<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Mienskip als basis
(CONCEPT)VISIE VERSTERKEN
SOCIALE BASIS TYTSJERKSTERADIEL
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>INHOUD
Inleiding                                                                              4
Waarom versterken sociale basis?                                                       5
Waarom deze visie sociale basis?                                                       6
Leeswijzer                                                                             7

1. Wat is de sociale basis?                                                            8
       1.1 Voor wie is de sociale basis belangrijk?                                    9
       1.2 Welke ontwikkelingen beïnvloeden onze opgave?                               10

2. Wat willen we bereiken?                                                             11
       2.1 Ontmoeten en betrokkenheid: Inwoners zetten zich in voor elkaar             11
       Wat willen we bereiken?                                                         12
       De koers voor de aankomende vier jaar                                           12
       2.2 Samenredzaamheid: Perspectief dankzij een sterk                             12
       netwerk voor alle inwoners.
       Wat willen we bereiken?                                                         13
       De koers voor de aankomende vier jaar                                           13
       2.3 Zelfredzaamheid en ontplooiing: Laagdrempelige                              13
       faciliteiten voor inwoners.
       Wat willen we bereiken?                                                         13
       De koers voor de aankomende vier jaar                                           14

3. Wie bouwen aan een stevige sociale basis?                                           15
       3.1 Rol van vrijwilligers                                                       15
       3.2 Rol van professionals                                                       15
       3.3 Rol van de gemeente                                                         15
       Steunen en sturen                                                               16
       Waarderen, stimuleren en ondersteunen                                           16
       Signaleren en uitvoeren                                                         16

4. Principes en voorwaarden                                                            17
       4.1 Leidende principes                                                          17
       4.2 Voorwaarden samenwerking                                                    18

5. Financiën                                                                           19
Toekomst subsidies sociale basis                                                       19




                                                                             Mienskip als basis · pagina 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Bijlage 1 Uitwerking proces                                                 20
       Toelichting vorm                                                     21
       Inspiratiesessie                                                     21
       Doarpetoer                                                           21
       Digitale enquête                                                     21
       Fotosafari: wat vinden kinderen belangrijk?                          21
       Data sociale basis                                                   21
       Samenhang met de andere ontwikkelingen binnen de gemeente            22
       Samenwerking lokale partijen                                         22
       Communicatie                                                         22

Bijlage 2 Data sociale basis                                                23

Bijlage 3 Uitkomsten vragenlijsten en kwalitatieve informatie               25
       3.1 Uitkomsten Doarpetoer                                            27
       Inwoners zijn in het algemeen erg tevreden                           27
       Ontmoetingsplek en voorzieningen                                     27
       Wonen                                                                28
       Aandacht voor de jeugd en kwetsbare groepen                          29
       Maatwerk per dorp                                                    29
       Verwachtingen richting gemeente                                      30
       3.2 Uitkomsten Foto Safari                                           30
       Conclusie en aanbevelingen                                           30
       Thuis                                                                30
       School                                                               30
       Vrije tijd                                                           31
       Online                                                               31
       En verder…                                                           32

Bijlage 4 Onderzoek naar de inzet sociale basis                             33
       Hoopvol en kwetsbaar                                                 33
       Sociaal werk werkt!                                                  33
       Onderzoek jongerenwerk                                               34

Bijlage 5 Artikel Divosa                                                    35




                                                                   Mienskip als basis · pagina 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>INLEIDING
Tytsjerksteradiel; een gemeente met 16 prachtige
dorpen waar iets meer dan 32.000 mensen wonen. In
die dorpen gebeurt heel veel. Van wekelijkse fiets- en
wandelommetjes tot knutselmiddagen, koffieochtenden
en sport- en ontmoetingsactiviteiten. Inwoners kijken
naar elkaar om en bieden elkaar steun en hulp waar
nodig. Het zorgt ervoor dat inwoners zich betrokken
voelen bij hun dorp. Die kracht in de dorpen noemen
we ‘de sociale basis.’ en in die sociale basis is van alles in
beweging.

Sinds 1 januari 2015 is de gemeente verantwoordelijk voor het
organiseren van zorg en ondersteuning dichtbij de inwoners via
de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de uitvoering
van de Jeugdwet. Als gemeente hebben wij de taak om de juiste
zorg en ondersteuning te bieden vanuit de Wmo, Jeugd- en
Participatiewet. Goede zorg én een sterke sociale basis zijn de
pijlers voor de transformatie Sociaal Domein die in 2015 is ingezet.

