlijk Overleg Financiële
verhoudingen (BOFv) voor de controle van de begrotingen van gemeenten door de provincies de volgende nieuwe regel afgesproken:
Van het vrij besteedbare deel (surplus) van de algemene reserve kan een gemeente jaarlijks maximaal 10% inzetten voor het dekken van structurele lasten.
Met de voorwaarde dat de solvabiliteit groter of gelijk aan 20% is en blijft. Het surplus van de algemene reserve is het deel van de reserve dat niet nodig is
voor het afdekken van risico’s (weerstandscapaciteit).

2. Ramingssystematiek (p-max -1) (maatregel 322) Bedrag is verhoogd door moties en amendementen
De personeelsbudgetten voor de hele gemeente Zoetermeer worden verlaagd naar 1 trede onder het maximum van de schaal (in plaats van het maximum
van de schaal)> Dit leidt tot een structurele verlaging van de geraamde lasten van circa € 3 mln. (2,5 % van het totale personeelsbudget). Dit bedrag is
gebaseerd op de financiële vertaling van de formatie per 1 januari 2025. Deze maatregel levert een besparing van € 2,8 mln. op. Hiermee wordt invulling
gegeven aan de bezuiniging, motie 2506-84 en amendement 2506-U1. Het restant van € 1 mln. is vrijgevallen aan het begrotingssaldo.

3. Inflatie voor 2024 niet helemaal compenseren (-2%), inclusief extra verlaging prijsindexatie met 0,25% (toezegging 700) (maatregel 311)
De prijsstijging voor 2026 (inclusief correctie voor 2024 en 2025) bedraagt 7,6%. Dit percentage wordt vooral veroorzaakt door een bijstelling op het jaar 2024.

                                                                                                                                                              190
</pre>

====================================================================== Einde pagina 190 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 191 ======================================================================

<pre>Omdat afgelopen jaren op programma’s waar dat nodig was al extra indexatie is toegekend in 2023 en 2024, lijkt het verantwoord om niet de volledige 7,6%
op te nemen in de begroting. Voorgesteld wordt om de stijging voor 2% niet mee te nemen. Daarnaast wordt voorgesteld om 1,6% niet aan de programma’s
toe te kennen, maar te reserveren op OAD als de prijscompensatie toch te laag blijkt. Per saldo wordt er dan 4% toegekend aan de programma’s en wordt dat
ook de stijging van de tarieven voor belastingen, leges en heffingen. Daarnaast wordt 1,6% gereserveerd op OAD voor prijstegenvallers op de programma’s.
Vanwege de vrij grote schommelingen in de inflatie en de huidige financiële verhouding met het rijk (onder andere het afschaffen van de trap-op-trap-af-
systematiek voor het bepalen van de groei van de algemene uitkering uit het gemeentefonds) is het voornemen om de huidige systematiek van
prijscompensatie tegen het licht te houden. Nadere informatie volgt in de Perspectiefnota 2027.

4. Reservering veroudering van de stad (maatregel 105)
Programma 3 vermeldt dat de vervangingsinvesteringen worden geactiveerd, waardoor er in de eerstkomende jaren ongeveer € 7 mln. ruimte in de begroting
ontstaat. Deze is voor € 6 mln. opgenomen als bezuinigingsmogelijkheid. In de meerjarige onderhouds- en vervangingsplanning zijn nog niet alle kosten
opgenomen (de zogenaamde witte vlekken). Wanneer de onderbouwing van deze kosten gereed is, kan het budget op programma 3 worden opgenomen en
eventueel vrijvallen wanneer niet het hele budget nodig blijkt te zijn.

5. Realistische investeringsplanning: aframing groei van de stad en rentekasgeldlening (maatregel 113, 126, 127, 309, 310)
De groei van de stad is brengt extra kosten met zich mee. Niet alleen voor de projecten zelf, maar ook voor de overige voorzieningen in de stad. De extra
vraag naar deze voorzieningen (bijvoorbeeld nieuwe scholen, extra jeugdzorg of WMO steun) komt vertraagd na oplevering van de projecten. Hierdoor kan
een deel van de gereserveerde middelen voor extra voorzieningen in 2026 vrijvallen. Daarnaast zijn er vanwege vertraging in de investeringsplanning, minder
financiële middelen nodig. Hierdoor worden extra opbrengsten verwacht omdat er meer middelen bij de schatkist van het rijk worden geplaatst. In totaal gaat
het om een voordeel van € 550.000 in 2026.




Financieel samengevat: Wat mag het kosten?
Bedragen x €1.000


Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien   Jaarrekening 2024      Begroting 2025        Begroting 2026        Begroting 2027          Begroting 2028        Begroting 2029
Lasten                                                  -4.234                -5.917                -8.312              -20.186                 -33.491               -46.788
Baten                                                 345.092               361.050               366.652               376.385                 377.305               386.307
Gerealiseerd saldo van baten en lasten                340.858               355.133               358.340               356.199                 343.814               339.519
Toevoegingen                                          -126.417                -8.983              -11.063                 -4.650                  -2.148                -1.928
Onttrekkingen                                         142.117                31.197                15.401                 4.036                   1.082                 1.349
Mutaties reserves                                       15.700               22.214                 4.338                     -614                -1.066                    -579
Saldo                                                 356.558               377.347               362.678               355.585                 342.748               338.939




                                                                                                                                                                            191
</pre>

====================================================================== Einde pagina 191 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 192 ======================================================================

<pre>De financiële ontwikkeling op het overzicht algemeen dekkingsmiddelen (OAD) heeft belangrijke impact op het totale begrotingssaldo. Bovenstaande tabel
laat zien dat het saldo op OAD de komende jaren lager wordt. Aan de ene kant zien we de inkomsten stijgen, maar daar tegenover staan ook hogere lasten
vanwege loon- en prijsstijging. Per saldo verslechtert het beeld van € 358 mln. in 2026 naar rond de 340 mln. vanaf 2028 (zie gerealiseerd saldo van baten en
lasten).

De belangrijkste oorzaak hiervoor is dat het rijk de extra middelen voor de jeugdzorg alleen heeft toegekend voor de jaren 2026 en 2027. Vanaf 2028 daalt de
algemene uitkering op dit punt. Het "ravijn" dat in 2026 zou komen, is daarmee gedeeltelijk doorgeschoven naar 2028.

Wanneer we ook kijken naar de mutaties in de reserves zien we dat de mutaties in 2026 fors lager zijn dan in 2025. Dit heeft vooral te maken met het inzetten
van de vrij inzetbare reserve voor het structureel sluitend maken van de begroting. In 2025 gaat dit om een bedrag van € 14,7 mln., terwijl in 2026 € 5 mln.
vanuit de vrij inzetbare reserve wordt ingezet ten behoeve van het structurele begrotingssaldo. In 2027 is er geen onttrekking vanuit de vrij inzetbare reserve
opgenomen.




Aangenomen amendementen en moties perspectiefdebat
Niet van toepassing.




                                                                                                                                                           192
</pre>

====================================================================== Einde pagina 192 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 193 ======================================================================

<pre>Vennootschapsbelasting
Inleiding
Gemeenten zijn sinds 1 januari 2016 vennootschapsbelastingplichtig als zij een fiscale onderneming bedrijven. Over de fiscale winst is dan winstbelasting
verschuldigd. Bij Zoetermeer geldt dit onder meer voor de grondexploitaties. Sinds 2024 is Zoetermeer nog meer in control omdat Zoetermeer een
vaststellingsovereenkomst (VSO) heeft afgesloten met de Belastingdienst voor grondzaken, meer specifiek de actieve grondexploitaties. Voor de reclame-
activiteiten lopen er diverse procedures bij de Hoge Raad (HR), waarvan het wachten is op een uitspraak.

Naast de grondexploitaties zijn ook de verkoopopbrengsten van reststromen afval onderworpen aan vennootschapsbelasting. De gemeente sluit hier aan op
het landelijk beleid, waarbij 1% van de opbrengsten als fiscaal resultaat in de Vpb-aangifte wordt meegenomen. De overige activiteiten binnen de gemeente
zijn niet onderworpen aan de Vpb-plicht en/of kunnen steunen op een vrijstelling.




Financieel samengevat: Wat mag het kosten?
Bedragen x €1.000


Vennootschapsbelasting                   Jaarrekening 2024        Begroting 2025          Begroting 2026          Begroting 2027          Begroting 2028          Begroting 2029
Lasten                                                   -592                      -223                    -590                    -277                    -608                     0
Baten                                                        32                      0                       0                       0                       0                      0
Gerealiseerd saldo van baten en lasten                   -560                      -223                    -590                    -277                    -608                     0
Saldo                                                    -560                      -223                    -590                    -277                    -608                     0




Voor 2029 is nog geen Vpb-last begroot, omdat o.a. in de verkoop van bouwgronden nog niet is voorzien. Mocht verkoop van bouwgronden wel plaatsvinden
dan is de Vpb last enkel aan de orde indien er door de Gemeente fiscale winst wordt gemaakt. De fiscale winst is mede afhankelijk van de hoogte van de
verkoopprijs van de grond, de gemaakte kosten en of de fiscale winst deels of geheel verrekend kan worden met andere jaren. De ontwikkelingen worden
nauwgezet gevolgd en bij veranderingen zullen de fiscale en financiële gevolgen worden gerapporteerd gedurende de reguliere P&C momenten”.




                                                                                                                                                                                   193
</pre>

====================================================================== Einde pagina 193 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 194 ======================================================================

<pre>Financiële begroting




                       194
</pre>

====================================================================== Einde pagina 194 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 195 ======================================================================

<pre>Financiële begroting
Inleiding
Deze Programmabegroting 2026–2029 is alweer de laatste van deze collegeperiode, wordt gepresenteerd in een financieel uitdagende context en staat in het
teken van het behouden van structureel financieel evenwicht in een periode van toenemende onzekerheden en oplopende tekorten.

Dankzij een omvangrijk pakket aan bezuinigings- en dekkingsmaatregelen van ruim € 25 mln., inclusief een eenmalige inzet van € 5 mln. uit de algemene
reserve is het gelukt om voor 2026 een sluitende begroting te presenteren. Dit is een belangrijke mijlpaal, omdat het de gemeente in staat stelt om onder
repressief toezicht van de provincie te blijven opereren. Tegelijkertijd is het financiële perspectief voor de jaren na 2026 zorgelijk. Vanaf 2027 lopen de
tekorten structureel op, met daarbij vooral een groot verval in 2028. Dit heeft te maken met de inkomsten die we van het rijk krijgen voor de jeugdzorg. Voor
de jaren 2026 en 2027 heeft het rijk een toevoeging aan de algemene uitkering van het gemeentefonds gedaan van zo’n € 10 mln. voor de extra kosten in de
jeugdzorg. Deze toevoeging komt vanaf 2028 grotendeels te vervallen. Deze ontwikkeling vraagt om een scherpe bestuurlijke koers en een zorgvuldige
afweging van ambities en middelen in de toekomst.

De Programmabegroting 2026-2029 is gebaseerd op de uitgangspunten uit de Perspectiefnota 2026 en de uitkomsten van het perspectiefdebat. Daarbij is
rekening gehouden met de effecten van de meicirculaire, de moties en de amendementen die door de raad zijn aangenomen en de structurele effecten die
voortvloeien uit het Tweede Tussenbericht 2025. De begroting weerspiegelt de gezamenlijke inzet om de stad leefbaar, veilig en duurzaam te houden, met
oog voor bestaanszekerheid, maatschappelijke ondersteuning en investeringen in groei en vernieuwing.

De provincie beoordeelt de begroting op structureel en reëel evenwicht. Omdat het saldo voor 2026 nog positief is, blijft Zoetermeer onder repressief toezicht.
Toch is het van belang dat de raad zich bewust is van de oplopende tekorten in de meerjarenraming en de noodzaak om tijdig aanvullende maatregelen te
treffen waarbij keuzes gemaakt moeten worden die bijdragen aan de robuustheid van onze stad en organisatie.

De reserves van de gemeente blijven op peil. De Vrij inzetbare reserve bedraagt eind 2025 nog € 158 mln. met een weerstandsvermogen van 6,99 (ruim
boven de norm van 1,0). Het Fonds Zoetermeer 2040 wordt ingezet voor strategische investeringen en heeft een omvang van € 95 mln. in 2025. De reserve
daalt naar € 41 mln. in 2030.

We blijven investeren in de noodzakelijke transities op het gebied van wonen, mobiliteit, duurzaamheid en dienstverlening. Tegelijkertijd zetten we in op het
versterken van onze weerbaarheid, het verbeteren van onze uitvoeringskracht en het benutten van kansen via samenwerking en externe financiering, zoals
subsidies en regiodeals.




Grondslagen
De volgende grondslagen bepalen mede het financiële beeld in de programmabegroting:


                                                                                                                                                            195
</pre>

====================================================================== Einde pagina 195 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 196 ======================================================================

<pre>    •   Ontwikkeling van de aantallen inwoners en woningen
    •   Beleid ten aanzien van verwachte ontwikkeling van het loon- en prijspeil
    •   Ontwikkeling algemene uitkering
    •   Rentepercentages
    •   Afschrijvingstermijnen.




Ontwikkeling van de aantallen inwoners en woningen
In deze begroting is voor de berekening van de uitkering van het gemeentefonds uitgegaan van de aantallen woningen en inwoners zoals opgenomen in
onderstaande tabel.




De aantallen inwoners en woningen zijn voor de financiële begroting belangrijke parameters, omdat veel financiële stromen (zoals algemene uitkering en
diverse belastingen) worden berekend aan de hand van deze parameters. De financiële gevolgen van een toename van de woningen (en veranderingen in
het aantal inwoners) is voor het begrotingssaldo in principe neutraal. De hogere inkomsten als gevolg van meer woningen/inwoners worden voor maximaal
50% gestort in de Reserve Fonds Zoetermeer 2040 (voormalig Reserve Investeringsfonds) en voor 50% ingezet voor hogere kosten van
beheer/voorzieningen als gevolg van uitbreiding van het aantal inwoners en het te onderhouden openbaar gebied.




Loon- en prijsstijging
De gevolgen voor loon- en prijsstijging ten opzichte van de begroting 2025 zijn in de programma’s van de begroting 2026 verwerkt.




Prijsstijging 2026
Op basis van de gegevens van het Centraal Plan Bureau (CPB) van maart 2025 wordt de prijsstijging voor 2026 bepaald. Voor de prijsstijging wordt de Index
materiele overheidsconsumptie (Imoc) gebruikt. Voor de lasten en baten van de begroting 2026 wordt uitgegaan van een prijsstijging van 4,0% ten opzichte
van de begroting 2025. Dit percentage bestaat uit de inschatting voor 2026 van 2,1% en een correctie van 5,5 % over voorgaande jaren. Omdat een deel van

                                                                                                                                                      196
</pre>

====================================================================== Einde pagina 196 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 197 ======================================================================

<pre>de prijscompensatie over 2024 al verwerkt is in de begroting wordt een vermindering van 3,6 % toegepast en wordt een percentage van 4 % gehanteerd.
Vanwege de onzekerheid of 4% voldoende is, wordt 1,6% gereserveerd op OAD voor programma's waar de prijsstijging toch hoger blijkt te zijn dan 4%. Deze
stijging is ten opzichte van de ramingen zoals opgenomen in de Programmabegroting 2025.




Loonstijging 2026
Op basis van de gegevens van het Centraal Plan Bureau (CPB) van maart 2025 wordt de loonstijging voor 2026 bepaald. Voor de loonstijging wordt de
loonvoet overheid gebruikt. Voor de stijging van de loonkosten wordt een stijgingspercentage van 1,4% aangehouden ten opzichte van de begroting 2025. Bij
de bepaling van het stijgingspercentage is rekening gehouden met de afgesloten CAO die loopt tot 31 maart 2025 en de sociale lasten, zoals deze bekend
zijn op 1 januari 2025.




Ontwikkeling algemene uitkering
De in de begroting verwerkte algemene uitkering is gebaseerd op de Meicirculaire 2025. Met de eventuele gevolgen uit de Septembercirculaire 2025 wordt in
de programmabegroting zelf geen rekening gehouden. De budgettaire vertaling daarvan wordt betrokken in de volgende perspectiefnota. Voor Zoetermeer
leverde de Meicirculaire 2025 een voordeel op van per saldo ongeveer € 10 mln. in 2026. Hiermee was is de Perspectiefnota 2026 reeds rekening gehouden.
Dit voordelige effect wordt met name veroorzaakt door extra middelen voor Jeugdhulp voor de jaren 2025 tot en met 2027. Vanaf 2028 en verder geeft de
Meicirculaire 2025 slechts een beperkt positief effect, waardoor het "financieel ravijn" feitelijk is opgeschoven naar 2028. Een uitgebreidere toelichting is
opgenomen in het Overzicht algemene dekkingsmiddelen (OAD).




Rentepercentages
Onderstaande tabel vermeldt de rentepercentages waarmee in de begroting 2026 is gerekend.


                                                                                                                                                          197
</pre>

====================================================================== Einde pagina 197 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 198 ======================================================================

<pre>Afschrijvingstermijnen
Op investeringen wordt afgeschreven. Daardoor worden de investeringsuitgaven in de tijd verdeeld over de gebruiksduur van de investering. De geldende
afschrijvingstermijnen zijn opgenomen in bijlage 13. De raad bepaalt afschrijvingstermijnen en legt deze vast in verschillende beleidsnota’s. Ter wille van het
overzicht wordt het totaaloverzicht van actuele afschrijvingstermijnen in de begroting opgenomen.




                                                                                                                                                             198
</pre>

====================================================================== Einde pagina 198 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 199 ======================================================================

<pre>Totstandkoming van de begroting




                                  199
</pre>

====================================================================== Einde pagina 199 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 200 ======================================================================

<pre>De bovenstaande tabel toont de cijfermatige vertaling van de diverse momenten bij het opstellen van de begroting. In november 2024 heeft de raad de
Programmabegroting 2025-2028 vastgesteld (zie regel 1). Hieraan zijn de financiële gevolgen van de raadsbesluiten (regel 2) en de mutaties uit het
Eerste Tussenbericht 2025 (TB 1, 3a/3e) , de effecten van de voorjaarsnota van het rijk (regel 4) en de bezuinigings- en dekkingsvoorstellen (regel 5)
toegevoegd. Dit is het vertrekpunt voor het opstellen van de begroting. De gevolgen van de Meicirculaire 2025 (regel 7) zijn verwerkt in het Tweede
Tussenbericht 2025. Het financieel effect van de bij het Perspectiefdebat aangenomen amendementen staat op regel 9. Meerjarig is het effect neutraal met
een lichte verschuiving tussen de jaren. De overige mutaties na het voorjaarsdebat (regel 10/12) die van invloed zijn op deze begroting worden hierna
toegelicht.




                                                                                                                                                      200
</pre>

====================================================================== Einde pagina 200 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 201 ======================================================================

<pre>Afwijkingen op bestaand beleid na peildatum Perspectiefnota 2026
Na het perspectiefdebat hebben zich de volgende mutaties vanaf 2026 voorgedaan.




                                                                                  201
</pre>

====================================================================== Einde pagina 201 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 202 ======================================================================

<pre>1. Aanbrengen zonwering scholencomplex Spitsbergen
De gevel van het gebouw is niet geschikt gebleken voor het aanbrengen van buitenzonwering. Als alternatief wordt het raamwerk aan de binnenzijde van het
gebouw aangepast waardoor binnenzonwering kan worden geplaatst. De investering bedraagt € 0,103 mln. in 2026 en wordt afgeschreven in 15 jaar tegen
een rentepercentage van 2% met een jaarlijkse annuïteit van € 8.000 per jaar.

2. Leerlingenvervoer
Er is leerlingenvervoer als een kind niet zelfstandig naar school kan of omdat de school ver weg is. Sinds augustus 2024 is er een nieuwe vervoerder. De
tarieven van deze vervoerder zijn hoger. Daarnaast worden er meer kinderen vervoerd. In de Perspectiefnota voor 2026 is in de budgetten al rekening
gehouden met hogere tarieven en met een groter aantal aanvragen.

Momenteel worden de aanvragen voor het nieuwe schooljaar beoordeeld. Het doel is dat strenger gekeken wordt naar de aanvragen. Dit zou kunnen leiden
tot een afname van de kosten, maar dit is nog moeilijk te voorspellen. Een eerste inschatting is dat de lasten met € 100.000 naar beneden kunnen worden
bijgesteld.

3. Organisatieontwikkeling Sociaal Domein
In 2026 vindt een reorganisatie van de afdelingen van het Sociaal Domein plaats, gericht op het versterken van de kwaliteit van de dienstverlening, het
verbeteren van interne sturing en het beheersbaar maken van de (personeels-)kosten. De financiële uitwerking hiervan vergt meer tijd dan eerder voorzien in
de Perspectiefnota. Daarom wordt de verwerking niet opgenomen in de Programmabegroting 2026, maar bij het Eerste Tussenbericht 2026 / de
Perspectiefnota 2027.

4. Oploop Nieuw Beschut Werk
Beschut werk is bedoeld voor mensen die alleen in een beschutte omgeving onder aangepaste omstandigheden kunnen werken. De Rijksoverheid verplicht
gemeenten om deze voorziening aan te bieden. Deze wettelijke taak wordt uitgevoerd door Werkbedrijf De Binnenbaan. In het Eerste Tussenbericht 2025 is
de raad geïnformeerd over een structureel nadeel van € 0,15 mln. aan de hand van de (financiële) verwachtingen van Werkbedrijf De Binnenbaan. Met de
halfjaarrapportage van de Binnenbaan is duidelijk geworden dat deze kosten zich in 2025 niet zo sterk ontwikkelen als waar in hun begroting rekening mee is
gehouden. De verwachting is dat dit effect structureel is.

5. Organisatieontwikkeling Sociaal Domein en opschaling Lokale Teams
 In 2026 vindt een reorganisatie van de afdelingen van het Sociaal Domein plaats, gericht op het versterken van de kwaliteit van de dienstverlening, het
verbeteren van interne sturing en het beheersbaar maken van de (personeels-)kosten. Een belangrijk onderdeel van deze brede reorganisatie is de
opschaling van Lokale Teams, die lichte jeugd- en gezinshulp en ondersteuning gaan bieden, de toeleiding naar specialistische jeugdhulp beter sturen en
meer regie voeren over jeugdhulptrajecten. Ook dit is een reorganisatie. De consequenties voor organisatie, personeel en financiën worden de komende
periode verder uitgewerkt.
De financiële uitwerking van de brede reorganisatie Sociaal Domein kost meer tijd dan bij de Perspectiefnota en het raadsvoorstel Doorontwikkeling teams en
organisatie Jeugd en Onderwijs was voorzien (2025-081244). Daarom wordt de verwerking niet in de Programmabegroting 2026 meegenomen, maar bij het
Eerste Tussenbericht 2026/ de Perspectiefnota 2027.



                                                                                                                                                           202
</pre>

====================================================================== Einde pagina 202 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 203 ======================================================================

<pre>6. Doorontwikkeling Lokale Teams
In februari 2025 heeft de raad het college de opdracht gegeven om Lokale Teams binnen de gemeentelijke organisatie door te ontwikkelen en te starten met
de voorbereidingen voor de implementatie en de reorganisatie van de ambtelijke organisatie. Voor het uitvoeren van deze opdracht is een traject gestart dat
doorloopt in 2026, in samenhang met de uitvoering van de reorganisatie sociaal domein. In 2024 is niet het gehele budget uitgegeven. Voor 2026 is echter
nog wel budget nodig. Het aanvullend benodigde budget voor 2026 is € 0,198 mln.

7. Programma Toekomstbestendige jeugdhulp - Project aansluiting onderwijs-jeugdhulp
Het programma Toekomstbestendige Jeugdhulp bevatte vijf projecten. Een van deze projecten is het project aansluiting onderwijs-jeugdhulp. De initiatieffase
van het project is gestart in februari 2024. Na de herfstvakantie (Q3) 2024 is het project overgegaan naar de uitvoeringsfase. Het project werkt op basis van
schooljaren en wordt uitgevoerd in de schooljaren 2024-2025 en 2025-2026. Er doen vier basisscholen en twee voortgezet onderwijsscholen mee aan het
project. In het tweede kwartaal van 2025 is op twee pilotscholen extra bewegen toegevoegd aan het project.

Voor het project is in 2026 € 0,27 mln. benodigd. Dit budget is nodig om de uitvoering op het onderwijs (jeugdhulp en extra bewegen) voort te kunnen zetten
en om intern het project te kunnen monitoren en na afloop een adviesrapport op te kunnen maken. De verwachte kosten voor 2026 bedragen € 0,27 mln.

8. Jeugdhulpvervoer
De kosten voor jeugdhulpvervoer zijn gestegen. In het memo Overschrijding kosten jeugdhulpvervoer staat dat de kosten hoger uitvallen doordat meer
jeugdigen gebruiken maken van jeugdhulpvervoer, de tarieven voor het vervoer zijn gestegen en er meer jeugdhulpvervoer wordt toegekend. Mede door de
gestegen tarieven is de verwachting dat de afwijking meerjarig is. Door de inzet van maatregelen moeten de kosten voor jeugdhulpvervoer op termijn dalen.

9. Prijscompensatie specialistische jeugdhulp
De indexatie van de tarieven voor specialistische jeugdhulp wijkt af van de gemeentelijke indexatie. Op het Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen (OAD)
staat een prijsstijging van 1,6% gereserveerd voor programma's waar de prijsstijging hoger blijkt te zijn dan 4%. Middels deze wijziging wordt hiervoor
gecorrigeerd.

10. Specialistische jeugdhulp
Op basis van de prognose is de verwachting dat de kosten voor de regionaal en landelijk ingekochte specialistische jeugdhulp in 2025 € 0,915 mln. hoger
uitkomen dan begroot. Hoewel het aantal jeugdigen met specialistische jeugdhulp daalt, zien we dat de kosten nog stijgen als gevolg van hogere tarieven en
langere/zwaardere jeugdhulptrajecten. We zien dit met name terug bij onderdelen ambulante jeugdhulp en dagbehandeling. In het memo Tweede monitor
kosten jeugdhulp 2025 was dit beeld ook al zichtbaar en de stijging zet zich met name bij dagbehandeling door. Op andere onderdelen van de begroting
verwachten we echter een kostendaling, bijvoorbeeld bij de Jeugd-GGZ. De verwachting is dat de stijging op dagbehandeling zich ook de komende jaren zal
doorzetten.

11. Crisisorganisatie Sociaal Domein
Vanwege de start van de Lokale Teams in 2026 zijn niet alle middelen nodig zoals voorzien in de Perspectiefnota 2026.




                                                                                                                                                          203
</pre>

====================================================================== Einde pagina 203 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 204 ======================================================================

<pre>12. Vroegsignalering onbegrepen gedrag
Eind 2024 is het project Lerend netwerk preventie gestart. Met het project wordt een lerend netwerk opgezet rondom mensen met onbegrepen gedrag die zich
(nog) niet in een crisissituatie bevinden. Onbegrepen gedrag is de verzamelnaam voor gedrag van mensen dat door hen zelf en/of door hun omgeving als
moeilijk hanteerbaar wordt ervaren. Hierbij wordt door de inzet van een wijkfunctionaris met name ingezet op preventieve maatregelen, het stimuleren van
effectieve samenwerking en deskundigheidsbevordering. De raad is hierover geïnformeerd door middel van Raadsmemo 2024-172733 Start project
‘verbeteren vroegsignalering personen met onbegrepen gedrag’ d.d. 12 december 2024.

De netto-lasten bedragen voor de jaren 2026 en 2027 € 0,158 mln. en worden gedekt door een subsidie van ZonMw.

13. Wmo hulpmiddelen
De Wmo hulpmiddelen worden eind 2027 opnieuw aanbesteed. Het beleid richt zich op toekomstgerichte en efficiënte oplossingen, zoals het delen van
hulpmiddelen (bijvoorbeeld scootmobielen) en het opnemen van kosten effectievere hulpmiddelen in het nieuwe contract. Daarnaast is het nog afwachten of
het aantal aanvragen ook significant zal groeien vanwege de verdergaande vergrijzing. Daarom is besloten om een afloop in het budget op te nemen vanaf
2028. De afname in het budget loopt structureel op tot € 400.000 in 2029.

14. Wmo hulp bij het huishouden
Per november 2025 gaat het nieuwe contract huishoudelijke ondersteuning in. Tegelijkertijd wijzigt ook hoe we de huishoudelijke ondersteuning invullen. Om
ervoor te zorgen dat huishoudelijke ondersteuning toegankelijk blijft, is het belangrijk dat meer inwoners hun huishouden (gedeeltelijk) zelfstandig blijven doen
en dat minder inwoners langdurig huishoudelijke ondersteuning nodig hebben, zodat het beschikbaar blijft voor de inwoners die het echt nodig hebben. Dit
doen we door de huishoudelijke ondersteuning uit te voeren aan de hand van drie ondersteuningsniveaus. Uiteindelijk is het de verwachting dat deze
stelselwijziging ook financieel iets zal opleveren. In het meerjarig budget hebben we daarom rekening gehouden met een afname in 2028 van € 100.000
oplopend naar structureel € 150.000 in 2029.

15. Wmo ondersteuning thuis
De ontwikkeling is dat ondersteuning op individueel niveau steeds meer plaatsvindt in groepsverband. Hierdoor zijn er schaalvoordelen te halen en worden de
individuele maatwerkindicaties omgezet naar een algemene voorziening. Aan de andere kant zien we de verschuiving van de Zorgverzekeringswet naar de
Wmo. Dit zou kunnen leiden tot hogere kosten. Ondanks deze trend is de verwachting dat het budget ondersteuning thuis naar beneden bijgesteld kan
worden met € 400.000 in 2026 tot € 250.000 structureel in 2029 en verder.

16. Wmo maattijdvoorzieningen
De maaltijdvoorziening omvat ondersteuning bij het bereiden en nuttigen van maaltijden aan kwetsbare inwoners die dit door hun beperking niet zelfstandig
kunnen. Deze vorm van ondersteuning is tijdsintensief en relatief duur, waardoor de kosten snel oplopen. De aanbieder die deze dienst verzorgt voor de
gemeente, berekent inmiddels hogere tarieven. Ook wordt er meer gebruik gemaakt van deze voorziening.

17. Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE)
In 2025 is er meer duidelijkheid verkregen over de continuering en omvang van de vergoeding van het rijk voor 2026-2030. Dit geeft de zekerheid om verder
te werken aan de versterking van de gemeentelijke organisatie voor het uitvoeren van de klimaat- en energietaken. Om niet te veel gebonden te zijn aan


                                                                                                                                                             204
</pre>

====================================================================== Einde pagina 204 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 205 ======================================================================

<pre>vaste verplichtingen is de formatie gesplitst in een vaste en flexibele schil. Voor 2026 en verder worden minimaal extra uitgaven verwacht tot ca. € 3 mln. Ten
opzichte van de begroting is dit een stijging van € 0,2 mln. Tegenover de uitgaven staat een even hoge subsidie.

18. Huur tijdelijke Nelson Mandelabrug
De huur van een tijdelijk brugdeel voor de Nelson Mandelbrug € 93.000 voor de jaren 2025 t/m 2027.

19. Tijdelijke gronddepot Nieuwe Driemanspolder
De verwachting was dat de maximale capaciteit van het gronddepot in 2025 bereikt zou zijn. Dit is echter nog niet het geval. De exploitatie van het
gronddepot is budgettair neutraal. De baten en lasten stijgen meerjarig incidenteel met € 0,1 mln. in 2026 en 2027.

20. Bezuinigingsmaatregel Vervangingsinvesteringen kapitaliseren - actualisering naar prijspeil 2025
De bedragen zoals opgenomen in de bezuinigingsmaatregel Vervangingsinvesteringen kapitaliseren zijn geïndexeerd naar het prijspeil van de
programmabegroting 2026. Dit levert een voordeel op dat wordt wordt gereserveerd voor ‘Veroudering van de stad'.

21. Herziening kapitaallasten en VTA 2026-2030
Door herziening van kapitaallasten en geraamde opslagen voor de kosten van voorbereiding, toezicht en administratie (VTA) is er een voordeel in 2026 van €
0,44 mln., in 2027 € 0,59 mln., in 2028 € 0,43 mln. In 2029 is er een nadeel van € 2.000.

22. Media
Gemeenten hebben volgens de Mediawet een instandhoudingsplicht voor de lokale publieke omroep. Dat betekent dat het college van B&W verantwoordelijk
is voor de bekostiging. De VNG heeft een raming van het aantal huishoudens gemaakt. Voor Zoetermeer komt dit neer op 59.132 huishoudens. De VNG-
handreiking Wachten kan niet meer (2023) hanteert een richtbedrag van € 1,68 per huishouden per jaar (prijspeil 2026) voor een minimumniveau van LTMA,
met enkel basisradio, beperkte nieuwsvoorziening en geen ontwikkelruimte. Voor professionalisering richting een stevige streekomroepvorming wordt een
bekostiging van € 2,50 tot € 3,00 per huishouden als realistisch gezien. In de begroting voor 2026 is € 109.408 opgenomen. Dit is op basis van € 1,68. Om op
een budget voor een stevige streekomroep uit te komen is er een verhoging met € 38.422 voor het jaar 2026 en € 58.422 vanaf 2027 en verder noodzakelijk
op basis van € 2,50.

23. Kunstopdrachten in openbare ruimte
In 2026 werken we onder andere aan de kunstopdrachten bij het IKC Seghwaert, Motion beweegcollege, IKC Buytenwegh en de verbouwing van het
stadhuis. De verwachte kosten hiervoor worden ingeschat op €42.500. Deze kosten worden onttrokken aan de Reserve Beeldende Kunst in Openbare
Ruimte.

24. Kapitaallasten PV panelen versnelde aanpak klimaatproblematiek Leidsewallen 80 (CKC)
Een onderdeel van de versnelde aanpak van de klimaatproblematiek bij CKC & Partners omvat het plaatsen van PV-panelen boven het atrium. De kosten
bedragen € 0,119 mln. in 2025 en worden afgeschreven in 25 jaar tegen een rentepercentage van 2% met een jaarlijkse annuïteit van € 6.000.




                                                                                                                                                            205
</pre>

====================================================================== Einde pagina 205 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 206 ======================================================================

<pre>25. Huisvesting lokale teams Jeugd en onderwijs
Op 15 juli 2025 heeft de raad het college opdracht gegeven om voor de lokale teams Jeugd en onderwijs fysieke locaties beschikbaar te stellen. Binnen de
vastgoedportefeuille zijn twee locaties gevonden die in 2026 worden ingericht. Dit betreft de locaties Justus van Effenhove 37 en Koeienweide 2. De jaarlijkse
exploitatie lasten bedragen € 84.000.

26. Uitwerking motie 85 'Geef plaats aan subsidies waar ze thuishoren'
In de motie wordt opgeroepen om subsidies te plaatsen op programma 4. Vrije Tijd. Het gaat om subsidies voor het maatjesproject (mentorproject)
jongerenkamp, democratieproject en huttenbouw. Er is uitvoering gegeven aan deze motie. In het vastgestelde bezuinigingspakket is de subsidie voor deze
projecten komen te vervallen. Hierdoor ontstaat een nadeel van € 52.450. Hier staat geen dekking tegenover in Programma 4 en levert daarmee een tekort
op.

27. Herfasering Verbeteren toegankelijkheid gemeentelijke Gebouwen
De beoogde werkzaamheden kunnen niet allemaal uitgevoerd worden in 2026. Hierdoor worden de beschikbare middelen onderbenut. Bij de jaarrekening zal
voorstel tot budgetoverheveling worden voorgelegd. Weglaten?

28. Systematiek overheadtoerekening aan projecten (maatregel 302)
De toerekening van de overheadkosten aan projecten wordt met ingang van 2026 gewijzigd. Het doel van de wijziging is om het tarief te actualiseren en aan
te passen aan de uitgangspunten zoals deze in de 'Notitie Overhead 2023' van de commissie BBV zijn opgenomen. Hiermee ontstaat een integrale kostprijs
die uniform binnen de gemeente wordt toegepast. De aanpassing en de methodiek is opgenomen in de nota overhead 2025. Als gevolg van de nieuwe
systematiek wordt er meer overhead toegerekend aan investeringen en grondexploitaties. Het financiële effect van de hogere doorbelasting is in de
Perspectiefnota 2026 ingeschat op een nettobedrag € 1 mln. Het effect van de wijziging is als maatregel 302 opgenomen in de Bezuinigings- en
dekkingsvoorstellen 2026. Het meerjarig effect van de nieuwe systematiek is inmiddels doorgerekend en aangepast op € 2 mln. Dit levert een aanvullende
dekking op van € 1 mln. en wordt opgenomen als aanvullende bijdrage in het sluitend maken van de begroting.

29. Opbrengst toeristenbelasting
In de begroting is een meeropbrengst ingecalculeerd vanwege de bouw van het Van der Valk hotel. De bouw van het hotel is gestart medio 2025 en zal naar
verwachting ongeveer 2,5 jaar duren. De begrote opbrengst over 2026 en 2027 wordt daarom met € 0,21 mln. per jaar naar beneden bijgesteld.

30. Vrijval reservering taakmutaties
Wanneer de gemeente extra middelen krijgt in de algemene uitkering van het gemeentefonds voor extra taken, wordt er een reservering op OAD
gedaan. Een deel van deze reservering kan vrijvallen, doordat de reservering niet helemaal nodig is.

31. Rente
Er is vanaf 2027 een variërend rentevoordeel. Dit kent verschillende oorzaken die wel met elkaar verband houden. Bij de Perspectiefnota is over de jaren een
daling van de liquiditeitsomvang voorzien. Naar huidig inzicht gaat de daling minder hard dan eerder verwacht. Dat maakt dat er in 2027 iets meer
renteopbrengst zal zijn. Tegelijkertijd was de eerdere verwachting dat er in 2028 geleend zou moeten worden, Hiervoor is eerder vanaf 2028 ca € 0,8 miljoen
aan rentelasten opgenomen. Naar huidig inzicht is er pas in 2031 behoefte aan aanvullend vreemd vermogen, wat maakt dat deze oploop in de rentelasten
vanaf 2028 vrijvalt. Dat 2026 negatiever is, heeft te maken met de korte rente die iets lager zal zijn dan eerder verwacht.

                                                                                                                                                           206
</pre>

====================================================================== Einde pagina 206 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 207 ======================================================================

<pre>32. Resultaat verlagen loonbudget naar Pmax-1
De personeelsbudgetten voor de hele gemeente Zoetermeer worden verlaagd naar 1 trede onder het maximum van de schaal (in plaats van het maximum
van de schaal)> Dit leidt tot een structurele verlaging van de geraamde lasten van circa € 3 mln. (2,5 % van het totale personeelsbudget). Dit bedrag is
gebaseerd op de financiële vertaling van de formatie per 1 januari 2025. Deze maatregel levert een besparing van € 2,8 mln. op. Hiermee wordt invulling
gegeven aan de bezuiniging, motie 2506-84 en amendement 2506-U1. Het restant van € 1 mln. is vrijgevallen aan het begrotingssaldo.

33. Meicirculaire
In de perspectiefnota is op basis van de Voorjaarsnota 2025 van het rijk een inschatting gemaakt van de financiële effecten voor de gemeente Zoetermeer.
Na het verschijnen van de meicirculaire 2025 is de raad via het memo "meicirculaire 2025" geïnformeerd. De afwijking ten opzichte van de perspectiefnota
wordt in deze begroting verwerkt.




Opbouw financiële begroting
De financiële begroting is opgebouwd uit zeven programma’s, het Overzicht Overhead, het Overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien en de
Vennootschapsbelasting (Vpb)
Per programma worden onderscheiden:

    •    Lasten
    •    Baten
    •    Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves

Het saldo van baten en lasten is het exploitatiesaldo. Het eindsaldo, waarin de mutaties van de reserves zijn meegenomen, wordt het ‘geraamd resultaat’
genoemd. Onderstaande tabel geeft de te autoriseren bedragen voor 2025 weer. In bijlage 12 Overzicht taakvelden is de uitsplitsing voor de jaren 2026, 2027
en 2028 opgenomen.




Totaal raming programmabegroting 2026
Bedragen x €1.000




                                                                                                                                                           207
</pre>

====================================================================== Einde pagina 207 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 208 ======================================================================

<pre>Totaal raming                                                                         Begroting 2026
                                                Lasten              Baten             Toevoegingen          Onttrekkingen           Saldo
1. Onderwijs, economie en Arbeidsparticipatie            -133.397            69.997                -2.688                   2.831            -63.257
2. Samen leven en ondersteunen                           -169.446            11.196                    0                     365            -157.884
3. Leefbaarheid, duurzaam en groen                        -69.688            40.618                    0                    3.721            -25.349
4. Vrije tijd                                             -35.749            12.400                    0                      43             -23.306
5. Veiligheid                                             -23.894             1.676                    0                     790             -21.429
6. Dienstverlening en participatie                        -18.527             7.295                    0                     130             -11.102
7. Inrichting van de stad                                 -30.215            21.288                -2.061                   5.385             -5.603
Overzicht overhead                                        -54.044              279                     0                      27             -53.738
Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien                    -8.312           366.652              -11.063                15.401              362.678
Heffingsbedrag Vennootschapsbelasting                       -590                 0                     0                       0               -590
Saldo                                                    -543.861           531.400              -15.812                28.693                  420



Totaaloverzicht op meerjarenbasis
Bedragen x €1.000




                                                                                                                                                208
</pre>

====================================================================== Einde pagina 208 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 209 ======================================================================

<pre>Totaal Programma's                                     Begroting 2026         Begroting 2027         Begroting 2028        Begroting 2029
1. Onderwijs, economie en Arbeidsparticipatie
Lasten                                                           -133.397               -132.552               -132.101              -131.766
Baten                                                              69.997                 69.927                 69.927                69.927
Saldo baten en lasten                                             -63.400                -62.625                -62.173               -61.839
Toevoegingen                                                        -2.688                 -3.357                 -3.184                -3.184
Onttrekkingen                                                       2.831                  3.303                  3.283                 3.283
Saldo reservemutaties                                                   143                    -54                    98                     98
Totaal 1. Onderwijs, economie en Arbeidsparticipatie              -63.257                -62.679                -62.075               -61.741
2. Samen leven en ondersteunen
Lasten                                                           -169.446               -159.869               -158.593              -158.516
Baten                                                              11.196                  2.139                  1.981                 1.981
Saldo baten en lasten                                            -158.250               -157.731               -156.613              -156.536
Onttrekkingen                                                           365                    54                     0                      0
Saldo reservemutaties                                                   365                    54                     0                      0
Totaal 2. Samen leven en ondersteunen                            -157.884               -157.677               -156.613              -156.536
3. Leefbaarheid, duurzaam en groen
Lasten                                                            -69.688                -68.652                -68.589               -68.193
Baten                                                              40.618                 37.480                 37.221                37.221
Saldo baten en lasten                                             -29.070                -31.172                -31.369               -30.972
Onttrekkingen                                                       3.721                  4.815                  4.334                 3.804
Saldo reservemutaties                                               3.721                  4.815                  4.334                 3.804
Totaal 3. Leefbaarheid, duurzaam en groen                         -25.349                -26.357                -27.034               -27.168
4. Vrije tijd
Lasten                                                            -35.749                -36.492                -36.172               -36.139
Baten                                                              12.400                 11.611                 11.611                11.611
Saldo baten en lasten                                             -23.349                -24.881                -24.561               -24.528
Toevoegingen                                                             0                      -9                    0                      0
Onttrekkingen                                                           43                     541                    0                      0
Saldo reservemutaties                                                   43                     532                    0                      0
Totaal 4. Vrije tijd                                              -23.306                -24.349                -24.561               -24.528
5. Veiligheid
Lasten                                                            -23.894                -23.187                -22.684               -22.582
Baten                                                               1.676                  1.402                  1.156                 1.156
Saldo baten en lasten                                             -22.219                -21.785                -21.528               -21.426
Onttrekkingen                                                           790                    190                    0                      0



                                                                                                                                            209
</pre>

====================================================================== Einde pagina 209 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 210 ======================================================================

<pre>Totaal Programma's                               Begroting 2026          Begroting 2027          Begroting 2028          Begroting 2029
Saldo reservemutaties                                             790                     190                       0                       0
Totaal 5. Veiligheid                                        -21.429                 -21.595                 -21.528                 -21.426
6. Dienstverlening en participatie
Lasten                                                      -18.527                 -17.980                 -17.735                 -18.068
Baten                                                         7.295                   7.485                   7.147                   7.522
Saldo baten en lasten                                       -11.232                 -10.496                 -10.588                 -10.546
Onttrekkingen                                                     130                     100                       0                       0
Saldo reservemutaties                                             130                     100                       0                       0
Totaal 6. Dienstverlening en participatie                   -11.102                 -10.396                 -10.588                 -10.546
7. Inrichting van de stad
Lasten                                                      -30.215                 -25.756                 -24.782                 -17.317
Baten                                                        21.288                  18.220                  14.229                  10.664
Saldo baten en lasten                                         -8.927                  -7.536                -10.553                   -6.652
Toevoegingen                                                  -2.061                  -2.480                      188                     -256
Onttrekkingen                                                 5.385                   4.577                   4.947                       789
Saldo reservemutaties                                         3.324                   2.096                   5.136                       533
Totaal 7. Inrichting van de stad                              -5.603                  -5.439                  -5.418                  -6.120
Overzicht overhead
Lasten                                                      -54.044                 -53.776                 -53.710                 -53.690
Baten                                                             279                     279                     279                     279
Saldo baten en lasten                                       -53.765                 -53.496                 -53.430                 -53.411
Toevoegingen                                                        0                       0                       0                       0
Onttrekkingen                                                      27                      14                       0                       0
Saldo reservemutaties                                              27                      14                       0                       0
Totaal Overzicht overhead                                   -53.738                 -53.483                 -53.430                 -53.411
Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien
Lasten                                                        -8.312                -20.186                 -33.491                 -46.788
Baten                                                       366.652                 376.385                 377.305                 386.307
Saldo baten en lasten                                       358.340                 356.199                 343.814                 339.519
Toevoegingen                                                -11.063                   -4.650                  -2.148                  -1.928
Onttrekkingen                                                15.401                   4.036                   1.082                   1.349
Saldo reservemutaties                                         4.338                       -614                -1.066                      -579
Totaal Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien              362.678                 355.585                 342.748                 338.939
Heffingsbedrag Vennootschapsbelasting
Lasten                                                            -590                    -277                    -608                      0



                                                                                                                                          210
</pre>

====================================================================== Einde pagina 210 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 211 ======================================================================

<pre>Totaal Programma's                                                                Begroting 2026          Begroting 2027          Begroting 2028          Begroting 2029
Saldo baten en lasten                                                                              -590                    -277                    -608                     0
Totaal Heffingsbedrag Vennootschapsbelasting                                                       -590                    -277                    -608                     0
Saldo Totaal                                                                                       420                 -6.667                -19.107                 -22.536



Totaal meerjaren
Bedragen x €1.000


Exploitatie                                                                       Begroting 2026          Begroting 2027          Begroting 2028          Begroting 2029
Lasten                                                                                      -543.861                -538.727                -548.465                -553.060
Baten                                                                                        531.400                 524.929                 520.856                 526.668
saldo van baten en lasten                                                                    -12.461                 -13.799                 -27.609                 -26.392
Toevoegingen                                                                                 -15.812                 -10.497                   -5.144                  -5.369
Onttrekkingen                                                                                 28.693                  17.628                  13.647                   9.225
Saldo mutatie reserves                                                                        12.881                   7.131                   8.502                   3.856
Geraamd resultaat                                                                                  420                 -6.667                -19.107                 -22.536




Incidentele baten en lasten
Inzicht in de incidentele baten en lasten is nodig om te beoordelen of de begroting structureel in evenwicht is, dat wil zeggen dat de structurele lasten worden
gedekt door structurele baten. De incidentele baten en lasten blijven voor de bepaling van dat evenwicht buiten beschouwing.

Onder incidentele baten en lasten worden onder andere de volgende posten verstaan:

     •    Inkomsten uit grondexploitaties
     •    Dotaties en onttrekkingen aan reserves
     •    Bijzondere baten en lasten ten gevolge van incidenteel nieuw beleid
     •    Voordelige en nadelige afwikkelingsverschillen van voorgaande dienstjaren
     •    Extra afschrijvingen ten laste van de exploitatie.




                                                                                                                                                                           211
</pre>

====================================================================== Einde pagina 211 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 212 ======================================================================

<pre>Er wordt rekening gehouden met een grensbedrag van € 0,1 mln.




Toelichting incidentele baten en lasten
Programma 1 Onderwijs, economie en Arbeidsparticipatie
Voor de aanpak van fraude zorgaanbieders is in het Coalitieakkoord 2022-2026 'Samen doen wat nodig is' een bedrag gereserveerd van € 54.000 voor 2026.
Dit is het laatste jaar. Voor de actieagenda Economie gaat het om € 0,110 mln. Voor de uitvoering van de gebiedsvisie gemengd zakendistrict Entree-Zuid is
in 2026 € 0,1 mln. beschikbaar en € 40.000 voor een bijdrage aan de inrichting van een technische praktijk locatie. Van de eenmalige bijdrage van in totaal €
150.000 is in 2027 nog € 20.000 in de begroting opgenomen. Het gaat om een bijdrage aan de samenwerking tussen technisch bedrijfsleven en onderwijs.
Deze bijdrage is gedekt door een onttrekking aan de reserve Fonds Zoetermeer 2040.

                                                                                                                                                          212
</pre>

====================================================================== Einde pagina 212 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 213 ======================================================================

<pre>Programma 2 Samen leven en ondersteunen
In het huidige coalitieakkoord is voor 2023/2026 € 0,15 mln. beschikbaar voor het vergroten van toegankelijkheid en voor 2025/2026 € 0,133 mln. voor een
Woonzorgvisie. In 2027 is daarvoor € 67.000 beschikbaar. De Woonzorgvisie wordt ten laste van de Reserve Fonds Zoetermeer 2040 gebracht. In de
Perspectiefnota 2024 is budget gereserveerd voor 5 projecten jeugd voor twee jaar. Het doel is om sturing en samenwerking binnen het jeugddomein te
verbeteren. De projecten worden in samenhang uitgevoerd en bestrijken het hele spectrum van de jeugdzorg. Een goede aansluiting tussen onderwijs en
jeugdhulp is belangrijk om het leer- en ontwikkelproces van jonge kinderen zo min mogelijk te onderbreken. Een deel van de projecten loopt door in 2026. Het
gaat om een bedrag van € 0,27 mln. en wordt gedekt door een onttrekking aan het Sociaal Innovatiefonds. Ook twee projecten uit het ontwikkelperspectief
van Meerzicht worden gedekt uit het Sociaal Innovatiefonds. In 2026 is voor Impact gedrven inzet voor jeugd & gezinnen en voor Preventie in de praktijk in
2026 nog € 0,259 mln. beschikbaar. Voor het uitvoeringsplan als gevolg Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) is in 2026 € 0,924 mln. aan lasten geraamd
waar een subsidie tegenover staat. Om de zorg ook in de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden, is een Integraal Zorg Akkoord afgesloten
tussen betrokken organisaties. In 2026 is voor de uitvoering € 6.725.000 beschikbaar waar een even grote inkomst tegenover staat. De Europese Richtlijn
Tijdelijke bescherming (RTB) voor noodopvang van Oekraïense vluchtelingen is verlengd en loopt door in 2026. De lasten zijn geraamd op € 0,6 mln. De
bijdrage van het rijk is € 1,083 mln. Bij de PN2026 zijn middelen gereserveerd voor het voortzetten van de crisisorganisatie Sociaal domein. Dit bedrag is niet
volledig nodig door de start van Lokale Teams. Per saldo bedraagt de raming voor 2026 € 0,13 mln.