We zijn toe aan de volgende fase in de transformatie Sociaal
Domein; het versterken van de sociale basis, het beter aansluiten
van de zorgprofessionals bij de sociale basis en de leefwereld
van inwoners en een goede samenwerking tussen formele en
informele zorg. In een stevige sociale basis wordt maximaal
ingezet op het ontdekken van talenten en benutten van kansen
en mogelijkheden van inwoners om mee te kunnen doen.
Inwonersinitiatieven en professionals dragen gezamenlijk bij aan
een sterkere samenleving. Een stevige sociale basis maakt deze
beweging mogelijk.
                                                                         “We binne lyts
                                                                       genoch om elkoar
                                                                       te kennen, en grut
                                                                        genoch om ús te
                                                                            rêden.”

                                                                         Genoteerd tijdens
                                                                          de Doarpetoer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Waarom versterken sociale basis?
In het beleidskader sociaal domein van april 2019 is vastgesteld dat de gemeente aan
de slag gaat met het moderniseren van het voorliggend veld. Bij de vaststelling van de
begroting 2021-2024 heeft de gemeenteraad daarbij ook bepaald om het denken en
handelen van de historische gegroeide subsidies en afspraken in het voorliggend veld
in beginsel los te laten en gezamenlijk met inwoners en partners te bouwen vanuit een
nieuwe visie op het voorliggend veld, oftewel de sociale basis. Daar is ook een financiële
taakstelling aan verbonden.

Met het vaststellen van de begroting 2021-2024 (november 2020) heeft de raad ingestemd
met de ombuigingslijn 1. De raad heeft besloten om het bestaande subsidiebeleid op
gebied van welzijn en leefbaarheid, samen met inwoners van onze dorpen, te herijken per
2023. De raad heeft besloten te stoppen met de huidige subsidies voor welzijnswerk (in de
brede zin van het woord) en sociaal cultureel werk in de huidige vorm per 2023. In plaats
daarvan stelt de raad per 2023 één budget/subsidie beschikbaar voor de inrichting van de
sociale basis van circa € 690.000,-.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Op 12 november 2020 is de motie Ombugings wolwezen, sosjaal kultureel wurk, biblioteek
(CDA en CU) door de raad aangenomen. Er is besloten om de subsidie van 593.000 euro
aan de bibliotheek te betrekken bij de modernisering van het voorliggend veld (sociale
basis) per 2023. Er wordt een splitsing gemaakt tussen de uitleenfunctie en de taken die
bijdragen aan het versterken aan de sociale basis. Het bedrag dat nu voor deze taken
als subsidie aan de bibliotheek wordt verstrekt wordt opgenomen in het totale bedrag
subsidies sociale basis. Het bedrag van circa 690.000 euro (subsidies sociale basis)
kan daardoor hoger uitvallen. De bibliotheek kan dan net als andere organisaties een
subsidieaanvraag doen voor activiteiten die bijdragen aan het versterken van de sociale
basis.

Waarom deze visie sociale basis?
Er zijn veel verschillende initiatieven van zoveel verschillende partners; dat kan niet zonder
een kader met afspraken over hoe we de samenwerking en kwaliteit borgen. Deze visie
is het raamwerk waarbinnen de sociale basis wordt vormgegeven op basis van gedeelde
leidende principes voor de uitvoering. Zo voorkomen we dat we die afspraken keer op
keer op tientallen plekken opnieuw met elkaar moeten maken. Verschil mag er zijn, want
maatwerk is nodig, maar dat mag niet leiden tot een onherkenbaar pallet aan initiatieven
en voorzieningen.

Om de sociale basis te ondersteunen wordt jaarlijks door de gemeente structurele
en incidentele subsidies verleend. De doelen uit deze visie vormen de basis voor een
nieuwe subsidieregeling. De subsidieregeling vormt vervolgens samen met de Algemene
Subsidieverordening en de Algemene Wet Bestuursrecht (Awb) de wettelijke grondslag
voor het verlenen van de subsidies in de gemeente voor de periode 2023 - 2026. Deze
nieuwe subsidieregeling stelt het college vast in het vierde kwartaal van 2021.