Programma 3 Leefbaarheid, duurzaam en groen
In het coalitieakkoord is in programma 3 een budget opgenomen voor bomen, vier jaar € 0,150 mln. en als tijdelijke impuls voor de openbare ruimte € 1,5 mln.
per jaar voor de jaren 2023/2026. Een deel van het bedrag uit voorgaande jaren is niet uitgegeven, € 0,476 mln. Dit is aan 2026 toegevoegd. In het kader van
de bezuinigingen is een ton op dit bedrag in minder gebracht. Voor aardgasvrije wijken is een rijksbijdrage ontvangen. Dat bedrag is in de brede
bestemmingsreserve gestort. De uitvoering van de plannen is vertraagd en schuift naar later jaren. De verwachting is dat in 2027 een budget van € 3,382
mln. wordt uitgegeven met een bijdrage van € 3,162 mln. uit de Brede bestemmingsreserve. Voor 2028 is dat € 2,585 mln. waarvan € 2,534 mln. uit de Brede
bestemmingsreserve en in 2029 is dat € 1,0 mln. Het verschil tussen uitgaven en dekking ontstaat door verschillen in de toegepaste indexatie. De uitgaven
zijn geïndexeerd, de onttrekkingen niet. Begin 2022 is een Duurzaamheidsfonds ingesteld en gevoed met middelen uit de Reserve Fonds Zoetermeer 2040
ter grootte van € 7,5 mln. De raad heeft het bedrag van het fonds met een amendement verhoogd naar € 10 mln. Dit Duurzaamheidsfonds draagt bij aan de
ambities uit het programma Duurzaam & Groen Zoetermeer. Voor de diverse deelplannen is voor 2026 € 1,745 mln., in 2027 € 1,815 mln. en in 2028 € 1,8
mln. in de begroting opgenomen. De regeling aanpak energiearmoede voor de compensatie van de hoge energieprijzen in de afgelopen jaren is nog niet
volledig uitgevoerd. Er resteert voor 2026 een bedrag van € 0,844 mln.. Daarvoor is geld ontvangen van het rijk. De gemeente heeft een aanvraag ingediend
voor de Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie om bewoners te helpen bij het verduurzamen van hun woning. De aanvraag is toegekend. Voor 2026 gaat
het om € 0,456 mln. De gemeente heeft voor 2026 en 2027 € 0,15 beschikbaar voor het opstellen van een gemeentebreed soortenmanagementplan (SMP)
om procedures bij het aanvragen van omgevingsvergunningen efficiënter te kunnen uitvoeren waardoor onderzoek naar flora en faunabescherming bij
bouwprojecten minder tijd kost. De gemeente ontvangt hiervoor een subsidie van het rijk. Voor de huur van de tijdelijk Mandelabrug is in 2026 en 2027 een
bedrag van € 93.000 nodig. De verwachting was dat de maximale capaciteit van het tijdelijk gronddepot in 2025 zou worden bereikt maar dat is niet het geval.
In 2026 en 2027 stijgen zowel de baten als de lasten met € 0,1 mln. De exploitatie is budgettair neutraal.

Programma 4 Vrije tijd
Er zijn geen incidentele baten of lasten opgenomen in de begroting.




                                                                                                                                                           213
</pre>

====================================================================== Einde pagina 213 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 214 ======================================================================

<pre>Programma 5 Veiligheid
Voor handhaving zijn in het coalitieakkoord, naast structurele middelen, ook tijdelijke middelen voor een extra impuls opgenomen, in 2026 € 0,3 mln. Niet alle
gereserveerde bedragen uit voorgaande jaren zijn uitgegeven. Aan 2026 is € 0,3 mln. toegevoegd. Deze extra middelen komen ten laste van de Reserve
Fonds Zoetermeer 2040. Bij de Perspectiefnota 2026 is geld beschikbaar gesteld voor de Zoetermeerse pandenbrigade. Het doel van het oprichten van een
Zoetermeerse pandenbrigade is het borgen van het juiste gebruik van woningen en panden en waarbij misstanden tijdig worden gesignaleerd en aangepakt
en waarbij binnen de integrale aanpak zorg en veiligheid samenkomen. Voor de duur van twee jaar wordt als pilot een Zoetermeerse pandenbrigade
opgericht. In 2026 en 2027 is daarvoor per jaar € 0,19 beschikbaar. De bedragen worden gedekt uit Reserve Fonds Zoetermeer 2040.

Programma 6 Dienstverlening en samenspraak
De omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. In 2026 is een bedrag van € 0,312 mln. opgenomen voor de transitiefase. Het gaat om de
doorontwikkeling van kerninstrumenten zoals het omgevingsplan en omgevingsprogramma, het verbeteren van de dienstverlening en de gezonde fysieke
leefomgeving. 2026 Is het laatste jaar van dit college waarbij het 'potje van de raad' tijdelijk is verhoogd met € 75.000 in 2026 en ook een 'potje voor het
college is ingesteld van € 70.000 in 2026. Op verzoek van de raad zijn er gelden gereserveerd voor maatschappelijke initiatieven. De bedragen komen uit de
reserve Fonds Zoetermeer 2040. In 2026 is dat € 0,13 mln. en in 2027 € 0,1 mln.

Programma 7 Inrichting van de stad
De in dit programma geraamde incidentele baten en lasten betreffen de geraamde kosten en opbrengsten in de grondexploitaties. Alhoewel de projecten een
meerjarig karakter hebben, worden de in de begroting opgenomen baten en lasten toch als incidenteel beschouwd.

Voor de wijkaanpak Buytenwegh is in 2026 € 0,537 beschikbaar gesteld. Voor Meerzicht is in het coalitieakkoord € 0,3 mln. bestemd. De gelden voor de
wijkaanpak komen uit de Reserve Fonds Zoetermeer 2040. Voor het wijkplan Palenstein is in 2026 ca. € 21.000 beschikbaar en in 2027 € 17.000.

In 2025 is het Ontwikkelperspectief Meer voor Meerzicht 2035 vastgesteld. Dit initiatief is een samenwerking tussen verschillende partijen waaronder de
gemeente, woningcorporaties, onderwijsinstellingen en welzijnsorganisaties om Meerzicht meer duurzaam, veilig en leefbaar te maken. Het plan heeft vier
hoofddoelen: 1. toekomstbestendige woningen, 2. Een veiligere en leefbare wijk, 3. een sociaaleconomisch sterkere wijk en 4. een verbeterde
woonomgeving. De grootste financiële bijdragen komen voor rekening van de woningcorporaties. De bijdrage van de gemeente is in 2026 € 4,555 mln., in
2027 € 4,71 mln. en in 2028 € 5,889. De bijdrage wordt voor een deel gedekt uit een onttrekking aan de Reserve Fonds Zoetermeer 2040. In 2026 gaat het
om € 1,897 mln. , in 2027 € 2,599 mln. en in 2028 € 3,776 mln. Voor deze jaren wordt er uit de reserve Duurzaamheidsfonds nog € 0,2 mln. bijgedragen.
Daarnaast draagt ook het rijk bij via het Volkshuisvestingsfonds. De opgenomen bedragen zijn € 1,910 mln. in 2026, € 1,912 mln. in 2027 en € 1,913 mln. in
2028. Dit project wordt uitgevoerd in deelgebieden en in deelprojecten om de uitvoering beheersbaar te houden.

Ook voor verkeersveiligheid is deze coalitieperiode tijdelijk meer aandacht. Een deel van het budget uit eerdere jaren is overgeheveld naar 2026. In totaal is
voor dit jaar € 0,149 mln. in de begroting opgenomen.

Voor de uitvoering van de projecten zijn bedragen gereserveerd in de Reserve Fonds Zoetermeer 2040 (voorheen gereserveerd in de Reserve
investeringsfonds 2030). Voor de uitvoering van de diverse deelprojecten zijn, in overeenstemming met eerdere besluitvorming, in deze begroting bedragen
opgenomen. Het gaat in 2026 om € 0,555 mln., in 2027 € 0,542 mln. , in 2028 € 0,514 mln. en in 2029 € 0,495 mln. voor de Binnenstad, voor Nieuwe
Initiatieven € 0,1 mln. in 2026 en € 0,048 mln. in 2027.

                                                                                                                                                            214
</pre>

====================================================================== Einde pagina 214 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 215 ======================================================================

<pre>Bij de opheffing van de gemeenschappelijke regeling Bedrijvenschap Hoefweg is gemeente Zoetermeer benoemd tot penvoerende gemeente voor de
afwikkeling van alle contacten, vorderingen en eventuele juridische procedures. De uitgaven worden geschat op € 20.000 per jaar.

In het begrotingsdebat in 2023 heeft de raad besloten een bedrag beschikbaar te stellen voor de exploitatie van de nachtbus. In 2026 is daar € 0,212 voor in
de begroting opgenomen.

De uitgaven voor faciliterend grondbeleid bedragen in 2026 € 0,562 mln. en in 2027 - € 0,087 mln. in 2028- € 0,044 mln. en in 2029 - € 0,01 mln.
Kostenverhaal en verkoop leveren voor 2026 € 0,679 mln. en in 2027 € 0,107 mln. op.

In juli 2024 heeft de raad besloten tot begeleiding van de bouw van vier transformatiestations door Stedin. De daarmee gemoeide bedragen zijn voor 2026 €
0,102 mln., in 2027 € 0,123 mln. en in 2028 € 0,153 mln.

In 2024 en 2025 zijn eigenaren van vastgoed, investeerders, ondernemers en bewoners bekend en 'actiebereid' gemaakt om daadwerkelijk met de daken in
Zoetermeer aan de slag te gaan. In de Perspectiefnota 2026 is € 0,2 mln. beschikbaar gesteld voor het ‘Dakenteam’ in 2026 en 2027. De kosten worden
gedekt uit de Reserve Fonds Zoetermeer 2040 en voor € 0,08 mln. subsidies.

De raad heeft in november 2023 het college opdracht gegeven voor 'Woningbouw als Aanjager'. Het college heeft daartoe een volkshuisvestingsopdracht
opgesteld. Voor de uitvoering is in 2026 en in 2027 € 0,3 mln. benodigd. Dit bedrag wordt gedekt uit de Reserve Fonds Zoetermeer 2040.

Voor participatie en onderzoek op het gebied van mobiliteit is in de Perspectiefnota 2026 2,4 ton beschikbaar gesteld als werkbudget met dekking uit de
Reserve Fonds Zoetermeer 2040.

Het rijk heeft begin 2025 erkend dat New Towns extra ondersteuning nodig hebben om grotere problemen te voorkomen. Daarvoor is € 10 mln. toegekend
voor een regiodeal van Zoetermeer, Nissewaard en Capelle a/d IJssel. Voor de voorbereiding van de regiodeal is € 0,1 mln. nodig in 2026. Dit bedrag wordt
gedekt uit de Reserve Fonds Zoetermeer 2040.

In het Perspectiefdebat 2026 is een motie aangenomen 'Veilig lopend of fietsend naar School' voor een stadsbrede campagne om ouders gericht te wijzen op
verkeersonveilig gedrag rondom scholen. Het bedrag wordt beschikbaar gesteld uit de Reserve Fonds Zoetermeer 2040 en bedraagt €0,1 mln.




                                                                                                                                                          215
</pre>

====================================================================== Einde pagina 215 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 216 ======================================================================

<pre>Overzicht van structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves




Het vervangingsfonds schoolgebouwen dient om pieken en dalen in de lasten van investeringen te egaliseren. Op deze wijze ontwikkelen de lasten zich in de
jaren geleidelijk en minder schoksgewijs. Dit is noodzakelijk omdat de schoolgebouwen (vooral in het voortgezet onderwijs) in een relatief korte periode zijn
neergezet en daarom ook de kosten van renovatie of herbouw in een korte periode op de gemeente af zullen komen. De reserve is in 2022 herijkt en is ook
het integraal huisvestingsplan primair onderwijs 2023-2027 opgesteld dat aan de basis ligt van herijking van de reserve.

Als gevolg van groei van de stad wordt 50% van de extra baten gestort in de reserve Fonds Zoetermeer 2040 voor te maken kosten om die groei te realiseren
en wordt er onttrokken aan de reserve als die kosten zich voordoen.

Om de begroting 2026 reëel en structureel sluitend te maken is € 5 mln. van het surplus van de Vrij inzetbare reserve aangewend in 2026.

Daarnaast is een reserve ingesteld ter dekking van kapitaallasten. Jaarlijks komt er een bedrag vrij ten gunste van de exploitatie van ca. € 42.000. Dit betreft
het aardgasvrij maken van het Croesinckplein (Welkom 2) . Vanaf 2027 wordt een deel van de kapitaallasten, € 248.000 en aflopend van de ontwikkelingen
Meerzicht uit deze reserve gedekt en vanaf 2028 ook jaarlijks een bedrag van bijna € 80.000 voor de dekking van de kapitaallasten van het Erfgoedcentrum.




                                                                                                                                                             216
</pre>

====================================================================== Einde pagina 216 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 217 ======================================================================

<pre>Berekening structureel begrotingssaldo
In onderstaande tabel is het saldo van de programmabegroting gecorrigeerd met het saldo van incidentele baten en lasten. Het gecorrigeerde saldo laat de
structurele ruimte in de begroting zien op basis van de regelgeving van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV).




Uit deze opstelling blijkt dat de jaarschijf 2026 reëel in evenwicht is: de structurele baten zijn € 1,705 mln. hoger dan de structurele lasten. Meerjarig is er nog
geen sprake van evenwicht.




Investeringen
Investeringen met een economisch nut
Investeringen met een economisch nut betreffen vaste activa die verhandelbaar zijn, zoals gebouwen en voertuigen of waar inkomsten tegenover kunnen
staan, bijvoorbeeld rioolrecht en leges. Deze investeringen moeten worden geactiveerd en reserves mogen niet op deze investeringen in mindering worden
gebracht. Daarnaast mag niet resultaatgericht worden afgeschreven en moet de systematiek van afschrijven consistent worden toegepast. Wel mogen
bijdragen van derden, die direct gerelateerd zijn aan de investering, in mindering worden gebracht.

Investeringen in de openbare ruimte met maatschappelijk nut
Om te komen tot meer vergelijkbaarheid schrijft de BBV voor dat investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut (wegen, straten, pleinen,
groen, water) gelijk moeten worden behandeld als investeringen met een economisch nut. Het activeren heeft als gevolg dat de uitgaven in één jaar worden
verantwoord, maar dat de lasten in de begroting in het vervolg gespreid worden over de levensduur. In de begroting is voor 2026 een bedrag van € 1,49 mln.
aan vervangingsinvesteringen opgenomen die geautoriseerd worden bij vaststelling van deze programmabegroting. In onderstaande tabel is een




                                                                                                                                                                 217
</pre>

====================================================================== Einde pagina 217 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 218 ======================================================================

<pre>samenvattend overzicht opgenomen van de investeringen. In bijlage 6 is een specificatie van de investeringen te vinden.




Ontwikkelingen in de reserveposities en voorzieningen
De reserves vormen, samen met het resultaat na bestemming volgend uit de programmarekening, het eigen vermogen (artikel 42, lid 1 BBV). In artikel 43 van
het BBV worden twee soorten reserves onderscheiden:
A. Algemene reserves;
B. Bestemmingsreserves.

De algemene reserves bestaan uit reserves waaraan geen bestemming is gegeven. Deze dienen om risico’s in algemene zin op te vangen (bufferfunctie van
de reserves).
De bestemmingsreserves zijn reserves waaraan de raad diverse bestemmingen heeft gegeven. Deze bestemmingsreserves hebben diverse functies. De
meeste bestemmingsreserves zijn in het leven geroepen ter dekking van de lasten van specifieke beleidsonderwerpen (bestedingsfunctie van de reserves).
Ook zijn er reserves die baten genereren voor de exploitatie (inkomensfunctie) en reserves die zorgen dat lasten worden geëgaliseerd (egalisatiefunctie).

In Zoetermeer worden investeringen gefinancierd met reserves en voorzieningen. Hierdoor wordt de noodzaak beperkt om te financieren met leningen van de
bank (financieringsfunctie van de reserves en voorzieningen).
In onderstaande tabel wordt het verloop van de reserves in totaliteit per onderscheiden soort weergegeven. In bijlage 4 is het overzicht van reserves
opgenomen.
De toevoegingen en onttrekkingen bij de jaarschijf 2026 zijn mutaties in de reserves die onderdeel uitmaken van de ramingen, die zijn opgenomen bij de
programma’s. Om een zo goed mogelijk beeld over het verloop van de stand van de reserves te geven, zijn ook mutaties meegenomen die niet bij de
vaststelling van de programmabegroting door de raad worden geautoriseerd. Deze mutaties zijn in de kolom 'verwachtingen' meegenomen. In een afzonderlijk
voorstel aan de raad kunnen deze alsnog worden geautoriseerd.




                                                                                                                                                      218
</pre>

====================================================================== Einde pagina 218 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 219 ======================================================================

<pre>Het totaal van de algemene reserves neemt in 2026 met € 3,5 mln. af. Deze afname komt grotendeels door de mutaties in de Vrij inzetbare reserve (-/- € 4,7
mln., toegelicht in het volgende onderdeel Ontwikkeling vrije reservemiddelen), de Reserve versterking Financiële positie Grondbedrijf (+ € 1,1 mln.)
Het totaal van de bestemmingsreserves neemt in 2026 met € 31,2 mln. af. De grootste mutaties zijn te vinden bij de Brede Bestemmingsreserve (-/- € 1,1
mln.), de Reserve Fonds Zoetermeer 2040 (-/- € 37,7 mln., toegelicht in het volgende onderdeel Ontwikkeling vrije reservemiddelen.), de Reserve Sociaal
Innovatiefonds (-/- € 0,6 mln.), de Reserve Duurzaamheidsfonds Zoetermeer 2040 (-/- € 1,9 mln.) en de Reserve Dekking Kapitaallasten (+ € 9,4 mln.)
In de periode 2026–2029 nemen de reserves met circa € 54 mln. af.

In onderstaande opsomming zijn de grootste mutaties weergegeven (bedragen x € 1 mln.).




                                                                                                                                                        219
</pre>

====================================================================== Einde pagina 219 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 220 ======================================================================

<pre>Ontwikkelingen in de voorzieningen
De voorzieningen zijn vermogensbestanddelen die als vreemd vermogen worden aangemerkt. Er kleeft als het ware al een verplichting (jegens een derde)
aan. Als gevolg van artikel 44 van het BBV kunnen de volgende soorten voorzieningen worden gevormd:

    •   Voor middelen van derden die specifiek besteed moeten worden (geldt niet voor bijdragen van andere overheden);
    •   Voor de egalisatie van kosten;
    •   Voor verplichtingen en verliezen alsmede voor risico’s waarvan de omvang onzeker is maar welke wel redelijkerwijs te schatten zijn.

Schulden vallen niet onder het begrip voorzieningen, omdat daarbij geen onzekerheid bestaat over de omvang van de verplichting. Toevoegingen aan
voorzieningen vinden plaats ten laste van de exploitatie, dus niet via resultaatbestemming, zoals bij de reserves. Aanwendingen - altijd voor het doel waarvoor
de voorziening was gevormd - worden rechtstreeks ten laste van de voorziening gebracht. Indien een voorziening geheel of gedeeltelijk kan vrijvallen, wordt
de vrijval via de exploitatie in het resultaat verwerkt.
In onderstaande tabel is op hoofdlijnen het verloop van de stand van de voorzieningen weergegeven. Evenals bij de reserves zijn bij het verloop van de
voorzieningen verwachtingen meegenomen. Deze zijn opgenomen om een goed verloop van de voorziening weer te geven. De verwachtingen worden niet
geautoriseerd bij de vaststelling van de programmabegroting door de raad. De specificatie is opgenomen in bijlage 5 Voorzieningen.




De omvang van de voorzieningen neemt in 2026 met ongeveer € 25,5 mln. af. Grootste mutaties vinden plaats bij de Voorziening Riolering (+ € 1,6 mln.), de
Voorziening groot onderhoud gemeentelijke gebouwen (-/- € 4,7 mln) en de Voorziening Nadelige complexen Grondbedrijf (-/- € 22,0 mln.).
De totale omvang van de voorzieningen neemt in de periode 2026 - 2029 ongeveer € 20,3 mln. af. In deze periode doen de grootste mutaties zich voor binnen
de Voorziening riolering (+ € 3,8 mln.), de Voorziening nadelige complexen Grondbedrijf (-/- € 21,7 mln.), de Voorziening groot onderhoud gemeentelijke
gebouwen (-/- € 3,0 mln.).




                                                                                                                                                           220
</pre>

====================================================================== Einde pagina 220 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 221 ======================================================================

<pre>Ontwikkeling vrije reservemiddelen
In dit deel wordt een beeld gegeven van de stand en ontwikkeling van de vrije reservemiddelen. Concreet wordt ingegaan op de volgende reserves:

   •   Vrij inzetbare reserve
   •   Reserve Fonds Zoetermeer 2040 (inclusief voormalig Reserve Investeringsfonds 2030)

Vrij inzetbare reserve




Onder A zijn de raadsbesluiten met beroep op de Vrij inzetbare reserve opgenomen, onder B de verwachtingen.
De bedragen onder B1a en b betreffen bedragen waarover bij eerdere begrotingen of voorstellen besluitvorming heeft plaatsgevonden waarvoor een
reservering in de reserve is opgenomen. Onder B2a wordt het geprognosticeerde rekeningsaldo 2025 vermeld. Bij B2b staat de toevoeging aan de Vrij
inzetbare reserve als gevolg van het opheffen van het Noodfonds Zoetermeer. B3 laat het verwachte begrotingssaldo 2026 zien, gesplitst in het saldo van
incidentele en structurele mutaties.




                                                                                                                                                          221
</pre>

====================================================================== Einde pagina 221 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 222 ======================================================================

<pre>De omvang van de reserve vrij inzetbaar is hoger dan voor de onderkende risico’s noodzakelijk is. Zie ook de paragraaf Weerstandsvermogen en
risicobeheersing.

Reserve Fonds Zoetermeer 2040
Eind 2023 zijn Reserve Investeringsfonds en Reserve Fonds Zoetermeer 2040 samengevoegd en opgegaan in Reserve Fonds Zoetermeer 2040.

Voeding en onttrekking Reserve Fonds Zoetermeer 2040
De voeding van het fonds vindt in hoofdzaak plaats door de afdrachten van de winst van het grondbedrijf. Daarnaast worden subsidieontvangsten, die een
aantoonbare relatie hebben met de opgaven van de Stadsvisie gestort in deze reserve. Uit een eventueel positief jaarrekeningresultaat wordt bij bestemming
van dat resultaat maximaal 50% aan de reserve afgedragen. Tenslotte worden de extra inkomsten uit OZB en algemene uitkering voor zover die worden
veroorzaakt door de groei van woningen/inwoners voor maximaal 50% gestort in de reserve. Zodat de reserve voor dekking van eenmalige kosten van
bijvoorbeeld aanleg/uitbreiding openbaar gebied, die ten grondslag liggen aan de groei van de stad, kan worden ingezet.

De bestemming van de middelen uit de Reserve Fonds Zoetermeer 2040 wordt jaarlijks bepaald bij de begrotingsbehandeling op basis van voorstellen in de
begrotingsstukken. Door vaststelling van de begroting worden middelen in de reserve voor een bepaald project gereserveerd. Op basis van een concreet en
uitgewerkt voorstel en raadsbesluit wordt het budget feitelijk beschikbaar gesteld met dekking uit het fonds.

Verloop van de reserve
In de tabel komt het financieel verloop van de stand van reserve tot uitdrukking rekening houdend met:

    •   Een actualisatie van de verwachte winstafdrachten van het grondbedrijf op basis van de gegevens uit het Eerste en Tweede Tussenbericht;
    •   Een actualisatie van de hoogte van reserveringen voor voorgenomen projecten waartoe eerder is besloten en
    •   Nieuwe voorstellen waarvoor een aanwending (of vrijval) uit de reserve wordt gedaan.

Op basis van de actualisatie en nieuwe voorstellen vertoont de reserve in alle jaren een positief saldo. Wanneer de winstafdrachten grondbedrijf
overeenkomstig de huidige inschatting in latere jaren ook werkelijk worden gerealiseerd en de verwachte winstafdracht uit de GR Hoefweg plaatsvindt, biedt
de reserve op de langere termijn nog een bestedingsruimte van € 40,8 mln. Als er geen rekening wordt gehouden met de verwachte winstafdrachten is er een
bestedingsruimte van € 38,3 mln.




                                                                                                                                                       222
</pre>

====================================================================== Einde pagina 222 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 223 ======================================================================

<pre>223
</pre>

====================================================================== Einde pagina 223 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 224 ======================================================================

<pre>A. is de beginstand van de reserves per 1 januari van het lopende jaar. Daarin zijn alle mutaties van het jaar 2025 verwerkt inclusief de resultaatbestemming,
waarover in de Perspectiefnota 2026 besloten is.
Onder A1 staan eerder genomen raadsbesluiten met beroep op de reserve. Onder A2 staan reserveringen vanuit eerdere besluitvorming. Voor de
aanwending van deze bedragen zullen raadsvoorstellen worden gedaan. Bij B1 staan verwachtingen uit voorgaande jaren en bij B2 staan de onderdelen
waarover bij het Tweede Tussenbericht een besluit wordt genomen.

De verwachte winstafdrachten uit de grondexploitaties staan onder C. De positieve resultaten van de grondexploitaties worden voor de helft rechtstreeks
toegevoegd aan de Reserve Fonds Zoetermeer 2040. Het betreft 50% van de gerealiseerde winst. De andere helft wordt toegevoegd aan de Reserve
versterking financiële positie Grondbedrijf. Deze reserve vormt samen met de Reserve in verband met risico’s grondbedrijf de weerstandscapaciteit van het
Grondbedrijf. De weerstandscapaciteit is de financiële buffer om onverwachte, niet begrote kosten te kunnen dekken. Als de reserves Grondbedrijf samen
meer dan 1,2 x de omvang van berekende risico’s bevatten, is er voldoende weerstandscapaciteit en wordt het meerdere afgeroomd en toegevoegd aan de
Reserve Fonds Zoetermeer 2040.




EMU-saldo
Het EMU-saldo geeft de geldstromen per jaar weer. Het EMU-saldo wordt berekend op basis van de mutaties in de geprognosticeerde balans. Het EMU-saldo
is het jaarlijkse saldo van de lasten en de baten op basis van reële transacties, ongeacht of het exploitatie- of investeringsuitgaven en -inkomsten betreft.




Het ministerie van BZK publiceert referentiewaarden als indicatie voor het EMU-saldo. Voor gemeenten gezamenlijk is het aandeel -/- 0,4% van het Bruto
Binnenlands Product (BBP). Voor Zoetermeer is de referentiewaarde 25.522. Het EMU-saldo mag in principe niet lager zijn.


                                                                                                                                                           224
</pre>

====================================================================== Einde pagina 224 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 225 ======================================================================

<pre>Bijlage 7 bevat een overzicht van (de berekening van) het EMU-saldo.




                                                                       225
</pre>

====================================================================== Einde pagina 225 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 226 ======================================================================

<pre>Paragrafen




             226
</pre>

====================================================================== Einde pagina 226 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 227 ======================================================================

<pre>Paragraaf 1 Lokale heffingen
Inleiding
In de paragraaf lokale heffingen staan de ontwikkelingen van de belastingen, retributies, bestemmingsheffingen en woonlasten voor het komende jaar. In
deze paragraaf wordt ook ingegaan op de kostendekkendheid van de leges en heffingen en het kwijtscheldingsbeleid.




Uitgangspunten
De vastgestelde Nota lokale heffingen 2016 bevat de beleidslijnen voor de komende jaren. De lokale heffingen zijn als volgt te onderscheiden:

    1. Belastingen
       De algemene belastingen komen ten goede aan algemene middelen van de gemeente. Dit betekent dat de opbrengsten niet gelabeld zijn, maar voor
       alle gemeentelijke taken en voorzieningen kunnen worden ingezet. Voorbeelden zijn onroerendezaakbelasting (OZB), parkeerbelasting en
       hondenbelasting.
    2. Bestemmingsheffingen en retributies
       Dit zijn rechten, tarieven en leges, de opbrengsten hiervan zijn bestemd voor specifieke taken, diensten of voorzieningen. De gemeente mag niet
       meer heffen dan de kosten die de gemeente voor de betreffende taak, dienst of voorziening maakt. Voorbeelden zijn rioolheffing, afvalstoffenheffing,
       marktgelden, lijkbezorging en leges (voor bijvoorbeeld het aanvragen van een paspoort of een vergunning).

Het coalitieakkoord vermeldt dat de tarieven van de lokale belastingen en heffingen jaarlijks zoveel mogelijk met maximaal de inflatie worden aangepast. Voor
de afvalstoffenheffing en rioolheffing geldt daarnaast dat ze ongeveer 100% kostendekkend zijn, zodat kostenstijgingen of kostendalingen ook worden
verwerkt in het tarief.

De tarieven 2026 worden in de raad van 15 december 2025 als onderdeel van de belastingverordeningen vastgesteld.




Algemeen stijgingspercentage lokale heffingen
De tarieven van de gemeentelijke heffingen en belastingen stijgen in 2026 op basis van de begrotingsuitgangspunten met het algemene stijgingspercentage
van 4%. Hoe dit tot stand gekomen staat in het hoofdstuk Financiële begroting.
Een uitzondering hierop zijn de tarieven die door het rijk worden gemaximeerd, zoals de tarieven voor rijbewijzen en reisdocumenten.




                                                                                                                                                         227
</pre>

====================================================================== Einde pagina 227 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 228 ======================================================================

<pre>Belastingen en heffingen
Onroerendezaakbelasting (OZB)
De OZB vormt de grootste ‘eigen’ inkomstenbron van gemeenten. De heffing is, net zoals de Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds, een algemene
inkomstenbron om het gemeentelijke voorzieningenniveau te kunnen bekostigen.

De opbrengst van de OZB komt als volgt tot stand: OZB-aanslag 2026 = WOZ-waarde van de woningen en niet-woningen * OZB-tarief.

Uitgangspunt bij het bepalen van het OZB-tarief is dat het totaal van de OZB-opbrengsten elk jaar op hetzelfde niveau wordt gehouden. Het tarief voor de
OZB wijzigt jaarlijks met de toe- of afname van de waarde van de woningen en niet-woningen. De waarde van de woningen en niet-woningen wordt jaarlijks
getaxeerd. Bij een lagere taxatiewaarde stijgt het OZB-tarief. Bij een hogere taxatiewaarde daalt het OZB-tarief. Bij een waardestijging van de woningen en
niet-woningen wordt dus niet méér OZB-opbrengst geïnd. Het tarief wordt wel jaarlijks gecorrigeerd met de inflatie. Op deze manier zijn de gemeentelijke
inkomsten niet afhankelijk van waarde schommelingen van de woningen en niet-woningen.

Voor de woningen wordt een stijging van de WOZ-waarde met 11,5% verwacht. Voor de niet-woningen is de verwachting dat de waardeontwikkeling uitkomt
op een stijging van 1%.

De tarieven voor de OZB worden definitief vastgesteld in de verordening onroerendezaakbelasting (jaarlijks in december) in plaats van in de
programmabegroting, omdat dan meer informatie bekend is over de stijging of daling van de WOZ-waarde. Hiermee neemt de kans op forse afwijkingen van
de OZB-opbrengst af.
In deze programmabegroting staan de voorlopige tarieven op basis van de inschatting in augustus 2025.
Als achteraf blijkt dat de werkelijke opbrengst alsnog meer dan € 1 mln. afwijkt vanwege een grotere stijging van de WOZ-waarde, dan wordt de te veel
betaalde OZB in het volgende jaar aan de inwoners teruggeven door het tarief te verlagen.

In onderstaande tabel wordt zichtbaar hoe het voorlopige tarief tot stand komt. De start is het tarief uit 2025. Dit tarief van 2025 wordt verlaagd naar aanleiding
van de stijging van de WOZ-waarde. Dit staat in de kolom 'Tarief na hertaxatie'. Daarna wordt het tarief verhoogd met de prijsinflatie, dit is het tarief in de
kolom 'Tarief 2026 o.b.v. index 4%'.




                                                                                                                                                               228
</pre>

====================================================================== Einde pagina 228 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 229 ======================================================================

<pre>Afvalstoffenheffing
De gemeente heeft een wettelijke plicht tot de inzameling van huishoudelijk afval. De kosten die de gemeente daarvoor maakt, worden door middel van de
afvalstoffenheffing verhaald op de aanbieder van het afval. Er wordt een tarief geheven per perceel bij de gebruiker van het perceel. Het tarief is
gedifferentieerd naar het aantal personen per huishouden: éénpersoonshuishoudens, tweepersoonshuishoudens en meerpersoonshuishoudens.

De tarieven van de afvalstoffenheffing stijgen met het algemene stijgingspercentage.
In de Perspectiefnota zijn de inkomsten uit afvalstoffenheffing verhoogd met € 350.000 (in de bezuinigings- en dekkingvoorstellen). Deze verhoging vindt
plaats zonder het tarief van de afvalstoffenheffing te verhogen. Dit komt door de toename van het aantal huishoudens. De kostendekkendheid van de
afvalstoffenheffing stijgt hierdoor.

De tarieven voor het komende jaar zien er als volgt uit.




Rioolheffing
De gemeente heeft de wettelijke taak het huishoudelijk en bedrijfsafvalwater, regenwater en de grondwaterstand in het kader van het gemeentelijk
rioleringsstelsel te beheren. De kosten die de gemeente hiervoor maakt, kunnen door middel van een rioolheffing worden verhaald op de gebruikers van het
gemeentelijk rioleringsstelsel. De heffing wordt opgelegd aan de gebruiker van een aansluiting. Met aansluiting wordt bedoeld een onroerende zaak (woning
en niet-woning) van waaruit afvalwater direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. De omvang van de aanslag is op basis van het aantal
kubieke meters afvalwater dat per aansluiting wordt afgevoerd. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen groot- en kleinverbruik.

In de Perspectiefnota zijn de inkomsten uit rioolheffing verhoogd met € 130.000 (in de bezuinigings- en dekkingvoorstellen). Door de toename van het aantal
aansluitingen is het niet nodig om het tarief aan de passen.
Daarnaast geldt dat de aan rioolheffing toegerekende kosten voor 60% via het vaste bedrag en voor 40% via de WOZ-waarde worden verhaald, rekening
houdend met een maximale stijging van de aanslag van € 17,50. Dit betekent dat de aanslag rioolheffing in 2026 maximaal € 347,30 bedraagt.

Onderstaand overzicht presenteert de tarieven voor 2026. Een pand met een WOZ-waarde van € 1.975.400 ontvangt een maximale aanslag.




                                                                                                                                                           229
</pre>

====================================================================== Einde pagina 229 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 230 ======================================================================

<pre>Toeristenbelasting
Gemeenten kunnen toeristenbelasting heffen van niet-inwoners, die in de gemeente verblijven (ongeacht de duur van het verblijf) en daarbij gebruik maken
van de gemeentelijke voorzieningen. Sinds 2024 is de toeristenbelasting 7% van de overnachtingsprijs.

Parkeerbelasting
De parkeerbelasting heeft een regulerend karakter met het doel om het parkeergedrag van automobilisten te beïnvloeden: door het aanwijzen van gebieden
waar de automobilisten moeten betalen, kan de gemeente het parkeren van motorvoertuigen regelen. De tarieven voor de parkeerbelasting worden één keer
per twee jaar gewijzigd voor inflatieontwikkelingen. De nieuwe tarieven 2026 worden aangepast bij de legesverordening in december.

Leges kabels en leidingen
De opbrengst van de leges kabels en leidingen wordt verhoogd met € 123.000 door de tarieven te laten stijgen. Hiermee worden amendementen R1 en O1 uit
het perspectiefdebat van dekking voorzien (zie programma 3). De verhoogde tarieven worden vastgesteld bij de legesverordening in december.

Omgevingsvergunning
In de bezuinigings- en dekkingsvoorstellen in de Perspectiefnota worden de inkomsten uit de omgevingsvergunning verhoogd met € 200.000. Hiermee stijgt
de kostendekkendheid. De nieuwe tarieven 2026 worden aangepast bij de legesverordening in december.

Leges burgerzaken
In de bezuinigings- en dekkingsvoorstellen in de Perspectiefnota worden onderstaande tarieven verhoogd met 20%. Hiermee stijgt de kostendekkendheid.

   •   Huwelijkstarieven
   •   Leges van externe trouwambtenaren
   •   Annuleringsleges
   •   Leges voor scans van o.a. bouwtekeningen



                                                                                                                                                       230
</pre>

====================================================================== Einde pagina 230 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 231 ======================================================================

<pre>De nieuwe tarieven 2026 worden aangepast bij de legesverordening in december.

Legesverordening
De legesverordening wordt aangepast op basis van het VNG model. De nieuwe legesverordening wordt met een apart raadsvoorstel aan de raad voorgelegd.
Definitieve vaststelling vindt plaats bij de legesverordening in december.




Kostendekkendheid leges en heffingen
De opbrengst van de leges en heffingen mag maximaal 100% kostendekkend zijn. Dat wil zeggen dat in totaliteit de baten van de leges niet hoger mogen zijn
dan de lasten. In de Nota lokale heffingen 2016 is een nadere toelichting opgenomen hoe de kostentoerekening wordt opgesteld. De werkwijze in Zoetermeer
is dat alle kosten die mogen worden toegerekend, in principe worden toegerekend. Bij de bepaling van de kosten van de leges en heffingen worden ook de
kosten van overhead toegerekend. Dit gebeurt op basis van een uurtarief per direct uur. In de tabel is zichtbaar dat er sprake is van zogenaamde
kruissubsidiëring. Dat houdt in dat bepaalde legesopbrengsten hoger zijn dan de kosten die gemaakt worden. Binnen de legestabel zijn er echter ook leges
die minder dan 100% kostendekkend zijn. De totale legestabel komt niet boven de 100% kostendekkendheid uit.




                                                                                                                                                      231
</pre>

====================================================================== Einde pagina 231 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 232 ======================================================================

<pre>De gemeenteraad stelt de tarieven in december vast. Het overzicht van de kostendekkendheid voor 2026 is hieronder opgenomen.




Kwijtscheldingsbeleid
Kwijtschelding is hét sociale vangnet voor de lokale lastendruk. Zoetermeer houdt rekening met de draagkracht van de inwoners. In die visie past een zo ruim
mogelijk kwijtscheldingsbeleid voor mensen die hun aanslagbiljet gemeentelijke belastingen door hun financiële situatie niet kunnen betalen. Zoetermeer
hanteert daarom de maximale landelijke normen die gelden. Kwijtschelding wordt toegepast op rioolheffing, afvalstoffenheffing en onroerende-zaak belasting.

                                                                                                                                                         232
</pre>

====================================================================== Einde pagina 232 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 233 ======================================================================

<pre>Naast inwoners kunnen ook ondernemers, die minder verdienen dan het minimumloon en niet te veel vermogen hebben, kwijtschelding aanvragen.
Kwijtschelding wordt dan toegepast op de woonlasten.

De gemeente maakt het proces voor het aanvragen van kwijtschelding zo eenvoudig mogelijk. Het kwijtscheldingsformulier hoeft in principe maar één keer
ingevuld te worden. Daarna worden inkomen en vermogen jaarlijks automatisch getoetst door het Inlichtingenbureau van het ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid. De uitslag van deze automatische toets wordt direct bij de aanslag bekend gemaakt.

Na aanslagoplegging kan er ook nog kwijtschelding worden aangevraagd. Hierbij vindt ook een toetsing plaats. Als er geen beperkingen worden gevonden,
wordt de kwijtschelding automatisch toegekend. Als de uitkomst van de toets wijst op beperkingen, wordt er nog aanvullende informatie opgevraagd. Het
aanvragen van kwijtschelding kan via de website van de gemeente Zoetermeer en ook het aanleveren van de aanvullende informatie kan via de website. Op
deze manier kan het verzoek zo snel mogelijk worden afgehandeld.




Gemeentelijke woonlasten voor inwoners
Jaarlijks verricht het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) onderzoek naar de gemeentelijke woonlasten. De
publicatie daarvan vindt plaats in de Atlas van de Lokale Lasten. Onder de gemeentelijke woonlasten verstaat het COELO de OZB voor de eigenaar van een
woning met een voor de betreffende gemeente geldende gemiddelde waarde, plus rioolheffing en afvalstoffenheffing voor een meerpersoonshuishouden
eventueel verminderd met een heffingskorting.
Door het COELO wordt jaarlijks een vergelijkend overzicht opgesteld van alle Nederlandse gemeenten. In dit overzicht, dat begint met de (deel)gemeente met
de laagste heffingen (nr. 1) en eindigt met de (deel)gemeente met de hoogste heffingen (nr. 347), neemt Zoetermeer in 2025 positie 190 in. Dit was in 2024
positie 223. In onderstaande grafiek is de ontwikkeling opgenomen van de afgelopen vijf jaar.




                                                                                                                                                      233
</pre>

====================================================================== Einde pagina 233 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 234 ======================================================================

<pre>Gemeentelijke lasten
Op basis van de voorgestelde tarieven 2026 toont de volgende tabel hoeveel de woonlasten bedragen voor inwoners, gespecificeerd naar type woning.
Daarbij zijn zowel kopers als huurders naast elkaar gezet.




In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de woonlasten in Zoetermeer zichtbaar gemaakt voor de afgelopen jaren (vanaf 2021) aan de hand van een
woning van € 271.000 in 2021, rekening houdend met de gemiddelde waardeontwikkeling van de woningen van de jaren 2021 tot en met 2026.




Inkomsten lokale heffingen
De geraamde opbrengsten van de woonlastenheffingen (OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing) laten voor 2026 het volgende beeld zien:



                                                                                                                                                      234
</pre>

====================================================================== Einde pagina 234 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 235 ======================================================================

<pre>De opbrengsten van de belangrijkste overige gemeentelijke heffingen zijn in onderstaande tabel weergegeven.




De ramingen voor 2026 zijn conform de opgenomen bedragen in deze programmabegroting.




Aangenomen amendementen en moties perspectiefdebat
Niet van toepassing.




Omgevingsvergunning
Omgevingsvergunning
In de bezuinigings- en dekkingsvoorstellen in de Perspectiefnota worden de inkomsten uit de omgevingsvergunning verhoogd met € 200.000. Hiermee stijgt
de kostendekkendheid. De nieuwe tarieven 2026 worden aangepast bij de legesverordening in december.




                                                                                                                                                    235
</pre>

====================================================================== Einde pagina 235 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 236 ======================================================================

<pre>Leges burgerzaken
Leges burgerzaken
In de bezuinigings- en dekkingsvoorstellen in de Perspectiefnota worden onderstaande tarieven verhoogd met 20%. Hiermee stijgt de kostendekkendheid.

   •   Huwelijkstarieven
   •   Leges van externe trouwambtenaren
   •   Annuleringsleges
   •   Leges voor scans van o.a. bouwtekeningen

De nieuwe tarieven 2026 worden aangepast bij de legesverordening in december.




Leges kabels en leidingen
Leges kabels en leidingen
De opbrengst van de leges kabels en leidingen wordt verhoogd met € 123.000 door de tarieven te laten stijgen. Hiermee worden amendementen R1 en O1 uit
het perspectiefdebat van dekking voorzien (zie programma 3). De verhoogde tarieven worden vastgesteld bij de legesverordening in december.




Legesverordening
Legesverordening
De legesverordening wordt aangepast op basis van het VNG model. De nieuwe legesverordening wordt met een apart raadsvoorstel aan de raad voorgelegd.
Definitieve vaststelling vindt plaats bij de legesverordening in december.




                                                                                                                                                       236
</pre>

====================================================================== Einde pagina 236 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 237 ======================================================================

<pre>Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Inleiding
Risicomanagement en weerstandsvermogen zijn essentiële onderdelen van het (financiële) beleid van een gemeente. Risicomanagement is het geheel aan
activiteiten en maatregelen gericht op het systematisch omgaan met en het beheersen van risico’s. Voorspellen is moeilijk. We moeten anticiperen op risico's.
Voldoende weerstandsvermogen is een waarborg voor de financiële gezondheid van de gemeente. Als een onverwachte financiële tegenvaller zich voordoet,
kan dit dan worden opgevangen?
Financiële weerbaarheid komt tot uiting in de mate waarin de gemeente Zoetermeer in staat is de financiële effecten van een crisis op te vangen: is
Zoetermeer schokbestendig? Dit wil overigens niet zeggen dat er geen lastige inhoudelijke maatregelen nodig zijn, maar de gemeente heeft het heft in eigen
hand. Met andere woorden: maatregelen liggen binnen haar eigen (politieke) beïnvloedingsmogelijkheden. Een meetpunt voor de weerbaarheid is de omvang
van de weerstandscapaciteit.

Deze paragraaf geeft een overzicht van de belangrijkste financiële risico’s voor de gemeente Zoetermeer. De beschikbare weerstandscapaciteit is de
belangrijkste financiële buffer voor risico’s, waarvoor geen specifieke voorzieningen zijn getroffen. De omvang van deze risico’s en de aanwezige
weerstandscapaciteit bepalen of de gemeente over voldoende weerstandsvermogen beschikt.

De Kadernota Risicomanagement en weerstandsvermogen biedt een toekomstbestendige systematiek voor het omgaan met risico’s. Er wordt gebruik
gemaakt van de systematiek van risicoscore met kansklasse en gevolgklasse voor het kwalificeren, kwantificeren en analyseren van risico’s.

Bij de kwalificaties van risico’s worden de volgende vijf kansklassen te onderscheiden:




Kansklasse           Kanspercentage   Actie                                                                   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst
1 onwaarschijnlijk       < 10%        Geen risicobedrag opnemen                                               Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst
2 mogelijk              10 - 30%      20% van risico opnemen                                                  Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst
3 aannemelijk           30 - 50%      40% van risico opnemen                                                  Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst
4 waarschijnlijk        50 - 70%      60% van risico opnemen                                                  Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst
5 bijna zeker             >70         100% van het bedrag: een voorziening treffen of opnemen in calculatie   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst   Tekst




In principe worden risico’s met een score van 1 niet of nauwelijks meegewogen, maar soms kan het toch belangrijk zijn deze separaat zichtbaar te maken.
Bijvoorbeeld vanwege de financiële impact of politiek-bestuurlijke aandacht.

Bij de kwantificering van de risico’s worden de volgende vijf gevolgklassen te onderscheiden:


                                                                                                                                                                                237
</pre>

====================================================================== Einde pagina 237 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 238 ======================================================================

<pre>      Gevolgklasse                  Omvang risico in €         Tekst   Tekst    Tekst     Tekst    Tekst    Tekst    Tekst     Tekst    Tekst    Tekst
           1                           < € 100.000             Tekst   Tekst    Tekst     Tekst    Tekst    Tekst    Tekst     Tekst    Tekst    Tekst
           2                      € 100.000 – € 500.000        Tekst   Tekst    Tekst     Tekst    Tekst    Tekst    Tekst     Tekst    Tekst    Tekst
           3                      € 500.000 – € 1.250.000      Tekst   Tekst    Tekst     Tekst    Tekst    Tekst    Tekst     Tekst    Tekst    Tekst
           4                     € 1.250.000 – € 2.500.000     Tekst   Tekst    Tekst     Tekst    Tekst    Tekst    Tekst     Tekst    Tekst    Tekst
           5                          > € 2.500.000            Tekst   Tekst    Tekst     Tekst    Tekst    Tekst    Tekst     Tekst    Tekst    Tekst




Risico’s
Inschaling risicoscore
Risico’s worden geprioriteerd met behulp van een risicoscore. De risicoscore wordt bepaald door de kansklasse en de gevolgklasse te vermenigvuldigen. In
de onderstaande tabel is zichtbaar gemaakt hoe de risicoscore wordt ingeschaald: zie de cellen. Risico’s in de groene vlakken worden als laagste
ingeschaald. Deze risico’s zijn wel in beeld, maar vragen geen extra aandacht. Risico’s in geel hebben een lage inschaling. De risico’s die hoog worden
ingeschaald (oranje), vragen minimaal elk kwartaal extra aandacht van directie en management.

De belangrijkste risico’s op peildatum najaar 2025 staan hieronder.




                                                                                                                                                         238
</pre>

====================================================================== Einde pagina 238 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 239 ======================================================================

<pre>239
</pre>

====================================================================== Einde pagina 239 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 240 ======================================================================

<pre>Nieuwe risico's
Er is sprake van de volgende nieuwe risico's:
Grondzaken: Roggeakker
Deze grondexploitatie is geopend in 2025.

Concern netcongestie projecten
Het opvangen van de gevolgen van netcongestie is voor een aantal projecten een extra kostenpost. Landelijk geldt per 1 januari 2026 het vernieuwde kader
maatschappelijk prioriteren. Dit is het kader waarmee door Stedin wordt bepaald of een aanvraag voor een grootverbruikaansluiting van dusdanig
maatschappelijk belang is (bijvoorbeeld basisbehoeften als onderwijs), dat het voorrang mag krijgen binnen de wachtlijst. Projecten die op deze wijze worden
aangevraagd, kunnen toch een grootverbruikaansluiting krijgen als er weer voldoende capaciteit op het netwerk beschikbaar is. Uit een analyse van projecten
met oplevering tot en met 2028 blijkt dat vier projecten mogelijk in aanmerking komen voor maatschappelijk prioriteren. Voor die projecten bestaat dus meer
perspectief voor het verminderen van risico's en kosten. Het risico bestaat dat maatschappelijk prioriteren voor deze projecten geen oplossing biedt, wordt
geschat op 50% met een omvang van € 360.000.

Rechtszaak huurpenningen/-korting
De gemeente is via de deurwaarder een rechtszaak gestart vanwege niet betaalde huurpenningen. De gedaagde heeft een eis in reconventie ingediend voor
een omzetderving. Het gaat daarbij om een tegeneis die de gedaagde indient in een gerechtelijke procedure en een vordering instelt tegen de eiser.

Continuïteit jeugdbescherming en jeugdreclassering
Gecertificeerde Instellingen (GI’s) worden bekostigd op basis van het aantal uitgevoerde kinderbeschermingsmaatregelen. Een afname hiervan leidt tot
financiële druk. Bij Jeugdbescherming West (JBw) is het aantal maatregelen tussen eind 2022 en eind 2024 met 25% gedaald. Als deze trend zich voortzet,

                                                                                                                                                         240
</pre>

====================================================================== Einde pagina 240 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 241 ======================================================================

<pre>kan een instandhoudingsbijdrage nodig zijn om de continuïteit van JBw te waarborgen. De Jeugdwet eist van de gemeente dat de continuïteit van voldoende
inzet van GI’s kan worden geborgd.

Juridisch geschil kortingsregeling aannemer
In navolging van een aanbestedingsprocedure heeft de gemeente een raamovereenkomst gesloten. Er bestaat discussie over de vraag of bij de verlenging
van de raamovereenkomst de kortingsregeling wel/niet geldt.

Toenemende eisen aan integraal risicomanagement, diverse auditverplichtingen en organisatieontwikkeling
Door met name de toenemende cybercriminaliteit komt meer wetgeving, zoals de cyberbeveiligingswet, en auditverplichtingen op de gemeente af. Het
beheersen van risico’s en het aantoonbaar voldoen aan beveiligings- en privacy eisen (risk & compliance) vraagt verdere professionalisering van de
organisatie. Daarnaast vraagt integraal risicomanagement, concernbrede sturing en beheersing op het brede terrein van bedrijfsvoering en opgaven van de
gemeente om extra capaciteit. Deze capaciteitsvraag wordt geïntegreerd benaderd. Op dit punt ligt er vanzelfsprekend een verbinding met de Paragraaf
Bedrijfsvoering.

Financiële omvang risico’s
De financiële consequenties van deze risico’s zijn via een Monte Carlo berekening in het softwarepakket voor risicobeheersing NARIS in beeld gebracht. Het
reserveren van het totale bedrag aan de ingeschatte maximale risicogevolgen is niet noodzakelijk. Het is niet waarschijnlijk dat alle risico’s zich in hun
maximale omvang in hetzelfde jaar voordoen. Daarom wordt een simulatie uitgevoerd waarbij 100.000 trekkingen plaatsvinden. Er is een kansberekening
gemaakt op de waarschijnlijkheid van het zich tegelijkertijd in het jaar voordoen van de risico’s en het bedrag wat daarmee gemoeid is. Daarbij wordt een 95%
betrouwbaarheidsmarge gehanteerd.

Het berekende risico van de algemene - en projectspecifieke risico’s bij grondzaken bedraagt afgerond € 4,2 mln. waarvoor weerstandscapaciteit wordt
gevormd. Bij het overige concern is dat € 0,82 mln.




Weerstandscapaciteit
De weerstandscapaciteit bestaat uit de financiële middelen en mogelijkheden om onverwachte, niet begrote kosten te kunnen dekken. Tot de
weerstandscapaciteit voor incidentele risico’s worden de algemene reserves gerekend. In geval van tekortschietende algemene reserves kunnen ook de
bestemmingsreserves worden aangewend. Dit betekent dan wel dat wordt afgezien van de realisatie van een bestemming of dat er zo snel mogelijk
aanvullende dekkingsmaatregelen worden gezocht om de bestemmingsreserve weer beschikbaar te krijgen. De tabel toont hoe de weerstandscapaciteit is




                                                                                                                                                         241
</pre>

====================================================================== Einde pagina 241 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 242 ======================================================================

<pre>opgebouwd.




Weerstandsvermogen
De verhouding tussen de weerstandscapaciteit en de waarschijnlijke risico-omvang is gedefinieerd als de ratio voor het weerstandsvermogen. Als gewenste
ratio voor het weerstandsvermogen wordt voor het concern exclusief grondzaken ‘voldoende’ gehanteerd. Het Nationaal Adviesbureau voor
Risicomanagement (NAR) hanteert hiervoor de bandbreedte van een ratio tussen 1.0 en 1.4. Zoetermeer hanteert als grenswaarde 1.0.
Als ratio voor het weerstandsvermogen van grondzaken wordt eveneens ‘voldoende’ als toereikend gezien. Ook hier wordt de ondergrens van 1.0 als ratio
gehanteerd. Als de ratio lager is dan 1.0 betekent dat dus dat er onvoldoende weerstandscapaciteit is. Anders gesteld: de risico-omvang vermenigvuldigd met
de ratio bepaalt de benodigde weerstandscapaciteit.
Bij de berekening en beoordeling van het weerstandsvermogen wordt onderscheid gemaakt tussen het concern (exclusief grondzaken) en grondzaken. De
tabel geeft de opbouw van de weerstandscapaciteit van deze onderdelen weer.




                                                                                                                                                       242
</pre>

====================================================================== Einde pagina 242 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 243 ======================================================================

<pre>Uitwerking
Concern excl. Grondbedrijf
Uit het simulatiemodel met de risico’s van het concern exclusief grondzaken blijkt dat de maximale omvang van de risico’s (met een zekerheid van 95%)
uitkomt op een bedrag van € 0,82 mln. De omvang van de berekende risico’s wordt aangevuld met 4% (voor de niet te kwantificeren risico’s) van het
begrotingstotaal (lasten) van de exploitatie, exclusief grondbedrijf. Gebleken is dat sommige risico’s moeilijk zijn te schatten. Daarbij is het wenselijk een
zekere financiële buffer aan te houden. Tussen het bekend worden van budgettaire tegenvallers en het treffen van passende maatregelen kan enige tijd
bestaan. Dit kan zich bijvoorbeeld voordoen bij de periodieke aanbesteding van onderhoud van de openbare ruimte. De beschikbare budgetten kunnen
onvoldoende blijken. De budgettaire frictie die daardoor ontstaat moet kunnen worden opgevangen.

De berekende norm voor de niet gekwantificeerde risico’s voor deze begroting bedraagt € 21,8 mln. De berekende risico-omvang is € 0,82 mln. De totale
risico-omvang wordt dus ingeschat op afgerond € 22,6 mln. De weerstandscapaciteit bedraagt € 157,8 mln. Het weerstandsvermogen is 6,99 en voldoet dus
ruim aan de norm van minimaal 1.0.

Grondbedrijf
De omvang van de risico’s is volgens de simulatie van het NARIS € 4,2 mln. en de weerstandscapaciteit is € 5,7 mln. Het weerstandsvermogen is afgerond
1,4. Een tekort (ratio <1,0) of overschot van de weerstandscapaciteit van grondzaken ten opzichte van het totaal van de risico’s kan leiden tot een afroming of
aanvulling van de weerstandscapaciteit. Indien sprake is van een ratio >1,2 wordt het overschot aan het einde van het jaar gestort in de Reserve Fonds
Zoetermeer 2040.




Financiële kengetallen
Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht om een set financiële kengetallen op te nemen in de programmabegroting en jaarrekening. Deze
kengetallen hebben voor de raad vooral een signaleringswaarde bij het beschouwen van de financiële positie van de gemeente. Eén afzonderlijk kengetal
zegt niet zo veel en moet altijd in relatie met de andere kengetallen worden bezien. De kengetallen maken inzichtelijker wat de financiële ruimte is om
structurele en incidentele laten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven globaal inzicht in de financiële weerbaar- en wendbaarheid en vormen een basis
voor de beoordeling hoe solide de begroting is.

De beoordeling van de financiële positie is geen doel op zich en moet altijd worden bezien in het licht van de totale maatschappelijke opgave van onze stad.
Het te bereiken maatschappelijk effect en de bijdrage aan de inhoudelijke beleidsdoelstellingen zijn hierbij nadrukkelijk van belang. De financiële positie is
ondersteunend aan het afwegingsproces van het bestuur bij het maken van verantwoorde keuzes. Afwegingen waarbij de beantwoording van de vragen: wat
willen we bereiken, wat gaan we daarvoor doen en wat mag het kosten? worden afgezet ten opzichte van de impact op de financiële positie.
Er bestaat geen (landelijke) normering om te beoordelen wat de prestaties zijn. Wel is het mogelijk via FINDO de kengetallen van Zoetermeer te vergelijken
met andere gemeenten. Voor de provincie als toezichthouder blijft een structureel, sluitende begroting het bepalende criterium.

De eerste vier kengetallen staan in relatie met financiële risico’s met een lange termijn karakter. De laatste twee kengetallen geven aan in hoeverre ruimte in
de exploitatie bestaat om de financiële lange termijn risico’s af te kunnen dekken.

                                                                                                                                                                 243
</pre>

====================================================================== Einde pagina 243 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 244 ======================================================================

<pre>In vergelijking met andere gemeenten is de netto schuldquote van de gemeente Zoetermeer bescheiden te noemen. De begroting van de gemeente is
daardoor relatief ongevoelig voor wijzigingen in de rentestand. De netto schuldquote loopt in de loopt van de jaren wel op, onder meer door investeringen in
de stad. Voor een groot deel kan in de financieringsbehoefte worden voorzien met eigen middelen.




                                                                                                                                                           244
</pre>

====================================================================== Einde pagina 244 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 245 ======================================================================

<pre>De solvabiliteitsratio is het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal en geeft inzicht in de mate, waarin de gemeente in staat is haar schulden af te
lossen. Deze ratio geeft aan welk deel van de investeringen is gefinancierd met eigen geld. De solvabiliteit daalt naar 43,9% en is nog steeds ruim boven het
gemiddelde van andere gemeenten van vergelijkbare omvang (ongeveer 31%). De omvang van de reservemiddelen neemt wel af.




Trendgrafiek Solvabiliteitsratio




                                                                                                                                                            245
</pre>

====================================================================== Einde pagina 245 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 246 ======================================================================

<pre>Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten in de begroting. De boekwaarde van de
gronden moet worden terugverdiend bij de verkoop. Dit kengetal laat alle jaren een lage waarde zien. Een laag getal betekent dat de gemeente niet erg
afhankelijk is van de inkomsten van de verkoop van gronden.




Trendgrafiek Kengetal grondexploitatie




                                                                                                                                                     246
</pre>

====================================================================== Einde pagina 246 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 247 ======================================================================

<pre>De structurele exploitatieruimte is van belang om te beoordelen welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen of welke structurele
stijging van de baten of daling van de lasten daarvoor nodig is. Het kengetal toont dat de structurele ruimte gestaag daalt.




Trendgrafiek Structurele exploitatieruimte




                                                                                                                                                         247
</pre>

====================================================================== Einde pagina 247 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 248 ======================================================================

<pre>De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk van de gemeente zich verhoudt tot het landelijk gemiddelde. Zoetermeer beweegt zich in de
middenmoot.




Trendgrafiek Belastingcapaciteit




                                                                                                                                                      248
</pre>

====================================================================== Einde pagina 248 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 249 ======================================================================

<pre>249
</pre>

====================================================================== Einde pagina 249 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 250 ======================================================================

<pre>Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen
Inleiding
De instandhouding van de meeste kapitaalgoederen is vastgelegd in beheerplannen. Daarin is het meerjarig onderhoudsprogramma en de daarbij behorende
financiële gevolgen opgenomen. In de beheerplannen is ook het gewenste kwaliteitsniveau van de voorziening vastgelegd.

Per categorie wordt ingegaan op het onderhoud van de kapitaalgoederen:

    1.   Openbare Ruimte
    2.   Riolering
    3.   Ondergrondse Inzamelmiddelen
    4.   Begraafplaatsen
    5.   Vastgoed (gebouwen)
    6.   Beeldende kunst




Openbare Ruimte
Omschrijving algemeen beleidskader
In de Nota Onderhoud Openbare Ruimte 2023-2026 is het beeldkwaliteitsniveau van de openbare ruimte vastgelegd en de verwachte kosten voor groot
onderhoud en vervanging. Onder openbare ruimte vallen wegen, civiele kunstwerken, groen en bomen, speelvoorzieningen, waterkeringen,
verkeerslichtregelinstallaties, openbare verlichting en weg/straatmeubilair. Voor het berekenen van de verwachte kosten is uitgaan van het terugbrengen in de
oorspronkelijke toestand.

Ontwikkelingen
Er zijn een groot aantal ontwikkelingen waar de gemeente invulling aan moet geven, die een grote impact hebben op de openbare ruimte. Zoals onder andere
de energietransitie, circulaire economie, klimaatadaptie, biodiversiteitsherstel, gezondheidsbevordering en bescherming. Door onderhoudswerkzaamheden te
combineren tot integrale projecten komen een groot aantal aspecten die spelen in de openbare ruimte naar voren. Dit vraagt om een bredere inzet van het
budget dan het een op een in stand houden van de openbare ruimte.

Financiële consequenties
De kosten van kapitaalgoederen met maatschappelijk nut worden conform de nota Waarderen, activeren en afschrijven geactiveerd en afgeschreven. Voor
deze kapitaalgoederen zijn in de begroting de volgende investeringsbedragen opgenomen:

2026     € 21 miljoen;
2027     € 19 miljoen;

                                                                                                                                                         250
</pre>

====================================================================== Einde pagina 250 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 251 ======================================================================

<pre>2028       € 15 miljoen;
2029       € 16 miljoen

De jaarlijkse uitgaven voor dagelijks beheer, groot onderhoud en de kapitaallasten van vervangingen zijn als volgt:

2026       € 37 miljoen;
2027       € 36 miljoen;
2028       € 36 miljoen;
2029       € 37 miljoen.

Groot onderhoud
Fluctuaties in de jaaruitgaven van het groot onderhoud worden verrekend via de egalisatiereserve groot onderhoud bovengronds. De jaarlijkse onder- of
overbestedingen van groot onderhoud worden met deze reserve verrekend, tot het minimum van € 0 en het maximum van € 5 mln.

Ontwikkeling van vervangingen op lange termijn
Vanwege het ouder worden van de stad zal het aantal vervangingen in de toekomst toenemen. In de Nota Onderhoud Openbare Ruimte 2027 t/m 2030 wordt
ingegaan op de vervangingsaanpak.




Kosten op jaarbasis Openbare ruimte                                       Rekening            PB 2025                                             Begroting
                                                                            2024                2025                 2026                 2027                 2028                 2029
Totale kosten (* € 1.000)                                                         39.554               41.405               37.500               35.900               36.400               36.600
Inwoners                                                                         128.594              129.852              130.573              131.601              131.766              134.888
Kosten per inwoner (* €)                                                   307,59              318,86               287,20               272,79               276,25               271,34
Kosten op jaarbasis Kosten op jaarbasis Kosten                        Rekening             Rekening             Rekening             Rekening             Rekening             Rekening




Trendgrafiek Kosten Openbare Ruimte per inwoner (in euro)




                                                                                                                                                                                             251
</pre>

====================================================================== Einde pagina 251 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 252 ======================================================================

<pre>Toelichting Trendgrafiek Kosten Openbare Ruimte per inwoner (in euro)
Vanaf 2026 worden naar aanleiding van de bezuinigingen verschillende investeringen geactiveerd en worden de kosten verdeeld over een langer
termijn. Deze grafiek laat de exploitatiekosten van de openbare ruimte per inwoner zien. Doordat deze investeringen geactiveerd worden dalen de
exploitatiekosten in de grafiek.




Riolering
Omschrijving beleidskader
De gemeente geeft in de Nota Riolering 2023-2026 aan op welke wijze zij invulling geeft aan haar wettelijke taak (Omgevingswet) voor afvalwater,
hemelwater en grondwater.

Financiële consequenties
De kosten van het groot onderhoud komen ten laste van de Voorziening riolering.



                                                                                                                                                   252
</pre>

====================================================================== Einde pagina 252 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 253 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                  Bedragen x € 1.000
Riolering                                                    Rekening             PB 2025                                             Begroting
                                                               2024                 2025                 2026                 2027                 2028                  2029
Voorziening Riolering
Saldo Voorziening 1-1                                                27.236               30.499               31.298                32.062               33.149               34.252
Storting in voorziening                                               3.113                3.175                3.302                 3.302                3.302                3.302
Waardevermeerdering / rente t,g,v, voorziening)                       2.315                  610                  493                  651                  784                   881
Nieuwe investeringen                                                  -2.165               -2.986               -3.031               -2.866               -2.983                -3.296
Verwachtingen
Verwachtingen (correctie vrijval)
Saldo Voorziening 31-12                                              30.499               31.298               32.062                33.149               34.252               35.139
Kosten op jaarbasis Kosten op jaarbasis Kosten            Rekening             Rekening             Rekening             Rekening             Rekening             Rekening




Kosten op jaarbasis Riolering                                Rekening             PB 2025                                             Begroting
                                                               2024                 2025                 2026                 2027                 2028                 2029
afgezet tegen het aantal aansluitingen
Kosten per aansluiting (* €)                                         124,00               126,79               126,32               126,32               126,32               126,32
Kosten op jaarbasis Kosten op jaarbasis Kosten            Rekening             Rekening             Rekening             Rekening             Rekening             Rekening




Trendgrafiek Kosten riolering per aansluiting (in euro)




                                                                                                                                                                                 253
</pre>

====================================================================== Einde pagina 253 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 254 ======================================================================

<pre>Toelichting Trendgrafiek Kosten Riolering per inwoner (in euro)
In januari 2023 is de Nota Riolering vastgesteld door de raad. Hierin zijn de kosten opgenomen voor de taken afval- en hemelwater en grondwater. Net als bij
de rest van de openbare ruimte zorgt ook hier het ouder worden van de stad voor een toename in de benodigde vervangingen. Veel rioolbuizen naderen het
einde van de levensduur. Voor deze uitgaven wordt gespaard in de voorziening Riolering.




Ondergrondse inzamelmiddelen
Omschrijving algemeen beleidskader
De kosten van het groot onderhoud van de ondergrondse inzamelmiddelen voor afvalinzameling verlopen niet gelijkmatig over de jaren. In het 'beheerplan
verzamelcontainers 2023-2027' staan de kosten voor groot onderhoud voor de komende jaren geraamd. Om een constante lastenraming in de begroting te
hebben, wordt hiervoor de voorziening groot onderhoud verzamelcontainers gebruikt.

Financiële consequenties
Jaarlijks wordt een constant bedrag in de voorziening gestort voor het groot onderhoud van de ondergrondse inzamelmiddelen. Tegenover de kosten van het
groot onderhoud staat een besteding in de voorziening. De kosten voor het reguliere onderhoud zijn begroot in programma 3 Leefbaarheid, duurzaam en

                                                                                                                                                         254
</pre>

====================================================================== Einde pagina 254 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 255 ======================================================================

<pre>groen.
De voorziening ontwikkelt zich de komende jaren als volgt:




                                                                                                                                                                      Bedragen x € 1.000
Ondergrondse inzamelmiddelen                                    Rekening             PB 2025                                             Begroting
                                                                  2024                 2025                 2026                 2027                 2028                   2029
Voorziening afvalstoffenheffing
Saldo Voorziening 1-1                                                     1.583                1.920                1.625                1.259                1.333                 1.451
Storting in voorziening                                                    322                  322                  335                  335                  335                   335
Waardevermeerdering / rente t.g.v. voorziening                             135                   38                   65                   28                   29                    33
Aanwending                                                                 -120                 -655                 -766                 -289                 -246                  -211
Saldo Voorziening 31-12                                                   1.920                1.625                1.259                1.333                1.451                 1.608
Kosten op jaarbasis Kosten op jaarbasis Kosten               Rekening             Rekening             Rekening             Rekening             Rekening             Rekening




Kosten op jaarbasis                                             Rekening             PB 2025                                             Begroting
                                                                  2024                 2025                 2026                 2027                 2028                  2029
Ondergrondse inzamelmiddelen
Totale kosten (* € 1.000)                                                 1.308                1.359                1.430                1.461                1.480                 1.500
Inwoners                                                                128.594              129.852              130.573              131.601              131.766              134.888
Kosten per inwoner (* €)                                          10,17                10,47                10,95                11,10                11,23                 11,12
Kosten op jaarbasis Kosten op jaarbasis Kosten               Rekening             Rekening             Rekening             Rekening             Rekening             Rekening




Trendgrafiek Kosten Ondergrondse inzamelmiddelen per inwoner (in euro)




                                                                                                                                                                                     255
</pre>

====================================================================== Einde pagina 255 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 256 ======================================================================

<pre>Begraafplaatsen
Omschrijving algemeen beleidskader
Voor de begraafplaatsen is een Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en het Uitvoeringsbesluit gemeentelijke begraafplaatsen vastgesteld.

Financiële consequenties
De investeringen voor gebouwde voorzieningen op de begraafplaatsen zijn geactiveerd en hierop wordt afgeschreven, waardoor vervanging op termijn
mogelijk is. De kosten voor het ruimen van de graven, dagelijks onderhoud en groot onderhoud worden gedekt uit de voorziening afkoopsommen onderhoud
graven. Onttrekkingen aan de voorziening vinden plaats op basis van jaarlijks uitgevoerd onderhoud aan graven, grafbedekking en onderhoud aan de
begraafplaats als geheel.
De voorziening wordt gevoed door de ontvangsten (afkoop) voor toekomstig onderhoud aan graven, grafbedekking en onderhoud aan de begraafplaats als
geheel.




                                                                                                                                                       256
</pre>

====================================================================== Einde pagina 256 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 257 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                            Bedragen x € 1.000
Begraafplaatsen                                                       Rekening             PB 2025                                             Begroting
                                                                        2024                 2025                 2026                 2027                 2028                   2029
Voorziening afkoopsommen onderhoud graven
Saldo Voorziening 1-1                                                            478                  509                  462                  544                  619                  696
Storting in voorziening                                                           32                   92                   96                   96                   96                    96
Aanwending ten gunste van de exploitatie                                          -42                  -31                  -33                  -33                  -33                  -33
Waardevermeerdering / rente t.g.v. voorziening                                    41                   10                   19                   12                   14                    16
Nieuwe investeringen
Verwachtingen                                                                                         -118
Saldo Voorziening 31-12                                                          509                  462                  544                  619                  696                  775
Kosten op jaarbasis Kosten op jaarbasis Kosten                     Rekening             Rekening             Rekening             Rekening             Rekening             Rekening




Tarieven begraafplaatsen
De tarieven van de begraafplaats worden gebaseerd op integrale kostprijsberekeningen.




Kosten op jaarbasis Begraafplaatsen                                   Rekening             PB 2025                                             Begroting
                                                                        2024                 2025                 2026                 2027                 2028                  2029
Totale kosten (* € 1.000)                                                        700                  783                  843                  823                  828                  833
Inwoners                                                                      128.594              129.852              130.573              131.601              131.766              134.888
Kosten per inwoner (* €)                                                5,44                 6,03                 6,46                 6,25                 6,28                   6,18
Kosten op jaarbasis Kosten op jaarbasis Kosten                     Rekening             Rekening             Rekening             Rekening             Rekening             Rekening




Trendgrafiek Kosten Begraafplaatsen per inwoner (in euro)




                                                                                                                                                                                          257
</pre>

====================================================================== Einde pagina 257 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 258 ======================================================================

<pre>Vastgoed
Omschrijving algemeen beleidskader
Gemeentelijk vastgoedbeleid richt zich op het beschikbaar stellen van huisvesting voor activiteiten die essentieel zijn voor het behalen van maatschappelijke
doelen, maar die doorgaans niet door de markt worden opgepakt. De nadruk ligt op het vergroten van maatschappelijke waarde, het bevorderen van inclusie
door toegankelijk vastgoed te realiseren en het ondersteunen van lokale gemeenschappen. Dit alles gebeurt met oog voor kostenefficiëntie en
toekomstbestendigheid.
De vastgoedportefeuille moet voldoende flexibel zijn om in te spelen op actuele maatschappelijke vraagstukken en beleidsdoelen van de gemeente. Daarbij
wordt gestreefd naar een uniforme en transparante aanpak in het beheer en gebruik van vastgoed.

Beleidskader onderhoud
Vastgoedbeheer richt zich op het op peil houden van onderhoud, verhuur en exploitatie, gecombineerd met een goede dienstverlening en deskundig advies.
Zo kan de gemeente tijdig inspelen op de behoefte aan nieuwe maatschappelijke voorzieningen. Belangrijk daarbij is dat voorzieningen meegroeien met de
bevolkingsontwikkeling (Visie Zoetermeer 2040).




                                                                                                                                                           258
</pre>

====================================================================== Einde pagina 258 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 259 ======================================================================

<pre>Omvang vastgoedportefeuille
De gemeente Zoetermeer beschikt over ruim 300 panden die nodig zijn voor maatschappelijke en publieke functies, waaronder onderwijs, sport, cultuur,
welzijn en overheidsdiensten.

    1. Onderwijsaccommodaties
       Schoolbesturen zijn formeel juridisch eigenaar van de onderwijsgebouwen en gronden, terwijl de gemeente het economisch claimrecht heeft. Dit
       betekent dat schoolbesturen en gemeente een gezamenlijke verantwoordelijkheid dragen voor de instandhouding hiervan.
    2. Sociaal-cultureel vastgoed
       Concrete voorbeelden hiervan zijn de bibliotheken, museum, het Stadstheater, multifunctionele centra, stadsboerderijen, kinderopvang en
       buurthuizen.
    3. Accommodaties voor binnen- en buitensport
       Het betreft de gym- en sportzalen, de diverse sportparken en de zwembaden.
    4. Ambtelijk vastgoed
       Ambtelijk vastgoed omvat alle vastgoedobjecten die in gebruik zijn voor het huisvesten van de gemeentelijke organisatie, zoals het stadhuis, de
       afvalinzameling en werkplaatsen.
    5. Commercieel en overig vastgoed
       Vastgoedobjecten die in gebruik zijn door commerciële huurders voor het uitvoeren van economische bedrijvigheid behoren tot de portefeuille
       commercieel vastgoed. Voorbeelden zijn kantoren, parkeergarages, bedrijfsruimten en winkels.

Instandhoudingstermijnen, afschrijving en onderhoud
Het Meerjarenonderhoudsprogramma gemeentelijke accommodaties (MJOP) vormt de basis voor de egalisatievoorziening groot onderhoud.
De komende jaren ligt de nadruk op verduurzaming, het vergroten van de toegankelijkheid en een efficiënt en effectief beheer van de vastgoedportefeuille.

Reserves en voorzieningen ten behoeve van onderhoud
Onderwijshuisvesting
Het vervangingsfonds schoolgebouwen (formeel: Reserve egalisatie investeringen schoolgebouwen) is in 2000 ingesteld en zorgt voor dekking van de
investeringslasten van vervangings- of renovatie- investeringen van de bestaande voorraad schoolgebouwen. De voeding van het fonds vindt plaats door een
jaarlijks oplopende storting. Het vervangingsfonds voorkomt dat voor de dekking van nieuwe investeringen een beroep moet worden gedaan op het
begrotingssaldo en egaliseert pieken en dalen. De onderbouwing ligt vast in een beheerplan dat om de vijf jaar wordt herijkt.
In 2022 is het vervangingsfonds, onderbouwd door het Integraal Huisvestingsplan 2022-2026, op drie onderdelen herijkt:

    •   Bijstelling financieel-technische uitgangspunten/parameters in het beheerplan vervangingsfonds;
    •   Capaciteitsaanpassing op basis van leerlingenprognoses;
    •   Herschikking, clustering en eerdere nieuwbouw van scholen ten gevolge van gesignaleerde knelpunten.




                                                                                                                                                            259
</pre>

====================================================================== Einde pagina 259 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 260 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                          Bedragen x € 1.000
Vastgoed Schoolgebouwen                                                 Rekening             PB 2025                                             Begroting
                                                                          2024                 2025                 2026                 2027                 2028                 2029
Reserve egalisatie schoolgebouwen
Saldo reserve 1-1                                                                6.160                6.733                6.860                7.943                9.404               10.840
- Storting in reserve                                                            2.853                1.836                2.962                3.359                3.391                3.434
- Verminderingen                                                                 -2.280               -1.709               -1.880               -1.898               -1.955               -2.218
Saldo Reserve 31-12                                                              6.733                6.860                7.943                9.404               10.840               12.056
Kosten op jaarbasis Kosten op jaarbasis Kosten                       Rekening             Rekening             Rekening             Rekening             Rekening             Rekening




Grootonderhoud gemeentelijke gebouwen
Voor de egalisatie van kosten onderhoud van de gemeentelijke gebouwen wordt een voorziening gehanteerd. De uitgangspunten voor deze voorziening zijn:

     1. De voorziening dient ter egalisering van in de tijd onregelmatig gespreide kosten.
     2. Er is sprake van kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt maar waarvan de oorsprong (mede) ligt in het begrotingsjaar of in
        een voorafgaand begrotingsjaar.
     3. De voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van de lasten over een aantal begrotingsjaren.
     4. De voorziening wordt in stand gehouden op basis van een actueel en door de raad vastgesteld beheerplan.
     5. Het beheerplan wordt periodiek geactualiseerd (maximaal na 5 jaar).
     6. Het beheerplan dient financieel te zijn getoetst en aan te sluiten met de stand van en de jaarlijkse storting aan de voorzieningen.




                                                                                                                                                                          Bedragen x € 1.000
Vastgoed gemeentelijke gebouwen                                         Rekening             PB 2025                                             Begroting
                                                                          2024                 2025                 2026                 2027                 2028                 2029
Voorziening Groot Onderhoud Gemeentelijke gebouwen
Saldo reserve 1-1                                                               10.932               11.522                9.037                4.343                6.549                6.072
- Storting in reserve                                                            6.265                5.064                5.194                4.928                4.994                4.989
- Verminderingen                                                                 -5.675               -7.549               -9.888               -2.723               -5.471               -4.494
Saldo Voorziening 31-12                                                         11.522                9.037                4.343                6.549                6.072                6.567
Kosten op jaarbasis Kosten op jaarbasis Kosten                       Rekening             Rekening             Rekening             Rekening             Rekening             Rekening




                                                                                                                                                                                           260
</pre>

====================================================================== Einde pagina 260 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 261 ======================================================================

<pre>Beeldende kunst
Omschrijving algemeen beleidskader
Het reguliere onderhoud van beeldende kunst in de openbare ruimte (BKOR) is gericht op duurzame instandhouding van het gemeentelijk kunstbezit. Het
onderhoud wordt planmatig uitgevoerd op basis van ervaringscijfers. Die zijn verwerkt in een meerjarenonderhoudsplan, dat weer wordt vertaald naar
jaarplannen. De reguliere werkzaamheden (inspectie, reguliere schoonmaak, klein- en groot onderhoud en verhelpen van calamiteiten) zijn grotendeels in één
raamovereenkomst aanbesteed. Voor bijzondere objecten (zoals fontein, geurtuin, en dergelijke) lopen aparte contracten. Binnen het lopende budget is
beperkt ruimte gehouden om kleine (onvoorziene) schades te herstellen.

Financiële consequenties
De reguliere uitgaven voor onderhoud van beeldende kunst in de openbare ruimte (BKOR) zijn verwerkt in de exploitatie en komen ten laste van programma 4
Vrije Tijd.




                                                                                                                                                                         Bedragen x € 1.000
Kosten op jaarbasis Beeldende kunst                                    Rekening             PB 2025                                             Begroting
                                                                         2024                 2025                 2026                 2027                 2028                 2029
Totale kosten (* € 1.000)                                                         129                   90                   96                   96                   96                   96
Inwoners                                                                       128.594              129.852              130.573              131.601              131.766              134.888
Kosten per inwoner (* €)                                                 1,00                 0,69                 0,74                 0,73                 0,73                 0,71
Kosten op jaarbasis Kosten op jaarbasis Kosten                      Rekening             Rekening             Rekening             Rekening             Rekening             Rekening




Trendgrafiek Kosten beeldende kunst per inwoner (in euro)




                                                                                                                                                                                           261
</pre>

====================================================================== Einde pagina 261 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 262 ======================================================================

<pre>Vanaf 2021 telt hier ook het beheer van kunst in gemeentelijke gebouwen (vnl. stadhuis) mee. Daarnaast haalden we in 2021 t/m 2024 incidenteel (voor dat
doel gespaard) budget uit de reserve BKOR voor eenmalige restauraties en verduurzaming.




                                                                                                                                                      262
</pre>

====================================================================== Einde pagina 262 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 263 ======================================================================

<pre>Paragraaf 4 Financiering
Inleiding
In deze paragraaf staat de concrete vertaling van het treasurybeleid voor 2026. Treasury gaat over het beheren van de financiële posities en geldstromen.
Een gemeente kent vele ingaande en uitgaande geldstromen die in de tijd niet samenvallen. Daarom heeft de gemeente geldmiddelen nodig om de
tijdsverschillen te overbruggen. Dit kan, in het geval van investeringen, vele jaren zijn. In andere gevallen kunnen er middelen 'over' zijn, die worden uitgezet.
Het gaat dus om het lenen en uitlenen van middelen, zodat de activiteiten die genoemd zijn op de verschillende programma's in de begroting kunnen worden
uitgevoerd.

De doelstelling van de treasury is: 'Het beheren van financiële posities en geldstromen op een zodanige wijze dat de daaraan verbonden risico's worden
beperkt en de daarmee gepaard gaande kosten en opbrengsten worden geoptimaliseerd'. De beheersing van deze geldstromen dient uitsluitend de publieke
taak. Het prudente karakter van de treasury-activiteiten staat hierbij voorop.

In de kadernota Treasury 2021 en het Treasurystatuut 2024 is de structuur, inrichting en het beleid van de treasuryfunctie vastgelegd. De concrete vertaling
van het treasurybeleid staat in de financieringsparagraaf in de programmabegroting. Verantwoording over en/of tussentijdse aanpassing van (de uitvoering
van) het beleid vindt plaats in de tussenrapportages en de jaarrekening.

Uit de treasuryactiviteiten volgen rentelasten en/of rentebaten. In deze paragraaf komen de raming en ontwikkeling van rente en financieringsbehoefte aan de
orde.




Ontwikkelingen
Algemeen
De regelgeving voor gemeenten op het gebied van de rente is opgenomen in de wet Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Het betreft de verwerking
van de rentelasten en -baten in de begroting en jaarstukken. In de Rentenota 2025 staat de Zoetermeerse werkwijze met betrekking tot rente. De
belangrijkste onderdelen van de nota zijn de werkwijzen voor de gehanteerde rentepercentages bij het opstellen van de begroting, voor het doen van
investeringen en voor de toerekening van rente aan programma's. Daarnaast staat in de nota de wijze van financiering opgenomen en hoe wordt omgegaan
met de rente- en financieringsrisico's. Tenslotte staat de werkwijze bij de jaarrekening met betrekking tot afwijkingen tussen begroting en werkelijkheid
beschreven. Hieronder staan de consequenties van deze nota voor de begroting 2026-2029 opgenomen.

Rentescenario (gehanteerd rentepercentage)
Over de vreemde financieringsmiddelen (leningen) moet rente worden betaald. Om in de begroting een raming te geven van de te betalen rente, wordt
gewerkt met een rentescenario. De in het rentescenario opgenomen rentepercentages voor respectievelijk lang en kort geld worden gehanteerd als kostprijs
voor het aan te trekken vreemd vermogen. Ieder jaar bij de perspectiefnota wordt het rentescenario bekeken en eventueel een voorstel tot wijziging gedaan.
Het rentescenario ziet er momenteel als volgt uit:

                                                                                                                                                               263
</pre>

====================================================================== Einde pagina 263 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 264 ======================================================================

<pre>Het rentescenario, zoals hierboven is opgenomen, is als volgt opgebouwd. Als ijkpunt voor de langlopende rente wordt een lening met een looptijd van 10 jaar
gehanteerd met een aflossing ineens aan het eind van de looptijd (= 10 jaar fixe). De in het rentescenario opgenomen verwachte renteontwikkeling is
gebaseerd op:

    •   Huidige marktrente;
    •   Historische rente (trend);
    •   Inschatting van de renteontwikkeling door de grootbanken;
    •   Een scenario van een gefaseerd 'groeien' naar het structurele renteniveau.

Het beleid is om één keer per jaar (bij de perspectiefnota) te bekijken of het scenario moet worden heroverwogen. De afwijkingen in de rentebetalingen ten
opzichte van de begroting vangen we op met de rente-egalisatiereserve. Overschotten bij de jaarrekening worden in de reserve gestort en tekorten worden
onttrokken aan de reserve. Pas bij een afwijking van het rentepercentage van meer dan 2%-punt wordt overwogen het scenario aan te passen. Conform ons
rentebeleid, zoals verwoord in de Rentenota 2025, willen we voorkomen dat er op elke schommeling in de markt gereageerd wordt. Met het zo stabiel
mogelijk houden van het rentescenario (en daarmee de toe te rekenen rentekosten aan investeringen en leges en heffingen) zorgen we voor een stabiele
begroting.

Bij de Perspectiefnota 2026 is besloten het rentescenario niet aan te passen. De lange rentes liggen duidelijk boven de rente in ons scenario. Tegelijkertijd is
het door de hoge liquiditeitspositie voorlopig niet nodig om geld aan te trekken. De tijdsaanduiding "voorlopig" betreft een schatting. Bij het opmaken van de
Perspectiefnota betrof die schatting 2028, nu met de programmabegroting betreft dat 2030. De verwachting nu is net als toen dat de liquiditeitspositie zal gaan
dalen de komende jaren. De verandering betreft het tempo waarin het zal dalen. Dit tempo wordt simpel gezegd beïnvloed door enerzijds de mate waarin
geplande investeringen worden uitgevoerd en anderzijds de mate waarin nieuwe (grote) kasstromen de gemeente binnenkomen. Het gaat hierbij met name
om subsidies en specifieke uitkeringen. Voor grote bouwprojecten zijn er in het verleden bijvoorbeeld diverse specifieke uitkeringen van rond de € 15 miljoen
bij de gemeente binnengekomen. De aanwending van zo'n bedrag is vaak over 10 of 12 jaar verspreid.

Gedurende die looptijd staat zo'n specifieke uitkering samen met de andere liquide middelen boekhoudkundig op de balans van de gemeente, maar feitelijk bij
het ministerie van financiën (schatkist bankieren). De actuele rente (begin september) die we momenteel over onze middelen ontvangen, bedraagt 1,93% en
over heel 2025 komt die naar verwachting uit rond de 2,25%. Er is sprake van een dalende trend. Wanneer die dalende trend overgaat in een stabiele trend
en eventueel weer stijgende trend is onzeker. Wel is duidelijk dat de inflatie in de eurozone de belangrijkste indicator is. De ECB stuurt op een inflatie rond de
2,0%. In juli bedroeg de inflatie in de eurozone 2,0%. De inflatie zit daarmee nog in een licht dalende trend.




                                                                                                                                                              264
</pre>

====================================================================== Einde pagina 264 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 265 ======================================================================

<pre>In de macro-economie zien we elementen die een tegengesteld effect kunnen hebben op de inflatie. Enerzijds zijn er de handelstarieven die door en op
diverse landen worden toegepast. Dit heeft doorgaans als effect dat de prijzen stijgen. Anderzijds kan de technologische ontwikkeling bijvoorbeeld
kunstmatige informatie en of intelligentie, zorgen voor hogere productiviteit. Met als gevolg lagere kostprijzen van veel producten.

Ten aanzien van de geldhoeveelheid zien we de bij veel landen de schulden oplopen wat een inflatoir effect kan hebben, tegelijkertijd zien we dat de centrale
banken van Europa, Verenigd Koninkrijk en Verenigde Staten geld uit de economie halen wat een tegengesteld effect heeft.




Risicobeheer
Treasury kent een breed scala aan risico's, zoals renterisico's, debiteurenrisico, kredietrisico's, liquiditeitsrisico's, koersrisico's en valutarisico’s, die moeten
worden toegelicht in de treasuryparagraaf. Deze risico's staan benoemd in de wet financiering decentrale overheden (Fido). Niet alle genoemde risico’s zijn
van toepassing op de gemeente Zoetermeer. Zo heeft de gemeente Zoetermeer geen leningcontracten in vreemde valuta afgesloten (valutarisico). Daarnaast
worden aandelen die de gemeente bezit, tegen nominale waarde op de balans gewaardeerd, waardoor ook geen koersrisico wordt gelopen. Voor het
afdekken en beheersbaar houden van het debiteurenrisico en de financiële dekking van oninbare debiteuren, zijn beleidsrichtlijnen opgesteld. Ook zijn
voorzieningen getroffen die periodiek worden herijkt. De overige risico's worden hieronder toegelicht.

Renterisico
Het renterisico betreft de kans op schommelingen in rentelasten als gevolg van schommelingen in de rentestand in combinatie met herfinanciering. Om de
renterisico’s te bewaken, is vanuit de wet Fido voorgeschreven het renterisico op twee manieren te bewaken. Het renterisico op korte termijn wordt in beeld
gebracht via de kasgeldlimiet en voor de lange termijn financiering door middel van de renterisiconorm.

Kasgeldlimiet
Om te zorgen dat een gemeente niet direct in de problemen komt wanneer de rentetarieven stijgen, mag een gemeente niet alleen leningen hebben met een
looptijd van korter dan een jaar. Een rentestijging zou er dan toe kunnen leiden dat een gemeente direct in de financiële problemen komt. Daarom is er een
limiet gesteld aan het aantal kortlopende leningen dat een gemeente mag hebben en dit wordt de kasgeldlimiet genoemd. De kasgeldlimiet geeft voor de
gemeente de maximaal toegestane omvang van de kortlopende schuld (met looptijd korter dan één jaar) aan. Er mag 8,5% van het begrotingstotaal met
kortlopende leningen worden gefinancierd. Dit is voor 2026 een bedrag aan kortlopende leningen van maximaal € 47,8 mln.

Wanneer de kasgeldlimiet drie kwartalen achter elkaar dreigt te worden overschreden, moet door de gemeente maatregelen worden genomen om
overschrijding te voorkomen. Maatregelen nemen betekent doorgaans het aantrekken van lang geld (dit noemen we consolideren).




                                                                                                                                                                 265
</pre>

====================================================================== Einde pagina 265 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 266 ======================================================================

<pre>Renterisiconorm
Het renterisico op het lange geld wordt bewaakt via de renterisiconorm. Deze norm wil zeggen dat de jaarlijkse aflossing plus renteherzieningen van de lening
portefeuille maximaal 20% van het begrotingstotaal mag zijn. Hiermee wordt voorkomen dat een gemeente in financiële problemen komt op het moment dat
de rente snel stijgt. Voor 2026 geeft de renterisiconorm aan dat de gemeente Zoetermeer maximaal voor € 112,4 mln. aan aflossingen en of
renteherzieningen mag doen. Zoals zichtbaar in de tabel vindt er geen herziening plaats en vindt er voor € 2,0 mln. aan aflossingen plaats. Hiermee wordt
ruimschoots aan de norm voldaan.




Derivaten
In de kadernota Treasury 2021 is opgenomen dat de gemeente geen gebruik maakt van derivaten. Het gaat hierbij om financieel afgeleide producten, zoals
opties, forwards, termijncontracten etc.

Liquiditeitsrisico
Onder liquiditeitsrisico wordt verstaan het tegelijkertijd innemen van posities geleend en uitgeleend geld. Vanuit de doelstelling van de treasury worden,
binnen de kaders van de renterisiconorm van de wet Fido, dubbele posities zoveel mogelijk vermeden. Vanwege de ontvangen Enecogelden (€ 90 mln.) in
2020 en de bestaande leningenportefeuille, is er in 2026 nog steeds sprake van een dubbele positie. Vanwege de komende investeringen met betrekking tot
onder andere de Schaalsprong, de binnenstad en de plannen voor wat betreft de bestemming van de Enecogelden, is de verwachting dat deze dubbele
positie de komende jaren verdwijnt.



                                                                                                                                                         266
</pre>

====================================================================== Einde pagina 266 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 267 ======================================================================

<pre>Kredietrisico
Onder kredietrisico wordt verstaan het risico dat door de gemeente uitgezette geldleningen door de debiteur niet kunnen worden afgelost. Door de invoering
van het schatkistbankieren, wordt een overschot aan liquide middelen uitgezet bij de Staat (in de schatkist). Dit geldt voor een overschot aan liquide middelen
dat boven het kwartaalgemiddelde van € 10 mln. uitkomt (2% van de begroting). Als uitzondering hierop mogen de middelen ook aan andere overheden
worden uitgeleend, maar dus niet aan andere marktpartijen. Door deze regelgeving wordt geen kredietrisico ingeschat.




Leningportefeuille
De leningenportefeuille van de gemeente Zoetermeer is per 1 januari 2026 begroot op € 38,0 mln. De vaste activa worden grotendeels gefinancierd met
eigenvermogen en de aanwezige financieringsmiddelen uit de voorzieningen.




Financieringsbehoefte en verwacht renteresultaat
De verwachting is dat tot 2030 geen vreemd vermogen aangetrokken hoeft te worden. Onderstaande tabel geeft het jaarlijkse financieringstekort weer. Een
negatief getal betekent dat er nadat alle investeringen gedekt zijn, geld overblijft.




                                                                                                                                                            267
</pre>

====================================================================== Einde pagina 267 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 268 ======================================================================

<pre>Rentelasten in de begroting
Onderstaande tabel toont de verwachte (netto) rentelast de komende jaren. De verwachting is dat gedurende de hele begrotingsperiode van 2026 t/m 2029
de ontvangen rente groter is dan de betaalde rente. Rentebetalingen worden weergegeven in een positief getal. Renteontvangsten als negatief. We zien
onderstaand de getallen over de hele looptijd negatief staan, wat erop duidt dat de renteontvangsten groter zijn dan de rentelasten. Vanaf 2030 slaat dat naar
verwachting om.




                                                                                                                                                          268
</pre>

====================================================================== Einde pagina 268 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 269 ======================================================================

<pre>Paragraaf 5 Bedrijfsvoering

Zoetermeer staat voor een stevige binnenstedelijke groeiopgave en grootstedelijke maatschappelijke opgaven. Om als organisatie mee te kunnen bewegen
én richting te geven, is een stevige strategische positionering in de stad en regio en een krachtige bedrijfsvoering noodzakelijk. In deze begroting leggen we
de nadruk op de doorontwikkeling van onze organisatie als fundament voor een weerbare, wendbare en toekomstgerichte gemeente.

Strategische inzet: Investeren met visie
We kiezen bewust voor investeren in mensen, processen en waar nodig structuren, ook als de baten pas later zichtbaar worden. Deze keuze sluit aan bij de
koers van de raad, waarin preventie, vertrouwen en maatschappelijke waarde centraal staan. Het principe “kosten gaan voor de baten uit” is leidend: we
investeren nu om toekomstige knelpunten te voorkomen en publieke waarde duurzaam te realiseren.

Gedrag en samenwerking als motor
De beweging die we inzetten vraagt om ander gedrag en een andere manier van samenwerken. We willen patronen doorbreken die besluitvorming vertragen,
samenwerking beperken of eigenaarschap ondermijnen. Hiertoe is een duidelijke opdracht meegegeven aan de algemeen directeur. Dat vraagt om:

    •   Verantwoordelijkheid nemen én geven: eigenaarschap tonen in alle lagen.
    •   Voorspelbaarheid in handelen: doen wat we zeggen en zeggen wat we doen.
    •   Een integraal samenspel: afdelingen en teams die elkaar versterken en gezamenlijk verantwoordelijkheid dragen voor opgaven.
    •   Openheid in communicatie: het goede gesprek voeren waarin feedback, als middel ter verbeteren en elkaar scherp houden op afspraken en ambities,
        onderdeel uitmaakt van professioneel gedrag, ook als dat ongemakkelijk is.

We bouwen aan een organisatie waarin betrouwbaarheid en voorspelbaarheid het uitgangspunt is. Dit vraagt om leiderschap dat ruimte biedt, richting geeft
en aanspreekbaar is. Dit betreft een langdurige aanpak voor de komende jaren.

Organisatieontwikkeling en sturing
We werken aan een stabiele en samenhangende organisatie-inrichting, waarin strategische samenwerking en het realiseren van maatschappelijke impact
centraal staan. Leidinggevenden worden ondersteund in hun rol als richtinggevers en ontwikkelaars van potentieel. Via HR-analytics en strategische
personeelsplanning (SPP) sturen we data gedreven op capaciteit, inzetbaarheid en effectiviteit. We versterken onze sturingskracht door processen te
moderniseren en beter te verbinden met maatschappelijke opgaven.

Inzetbaarheid en inclusie
We blijven investeren in het welzijn en de inzetbaarheid van onze medewerkers. De uitvoeringsagenda Duurzame Inzetbaarheid wordt jaarlijks herijkt en biedt
gerichte interventies op basis van data, gesprekken en medewerkeronderzoeken. Quick Scan-gesprekken helpen leidinggevenden om gericht te sturen op
werkplezier en verzuimreductie. De samenwerking met De Nieuwe Arts (DNA) versterkt onze aanpak op verzuimpreventie en begeleiding.

                                                                                                                                                            269
</pre>

====================================================================== Einde pagina 269 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 270 ======================================================================

<pre>Het ziekteverzuim is gestegen, vooral door langdurige gevallen. Tegelijkertijd zien we een daling in meldingsfrequentie en een stijging van het nulverzuim. Dit
vraagt om gerichte aandacht voor begeleiding, preventie en duurzame inzetbaarheid.
We zetten stappen in het versterken van een inclusieve werkomgeving. De strategische benadering van Diversiteit, Inclusie en Gelijkwaardigheid (DIG) krijgt
verder vorm in beleid, uitvoering en leiderschap. We bouwen aan een werkomgeving waarin medewerkers zich veilig voelen om zich uit te spreken, feedback
te geven en verantwoordelijkheid te nemen. Ook het aantal participatiebanen blijft een belangrijk aandachtspunt.

Talentontwikkeling en arbeidsvoorwaarden
De nieuwe cao Gemeenten (2025–2027) wordt tijdig geïmplementeerd en bevat afspraken over salaris, keuzebudgetten, inclusiviteit, verlof en sociale
zekerheid. We blijven inzetten op het aantrekken en behouden van talent, met aandacht voor een inclusieve wervingspraktijk, interne mobiliteit en het
versterken van het werkgeversmerk Zoetermeer. Het traineeprogramma wordt geëvalueerd en doorontwikkeld om jong talent en ervaren professionals
optimaal te verbinden.
Zoetermeer heeft een relatief jong personeelsbestand ten opzichte van andere 100.000+ gemeenten. Dit biedt kansen voor innovatie en ontwikkeling, maar
vraagt ook om gerichte aandacht voor loopbaanontwikkeling, kennisborging en intergenerationele samenwerking.