In deze notitie leest u de visie van de gemeente op het versterken van de sociale basis.
We beschrijven door middel van bouwstenen en uitgangspunten ‘de beweging naar de
basis’. Met deze beweging bedoelen we dat inwoners gewoon mee kunnen doen, zo
lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen wonen, en veilig en gezond kunnen opgroeien.
In deze visie richten we ons op het sociale aspect van de sociale basis: welzijn, veiligheid,
gezondheid, zorg, ontmoeten, meedoen. Het fysieke stuk wordt wel aangekaart in de zin
van ontmoetingsplekken, sociale accommodaties, beweegplekken, wonen etc. Er is altijd
een verbinding tussen het sociale en fysiek domein in de sociale basis.
De gemeente heeft deze notitie geschreven op basis van inbreng van inwoners en
(gesubsidieerde) maatschappelijke partners uit de gemeente.




                                                                                      Mienskip als basis · pagina 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Leeswijzer
De notitie begint met een beschrijving van de sociale basis, gevolgd door voor wie de
sociale basis belangrijk is en wie erbij betrokken zijn. Hierna beschrijven we de visie (drie
bouwstenen) op het versterken van de sociale basis, wat we willen bereiken, wie welke
rol vervult en de leidende principes en voorwaarden en financiën. In bijlage I staat hoe
we de inbreng hebben verzameld. In bijlage II zijn de data sociale basis van de gemeente
weergegeven in een infographic. In bijlage III beschrijven we de uitkomsten van de diverse
ingezette participatie instrumenten. In bijlage IV wordt een drietal recente onderzoeken
over de sociale basis kort beschreven en in bijlage V staat het artikel over de Doarpetoer en
de sociale basis dat onlangs in de speciale congreskrant van Divosa is verschenen.




        Mienskip verkent grenzen
        Ingrid Rittersma hoorde via Facebook over de Doarpetoer en deelde haar ideeën
        in de partytent. Door corona beseft ze eens te meer wat écht nodig is, juist ook
        dichtbij. Tijdens haar werk als ambulance verpleegkundige ziet ze vaak schrijnende
        situaties. ‘Aan de buitenkant een mooie villa, prachtige gordijnen. Maar eenmaal
        achter de voordeur, blijkt soms dat mensen uit pure armoede drie keer per dag
        brood eten.’ Mienskip bestaat en is waardevol, maar kent zijn grenzen. Mensen
        weten niet alles van elkaar.

        Een gemeenschappelijke tuin kan volgens Rittersma een klein, maar o zo
        belangrijk begin van een oplossing zijn. Als mensen geen werk hebben, biedt
        het vrijwilligerswerk in de tuin dagstructuur. Je kunt afspreken dat je na de
        koffie samen een wandeling gaat maken. Al lopend komen misschien lastige
        onderwerpen zoals geldzorgen of eenzaamheid ter sprake. En in de oogsttijd kan
        er een appeltaartworkshop georganiseerd worden. ‘Dat kan zomaar het verschil
        betekenen tussen wel of geen taart bij het kinderfeestje.’
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>1. WAT IS DE SOCIALE BASIS?
Zoals in de inleiding staat geschreven is de gemeente sinds januari 2015 verantwoordelijk
voor het organiseren van zorg en ondersteuning dichtbij de inwoners via de wet
maatschappelijke ondersteuning (wmo) en de uitvoering van de jeugdwet. Goede zorg én
een sterke sociale basis zijn de pijlers voor de transformatie sociaal domein die in 2015 is
ingezet. Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen transformatie en transitie.

Onder transitie wordt de technische overgang van taken en
verantwoordelijkheden naar gemeenten verstaan, ook wel
decentralisatie genoemd. Transformatie is de cultuuromslag
die van betrokken organisaties wordt gevraagd in manier
van denken en werken. In onderstaand plaatje zijn de vier
transformatieopgaven voor de gemeente weergegeven.
De gemeente moet van alle vier de opgaven een goed
beeld hebben en weten waar zij naar toe wil werken. En die
opgaven hebben elk weer hun specifieke omstandigheden,
vragen en oplossingen. Tussen deze opgaven bestaat geen
hiërarchie, maar een continue interactie en wederzijdse
beïnvloeding. Het onderscheid maakt het mogelijk om
de lokale verhoudingen scherp in beeld te krijgen en de
verantwoordelijkheden duidelijk bij de betrokken partijen
te positioneren. Het gaat om verandering op alle opgaven
samen (Decentralisatie betekent transitie en transformatie.
Transitiebureau begeleiding in de Wmo in opdracht van
VNG 2012).

Via de vier opgaven wordt de transformatie vormgegeven
op lokaal niveau.




De gemeente werkt vanuit
                                        GEÏNDICEERDE
verschillende beleidsvelden             ZORGAANBIEDERS
aan de sociale basis. De sociale                              TOEGANG / GEBIEDSTEAM
basis in brede zin bestaat
                                                                      Onderwijs
uit wat inwoners zelf met en                                            Sport
voor elkaar doen en de meer             GEORGANISEERD                Gezondheid                SOCIALE
                                        FORMEEL                        Cultuur                  BASIS
professionele georganiseerde                                           Welzijn
sociale basisvoorzieningen. Sociale
basisvoorzieningen raken aan                                            Kerken
                                        GEORGANISEERD                Dorpshuizen
alle aspecten van het dagelijkse        INFORMEEL                   Dorpsbelangen
leven: ontmoeting, onderwijs,                                      Sportverenigingen
opvoeding, werk, gezondheid,
wonen, bewegen, cultuur en
                                                                       Het gezin
veiligheid.                             INFORMEEL                      De straat
                                                                       De buurt




                                                                                   Mienskip als basis · pagina 8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Inwoners hebben baat bij een breed en laagdrempelig aanbod van activiteiten en ondersteuning
in de eigen buurt of dorp. Dat helpt om zelfredzaam te zijn, talenten te ontwikkelen en mee te
doen in het dorp. Dat aanbod, of dat nou op initiatief van inwoners, professionele organisaties,
vrijwilligersorganisaties of de gemeente wordt georganiseerd, noemen we de sociale basis. Die basis
is er voor alle inwoners jong en oud, kansarm en kansrijk. Zij vergroot de burgerkracht, zorgt dat
inwoners mee kunnen doen en voorkomt dat inwoners met een kleine zorg- of ondersteuningsvraag in
een zwaar hulptraject terechtkomen. De gemeente wil dat dit aanbod stevig staat en op maat en naar
behoefte beschikbaar is. Daarom werken we de komende jaren samen met partners en inwoners aan het
verstevigen van de sociale basis.

De visie sociale basis van de gemeente is opgebouwd uit drie bouwstenen (deze worden in hoofdstuk 2
verder uitgewerkt):
• Ontmoeten en betrokkenheid: activiteiten die het gevoel van verbondenheid met de medemensen
    of de gemeenschap waartoe mensen behoren bevorderen;
• Samenredzaamheid: activiteiten die ervoor zorgen dat iedereen kan meedoen door elkaar te
    steunen en verantwoordelijkheid te nemen;
• Zelfredzaamheid en ontplooiing: activiteiten die het vermogen om zelfstandig je leven te leiden, je
    te kunnen ontwikkelen en je problemen op te lossen, vergroten.

De leefwereld van de inwoners laat zich natuurlijk niet vangen in hokjes en afgebakende domeinen.
Toch draagt de indeling bij aan de bewustwording van de (on)mogelijkheden om vanuit de overheid de
leefwereld van onze inwoners positief te beïnvloeden.

Er is afgelopen jaar veel versnippering ontstaan in activiteiten in de sociale basis. Om meer doel- en
resultaatgericht te kunnen werken is het nodig om de sociale basis te vereenvoudigen en betrokken
partijen te verbinden met elkaar. Een stevige sociale basis vraagt tot slot ook een goede samenwerking
tussen de partners die activiteiten en ondersteuning in de sociale basis bieden, de welzijn- en
buurtwerker, gebiedsteams, huisartsen en preventieve en specialistische (jeugd)zorg.