Leiderschap, talent en veranderkracht
De organisatie ontwikkelt zich langs een gezamenlijke ontwikkelagenda, gericht op het versterken van strategisch vermogen en ambtelijk-bestuurlijke
samenwerking. Leidinggevenden worden ondersteund in hun rol als richtinggevers en ontwikkelaars van potentieel (lijnsturing). Talentmanagement,
duurzame inzetbaarheid en strategische personeelsplanning (SPP) vormen de kern van deze beweging.
We versterken daarnaast onze werkwijze via projectmatig en programmatisch werken. De Zoetermeerse Werkwijze Programmasturing (ZWPS) wordt verder
geïmplementeerd en draagt bij aan eenduidige sturing op opgaven in zowel het fysieke als sociale domein.

Verbinding en profiliering
We blijven investeren in communicatie als strategisch instrument voor verbinding, transparantie en participatie. Naast interne en externe
communicatieadvisering zetten we middelen in voor City Marketing, gericht op het versterken van de reputatie en naamsbekendheid van Zoetermeer. Vanaf
2026 verschuift de focus van uitvoering naar regie en coördinatie, passend bij de beschikbare middelen.

Sturing en digitale transformatie
We moderniseren onze programmabegroting met als doel een transparante, beleidsgerichte en toekomstbestendige opzet die inzicht geeft in
maatschappelijke effecten. De strategische investeringsagenda helpt ons om ambities, prioriteiten en middelen in samenhang te beoordelen en toe te wijzen.
Binnen de bedrijfsvoering zetten we stappen in digitalisering en robotisering, waarmee we de organisatie ondersteunen. De inzet van Robotic Process
Automation (RPA) en de ontwikkeling van het Bedrijfsvoeringdashboard 2.0 versterken onze datagedreven sturing. We bouwen aan een digitale infrastructuur
die betrouwbaar, veilig en toekomstbestendig is.

Informatie, digitale werkomgeving en samenwerking
We versterken onze informatiebeveiliging, privacy en informatiebeheer. De inzet van moderne beveiligingsoplossingen, DPIA’s en bewustwordingsactiviteiten
draagt bij aan een veilige digitale werkomgeving. Informatiebeheer wordt geprofessionaliseerd via SharePoint, een nieuw zaaksysteem en voorbereiding op
de herziening van de Archiefwet.
We verbeteren de samenwerking tussen data-experts en vakafdelingen, zodat databewustzijn groeit en inzichten beter benut worden. Dit draagt bij aan een
organisatie die leert, verbindt en stuurt op impact.

                                                                                                                                                            270
</pre>

====================================================================== Einde pagina 270 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 271 ======================================================================

<pre>Gerichte investering in organisatiekracht
Deze beweging vraagt in de komende periode om een gerichte investering in de versterking van onze organisatie. In het 2e tussenbericht 2025 is voorgesteld
hiervoor een bedrag van €2 miljoen te doteren in de reserve Organisatieontwikkeling / Flankerend Beleid. Daarnaast worden in de meerjarenbegroting jaarlijks
middelen gereserveerd die bedoeld zijn voor de extra kosten als gevolg van de noodzakelijke volumegroei in voorzieningen bij een stijgend aantal inwoners.
Ook de gerichte groei van de organisatie maakt hiervan onderdeel uit. De komende periode zal hiervoor een nadere financiële uitwerking plaatsvinden richting
Perspectiefnota 2027.




                                                                                                                                                        271
</pre>

====================================================================== Einde pagina 271 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 272 ======================================================================

<pre>Paragraaf 6 Wet open overheid
Inleiding
Actief openbaar
Voor het actief openbaar maken zijn in de Woo 11 informatiecategorieën benoemd. Voor gemeenten geldt dat zij sinds 1 november 2024 verplicht zijn om de
eerste vijf informatiecategorieën actief openbaar te maken. Dit zijn de Organisatiegegevens, Wet en Regelgeving, Raadsstukken, Bestuursstukken en
Jaarplannen. Deze categorieën maken wij openbaar. De tweede tranche van de Woo is uitgesteld. De gemeente Zoetermeer heeft het afgelopen jaar
doorgepakt en maakt al een aantal categorieën uit de tweede en derde tranche openbaar. Dit zijn de onderzoeksrapporten, convenanten, adviezen en Woo-
verzoeken.

Publicatieplatform
Sinds eind 2024 heeft gemeente Zoetermeer een eigen publicatieplatform; Open.Zoetermeer.nl. Hier worden de documenten die onder de Woo vallen
gepubliceerd. Ook zijn hier de verwijzingen te vinden naar de andere locaties voor publicatie zoals iBabs en overheid.nl.

Passief openbaar
Het proces van passief openbaar maken (afhandelen van de Woo-verzoeken) is geoptimaliseerd. De organisatie kan gebruik maken van een handleiding en
standaard formats. Ook zijn er trainingen gegeven. Het afhandelen van een Woo- verzoek kost een veel tijd. De komende periode wordt onderzocht hoe we
dit proces van Woo-verzoeken efficiënter kunnen maken.




                                                                                                                                                    272
</pre>

====================================================================== Einde pagina 272 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 273 ======================================================================

<pre>Paragraaf 7 Verbonden partijen
Inleiding
Een verbonden partij (ook wel samenwerkingsverband) is een instelling buiten de eigen organisatie, waarin de gemeente Zoetermeer een bestuurlijk en/of
een financieel belang heeft. Het is één van de vormen voor de gemeente Zoetermeer om haar taken uit te (laten) voeren: eigen activiteiten, een commerciële
partij of door een verbonden partij. Verbonden partijen leveren soms bestuurlijk complexe verhoudingen op, omdat de gemeente bestuurder èn klant is.
Bovendien doen meestal meerdere partijen mee aan de verbonden partij. De gemeente is dan niet de enige bestuurder en niet de enige klant. Zij moet haar
bestuurlijke doelen en wensen afstemmen met die van de andere deelnemers. Dit soort samenwerkingsverbanden levert een grote bijdrage aan het realiseren
van maatschappelijke doelen, maar levert door zijn aard ook bestuurlijke en financiële risico’s op.
Deze paragraaf vermeldt belangrijke ontwikkelingen van diverse verbonden partijen. In bijlage 10 Verbonden partijen is conform het Besluit Begroting en
Verantwoording (BBV) meer gedetailleerde informatie (over doel, beleid, risico’s, belangen en dergelijke) per verbonden partij opgenomen.




Nota verbonden partijen
Korte inhoud Kadernota en checklist Verbonden partijen
In de Kadernota Verbonden partijen zijn beleidsrichtlijnen opgenomen waaraan een (beoogde) deelname aan (nieuwe) samenwerkingsverbanden moet
worden getoetst. Ook is een checklist beschikbaar die kan worden gebruikt bij afwegingen over het aangaan, inrichten of herzien van een
samenwerkingsverband. De checklist is niet limitatief, maar geeft de belangrijkste onderwerpen aan waarover moet worden nagedacht om op de grootste
risico’s bij samenwerking een passend antwoord te hebben.

Definitie Samenwerkingsverband
Een samenwerkingsverband bestaat tussen de gemeente en één of meer andere publieke en/of private partijen en heeft een eigen juridische entiteit, waarin
activiteiten in organisatorisch verband worden uitgevoerd en de gemeente een bestuurlijk, financieel, integriteits of ander risico loopt. Deze definitie sluit
samenwerkingsverbanden zonder juridische entiteit, zoals subsidieverstrekkingen en garantstellingen, uit. Die vallen buiten de reikwijdte van de Kadernota
Verbonden Partijen.

De nota bevat beleidsrichtlijnen die betrekking hebben op vier terreinen:

    •   Afwegingskader:
        Is sprake van toegevoegde waarde en is sprake van het meest geëigende middel?
    •   Publiekrechtelijke of privaatrechtelijke samenwerking:
        Afhankelijk van de aard van de activiteiten (in ieder geval publiek belang) en het doel van de samenwerking.
    •   Rolverdeling:
        Wie zijn de gemeentelijke vertegenwoordigers, hoe vervullen zij hun rol als bestuurslid en hoe gaan zij om bij conflicterende belangen tussen het
        samenwerkingsverband en de gemeente?

                                                                                                                                                            273
</pre>

====================================================================== Einde pagina 273 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 274 ======================================================================

<pre>    •   Good-governance:
        Regie op de samenwerking borgen de aspecten: sturen, beheersen, verantwoorden en toezicht houden.




Belangrijke ontwikkelingen verbonden partijen
Financiën van gemeente en verbonden partijen onder druk
Oplopende kosten van onder andere het sociaal domein en onzekerheid over de rijksmiddelen zetten de gemeentefinanciën steeds verder onder druk. Vrijwel
alle gemeenten en sommige verbonden partijen hebben de afgelopen jaren één of andere vorm van bezuinigingsoperatie uitgevoerd of zijn er mee bezig. Ook
voor de komende jaren heerst onzekerheid en dreigen tekorten. En dat vraagt naar verwachting acties om te komen tot sluitende begrotingen. Voor
gemeenschappelijke regelingen in de regio Haaglanden geldt, dat zij jaarlijks voorafgaand aan een nieuwe begrotingscyclus een kaderbrief ontvangen, waarin
de (financiële) uitgangspunten zijn opgenomen, waarmee rekening moet worden houden. In de kaderbrief is aandacht gevraagd voor de financiële
ontwikkelingen en ook verzocht om inzichtelijk te maken hoe te komen tot een zo efficiënt mogelijke bedrijfsvoering. Gemeenschappelijke regelingen en de
Binnenbaan BV is gevraagd om 6,2% bezuinigingen in de begroting 2026 te verwerken.

Stedin
Voor de energietransitie en beheer en onderhoud heeft Stedin berekend dat de komende jaren € 8 miljard moet worden geïnvesteerd. Omdat de
doelstellingen voor de energietransitie de laatste jaren steeds ambitieuzer worden, de snelheid van de energietransitie toeneemt en het verzorgingsgebied
(aantal klanten) snel groeit dan gedacht, wordt verwacht dat de investeringen verder oplopen. De omstandigheden om deze investeringen mogelijk te maken
zijn uitdagend. Ontwikkelingen die het uitvoeren van deze ontwikkelingen moeilijk maken zijn onder andere: personeelstekorten, ruimtevraag investeringen,
de steeds grotere complexheid van het verkrijgen van vergunningen, de versnelling van de energietransitie, de groei van het verzorgingsgebied, verkrijgen
materiaal, stikstofproblematiek.
Dit leidt tot problemen met de levering van energie waardoor er steeds meer congestiegebieden (locaties waar het energienetwerk al maximaal wordt benut
en nieuwe klanten niet meer aangesloten kunnen worden totdat de capaciteit van het netwerk vergroot is) in het verzorgingsgebied van Stedin ontstaan.
Stedin heeft in Zoetermeer nog geen congestiegebieden. Toch is Zoetermeer een congestiegebied. Dit komt omdat op 5 december 2024 Tennet (de
beheerder van het landelijke hoogspanningsnet in Nederland) de gehele provincie Zuid-Holland als congestiegebied heeft aangewezen. Dit heeft vooral
gevolgen voor grootgebruikers, waaronder ook vaak wijkvoorzieningen vallen. Zie ook programma's 1 en 4. In de paragraaf Weerstandsvermogen en
risicobeheersing zijn risico's netcongestie opgenomen.

Het tarief voor een gemiddeld twee-persoonshuishouding is in 2025 gestegen van € 650 naar € 733. De stijging komt hoofdzakelijk door de gestegen kosten
voor de uitbreiding van het elektriciteitsnet. De netbeheerders maken zich zorgen over de stijging van de netkosten. Ze kunnen onbedoeld leiden tot energie-
armoede bij huishoudens of Europese concurrentievervalsing voor bedrijven. Daarom pleiten netbeheerders voor een herijking van de manier waarop die
kosten worden doorberekend. Oplossingen hiervoor zijn bijvoorbeeld door de capaciteit van het net – met prijsprikkels – veel beter te benutten. Hiermee kun
je investeringen, en dus extra kosten, voorkomen. Consumenten kunnen zelf ook helpen door bijvoorbeeld warmtepompen of laadpalen in de avondpiek
(tussen 16.00 en 21.00 uur) zo min mogelijk te gebruiken.

Dunea
Een grote uitdaging voor Dunea is het verhogen van de productie. Het aantal klanten (voornamelijk huishoudens) van Dunea groeit meer en sneller dan tot nu

                                                                                                                                                         274
</pre>

====================================================================== Einde pagina 274 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 275 ======================================================================

<pre>toe verwacht. Ook is de verwachting dat het watergebruik per persoon de komende jaren stijgt. Bijkomend probleem is dat een aantal systemen toe is aan
groot onderhoud en dat dat tijdelijk ten koste gaat van de productie. Dit betekent naast het verhogen van de capaciteit ook dat geplande projecten en
daarmee de investeringen naar voren moeten worden gehaald.
Dunea wil daarom de capaciteit van het duinwater snel uitbreiden en voor de nabije toekomst wil Dunea ook extra capaciteit realiseren uit nieuwe bronnen
(naast de duinen als bron). Hierbij komt kijken dat het steeds tijdrovender wordt om alle benodigde procedures (met name rond natuurvergunningen) te volgen
voordat nieuwe investeringen en groot onderhoud kunnen worden uitgevoerd.
Het beleid van Dunea is een reserve overcapaciteit water van 10% met een minimum van 5%. De reserve overcapaciteit is echter lager dan 5% en dreigt op
kortere termijn richting 0% te gaan. Er moeten zich dan geen extreme situaties voordoen waardoor de gevraagde capaciteit niet gerealiseerd kan worden.
Wanneer dit onverhoopt toch plaatsvindt, dan treedt het (landelijk vastgelegde) noodplan inwerking van het afsluiten van vooraf vastgelegde
activiteiten/bedrijven. Huishoudens blijven daarbij voorzien van drinkwater, maar in het uiterste geval zal de waterdruk verlaagd kunnen worden.
Ook vraagt de kwaliteit van drinkwater als gevolg van toename in regelgeving op gebied van PFAS, de vervuiling van rivierwater en het onderhoud van het
duingebied meer investeringen en beheer.
Al deze ontwikkelingen leiden tot hogere investeringen en exploitatiekosten en hebben ook gevolg voor de tarieven van het drinkwater. Met name de kosten
voor energie en arbeidskosten stijgen hard. Het tarief voor een gemiddeld twee-persoonshuishouding is desondanks in 2024 marginaal gestegen van € 194
naar € 195. Wel wordt verwacht dat in 2026 de tarieven stijgen.

Gemeenschappelijke regeling Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden
Het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden voert voor de gemeenten in de regio Haaglanden een aantal taken uit in het kader van de Jeugdwet. Dit betreft
onder andere de ondersteuning bij regionaal te contracteren jeugdhulp, het contractmanagement en het afwikkelen van het declaratie- en betalingsverkeer.
De ambitie van het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden is om de dienstverlening verder te professionaliseren. De focus ligt daarbij op doorontwikkeling van
de automatisering, ontzorgen, professionalisering van de informatievoorziening en het stroomlijnen van de administratieve keten tussen jeugdhulpaanbieders,
gemeenten en Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden. Het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden richt zich daarnaast op het realiseren van kostenreductie in
de uitvoering van jeugdhulp. In 2026 ondersteunt het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden de gemeenten bij het inkoopproces voor de regionaal ingekochte
jeugdhulp vanaf 2027.

Gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH)
Binnen de gemeenschappelijke regeling MRDH werken 21 gemeenten samen aan het verbeteren van de bereikbaarheid en het vernieuwen van de economie.
De MRDH heeft de formele taak als vervoersautoriteit. Dat houdt in dat de rijksmiddelen voor openbaar vervoer via de Brede Doeluitkering (BDU) worden
verstrekt. De MRDH is daarom opdrachtgever van het openbaar vervoer namens de 21 gemeenten. De MRDH is met verschillende (top)sectoren, een
uitgebreide hoogwaardige kennisinfrastructuur en als (inter)nationaal bestuurlijk centrum belangrijk voor de Nederlandse economie. De MRDH krijgt er de
komende jaren circa 400.000 inwoners bij. Dat vraagt om meer woningen (240.000 in de zuidelijke Randstad), meer werk en een betere bereikbaarheid.

De 21 gemeenten werken samen aan de uitvoering van de Strategische Agenda MRDH 2023-2026, met zes opdrachten:
1. investeren in bereikbaarheid om de inwonersgroei in de regio te faciliteren;
2. toekomstbestendige economie stimuleren;
3. actieve en collectieve vormen van mobiliteit stimuleren;
4. vernieuwen van werklocaties;
5. versterken van het regionale mobiliteitsnetwerk;


                                                                                                                                                        275
</pre>

====================================================================== Einde pagina 275 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 276 ======================================================================

<pre>6.   herstellen van het OV-systeem na corona. Deze laatste opdracht is afgerond.

In 2025 heeft de zienswijzeperiode plaatsgevonden voor zowel de Mobiliteitsvisie als de Visie op het Economisch vestigingsklimaat. In 2026 wordt een nieuwe
Strategische Agenda opgesteld.

Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Haaglanden (ODH)
De ontwerp-begroting 2026 van de ODH toont een bezuiniging van 5,27% voor de gemeente Zoetermeer. Het bestuur van de ODH vindt het niet verantwoord
verdere besparingen boven de voorliggende 5,27% door te voeren. Deze kunnen ertoe leiden dat de ODH niet aan de gestelde eisen van robuustheid
voldoet. Aanvullende bezuinigingen moeten derhalve in het werkplan (-> verlaging inkopen door Zoetermeer) worden gevonden.

Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Haaglanden (VRH)
De ontwerp-meerjarenbegroting 2026-2029 is niet in overeenstemming met de kaders van de gemeentelijke Kaderbrief begroting 2026 Gemeenschappelijke
regelingen. De in de Kaderbrief 2026 opgelegde bezuiniging van 6,2% wordt niet gehaald. Dit leidt tot een nog te realiseren bezuiniging van structureel €
250.000 voor de gemeente Zoetermeer vanaf 2026. Gezien de bezuinigingen die de gemeenten moeten doorvoeren is VRH in de zienswijze verzocht
nogmaals te onderzoeken op welke wijze de taakstelling toch kan worden gerealiseerd.

Gemeenschappelijke regeling GGD en Veilig Thuis Haaglanden
Gemeenschappelijke regeling GGD en VT Haaglanden heeft een financiële taakstelling gekregen van 6,2% voor 2026. Voor Zoetermeer betekent dit een
bezuinigingsopgave voor de GGD van € 98.500 en voor VT van € 90.500. Gemeenten hebben in meerderheid in het AB vastgesteld dat het doorvoeren van
de totale bezuinigingsopgave teveel schade aan de dienstverlening toebrengt. In de ontwerpbegroting voor 2026 is voor Zoetermeer al een
bezuinigingsbedrag van € 71.335 voor de GGD en € 59.785 voor VT doorgevoerd. Voor de GGD leidt deze bezuiniging tot een verlaging van de algemene
kosten en een verminderde inzet op het versterken van de kennisfunctie van de GGD. Voor VT heeft de bezuiniging gevolgen voor het versterken lokale
teams. Het betreft maatrelen die niet rechtstreeks impact hebben op het primaire proces.

Ondanks een tegenstem van de gemeenten Zoetermeer en Wassenaar is bij meerderheid besloten niet verder te bezuinigen op GGD taken. Wat betreft VT
stemden de gemeenten in met het voorkeursscenario van de directeur VT. Dit betekent dat er aanvullend op eerder doorgevoerde bezuiniging van € 59.785
nog € 21.010 bezuinigd wordt. Dit betreft een bezuiniging op de ondersteunende functies en beleidscapaciteit. Deze aanpassing wordt meegenomen in de
begrotingswijziging 2026. Daarmee wordt voor de gemeente Zoetermeer een opgave van € 27.165 voor de GGD en € 9.705 voor VT niet gerealiseerd. De
begrote deelnemersbijdrage (ex BTW) van Zoetermeer wordt voor de GGD € 1.841.000 en voor VT € 1.478.000. Op het onderdeel GR-ondersteuning was al
eerder besloten om vanaf 2025 de deelnemersbijdrage structureel te verlagen. Voor Zoetermeer is de GR ondersteuning voor 2026 begroot op € 36.000.
Over het besluit van het AB niet verder te bezuinigen op de GGD-taken en maar gedeeltelijk op de VT-taken kunnen de gemeenten nog hun zienswijze
uitbrengen. Het AB van de GR GGD en VT Haaglanden betrekt deze zienswijzen bij de besluitvorming over de wijziging van de begroting 2026 in de
vergadering van 26 februari 2026.

Gemeenschappelijke Regeling Bleizo (GR Bleizo)
De grondexploitatie van Bleizo is nu nog gebaseerd op de in 2014 door de raden van Lansingerland en Zoetermeer vastgestelde ontwikkelingsaanpak
‘Ontwikkeling Bleizo Van plan naar Strategie 2013’. Deze strategie richt zich op de ontwikkeling van een hoogwaardig gebied, met vervoerswaarde, rondom
het nieuwe Openbaar Vervoer Knooppunt Bleizo. Het station Lansingerland- Zoetermeer is in 2019 volledig in gebruik genomen. Op de vervoersknoop zijn de

                                                                                                                                                       276
</pre>

====================================================================== Einde pagina 276 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 277 ======================================================================

<pre>volgende upgrades gewenst: een intercitystop, railverbinding ZoRo en doortrekking van Lijn 400 als Bus Rapid Transit(BRT). Hiervoor zijn ook Prorail, NS, het
Rijk (MIRT), de Provincie (MOVE) en de MRDH nodig als partijen. De gronden van Bleizo-Oost zijn inmiddels uitgegeven. Na enkele verkennende studies
naar de mogelijkheden voor woningbouw op Bleizo-West is in oktober 2021 het ontwikkelperspectief PROEFtuin Bleizo vastgesteld door de gemeenteraden
van Zoetermeer en van Lansingerland.
 In februari 2025 hebben de provincie en de gemeente Lansingerland een bestuursakkoord afgesloten. Onder voorwaarden wordt daarmee de realisatie van
5.000 woningen mogelijk op Bleizo. De uitwerking van het ontwikkelperspectief en de ontwikkelstrategie is in het voorjaar 2025 door de beide gemeenten
weer opgepakt. In 2026 nemen de gemeenteraden naar verwachting een besluit over een nieuw plan met een nieuwe grondexploitatie gericht op de
ontwikkeling van een stedelijk woon/werkgebied op Bleizo. Ook vanuit de rijksoverheid wordt de bouw van woningen op Bleizo gesteund.
De begroting voorziet voor het jaar 2026 de volgende activiteiten:

    •   Algemene activiteiten van de projectorganisatie;
    •   Beheer van de gronden;
    •   Advisering aan de gemeenten ten behoeve van de ontwikkelstrategie van Bleizo-West.

Gemeenschappelijke regeling Bedrijvenschap Hoefweg
Opheffing van de GR Bedrijvenschap Hoefweg stond gepland per 1 januari 2025. Door vertraging in de opheffing van PRISMA (Bedrijvenschap Hoefweg
heeft een aandeel van 30% in PRISMA) vindt de opheffing van de GR Bedrijvenschap Hoefweg pas eind 2025 plaats. Het Bedrijvenschap Hoefweg heeft
geen gronden meer. Na de opheffing kan het positieve resultaat verdeeld worden tussen de twee deelnemende gemeenten (Zoetermeer en Lansingerland).

Werkbedrijf De Binnenbaan BV (BB)
Werkbedrijf De Binnenbaan BV is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet Sociale Werkvoorziening (Wsw), de re-integratie activiteiten van de
gemeente Zoetermeer op basis van de Participatiewet en het gemeentelijke deel van het Werkgevers Servicepunt van de arbeidsmarktregio Zuid-Holland
Centraal. De Binnenbaan kent een algemene vergadering van aandeelhouders (AVA), waarin namens het college van B&W de wethouders worden
afgevaardigd met in de portefeuilles Werk respectievelijk Financiën. Zoetermeer vertegenwoordigt 98% van de aandelen. Leidschendam-Voorburg en Rijswijk
vertegenwoordigen elk 1% van de aandelen. De Binnenbaan heeft een raad van commissarissen met drie externe leden. In 2025 is een nieuwe termijn
gestart voor de RvC-leden.

De dienstverleningsopdracht van De Binnenbaan is opgenomen in een dienstverleningsovereenkomst (DVO) met een looptijd van 5 jaar. De huidige DVO
loopt tot en met 2025 en vanaf 2026 treedt een nieuwe DVO in werking. In 2024 is bestuurlijke overeenkomst bereikt over de contouren van de nieuwe DVO.
In 2025 komt een definitief besluit over de DVO nadat in kaart is gebracht welke mogelijkheden er zijn om oploop van de exploitatiebijdragen voor de
deelnemende gemeenten in de periode 2026-2030 zoveel als mogelijk te beperken. Jaarlijks worden de aandachtspunten bij de dienstverlening en het budget
opgenomen in een Opdracht- en Budgetbrief. Deze Opdracht- en Budgetbrief wordt ter kennisgeving aan de gemeenteraad verzonden.

In 2025 is het Werkcentrum Zuid Holland Centraal geopend. De Binnenbaan levert als belangrijke speler een bijdrage aan de dienstverlening van het
Werkcentrum. De prioriteiten van De Binnenbaan blijven in 2026 liggen bij het verhogen van de uitstroom uit de uitkering naar werk, het ondersteunen van
minder kansrijke inwoners naar werk en het behalen van een positief exploitatieresultaat.
Een aantal ontwikkelingen heeft (mogelijk) gevolgen voor de resultaten van De Binnenbaan en/of de financiële bijdrage van de gemeente aan De
Binnenbaan:

                                                                                                                                                           277
</pre>

====================================================================== Einde pagina 277 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 278 ======================================================================

<pre>   1. De SW-doelgroep wordt kleiner en gemiddeld steeds ouder, waardoor de verdiencapaciteit van deze groep steeds minder wordt. Dit zet druk op de
      nettoresultaten.
   2. De krapte op de arbeidsmarkt, hoewel positief voor de netto arbeidsparticipatie, zorgt voor mogelijke onderbezetting van de leer- en werksoorten. Dit
      heeft als risico dat het beoogde nettoresultaat niet wordt gehaald.
   3. Het aantal mensen met een arbeidsbeperking dat ondersteuning vraagt van de gemeente stijgt door het afsluiten van de Wet Sociale
      Werkvoorziening en de Wajong. De begeleidingsbehoefte neemt toe terwijl De Binnenbaan lumpsum gefinancierd wordt. De gemeente gaat als
      opdrachtgever en eigenaar met De Binnenbaan hierover in gesprek, hoe hiermee om te gaan.
   4. In 2023 en 2024 onderzocht bureau Berenschot mogelijke toekomstscenario’s voor De Binnenbaan. Het onderzoek is in 2025 opgeleverd en het
      college verkent samen met De Binnenbaan of/welke keuzes gemaakt moeten worden voor de toekomstige dienstverlening en de bedrijfsvoering van
      De Binnenbaan.
   5. De gemeenten Zoetermeer, Leidschendam - Voorburg en Rijswijk zijn met de Binnenbaan in gesprek over het impulsbudget wat gemeenten
      ontvangen van het rijk om een impuls te geven aan de ontwikkelbedrijven. We werken toe naar een plan in 2025 om vanaf 2026 uit te voeren.
   6. De gemeente Zoetermeer heeft in het kader van de bezuinigingen aan de Binnenbaan aangegeven dat zij in 2026 € 450.000 moeten bezuinigingen.
      De Binnenbaan werkt hiervoor een aantal scenario's uit en legt deze besluiten aan de gemeente voor in september 2025.




Overzicht verbonden partijen
Zoetermeer kent de volgende verbonden partijen:

Deelnemingen in vennootschappen:

   •   NV Bank voor Nederlandse Gemeenten
   •   Dunea NV
   •   Stedin NV
   •   Werkbedrijf De Binnenbaan BV

Gemeenschappelijke regelingen:

   •   Gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag
   •   Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Haaglanden
   •   Gemeenschappelijke regeling Stadsgewest Haaglanden (in liquidatie)
   •   Gemeenschappelijke regeling GGD Haaglanden en Veilig thuis Haaglanden
   •   Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Haaglanden
   •   Gemeenschappelijke regeling Bedrijvenschap Hoefweg (opheffing eind 2025)
   •   Gemeenschappelijke regeling Bleizo
   •   Gemeenschappelijke regeling Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (voorheen: inkoopbureau H-10)

                                                                                                                                                        278
</pre>

====================================================================== Einde pagina 278 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 279 ======================================================================

<pre>    •   Gemeenschappelijke regeling Schadevergoedingsschap HSL-Zuid, A16 en A4 (opheffing per 1 januari 2026)

Stichtingen en verenigingen:

    •   Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG)
    •   Gemeenten voor duurzame ontwikkelingen (GDO)
    •   Vereniging De BredeStroomversnelling
    •   Stichting BusinessPark Haaglanden (BPH)

Relatie met paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Voor het risico van netcongestie (Stedin) is een specifiek strategisch risico in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing opgenomen.




                                                                                                                                                  279
</pre>

====================================================================== Einde pagina 279 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 280 ======================================================================

<pre>Paragraaf 8 Grondbeleid
Inleiding
In de paragraaf Grondbeleid wordt ingegaan op het Zoetermeerse grondbeleid en de hiervan te verwachten resultaten. De inhoud van deze paragraaf bevat:

    •   De visie op het Zoetermeerse grondbeleid;
    •   De manier waarop het grondbeleid wordt uitgevoerd;
    •   Een prognose van de resultaten van de totale grondexploitatie en een onderbouwing van de geraamde winstneming;
    •   Het risicobeleid in relatie tot grondbeleid.




Visie op grondbeleid
In de Visie Zoetermeer 2040 zijn de belangrijkste ambities en opgaven voor de stad vastgesteld. Grondbeleid is een middel om ruimtelijke doelstellingen te
verwezenlijken.

Het karakter van het Zoetermeerse grondbeleid wordt bepaald door drie leidende principes: ambitiegestuurd, waardecreërend en adaptief. Deze drie principes
bieden houvast aan de raad, het college en de ambtelijke organisatie bij de uitvoering van het grondbeleid.




Ambitiegestuurd
Grondbeleid staat ten dienste van beleidsdoelstellingen en (ruimtelijke) ambities. Het is geen doel op zich, maar een middel om ruimtelijke beleidsopgaven en
ambities in samenhang te realiseren. Een duidelijke koers, zoals vastgelegd in de omgevingsvisie, bestaande uit Visie Zoetermeer 2040 en de Ruimtelijke


                                                                                                                                                          280
</pre>

====================================================================== Einde pagina 280 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 281 ======================================================================

<pre>Strategie Zoetermeer 2040, en de bijbehorende uitwerking in beleid- en gebiedsprogramma’s en omgevingsplan, vormen een belangrijke voorwaarde voor
een ambitiegestuurd grondbeleid.

Waardecreërend
Grondbeleid is bedoeld om ruimtelijke opgaven mogelijk te maken en daarmee maatschappelijke doelen te verwezenlijken of te versterken. Grondbeleid gaat
vooral over het creëren van maatschappelijke waarde. Tegelijkertijd moet het ook betaalbaar blijven. Bij het streven naar kwaliteit en diversiteit wordt gezocht
naar een gezonde balans tussen maatschappelijke en financiële waarden.

Adaptief
De gemeente handelt in de geest van de Omgevingswet en faciliteert via randvoorwaarden ruimtelijke initiatieven vanuit de samenleving én in samenwerking
met de samenleving. De gemeente gaat uit van het bundelen van krachten en biedt initiatiefnemers een reikende hand als dat nodig is. Wanneer meer regie
door de gemeente wenselijk is, is het gemeentelijk grondbeleid voldoende wendbaar om slagvaardig te kunnen handelen om te komen tot tijdige realisatie.

Bovenstaande principes vormen gezamenlijk het denkkader voor het Zoetermeerse grondbeleid. De inzet van het grondbeleidsinstrumentarium is in lijn met
deze drie principes. Op basis van de drie leidende principes spreekt de gemeente van 'situationeel grondbeleid'. Gelet op de opgaven is dit passend voor
Zoetermeer. Dit betekent concreet dat de gemeente per situatie afweegt welke grondbeleidsvorm passend is bij de belangen van de gemeente, marktpartijen
en de samenleving.

De volledige visie op het Zoetermeerse grondbeleid is vastgelegd in de Nota Grondbeleid.




Uitvoering grondbeleid
De gemeente onderscheidt in essentie drie vormen van grondbeleid: actief, faciliterend en samenwerkend. Op de gemeentelijke website is een uitgebreid
overzicht te raadplegen onder https://www.zoetermeer.nl/plannen-en-projecten van de activiteiten die uitvoering geven aan het grondbeleid van de gemeente.

Actief grondbeleid
Actief grondbeleid wordt gekenmerkt door een overheidsrol, waarbinnen de gemeente de benodigde gronden verwerft, de gronden ontwikkelt
(grondproductie) en vervolgens bouwkavels verkoopt aan derden. Voor een actief grondbeleid project wordt door de raad een grondexploitatie geopend.

De grondexploitaties worden tenminste eens per jaar herzien en voorafgaande aan de jaarrekening aan de raad ter vaststelling aangeboden via het
Meerjarenperspectief Grondbeleid (MPG). Via het MPG neemt de raad kennis van de actuele stand van zaken en stelt zij de herziene ramingen van de
grondexploitaties vast, voor zover de wijzigingen binnen de vastgestelde kaders vallen. Inhoudelijke wijzigingen binnen projecten die buiten de vastgestelde
kaders vallen, worden expliciet ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. Daarnaast wordt twee keer per jaar een Rapportage Programma's en projecten
opgesteld.




                                                                                                                                                             281
</pre>

====================================================================== Einde pagina 281 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 282 ======================================================================

<pre>Via de huidige grondexploitaties is de verkoop van bouwkavels voor circa 959 woningen tot 2033 gepland. De aantallen woningen vloeien voort uit de
vastgestelde herziening van de grondexploitaties (MPG, mei 2025) en de nieuw geopende grondexploitatie Roggeakker (januari 2025). In de vastgestelde
herziening wordt uitgegaan van de in de projecten gehanteerde planningen. In de onderstaande grafiek gaat het om het moment van grondverkoop ten
behoeve van woningen en niet om de oplevering van woningen. In de Rapportage Programma's en projecten is de woningbouwmonitor opgenomen, waarin
over de totale woningbouwproductie wordt gerapporteerd.




Qua bedrijventerreinen heeft Zoetermeer binnen de grondexploitatie Oosterheem nog circa 3,8 hectare te ontwikkelen grond. Deze grond wordt gefaseerd
uitgegeven in de komende 3 jaar.

Faciliterend grondbeleid
Bij faciliterend grondbeleid heeft de gemeente de gronden in een plangebied niet in eigendom. De grondexploitatie wordt gevoerd door de private
grondeigenaren. De gemeente beperkt zich tot haar publiekrechtelijke rol door het vaststellen van de kaders en randvoorwaarden van de ontwikkeling. De
door de gemeente te maken kosten, zoals het opstellen van een bestemmingsplan of de aanleg van een ontsluitingsweg, worden niet via de gronduitgifte
maar via een overeenkomst (anterieur of posterieur), kostenverhaalregels in het omgevingsplan of kostenverhaalsvoorschriften in een omgevingsvergunning
verhaald. De Nota kostenverhaal Zoetermeer 2024 (Beleidsregels anterieure fase kostenverhaal) is bij dit type projecten van toepassing.

In onderstaande grafiek zijn de woningen opgenomen die vallen in de categorie faciliterend grondbeleid. Deze bouwprojecten bevinden zich in verschillende

                                                                                                                                                       282
</pre>

====================================================================== Einde pagina 282 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 283 ======================================================================

<pre>fases van haalbaarheid, uitwerking en uitvoering. Hierin wordt wel uitgegaan van de verwachte opleverdatum van de woning. Het programma Entree (circa
6.750 tot 7.250 woningen) is onderdeel van de woningbouwmonitor. Tot en met 2029 leveren deze projecten circa 2.134 woningen op.




Financiële resultaten grondexploitaties
De totale boekwaarde van projecten met een grondexploitatie bedraagt € 23,6 mln. per 1 januari 2025. Voor de verlieslatende grondexploitaties zijn middelen
gereserveerd in de voorziening Nadelige Complexen. De omvang van deze verliesvoorziening bedraagt € 27,3 mln. per 1 januari 2025. In de komende jaren
worden voor de huidige grondexploitaties € 52,5 mln. aan lasten en € 58,2 mln. aan baten gerealiseerd. Op basis van het Meerjarenperspectief
Grondexploitaties 2025 wordt er in de periode 2025-2030 circa € 3,45 mln. toegevoegd aan de Reserve Fonds Zoetermeer 2040.

Tussentijdse winstneming
Bij voldoende zekerheid over een projectresultaat van een grondexploitatie wordt jaarlijks tussentijds winst genomen. Dat gebeurt op basis van de voor
gemeenten voorgeschreven percentage of completion methode. De verwerking van het resultaat vindt getrapt plaats conform de Nota grondbeleid:

    •   De te nemen winst wordt gestort in de Risicoreserve Grondbedrijf tot een maximum van 2,5% van de nog te realiseren bruto omzet van de
        grondexploitatie.

                                                                                                                                                         283
</pre>

====================================================================== Einde pagina 283 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 284 ======================================================================

<pre>    •   Van het resterende resultaat gaat 50% naar de Reserve Financiële Positie Grondbedrijf en 50% naar de Reserve Fonds Zoetermeer 2040.

Bij een faciliterend project wordt het projectresultaat aan het einde van het project verwerkt. Het resultaat wordt voor 50% ten gunste of ten laste gebracht
van de Reserve Financiële Positie Grondbedrijf en de Reserve Fonds Zoetermeer 2040.
In de volgende tabel zijn de verwachte afdrachten en onttrekkingen van de Reserve Fonds Zoetermeer 2040 voor de komende jaren weergegeven.


                                                                                                                       Bedragen x € 1 mln.

 Afdrachten en onttrekkingen Reserve Fonds Zoetermeer 2040                         2025    2026     2027    2028     2029    2030     Totaal

 Prognose bij jaarrekening 2024 o.b.v. MPG2025 en faciliterend grondbeleid         0,86     0,71    1,00    -0,39    -0,14   -1,18     0,86

 Tussentijdse bijstelling 2025                                                     0,35     0,01    0,16     0,04    0,04     1,04     1,64

 Prognose 2025 -2030                                                               1,21     0,72    1,16    -0,35    -0,10   -0,14     2,50


Risico’s en weerstandscapaciteit
Langlopende projecten zoals grondexploitaties zijn niet zonder risico's. Risicomanagement is er op gericht om die risico's te vermijden, te reduceren, over te
dragen naar een derde partij danwel te accepteren. Om de financiële gevolgen van risico's die eventueel optreden op te kunnen vangen, wordt er
weerstandscapaciteit voor grondexploitaties aangehouden, bestaande uit de reserve Financiële Positie Grondbedrijf en de Risicoreserve Grondbedrijf. De
minimale en maximale omvang van het weerstandscapaciteit zijn bepaald op respectievelijk 1,0 en 1,2 keer de gekwantificeerde risico's. De spelregels over
de hoogte van deze reserves en de relatie met de Reserve Fonds Zoetermeer 2040 zijn vastgelegd in de Nota Grondbeleid. Per 1 januari 2025 is op basis
van risicosimulatie een maximaal weerstandscapaciteit aanwezig van € 4,8 mln. Dit komt overeen met 1,15 keer de gekwantificeerde risico's.

Nieuwe wetgeving volkshuisvesting
In de bovenstaande cijfers en planningen is geen rekening gehouden met de mogelijke consequenties die de veranderde wetgeving zal hebben op de
woningbouwproductie. De voorgestelde Wet versterking regie volkshuisvesting heeft onder meer een stijging van het percentage betaalbare woningen als
doel, maar kent ook maatregelen die tot versnelling van woningbouw moeten leiden. De in de wet voorgestelde maatregelen zullen van invloed zijn op de
business case van woningbouwprojecten. De komende jaren zal blijken welk effect de wet heeft op het realiseren van de plannen op het gebied van
woningbouw.




                                                                                                                                                                284
</pre>

====================================================================== Einde pagina 284 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 285 ======================================================================

<pre>Paragraaf 9 Zoetermeer 2040
Inleiding
Visie Zoetermeer 2040
Op 31 januari 2022 is de Omgevingsvisie Zoetermeer 2040 (hierna te noemen Visie ZM2040) vastgesteld door de gemeenteraad. De Visie ZM2040 geeft een
integrale visie voor de ontwikkeling van de stad en haar samenleving voor de lange termijn weer. Hierin staat de opgave centraal om tot een betere balans en
een opwaartse beweging in de stad te komen. Met deze visie is ook de Zoetermeerse Aanpak vastgesteld, waarmee de visie aan de hand van de
beleidscyclus wordt gerealiseerd. De methodiek van de beleidscyclus is het uitgangspunt om de Visie ZM2040 systematisch tot uitvoering te brengen. Deze
sluit ook aan bij de systematiek en het instrumentarium van de Omgevingswet.

Agenda 2040
De brug van visie naar uitvoering is de Agenda 2040. Hierin is opgenomen waaraan we de komende jaren werken. Zo geeft de Strategische Agenda richting
aan de wijze waarop de Visie ZM 2040 wordt gerealiseerd. Dit is de opvolger van de Strategische Agenda 2024 die door de raad is vastgesteld bij de Visie
ZM2040.

In de rapportage 'Stand van Zaken Strategische Agenda Zoetermeer 2040' in combinatie met de 'Staat van Zoetermeer' blikken we terug op wat bereikt is en
kijken we kort vooruit. In deze paragraaf ligt de focus op het vooruitkijken.




Overzicht
Agenda 2040
In de Agenda 2040 blikken we vooruit naar de belangrijkste focuspunten voor de komende periode. Deze agenda bouwt voort op eerdere strategische agenda
voor Zoetermeer 2040. Inmiddels constateren we dat we in een nieuwe fase zijn aangekomen. Met het bereiken van de eerste mijlpalen en het afronden van
de verschillende sporen uit de eerste agenda werd de visie en het werken daaraan steeds wijder verspreid. Hiermee groeide tegelijkertijd de behoefte
aan een goede regie op de realisatie van de Visie 2040 en werd een team samengesteld dat deze regie op zich heeft genomen.

We constateren dat vooral het behouden van focus én het maken van scherpe keuzes belangrijk is. Zowel inhoudelijk als in prioritering: met elkaar moeten we
zorgen dat we capaciteit en middelen vrij blijven maken voor de prioritaire onderwerpen, want dat is bepalend voor het tempo en intensiteit waarmee deze
kunnen worden opgepakt. We kunnen als stad niet alle opgaven uit de visie tegelijk oppakken binnen de financiële mogelijkheden en ambtelijke capaciteit die
de gemeente heeft. De bezuinigingen maken dit extra complex. In de huidige setting is het vooral van belang om focus te houden op de zaken die we
opgestart hebben en minder op het opstarten van nieuwe activiteiten. In de Agenda 2040 focussen we ons op een aantal belangrijke zaken, met name
de Ruimtelijke Strategie Zoetermeer 2040, Wijken van de toekomst en de investeringsagenda.




                                                                                                                                                         285
</pre>

====================================================================== Einde pagina 285 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 286 ======================================================================

<pre>De Ruimtelijke strategie is in oktober door de gemeenteraad vastgesteld. Er is een uitvoeringsagenda opgesteld bij deze Ruimtelijke Strategie. Deze
uitvoeringsagenda is een aanvulling op de Agenda 2040. Het legt de focus op de uitvoering van de Ruimtelijke Strategie en met name de
omgevingsprogramma's die noodzakelijk zijn om de Ruimtelijke Strategie voortvarend op te pakken.

De wijkverkenning voor Buytenwegh is inmiddels afgerond. We richten ons nu op het opstellen van een wijkaanpak die recht doet aan deze wijkverkenning en
alle energie die hier in is gestoken door inwoners en partners in de wijk. In de volgende collegeperiode zullen we van start gaan met het in kaart brengen van
Seghwaert en de benodigde acties in deze wijk.

We werken inmiddels ook hard aan een investeringsagenda. In de Visie 2040 schetsen we omvangrijke ambities voor het toekomstbeeld van de stad. Het is
belangrijk dat deze ambities haalbaar en betaalbaar worden, zodat ze daadwerkelijk te realiseren zijn. De ambities voor de stad worden realistisch en
uitvoerbaar als de bekostigingsopgaven tijdig en in samenhang geadresseerd worden. Dit betekent slim faseren en integraal afwegen van de beschikbare
schaarse middelen. Het ontwikkelen van woningen en werklocaties moet hand in hand gaan met investeringen in mobiliteit, maatschappelijke voorzieningen,
groen en energie: zaken die randvoorwaardelijk zijn voor de groei van de stad, zoals beschreven wordt in de Ruimtelijke Strategie. Dit komt samen in een
investeringsagenda.

Overige aandachtspunten vanuit de Visie Zoetermeer 2040
Naast bovenstaande actie wordt er continu verder gewerkt aan de verbinding met en het stimuleren van andere zaken die in het belang zijn voor het
realiseren van de Visie ZM2040. Het regieteam Zoetermeer 2040 blijft zich onverminderd hard inzetten om iedereen binnen en buiten de gemeente te
ondersteunen om beleid en handelen zo veel mogelijk op de doelstellingen uit de Visie 2040 te richten én samenwerking met onze partners te faciliteren.

Komende jaren leggen we de focus op bijvoorbeeld de energietransitie, ruimte voor werk, de verbinding tussen arbeidsmarkt, onderwijs en beroepsbevolking,
gezonde stad, buitenruimte en mobiliteit. Binnen de verschillende afdelingen wordt aan deze onderwerpen gewerkt. Het zijn wel allemaal integrale thema’s
waarbij een goede aansluiting op de Visie ZM2040 belangrijk is om deze te kunnen realiseren.




                                                                                                                                                          286
</pre>

====================================================================== Einde pagina 286 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 287 ======================================================================

<pre>Bijlagen




           287
</pre>

====================================================================== Einde pagina 287 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 288 ======================================================================

<pre>Bijlage 1 Spelregels begrotingsbeleid
Inleiding
In deze bijlage wordt een beschrijving gegeven van het begrotingsbeleid van de gemeente Zoetermeer. Het Besluit Begroting en Verantwoording (BVV) bevat
belangrijke uitgangspunten voor het begrotingsbeleid. De onderstaande beschrijving sluit aan bij de eisen uit het BBV. Ook geeft deze notitie inzicht in
beleidsmatige uitgangspunten bij het begrotingsbeleid. Deze betreffen onder andere de financiële beheersing en de inzet van reserves. Tenslotte volgt een
uiteenzetting van de planning- en controlcyclus.




De begrotingscyclus
Een goede beheersing van de inkomsten (baten) en de uitgaven (lasten) is een essentiële randvoorwaarde voor een goed begrotingsbeleid. De
begrotingscyclus heeft betrekking op de voorbereiding, de beheersing van de uitvoering, de verantwoording en het toezicht op de uitvoering van de begroting
die geldt voor een bepaald jaar. In het navolgende schema wordt de begrotingscyclus weergegeven.




                                                                                                                                                        288
</pre>

====================================================================== Einde pagina 288 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 289 ======================================================================

<pre>Onderstaand wordt nader ingegaan op de vier hoofdelementen van de begrotingscyclus: sturen, beheersen, verantwoorden en toezicht.

A. Sturen
Een nieuwe begroting waarin het beleid voor een komend jaar wordt uiteengezet, bouwt voort op bestaand beleid, zoals vastgelegd in de wet, in het
collegeprogramma en in door de raad vastgesteld beleid.

In het voorjaarsdebat (in jaar t), dat gebruikelijk plaatsvindt in juni, geeft de raad beleidsmatig richting aan de programmabegroting voor de volgende vier jaar
(jaren t+1 tot en met t+4).
De raad doet uitspraken over gewenste beleidswijzigingen, beleidsintensiveringen, ombuigingen en over de gewenste hoogte van de diverse heffingen en
belastingen. De raad voert de discussie in het perspectiefdebat op basis van de perspectiefnota. In de perspectiefnota zijn de meest actuele financiële
waterstanden opgenomen, inclusief de leereffecten vanuit de jaarrekening en het Eerste Tussenbericht. De raad bespreekt vervolgens de door het college
voorgestelde beleidsbijstellingen en alternatieven voor keuzemogelijkheden om opnieuw tot een sluitende begroting en meerjarenperspectief te komen. Door
te besluiten over de perspectiefnota, inclusief amendementen en moties, geeft de raad inhoud aan zijn kaderstellende rol.

Vervolgens stelt het college in de zomer een (concept) programmabegroting op, uitgaande van de kaderstelling uit het voorjaarsdebat. De
programmabegroting voor een komend jaar schetst niet alleen het beleid met de daarbij behorende baten, lasten en resultaatbestemming in het komende
jaar, maar ook de financiële uitwerking daarvan in de drie daaropvolgende jaren. De begroting bevat dus een meerjarenraming.
Uitgangspunt bij de opstelling van de begroting is budgettair evenwicht. De te autoriseren begroting – dat is het eerste jaar van de meerjarenbegroting - moet
sluitend zijn. Voor de meerjarenbegroting geldt dat deze structureel sluitend moet zijn. De doelstellingen van de programma’s worden nader uitgewerkt aan de
hand van meetfactoren. Dit zijn concrete en meetbare beoogde maatschappelijke effecten en prestaties of resultaten.

Potje van de raad
Als sprake is van een positief rekeningsresultaat zal hiervan € 100.000 worden bestemd voor het 'potje van de raad' om te voorzien in dekking van eenmalige
kosten. In het coalitieakkoord is opgenomen dat het 'potje van de raad' wordt verhoogd naar € 250.000 per jaar.

Het college zendt de (concept-)programmabegroting in oktober aan de raad. In de begrotingsraad, die gebruikelijk eind begin november plaatsvindt, stelt de
raad het beleid en de budgetten per programma vast. Ook worden de uitgangspunten voor het vaststellen van de tarieven bepaald. De door de raad
vastgestelde budgettaire kaders (beleid en budget op programmaniveau) zijn tegelijkertijd met de programmabegroting door het college uitgewerkt in
productramingen voor de operationele aansturing van het ambtelijk apparaat.

B. Beheersen
In de loop van het begrotingsjaar wordt de raad via tussenberichten geïnformeerd over de ontwikkeling van de uitvoering van de begroting en over eventuele
afwijkingen en mogelijkheden/afwegingen voor bijsturing. Dit gebeurt bij het voorjaarsdebat en voorafgaand aan het begrotingsdebat. Tijdens de uitvoering
van een begroting in een begrotingsjaar resp. bij de opstelling van de tussenberichten geldt een aantal spelregels:

    1. Staand beleid dient binnen de vastgestelde budgetten van een programma te worden uitgevoerd, dan wel binnen het geheel van alle programma’s
       (budgettair neutraal).