1.1 Voor wie is de sociale basis belangrijk?
Ondersteuning vanuit de stevige sociale basis is er voor alle inwoners, maar niet iedereen heeft dat altijd
in dezelfde mate nodig of draagt er evenveel aan bij. Ondersteuning, vroegsignalering en preventie zijn
bijvoorbeeld onmisbaar voor:
• Inwoners die iets willen betekenen voor hun dorp of voor anderen.
• Vrijwilligers, in het bijzonder vrijwilligers in informele hulp.
• (Jonge) mantelzorgers.
• Jeugdigen die in hun directe omgeving weinig beschermende en stimulerende factoren hebben voor
    talentontwikkeling, gezond opgroeien en zelfontplooiing. Extra aandacht is daarbij nodig voor jonge
    kinderen (-9 maanden tot 2,5 jaar) en hun ouders in het kader van een gezonde en kansrijke start,
    risicojongeren, jongeren die zich uitgesloten voelen, kwetsbare meiden en jongeren in de overgang
    naar volwassenheid.
• Inwoners die te maken hebben met een of meer beperkende situaties, zoals eenzaamheid,
    werkloosheid of achterstand in kansen, geld en taal.
• Inwoners met een fysieke, psychische of verstandelijke beperking die zo zelfstandig mogelijk willen
    leven.




                                                                                   Mienskip als basis · pagina 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>•   Inwoners die slachtoffer zijn van kindermishandeling of huiselijk geweld.
•   Nieuwkomers (bijvoorbeeld statushouders) die hun weg moeten leren vinden in het dorp
•   Ouderen die zelfstandig wonen, maar te maken krijgen met afnemende zelfredzaamheid
    bijvoorbeeld door beginnende dementie en lichamelijke beperkingen.

Deze specifieke doelgroepen vinden laagdrempelige ondersteuning in de sociale basis. Daarbij is het wel
zaak de balans van verschillende doelgroepen in de gaten te houden, zodat alle inwoners zich prettig
blijven voelen bij deelname aan de activiteiten.

1.2 Welke ontwikkelingen beïnvloeden onze opgave?
Een stevige sociale basis is voor alle inwoners belangrijk, maar niet altijd volledig controleerbaar.
Verschillende externe ontwikkelingen hebben er invloed op:
• Vanuit Sociaal Domein Friesland (SDF) wordt gewerkt aan een nieuwe aanbesteding voor
    specialistische jeugdhulp per 2022, want de huidige contracten lopen dan af. Per 2022 zal
    er een verschuiving plaatsvinden van lichte zorg die voorheen werd ingekocht als zijnde
    specialistische jeugdhulp (denk aan coaching, vaktherapie, mindfulness, weerbaarheidstrainingen,
    huiswerkbegeleiding e.d.) naar de lokale gemeenten. Deze zorg zal dus niet meer provinciaal worden
    ingekocht, omdat dit niet als specialistische hulp wordt gezien. Bovengenoemde ontwikkelingen
    voor de inkoop specialistische jeugdhulp 2022 brengen met zich mee dat er meer van ons als lokale
    gemeente wordt gevraagd. Deze ontwikkeling vraagt van de gemeente dat zij kinderen/gezinnen
    met lichte hulpvragen ondersteuning bieden vanuit de sociale basis en gebiedsteams.
• Ambulantisering en extramuralisering: inwoners blijven langer zelfstandig thuis wonen en ontvangen
    zorg en ondersteuning in de eigen omgeving.
• Er wordt steeds meer een beroep gedaan op mantelzorgers.
• Demografische ontwikkelingen: de gemeente vergrijst en het aantal (eenpersoons) huishoudens
    neemt toe.
• De verschillen in de dorpen worden groter: het verschil in gezondheid tussen groepen mensen groeit,
    er is meer eenzaamheid en een groeiende kloof tussen arm en rijk.
• De samenleving wordt complexer: steeds meer inwoners hebben moeite om mee te doen,
    bijvoorbeeld omdat ze een taalachterstand hebben of digitaal niet vaardig zijn.
• De dorpen veranderen ten gevolge van de schaarste op de woningmarkt, veranderingen op de
    arbeidsmarkt, segregatie, groeiende intolerantie en racisme.
• De gevolgen van Corona maken dat veel activiteiten en voorzieningen in de sociale basis stil zijn
    komen te staan. De vraag voor veel dorpen is of deze activiteiten en voorzieningen weer terugkomen
    na Corona.

Afgelopen twee jaar is er redelijk wat onderzoek gedaan naar de sociale basis. In bijlage IV worden drie
recentelijke onderzoeken naar de sociale basis kort beschreven.




                                                                                  Mienskip als basis · pagina 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>2. WAT WILLEN WE BEREIKEN?
In dit hoofdstuk beschrijven we de visie sociale basis aan de hand van drie bouwstenen.
Deze bouwstenen zijn tot stand gekomen op basis van input van inwoners en
maatschappelijke partners in de sociale basis.


2.1 Ontmoeten en betrokkenheid: Inwoners zetten zich in voor elkaar


Wat willen we bereiken?
•   Inwoners zetten zich in voor elkaar, hun buurt of dorp.
•   Ruimte voor inwonersinitiatieven, maatschappelijke initiatieven.
•   Inclusiviteit: initiatieven staan open voor alle inwoners.
•   Een plek (of meerdere) om elkaar te ontmoeten.



Denk bijvoorbeeld aan
•   Inwoners zetten op eigen initiatief allerlei activiteiten op. Soms gaat het om inwonersinitiatieven die
    gericht zijn op de directe leefomgeving, soms zijn het maatschappelijke initiatieven om anderen te
    helpen. Al dan niet met ondersteuning van bijvoorbeeld de buurtwerkers.
•   Dit levert een breed scala aan initiatieven op: van zorg in de buurt tot duurzame energievoorziening
    tot buurtmoestuintjes, van beheer van een plein tot gebiedsontwikkeling en initiatieven op gebied
    van sociale netwerken.
•   Er zijn initiatieven die een bijdrage leveren aan de opgave in het dorp en/of doelstellingen in het
    beleidskader Sociaal Domein zoals de sociale samenhang, participatie en activering, zorg voor elkaar,
    bestrijden van eenzaamheid en armoede, duurzame energie, beheer van groenvoorzieningen of een
    dorpshuis, educatie, gezondheid, integratie, leefbaarheid en cultuur.



De koers voor de aankomende vier jaar

Verder ontwikkelen van partnerschap met inwoners
De gemeente heeft initiatief van en door inwoners hoog op de agenda staan. We maken (op meer
plekken) mogelijk dat inwoners meer inspraak krijgen in het duiden en het agenderen van de (gebieds)
opgave. Daar waar netwerken ontstaan, omarmen we dat en zijn we partner.

Bewaken inclusiviteit, kansengelijkheid en kwaliteit bij initiatieven van inwoners
We willen dat alle inwoners dezelfde kansen krijgen in het leveren van een bijdrage aan hun dorp of een
maatschappelijk probleem. Initiatieven hebben hun eigen doelstellingen en richten zich op de daarbij
behorende doelgroep. Dat sluit niet altijd aan bij de doelen en doelgroepen waarop de gemeente
de focus legt. Daar is niets mis mee, zolang ze geen ondersteuning of partnerschap vragen van de
overheid. Als ze dat wel doen, hechten we aan inclusiviteit. Iedereen moet kunnen meedoen ongeacht
bijvoorbeeld beperking of achterstand, seksuele oriëntatie, culturele achtergrond, geloofsovertuiging of
leeftijd. We willen dat initiatieven mensen bij elkaar brengen en tolerantie en saamhorigheid stimuleren.
Dit neemt niet weg dat een activiteit geschikter kan zijn voor een bepaalde groep inwoners dan voor een
andere groep.



                                                                                   Mienskip als basis · pagina 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Intensiveren van welzijns- en opbouwwerk
Ondersteuning door onder andere het welzijns- en opbouwwerk is belangrijk: het resulteert in een
toename van inwonersinitiatieven. We intensiveren het welzijns- en opbouwwerk in deze rol en op die
plekken waar inwonersinitiatief niet vanzelf ontstaat.




2.2 Samenredzaamheid: Perspectief dankzij een
sterk netwerk voor alle inwoners


Wat willen we bereiken?
•   Iedereen doet mee: alle inwoners kunnen terugvallen op een netwerk.
•   Inwoners zien meer naar elkaar om: Zij zijn bereid zich in te zetten voor een ander als hulp en zorg
    nodig is.
•   Zij dragen bij aan een kansrijke omgeving voor alle inwoners, met speciale aandacht voor jeugdigen.
•   Werven en matchen van en ondersteuning voor vrijwilligers.
•   Inwoners die voor een naaste zorgen worden ondersteund als dat nodig is om dat op een goede en
    gezonde manier te kunnen (blijven) doen.
•   Balans in gebieden tussen draagkracht en draaglast voor kansrijk en kansarm.



Denk bijvoorbeeld aan:
•   Kunnen bouwen op de steun van een familielid, vriend, kennis, buurvrouw of buurtgenoot of een
    vrijwilliger.
•   Een kansrijke omgeving voor (jonge) mantelzorgers, opvoeders (ouders al vanaf zwangerschap),
    volwassenen, ouderen en jongeren die actief zijn in de wijk, vrijwilligers, maatjes,
    ervaringsdeskundigen, lotgenoten.
•   Inwoners die ondersteuning voor elkaar organiseren op basis van ervaringsdeskundigheid.