                                                                                                                                                              289
</pre>

====================================================================== Einde pagina 289 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 290 ======================================================================

<pre>    2. Er worden tussentijds geen beleidsbeslissingen genomen waarvan de dekking afhankelijk is gesteld van het volgende begrotingsdebat.
    3. Bij eventuele tussentijdse beleidsbeslissingen bij tussenberichten wordt de dekking aangegeven.
    4. Onvermijdelijke financiële tegenvallers (bijvoorbeeld financieel nadelige effecten van het kabinetsbeleid) worden gedekt door gebruik te maken van
       meevallers, zowel aan de uitgaven- als aan de inkomstenkant.
    5. Als die meevallers er in onvoldoende mate zijn wordt een afweging gemaakt tussen dekking op basis van posterioriteiten, schrappen dan wel
       uitstellen van ambities of de noodzaak tot lastenverhoging.
    6. Nieuw beleid of (majeure) beleidsintensiveringen worden gedekt uit beleidsreducties binnen en tussen programma’s (in die volgorde). Hierbij dient de
       toegevoegde waarde van het nieuwe beleid/beleidsintensivering expliciet te worden afgewogen en inzichtelijk te worden gemaakt ten opzichte van de
       beleidsreductie.
    7. Tenslotte is er de mogelijkheid nieuw beleid of (majeure) beleidsintensiveringen ten laste te brengen van de nog niet ingevulde middelen voor nieuw
       beleid (het zogenoemde 'Potje van de raad').
    8. Voor nieuw beleid wordt bij de besluitvorming aangegeven op welk moment evaluatie plaatsvindt of (als mogelijk) de einddatum van het beleid. Na
       afloop van deze periode wordt het desbetreffende beleid niet voortgezet tenzij hier expliciet bestuurlijk toe wordt besloten.

C. Verantwoorden
Is een begrotingsjaar voorbij, dan wordt een jaarrekening opgesteld. De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. Via de jaarstukken legt de
gemeente verantwoording af over de uitvoering van het begrotingsbeleid in het voorbije jaar. De jaarrekening wordt in april aan de raad gestuurd. In juni vindt
in de raad een resultatendebat plaats aan de hand van de jaarrekening. Vanuit de analyse van gerealiseerd beleid en gerealiseerde baten en lasten (inclusief
dotaties en onttrekkingen aan reserves) trekken college en raad lessen voor de toekomst. Dit is tevens input voor het voorjaarsdebat.

D. Toezicht
De raadscommissies onderzoeken de jaarrekening en bespreken de realisatie en de eventuele leereffecten. De accountant controleert de jaarrekening in
opdracht van de raad en stelt vast dat het jaarverslag niet strijdig is met de jaarrekening. Hij geeft een verklaring omtrent de getrouwheid van de
verslaggeving en de rechtmatigheid van het financieel beheer. Ook geeft de accountant zijn bevindingen weer over hetgeen hij aantrof bij deze controle in de
zogenoemde ‘managementletter’.
De begroting en de rekening worden naar de provincie Zuid-Holland gestuurd. Als de begroting in voldoende mate voldoet aan de door de provincie gestelde
verplichtingen, dan is de gemeente onderworpen aan ‘repressief toezicht’. Dat wil zeggen dat Zoetermeer vooraf géén toestemming hoeft te vragen aan de
provincie voor investeringen/begrotingsuitgaven. Vanuit de provincie wordt op dit moment een repressief toezicht uitgeoefend.




Uitgangspunten bij de raming van baten en lasten
Voor de raming van de baten is van groot belang hoe hoog de inkomsten zullen zijn uit het Gemeentefonds. Daarnaast moet een schatting worden gemaakt
van de ontwikkeling van de lonen en prijzen. Hierna wordt hier nader op ingegaan.




                                                                                                                                                           290
</pre>

====================================================================== Einde pagina 290 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 291 ======================================================================

<pre>Raming inkomsten uit het Gemeentefonds
Het rijk geeft op twee momenten in een jaar informatie over de hoogte van uitkeringen aan gemeenten in een komend jaar: in de mei- en in de
septembercirculaire.

Meicirculaire
De meicirculaire is gebaseerd op de zogenaamde Voorjaarsnota van het rijk van april/mei. De belangrijkste ontwikkelingen in de rijksbegroting liggen hierin
vast.

Septembercirculaire
In de septembercirculaire wordt aangegeven wat de gevolgen zijn van de Miljoenennota voor de uitkeringen aan gemeenten uit het Gemeentefonds. Dit
betreft voor het komende begrotingsjaar veelal een aanpassing van de ingeschatte nominale ontwikkelingen. Immers, nieuw beleid of bezuinigingen voor het
komende begrotingsjaar maken normaliter al deel uit van de meicirculaire. Ook geeft het rijk indicaties van effecten op de uitkeringen uit het Gemeentefonds
voor volgende jaren.
Omdat de programmabegroting wordt opgesteld op basis van de besluitvorming bij het perspectiefdebat wordt hierin de raming van de Algemene uitkering uit
het Gemeentefonds aan de gemeente Zoetermeer volgens de meicirculaire gehanteerd.
Het is mogelijk dat vanuit de septembercirculaire ontwikkelingen volgen, die aanleiding geven tot bijstelling van het uitgavenkader. In dat geval worden de
mogelijke keuzen tijdens het volgende perspectiefdebat aan de orde gesteld.
De gegevens uit de septembercirculaire zijn voorts belangrijk voor het bepalen van de nominale stijgingspercentages van de tarieven. Het algemene
stijgingspercentage blijft daarmee namelijk gebaseerd op de Macro Economische Verkenning van het Centraal Planbureau.

De groei of krimp (mutatie) van de algemene uitkering op totaalniveau (landelijk) wordt bepaald op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands
product (bbp). Het bbp is een maat voor de omvang van de economie. De mutatie van het bbp is leidend voor de groei (of krimp) van het het gemeentefonds.

Raming nominale component van de lasten
Bij de opstelling van de begroting moet een raming worden gemaakt van de baten (waarvan de inkomsten uit de Algemene uitkering één van de belangrijkste
zijn), maar ook een raming van de toekomstige prijs- en loonontwikkeling.
De resultante van de inkomstenraming en de inschatting van de prijs- en loonontwikkeling, bepaalt wat er aan reële financiële ruimte overblijft voor de
realisatie van (nieuw) beleid, óf voor welk bedrag moet worden omgebogen. Een verkeerde inschatting heeft dus gevolgen voor de ruimte voor mogelijke
beleidskeuzes.

De gemeente Zoetermeer baseert de raming van de prijsontwikkeling op het Centraal Economisch Plan van het Centraal Planbureau dat in het voorjaar
verschijnt. De loonontwikkeling wordt ingeschat aan de hand van informatie van het CPB en de CAO-ontwikkelingen voor gemeenteambtenaren.
Voor de ontwikkeling van de CAO-kosten van gemeenteambtenaren (dit is inclusief sociale lasten) wordt een eigen inschatting gemaakt. Die kosten zijn
immers afhankelijk van de loonontwikkeling en de ontwikkeling van sociale lasten en pensioenpremies.




                                                                                                                                                          291
</pre>

====================================================================== Einde pagina 291 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 292 ======================================================================

<pre>Inzet van reserves
Voor een beoordeling van de financiële positie van de gemeente zijn allereerst de vrij besteedbare reserves van belang. De stand van de algemene reserves
geeft aan welk bedrag dat is (wederom in meerjarenperspectief). Deze middelen kan de gemeente vrij inzetten.
De algemene reserves dienen ook als buffer tegen onverwachte tegenvallers. De gemeente staat bloot aan veel risico’s, waarvan een aantal mogelijk ook tot
werkelijke (financiële) schade kunnen leiden. Ter afdekking van het (financiële) risicoprofiel op enig moment wordt de reservepositie in zijn totaliteit afgezet
tegen de verwachte uitkomst van de risico’s (zie paragrafen weerstandsvermogen in begroting, tussenberichten en rekening). Het weerstandsvermogen dat
aldus wordt berekend moet minimaal op de factor 1,0 uitkomen (dan is er voldoende buffer om de verwachte werkelijke schade te kunnen dekken). Voor die
berekening worden als reserves meegeteld:

    •   Vrij inzetbare reserve
    •   Reserve inflatiecorrectie
    •   Reserve versterking financiële positie van het grondbedrijf
    •   Reserve risico’s grondbedrijf

Ter info wordt het totaal bedrag van de bestemmingsreserves weergegeven. Dit bedrag kan door beleidsbijstelling c.q. reallocatie worden ingezet ter dekking
van financiële tegenvallers in geval van calamiteiten.

Daarnaast is er de Reserve Fonds Zoetermeer 2040 (voormalig Reserve Investeringsfonds 2030) beschikbaar.
In de overige bestemmingsreserves zijn bedragen gereserveerd voor een door de raad geformuleerde bestemming. Aanwending van die middelen voor een
ander doel kan alleen als de raad daartoe besluit door het betreffende beleid te wijzigen.




Uitgangspunten begrotingsbeleid 2025-2028
Met betrekking tot begrotingsdiscipline

    1. Het eerste en – in principe – het laatste jaar van elke meerjarenbegroting dienen materieel sluitend te zijn.
    2. Uitgaven voor nieuw beleid of tegenvallers in de uitvoering van de begroting worden zoveel als mogelijk binnen het programmabudget opgevangen
       (nieuw voor oud). Als de mogelijkheden binnen het programmabudget niet toereikend zijn vindt een afweging plaats binnen de totale begroting.
    3. In geval van onvoorziene financiële rampspoed zullen de begroting en de uitgangspunten van het begrotingsbeleid opnieuw en integraal worden
       gewogen. Geen enkel onderwerp of thema is daarbij uitgesloten.
    4. Voor de beschikbaar gestelde budgetten geldt dat het maximale bedragen betreft. Wij spannen ons in om het beleid binnen de gestelde financiële
       kaders te effectueren.
    5. Als subsidies worden verworven welke een relatie hebben met de doelstellingen uit de Stadsvisie, ter dekking van te maken kosten, zullen deze
       middelen in eerste instantie ten gunste van de Reserve Fonds Zoetermeer 2040 (voormalig Reserve Investeringsfonds 2030/Rif) komen of leiden tot
       lagere onttrekking van de benodigde middelen uit de Reserve Fonds Zoetermeer 2040.
    6. Voorstellen voor budgetoverhevelingen naar een volgend jaar moeten aan de volgende criteria voldoen:

                                                                                                                                                             292
</pre>

====================================================================== Einde pagina 292 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 293 ======================================================================

<pre>           o   De activiteiten waar het budget in jaar t voor beschikbaar was, zijn niet (geheel) uitgevoerd en de activiteiten zijn ook in jaar t+1 nog
               noodzakelijk
          o Er is geen structureel budget beschikbaar in de begroting;
          o Bij het vaststellen van de jaarrekening is op het betreffende programma ook sprake van een positief rekeningresultaat
          o In principe kan een budget slechts eenmalig worden overgeheveld.
   7. Jaarlijks wordt € 0,25 mln. bestemd voor het ’potje van de raad’ om te voorzien in dekking van eenmalige kosten.

Met betrekking tot momenten van besluitvorming

   1. Er zijn twee momenten waarop de raad wijzigingen van de begroting integraal behandelt en besluit: het perspectiefdebat (in juni) en het
      begrotingsdebat (in november). Het perspectiefdebat is richtinggevend, het begrotingsdebat besluitvormend.
   2. Beleidsvoorstellen met financiële gevolgen die niet binnen de vastgestelde budgettaire kaders passen of waarvoor geldt dat dekking zou kunnen
      worden verkregen door een financieel voordeel of een subsidie, zullen in principe niet eerder dan bij het volgend besluitvormingsmoment worden
      behandeld. Eventuele voordelen kunnen in principe niet zonder voorafgaande besluitvorming voor beleidsintensiveringen worden ingezet.
   3. Besluitvorming over de uitgangspunten voor de vaststelling van de hoogte van de tarieven gebeurt op het moment dat er een integraal beeld is van de
      financiële positie van de gemeente. Dit is bij het begrotingsdebat.
   4. Het (positieve en negatieve) rekeningresultaat wordt bij het vaststellen van de jaarstukken ten laste van de reserve vrij inzetbaar gebracht. Een
      eventuele herbestemming van het rekeningresultaat vindt plaats in de daaropvolgende perspectiefnota.
   5. Posten die zijn opgenomen als reservering voor eenmalige investeringsuitgaven ten laste van de Reserve Fonds Zoetermeer 2040 worden pas
      vrijgegeven na expliciete besluitvorming door de raad daarover, op basis van een uitgewerkt raadsvoorstel. Eerder mogen geen budgetten worden
      verstrekt dan wel verplichtingen worden aangegaan.




                                                                                                                                                           293
</pre>

====================================================================== Einde pagina 293 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 294 ======================================================================

<pre>Bijlage 2 Nieuw beleid en Bezuinigingsvoorstellen
Nieuw Beleid
                                                                                                                    Bedragen x € 1.000

 Programma 1 Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie Beleidswijzigingen/Nieuw beleid          2026      2027     2028       2029

 1. Work in Nederland (WIN)                                                                        150       150
    - dekking via OAD

 2. Hervorming arbeidsmarktinfrastructuur Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal                  966      1.256    1.430       1.172
    - dekking via OAD

 3. Taakmutatie Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal - regionale doelgroepspecifieke aanpak     137
    - dekking via OAD

 4. Campagnebudget voor versterking preventie en vroegsignalering Schuldhulpverlening                 25      25        25            25

 5. Collegevoorstel inzet Geldpunt                                                                  223       223      223         223
    - dekking via SPUK                                                                             -223      -223     -223        -223

 Saldo                                                                                            1.278     1.431    1.455       1.197




                                                                                                                    Bedragen x € 1.000

 Programma 2 Samen leven en ondersteunen Beleidswijzigingen/Nieuw beleid                         2026      2027     2028       2029

 1. Realisatie gemeentelijke opvang                                                              pm

                                                                                                    77
 2. Crisisorganisatie Sociaal Domein
                                                                                                   446
    - Regie te voeren, te starten bij GI's
                                                                                                   130


                                                                                                                                      294
</pre>

====================================================================== Einde pagina 294 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 295 ======================================================================

<pre>  - Opstarten Zorg in Natura team
  - Regie op thuiszitters

Saldo                                                                                              653             0          0          0




                                                                                                                       Bedragen x € 1.000

Programma 3 Leefbaarheid, duurzaam en groen Beleidswijzigingen/Nieuw beleid                      2026       2027       2028       2029

1. Natuurinclusief verduurzamen en Soortenmanagementplan                                            150        150
   - dekking via SPUK                                                                              -150       -150

Saldo                                                                                                   0          0          0          0




                                                                                                                       Bedragen x € 1.000

Programma 4 Vrije tijd Beleidswijzigingen/Nieuw beleid                                           2026       2027       2028       2029

Niet van toepassing

Saldo                                                                                                   0          0          0          0




                                                                                                                       Bedragen x € 1.000

Programma 5 Veiligheid Beleidswijzigingen/Nieuw beleid                                           2026       2027       2028       2029

1. Zoetermeerse panden                                                                              190        190
   - dekking: niet bestede tijdelijke middelen handhaving 2025 (reserve Fonds Zoetermeer 2040)     -190       -190



                                                                                                                                         295
</pre>

====================================================================== Einde pagina 295 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 296 ======================================================================

<pre>Saldo                                                                                0          0          0          0




                                                                                                    Bedragen x € 1.000

Programma 6 Dienstverlening en participatie Beleidswijzigingen/Nieuw beleid   2026       2027       2028       2029

Niet van toepassing

Saldo                                                                                0          0          0          0




                                                                                                    Bedragen x € 1.000

Programma 7 Inrichting van de stad Beleidswijzigingen/Nieuw beleid            2026       2027       2028       2029

1. Omgevingswet                                                                 102        102         102         102

2. Extra vastgoedadviseur                                                       116        116         116         116
   - dekking via inzet op projecten                                             -58        -58         -58         -58

3. Dakenteam                                                                     200        200
   - dekking via reserve Zoetermeer 2040                                        -120       -120
   - dekking via subsidie en kostenverhaal                                       -80        -80

4. Volkshuisvestingsprogramma                                                    300        300
   - dekking via reserve Zoetermeer 2040                                        -300       -300

5. Formatie wonen                                                                116        116        pm          pm
   - dekking via reserve Zoetermeer 2040                                        -116       -116

6. Formatie verkeer/mobiliteit                                                   195        195        195         195
   - dekking via reserve Fonds Zoetermeer 2040                                  -195       -195


                                                                                                                      296
</pre>

====================================================================== Einde pagina 296 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 297 ======================================================================

<pre>Mobiliteit participatie en onderzoek                                             240
  - dekking via reserve Fonds Zoetermeer 2040                                   -240

7. Wet Goed Verhuurderschap en Wet betaalbare huur                              135      106        97            93
   - dekking via OAD

8. Voorbereiding regiodeal                                                       100      pm       pm          pm
   - dekking via reserve Fonds Zoetermeer 2040                                  -100

9. Penvoerderschap Hoefweg                                                        20       20       20          20
   - dekking via reserve Fonds Zoetermeer 2040                                   -20      -20      -20         -20

Saldo                                                                           295      266       452         448




                                                                                                Bedragen x € 1.000

Overhead Beleidswijzigingen/Nieuw beleid                                      2026     2027     2028       2029

1. Subsidiewerver                                                               130      130       130         130
- dekking via OAD (reservering groei van de stad)

2. Public Affairs: (extra adviseur)                                             130      130       130         130
- dekking via OAD (reservering groei van de stad)

3. Public Affairs: uitvoeringsbudget                                             40       40        40            40
- dekking via OAD (reservering groei van de stad)

4. Personeelsvergoedingen: reiskostenregeling                                   250      250       250         250
- dekking vanuit bezuinigingsvoorstel Ramingssystematiek (p-max -1) via OAD

5. Integriteitscoördinatoren (2 fte) en integriteitsonderzoek                   300      300       300         300




                                                                                                                  297
</pre>

====================================================================== Einde pagina 297 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 298 ======================================================================

<pre> Saldo                                                                                           850     850      850         850




                                                                                                               Bedragen x € 1.000

 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Beleidswijzigingen/Nieuw beleid                       2026    2027    2028       2029

 1. Inzetten reservering groei van de stad                                                       300     300      300         300

 Saldo                                                                                           300     300      300            30



Bezuinigingsvoorstellen
                                                                                                               Bedragen x € 1.000

 Programma 1 Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen   2026    2027    2028       2029

 1. Besparing subsidies Onderwijs                                                                262     193      224         254

 2. Economie, werkbudget en capaciteit                                                           150     150      150         150

 3. Verbonden partijen (maatregel 5, 27, 157, 167):
    - De Binnenbaan BV                                                                           450     450      450         450
    - Gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag                                9       9        9           9

 4. Citymarketing                                                                                 47      47       47            47

 Saldo                                                                                           918     849      880         910




                                                                                                               Bedragen x € 1.000



                                                                                                                                 298
</pre>

====================================================================== Einde pagina 298 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 299 ======================================================================

<pre>Programma 2 Samen leven en ondersteunen Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen        2026     2027     2028       2029

1. Besparing subsidies Jeugd                                                          250      250       250         250

2. Effectiever inrichten individuele voorzieningen (Wmo/HH)                           250      250       250         250

3. Vrijwilligerswaardering                                                             20       20        20            20

4. Verbonden partijen (maatregel 5, 27, 157, 167), Gemeenschappelijke regelingen:
   - GGD/VT                                                                           189      189       189         189
   - Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden                                                11       11        11          11

Saldo                                                                                 720      720       720         720




                                                                                                      Bedragen x € 1.000

Programma 3 Leefbaarheid, duurzaam en groen Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen    2026     2027     2028       2029

1. Vervangingsinvesteringen kapitaliseren                                            7.000    7.000    7.000       7.000

2. Kostendekkendheid afvalstoffenheffing                                              350      350       350         350

3. Kostendekkendheid rioolheffing                                                     130      130       130         130

4. Zwerfvuil ruimen financieren door bijdrage verpakkingsindustrie                     35       35        35            35

5. Verhoging leges kabels en leidingen                                                123      123       123         123

6. Beperken herstelwerkzaamheden openbare ruimte                                       53       53        53            53

7. Verlagen budget tijdelijke kwaliteitsimpuls                                        100

8. Verlagen werkbudget energietransitie                                                63       63        63            63


                                                                                                                        299
</pre>

====================================================================== Einde pagina 299 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 300 ======================================================================

<pre>Saldo                                                                                7854     7754     7754        7754




                                                                                                     Bedragen x € 1.000

Programma 4 Vrije tijd Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen                         2026     2027    2028       2029

1. Amendement 2506-L bezuiniging vinden in Programma 4, Vrije Tijd                    121      121      121         121

2. Realistische investeringsplanning: Poppodium Boerderij                             450

3. Realistische investeringsplanning: Investeringsagenda Sport                        500

Saldo                                                                                1.071     121      121         121




                                                                                                     Bedragen x € 1.000

Programma 5 Veiligheid Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen                         2026     2027    2028       2029

1. Verbonden partijen (maatregel 5, 27, 157, 167), Gemeenschappelijke regelingen:
   - Omgevingsdienst Haaglanden                                                        80       80       80          80
   - Veiligheidsregio Haaglanden                                                      740      740      740         740

Saldo                                                                                 820      820      820         820




                                                                                                     Bedragen x € 1.000

Programma 6 Dienstverlening en participatie Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen    2026     2027    2028       2029

1. Kostendekkendheid leges omgevingsvergunning                                        200      200      200         200

                                                                                                                       300
</pre>

====================================================================== Einde pagina 300 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 301 ======================================================================

<pre>2. Kostendekkendheid leges huwelijken en scans                               43         43          43            43

3. Dienstverlening publieksbalies                                            50         50          50            50

4. Verkiezingen                                                              84         84          84            84

Saldo                                                                       377        377         377         377




                                                                                                Bedragen x € 1.000

Programma 7 Inrichting van de stad Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen   2026       2027       2028       2029

Niet van toepassing

Saldo                                                                            0          0          0           0




                                                                                                Bedragen x € 1.000

Overhead Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen                             2026       2027       2028       2029

1. Dotatie algemene reserve                                                 290        290         290         290

2. Verlaging personeelsgerelateerde kosten                                  100        100         100         100

3. Verlagen ICT                                                             237        237         237         237

4. Verlagen inhuur (organisatiebreed)                                       250        250         250         250

5. Systematiek overheadtoerekening aan projecten*                          1.000      1.000      1.000       1.000




                                                                                                                  301
</pre>

====================================================================== Einde pagina 301 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 302 ======================================================================

<pre> Saldo                                                                                                         1.877        1.877        1.877        1.877
* Deze bezuiniging is verder doorgerekend en geeft een extra voordeel van € 1,159 mln. in 2026, aflopend naar € 0,999 mln in 2029. Dit is verwerkt in de
cijfers en opgenomen in het hoofdstuk Financiële begroting.



                                                                                                                                       Bedragen x € 1.000

 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen                                 2026        2027         2028         2029

 1. Inzet surplus algemene reserve                                                                             5.000       pm           pm           pm

 2. Ramingssystematiek (p-max -1)*                                                                             1.800        1.800        1.800        1.800

 3. Inflatie voor 2024 niet helemaal compenseren (-2%), inclusief extra verlaging prijsindexatie met
                                                                                                               3.600        3.600        3.600        3.600
 0,25% (toezegging 700)

 4. Veroudering van de stad                                                                                    -1.000       -1.000      -1.000       -1.000

 5. Realistische investeringsplanning: aframing groei van de stad en rentekasgeldlening                          550

 Saldo                                                                                                         9.950        4.400        4.400        4.400
* Deze bezuiniging is verder doorgerekend en geeft een extra voordeel van € 1,0 mln. Dit is verwerkt in de cijfers en opgenomen in het hoofdstuk Financiële
begroting.




                                                                                                                                                           302
</pre>

====================================================================== Einde pagina 302 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 303 ======================================================================

<pre>Bijlage 3 Kerncijfers
Inwoners
Op 1 januari 2025 telde Zoetermeer 129.852 inwoners. Daarmee is Zoetermeer qua inwonertal de vierde gemeente van Zuid-Holland, na Rotterdam
(672.960), Den Haag (568.945) en Leiden (130.638). Naar verwachting neemt het inwonertal de komende tien jaar nog toe naar ongeveer 140.000, waarna
stabilisatie intreedt. Deze prognose uit augustus 2025 is gebaseerd op de stand van de bevolking, woningvoorraad en woningbouwplanning. Prognose (vanaf
de streepjeslijn).

Inwonersaantal in Zoetermeer op 1 januari (prognose vanaf 2026)
Bronnen: GBA (1970-2013), BRP (2014-2025) en Bevolkingsprognose Zoetermeer 2026-2045




Woningen
Op 1 januari 2025 telde Zoetermeer 58.213 woningen. Volgens de woningbouwplanning 2025-2039 loopt het aantal woningen op tot 64.537 op 1-1-2039. Op
1 januari 2025 heeft Zoetermeer een gemiddelde woningbezetting van 2,23 bewoners per woning. De gemiddelde woningbezetting loopt naar verwachting
terug tot 2,20 in 2039.


                                                                                                                                                    303
</pre>

====================================================================== Einde pagina 303 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 304 ======================================================================

<pre>Woningvoorraad Zoetermeer op 1 januari (prognose vanaf 2026)
Bronnen: BAG (1970-2025) en Woningbouwplanning 2054-2039




Leeftijdsopbouw
De afgelopen 50 jaar is het aandeel jongeren (t/m 19 jaar) steevast gedaald, terwijl de vergrijzing (65+) is blijven stijgen. Op 1-1-2025 is 22,4% van de
bevolking 19 jaar of jonger, 56,3% is tussen de 20 en de 64 jaar en 21,3% is 65 jaar of ouder. Zowel de percentages per leeftijdscategorie als de trend
gedurende de jaren zijn in lijn met de cijfers op landelijk niveau. De prognose is dat de verhouding tussen de drie leeftijdscategorieën de komende twee
decennia ongeveer gelijk blijft.

Ontwikkeling drie leeftijdscategorieën in Zoetermeer (1970-2045, prognose vanaf 2026), in %
Bron: Werkgelegenheidsregister Haaglanden. De cijfers in deze tabel kunnen afwijken van eerder gepubliceerde aantallen i.v.m. jaarlijkse herberekening.




                                                                                                                                                            304
</pre>

====================================================================== Einde pagina 304 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 305 ======================================================================

<pre>Banen
Op 1 april 2024 bedroeg het aantal banen in Zoetermeer 57.628. Vanwege veranderingen bij het uitvoerend onderzoeksbureau is de peildatum voor de cijfers
vanaf 2015 niet langer 1 januari, maar 1 april. Daarnaast zijn de cijfers voor 2015 niet meer opnieuw berekend. Tussen 2015 en 2024 fluctueerde het aantal
banen tussen de 51.000 en de 58.000.
De cijfers in de tabel kunnen afwijken van eerder gepubliceerde aantallen i.v.m. jaarlijkse herberekening.

Aantal banen in Zoetermeer per 1 april (tot 2015 per 1 januari)
Bron: Werkgelegenheidsregister Haaglanden




                                                                                                                                                       305
</pre>

====================================================================== Einde pagina 305 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 306 ======================================================================

<pre>Werkloosheid
In januari 2025 waren er in Zoetermeer 5.842 geregistreerde werklozen, 46 meer dan een jaar eerder. Een vergelijking met de jaren voor 2018 is niet goed te
maken, omdat er sprake is van een andere definitie om de aantallen vast te stellen. Daarnaast zijn eerder dit jaar de cijfers vanaf 2018 opnieuw berekend,
waardoor die cijfers af kunnen wijken van eerder gepubliceerde aantallen.

Aantal niet-werkende werkzoekenden in Zoetermeer (op 1 januari)




                                                                                                                                                        306
</pre>

====================================================================== Einde pagina 306 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 307 ======================================================================

<pre>Bron: UWV.




Bijstand
Aan het einde van het vierde kwartaal van 2024 ontvingen 2.450 inwoners van Zoetermeer een Participatiewet-uitkering (met ingang van 2015 is de WWB-
uitkering vervangen door de Participatiewet-uitkering). Een jaar eerder waren dit er 2.470. Dit is een daling van 0,8%. Landelijk gezien was er sprake van een
stijging van 1,39%.




                                                                                                                                                           307
</pre>

====================================================================== Einde pagina 307 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 308 ======================================================================

<pre>Aantal uitkeringen Participatiewet, personen tot 65 jaar, in Zoetermeer, periode 2010-2024, per eind van elk kwartaal
Bron: CBS




Zoetermeer in vergelijking met de 50 grootste gemeenten
In de Atlas voor Gemeenten worden gemeenten op verschillende punten met elkaar vergeleken. In 2025 behaalde Zoetermeer de 16e plek op de
woonaantrekkelijkheidsindex, net als het jaar ervoor.
De sociaaleconomische index is in 2024 vervangen door de Bredewelvaartsindex. Deze index werkt op een heel andere manier, waardoor de
sociaaleconomische index en de bredewelvaartsindex niet met elkaar te vergelijken zijn. In de bredewelvaartsindex wordt gekeken naar 34 indicatoren, zoals
inkomen, vermogen, ervaren gezondheid, opleidingsniveau, reistijd woon-werk, tevredenheid met de woning en woonomgeving, aantal misdrijven, en
opkomst bij de Tweede Kamerverkiezingen.
In 2024 stond Zoetermeer op plek 34 van de 50 grootste gemeenten. De ranglijst voor 2025 is (nog) niet bekend.




Bron: Atlas voor gemeenten

Rangorde op de lijst van 50 gemeenten                              2016     2017     2018     2019     2020      2021   2022    2023     2024     2025
Sociaaleconomische index                                           21       21       19       18       18        19     17      21       -        -
Bredewelvaartsindex                                                -        -        -        -        -         -      -       -        35       -
Woonaantrekkelijkheidsindex                                        27       27       28       24       28        31     31      16       16       16




                                                                                                                                                         308
</pre>

====================================================================== Einde pagina 308 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 309 ======================================================================

<pre>Bijlage 4 Reserves




                     309
</pre>

====================================================================== Einde pagina 309 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 310 ======================================================================

<pre>310
</pre>

====================================================================== Einde pagina 310 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 311 ======================================================================

<pre>Bijlage 5 Voorzieningen




                          311
</pre>

====================================================================== Einde pagina 311 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 312 ======================================================================

<pre>Bijlage 6 Investeringen




                          312
</pre>

====================================================================== Einde pagina 312 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 313 ======================================================================

<pre>Bijlage 7 EMU-saldo
EMU-saldo




                      313
</pre>

====================================================================== Einde pagina 313 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 314 ======================================================================

<pre>Bijlage 8 Basisset verplichte indicatoren BBV
Basisset verplichte indicatoren BBV
Het herziene Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft verplicht voor, dat gemeenten een standaard set van (beleids)indicatoren in de begroting en
het jaarverslag opnemen. Doel hiervan is de begrotingen inzichtelijker maken voor raadsleden en een betere onderlinge vergelijkbaarheid van
gemeentebegrotingen. De gegevens komen van Waar Staat Je Gemeente (WSJG).

De opbouw van door de raad vastgestelde programmabegroting is leidend. De effectindicatoren opgenomen in de programma’s zijn specifiek op
Zoetermeerse maat gesneden meetfactoren. Deze meetfactoren zijn gekoppeld aan vastgestelde doelen, zodat er een duidelijke samenhang is tussen
effecten, doelen en budgetten.
We volgen ook de regelgeving van het BBV en nemen dus de landelijk verplichte (beleids)indicatoren op in de programmabegroting via een link in deze
bijlage. De gemeente Zoetermeer kan worden vergeleken met de andere gemeenten. Zie ook de website WSJG: https://www.waarstaatjegemeente.nl/home

Bij de vergelijking van indicatoren met andere gemeenten past een aantal kanttekeningen:

    •   Er zijn verschillen in uitgangspositie van gemeenten (vergelijk de hoge uitgaven van Zoetermeer voor jeugdzorg) en verschillen in beleid
    •   De gegevens uit het dashboard zijn uiteenlopend van aard (appels en peren): er zijn input-, prestatie- en effectindicatoren, alsmede kerncijfers over
        aantallen inwoners en huishoudens
    •   Er bestaan verschillen in peiljaren.




De verplichte indicatoren van de overhead zijn niet vermeld op de website WSJG. De overheadindicatoren komen voort uit de Zoetermeerse administratie.




                                                                                                                                                            314
</pre>

====================================================================== Einde pagina 314 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 315 ======================================================================

<pre>Bijlage 9 Afkortingen en begrippen




                                     315
</pre>

====================================================================== Einde pagina 315 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 316 ======================================================================

<pre>Lijst afkortingen


AB                  Algemeen Bestuur
ACM                 Autoriteit Consument en Markt
AMIF                Asiel-, Migratie- en Integratiefonds
A&O                 Arbeidsmarkt- en Opleidingsfonds
AOW                 Algemene Ouderdomswet
AVA                 Algemene Vergadering van Aandeelhouders
AVOI                Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuur
AZWA                Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord


BABS                Buitengewoon Ambtenaar van de Burgerlijke Stand
BAG                 Basisregistratie Adressen en Gebouwen
BB                  De Binnenbaan
BBP                 Bruto Binnenlands Product
BBV                 Besluit Begroting en Verantwoording
BBZ                 Besluit Bijstandsverlening Zelfstandigen
BCF                 BTW-Compensatiefonds
BDU                 Brede Doeluitkering
BIBOB               Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur   Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur/Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen
BKOR                Beeldende Kunst Openbare Ruimte
BIO                 Baseline Informatiebeveiliging Overheid
BLEIZO              Bleiswijk - Zoetermeer
BNG                 Bank Nederlandse Gemeenten
BOA                 Buitengewoon opsporingsambtenaar
BOFV                Bestuurlijk Overleg Financiële Verhoudingen
BOPA                Buitenplanse Omgevingsplanactiviteiten
BPH                 Businesspark Haaglanden
BRP                 Basisregistratie Personen
BRT                 Bus Rapid Transit
BSN                 Burgerservicenummer
BTW                 Belasting over Toegevoegde Waarde
BUIG                Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten
BV                  Besloten Vennootschap
BVO                 Bruto Vloeroppervlakte
B&W                 Burgemeester en Wethouders
BZK                 Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties




                                                                                                                                                                                                      316
</pre>

====================================================================== Einde pagina 316 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 317 ======================================================================

<pre>Lijst afkortingen
CAK                 Centraal Administratie Kantoor
CAO                 Collectieve Arbeidsovereenkomst
CBS                 Centraal Bureau voor de Statistiek
CDOKE               Capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid.
CKC                 Centrum voor Kunst en Cultuur
CMS                 Client Management System
COA                 Centraal Orgaan opvang asielzoekers
COELO               Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden
CPB                 Centraal Planbureau
CV                  Centrale Verwarming
CVW                 Centrum Veilig Wonen


DIF                 Dutch Innovation Factory
DIG                 Diversiteit, Inclusie en Gelijkwaardigheid
DIP                 Dutch Innovation Park
DNA                 De Nieuwe Arts
DPIA                Dataprotection Impact Assessment
DSO                 Digitale Stelsel Omgevingswet
DVO                 Dienstverleningsovereenkomst


EBZ                 Economic Board Zuid-Holland
ECB                 Europese Centrale Bank
EMO                 Extremisme voortkomend uit Maatschappelijk ongenoegen / ideologie
EMU                 Economische en Monetaire Unie
ETHOS               European Typology of Homelessness and Housing Exclusion
EU                  Europese Unie
EZZ                 Eerstelijnszorg Zoetermeer


FG                  Functionaris Gegevensbescherming
FIDO                Wet Financiering Decentrale Overheden
FINDO               Financiële Informatie Decentrale Overheven
FTE                 Full Time Equivalent (formatieplaats(en))


G40                 Stedennetwerk middelgrote gemeenten
GALA                Gezond en Actief Leven Akkoord
GBA                 Gemeentelijke Basisadministratie
GDO                 Gemeenten voor Duurzame Ontwikkelingen



                                                                                        317
</pre>

====================================================================== Einde pagina 317 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 318 ======================================================================

<pre>Lijst afkortingen
GFT+E               Groente-, Fruit-, en Tuinafval + Etensresten
GGD                 Gemeentelijke Geneeskundige Dienst
GGZ                 Geestelijke Gezondheidszorg
GHOR                Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio
GI                  Gecertificeerde Instelling
GIP                 Gemeentelijk Informatiepunt
GNB                 Gegevens niet Bekend
GR                  Gemeenschappelijke regeling
GSL                 Groen, Spelen, Leren
GWh                 Gigawatt uur
GZ                  Gemeente Zoetermeer


HA                  Hectare
HAR                 Hotel- en accommodatieregeling
HBO                 Hoger Beroepsonderwijs
HH                  Huishoudelijke Hulp
HIC                 High Impact Crime
HOV                 Hoogwaardig Openbaar Vervoer
HR                  Hoge Raad
HR                  Human Resource
HSL                 Hogesnelheidslijn


I&A                 Informatisering en Automatisering
IBO                 Interdepartementaal Beleidsonderzoek
ICT                 Informatie- en Communicatie Technologie
IGWS                Integraal Werken aan een Gezonde Stad
IHP                 Integraal Huisvestingsplan
IKC                 Integraal Kindcentrum
IKK                 Wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang
IMOC                Index Materiële Overheidsconsumptie
IPI                 Informatiebeveiliging, Privacy en Informatiebeheer
IPP                 Industrieschap Plaspoelpolder
IPTA                Integrale Persoonsgerichte Toeleiding naar Arbeid
ISK                 Internationale Schakelklas
IT                  Informatietechnologie
IVN                 Instituut voor Natuureducatie en Duurzaamheid
IZA                 Integraal Zorgakkoord



                                                                          318
</pre>

====================================================================== Einde pagina 318 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 319 ======================================================================

<pre>Lijst afkortingen


JBW                 Jeugdbescherming West
JGZ                 Jeugd Gezondheidszorg
JIP                 Jongeren Informatiepunt
JOGG                Jongeren Gewoon Gezond
J&V                 Ministerie van Justitie en Veiligheid


LAP                 Landelijk Afvalbeheerplan
LEIZO               Leiden - Zoetermeer
LLO                 Leven Lang Ontwikkelen


MBO                 Middelbaar Beroepsonderwijs
MDA                 Multidisciplinaire Aanpak
MDR                 Managed Detection and Response
MIRT                Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport
MJOP                Meerjaren Onderhoud Planning
MKA                 Meldkamer Ambulancezorg
MKB                 Midden- en Kleinbedrijf
MLN                 Miljoen
MOVE                Mobiliteit en Verstedelijking
MPG                 Meerjarenperspectief Grondbeleid
MRDH                Metropoolregio Rotterdam Den Haag
MTO                 Mantelzorgerstevredenheidsonderzoek
MW                  Megawatt


NAR / NARIS         Nationaal Adviesbureau voor Risicomanagement
NCW                 Netto Contante Waarde
NDS                 Nederlandse Digitaliseringsstrategie
NK                  Nederlands Kampioenschap
NOM                 Nul op de Meter
NOVEX               Nationale Omgevingsvisie Extra
NV                  Naamloze Vennootschap
NVGM                Nationaal Video Museum
NVVK                Nederlandse Vereniging Voor Volkskrediet


OAD                 Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen
OAU                 Optoppen-Aanplakken-Uitplinten



                                                                            319
</pre>

====================================================================== Einde pagina 319 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 320 ======================================================================

<pre>Lijst afkortingen
OCW                 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
OCO                 Onafhankelijke Cliëntondersteuning
ODH                 Omgevingsdienst Haaglanden
OKE                 Wet Ontwikkelingskansen door Kwaliteit en Educatie
OPOZ                Openbaar Primair Onderwijs Zoetermeer
OV                  Openbaar Vervoer
OZB                 Onroerendezaakbelasting


P1, P2 et cetera    Programma 1, Programma 2 et cetera
PA                  Powerful Ageing
PARTA               Persoonsgerichte Aanpak Radicalisering en Terroritische Activiteiten
PB                  Programmabegroting
P&C                 Planning & Control
PBD                 Plastic, Blik, Drankenkartons
PFAS                Poly- en Perfluoralkylstoffen
PGA                 Persoonsgerichte Aanpak Jeugd
PGB                 Persoons Gebonden Budget
PGA-R               Persoonsgerichte Aanpak Radicalisering
PIP                 Persoonlijk Inburgeringsplan
PMG                 Preventie met Gezag
PN                  Perspectiefnota
PSZ                 Peuterspeelzaal


Q1 / Q2 / Q3 / Q4 1e, 2e, 3e, 4e Kwartaal


R&D                 Research & Development
RBHG                Regionaal Beleidsoverleg Huiselijk Geweld
RIEC                Regionaal Informatie- en Expertisecentrum
RIF                 Reserve Investeringsfonds 2030
RIO                 Re-integratie officier
RIVM                Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
RMC                 Regionale Meld- en Coördinatiefunctie voortijdige schoolverlaters
RPA                 Robotic Process Automation
RSIV                Regionaal Samenwerkingsverband Integrale Veiligheid
RVC                 Raad van Commissarissen
RVU                 Regeling voor Vervroegde Uittreding




                                                                                           320
</pre>

====================================================================== Einde pagina 320 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 321 ======================================================================

<pre>Lijst afkortingen
SASE                Secure Access Service Edge
SBO                 Speciaal Basisonderwijs
SEBO                Sociaal Economisch Betrokken Ondernemen
SHV                 Schuldhulpverlening
SMP                 Soortenmanagementplan
SO                  Speciaal Onderwijs
SOS                 School op SEEF
SPUK                Specifieke Uitkering
SPV                 Strategische Plan Verkeersveiligheid
SROI                Social Return on Investment
SZW                 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
SW                  Sociale Werkvoorziening


TB1 TB2             Eerste / Tweede Tussenbericht
TNO                 Toegepast-natuurwetenschappelijk Onderzoek


UWV                 Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
UPV                 Uitgebreide Producentenverantwoording


VNG                 Vereniging van Nederlandse Gemeenten
VO                  Voortgezet Onderwijs
VPB                 Vennootschapsbelasting
VRH                 Veiligheidsregio Haaglanden
VSO                 Vaststellingsovereenkomst
VSV                 Voortijdig Schoolverlaten
VT                  Veilig Thuis
VTA                 Voorbereiding, Toezicht en Administratie
VT(H)               Veilig Thuis (Haaglanden)
VTH                 Vergunningsverlening, Toezicht en Handhaving
VVE                 Vereniging van Eigenaren
VVE                 Voor- en Vroegschoolse Educatie
VWS                 Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport


WAS                 Warenwetbesluit Attracties en Speeltoestellen
WAS                 Wijk en Agent Samen
WBH                 Wet Betaalbare Huur
WEB                 Wet Educatie en Beroepsonderwijs



                                                                       321
</pre>

====================================================================== Einde pagina 321 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 322 ======================================================================

<pre>Lijst afkortingen
WEC                 Wet op de Expertisecentra
WGV                 Wet Goed Verhuurderschap
WIN                 Work in Nederland
WKO                 Wet Kinderopvang
WKO                 Warmte Koude Opslag
WMO                 Wet Maatschappelijke Ondersteuning
WOO                 Wet Open Overheid
WOT                 Wet op het Onderwijstoezicht
WOZ                 Waardering Onroerende Zaken
WPG                 Wet Publieke Gezondheid
WPO                 Wet op het Primair Onderwijs
WSJG                Waar Staat je Gemeente
WSW                 Wet Sociale Werkvoorziening
WVO                 Wet op het Voortgezet Onderwijs
WWB                 Wet Werk en Bijstand


XDR                 Extended Detection and Response


ZAGG                Zoetermeerse Aanpak Gezond Gewicht
ZIN                 Zorg in Natura
ZM                  Zoetermeer
ZOJA                Zoetermeer's Onderwijsjeugdhulparrangement
ZORO                Zoetermeer - Rotterdam
ZWPW                Zoetermeerse Werkwijze Projectmatig Werken
ZV                  Ziekteverzuim




                                                                 322
</pre>

====================================================================== Einde pagina 322 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 323 ======================================================================

<pre>Begrippenlijst


Accres                              Jaarlijkse groei van de Algemene uitkering uit het Gemeentefonds, gekoppeld aan de groei van de netto gecorrigeerde Rijksuitgaven. Stijgen de Rijksuitgaven dan stijgt ook
                                    de omvang van het Gemeentefonds en andersom.
Afschrijving                        Jaarlijkse afboeking van een deel van de boekwaarde van een geactiveerd goed. De afschrijving wordt geacht waardevermindering van het actief tot uitdrukking te brengen.
                                    De afschrijving wordt ten laste gebracht van de raming van baten en lasten.
Algemene reserves                   Deel van het eigen vermogen dat dienst doet als weerstandsvermogen en als buffer voor calamiteiten.
Algemene uitkering                  Uitkering uit het Gemeentefonds, aan alle gemeenten op basis van algemene verdeelmaatstaven, vastgelegd in de Financiële verhoudingswet, met het karakter van
                                    algemene, vrij te besteden middelen.
Baten                               De aanduiding in het BBV voor de opbrengsten/inkomsten van de gemeente.
Begroting                           Jaarlijkse verwachtingen op het gebied van beleid (programmaplan en paragrafen) en financiën (overzicht van baten en lasten met toelichting en uiteenzetting van de
                                    financiële positie met toelichting).
Bestemmingsreserves                 Reserves waaraan de raad een bepaalde bestemming heeft gegeven.
Budgettair neutraal                 Een maatregel die de begroting van baten en lasten per saldo niet beïnvloedt.
Collegeprogramma                    Dit zijn de hoofdlijnen van het beleid voor een betreffende collegeperiode.
Contractloonstijging                Stijging van het inkomen per werknemer als gevolg van een afgesloten collectieve arbeidsovereenkomst (CAO).
Dekkingspercentage                  Bepaalde gemeentelijke lasten kunnen aan de inwoners worden doorberekend (bijvoorbeeld de kosten van de riolering en reiniging). De mate waarin dit gebeurt wordt tot
                                    uitdrukking gebracht door het dekkingspercentage. Bij een volledige doorberekening is er sprake van een dekkingspercentage van 100%.
Doelmatigheid                       Verhouding tussen ingezette middelen (kosten) en gerealiseerde doelen (opbrengsten).
Financiering                        De wijze waarop de gemeente in de behoefte aan geld en kapitaal voorziet: het geldbeheer. Uitgaven en inkomsten gaan niet altijd gelijk op en voor investeringen wordt in
                                    principe geld geleend. Daardoor kunnen overschotten of tekorten ontstaan. Op de geld- (kort geld) en kapitaalmarkt (lang geld) wordt dit glad gestreken.
Gemeentefonds                       Het landelijke begrotingsfonds onder ministerieel beheer waarin een deel van de opbrengst van de meeste Rijksbelastingen wordt gestort. Uit dit fonds worden jaarlijks
                                    (algemene) uitkeringen gedaan aan de gemeenten ter dekking van een deel van hun uitgaven. Deze gelden zijn doorgaans vrij besteedbaar.
Incidenteel                         Eenmalig, dat wil zeggen niet jaarlijks terugkerende lasten en baten.
Integratie-uitkeringen              Uitkering uit het Gemeentefonds van tijdelijk aard ter overbrugging van een gefaseerde overheveling van specifieke Rijksuitkeringen naar de Algemene uitkering uit het
                                    Gemeentefonds.
Investering met economisch nut      Betreft een aanschaf van een bedrijfsmiddel waarvoor op de markt een prijs te krijgen is.
Investering in de openbare ruimte   Betreft een aanschaf van een bedrijfsmiddel waarvoor op de markt geen prijs te krijgen is.
met maatschappelijk nut
Jaarstukken                         Jaarlijkse realisatie op het gebied van beleid (in het jaarverslag met een programmaverantwoording en de paragrafen) en financiën (in de jaarrekening met een
                                    programmarekening met toelichting en de balans met toelichting).
Kapitaallasten                      Kapitaallasten bestaan uit de componenten afschrijving en rentekosten. Het zijn exploitatiekosten van activa. De rentekosten ontstaan omdat beslag op vermogen wordt
                                    gelegd. Door de dalende boekwaarde vanwege jaarlijkse afschrijving nemen de rentekosten in de loop van de jaren af.
Kasgeldlimiet                       Deel van het financieringstekort dat maximaal tegen kort geld mag worden geleend. Is het financieringstekort hoger dan de kasgeldlimiet dan moet dat via lang geld worden
                                    gefinancierd.
Kengetal                            Een absoluut getal of een verhoudingsgetal dat is uitgedrukt in fysieke- of in geldeenheden en dat de toestand van of de ontwikkeling op een beleidsterrein in beeld brengt.
Kerngegevens                        Opsomming van relevante gegevens met het doel in één oogopslag een indruk te geven waar het in het desbetreffende werkterrein om gaat.
Kort geld                           Gelden die worden geleend op de geldmarkt.
Lang geld                           Gelden die worden geleend op de kapitaalmarkt.
Leges                               Betaling voor een gemeentelijk goed of een dienst op een publiekrechtelijke grondslag (bijvoorbeeld leges voor paspoorten, leges voor rijbewijzen). Leges mogen
                                    kostendekkend zijn.




                                                                                                                                                                                                             323
</pre>

====================================================================== Einde pagina 323 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 324 ======================================================================

<pre>Begrippenlijst
Liquiditeitsplanning    Een liquiditeitsplanning geeft inzicht in tijdstip, omvang en periode waarvoor financieringsmiddelen moeten worden aangetrokken. Door een tijdig inzicht in het toekomstig
                        liquiditeitsverloop wordt voorkomen dat dure ad-hoc maatregelen moeten worden genomen.
Missie                  Bestaansrecht (boodschap) van de organisatie, bezien vanuit de maatschappelijke functie die zij vervult.
Nominale compensatie    De aanpassingen van de Algemene uitkering uit het Gemeentefonds ter compensatie van loon- en prijsontwikkelingen.
Onderuitputting         Onderbesteding van budgetten in enig jaar.
Open-einde-regelingen   Regeling op grond waarvan derden buiten de overheid recht hebben op geldelijke bijdrage van de overheid of de sociale fondsen ongeacht of deze overheid / fondsen
                        voldoende budget daarvoor hebben. Deze derden moeten voldoen aan in de regeling vastgelegde voorwaarden. Anders dan door het aanpassen van deze voorwaarden
                        kan de overheid het beroep op een openeinderegeling niet beheersen.
Perspectiefnota         Nota van het college aan de raad, die in het voorjaar verschijnt en tijdens het zogenoemde voorjaarsdebat wordt besproken. Hierin worden de uitgangspunten voor het
                        beleid voor de komende jaren voorgelegd. Daarvan afgeleid worden centrale thema's voor het volgende jaar aangegeven.
Precariobelasting       Belasting voor het gebruiken van openbare grond of water. De belasting kan worden geheven van degenen die voorwerpen onder, op of boven openbare gemeentegrond of
                        water hebben of van degene voor wie dit gebeurt.
Stelpost                Een begrotingspost waarop bedragen worden geraamd die nog niet specifiek benoemd kunnen worden of nog te verdelen zijn.
Treasury                De treasury is het geheel van activiteiten in verband met de financiering.
Treasurystatuut         Hierin worden de uitgangspunten, doelstellingen, beleidsmatige en organisatorische kaders voor de treasuryfunctie vastgelegd. Tevens worden regels opgenomen over de
                        inhoud, vorm en periodiciteit van de verantwoordingsinformatie van de ambtelijke organisatie aan het college. In het treasurystatuut worden ook regels opgenomen over de
                        treasuryparagraaf.
Tussenbericht           Tussentijdse informatie van het college aan de raad over de realisatie van de begroting van het lopende boekjaar.
Voorziening             Bedrag gereserveerd voor toekomstige uitgaven waarvan de aard en in mindere mate de omvang bekend zijn of om fluctuaties in (exploitatie) kosten op te vangen.
                        Voorzieningen vormen geen deel van het eigen vermogen maar kunnen wel als eigen financieringsmiddelen dienen.




                                                                                                                                                                                                324
</pre>

====================================================================== Einde pagina 324 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 325 ======================================================================

<pre>Bijlage 10 Verbonden partijen


NV Bank Nederlandse Gemeenten (BNG)


                            Het doel/beleid van de gemeente is het gemeentelijke belang, samen met de andere aandeelhouders vanuit het publiek
Doel
                            domein als bezitter van de BNG, handhaven.


Beleid                      De gemeente ziet het aandelenbezit in de BNG als een duurzame belegging.


Financiële effecten
                            Het dividend 2024, in 2025 vastgesteld en ten gunste van het boekjaar 2025 gebracht, bedraagt € 8.800 (in 2024 € 7.600).
(gemeente)

                            De politieke, economische en monetaire ontwikkelingen.
Risico
                            BNG heeft als rating driemaal AAA.

Financieel en bestuurlijk
                            De gemeente heeft 3.510 aandelen (nominaal à € 2,50, totaal € 8.775). Dit is een belang van 0,0063%.
belang

Bijdrage aan doel-
                            Het dividend is een algemeen dekkingsmiddel.
stelling programma


Relatie met programma       Programma OAD.


Beleidsvoornemens /
                            De gemeente heeft geen specifieke beleidsvoornemens.
beleidskader


Vestigingsplaats            Den Haag.




                                                                                                                                                       325
</pre>

====================================================================== Einde pagina 325 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 326 ======================================================================

<pre>                               BNG Bank is van en voor de publieke sector. Alles wat we doen staat in het teken van maatschappelijke impact. Bij ons
Doel / openbaar belang
                               draait het niet om zoveel mogelijk winst, maar om maximale maatschappelijke impact. Dat is onze drijfveer.

                                   •   BNG Bank biedt klanten kredieten tegen de scherpste tarieven, mogelijk gemaakt door onze lage organisatiekosten
                                       en financieringskosten.
                                   •   BNG Bank biedt een digitale dienstverlening in combinatie met persoonlijk contact als dat nodig is.
                                   •   BNG Bank is aantoonbaar duurzaam.
Beleid /voortgang                  •   BNG Bank heeft efficiënte processen en richt zich op het continu verbeteren van deze processen.
                                   •   De data van BNG Bank zijn van hoge kwaliteiten ze zijn goed toegankelijk.
                                   •   BNG Bank heeft moderne en veilige IT.
                                   •   We zijn een bank met een hart, gericht op persoonlijke groei en samenwerking.


Eigen vermogen                 Per begin 2024: 4.721, waarvan € 4.412 mln. van aandeelhouders
verbonden partij               Per eind 2024: € 4.777, waarvan € 4.468 mln. van aandeelhouders

Vreemd vermogen                Per begin 2023: € 107.459 mln.
verbonden partij               Per eind 2023: € 110.819 mln.

                               De nettowinst 2024 voor aandeelhouders bedraagt € 279 mln. (2023: € 240 mln.). Hiervan wordt 50,0% uitgekeerd als
Resultaat verbonden partij
                               dividend (€ 2,51 per aandeel, in 2023 50%: € 2,16).




Stedin


Doel                         Het aandelenbezit in Stedin betreft een duurzame belegging.


                             De gemeente ziet het aandelenbezit in Stedin in de gewone aandelen als een duurzame (langjarige) belegging.
Beleid
                             De deelname in de cumulatief preferente aandelen ondersteunen Stedin in haar financieringsbehoefte in het kader van de



                                                                                                                                                       326
</pre>

====================================================================== Einde pagina 326 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 327 ======================================================================

<pre>                      energietransitie.
                      De gemeente heeft geen prestatiedoelstellingen.

                      Gewone aandelen
                      Het dividend gewone aandelen 2024, in 2025 vastgesteld en ten gunste van het boekjaar 2025 gebracht, bedraagt € 1,0 miljoen
                      (2023: € 1.0 mln.).

                      Cumprefs (cumulatief preferente aandelen)
                      Op de cumprefs wordt 3% rendement uitgekeerd, een vast rendement van € 267.000.
Financiële effecten
(gemeente)            Te begroten dividend
                      De benodigde investeringen voor de Energietransitie omvatten aanzienlijke bedragen, waardoor de financieringsbehoefte de
                      komende jaren sterk toeneemt. Tot voor kort mochten deze investeringen niet meegenomen worden in de tarieven. De ACM
                      (Autoriteit Consument & Markt) heeft nu besloten dat dat wel mag waardoor Stedin de tarieven heeft kunnen verhogen en
                      daarmee de winstgevendheid (vooral nodig voor het versterken van het eigen vermogen en daarmee de benodigde
                      investeringen te kunnen financieren). Op basis daarvan is het dividend voor gewone aandelen in de begroting 2026 verhoogd
                      naar € 0,5 miljoen naar € 1,5 mln.

                      Voor de energietransitie en beheer en onderhoud heeft Stedin berekend dat de komende jaren € 8 miljard moet worden
                      geïnvesteerd. Omdat de doelstellingen voor de energietransitie de laatste jaren steeds ambitieuzer worden, de snelheid van de
                      energietransitie toeneemt en het verzorgingsgebied (aantal klanten) snel groeit dan gedacht, wordt verwacht dat de
                      investeringen verder zullen oplopen. De omstandigheden om deze investeringen mogelijk te maken zijn uitdagend.
                      Ontwikkelingen die het uitvoeren van deze ontwikkelingen moeilijk maken zijn onder andere: Personeelstekorten, ruimtevraag
                      investeringen, de steeds grotere complexheid van het verkrijgen van vergunningen, de versnelling van de energietransitie, de
                      groei van het verzorgingsgebied, verkrijgen materiaal, stikstofproblematiek.
                      Dit leidt tot problemen met de levering van energie waardoor er steeds meer congestiegebieden (locaties waar het
                      energienetwerk al maximaal wordt benut en nieuwe klanten niet meer aangesloten kunnen worden totdat de capaciteit van het
Risico                netwerk vergroot is) in het verzorgingsgebied van Stedin ontstaan. Stedin heeft in Zoetermeer nog geen congestiegebieden.
                      Toch is Zoetermeer een congestiegebied. Dit komt omdat op 5 december 2024 Tennet (de beheerder van het landelijke
                      hoogspanningsnet in Nederland) de gehele provincie Zuid-Holland als congestiegebied heeft aangewezen. Dit heeft vooral
                      gevolgen voor grootgebruikers, waaronder ook vaak wijkvoorzieningen vallen (zie ook programma 7).

                      Het tarief voor een gemiddeld twee-persoonshuishouding is in 2025 gestegen van € 650 naar € 733. De stijging komt
                      hoofdzakelijk door de gestegen kosten voor de uitbreiding van het elektriciteitsnet.
                      De netbeheerders maken zich zorgen over de stijging van de netkosten. Ze kunnen onbedoeld leiden tot energie-armoede bij
                      huishoudens of Europese concurrentievervalsing voor bedrijven. Daarom pleiten netbeheerders voor een herijking van de
                      manier waarop die kosten worden doorberekend. Oplossingen hiervoor zijn bijvoorbeeld door de capaciteit van het net – met


                                                                                                                                                  327
</pre>

====================================================================== Einde pagina 327 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 328 ======================================================================

<pre>                            prijsprikkels – veel beter te benutten. Hiermee kun je investeringen, en dus extra kosten, voorkomen. Consumenten kunnen zelf
                            ook helpen door bijvoorbeeld warmtepompen of laadpalen in de avondpiek (tussen 16.00 en 21.00 uur) zo min mogelijk te
                            gebruiken.

                            Stedin heeft als een rating van A-.

Financieel en bestuurlijk
                            De gemeente bezit 116.280 aandelen (een belang van 2,05%) en 18.518 cumulatief preferente aandelen (4,45%).
belang

                            Het aandelenbezit Stedin betreft een duurzame belegging.
Bijdrage aan doel-          De deelname in de cumulatief preferente aandelen ondersteunen Stedin in haar financieringsbehoefte in kader van de
stelling programma          energietransitie.
                            De aandelen Stedin kunnen alleen vervreemd worden door een aan/verkoop aan overheidsinstellingen.

                            Programma 3: Leefbaarheid, duurzaam en groen.
Relatie met programma       Programma 7: Inrichting van de Stad.
                            Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen.

Beleidsvoornemens /
                            De aandelen Stedin kunnen alleen vervreemd worden door een aan/verkoop aan overheidsinstellingen.
beleidskader


Vestigingsplaats            Rotterdam.


                            Missie: Samen werk maken van een leefwereld vol nieuwe energie.
Doel / openbaar belang
                            Visie: De energietransitie mogelijk maken door het sneller bouwen., optimaal benutten en goed beheren van de netten.

                            Beter netbeheer

                                •   Betrouwbare netten: zodat levering van energie op hoog niveau verzekerd blijft.
                                •   Betaalbare en efficiënte dienstverlening: zodat de energie-infrastructuur zo betaalbaar mogelijk blijft.
Beleid /voortgang
                                •   Hoge kwaliteit van producten en diensten: zodat klanten en stakeholders goed worden bediend.

                            De energietransitie mogelijk maken




                                                                                                                                                       328
</pre>

====================================================================== Einde pagina 328 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 329 ======================================================================

<pre>    •   Toekomstbestendige netten: onze netten geschikt maken en houden tijdens de energietransitie.
    •   Beschikbare netinformatie: om stakeholders (marktpartijen, gemeenten) te faciliteren.
    •   Versnellen door samenwerking: alleen door samen te werken is de energietransitie te realiseren.

Duurzame bedrijfsvoering

    •   Veilige werkomstandigheden: veiligheid waarborgen voor medewerkers en de omgeving.
    •   Vakbekwame medewerkers nu en straks: onszelf ervan verzekeren dat we over de juiste vaardigheden beschikken.
    •   Financieel gezond: voldoen aan onze ratio’s en rendementsdoelstellingen. Positieve milieu-impact: onze eigen
        bedrijfsvoering verduurzamen conform de One Planet Thinking gedachte.

Nieuwe aandeelhouders
Stedin heeft de afgelopen jaren een aantal trajecten opgezet om het eigen vermogen te versterken. In 2021 hebben de
aandeelhouders het eigen vermogen met € 200 miljoen versterkt. Hiervoor zijn cumprefs (zie Financiële effecten (gemeente))
uitgegeven. Eind 2023 is het Rijk ingestapt als aandeelhouder voor € 500 miljoen en in 2024 zijn 23 nieuwe aandeelhouders (de
provincies Utrecht en Zeeland en 9 Utrechtse en 12 Zeeuwse gemeenten) ingestapt voor € 35 miljoen. Als in de toekomst weer
behoefte is aan het versterken van het eigen vermogen dan zal er een beroep worden gedaan op het rijk. Door de toetreding
van nieuwe aandeelhouders is het aandelenbezit van Zoetermeer gezakt van 2,34% naar 2,05%.
Door de toetreding van het rijk als aandeelhouder is de rating A- (zie risico) behouden.

Nieuw dividendbeleid
Er zijn vier zaken die invloed hebben op het dividend(beleid):

    •   Met het instappen van het rijk als aandeelhouder is het dividendbeleid gewijzigd. Tot 2023 was het dividend 50% van de
        winst. Vanaf 2023 wordt het dividend gestaffeld berekend en wordt voor de winst tot € 20 miljoen 90% , vanaf € 20
        miljoen tot € 100 miljoen 30% en vanaf € 100 miljoen 18% dividend uitgekeerd.
    •   Stedin is daarnaast overgestapt naar een andere waardering van haar bezit waardoor de winst op jaarbasis hoger
        uitvalt.
    •   Er zijn nu meer aandeelhouders dus het dividend moet met meer aandeelhouders gedeeld worden.
    •   De winstverwachtingen voor de komende jaren zijn sterk verbeterd.

Dit betekent dat een aanzienlijk hoger dividend wordt verwacht maar door de gestaffelde berekening wordt ruim minder dan
50% dividend uitgekeerd.




                                                                                                                           329
</pre>

====================================================================== Einde pagina 329 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 330 ======================================================================

<pre>                         Nieuwe governance
                         Ook de governance is gewijzigd. Met name de inspraak op lange termijn financiering is voor de aandeelhouders versterkt, het
                         rijk heeft daarnaast ook nog een aantal specifieke rechten verkregen op het gebied van financiering.

Eigen vermogen           Per begin 2024: € 3.221 mln., waarvan van aandeelhouders € 2.715 mln.
verbonden partij         Per eind 2024: € 3.370 mln., waarvan van aandeelhouders € 2.864 mln.

Vreemd vermogen          Per begin 2024: € 5.063 mln.
verbonden partij         Per eind 2024: € 5.704 mln.

                         De nettowinst 2024 voor aandeelhouders bedraagt € 152 mln. (2023: € 164 mln.), waarvan € 6 mln. is gereserveerd voor de
Resultaat verbonden      cumprefs. Het dividend over de gewone aandelen wordt gestaffeld berekend (zie Beleid /voortgang, alinea Nieuw
partij                   dividendbeleid). Over deze € 146 mln. is € 8,86 per aandeel uitgekeerd als dividend 2024 gewone aandelen (2023: € 9,22).
                         De cumprefs geven vanaf een vast rendement van € 267.000.




Dunea


Doel                  Het gemeentelijk belang, samen met de andere aandeelhouders vanuit het publiek domein als bezitter van Dunea, handhaven.


Beleid                Het aandelenbezit Dunea betreft een duurzame belegging.


Financiële effecten
                      Conform de statuten keert Dunea geen winst of dividend uit aan de aandeelhouders.
(gemeente)

                      Een grote uitdaging voor Dunea is het verhogen van de productie. Het aantal klanten (voornamelijk huishoudens) van Dunea groeit
                      meer en sneller dan tot nu toe verwacht. Ook is de verwachting dat het watergebruik per persoon de komende jaren stijgt.
Risico
                      Bijkomend probleem is dat een aantal systemen toe is aan groot onderhoud en dat dat tijdelijk ten koste gaat van de productie. Dit
                      betekent naast het verhogen van de capaciteit ook dat geplande projecten en daarmee de investeringen naar voren moeten worden


                                                                                                                                                       330
</pre>

====================================================================== Einde pagina 330 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 331 ======================================================================

<pre>                     gehaald.
                     Dunea wil daarom de capaciteit van het duinwater snel uitbreiden en voor de nabije toekomst wil Dunea ook extra capaciteit
                     realiseren uit nieuwe bronnen (naast de duinen als bron). Hierbij komt kijken dat het steeds tijdrovender wordt om alle benodigde
                     procedures (met name rond natuurvergunningen) te volgen voordat nieuwe investeringen en groot onderhoud kunnen worden
                     uitgevoerd.
                     Het beleid van Dunea is een reserve overcapaciteit water van 10% met een minimum van 5%. De reserve overcapaciteit is echter
                     lager dan 5% en dreigt op kortere termijn richting 0% te gaan. Er moeten zich dan geen extreme situaties voordoen waardoor de
                     gevraagde capaciteit niet gerealiseerd kan worden. Wanneer dit onverhoopt toch plaatsvindt, dan treedt het (landelijk vastgelegde)
                     noodplan inwerking van het afsluiten van vooraf vastgelegde activiteiten/bedrijven. Huishoudens blijven daarbij voorzien van
                     drinkwater, maar in het uiterste geval zal de waterdruk verlaagd kunnen worden.

                     Ook vraagt de kwaliteit van drinkwater als gevolg van toename in regelgeving op gebied van PFAS, de vervuiling van rivierwater en
                     het onderhoud van het duingebied meer investeringen en beheer.

                     Al deze ontwikkelingen leiden tot hogere investeringen en exploitatiekosten en hebben ook gevolg voor de tarieven van het
                     drinkwater. Met name de kosten voor energie en arbeidskosten stijgen hard. Het tarief voor een gemiddeld twee-
                     persoonshuishouding is desondanks in 2024 marginaal gestegen van € 194 naar € 195, Wel wordt verwacht dat in 2026 de tarieven
                     zullen stijgen.

                     Er is een discussie over de levering aan grootverbruikers (niet huishoudelijk gebruik). Mogelijk vervalt de zorgplicht voor
                     drinkwaterbedrijven aan de grootverbruikers. Mogelijk betekent dit dat grootverbruikers andere bronnen/leveranciers voor water
                     gaan zoeken. Dit betekent mogelijk meer concurrentie op het gebruik van grondwater. De drinkwaterbedrijven zijn bang voor wild
                     west-taferelen en verwatering van de controle op het grondwater.

                     Vastgelegd is dat de verdeling van de aandelen Dunea naar rato van het inwonertal van de aandeelhoudende gemeenten is:
Financieel en
                     periodiek vindt herverdeling van het geplaatste aandelenkapitaal plaats om niet. November 2023 is in de
bestuurlijk belang
                     aandeelhoudersvergadering een nieuwe verdeling vastgesteld. De gemeente bezit 373.309 (9,33%) aandelen à € 5 nominaal.

Bijdrage aan doel-
                     Er zijn geen specifieke beleidsvoornemens.
stelling programma

Relatie met          Programma 3: Leefbaarheid, duurzaam en groen.
programma            Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen.

Beleidsvoornemens    Dunea zet in om de betrouwbaarheid van haar leveringsplicht robuuster vorm te geven door te investeren in de multi-bronnen
/ beleidskader       strategie, het vergroten van de strategische zoetwatervoorraad in de duinen en het optimaliseren van het huidige systeem.



                                                                                                                                                      331
</pre>

====================================================================== Einde pagina 331 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 332 ======================================================================

<pre>Vestigingsplaats      Zoetermeer.


                      Onze klanten kunnen elke dag rekenen op natuurlijk, goed drinkwater en op rust en ruimte in de Randstad. Dunea zorgt voor duin &
                      water.
Doel / openbaar
                      Water en duinen dragen bij aan een goed leven. In een veranderende wereld werkt Dunea aan haar toekomstbestendigheid. Dat
belang
                      doen we samen met anderen. Luisterend naar onze omgeving, komen we op voor de belangen van onze klanten en verbeteren we
                      onze dienstverlening continu.

                      Op langere termijn willen we een gezond en groeiend bedrijf zijn dat midden in de maatschappij staat. De strategie Koers 2020
                      focust daarom op vier accenten:

                          •   We zijn er voor onze klanten: onderscheidend in dienstverlening en kwaliteit.
                          •   We zijn duinbeheerder van wereldklasse.
                          •   We strijden voor het drinkwaterbelang van de Lek en de Maas.
                          •   We zijn beter voorbereid op de toekomst door verbreding producten & diensten.
Beleid /voortgang
                      Dunea is/wordt, vanwege haar kennis en leidingennetwerk, steeds meer betrokken/ingeschakeld bij projecten die een bijdrage
                      leveren aan de energietransitie. De betrokkenheid van Dunea is van belang om bij de voorbereiding en/of realisatie van projecten
                      waarbij gebruik wordt gemaakt van de fysieke ondergrond, de belangen van de watertaken in een zo vroeg mogelijk stadium te
                      onderkennen.
                      Vanwege de bepalingen in de Waterwet en de eisen van de toezichthouder heeft Dunea voor haar inzet bij projecten op gebied van
                      de energietransitie een dochter BV opgericht. Op die manier kunnen de taken van de dochter juridisch en financieel worden
                      onderscheiden van taken die vallen onder de uitvoering van de Waterwet. Daarnaast heeft het ruimere taakgebied van Dunea
                      geleid tot een aanpassing van de statuten met betrekking tot het doel van Dunea en de bepalingen rond governance.

Eigen vermogen        Per begin 2024: € 259 mln.
verbonden partij      Per eind 2024 € 265 mln.

Vreemd vermogen       Per begin 2024: € 387 mln.
verbonden partij      Per eind 2024: € 396 mln.

Resultaat verbonden
                      De nettowinst 2024 bedraagt € 6,6 mln. (2023: € 6,9 mln.).
partij




                                                                                                                                                      332
</pre>

====================================================================== Einde pagina 332 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 333 ======================================================================

<pre>GR Gemeentelijke Gezondheidsdienst en Veilig Thuis Haaglanden


                    Doel van de Gemeenschappelijke Regeling Gemeentelijke Gezondheidsdienst en Veilig Thuis Haaglanden (hierna: GR GGD en VT
                    Haaglanden) is:

                        1. Het bevorderen, beschermen en bewaken van de publieke gezondheid.
                        2. Het voorkomen van en de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling
Doel
                    De Wet publieke gezondheid verplicht gemeenten gezamenlijk een GGD in te stellen en in stand te houden. De Wet
                    maatschappelijke ondersteuning en de Jeugdwet bieden de wettelijke grondslag voor een advies- en meldpunt huiselijk geweld en
                    kindermishandeling, dat op grond van de GR de uitvoeringsorganisatie Veilig Thuis wordt genoemd.
                    De GR GGD en VT Haaglanden is de voortzetting van de GR GGD Haaglanden en is per 1 januari 2018 aangegaan door de
                    gemeenten Den Haag, Delft, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Wassenaar, Westland en
                    Zoetermeer.

                    Het takenpakket van de GR GGD VT Haaglanden bestaat uit het basispakket GGD, het pluspakket GGD en het pakket VT. Het
                    Algemeen Bestuur (AB) van de GR GGD en VT Haaglanden stelt het uitvoeringsniveau van de takenpakketten vast. De
                    uitvoeringsorganisaties GGD en VT Haaglanden van de gemeente Den Haag voeren de taken uit. Om de relatie opdrachtgever en
                    opdrachtnemer invulling te geven en te versterken zijn afspraken en voorwaarden over de uitvoering vastgelegd in een
                    raamovereenkomst en een dienstverleningshandvest tussen de GR (het openbaar lichaam) en de gemeente Den Haag. De
                    uitwerking van het uitvoeringsniveau van de takenpakketten is vastgelegd in een uitvoeringsovereenkomst.

                    Tot het basispakket GGD behoren de taken die de GGD wettelijk verplicht uitvoert. Tot het pluspakket GGD behoren met name de
                    lijkschouw, de reizigersadvisering en –vaccinatie en de gemeenschappelijke taken inzake de inspectie van seksinrichtingen. Tot het
Beleid              pakket VT behoren de instandhouding van een advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling en taken als
                    voorlichting, coördinatie huisverbod en het verstrekken van informatie en advies.
                    De deelnemende gemeenten kunnen desgewenst ook kiezen voor een lokaal pakket. Dit valt buiten de scope van de GR GGD en
                    VT Haaglanden. De afspraken over de lokale taken worden vastgelegd in een dienstverleningsovereenkomst tussen de gemeente
                    Den Haag en de betreffende regiogemeente. De lokale taken worden uitgevoerd door de betreffende uitvoeringsorganisatie GGD of
                    VT van de gemeente Den Haag.

                    De kosten voor de taken uit het basispakket GGD worden in rekening gebracht op basis van het inwonertal (inwonerbijdrage). Een
                    uitzondering hierop betreft de taak Toezicht kinderopvang. Die wordt bekostigd op basis van een tarief per eenheid. Dat geldt ook
                    voor de taken uit het pluspakket GGD. Voor het pakket VT is in de begroting een onderscheid gemaakt tussen een Wmo-deel en


                                                                                                                                                    333
</pre>

====================================================================== Einde pagina 333 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 334 ======================================================================

<pre>                      een jeugddeel. Het Wmo-deel komt voor rekening van de centrumgemeenten Delft en Den Haag. Bij het jeugddeel zijn de variabele
                      lasten verdeeld op basis van o.a. het aantal meldingen en adviezen. Daarnaast worden de vaste lasten verdeeld op basis van een
                      inwonerbijdrage.

                      De bijdrage van Zoetermeer aan de GGD voor 2026 is totaal € 1.841.000 (excl. BTW), waarvan € 1.744.000 voor het basispakket
Financiële effecten   en € 98.000 voor het pluspakket. De bijdrage Veilig Thuis voor Zoetermeer is voor 2026 vastgesteld op € 1.478.000 (excl. BTW).
(gemeente)            De bijdrage voor de GR-ondersteuning bedraagt € 36.000 (excl. BTW). De totale bijdrage 2026 aan de GR GGD en VT Haaglanden
                      bedraagt daarmee € 3.355.000.

                      In de GR is bepaald dat financiële tekorten van de uitvoeringsorganisaties GGD en VT Haaglanden, die niet worden gedekt door
                      voorzieningen daaromtrent in de dienstverleningsovereenkomst, niet ten laste van het openbaar lichaam komen.
                      Kosten in verband met veranderingen in taken of eisen aan de GR als gevolg van wetswijzigingen, calamiteiten e.d. zijn – voor
Risico
                      zover deze niet binnen bepaalde bandbreedtes vallen – voor rekening van het openbaar lichaam.
                      Eventuele additionele kosten worden ten laste van het weerstandsvermogen van de GR gebracht en - als deze niet toereikend is -
                      rechtstreeks in rekening gebracht bij de GR-deelnemers.

                      De wethouder Zorg vertegenwoordigt de gemeente in het Algemeen Bestuur (AB).
                      Op grond van de GR kan het AB commissies van advies instellen, waaronder vaste bestuurlijke commissies, bestaande uit leden
                      van colleges van B&W die deelnemen aan de regeling en Veilig Thuis en/of GGD in portefeuille hebben.
Financieel en         In de vergadering van het AB van de GR GGD en VT Haaglanden op 9 juli 2018 heeft het AB besloten om geen Bestuurlijke Advies
bestuurlijk belang    Commissie voor zowel GGD als VT Haaglanden in te stellen. Mocht daar behoefte aan zijn dan kan deze door het AB worden
                      ingesteld.
                      Daarnaast is besloten om de ambtelijke vaste commissies van advies Veilig Thuis en GGD, bestaande uit beleidsambtenaren met
                      Veilig Thuis en/of GGD in portefeuille, in stand te houden.

                      Van programma 2 Samen leven en ondersteunen zijn de volgende doelstellingen van belang:

Bijdrage aan doel-
                         •   2.1 Bevorderen vroegtijdige, toegankelijke, passende en effectieve jeugdhulp
stelling programma
                         •   2.3 Bevorderen gezondheid, veiligheid en welbevinden.


Relatie met
                      Programma 2 Samen leven en ondersteunen.
programma


Vestigingsplaats      Den Haag.



                                                                                                                                                   334
</pre>

====================================================================== Einde pagina 334 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 335 ======================================================================

<pre>                    Het algemeen bestuur heeft in de bestuursagenda 2023 – 2026 de uitgangspunten en prioriteiten vastgelegd. Met de
                    bestuursagenda geeft het bestuur richting voor de resterende jaren van deze bestuursperiode.

                    GGD
                    Voor 2026 richt de GGD zich op:

                        1. Gelijke kansen op een goede gezondheid:
                                1. Versterken van lokaal gezondheidsbeleid op gemeentelijk niveau door het adviseren en ondersteunen van
                                    preventieve activiteiten en door het versterken van de (regionale) preventie infrastructuur.
                                2. Versterken van het ouderengezondheidsbeleid op gemeentelijk niveau door activiteiten te organiseren die ouderen
                                    helpen zo zelfredzaam mogelijk te blijven, hun eigen regie te behouden en een goede kwaliteit van leven te
                                    ervaren.
                                3. Uitvoeren van de wettelijke inspecties o.b.v. de kwaliteitseisen die zijn vastgelegd in de Wet kinderopvang en de
                                    Wet Innovatie Kwaliteitseisen Kinderopvang.
                                4. Geven van publieksinformatie.
                        2. Adviseur voor een gezonde leefomgeving:
                                1. Adviseren m.b.t. de omgevingswet en de plaats van gezondheid binnen de ruimtelijke ontwikkeling .
                                2. Bevorderen van een veilige en hygiënische omgeving in instellingen en voorzieningen.
Beleid /voortgang               3. Inspecties op tatoeage- en piercing en juweliers.
                                4. Bevorderen veilige en hygiënische omgeving van seksinrichtingen.
                        3. Regionale partner acute problemen publieke gezondheid:
                                1. Regionaal duiden en regie voeren bij vroegtijdig opsporen van infectieziekten.
                                2. Uitvoeren van reizigersadvisering en –vaccinaties.
                                3. Gerichte screenings en intensieve zorg voor risicogroepen m.b.t. tuberculose.
                                4. Bevorderen seksuele gezondheid en waarborgen aanpak voor het doorbreken van soa- en hiv-transmissieketens.
                                5. Continueren en verder versterken van gecoördineerde, efficiënte en effectieve inzet bij crises of calamiteiten.
                        4. Veilig vangnet waar dat ontbreekt:
                                1. Hoogwaardige dienstverlening op het gebied van lijkschouw en forensisch medische expertise.
                        5. Deskundige, proactieve organisatie:
                                1. Verstrekken gemeentelijk gezondheidsinzicht (epidemiologisch advies).
                                2. Beleidsadvisering aan gemeenten en ketenpartners.
                                3. Algemene en zorggerelateerde taken om aan alle relevante wetten normen en regelgeving in- en rondom publieke
                                    gezondheid te voldoen.

                    VTH
                    Voor 2026 ligt de nadruk bij Veilig Thuis op:



                                                                                                                                                  335
</pre>

====================================================================== Einde pagina 335 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 336 ======================================================================

<pre>                         1. Prioriteit op meldingen en veiligheidsbeoordelingen
                             Focus op snelle en kwalitatieve afhandeling van meldingen en adviesvragen, met actief wachtlijstbeheer om acute zaken
                            direct op te pakken. Productiviteitswinst van medewerkers is hier van belang.
                         2. Expertiseontwikkeling
                            VTH ontwikkelt kennis over femicide, oudermishandeling en dierenmishandeling, en vraagt landelijk aandacht voor
                            volwassenen en ouderen binnen het Toekomstscenario.
                         3. Regiovisie huiselijk geweld
                            Samen met het Regionaal Beleidsoverleg Huiselijk Geweld (RBHG) wordt in het najaar 2025 gewerkt aan een regiovisie en
                            lokaal uitvoeringsplan.
                         4. Ketenaanpak versterken
                            Initiatieven zoals MDA++, Routekaart naar Veiligheid en kwaliteitskaders voor lokale teams worden doorgevoerd.
                            Deelnemen aan de Proeftuin Haaglanden 2.0 is hier onderdeel van, waar de opbrengst van de Proeftuin die van 2023 tot
                            2025 heeft gedraaid wordt doorontwikkeld en geïmplementeerd binnen de jeugdbeschermingsketen.
                         5. Voorlichting en bewustwording
                            Doel: minstens 35 voorlichtingen aan professionals in 2026 en laagdrempelige tips geven via de website aan inwoners in
                            onveilige thuissituaties.
                         6. Klachtafhandeling verbeteren
                            Intensieve samenwerking met klachtencommissie GGD Haaglanden voor uniforme afhandeling.
                         7. Bestuurswissel 2026
                            Voorbereiding op gemeenteraadsverkiezingen en begeleiding van nieuwe bestuursperiode.


                      Het eigen vermogen per 31-12-20234 is € 2.43221.036838.000 positief. Dit eigen vermogen bestaat uit:

                         •   Bestemmingsreserve Veilig Thuis: tijdelijke intensiveringen (€ 6.000)
Eigen vermogen
                         •   Bestemmingsreserve Veilig Thuis: Versterken lokale teams (€ 1.350.000)
verbonden partij
                         •   Bestemmingsreserve GGD: Tijdelijke intensiveringen (€ 334.000)
                         •   Onverdeeld resultaat van de jaarrekening 2023 (€ 346.000).


Vreemd vermogen
                      Per eind 2024: € 765.000.
verbonden partij

                      Het resultaat 2024 van de GR GGD en VT Haaglanden is € 346.000 voordelig. Dit valt uiteen in een voordeel op programma GGD
Resultaat verbonden
                      van € 0 (incl. overhead), een voordeel op het programma Veilig Thuis (VT) van € 0 (incl. overhead) en een voordeel op de GR-
partij
                      ondersteuning van € 346.000.


                                                                                                                                                 336
</pre>

====================================================================== Einde pagina 336 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 337 ======================================================================

<pre>                      Het voordeel op de GR-ondersteuning ontstaat door baten uit deelnemersbijdragen GR-ondersteuning en bijdragen derden die
                      samen hoger zijn dan de lasten GR-ondersteuning.




GR Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden


                      Het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden is een bedrijfsvoeringsorganisatie die tot doel heeft het behartigen van de belangen van
                      de deelnemende gemeenten op het terrein van de uitvoering van inkooptaken voor de specialistische jeugdhulp. De
Doel
                      bedrijfsvoeringsorganisatie is een samenwerkingsverband van de gemeenten Delft, Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Midden-
                      Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Wassenaar, Westland en Zoetermeer.

                      De samenwerking richt zich met name op het uitvoeren van de gezamenlijke inkoop en contractering, het op verzoek namens
Beleid                gemeenten optreden richting leveranciers om de voorwaarden en eisen, waaronder de overeenkomsten worden afgesloten te
                      harmoniseren en het op verzoek van een individuele (of cluster van) gemeente(n) contracteren van leveranciers.

                      De door het Servicebureau begrote uitgaven worden door de gemeenten gedragen overeenkomstig vastgelegde verdeelafspraken.
Financiële effecten
                      De bijdrage voor Zoetermeer is voor 2026 geraamd op € 525.890 (incl. BTW) Eventuele resterende tekorten worden verdeeld naar
(gemeente)
                      evenredigheid van het aantal inwoners van iedere gemeente.


Risico                (Gedeeltelijk) Terugtredende deelnemers is een risico voor de continuïteit van het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden.


                      Het bestuur van het Servicebureau bestaat uit een voorzitter, plaatsvervangend voorzitter en twee leden. De directeur van het
Financieel en
                      Servicebureau treedt op als secretaris van het bestuur. Financiële tekorten worden verdeeld naar evenredigheid van het aantal
bestuurlijk belang
                      inwoners van iedere gemeente per 1 januari van het jaar voorafgaande aan het jaar waarop de begroting betrekking heeft.

Bijdrage aan doel-    Het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden draagt bij aan doelstelling 2.1 Bevorderen vroegtijdige, toegankelijke, passende en
stelling programma    effectieve jeugdhulp.

Relatie met
                      Programma 2 Samen leven en ondersteunen.
programma


                                                                                                                                                      337
</pre>

====================================================================== Einde pagina 337 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 338 ======================================================================

<pre>Vestigingsplaats      Pijnacker-Nootdorp.


                      De GR Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden levert een bijdrage aan de regionale aanpak kostenbeheersing. Daarnaast
Beleid /voortgang     ondersteunt het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden de gemeenten bij het proces voor de regionaal ingekochte jeugdhulp vanaf
                      2027.

Eigen vermogen
                      Eind 2024: €199.000.
verbonden partij

Vreemd vermogen
                      Eind 2024: € 3.573.000.
verbonden partij

Resultaat verbonden
                      2023: -/- € 87.000 (negatief).
partij




GR Veiligheidsregio Haaglanden


                         De veiligheidsregio behartigt de regionale belangen van de gemeenten op het gebied van brandweerzorg, rampenbestrijding en
Doel
                         crisisbeheersing, en geneeskundige hulpverlening.

                         De taken van de VRH staan benoemd in artikel 3 van de GR. Aan het Algemeen Bestuur worden de taken overgedragen zoals
                         genoemd in artikel 10 van de Wet veiligheidsregio’s;

                             •   a. Het inventariseren van risico’s van branden, rampen en crises;
Beleid                       •   b. Het adviseren van het bevoegd gezag over risico’s van branden, rampen en crises in de bij of krachtens de wet
                                 aangewezen gevallen alsmede in de gevallen die in het beleidsplan zijn bepaald;
                             •   c. Het adviseren van het college van burgemeester en wethouders over de taak, bedoeld in artikel 3, eerste lid
                                 (brandweerzorg);
                             •   d. Het voorbereiden op de bestrijding van branden en het organiseren van de rampenbestrijding en de crisisbeheersing;


                                                                                                                                                    338
</pre>

====================================================================== Einde pagina 338 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 339 ======================================================================

<pre>                                •   e. Het instellen en in stand houden van een brandweer;
                                •   f. Het instellen en in stand houden van een GHOR;
                                •   g. Het voorzien in de meldkamerfunctie;
                                •   h. Het aanschaffen en beheren van gemeenschappelijk materieel;
                                •   i. Het inrichten en in stand houden van de informatievoorziening binnen de diensten van de veiligheidsregio en tussen
                                    deze diensten en de andere diensten en organisaties die betrokken zijn bij de onder d, e, f, en g genoemde taken.


Financiële effecten
                            De bijdrage voor 2026 is € 11,6 mln.
(gemeente)


Risico                      Het weerstandsvermogen van de VRH is voldoende na het toevoegen van een deel van het resultaat van 2024.


Financieel en bestuurlijk   De gemeente Zoetermeer heeft zowel een financieel als bestuurlijk belang in de VRH. De vertegenwoordiger is de
belang                      burgemeester (lid van het algemeen bestuur en dagelijks bestuur).

Bijdrage aan doel-
                            Versterken van de brandveiligheid en voorzien en beheersen van de gevolgen van een mogelijke ramp.
stelling programma


Relatie met programma       Programma 5 Veiligheid.


                            De beleidsmatige ontwikkelingen binnen de VRH spelen zich af binnen de kolommen brandweer, geneeskundige hulpverlening,
Beleidsvoornemens /
                            gemeentelijke crisisbeheersing en in het verlengde daarvan de multidisciplinaire rampenbestrijding en crisisbeheersing, alsook
beleidskader
                            de gemeenschappelijke meldkamer.


Vestigingsplaats            Den Haag.


                            In regionaal verband zetten de brandweer, de GHOR, de gemeenten en de politie zich samen in voor de veiligheid van iedereen
Doel / openbaar belang
                            die in Haaglanden woont, werkt of de regio bezoekt.

                            Zowel brandweer als GHOR werken momenteel aan een nieuw beleidsplan (periode 2026-2030); het beleidsplan m.b.t.
Beleid /voortgang
                            regionale rampenbestrijding en crisisbeheersing loopt nog een jaar langer door (2023-2026). Momenteel ligt de herziening van


                                                                                                                                                            339
</pre>

====================================================================== Einde pagina 339 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 340 ======================================================================

<pre>                      de Wet veiligheidsregio ter consultatie voor. In deze herziening heeft het Rijk de uitkomsten van de wetsevaluatie (2020)
                      meegenomen. Op 1 april 2025 is de nieuwe gemeenschappelijke regeling van de VRH in werking getreden. Met deze nieuwe
                      gemeenschappelijke regeling is ook de overgang van de Meldkamer Ambulancezorg (MKA) naar de gemeente Den Haag –
                      GGD Haaglanden geformaliseerd.

Eigen vermogen
                      Per eind 2024 € 10 mln.
verbonden partij

Vreemd vermogen
                      Per eind 2024 € 126,97 mln.
verbonden partij

Resultaat verbonden
                      Het gerealiseerde resultaat over het jaar 2024 bedraagt voordelig € 3,785 mln.
partij




GR Omgevingsdienst Haaglanden


                      De gemeenschappelijke regeling is getroffen ter ondersteuning van de deelnemers bij de uitvoering van hun taken op het
Doel
                      gebied van een veilige, duurzame en gezonde leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit.

                      Als principe geldt dat de deelnemers verantwoordelijk zijn voor het beleid. Beleidsvorming gebeurt aan de hand van landelijke
                      kaders, landelijke regelgeving, aanwezige eigen beleidsruimte en gemeentelijke en provinciale bestuurlijke ambities. De
Beleid                uitvoering van deze beleidskaders wordt gelegd bij de ODH, voor zover het de uitvoering van over te dragen taken betreft. Bij
                      het ontbreken van beleidsdocumenten volgt de ODH de voor die betreffende overheid geldende landelijke wet- en regelgeving
                      en/of adviseert de opdrachtgevers om beleid op te stellen.

                      De deelnemersbijdrage 2026 voor Zoetermeer bedraagt € 1.382.478.
Financiële effecten
                      In 2016 is de begroting overgegaan naar een begroting op outputbasis. Met ingang van 2019 worden producten en diensten
(gemeente)
                      met de individuele deelnemers verrekend op basis van nacalculatie.




                                                                                                                                                  340
</pre>

====================================================================== Einde pagina 340 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 341 ======================================================================

<pre>                            Om goed zicht te houden op het niveau van taakuitvoering, de omvang van de taakuitvoering per deelnemer versus de door de
Risico                      deelnemer beschikbaar gestelde middelen, is drie jaar na aanvang van de ODH (in 2015) een evaluatie uitgevoerd. Eventuele
                            risico’s (bestuurlijk, financieel, uitvoering) zijn door de ODH in beeld gebracht.

                            De gemeente heeft zowel een financieel als bestuurlijk belang in de regeling. De deelnemers zijn samen eigenaar van de ODH
Financieel en bestuurlijk
                            en sturen deze samen aan. De vertegenwoordiger is met ingang van juli 2022 wethouder Weerwag (lid van het Algemeen
belang
                            Bestuur).

                            De ODH zorgt voor een zo eenduidig mogelijke taakuitvoering in het gehele gebied van Haaglanden, met maatwerkafspraken
Bijdrage aan doel-          als het gaat om ambities en bestuurlijke keuzes van de individuele organisaties. De ODH zorgt er voor dat de taakuitvoering
stelling programma          beduidend efficiënter gaat plaatsvinden dan de som van de huidige taakuitvoering in de situatie voorafgaand aan de start van
                            de ODH.

                            Programma 5 Veiligheid (onderdeel toezicht en handhaving).
Relatie met programma
                            Programma 6 Dienstverlening en Participatie (onderdeel vergunningverlening).

Beleidsvoornemens /         De ODH is een samenwerkingsverband van de deelnemende gemeenten en de provincie Zuid-Holland o.b.v. de Wet
beleidskader                Gemeenschappelijke Regelingen (ingangsdatum 1 april 2013).


Vestigingsplaats            Den Haag.


                            Op grond van het beoogde profiel en de daarbij behorende kenmerken is aan de ODH een aantal concrete doelstellingen
                            verbonden. Deze zijn als volgt:

                                •   Zorgt er voor dat de taakuitvoering gaat voldoen aan de wettelijke kwaliteitseisen zoals die gelden voor robuustheid,
                                    onder voorwaarde dat zij daarvoor de opdracht en de financiële middelen krijgt.
                                •   Zorgt voor een goede afstemming/samenwerking met partijen.
Doel / openbaar belang          •   Zorgt voor een zo eenduidig mogelijke taakuitvoering in het gehele gebied van Haaglanden, met maatwerkafspraken als
                                    het gaat om ambities en bestuurlijke keuzes van de individuele organisaties.
                                •   Zorgt er voor dat de taakuitvoering beduidend efficiënter gaat plaatsvinden dan de som van de huidige taakuitvoering in
                                    de situatie voorafgaand aan de start van de ODH.
                                •   Zorgt voor een breder pallet aan ontwikkelingsmogelijkheden in termen van specialisme vorming en
                                    doorgroeimogelijkheden dan de huidige die er zijn binnen de deelnemende organisaties.
                                •   Zorgt er voor dat specifieke expertise wordt geborgd en waar mogelijk verder wordt uitgebouwd.



                                                                                                                                                           341
</pre>

====================================================================== Einde pagina 341 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 342 ======================================================================

<pre>                          •   Zorgt als klantgerichte organisatie voor borging van de relaties en contacten met de deelnemers c.q. opdrachtgevers
                              (bestuurlijk en ambtelijk) en de bedrijven.


                      De ODH staat voor professionele dienstverlening op gebied van milieuvergunningverlening en –handhaving en op het gebied
                      van complexe milieu en ruimtelijke ordeningstaken in de regio Haaglanden. Uitgangspunten daarbij zijn slagvaardigheid en
                      kwaliteit. De ODH geeft hieraan vorm door de capaciteit en gespecialiseerde kennis van de aan deze gemeenschappelijke
                      regeling deelnemende overheden te bundelen. De ODH krijgt de komende jaren met een aantal uitdagingen te maken:

                          1. Herijking financiering. Er is een nieuw traject gestart voor een nieuwe opzet van de financiering. Hierbij wordt zowel
                             gekeken naar de vorm als naar de omvang van de financiering. Besluitvorming over de herijking van de omvang van de
                             financiering is voorzien in 2026. Vanaf de begroting 2028 wordt de nieuwe systematiek ingevoerd.
Beleid /voortgang
                          2. Koersplan 2024-2028, onder voorbehoud van structurele financiering. De besluitvorming over de financiële dekking van
                             het Koersplan is uitgesteld tot najaar 2025. De verwachting is dat lang niet alle ambities uit het Koersplan gerealiseerd
                             kunnen worden, omdat de deelnemers vermoedelijk onvoldoende extra middelen beschikbaar zullen stellen.
                          3. Structurele taakstelling verbonden partijen (bestaande taken). Voor de begroting 2026 heeft de ODH een taakstelling
                             ontvangen van 6,2%.
                          4. Regionaal uitvoeringsprogramma. Het is belangrijk dat bij de besluitvorming duidelijk is wat de gevolgen zijn voor de
                             reguliere uitvoering wanneer (top)prioriteiten worden aangewezen.


Eigen vermogen        31-12-2023: € 2.653.782
verbonden partij      31-12-2024: € 2.654.231

Vreemd vermogen       31-12-2023: € 9.640.016
verbonden partij      31-12-2024: € 9.757.176

Resultaat verbonden
                      De jaarrekening 2024 sluit met een onverdeeld positief resultaat van € 692.303.
partij




                                                                                                                                                    342
</pre>

====================================================================== Einde pagina 342 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 343 ======================================================================

<pre>Gemeenschappelijke Regeling Bleizo


                      De Gemeenschappelijke Regeling Bleizo is een samenwerkingsverband tussen de gemeenten Zoetermeer en Lansingerland. GR
Doel                  Bleizo heeft als doel realisatie van de Vervoersknoop Bleizo (inmiddels gerealiseerd) en het ontwikkelen van het gebied rondom de
                      Vervoersknoop tot een hoogwaardig gebied met functies als kantoren, bedrijven en leisure.

                      Het ontwikkelen van het gebied rond het OV-knooppunt Bleizo, vindt plaats conform de in 2014 door de raden vastgestelde
                      ontwikkelingsaanpak “Ontwikkeling Bleizo Van plan naar Strategie 2013”. De ontwikkeling van het gebied richt zich onder andere
Beleid
                      op functies die goed passen bij het doorontwikkelen van het OV-knooppunt met LeiZo, ZoRo en de Metropolitane Fietsroute
                      Rotterdam-Zoetermeer.

                      Er zijn geen directe geldstromen tussen de gemeente Zoetermeer en de GR Bleizo. De deelnemende gemeenten delen ieder voor
                      50% in de winst of in het verlies van de gemeenschappelijke regeling. De grondexploitatie laat aan het einde van de looptijd een
Financiële effecten   positief resultaat zien van € 9,1 mln. (NCW per 1-1-2025).
(gemeente)            Tussentijdse bewaking van het resultaat geschiedt door het periodiek herzien van de grondexploitatie.
                      De deelname in de gemeenschappelijke regeling heeft verder geen structureel financieel effect op de begroting. Het doorrekenen
                      van de financiële effecten van een gewijzigd ontwikkelperspectief maakt deel uit van de bestuurlijke opdracht Bleizo-West.

                      Door het bereiken van een bestuursakkoord in februari 2025 tussen provincie en de gemeente Lansingerland is de planontwikkeling
                      voor PROEFtuin Bleizo weer opgepakt en komt het risico op afwaardering van de gronden te vervallen en kan de omvang van de
Risico
                      risicovoorziening teruggebracht worden. De ondergrens van de bandbreedte van de risicoanalyse is nu geraamd op € – 0,2 mln.
                      Met het vaststellen van een nieuwe ontwikkelperspectief en ontwikkelstrategie veranderen ook de risico’s.

                      De deelname in de gemeenschappelijke regeling heeft geen structureel financieel effect op de begroting. De vertegenwoordiging in
Financieel en         de gemeenschappelijke regeling is als volgt: Algemeen bestuur: wethouders Weerwag en Iedema en raadsleden: Meurs en Van
bestuurlijk belang    der Vlies.
                      Dagelijks bestuur: wethouders Weerwag en Iedema.

Bijdrage aan doel-    Het sleutelproject Bleizo ligt buiten de gemeentegrenzen van Zoetermeer maar is van directe invloed op de ontwikkeling van
stelling programma    Zoetermeer.

Relatie met
                      Programma 7 Inrichting van de stad.
programma




                                                                                                                                                       343
</pre>

====================================================================== Einde pagina 343 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 344 ======================================================================

<pre>Beleidsvoornemens
                    Versterken van de OV-bereikbaarheid, imago, economie en werkgelegenheid van Zoetermeer.
/ beleidskader


Vestigingsplaats    Lansingerland.


Doel / openbaar
                    De GR Bleizo opereert binnen een publiekrechtelijke setting met name in privaatrechtelijke zin.
belang

                    Samen met de gemeente Lansingerland wordt gewerkt aan actualisatie van de ontwikkelvisie die de huidige ontwikkelingsaanpak
                    voor de GR Bleizo uit 2014 zal vervangen. Voor het nog te ontwikkelen westelijk deel van Bleizo is in 2021 door de raden van
                    Lansingerland en Zoetermeer het ontwikkelperspectief PROEFtuin Bleizo vastgesteld.
                    Begin 2025 hebben de provincie en de gemeente Lansingerland een bestuursakkoord gesloten waardoor woningbouw op Bleizo
                    mogelijk kan worden. Samen met de gemeente Lansingerland is de uitwerking van het ontwikkelperspectief PROEFtuin Bleizo en
                    het opstellen van een ontwikkelstrategie weer opgepakt. Ook vanuit de rijksoverheid is men positief over woningbouw op de locatie
                    Bleizo. In 2026 nemen de gemeenteraden een besluit over het ruimtelijk kader en een geheel nieuwe grondexploitatie voor Bleizo.
                    Daar één en ander onzeker is, blijft vooralsnog de ontwikkelvisie van 2014 de basis voor de grondexploitatie en de begroting van
Beleid /voortgang   de GR Bleizo.

                    In de begroting zijn voor het jaar 2026 de volgende activiteiten voorzien:

                        •   Algemene activiteiten van de projectorganisatie;
                        •   Beheer van de gronden;
                        •   Activiteiten ten behoeve van de visievormingen ontwikkeling van Bleizo-West.

                    Deze activiteiten passen binnen de exploitatiebegroting van Bleizo.

Eigen vermogen      Het eigen vermogen bedraagt € 2,3 mln. per ultimo 2024. Dit is opgebouwd via door de BBV-richtlijnen voorgeschreven
verbonden partij    tussentijdse winstnemingen.


Vreemd vermogen     Per 1-1-2024: € 41,5 mln.
verbonden partij    Per 31-12-2024: € 57,5 mln. (sterke toename als gevolg van de aankoop van gronden van Bedrijvenschap Hoefweg)




                                                                                                                                                  344
</pre>

====================================================================== Einde pagina 344 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 345 ======================================================================

<pre>Resultaat verbonden   De grondexploitatie laat aan het einde van de looptijd een positief resultaat zien van € 9,1 mln. (NCW per 1/1/2025). Van het saldo
partij                komt 50% ten gunste van de gemeente Zoetermeer.




Bedrijvenschap Hoefweg/Prisma: opheffing in 2025
Bedrijvenschap Hoefweg heeft een aandeel van 30% in Prisma. Door vertraging in de opheffing van Prisma kan Bedrijvenschap Hoefweg naar verwachting
ook pas eind 2025 opgeheven worden.




Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH)


                      Het realiseren van een welvarende en bereikbare Metropoolregio Rotterdam Den Haag door het vrijwillig samenwerken met 21
Doel
                      gemeenten.

                      Om deze doelstelling te halen wordt er in de MRDH gezamenlijk gewerkt aan het verbeteren van de bereikbaarheid en het
                      vernieuwen van de economie. Daarvoor is op 26 mei 2023 de strategische agenda MRDH 2023-2026 ‘Met elkaar, voor elkaar!’
                      door het algemeen bestuur vastgesteld. Hierin staan vier regionale opgaven en zes opdrachten centraal.

                      Vier Regionale opgaven:
Beleid
                          1.   Herstel van de regio;
                          2.   Groei van de regio;
                          3.   Vernieuwing van de regio;
                          4.   Kwaliteit van de regio.




                                                                                                                                                        345
</pre>

====================================================================== Einde pagina 345 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 346 ======================================================================

<pre>                      Zes opdrachten

                          1. Investeren in bereikbaarheid om de inwonersgroei in de regio te faciliteren. Het gaat daarbij om de bereikbaarheid van de
                             nieuwe verstedelijkingslocaties, het verbinden van innovatieve kennis- en onderwijsknooppunten, de bereikbaarheid van
                             werklocaties en het behouden van de leefbaarheid en open ruimte. Ook is het belangrijk dat de metropoolregio bereikbaar
                             blijft voor onze omliggende regio’s en gemeenten. Het uitgangspunt blijft het versterken van het regionale hoogwaardige
                             openbaar vervoer in samenhang met de verstedelijking.
                          2. Toekomstbestendige economie stimuleren. Het gaat om inzet op aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en Leven
                             Lang Ontwikkelen (LLO). De MRDH richt zich op de sectoren waar de arbeidsmarkt het meest knelt en waar het
                             maatschappelijk nut groot is. Er wordt ingezet op het versterken van het mkb en het stimuleren van innovatie. De MRDH
                             stimuleert innovatie door met strategische partners zoals InnovationQuarter en de provincie Zuid-Holland financiering en
                             schaalvergroting van programma’s te organiseren.
                          3. Actieve en collectieve vormen van mobiliteit stimuleren. MRDH blijft inzetten op actieve en/of collectieve vormen van
                             mobiliteit (lopen, fietsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit. Het toepassen van Mobility as a Service (MaaS), innovaties
                             en nieuwe technologieën wordt gestimuleerd, om de gewenste mobiliteitstransitie te bereiken.
                          4. Vernieuwen van werklocaties. Aan de hand van de Strategie werklocaties MRDH sturen de 21 gemeenten op het
                             versterken van de ruimtelijke economische structuur van de regio door marktevenwicht tussen vraag en aanbod van ruimte
                             te stimuleren, het beter benutten van de bestaande werklocaties en het aanjagen van vergroening en verduurzaming. De
                             strategie bestaat uit de modules kantoren, detailhandel en bedrijventerreinen, waarin een visie, strategische opgaven en
                             regionale afspraken zijn opgenomen.
                          5. Versterken van het regionale mobiliteitsnetwerk. De 21 gemeenten verbeteren de kwaliteit van het bestaande
                             mobiliteitsnetwerk inclusief de knooppunten van verschillende vervoerssystemen, zodat meer mensen het netwerk
                             gebruiken en hoger waarderen. Zo verbetert de bereikbaarheid van de metropoolregio. Om hinder door werkzaamheden te
                             voorkomen en om duurzame gedragsverandering te realiseren, wordt actief samengewerkt in Zuid-Holland Bereikbaar.
                          6. Herstellen van het OV-systeem. Deze opdracht is afgerond.

                      Binnen de MRDH-begroting is Verbeteren Bereikbaarheid vertaald in twee programma’s: een programma Exploitatie verkeer en
                      openbaar vervoer en een programma Infrastructuur verkeer en openbaar vervoer. Het programma Exploitatie verkeer en openbaar
                      vervoer betreft de uitvoering van wettelijke taken concessieverlening openbaar vervoer, beheer en onderhoud openbaar vervoer,
                      infrastructuur en de planvormingsbevoegdheid in overeenstemming met de Planwet verkeer en vervoer. Dat laatste vraagt om de
                      inzet van de MRDH voor algemene strategie- en beleidsontwikkeling, autonetwerk, verkeersmanagement en ITS, fietsnetwerk,
                      ketenmobiliteit, reisgedrag en logistiek, duurzame mobiliteit en verkeersveiligheid. Vanuit het programma volgen infrastructurele
                      opgaven die, voor zover de MRDH er financieel aan bijdraagt, onderdeel worden van het programma Infrastructuur verkeer en
                      openbaar vervoer.

Financiële effecten   De gemeente Zoetermeer verstrekt via haar eigen begroting een jaarlijks bijdrage per inwoner. In 2026 is deze bepaald op € 3,00
(gemeente)            per inwoner. In 2026 bedraagt dit in totaal € 389.823.


                                                                                                                                                        346
</pre>

====================================================================== Einde pagina 346 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 347 ======================================================================

<pre>                     In 2019 is een geactualiseerde beleidsnota Risicomanagement en Weerstandsvermogen opgesteld. De beleidsnota is 12 juli 2019
                     vastgesteld. Voor de activiteiten binnen verkeer en vervoer is binnen de projecten een risicobuffer aanwezig. Wanneer deze niet
                     toereikend is worden projecten uitgesteld of wordt de bijdrage vanuit BDU middelen lager.
                     Voor de infrastructurele projecten houdt de MRDH rekening met de mogelijkheid van een ‘overplanning’. Dat kan inhouden dat in
                     enig jaar het BDU-fonds (tijdelijk met een maximum van 3 jaar) negatief is. Aan het einde van deze periode dient het saldo nihil te
                     zijn. Voor 2026 en de meerjarenbegroting tot en met 2028 worden geen tekorten voorzien. Het fonds heeft een beperkte
                     investeringsruimte voor projecten die nu nog in de verkenning- en planstudiefase zitten. Deze investeringsruimte is echter
                     onvoldoende om alle ambities uit de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid te kunnen realiseren.

                     De MRDH heeft in december 2016 de verantwoordelijkheid voor de financiering van de investeringen in railvoertuigen en
                     railinfrastructuur van de regionale OV-bedrijven overgenomen van de gemeenten Den Haag en Rotterdam. Dat brengt risico’s met
                     zich mee, die in een in 2016 uitgevoerd extern onderzoek nader zijn geduid. In 2024 is een voorstel gemaakt om de verordening die
                     de leningen mogelijk maakt uit te breiden met leningen voor opstallen van busstallingslocaties. Om de risico’s te dekken is een
Risico               reserve gevormd die gevoed wordt vanuit een opslag die de vervoersbedrijven betalen.

                     Op 12 juli 2019 stelde het algemeen bestuur de ‘Algemene regels voor uittreding uit de Gemeenschappelijke regeling
                     Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2014’ vast. Daarin staat opgenomen dat bij uittreding een uittreedsom wordt bepaald: het
                     bedrag dat de uittredende deelnemer dient te betalen aan de Gemeenschappelijke Regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag
                     (GR MRDH) en dat bestaat uit de schade die de GR MRDH lijdt als gevolg van de uittreding.

                     Voor risico’s die samenhangen met de strategische agenda economisch vestigingsklimaat is geen weerstandsvermogen benodigd.
                     De MDRH is extra prudent bij het aangaan van verplichtingen.

                     Het kabinet heeft voor 2026 een bezuiniging op het regionale openbaar vervoer in de Vervoerregio Amsterdam en de
                     Metropoolregio Rotterdam Den Haag in de begroting opgenomen De gesprekken met het rijk hebben niet geleid tot een bijstelling
                     om deze bezuiniging van € 110 mln. ongedaan te maken. De twee vervoersregio's zijn hiertegen in beroep gegaan.

                     De deelnemers zijn de 21 gemeenten en hebben daardoor een financieel en bestuurlijk belang. De burgemeester heeft zitting in het
Financieel en
                     Algemeen Bestuur. Wethouder Iedema neemt deel aan de bestuurscommissie Economisch Vestigingsklimaat en wethouder
bestuurlijk belang
                     Frinking is lid van de bestuurscommissie Vervoersautoriteit.

                     1.3 Bevorderen vestigings-en ondernemersklimaat
                     1.4 Bevorderen groei werkgelegenheid
Bijdrage aan doel-
                     3.1 Bevorderen duurzame ontwikkeling
stelling programma
                     7.2 Bevorderen vernieuwende en gewenste functies voor stad en regio
                     7.4 Behouden goede bereikbaarheid en bevorderen verkeersveiligheid



                                                                                                                                                       347
</pre>

====================================================================== Einde pagina 347 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 348 ======================================================================

<pre>Relatie met           Programma 1 Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie
programma             Programma 7 Inrichting van de stad

Beleidsvoornemens
                      Uitvoering geven aan de in de strategische agenda MRDH 2023-2026 ‘Met elkaar, voor elkaar!’ opgenomen ambities.
/ beleidskader


Vestigingsplaats      Rotterdam


                      Realisatie van een duurzame internationale metropoolregio waarin bewoners en bedrijven zich optimaal kunnen ontplooien,
Doel / openbaar
                      (internationale) bezoekers zich welkom voelen en belangrijke bestemmingen eenvoudig en goed bereikbaar zijn.
belang
                      Versterken internationale concurrentiepositie en economisch vestigingsklimaat van de regio.

                         •   Verstrekking subsidies verkeersveiligheid en diverse pilots zoals Maatwerkvervoer Rokkeveen.
                         •   Besluitvorming en uitwerking Mobiliteitsvisie MRDH.
                         •   Besluitvorming en uitwerking Visie op het Economisch Vestigingsklimaat MRDH.
                         •   Besluitvorming en uitwerking Strategische agenda 2026-2029.
                         •   Verkenning Toekomstbestendige Krakeling.
Beleid /voortgang
                         •   Doorontwikkeling HOV Zoetermeer-Rotterdam.
                         •   Ontwikkeling van Metropolitane Fietsroute Zoetermeer-Rotterdam.
                         •   Bijdragen aan ontwikkeling campusnetwerk inclusief Dutch Innovation Park.
                         •   Voortzetten regionale aanpak beter benutten bedrijventerreinen.


Eigen vermogen        Per begin 2024: € 42,0 mln.
verbonden partij      Per eind 2024: € 35,4 mln.

Vreemd vermogen       Per begin 2024: € 1.753 mln.
verbonden partij      Per eind 2024: € 1.533 mln.

Resultaat verbonden
                      2024 € 0,832 mln. (2023: € 0,905 mln.)
partij




                                                                                                                                                348
</pre>

====================================================================== Einde pagina 348 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 349 ======================================================================

<pre>Werkbedrijf De Binnenbaan BV


                            Werkbedrijf De Binnenbaan BV heeft tot doel om zo effectief en efficiënt mogelijk de Wsw (Wet sociale werkvoorziening) uit te
                            voeren voor mensen met een sw-indicatie voor de Zoetermeer, Rijswijk en Leidschendam-Voorburg.
Doel
                            De Binnenbaan BV is daarnaast verantwoordelijk voor de re-integratie naar werk van mensen uit de doelgroep van de
                            Participatiewet. Onderdeel hiervan is de ondersteuning van mensen met een arbeidsbeperking naar (beschut) werk.

                            Met de komst van de participatiewet in 2015 is de instroom in de Wsw afgesloten. Wel blijft De Binnenbaan BV verantwoordelijk
Beleid                      voor de huidige sw-werknemers en biedt de voorziening Beschut Werk aan zoals is geregeld in de Participatiewet.
                            Het re-integratiebeleid van de gemeente is opgenomen in de nota ‘Meedoen met Meerwaarde’.

                            De deelnemende gemeenten betalen de werkelijke kosten voor de uitvoering van de Wsw aan De Binnenbaan BV. De
                            rijksbijdrage per arbeidsjaar loopt terug doordat er geen instroom meer mogelijk is in de Wsw en het bestand langzaam ouder
                            wordt en daardoor uitstroomt. De gemeente Zoetermeer staat garant voor het werkkapitaal van De Binnenbaan BV. Naast de
Financiële effecten         werkelijke kosten van de uitvoering van de Wsw betalen de aandeelhoudende gemeenten Rijswijk en Leidschendam-Voorburg
(gemeente)                  een tarief met risico-opslag voor de overige dienstverlening die zij afnemen.
                            De gemeente Zoetermeer betaalt naast de werkelijke kosten conform de vijfjarige Dienstverleningsovereenkomst en de jaarlijks
                            Opdracht- en budgetbrief een tarief voor de overeengekomen dienstverlening voor de doelgroep Participatiewet en Beschut
                            Werk.

                            De dalende rijksbijdrage en instroomstop voor de doelgroep Wsw leidt tot een daling van inkomsten van de Binnenbaan en
                            daarmee tot druk op het exploitatieresultaat. De aandeelhoudende gemeenten hebben besloten de Wsw activiteiten voort te
Risico
                            zetten in combinatie met re-integratie activiteiten in Werkbedrijf De Binnenbaan BV om deze ontwikkelingen het hoofd te
                            bieden.

Financieel en bestuurlijk   Werkbedrijf De Binnenbaan BV is een Privaatrechtelijke onderneming met drie aandeelhouders. De gemeente Zoetermeer
belang                      houdt 98% van de aandelen en de gemeenten Rijswijk en Leidschendam-Voorburg elk 1%.

Bijdrage aan doel-
                            Doelstelling 1.5: Stimuleren duurzame arbeidsparticipatie.
stelling programma


Relatie met programma       Programma 1 Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie.




                                                                                                                                                            349
</pre>

====================================================================== Einde pagina 349 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 350 ======================================================================

<pre>Beleidsvoornemens /
                            Zie bij Beleid en de tekst onder doelstelling 1.5.
beleidskader


Vestigingsplaats            Statutaire vestigingsplaats in Zoetermeer, nevenlocaties in Leidschendam-Voorburg en Rijswijk.


Doel / openbaar belang      Werkvoorziening voor personen met een arbeidshandicap en begeleiding van mensen naar werk. Dat is een publiek belang.


                            De aandeelhoudende gemeenten voeren de regie op de Wsw en beheren de geldstromen (rijksbijdrage + gemeentelijke
Beleid /voortgang           bijdrage). Gemeente Zoetermeer voert alle re-integratie activiteiten via de Binnenbaan uit. De gemeenten Rijswijk en
                            Leidschendam-Voorburg voeren de re-integratie van de doelgroep Participatiewet geheel, respectievelijk grotendeels zelf uit.

Eigen vermogen              Per 1-1-2024: € 1.176.000
verbonden partij            Per 31-12-2024: € 1.874.000

Vreemd vermogen             Per 1-1-2024: € 6.706.000
verbonden partij            Per 31-12-2024: € 4.880.000

Resultaat verbonden
                            2024: € 698.000
partij




VNG


                         De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is de organisatie die alle gemeenten in Nederland en de overzeese gebieden
                         verbindt. De vereniging heeft als doel om de lokale overheid te versterken, zodat gemeenten hun inwoners optimaal kunnen
Doel
                         bedienen. Belangenbehartiging, kennisuitwisseling en het gezamenlijk uitvoeren van maatschappelijke opgaven zijn de kerntaken
                         van de VNG.




                                                                                                                                                           350
</pre>

====================================================================== Einde pagina 350 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 351 ======================================================================

<pre>                      Gemeenten houden zich bezig met een breed scala aan onderwerpen. De VNG houdt zich dan ook bezig met alle beleidsvelden
Beleid
                      waar gemeenten zich mee bezig houden.

                      Het bedrag dat een gemeente aan contributie betaalt, is afhankelijk van het aantal inwoners. Het uitgangspunt voor het aantal
                      inwoners wordt per 1 januari van het voorgaande jaar bepaald aan de hand van de cijfers van het CBS: Zoetermeer had op 1
                      januari 2025 129.852 inwoners. Zoetermeer valt onder de categorie van 25.000 tot 200.000 inwoners en betaalt in 2025 € 1,64 per
Financiële effecten   inwoner. Voor 2026 komt dit neer op € 217.931.
(gemeente)
                      De contributie stijgt in 2026 met 2,1% ten opzichte van 2025. Deze stijging is bedoeld voor loon- en prijsontwikkeling op basis van
                      CPB-indexcijfers. Dit omvat ook een stijging van 1% bedoeld voor de groei naar volledige dekking van de kosten van de
                      kernorganisatie VNG vanuit de contributie. Deze komt daarmee voor rekening van de VNG zelf.


Risico                Geen.


Financieel en         De burgemeester vertegenwoordigt de gemeente bij Algemene Ledenvergaderingen. De burgemeester is lid van de commissie
bestuurlijk belang    Bestuur en Veiligheid. Wethouder Iedema is lid van het College van Arbeidszaken.

Bijdrage aan doel-    De inspanningen op het gebied van belangenbehartiging, kennisuitwisseling en het gezamenlijk uitvoeren van maatschappelijke
stelling programma    opgaven van de VNG dragen bij aan alle programma’s.

Relatie met
                      Alle.
programma

                      De Verenigingsstrategie 2030 vormt het beleidskader voor de VNG. De VNG focust hierin op vijf inhoudelijke thema’s:
Beleidsvoornemens
                      bestaanszekerheid, kansengelijkheid en jeugd, vergrijzing en gezond leven, klimaat en energie, ruimtelijke puzzel van opgaven in
/ beleidskader
                      de leefomgeving.


Vestigingsplaats      Den Haag.


Doel / openbaar
                      Drie pijlers vormen de basis van de vereniging: kennisdeling, belangenbehartiging en dienstverlening.
belang




                                                                                                                                                         351
</pre>

====================================================================== Einde pagina 351 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 352 ======================================================================

<pre>                      Om het verschil te kunnen maken op de inhoudelijke thema’s en andere beleidsdossiers, zijn in de Verenigingsstrategie vijf
Beleid /voortgang     ontwikkelpunten voor gemeenten en de VNG als organisatie opgesteld: (1) één sterke bestuurslaag van gemeenten (2) leren van
                      elkaar (3) knooppunt van netwerken (4) regionale samenwerking (5) versterken van mandaat en slagvaardigheid van de VNG.

Eigen vermogen
                      Eind 2024: € 60,36 mln.
verbonden partij

Vreemd vermogen
                      Eind 2024: € 164,704 mln. (schulden: € 166,973 mln. + voorzieningen: € 731 mln.).
verbonden partij

Resultaat verbonden
                      Financieel resultaat 2023: € 26 mln. negatief.
partij




Vereniging De Brede Stroomversnelling


                      Uitvoering van het klimaatbeleid. De raad heeft op 12 september 2016 besloten om Nul op de Meter concepten toe te passen waar
Doel
                      mogelijk.

                      Stroomversnelling en haar leden hebben als oogmerk een impuls te geven aan de energietransitie in de gebouwde omgeving.
                      Stroomversnelling is in eerste instantie een vereniging van corporaties, bouwers, toeleverende industrie, netwerkbedrijven en
Beleid                regionale overheden maar de bedoeling - van de initiatiefnemers en de huidige trekkers – is breder. Stroomversnelling wil een
                      beweging zijn waarin deelnemers zich gezamenlijk verantwoordelijk voelen voor de energietransitie en waarin ze, door samen op te
                      trekken, versnelling weten te realiseren in het realiseren van deze doelstelling.

Financiële effecten
                      Jaarlijkse lidmaatschapsbijdrage € 5.000.
(gemeente)

                      Ten tijde van het uitbrengen van de jaarrekening 2024 van de vereniging is er nog steeds sprake van onduidelijkheid over het recht
Risico                op teruggave van omzetbelasting op inkopen en de verplichting tot het afdragen van omzetbelasting over subsidieontvangsten.
                      Hierover is overleg gaande met de Belastingdienst. Het overleg met de Belastingdienst kan leiden tot zowel een teruggave als een


                                                                                                                                                      352
</pre>

====================================================================== Einde pagina 352 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 353 ======================================================================

<pre>                     naheffing van omzetbelasting over de periode 2015 tot en met 2018. Er is ondertussen wel een formeel verzoek gedaan voor
                     teruggave over de periode 2018 die kan leiden tot een storting van de belastingdienst. De gemeente is alleen lid en is geen
                     risicodrager. Als de vereniging bij ontbinding een tekort heeft, hoeft de gemeente als lid daaraan niet bij te dragen. Dit hangt samen
                     met de rechtspersoonlijkheid van de vereniging en het feit dat de vereniging een eigen, afgescheiden vermogen heeft. Als de
                     vereniging wordt ontbonden, gaat dat volgens de regels over de vereffening van het afgescheiden vermogen.

                     Stroomversnelling heeft op dit moment ca. 40 leden en partners. De samenstelling van het ledenbestand geeft direct een helder
                     beeld van de breedte van Stroomversnelling: woningcorporaties, aanbieders (bouwbedrijven), toeleverende industrie, gemeentes
                     en netwerkbedrijven. Daarnaast heeft Stroomversnelling al een aantal partners - CVW, Federatie Ruimtelijke Kwaliteit, Efectis, de
                     Woonbond en Hogeschool Utrecht. Stroomversnelling is zelf partner van de vernieuwingsagenda van Aedes.
Financieel en
                     Stroomversnelling staat open voor elke partij die inzet wil leveren op, en kan bijdragen aan, de (door)ontwikkeling van
bestuurlijk belang
                     woningconcepten en de transitieopgave. Omdat het een vereniging is van koplopers en actieve volgers wordt altijd kritisch gekeken
                     hoe partijen die zich willen aansluiten de beweging en benodigde ontwikkeling verder kunnen versterken. Het doel is daarom niet
                     veel groter te worden in aantallen dan ca. 100 leden. Deze beperkte groeidoelstelling heeft consequenties voor de financiële
                     slagkracht van de vereniging. Om die reden is er veel aandacht voor bijdragen van overheden.

Bijdrage aan doel-
                     3.1 Bevorderen duurzame ontwikkeling.
stelling programma

Relatie met
                     Programma 7 Inrichting van de stad.
programma

                         1. Volop werken aan de ontwikkeling, van het aanbod, de vraag en de daaraan gerelateerde marktcondities voor concepten
                            waarmee woningen en/of wijken aardgasvrij en spijtvrij CO2- en/of energieneutraal gemaakt kunnen worden in alle
                            marktsegmenten.
Beleidsvoornemens        2. De realisatie van een zodanige kostprijsreductie (schatting 25%-30%), op NOM of NOM-Ready aanbod met gegarandeerde
/ beleidskader              functionele prestaties (minimaal rond energie, binnenmilieu en veiligheid), waarmee een woonlastenneutraal aanbod voor
                            de bewoner en een gezonde business case voor de investeerder in de oplossingen (inclusief de afnemers) mogelijk is.



Vestigingsplaats     Den Haag.


                     De vereniging Stroomversnelling heeft als doel het verenigen van leden die renovatie- en nieuwbouwbouwconcepten met minimaal
Doel / openbaar
                     het ambitieniveau van Nul op de Meter (NOM) ontwikkelen, bouwen, afnemen of het afnemen willen faciliteren. De leden beogen
belang
                     NOM te bereiken met uitsluitend gebruik van duurzame energie, opgewekt uit niet fossiele brandstoffen.


                                                                                                                                                         353
</pre>

====================================================================== Einde pagina 353 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 354 ======================================================================

<pre>                      Ad 1:
                      Pas wanneer 25% van het potentieel is bereikt, is de fase van ontwikkeling (door koplopers en volgers) afgerond en de fase van
Beleid /voortgang     autonome opschaling bereikt.
                      Ad 2:
                      Jaarlijkse productieaantallen van 50.000 gekoppeld aan renovatie, 25.000 aan nieuwbouw en 100.000 aan installatievervanging.

Eigen vermogen        Per begin 2024: € 437.610
verbonden partij      Per eind 2024: € 445.114


Vreemd vermogen       Per begin 2023: € 335.734
verbonden partij      Per eind 2023: € 349.447


Resultaat verbonden   2024: € 7.504 voordelig
partij                2023: € 35.392 voordelig




Stichting BusinessPark Haaglanden (BPH)


                      Het versterken van de regionale samenwerking tussen de deelnemende gemeenten op het gebied van bedrijfshuisvesting ten
                      behoeve van het behouden en vestigen van bedrijven en daarmee de werkgelegenheid in de Haagse regio. Focus ligt op bedrijven
Doel                  helpen en adviseren in het beter benutten, intensiveren, verdichten en verduurzamen van de ruimte op de bedrijventerreinen.
                      Deelnemende gemeenten zijn: Den Haag, Rijswijk, Midden-Delfland, Pijnacker Nootdorp, Delft, Leidschendam-Voorburg en
                      Zoetermeer.

                      Er is een nieuwe organisatiestructuur door een samenwerking in de vorm van een werkalliantie met Industrieschap Plaspoel Polder
                      (IPP). De Stichting tracht haar doel te bereiken door onder meer:
Beleid
                         •   het (verder) professionaliseren van het regionaal loket (front-office) van Businesspark Haaglanden voor ondernemers;
                         •   het intensiveren van de samenwerking met adviseurs in bedrijfshuisvesting;
                         •   het begeleiden van het proces van uitplaatsingen van bedrijven als gevolg van transformatie/herstructurering;


                                                                                                                                                       354
</pre>

====================================================================== Einde pagina 354 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 355 ======================================================================

<pre>                          •   het leveren van een bijdrage aan het formuleren van nieuw beleid (door monitoring & signalering vraag/aanbodontwikkeling
                              binnen de regio) en het tot uitvoering brengen van beleid;
                          •   het meedenken om te komen tot nieuwe werklocaties binnen de Haagse regio;
                          •   het als netwerkorganisatie aanspreekpunt zijn voor de Metropoolregio Rotterdam Den Haag en de Provincie Zuid-Holland.


Financiële effecten   De gemeente Zoetermeer heeft op haar eigen begroting jaarlijks circa € 25.000 voor de bijdrage aan de stichting. Dit bedrag is
(gemeente)            gebaseerd op de verdeelsleutel die staat opgenomen in het reglement. Zoetermeer draagt 15% van de jaarlijkse kosten bij.

                      Voor de gemeente zijn er geen financiële risico’s aanwezig. Bij een eventueel financieel risico van de stichting is de gemeente
Risico
                      maximaal de eigen bijdrage voor een jaar kwijt.

Financieel en         De deelnemers zijn de 7 gemeenten en hebben daardoor een financieel en bestuurlijk belang. De wethouder economie heeft zitting
bestuurlijk belang    in het Bestuur. De teammanager van team economie neemt deel aan de Directieraad.

Bijdrage aan doel-    1.3 bevorderen vestigings-en ondernemersklimaat.
stelling programma    1.4 bevorderen groei werkgelegenheid.

Relatie met
                      Programma 1 Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie.
programma

                      Uitvoering geven aan het jaarplan. Centrale actiepunten zijn:

                          •   BPH deelt als netwerkorganisatie beschikbare kennis en kunde.
                          •   BPH is een netwerkorganisatie en gesprekspartner voor PZH en MRDH en andere samenwerkingsverbanden gericht op
                              bedrijvigheid.
Beleidsvoornemens         •   BPH heeft het aanbod van bedrijfshuisvesting van de deelnemende gemeenten scherp in beeld. Vragen uit de markt
/ beleidskader                worden geregistreerd.
                          •   BPH draagt op de schaal van de Haagse regio bij aan het bij elkaar brengen van vraag naar en aanbod van voldoende en
                              passende bedrijfshuisvesting.
                          •   Vooralsnog (met ingang van 2025) jaarlijks twee gemeentelijke casussen gezamenlijk uitwerken en in samenwerking met
                              IPP verkennen. Bij gebleken succes verder uit te bouwen.




                                                                                                                                                        355
</pre>

====================================================================== Einde pagina 355 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 356 ======================================================================

<pre>Vestigingsplaats      Zetel in de gemeente ‘s-Gravenhage.


                      De schaal waarop de bedrijventerreinenmarkt zich beweegt, is bovengemeentelijk. Bedrijven kijken veelal op regionale schaal naar
                      vestigingsplaatsen en uitbreidingsmogelijkheden. Activiteiten van bedrijven volgen zelden bestuurlijke grenzen maar vinden plaats
                      in een marktregio. Binnen de MRDH is de Haagse regio één van de drie marktregio’s, waarbinnen bedrijven zich vestigen dan wel
Doel / openbaar       uitbreiden en/of verhuizen. De gezamenlijke doelen zijn economische ontwikkeling en het creëren en behoud van werkgelegenheid
belang                in de Haagse regio en het bieden van voldoende passende vestigingsplekken op bedrijventerreinen. Het Industrieschap de
                      Plaspoelpolder Haaglanden (IPP) deelt kennis en expertise aangaande herontwikkelingen, beter benutten en verduurzamen op
                      bedrijventerreinen. Businesspark Haaglanden werkt vraaggericht en zoekt naar pragmatische oplossingen, op het juiste
                      schaalniveau.

                      Er speelt een aantal ontwikkelingen: a) schaarse ruimte en tekort aan nieuw uitgeefbare grond voor bedrijven en werklocaties in
                      stedelijk gebied, b) transformaties in stedelijke gebied waar bedrijven worden verjaagd en c) de druk op bestaande terreinen als
                      gevolg van o.a. die woningbouwontwikkelingen. Hierdoor ontstaat de noodzaak om de ruimte op bestaande bedrijventerreinen
                      beter te benutten en daarbij te streven naar het juiste bedrijf op de juiste plek. Dit zijn oplossingsrichtingen waar gelet op omvang,
Beleid /voortgang     benodigd kapitaal, complexiteit, samenhang en afstemming in de regio gezamenlijk op ingezet moet worden. Een heldere structuur
                      én een goede uitvoeringsorganisatie is van belang om resultaat te boeken. Geconstateerd is dat op verschillende ambtelijke en
                      bestuurlijke tafels in wisselende samenstellingen over bovenstaande onderwerpen wordt gesproken. De organisatiestructuur van
                      BPH wordt (tijdelijk) voor de duur van een jaar uitgebreid via een (werk)alliantie met het IPP. In 2026 vindt tussentijdse monitoring
                      plaats en na afloop van de pilot een evaluatie.

Eigen vermogen        Per eind 2024: € 114.000
verbonden partij      Per begin 2024: € 30.000


Vreemd vermogen       Per eind 2024: € 0
verbonden partij      Per begin 2024: € 45.090


Resultaat verbonden   2024: € 84.000 voordelig
partij                2023: € 17.097 voordelig




                                                                                                                                                          356
</pre>

====================================================================== Einde pagina 356 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 357 ======================================================================

<pre>Bijlage 11 Wettelijke kaders
Programma 1 Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie
Onderwijs
Belangrijkste wettelijke kaders

    •   Wet op het primair onderwijs (WPO)
    •   Wet op het onderwijstoezicht (Wot)
    •   Wet op het voortgezet onderwijs 2020 (WVO)
    •   Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB)
    •   Wet op de expertisecentra (WEC)
    •   Leerplichtwet 1969
    •   Besluit regionale meld- en coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten (RMC)
    •   Wet kinderopvang (WKO)
    •   Wet innovatie en kwaliteit kinderopvang (IKK)
    •   Wet Ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie (OKE)

Belangrijkste gemeentelijke kaders

    •   Lokaal Educatieve Agenda, 2021-2030
    •   Onderwijsachterstandenbeleid Zoetermeer 2023-2026
    •   Beleidsplan ‘Ieder kind gelijke kansen onderwijsachterstandenbeleid gemeente Zoetermeer 2019-2022’
    •   Regionale VSV-agenda RMC-regio Haaglanden 2017-2020 en 2021-2024
    •   Integraal huisvestingsplan primair onderwijs Zoetermeer (speciaal) basisonderwijs en speciaal onderwijs - 2023-2027
    •   Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Gemeente Zoetermeer 2015
    •   Beleidskader brede School, jaar 2013, B&W 2013-000590
    •   Beleidsregels gemeentelijke taken uitvoering Wet kinderopvang gemeente Zoetermeer 2025
    •   Raadsvoorstel Meerpuntruimten in Integrale kindcentra 2016 -000617
    •   Beleidsregels leerlingenvervoer gemeente Zoetermeer 2023

Economie
Belangrijkste gemeentelijke kaders

    •   Actieagenda Economie 2020-2022
    •   Kerndocument strategie werklocaties Zoetermeer 2020-2030

                                                                                                                              357
</pre>

====================================================================== Einde pagina 357 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 358 ======================================================================

<pre>    •   Strategie bedrijventerreinen MRDH 2023-2030
    •   Strategie kantoren MRDH 2025-2035
    •   Hotelnota Zoetermeer 2001
    •   Horecavisie 2017
    •   Ruimtelijk-functioneel plan Noordelijke Bedrijventerreinen
    •   Detailhandelsvisie Zoetermeer 2019-2023
    •   Beleidskader Leisure 2023-2025
    •   Reclamenota 2019
    •   Stedelijk beleidskader economie
    •   Verordening winkeltijden Zoetermeer

Arbeidsparticipatie en bestaanszekerheid
Belangrijkste wettelijke kaders

    •   Participatiewet
    •   Wet sociale werkvoorziening
    •   Wet gemeentelijke schuldhulpverlening

Belangrijkste gemeentelijke kaders

    •   Kadernota Meedoen met Meerwaarde (over de aanpak van schulden, financieel rondkomen, meedoen en het vinden van werk)
    •   Re-integratieverordening Participatiewet gemeente Zoetermeer 2023
    •   Beleidsregels re-integratie Participatiewet gemeente Zoetermeer 2023




Programma 2 Samen leven en ondersteunen
Belangrijkste wettelijke kaders

    •   Wet publieke gezondheid (Wpg)
    •   Wet maatschappelijke ondersteuning 2015
    •   Jeugdwet

Belangrijkste gemeentelijke kaders

    •   Beleidsplan Wmo en Jeugdhulp Zorg in Zoetermeer voor elkaar (2014)

                                                                                                                               358
</pre>

====================================================================== Einde pagina 358 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 359 ======================================================================

<pre>    •   Wmo-verordening 2015
    •   Gebiedsgerichte ondersteuning
    •   Wijziging Verordening Wmo Gebiedsgerichte ondersteuning
    •   Vrijwilligersondersteuning
    •   Algemene Subsidieverordening Zoetermeer 2016
    •   Actieplan Bouwen aan toekomstbestendige jeugdhulp 2019
    •   Verordening jeugdhulp Zoetermeer 2025
    •   Nadere regels jeugdhulp gemeente Zoetermeer 2019
    •   Beleidsregels jeugdhulp gemeente Zoetermeer 2016
    •   Nadere regels vervoer jeugdhulp gemeente Zoetermeer 2019
    •   Inkoopstrategie Jeugdhulp 2020-2024
    •   Regionale inkoopstrategie Jeugdhulp Haaglanden 2027 en verder
    •   Hervorming specialistische jeugdhulp




Programma 3 Leefbaarheid, duurzaam en groen
Belangrijkste wettelijke kaders

    •   Energiewet
    •   Omgevingswet
    •   Warenwetbesluit Attractie en Speeltoestellen (WAS)
    •   Wegenwet
    •   Wet collectieve warmte
    •   Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie
    •   Wet milieubeheer
    •   Wet op de Lijkbezorging
    •   Landelijk afvalbeheerplan (LAP3)

Belangrijkste gemeentelijke kaders

    •   Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuur (AVOI Zoetermeer)
    •   Beheerverordening gemeentelijke begraafplaatsen Zoetermeer 2020
    •   Bomenbeleid
    •   Groenkaart
    •   Inkoop en aanbestedingsbeleid

                                                                             359
</pre>

====================================================================== Einde pagina 359 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 360 ======================================================================

<pre>    •   Kadernota participatie 2022
    •   Kadernota samenspraak
    •   Nota bodembeheer
    •   Bodemkwaliteitskaart Zoetermeer 2021
    •   Nota onderhoud openbare ruimte Zoetermeer 2023 t/m/ 2026
    •   Nota Parkeerbeleid Zoetermeer
    •   Nota parkeernormen en uitvoeringsregels Zoetermeer 2019
    •   Nota riolering Zoetermeer 2023 t/m 2026
    •   (Omgevings)visie Zoetermeer 2040, zie ook Omgevingsvisie gemeente Zoetermeer
    •   Programma Energietransitie 2023-2026
    •   Ruimtelijk Strategie Zoetermeer 2040
    •   Ruimte geven! Speelruimtenota 2016-2026 gemeente Zoetermeer
    •   Strategie klimaatadaptatie
    •   Uitvoeringsbesluit begraafplaatsen Zoetermeer 2020
    •   Visie Biodiversiteit




Programma 4 Vrije tijd
Belangrijkste wettelijke kaders

    •   Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen
    •   Erfgoedwet
    •   Mediawet 2008

Belangrijkste gemeentelijke kaders

    •   Erfgoedverordening Zoetermeer 2022
    •   Verordening Investeringssubsidie en gemeentegarantie amateurverenigingen 2022
    •   Verordening Percentageregeling Beeldende kunst in de openbare ruimte 2019
    •   Evenementenbeleid 2023
    •   Sportagenda 2025 en verder
    •   Sportakkoord Zoetermeer
    •   Cultuurvisie 2030. De stad leeft, leve de stad
    •   Samenspraak bij kunst in de openbare ruimte 2015
    •   Actualisering citymarketingstrategie 2017

                                                                                        360
</pre>

====================================================================== Einde pagina 360 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 361 ======================================================================

<pre>    •   Nieuwe beleidskaart archeologische monumenten en onderzoeksagenda 2015
    •   Subsidieregeling evenementen 2022
    •   Subsidieregeling Culturele basisinstellingen Zoetermeer 2021
    •   Subsidieregeling Culturele jaarprogramma's 2021
    •   Subsidieregeling Culturele projecten 2021
    •   Subsidieregeling gemeentelijke monumenten Zoetermeer 2023




Programma 5 Veiligheid
Belangrijkste wettelijke kaders

    •   Gemeentewet
    •   Politiewet 2012
    •   Wet veiligheidsregio’s
    •   Omgevingswet
    •   Woningwet
    •   Opiumwet
    •   Wet aanpak overlast
    •   Algemene Wet Bestuursrecht
    •   Wet straffen en beschermer (nazorg, rol gemeente)
    •   Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden (regionale samenwerkingen)
    •   Wet PARTA (PGA-R)
    •   Wet Bibob (landelijke wettelijke basis)

Belangrijkste gemeentelijke kaders

    •   Algemene Plaatselijke Verordening
    •   Gemeenschappelijke regeling veiligheidsregio Haaglanden 2025
    •   Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Haaglanden
    •   Voor een veilig Zoetermeer Kadernota Veiligheidsbeleid 2023-2026
    •   Preventie- en Handhavingsplan Alcohol 2014-2027
    •   Toezicht- en Handhavingsmodel Alcoholwet gemeente Zoetermeer
    •   VTH Beleid 2024 – 2028 ‘Een integrale aanpak voor kwalitatieve dienstverlening’
    •   Damoclesbeleid gemeente Zoetermeer
    •   Beleidsregel Wet Bibob gemeente Zoetermeer (lokaal kader voor toepassen van Bibob)

                                                                                             361
</pre>

====================================================================== Einde pagina 361 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 362 ======================================================================

<pre>    •   Voor een veilig Zoetermeer Kadernota Veiligheidsbeleid 2023 - 2026 (strategisch kader waarin Bibob als instrument tegen ondermijning is
        opgenomen)




Programma 6 Dienstverlening en samenspraak
Belangrijkste wettelijke kaders

    •   Digitale agenda
    •   Algemene Wet Bestuursrecht (klachten)
    •   Overheidsbrede Dienstverlening
    •   Gemeentewet artikel 150
    •   Omgevingswet
    •   Woningwet
    •   Kieswet

Belangrijkste gemeentelijke kaders

    •   Verordening voor de behandeling van bezwaarschriften Zoetermeer 2024
    •   Kadernota samenspraak
    •   Verordening op de heffing en invordering van leges 2025
    •   Algemene plaatselijke verordening Zoetermeer




Programma 7 Inrichting van de stad
Belangrijkste wettelijke kaders

    •   Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte
    •   Besluit kwaliteit leefomgeving
    •   Provinciale Visie Ruimte en Mobiliteit
    •   Zuid-Hollandse Omgevingsverordening
    •   Omgevingsbeleid Zuid-Holland
    •   Vervoersplannen Haaglanden
    •   Omgevingswet


                                                                                                                                                  362
</pre>

====================================================================== Einde pagina 362 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 363 ======================================================================

<pre>Belangrijkste gemeentelijke kaders

   •   Stadsvisie 2030
   •   Nota Grondbeleid 2021
   •   Nota Grondprijzen 2025 -2026 Gemeente Zoetermeer
   •   Visie Biodiversiteit
   •   Groenkaart
   •   Bomenbeleid
   •   Nota Parkeernormen en Uitvoeringsregels Zoetermeer 2019
   •   Nota Parkeerbeleid (auto en fiets) Zoetermeer 2019
   •   Visie Binnenstad 2040
   •   Vastgoednota Zoetermeer 2025-2029
   •   Meerjarige Prestatieafspraken 2025-2028
   •   Actieplan Fiets 2014
   •   Actieplan Verkeersveiligheid 2013 (geen digitaal exemplaar)
   •   Welstandsnota Zoetermeer
   •   Woonvisie Zoetermeer
   •   Agenda Zoetermeer 2040
   •   Zoetermeer 2040
   •   Concept ontwerp Ruimtelijke Strategie Zoetermeer: Stad in de Buurt
   •   Integraal huisvestingsplan (speciaal) basisonderwijs en speciaal onderwijs 2023-2027
   •   Zoetermeerse Cultuurvisie 2030
   •   Uitvoeringsagenda Cultuurvisie 2022-2030
   •   Huisvestingsverordening Zoetermeer 2023
   •   Mobiliteitsvisie Zoetermeer 2030




                                                                                              363
</pre>

====================================================================== Einde pagina 363 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 364 ======================================================================

<pre>Bijlage 12 Taakvelden




                        364
</pre>

====================================================================== Einde pagina 364 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 365 ======================================================================

<pre>                                                                                                                 Bedragen x € 1.000
Taakveld+naam                                                        Lasten/Baten   2026         2027         2028         2029         Taakveld+naam
0.1 - Bestuur                                                     Lasten              6.300        6.224        6.228        6.231
                                                                  Baten                     0            0            0            0
0.10 - Mutaties reserves                                          Lasten             15.812       10.497        5.144        5.369
                                                                  Baten              -28.693      -17.628      -13.647       -9.225
0.2 - Burgerzaken                                                 Lasten              7.113        7.138        6.989        7.317
                                                                  Baten               -2.890       -3.080       -2.742       -3.117
0.3 - Beheer overige gebouwen en gronden                          Lasten              1.211        1.211        1.320        1.353
                                                                  Baten               -1.939       -1.939       -1.939       -1.939
0.4 - Overhead                                                    Lasten             54.661       54.392       54.327       54.307
                                                                  Baten                -284         -284         -284         -284
0.5 - Treasury                                                    Lasten                   663          676          639          669
                                                                  Baten               -3.470       -3.045       -2.893       -2.957
0.61 - OZB woningen                                               Lasten              1.847        1.847        1.847        1.847
                                                                  Baten              -28.095      -28.351      -28.597      -28.852
0.62 - OZB niet-woningen                                          Lasten                   919          919          919          919
                                                                  Baten              -18.735      -18.735      -18.735      -18.735
0.63 - Parkeerbelasting                                           Lasten                    0            0            0            0
                                                                  Baten               -2.656       -2.656       -2.656       -2.656
0.64 - Belastingen overig                                         Lasten                   207          207          207          207
                                                                  Baten                -820         -820         -820         -820
0.7 - Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds   Lasten                    0      9.570       18.150       27.240
                                                                  Baten             -316.021     -323.818     -326.716     -336.144
0.8 - Overige baten en lasten                                     Lasten              5.340        7.479       12.242       16.411
                                                                  Baten                    281     -1.824            458     1.204
0.9 - Vennootschapsbelasting (VpB)                                Lasten                   590          277          608           0
                                                                  Baten                     0            0            0            0
1.1 - Crisisbeheersing en brandweer                               Lasten             11.500       11.697       11.628       11.526
                                                                  Baten                     0            0            0            0
1.2 - Openbare orde en veiligheid                                 Lasten              9.959        9.054        8.621        8.621
                                                                  Baten               -1.639       -1.366       -1.120       -1.120
2.1 - Verkeer en vervoer                                          Lasten             22.654       23.377       23.979       24.166
                                                                  Baten               -1.608       -1.236       -1.136       -1.136
2.2 - Parkeren                                                    Lasten              2.092        2.080        2.093        2.094
                                                                  Baten                     0            0            0            0
2.5 - Openbaar vervoer                                            Lasten                    0            0            0            0



                                                                                                                                                        365
</pre>

====================================================================== Einde pagina 365 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 366 ======================================================================

<pre>                                                                                                Bedragen x € 1.000
                                                                    Baten        0        0        0            0
3.1 - Economische ontwikkeling                                      Lasten     121      121      121          121
                                                                    Baten        0        0        0            0
3.2 - Fysieke bedrijfsinfrastructuur                                Lasten    2.454    2.811    2.280       2.198
                                                                    Baten    -6.814   -4.785   -1.827       -1.793
3.3 - Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen                          Lasten     726      722      722          722
                                                                    Baten      -367     -367     -367        -367
3.4 - Economische promotie                                          Lasten    3.553    3.325    3.325       3.325
                                                                    Baten      -501     -501     -711        -711
4.1 - Openbaar basisonderwijs                                       Lasten     240      242      232          216
                                                                    Baten       -48      -48      -48          -48
4.2 - Onderwijshuisvesting                                          Lasten   11.547   11.704   12.046      12.121
                                                                    Baten    -1.051   -1.051   -1.051       -1.051
4.3 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken                              Lasten   15.428   15.477   15.424      15.271
                                                                    Baten    -7.558   -7.558   -7.558       -7.558
5.1 - Sportbeleid en activering                                     Lasten    2.450    2.017    2.018       2.018
                                                                    Baten      -831      -34      -34          -34
5.2 - Sportaccommodaties                                            Lasten   11.318   12.130   12.132      12.083
                                                                    Baten    -5.599   -5.599   -5.599       -5.599
5.3 - Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie   Lasten    8.593    8.849    8.955       8.944
                                                                    Baten    -2.045   -2.045   -2.045       -2.045
5.4 - Musea                                                         Lasten    1.221    1.741    1.286       1.288
                                                                    Baten      -441     -441     -441        -441
5.5 - Cultureel erfgoed                                             Lasten     288      288      288          288
                                                                    Baten        0        0        0            0
5.6 - Media                                                         Lasten    5.946    5.544    5.550       5.555
                                                                    Baten    -1.246   -1.246   -1.246       -1.246
5.7 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie                       Lasten   16.007   15.068   15.245      15.363
                                                                    Baten      -488     -488     -488        -488
6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie                             Lasten   22.099   20.868   20.792      20.790
                                                                    Baten    -4.577   -3.432   -3.432       -3.432
6.2 - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen                           Lasten     158      158        0            0
                                                                    Baten      -158     -158       0            0
6.21 - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO                      Lasten   12.446   12.445   12.445      12.445
                                                                    Baten       -58      -58      -58          -58
6.22 - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd                    Lasten   11.813   11.127   10.611      10.611



                                                                                                                     366
</pre>

====================================================================== Einde pagina 366 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 367 ======================================================================

<pre>                                                                                      Bedragen x € 1.000
                                                       Baten         0         0         0            0
6.23 - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal   Lasten       75        75        75           75
                                                       Baten         0         0         0            0
6.3 - Inkomensregelingen                               Lasten   78.457    77.901    77.401       77.401
                                                       Baten    -59.130   -59.130   -59.130     -59.130
6.4 - WSW en beschut werk                              Lasten    9.875     9.779     9.513        9.513
                                                       Baten         0         0         0            0
6.5 - Arbeidsparticipatie                              Lasten   13.586    13.740    13.765       13.560
                                                       Baten         0         0         0            0
6.60 - Hulpmiddelen en diensten (WMO)                  Lasten    7.223     7.181     6.881        6.781
                                                       Baten        -78       -78       -78          -78
6.711 - Huishoudelijke hulp (WMO)                      Lasten   16.267    16.267    16.167       16.117
                                                       Baten     -1.151    -1.151    -1.151       -1.151
6.712 - Begeleiding (WMO)                              Lasten    1.439     1.489     1.539        1.589
                                                       Baten         0         0         0            0
6.713 - Dagbesteding (WMO)                             Lasten    2.914     2.914     2.914        2.914
                                                       Baten         0         0         0            0
6.714 - Overige maatwerkarrangementen (WMO)            Lasten      649       649       649          649
                                                       Baten         0         0         0            0
6.751 - Jeugdhulp ambulant lokaal                      Lasten    1.969     1.969     1.969        1.969
                                                       Baten         0         0         0            0
6.752 - Jeugdhulp ambulant regionaal                   Lasten   56.399    56.399    56.499       56.499
                                                       Baten         0         0         0            0
6.753 - Jeugdhulp ambulant landelijk                   Lasten    1.112     1.112     1.112        1.112
                                                       Baten         0         0         0            0
6.762 - Jeugdhulp met verblijf regionaal               Lasten   14.623    14.723    14.723       14.723
                                                       Baten         0         0         0            0
6.763 - Jeugdhulp met verblijf landelijk               Lasten      758       758       758          758
                                                       Baten         0         0         0            0
6.791 - PGB WMO                                        Lasten    1.252     1.252     1.252        1.252
                                                       Baten         0         0         0            0
6.792 - PGB Jeugd                                      Lasten      728       624       520          520
                                                       Baten         0         0         0            0
6.812 - Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)       Lasten      462       462       462          462
                                                       Baten        -85       -85       -85          -85
6.821 - Jeugdbescherming                               Lasten    2.933     2.933     2.933        2.933



                                                                                                           367
</pre>

====================================================================== Einde pagina 367 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 368 ======================================================================

<pre>                                                                                                                   Bedragen x € 1.000
                                                                        Baten                    0          0         0            0
6.822 - Jeugdreclassering                                               Lasten                 566        566       566          566
                                                                        Baten                    0          0         0            0
6.91 - Coördinatie en beleid WMO                                        Lasten                1.351     1.289      1.233       1.233
                                                                        Baten                    0          0         0            0
6.92 - Coördinatie en beleid Jeugd                                      Lasten                 650        650       650          650
                                                                        Baten                   -76        -76       -76          -76
7.1 - Volksgezondheid                                                   Lasten               14.810     6.836      6.644       6.644
                                                                        Baten                -7.974         0         0            0
7.2 - Riolering                                                         Lasten                7.246     7.247      7.260       7.282
                                                                        Baten                -8.715     -8.725    -8.715       -8.715
7.3 - Afval                                                             Lasten               15.111    15.027     15.062      15.090
                                                                        Baten               -21.115    -21.137   -21.137     -21.137
7.4 - Milieubeheer                                                      Lasten                1.797     1.776      1.776       1.776
                                                                        Baten                    0          0         0            0
7.5 - Begraafplaatsen en crematoria                                     Lasten                 864        845       850          855
                                                                        Baten                  -593      -593       -593        -593
8.1 - Ruimte en leefomgeving                                            Lasten                7.971     6.064      4.248       4.277
                                                                        Baten                -1.771     -1.978      -683        -730
8.2 - Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)                        Lasten               10.824     6.929      7.221       5.690
                                                                        Baten                -8.240     -6.994    -7.254       -5.589
8.3 - Wonen en bouwen                                                   Lasten               20.490    20.486     20.558      13.903
                                                                        Baten               -12.815    -10.019    -9.870       -7.957
Eindtotaal                                                                                     -420     6.667     19.107      22.536




Verdeling taakvelden
Conform het Besluit Begroting en Verantwoording is hieronder een overzicht opgenomen met het verdelingsprincipe op basis waarvan de taakvelden over de
programma's/beleidsvelden zijn verdeeld.




                                                                                                                                                   368
</pre>

====================================================================== Einde pagina 368 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 369 ======================================================================

<pre>Programma + Naam                                Taakveld+naam                                          Product + Naam
1. Onderwijs, economie en Arbeidsparticipatie   0.10 - Mutaties reserves                               310.15 - Economische ontwikkeling
                                                                                                       400.01 - Onderwijshuisvesting
                                                                                                       482.02 - Onderwijs-arbeidsmarkt/ volwasseneducatie
                                                0.64 - Belastingen overig                              310.15 - Economische ontwikkeling
                                                3.1 - Economische ontwikkeling                         310.15 - Economische ontwikkeling
                                                3.3 - Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen             310.15 - Economische ontwikkeling
                                                                                                       310.25 - Beheer warenmarkten
                                                3.4 - Economische promotie                             310.15 - Economische ontwikkeling
                                                4.1 - Openbaar basisonderwijs                          400.01 - Onderwijshuisvesting
                                                4.2 - Onderwijshuisvesting                             400.01 - Onderwijshuisvesting
                                                4.3 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken                 400.01 - Onderwijshuisvesting
                                                                                                       480.01 - Lokaal onderwijsbeleid
                                                                                                       480.04 - Onderwijsachterstanden
                                                                                                       480.06 - Voortijdig schoolverlaten
                                                                                                       480.07 - Leerlingenvervoer
                                                                                                       480.08 - Zorgstructuur onderwijs
                                                                                                       482.02 - Onderwijs-arbeidsmarkt/ volwasseneducatie
                                                6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie                480.01 - Lokaal onderwijsbeleid
                                                                                                       610.03 - Inkomensondersteunende voorzieningen
                                                6.23 - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal   480.08 - Zorgstructuur onderwijs
                                                6.3 - Inkomensregelingen                               610.02 - Hoogwaardig handhaven
                                                                                                       610.03 - Inkomensondersteunende voorzieningen
                                                                                                       920.01 - Kwijtschelding van belastingen
                                                6.4 - WSW en beschut werk                              610.01 - Participatie
                                                                                                       611.03 - Wet sociale werkvoorziening
                                                6.5 - Arbeidsparticipatie                              610.01 - Participatie
2. Samen leven en ondersteunen                  0.10 - Mutaties reserves                               670.01 - Wmo algemene voorziening
                                                                                                       671.03 - Maatwerk jeugd
                                                4.3 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken                 671.01 - Universele preventie jeugd
                                                                                                       671.03 - Maatwerk jeugd
                                                6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie                670.01 - Wmo algemene voorziening
                                                                                                       670.05 - Wmo maatschappelijke zorg
                                                                                                       671.01 - Universele preventie jeugd
                                                                                                       671.02 - Selectieve preventie jeugd
                                                                                                       671.03 - Maatwerk jeugd
                                                6.2 - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen              670.05 - Wmo maatschappelijke zorg



                                                                                                                                                            369
</pre>

====================================================================== Einde pagina 369 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 370 ======================================================================

<pre>Programma + Naam                     Taakveld+naam                                      Product + Naam
                                     6.21 - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO     662.01 - Wmo maatwerk
                                                                                        670.01 - Wmo algemene voorziening
                                                                                        670.05 - Wmo maatschappelijke zorg
                                     6.22 - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd   671.03 - Maatwerk jeugd
                                                                                        671.04 - Specialistische jeugdhulp
                                     6.60 - Hulpmiddelen en diensten (WMO)              662.01 - Wmo maatwerk
                                     6.711 - Huishoudelijke hulp (WMO)                  662.01 - Wmo maatwerk
                                     6.712 - Begeleiding (WMO)                          662.01 - Wmo maatwerk
                                     6.713 - Dagbesteding (WMO)                         662.01 - Wmo maatwerk
                                                                                        670.01 - Wmo algemene voorziening
                                     6.714 - Overige maatwerkarrangementen (WMO)        662.01 - Wmo maatwerk
                                     6.751 - Jeugdhulp ambulant lokaal                  671.04 - Specialistische jeugdhulp
                                     6.752 - Jeugdhulp ambulant regionaal               671.04 - Specialistische jeugdhulp
                                     6.753 - Jeugdhulp ambulant landelijk               671.04 - Specialistische jeugdhulp
                                     6.762 - Jeugdhulp met verblijf regionaal           671.04 - Specialistische jeugdhulp
                                     6.763 - Jeugdhulp met verblijf landelijk           671.04 - Specialistische jeugdhulp
                                     6.791 - PGB WMO                                    662.01 - Wmo maatwerk
                                     6.792 - PGB Jeugd                                  671.04 - Specialistische jeugdhulp
                                     6.812 - Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)   670.04 - Wmo preventie
                                                                                        670.05 - Wmo maatschappelijke zorg
                                     6.821 - Jeugdbescherming                           671.04 - Specialistische jeugdhulp
                                     6.822 - Jeugdreclassering                          671.04 - Specialistische jeugdhulp
                                     6.91 - Coördinatie en beleid WMO                   670.01 - Wmo algemene voorziening
                                     6.92 - Coördinatie en beleid Jeugd                 671.04 - Specialistische jeugdhulp
                                     7.1 - Volksgezondheid                              670.04 - Wmo preventie
                                                                                        671.01 - Universele preventie jeugd
                                                                                        671.02 - Selectieve preventie jeugd
                                                                                        714.01 - Gezondheidszorg
3. Leefbaarheid, duurzaam en groen   0.10 - Mutaties reserves                           723.36 - Milieubeleid
                                                                                        810.28 - Dagelijks beheer en klein onderhoud
                                     0.63 - Parkeerbelasting                            810.38 - Exploitaties
                                     2.1 - Verkeer en vervoer                           810.18 - Algemeen beheer
                                                                                        810.28 - Dagelijks beheer en klein onderhoud
                                                                                        810.38 - Exploitaties
                                                                                        810.48 - Groot onderhoud
                                     2.2 - Parkeren                                     810.38 - Exploitaties


                                                                                                                                       370
</pre>

====================================================================== Einde pagina 370 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 371 ======================================================================

<pre>Programma + Naam   Taakveld+naam                                                       Product + Naam
                   5.7 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie                       723.36 - Milieubeleid
                                                                                       810.18 - Algemeen beheer
                                                                                       810.28 - Dagelijks beheer en klein onderhoud
                                                                                       810.48 - Groot onderhoud
                   7.2 - Riolering                                                     810.28 - Dagelijks beheer en klein onderhoud
                                                                                       810.38 - Exploitaties
                   7.3 - Afval                                                         721.19 - Afvalinzameling
                   7.4 - Milieubeheer                                                  723.36 - Milieubeleid
                                                                                       810.28 - Dagelijks beheer en klein onderhoud
                   7.5 - Begraafplaatsen en crematoria                                 810.38 - Exploitaties
                   8.1 - Ruimte en leefomgeving                                        810.18 - Algemeen beheer
                                                                                       810.28 - Dagelijks beheer en klein onderhoud
                   8.3 - Wonen en bouwen                                               723.36 - Milieubeleid
4. Vrije tijd      0.10 - Mutaties reserves                                            002.31 - Evenementen
                                                                                       540.04 - Beeldende kunst in de openbare ruimte
                   3.4 - Economische promotie                                          002.31 - Evenementen
                   4.1 - Openbaar basisonderwijs                                       530.04 - Vrijetijds-, sport- en spelontwikkeling
                   5.1 - Sportbeleid en activering                                     530.04 - Vrijetijds-, sport- en spelontwikkeling
                                                                                       530.05 - Strategisch beleid sport
                   5.2 - Sportaccommodaties                                            530.02 - Exploitatie sportaccommodaties
                   5.3 - Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie   002.31 - Evenementen
                                                                                       540.03 - Cultuur
                                                                                       540.04 - Beeldende kunst in de openbare ruimte
                                                                                       630.02 - Welzijnsaccommodaties
                   5.4 - Musea                                                         540.03 - Cultuur
                                                                                       630.02 - Welzijnsaccommodaties
                   5.5 - Cultureel erfgoed                                             541.16 - Monumentenbeleid
                   5.6 - Media                                                         540.03 - Cultuur
                                                                                       630.02 - Welzijnsaccommodaties
                   5.7 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie                       540.04 - Beeldende kunst in de openbare ruimte
                                                                                       560.38 - Natuur- en milieu-educatieve voorzieningen
                   6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie                             630.02 - Welzijnsaccommodaties
5. Veiligheid      0.10 - Mutaties reserves                                            140.18 - Handhaving openbare ruimten
                   1.1 - Crisisbeheersing en brandweer                                 002.27 - Veiligheid en openbare orde
                   1.2 - Openbare orde en veiligheid                                   002.26 - Vergunningen apv- en bijzondere wetten
                                                                                       002.27 - Veiligheid en openbare orde


                                                                                                                                             371
</pre>

====================================================================== Einde pagina 371 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 372 ======================================================================

<pre>Programma + Naam                     Taakveld+naam                              Product + Naam
                                                                                140.18 - Handhaving openbare ruimten
                                                                                140.19 - Dienstverlening handhaving openbare orde
                                                                                140.28 - Opvang zwerfdieren
                                     7.4 - Milieubeheer                         820.26 - Handhaving wabo,apv en bijzondere wetten
                                     8.3 - Wonen en bouwen                      820.26 - Handhaving wabo,apv en bijzondere wetten
6. Dienstverlening en participatie   0.1 - Bestuur                              001.01 - Functioneren bestuur
                                                                                001.06 - Raad
                                     0.10 - Mutaties reserves                   003.01 - Publieksplein
                                     0.2 - Burgerzaken                          001.06 - Raad
                                                                                003.01 - Publieksplein
                                     0.4 - Overhead                             999.27 - Overhead publieksplein
                                     0.61 - OZB woningen                        002.21 - Basisregistraties ppl
                                     0.62 - OZB niet-woningen                   002.21 - Basisregistraties ppl
                                     0.8 - Overige baten en lasten              922.90 - Algemene baten en lasten concern (progr.6)
                                     6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie    003.01 - Publieksplein
                                     8.1 - Ruimte en leefomgeving               820.16 - Wabo-vergunningen
                                     8.3 - Wonen en bouwen                      002.21 - Basisregistraties ppl
                                                                                820.16 - Wabo-vergunningen
7. Inrichting van de stad            0.1 - Bestuur                              810.11 - Strategie en programmacoordinatie
                                     0.10 - Mutaties reserves                   810.11 - Strategie en programmacoordinatie
                                                                                810.23 - Ruimtelijke plannen en verkeer
                                                                                820.46 - Volkshuisvestingsbeleid
                                                                                830.18 - Grondexploitatie oosterheem
                                                                                830.73 - Grondbedrijf algemeen
                                                                                830.76 - Grondbedrijf projecten in uitvoering
                                                                                922.30 - Algemene baten en lasten directie stad (bedrijfsvoering)
                                     0.3 - Beheer overige gebouwen en gronden   820.76 - Vastgoedbeheer
                                                                                830.75 - Grondbedrijf projecten in voorbereiding
                                                                                830.76 - Grondbedrijf projecten in uitvoering
                                                                                913.03 - Overige financiele middelen (opbr.gem. eigend. niet voor openb.dnst. bestemd)
                                                                                922.30 - Algemene baten en lasten directie stad (bedrijfsvoering)
                                     0.4 - Overhead                             999.33 - Overhead stedelijke ontwikkeling
                                                                                999.35 - Afdelingsoverhead projectenbureau
                                     0.5 - Treasury                             820.36 - Uitvoering volkshuisvestingsregelingen
                                     0.8 - Overige baten en lasten              922.30 - Algemene baten en lasten directie stad (bedrijfsvoering)
                                     2.1 - Verkeer en vervoer                   810.23 - Ruimtelijke plannen en verkeer



                                                                                                                                                                    372
</pre>

====================================================================== Einde pagina 372 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 373 ======================================================================

<pre>Programma + Naam                          Taakveld+naam                                                     Product + Naam
                                          2.2 - Parkeren                                                    810.23 - Ruimtelijke plannen en verkeer
                                          2.5 - Openbaar vervoer                                            810.23 - Ruimtelijke plannen en verkeer
                                          3.2 - Fysieke bedrijfsinfrastructuur                              820.76 - Vastgoedbeheer
                                                                                                            830.18 - Grondexploitatie oosterheem
                                                                                                            830.74 - Grondbedrijf verspreide gronden en panden
                                                                                                            830.76 - Grondbedrijf projecten in uitvoering
                                          5.7 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie                     913.03 - Overige financiele middelen (opbr.gem. eigend. niet voor openb.dnst. bestemd)
                                          8.1 - Ruimte en leefomgeving                                      810.11 - Strategie en programmacoordinatie
                                                                                                            810.23 - Ruimtelijke plannen en verkeer
                                                                                                            830.74 - Grondbedrijf verspreide gronden en panden
                                                                                                            830.80 - Binnenstad
                                                                                                            922.30 - Algemene baten en lasten directie stad (bedrijfsvoering)
                                          8.2 - Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)                  830.18 - Grondexploitatie oosterheem
                                                                                                            830.42 - Grondexploitatie palenstein
                                                                                                            830.73 - Grondbedrijf algemeen
                                                                                                            830.76 - Grondbedrijf projecten in uitvoering
                                                                                                            922.30 - Algemene baten en lasten directie stad (bedrijfsvoering)
                                          8.3 - Wonen en bouwen                                             810.23 - Ruimtelijke plannen en verkeer
                                                                                                            820.36 - Uitvoering volkshuisvestingsregelingen
                                                                                                            820.46 - Volkshuisvestingsbeleid
                                                                                                            822.36 - Woonwagenhuisvesting
                                                                                                            913.03 - Overige financiele middelen (opbr.gem. eigend. niet voor openb.dnst. bestemd)
                                                                                                            922.30 - Algemene baten en lasten directie stad (bedrijfsvoering)
Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien   0.10 - Mutaties reserves                                          914.01 - Rente reserves en voorzieningen
                                                                                                            922.95 - Algemene baten en lasten concern (oad)
                                                                                                            922.98 - Dekking eenmalig concern
                                          0.5 - Treasury                                                    913.01 - Beleggingen (exploitatie)
                                                                                                            914.01 - Rente reserves en voorzieningen
                                                                                                            915.01 - Treasury
                                          0.61 - OZB woningen                                               002.47 - Belastingen
                                          0.62 - OZB niet-woningen                                          002.47 - Belastingen
                                          0.64 - Belastingen overig                                         002.47 - Belastingen
                                          0.7 - Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds   921.01 - Algemene uitkering
                                          0.8 - Overige baten en lasten                                     922.95 - Algemene baten en lasten concern (oad)
                                          3.3 - Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen                        002.47 - Belastingen
                                          3.4 - Economische promotie                                        002.47 - Belastingen



                                                                                                                                                                                                373
</pre>

====================================================================== Einde pagina 373 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 374 ======================================================================

<pre>Programma + Naam                        Taakveld+naam                        Product + Naam
                                        7.2 - Riolering                      002.47 - Belastingen
                                        7.3 - Afval                          002.47 - Belastingen
Heffingsbedrag Vennootschapsbelasting   0.9 - Vennootschapsbelasting (VpB)   909.09 - Vennootschapsbelasting
Overzicht overhead                      0.10 - Mutaties reserves             999.26 - Overhead strategie, beleid, programma’s
                                                                             999.99 - Concern
                                        0.4 - Overhead                       999.10 - Directie
                                                                             999.11 - Communicatie
                                                                             999.12 - Financiën
                                                                             999.13 - Concerncontrol
                                                                             999.14 - Personeel en organisatie
                                                                             999.15 - Juridische aangelegenheden en bestuursondersteuning
                                                                             999.18 - Informatie & automatisering
                                                                             999.23 - Overhead vrije tijd
                                                                             999.24 - Overhead zorg en jgh
                                                                             999.25 - Overhead inkomen en zekerheid
                                                                             999.26 - Overhead strategie, beleid, programma’s
                                                                             999.27 - Overhead publieksplein
                                                                             999.33 - Overhead stedelijke ontwikkeling
                                                                             999.35 - Afdelingsoverhead projectenbureau
                                                                             999.36 - Overhead veilgheid, vergunningen en handhaving
                                                                             999.37 - Vastgoed
                                                                             999.38 - Overhead stadsbeheer
                                                                             999.39 - Overhead afvalinzameling
                                                                             999.99 - Concern




                                                                                                                                            374
</pre>

====================================================================== Einde pagina 374 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 375 ======================================================================

<pre>Bijlage 13 Afschrijvingstermijnen

In de Perspectiefnota is bezuinigingsmaatregel 105 Vervangingsinvesteringen kapitaliseren opgenomen. Met deze maatregel worden meer vervangingen in
de openbare ruimte geactiveerd. Het beleid was dat alle investeringen met maatschappelijk nut worden geactiveerd, maar in de praktijk werd dit nog niet voor
alle kapitaalgoederen gedaan. Voor deze investeringen worden in deze tabel de afschrijvingstermijnen vastgesteld. In de tabel zijn de nieuw te activeren
investeringen in rood weergegeven.




                                                                                                                                                        375
</pre>

====================================================================== Einde pagina 375 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 376 ======================================================================

<pre>Bijlage 14 Monitoring evaluatie pilots
Inleiding
Deze bijlage geeft een overzicht van alle recent afgeronde en lopende pilots die bij de gemeente lopen. De nadruk ligt op de evaluatie van deze pilots en, als
van toepassing, de gevolgen van deze evaluatie.
Deze bijlage is een uitvloeisel van raadsmotie 21-0642, Oogst van de pilots en wordt twee keer per jaar geactualiseerd (en opgenomen in perspectiefnota en
programmabegroting).




Buurtvervoer
Naam Pilot
 Naam pilot                      Buurtvervoer/Maatwerkvervoer



Korte omschrijving
Door de verschraling van het openbaar vervoer zijn niet alle locaties binnen Zoetermeer voor iedere groep lopend bereikbaar. Voor mensen die minder goed
ter been zijn maar niet binnen de Wmo-regeling vallen, betekent dit dat zij geen gebruik kunnen maken van het openbaar vervoer (OV) in de wijken als de
halte iets verder weg ligt of naar winkelcentra, ziekenhuis of gewoon naar familie binnen Zoetermeer. Voor reizigers die gezond van lijf en lede zijn is dit wel
mogelijk. Ondanks dat het wenselijk is op sommige locaties zoals Rokkeveen een robuuster netwerk van OV-haltes te hebben. Om
vervoersarmoede/vereenzaming tegen te gaan, is het voorstel om als antwoord op het verschralende OV in de wijken via Buurtvervoer Zoetermeerders
gelegenheid te bieden om gebruik te maken van het OV en bezoeken binnen de gemeentegrenzen. Buurtvervoer om op een laagdrempelige manier deze
groep op gepaste wijze te vervoeren binnen Zoetermeer. In de Collegevergadering van 15 juli is besloten om een inbesteding te starten voor de Pilot
Maatwerkvervoer met de Binnenbaan. De uitvoering van het Maatwerkvervoer door de Binnenbaan zorgt tevens voor het opleiden van mensen met een
afstand tot de arbeidsmarkt tot regulier werk. De pilot is opgedeeld in twee fasen, waarbij in de eerste fase gestart wordt met een vaste verbinding en in de
tweede fase uitgebreid wordt met flexibel maatwerkvervoer en een rechtstreekse verbinding met het HagaZiekenhuis.




Programma/Portefeuillehouder
 Programma                       7. Inrichting van de stad



                                                                                                                                                              376
</pre>

====================================================================== Einde pagina 376 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 377 ======================================================================

<pre> Portefeuille                 Verkeer en mobiliteit



Doel/Beoogd resultaat
                              Realiseren pilot maatwerkvervoer en het daarmee opdoen van ervaring met het bieden van effectief, innovatief en
 Doel, beoogd resultaat
                              betaalbaar maatwerkvervoer en tevens invulling geven aan afspraken in het coalitieakkoord.



Data
 Startdatum                   1 januari 2026

 Einddatum                    31 december 2028

 Evaluatiemoment              Het eerste evaluatiemoment is gepland na een half jaar.



Uitkomst evaluatie
 Pilot succesvol?             De pilot is nog niet in de realisatie fase. Op dit moment is dus nog niet te beoordelen of de beoogde doelen worden
 Zijn de vooraf gestelde      gehaald.
 doelen/resultaten gehaald?

 Geven de resultaten van de   Gelet op de huidige status van het project kan hier nog geen antwoord op worden gegeven.
 pilot aanleiding om het
 bestaande beleid aan te
 passen?

 Leidt aanpassing van het     Gelet op de huidige status van het project kan hier nog geen antwoord op worden gegeven.
 beleid tot een financieel
 gevolg?

 Hoe bestuurlijk              Naar aanleiding van het Collegebesluit van 15 juli 2025 is de gemeenteraad geïnformeerd met een raadsmemo Pilot
 gerapporteerd?               Maatwerkvervoer Zoetermeer - iBabs Publieksportaal


                                                                                                                                                    377
</pre>

====================================================================== Einde pagina 377 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 378 ======================================================================

<pre>Flexwonen Ruimtebaan
Naam Pilot
 Naam pilot                     Flexwonen Ruimtebaan



Korte omschrijving
Naar aanleiding van motie 1911-35: Flexwonen is onderzoek gedaan naar 4 potentiële locaties in Zoetermeer die kansen bieden voor het realiseren van
flexibele woonconcepten. Het college heeft een
voorkeur uitgesproken om de locatie Ruimtebaan nader te verkennen. Het project Flexwonen Ruimtebaan behelst de realisatie van ca. 80 tijdelijke sociale
huurwoningen voor spoedzoekers op het voormalig baggerdepot aan de Ruimtebaan. Hiervoor is de samenwerking gezocht met woningcorporatie Vidomes.
In Q3 2024 is de omgevingsvergunning om te starten met de bouwwerkzaamheden afgegeven. Sinds november 2024 is er gestart met de bouw van de
woningen. De eerste bewoners kunnen volgens verwachting eind Q3 2025 hun woning betrekken.




Programma/Portefeuillehouder
 Programma                      7. Inrichting van de stad

 Portefeuille                   Wonen



Doel/Beoogd resultaat
                                De voorbereiding van de bouw van ca. 80 flexwoningen op de locatie Ruimtebaan, waarbij duidelijk is onder welke
 Doel, beoogd resultaat         voorwaarden de flexwoningen ingepast kunnen worden, wie deze ontwikkelt, bouwt, verhuurt en beheert en welke
                                financiële consequenties dit voor de gemeente heeft.




                                                                                                                                                     378
</pre>

====================================================================== Einde pagina 378 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 379 ======================================================================

<pre>Data
 Startdatum                   20 december 2021 (vaststelling projectopdracht door het college)

 Einddatum                    4de kwartaal 2025

 Evaluatiemoment              2x per jaar in Rapportage Ruimtelijk Fysiek



Uitkomst evaluatie
 Pilot succesvol?             Nog niet bekend. Het project bevindt zich in de uitvoeringsfase.
 Zijn de vooraf gestelde
 doelen/resultaten gehaald?

 Geven de resultaten van de   Nog niet bekend. Het project bevindt zich in de uitvoeringsfase.
 pilot aanleiding om het
 bestaande beleid aan te
 passen?

 Leidt aanpassing van het     Nog niet bekend. Het project bevindt zich in de uitvoeringsfase.
 beleid tot een financieel
 gevolg?

 Hoe bestuurlijk              Besluitvorming over de haalbaarheidsfase heeft in oktober 2022 plaatsgevonden. Tevens wordt de raad twee maal per jaar
 gerapporteerd?               geïnformeerd via de Rapportage Ruimtelijk Fysiek




Woonoverlast
Naam Pilot
 Naam pilot                   Woonoverlast




                                                                                                                                                  379
</pre>

====================================================================== Einde pagina 379 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 380 ======================================================================

<pre>Korte omschrijving
Woonoverlast als gevolg van het gedrag van omwonenden kan hardnekkige vormen aannemen. In de meest extreme gevallen kan de overlast jarenlang
aanhouden. Woonoverlast kent verschillende gradaties: van geluidsoverlast tot en met ernstige overlast waar zelfs de veiligheid en leefbaarheid in het geding
komen. Aanhoudende woonoverlast kan het woongenot en het veiligheidsgevoel van bewoners ernstig aantasten.
Om die reden is een speciale coördinator Woonoverlast aangesteld die de diverse gevallen van woonoverlast probeert op te lossen. Tevens is een apart
meldpunt voor inwoners van de stad geopend. Via dit digitale meldpunt, ‘overlast van buren’ geheten, kunnen inwoners woonoverlast melden.
Het college heeft in november 2023 de beleidsregel Terugdringen woonoverlast 2023 Zoetermeer vastgesteld. De praktische uitwerking van deze beleidsregel
wordt betrokken bij de algehele evaluatie.




Programma/Portefeuillehouder
 Programma                      5. Veiligheid

 Portefeulle                    Openbare orde en Veiligheid



Doel/Beoogd resultaat
                                Door integraal met ketenpartners samen te werken woonoverlast terugdringen of beëindigen, het woongenot van inwoners
 Doel, beoogd resultaat
                                bevorderen én, als nodig, hulp en/of zorg bieden aan veroorzakers van woonoverlast en/of overlastmelders.



Data
 Startdatum                     September 2020

 Einddatum                      December 2024

 Evaluatiemoment                1ste helft 2025




                                                                                                                                                         380
</pre>

====================================================================== Einde pagina 380 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 381 ======================================================================

<pre>Uitkomst evaluatie
 Pilot succesvol?                Ja, de doelen zijn behaald. Het beleid wordt voortgezet.
 Zijn de vooraf gestelde
 doelen/resultaten gehaald?

 Geven de resultaten van de      Nee
 pilot aanleiding om het
 bestaande beleid aan te
 passen?

 Leidt aanpassing van het        Nee
 beleid tot een financieel
 gevolg?

 Hoe bestuurlijk                 Tweemaal per jaar overleg met de burgemeester en de wethouder.
 gerapporteerd?




IPTA
Naam Pilot
 Naam pilot                      IPTA (Integrale Persoonsgerichte Toeleiding naar Arbeid)



Korte omschrijving
De gemeente Zoetermeer neemt sinds 2018 deel aan de landelijke pilot IPTA (Integrale Persoonsgerichte Toeleiding naar Arbeid) van het ministerie van
Justitie en Veiligheid. Het betreft een coachingsmethodiek gericht op jongeren die dreigen af te glijden in criminaliteit. Binnen dit project is vanaf de start
gekozen voor een domeinoverstijgende aanpak. Hierbij is expertise op het gebied van coaching gevonden binnen het Sociaal domein en De Binnenbaan.
Aansturing van het project en afstemming met het ministerie zijn belegd bij Veiligheid. De aanpak zorgt indirect voor een veiligere samenleving, daarnaast
worden ook veel kosten bespaard. De maatschappelijke baten zitten niet alleen in het voorkomen van criminaliteit, maar ook in het voorkomen van kosten die
voortkomen uit bijvoorbeeld vroegtijdig schoolverlaten, schuldenproblematiek en slachtofferschap. De methodiek dient als voorbeeld van een interventie
waarin daadwerkelijk integraal wordt samengewerkt door professionals uit sociaal- en veiligheidsdomein.




                                                                                                                                                            381
</pre>

====================================================================== Einde pagina 381 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 382 ======================================================================

<pre>Programma/Portefeuillehouder
 Programma                    5. Veiligheid

 Portefeuille                 Openbare orde en Veiligheid



Doel/Beoogd resultaat
                              Middels intensieve coaching voorkomen dat jongeren (verder) afglijden in criminaliteit. Hiermee maatschappelijke kosten
 Doel, beoogd resultaat
                              voorkomen die voortkomen uit bijvoorbeeld schooluitval, schulden en daderschap.



Data
 Startdatum                   2018

 Einddatum                    onbekend

 Evaluatiemoment              jaarlijks



Uitkomst evaluatie
 Pilot succesvol?             Ja, jaarlijks worden de levens van enkele tientallen risicojongeren gestabiliseerd waarmee (verder) afglijden in criminaliteit
 Zijn de vooraf gestelde      wordt voorkomen en wordt bespaard op maatschappelijke kosten. De pilot wordt intensief gemonitord en geëvalueerd door
 doelen/resultaten gehaald?   het ministerie van Justitie en Veiligheid, die eigenaar is van de pilot.

 Geven de resultaten van de   Nee. Wel zal vanaf 2027 moeten worden bekeken op welke manier (en omvang) de pilot in de gemeente kan worden
 pilot aanleiding om het      geborgd, omdat de aanpak grotendeels met incidentele Rijksmiddelen wordt betaald.
 bestaande beleid aan te
 passen?

 Leidt aanpassing van het     Nog niet
 beleid tot een financieel
 gevolg?

                                                                                                                                                          382
</pre>

====================================================================== Einde pagina 382 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 383 ======================================================================

<pre> Hoe bestuurlijk                De burgemeester wordt regelmatig geïnformeerd over IPTA als onderdeel van de jeugdaanpak.
 gerapporteerd?




Pilot Expertisepool en Onderwijs-behandelgroep
Naam Pilot
 Naam pilot                     Positieve gezondheid en het huishouden



Korte omschrijving
Kinderen die aangewezen zijn op ambulante jeugdhulpbegeleiding of behandeling om (weer) deel te kunnen nemen aan de lessen op school, krijgen soms
korte of langere periode geen onderwijs. Dit is niet wenselijk. Een goede aansluiting tussen onderwijs en jeugdhulp is belangrijk om het leer- en
ontwikkelproces van jonge kinderen zo min mogelijk te onderbreken. Daarom wordt een pilot gestart waarbij twee onderwijs-jeugdhulpvoorzieningen worden
ingericht voor het primair onderwijs in Zoetermeer: Een Expertisepool en een Onderwijs-behandelgroep. Een Expertisepool betreft een multidisciplinair team
van jeugdhulpprofessionals en onderwijsdeskundigen, verbonden aan het speciaal basisonderwijs (SBO) en het speciaal onderwijs (SO). De Expertisepool
wordt ook gekoppeld aan ZOJA (Zoetermeerse Onderwijs-Jeugdhulparrangementen); de observatiegroep/Time-out bedoeld voor leerlingen die dreigen uit te
vallen uit het onderwijs.
De Onderwijs-behandelgroep bestaat uit een behandelgroep en onderwijsklas voor leerlingen tussen de 4-7 jaar, waarin in gezamenlijkheid wordt gewerkt
aan terugkeer naar het onderwijs. Op De Schatkist is er plek voor 16 kinderen.




Programma/Portefeuillehouder
 Programma                      2. Samen leven en ondersteunen

 Portefeuille                   Jeugd en onderwijs




                                                                                                                                                       383
</pre>

====================================================================== Einde pagina 383 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 384 ======================================================================

<pre>Doel/Beoogd resultaat
                              Expertisepool

                                  •   Instroom verlaging van leerlingen naar geïndiceerde individuele jeugdhulp;
                                  •   Minder thuiszitters;
                                  •   De tijd die zit tussen het besluit dat er (kortdurende) hulp nodig is en de daadwerkelijke start is maximaal 3 weken;
 Doel, beoogd resultaat           •   Duur van de begeleiding wordt verkort van gemiddeld 24 naar 16 weken;
                                  •   Samenwerking tussen school, ouder(s)/verzorger(s) en hulpverlening verbetert;
                                  •   De pedagogische vaardigheden van de leerkrachten en ondersteuners is vergroot.

                              De Onderwijs-behandelgroep is in Q4 van 2023 gestart. Voor de Onderwijs-behandelgroep, De Schatkist genaamd, is
                              ervoor gekozen om deze, in plaats van een pilot, als structureel aanbod aan te bieden binnen Zoetermeer.



Data
                              Project expertisepool is gefaseerd gestart:
                              Cluster 4 onderwijs – Musketier gestart in Q1 2023 (en sinds begin 2024 bekostigd vanuit de expertisepool)
 Startdatum
                              Cluster 3 onderwijs – Keerkring gestart in Q3 2024
                              SBO onderwijs: de Horizon, het Zwanenbos en de Vuurtoren – Q1 van 2025

 Einddatum                    Eind 2025

 Evaluatiemoment              Q2 2025



Uitkomst evaluatie
 Pilot succesvol?             Een lange adem is nodig om de zichtbare resultaten te zien. Samenwerking van jeugdhulp op het onderwijs kost tijd, vooral
 Zijn de vooraf gestelde      om op kwantitatief niveau een instroomverlaging terug te zien van geïndiceerde individuele jeugdhulp.
 doelen/resultaten gehaald?   Op basis van de evaluaties worden inhoudelijk positieve ontwikkelingen ervaren. De zorg kan snel gestart worden en het
                              werkt kwalitatief goed om jeugdhulpexpertise dichtbij het schoolklimaat te hebben. Hiermee wordt aangegeven dat er
                              minder wordt aangemeld bij geïndiceerde jeugdhulp dan voor de komst van de Expertisepool.
                              De schoolkwaliteit wordt verhoogd en onderwijs kan weer onderwijs geven vanwege de komst van de
                              jeugdhulpprofessional verbonden aan de school/klas.


                                                                                                                                                          384
</pre>

====================================================================== Einde pagina 384 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 385 ======================================================================

<pre>                                 De komende periode zal er dieper ingezoomd worden met de scholen en de betrokken jeugdhulpprofessionals met daarbij
                                 de focus op de gestelde resultaten om het aanbod nog passender vorm te geven.

 Geven de resultaten van de      Bestaand beleid hoeft niet aangepast te worden.
 pilot aanleiding om het
 bestaande beleid aan te
 passen?

 Leidt aanpassing van het        N.v.t.
 beleid tot een financieel
 gevolg?

 Hoe bestuurlijk                 De pilot Expertisepool wordt meegenomen in de Perspectiefnota en de Jaarrekening.
 gerapporteerd?




Vindplaats verborgen schulden
Naam Pilot
 Naam pilot                      Vindplaats verborgen schulden



Korte omschrijving
In het project staat de rol van werkgevers als vindplaats van financiële problemen en schulden bij werknemers centraal. Doel is het verkrijgen van inzicht in de
kennis- en informatiebehoefte van werkgevers en werknemers over financiële ondersteuning op de werkvloer. Dit doen we door voorlichting te geven aan
werknemers en leidinggevenden om bewustwording over geldzorgen te creëren en informatie te delen over ondersteuningsmogelijkheden, waaronder het
gemeentelijke aanbod. Werknemers die via werkgevers in beeld komen willen we snel schuldrust bieden door het opkopen van (kleine) schulden. Dit draagt
bij aan het versterken van bestaanszekerheid. Het project is onderdeel van het Programma Sociale innovatie.




                                                                                                                                                            385
</pre>

====================================================================== Einde pagina 385 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 386 ======================================================================

<pre>Programma/Portefeuillehouder
 Programma                    1. Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie

 Portefeuille                 Armoedebeleid



Doel/Beoogd resultaat
                              Vroegsignalering van geldzorgen via werkgevers. Inzicht krijgen in de kennis- en informatiebehoefte bij 10 werkgevers over
                              het gemeentelijke aanbod van schuldhulpverlening en armoedebestrijding (inkomensvoorzieningen), in het bijzonder de
 Doel, beoogd resultaat
                              groep 'werkende armen'. Op een laagdrempelige wijze verzorgen van geldclinics/voorlichting (op maat en gedifferentieerd
                              naar leidinggevenden, HR-professionals en werknemers) en communicatie over het gemeentelijke aanbod.



Data
 Startdatum                   maart 2023

 Einddatum                    Q3 2025

                              Als afronding van dit gedeelte van de pilot is een evaluatie opgesteld en zijn de opbrengsten en lessen met de interne
 Evaluatiemoment
                              stakeholders besproken.



Uitkomst evaluatie
 Pilot succesvol?                 •   De uitvoeringsfase is succesvol afgerond. Er zijn voorlichtingssessies bij negen werkgevers gehouden en
 Zijn de vooraf gestelde              informatie verstrekt over het signaleren en aangaan van een gesprek over geldzorgen en het doorverwijzen naar
 doelen/resultaten gehaald?           (gemeentelijke) hulp. Drie werknemers zijn doorgeleid naar hulp.
                                  •   Over de opbrengsten en lessen zijn presentaties verzorgd bij een SEBO-bijeenkomst met ruim 30 werkgevers en
                                      een G40 ambtelijk overleg.

                              Stand van zaken Scopeverbreding




                                                                                                                                                       386
</pre>

====================================================================== Einde pagina 386 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 387 ======================================================================

<pre>                                 •   10-15 extra werkgevers voor een groter bereik aan werkgevers en samenstelling werknemers (rekening houdend
                                     met het type sector/branche).
                                 •   Definitie van de juiste doelgroep werknemers voor de werkgeversaanpak.
                                 •   Een dienstverleningsaanbod voor werkgevers dat tegemoet aan de vraag van werkgevers.
                                 •   Een aanpak die voor de gemeente kosteffectief is.
                                 •   Inzicht in effecten ten behoeve van verantwoording en doorontwikkeling van een aanpak.
                                          o Op welke manier wordt de netto-effectiviteit in kaart gebracht die optreedt als gevolg van een interventie
                                              vanuit het project?
                                          o Welke schulden/problemen zijn met deze interventie verholpen of eventueel voorkomen (bijv.
                                              aanmaningen, loonbeslag, bronheffing CAK, ontslag, uitkeringen).
                                          o Welke problematische schulden kosten de gemeente het meeste geld? Is er een classificatie mogelijk te
                                              maken van de doelgroep?


Geven de resultaten van de       •   Uit de evaluatie komt de wens naar voren de pilot nog op grotere schaal uit te testen en een beter inzicht te
pilot aanleiding om het              verkrijgen over de (financiële) baten van het project. Ook vanuit werkgevers is er vraag naar nieuwe leersessies
bestaande beleid aan te              met managers over moeilijke thema’s rondom geld.
passen?                          •   Bij een positief besluit vanuit de betrokken wethouders volgt een plan voor het op grotere schaal uitvoeren van de
                                     pilot.

                             Stand van zaken

                                 •   De betrokken wethouders hebben besloten om het project in 2025 op grotere schaal toe te passen.
                                 •   De projectaanpak voor het vervolg in 2025 is opgesteld en met betrokken wethouders vastgesteld.


Leidt aanpassing van het     In het eerste deel van de pilot is een beperkt deel van het beschikbare budget gebruikt. Hierover wordt in de P&C-cyclus
beleid tot een financieel    gerapporteerd. Voor de uitvoering van het vervolg is voldoende budget beschikbaar.
gevolg?                      Stand van zaken
                             In het eerste deel van de pilot is een beperkt deel van het beschikbare budget gebruikt. Van de kostenraming is nog €
                             339.225 niet besteed. Voor het vervolg is een bedrag van € 160.000 geraamd.

Hoe bestuurlijk              Via Voortgangsrapportage aan de raad, via de projectrapportage Sociaal domein en de P&C-cyclus.
gerapporteerd?




                                                                                                                                                         387
</pre>

====================================================================== Einde pagina 387 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 388 ======================================================================

<pre>RIO (re-integratie officier)
Naam Pilot
 Naam pilot                      RIO (re-integratie officier)



Korte omschrijving
De gemeente Zoetermeer neemt sinds september 2022 deel aan de landelijke pilot RIO (re-integratie officier) van het ministerie van Justitie en Veiligheid. De
pilot is gericht op ex-detentie jongeren die een high impact crime (HIC) hebben begaan. Met middelen van het ministerie is een re-integratie officier
aangesteld die extra op deze doelgroep inzet. Het project wordt daarnaast gebruikt om het nazorgproces, van binnen (Penitentiaire Inrichting) naar buiten
(gemeente) te verbeteren.




Programma/Portefeuillehouder
 Programma                       5. Veiligheid

 Portefeuille                    Openbare orde en veiligheid



Doel/Beoogd resultaat
                                 Het project heeft de volgende doelen: 1) verlagen kans op strafrechtelijke recidive. 2) resocialisatie van ex-detentie
 Doel, beoogd resultaat
                                 jongeren. 3) doorontwikkelen van de gemeentelijke aanpak nazorg ex-gedetineerden.



Data
 Startdatum                      1 september 2022

 Einddatum                       Onbekend.

 Evaluatiemoment                 jaarlijks

                                                                                                                                                          388
</pre>

====================================================================== Einde pagina 388 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 389 ======================================================================

<pre>Uitkomst evaluatie
 Pilot succesvol?                Met de inzet van 2 re-integratieofficieren is de doelgroep verder verbreed. Naast meerderjarige-, kunnen nu ook
 Zijn de vooraf gestelde         minderjarige (ex-) detentiejongeren die een high impact crime (HIC) hebben begaan actief worden begeleid. De aanpak is
 doelen/resultaten gehaald?      daarnaast ondergebracht bij het team nazorg ex-gedetineerden, waar de nazorg voor alle Zoetermeerse (ex-)
                                 gedetineerden is belegd. De ervaringen met deze brede aanpak zullen worden verwerkt in een nieuw beleidsplan nazorg
                                 ex-gedetineerden. Hierin zal ook naar de borging en of integratie van de RIO-aanpak worden gekeken. De pilot RIO wordt
                                 intensief gemonitord en geëvalueerd door het ministerie van J&V, die eigenaar is van de pilot.

 Geven de resultaten van de      Omdat de aanpak grotendeels met incidentele Rijksmiddelen wordt betaald moet op langere termijn worden bekeken of de
 pilot aanleiding om het         pilot in de reguliere aanpak kan worden geborgd. Hiervoor wordt een plan van aanpak “Bureau Nazorg Zoetermeer”
 bestaande beleid aan te         voorbereid.
 passen?

 Leidt aanpassing van het        Nog niet
 beleid tot een financieel
 gevolg?

 Hoe bestuurlijk                 De burgemeester wordt regelmatig geïnformeerd over RIO als onderdeel van de jeugdaanpak.
 gerapporteerd?




Social Hub
Naam Pilot
 Naam pilot                      Social Hub



Korte omschrijving
Het college heeft op 23 april 2024 het besluit genomen om de haalbaarheidsfase van het project Social Hub in Meerzicht te starten en ingestemd met het
participatievoorstel om de jongeren uit de wijk te betrekken. In dit memo informeren wij u hierover. Vanuit het Rijk bestaat er het programma ‘Preventie met
gezag’ dat voortkomt uit de brede preventieaanpak (georganiseerde en ondermijnende) jeugdcriminaliteit. Uit dit programma heeft de gemeente Zoetermeer
subsidie toegewezen gekregen voor een pilot van 2 jaar (2024 -2025) om een Social Hub op te richten. De reeds toegewezen subsidie staat los van de

                                                                                                                                                          389
</pre>

====================================================================== Einde pagina 389 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 390 ======================================================================

<pre>recente uitnodiging voor een andere subsidieaanvraag van het Ministerie van Justitie en Veiligheid vanuit het landelijke programma ‘Preventie met gezag’.
Tijdens dit project richten we in de wijk Meerzicht een locatie in waar jongeren uit de wijk hun vrije tijd kunnen doorbrengen en op een laagdrempelige manier
zelf, of met lokale partners, activiteiten kunnen ondernemen. Wanneer nodig kunnen jongeren aansluiten bij bestaande initiatieven binnen de gemeente. Zo
draagt de Social Hub bij aan de bestaande activiteiten in de wijk in plaats van elkaar te beconcurreren. In de Social Hub vinden jongeren een gemeenschap
en een derde thuis, naast hun eerste thuis (familie) en tweede thuis (vrienden). Dit versterkt de veerkracht en weerbaarheid van jongeren. Het project Social
Hub start met het onderzoeken van de haalbaarheid voor een plek voor en door jongeren.




Programma/Portefeuillehouder
 Programma                       2. Samen leven en ondersteunen

 Portefeuille                    Programma Meerzicht



Doel/Beoogd resultaat
                                 Een actieve Social Hub op een fysieke locatie in de wijk Meerzicht waar jongeren een thuisbasis en gemeenschap vinden.
 Doel, beoogd resultaat          In de Social Hub ondernemen jongeren en lokale partners activiteiten die een positief perspectief bieden voor, door en met
                                 kwetsbare en risicovolle jongeren.



Data
 Startdatum                      1 januari 2024

                                 31 december 2026 (toelichting: omdat het ruim 1 jaar duurde voor er een geschikte locatie was gevonden voor de Social
 Einddatum                       Hub, is er gevraagd om verlenging van het project. Zowel het ministerie en de wethouder hebben hierop akkoord gegeven.
                                 De hoogte van de subsidie verandert hierdoor niet.)

 Evaluatiemoment                 Q1/Q2 2026




                                                                                                                                                           390
</pre>

====================================================================== Einde pagina 390 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 391 ======================================================================

<pre>Uitkomst evaluatie
 Pilot succesvol?                nnb
 Zijn de vooraf gestelde
 doelen/resultaten gehaald?

 Geven de resultaten van de      nnb
 pilot aanleiding om het
 bestaande beleid aan te
 passen?

 Leidt aanpassing van het        nnb
 beleid tot een financieel
 gevolg?

 Hoe bestuurlijk                 nnb
 gerapporteerd?




Tuinrangers
Naam Pilot
 Naam pilot                      Tuinrangers



Korte omschrijving
Het project Tuinrangers is gestart om het vergroenen van tuinen te bevorderen en zo een bijdrage te leveren aan de leefomgeving en de natuur. Tuinrangers
zijn vrijwilligers uit Zoetermeer, die worden opgeleid om inwoners gratis met praktische adviseren te helpen om hun tuin te vergroenen. In dit initiatief werkt
Zoetermeer samen met Stichting Steenbreek en IVN. Zie het raadsmemo pilotproject Tuinrangers.

Op 8 juni 2025 zijn de 10 opgeleide tuinrangers begonnen met het geven van tuinadviezen. Om het project te lanceren is een persbericht gemaakt en zijn er
flyers in de stad opgehangen. Op 28 juli 2025 hebben er in totaal 34 tuinbezoeken plaatsgevonden. Ook staan er nog 17 afspraken klaar voor een tuinadvies.
Daarnaast zijn er nog 7 aanvragen binnengekomen waar nog een afspraak voor gemaakt moet worden. Dit brengt het totale aantal aanvragen (al gegeven en
nog niet gegeven) op 58. Hiernaast bemannen de tuinrangers een stand bij verschillende evenementen, zoals op 28 juni bij de opening van Happy Days en


                                                                                                                                                            391
</pre>

====================================================================== Einde pagina 391 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 392 ======================================================================

<pre>op 14 juni bij de open dag van De Tuin van Seghwaert. Daarnaast zullen de rangers op 3 momenten tijdens het dakenfestival aanwezig zijn met een stand en
zullen ze op 11 oktober aanwezig zijn met bij MeerZoeterMeer.




Programma/Portefeuillehouder
 Programma                      3. Leefbaarheid, duurzaam en groen

 Portefeuille                   Natuur en milieu



Doel/Beoogd resultaat
                                Doel van dit drie jaar durende pilotproject is om het ontstenen en vergroenen van particuliere tuinen door inwoners te
 Doel, beoogd resultaat
                                vergemakkelijken en te stimuleren. Hierbij wordt uitgegaan van in totaal rond de 600 te geven tuinadviezen in Zoetermeer.



Data
 Startdatum                     27-8-2024

 Einddatum                      31-12-2027

 Evaluatiemoment                Aan het eind van het project, najaar 2027



Uitkomst evaluatie
 Pilot succesvol?               nvt
 Zijn de vooraf gestelde
 doelen/resultaten gehaald?

 Geven de resultaten van de     nvt
 pilot aanleiding om het


                                                                                                                                                        392
</pre>

====================================================================== Einde pagina 392 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 393 ======================================================================

<pre>bestaande beleid aan te
passen?

Leidt aanpassing van het    nvt
beleid tot een financieel
gevolg?

Hoe bestuurlijk             nvt
gerapporteerd?




                                  393
</pre>

====================================================================== Einde pagina 393 =================================================================

<br><br>