De koers voor de aankomende vier jaar

Vroegtijdig signaleren van problemen
We zetten in op een sterk netwerk dat alert is op vroegtijdige signalering van problemen (bij kinderen
al vanaf de zwangerschap van de moeder). Bijvoorbeeld het herkennen en bespreekbaar maken van
eenzaamheid, niet-zichtbare beperkingen zoals een lichte verstandelijke beperking (lvb),
huiselijk geweld, kindermishandeling, kansenongelijkheid, belemmeringen of bedreigingen voor
groei en ontwikkeling van kinderen, taalachterstand, armoede, overbelasting van mantelzorgers,
gezondheidsproblemen, discriminatie en uitsluiting.

Drempels wegnemen zodat mensen elkaar ontmoeten en netwerken kunnen vormen
Doordat de zorg voor onder andere ouderen, mensen met een ggz-achtergrond of mensen met een
lichte verstandelijke beperking zo veel mogelijk in de thuisomgeving wordt georganiseerd, blijven zij al
dan niet onder begeleiding langer zelfstandig wonen. Ook is er een instroom van nieuwkomers, onder
wie statushouders. We zorgen ervoor dat deze groepen inwoners en hun kinderen in contact komen
met elkaar en met andere inwoners zodat ze volwaardig kunnen meedoen in het dorp. Waar nodig
organiseren we daarvoor ondersteuning.



                                                                                  Mienskip als basis · pagina 12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Stimuleren dat inwoners meer omzien naar elkaar
We zetten steviger in op het stimuleren dat inwoners meer omzien naar elkaar. Niet alleen als vangnet
op het moment dat zorg of hulp nodig is. Juist ook omdat een goed netwerk van cruciaal belang is voor
beter perspectief op werk of om een positieve omgeving te creëren voor opgroeiende kinderen. Het kan
mensen ondersteunen in het zetten van stappen. Bijvoorbeeld in het aangaan van sociale contacten, het
ontwikkelen en onderhouden van vaardigheden die het meedoen bevorderen, het starten of volhouden
van sport en beweegactiviteiten of het loskomen vanuit isolement. Daarbij spreken we álle inwoners aan
op de inzet van hun talenten. Het vertrekpunt is de kracht en de capaciteiten van individuele mensen en
wat ze elkaar te bieden hebben.

Ondersteuning bieden zodat mantelzorgers in balans komen en blijven
Mantelzorg is zorg en ondersteuning gegeven aan een naaste (zoals partner, ouder, kind, buur, kennis)
die chronisch ziek is en/of een beperking heeft. De mantelzorger geeft langdurig, intensief en onbetaald
zorg en ondersteuning aan iemand met wie hij/zij een persoonlijke band heeft. Mensen kiezen er vaak
niet bewust voor om mantelzorger te zijn of worden, de zorgtaken komen op hun pad. De belasting van
de mantelzorger moet beter worden meegewogen bij de verdeling van taken tussen professionals en
mantelzorgers.




2.3 Zelfredzaamheid en ontplooiing: Laagdrempelige
faciliteiten voor inwoners


Wat willen we bereiken:
•   Het vergroten van de zelfredzaamheid en veerkracht van inwoners (jongeren, gezinnen, volwassenen
    en ouderen).
•   Jeugdigen kunnen zich maximaal ontwikkelen en groeien gezond en kansrijk op.
•   Maximaal benutten van talenten van inwoners, zodat zij zich kunnen ontplooien.
•   Meer kansengelijkheid.
•   Minder gezondheidsverschillen, meer (positieve) gezondheid.



Denk bijvoorbeeld aan:
•   Ontwikkelen en onderhouden van benodigde vaardigheden: taal, digitaal, financieel, sociaal,
    cognitief en gericht op werk.
•   Inzet op het vergroten van weerbaarheid: omgaan met tegenslagen, verleidingen en ingrijpende
    levensgebeurtenissen en bespreekbaar maken en inschakelen van hulp bij huiselijk geweld en
    kindermishandeling.
•   Jongerenwerk: jongerenwerkers helpen jongeren bij het volwassen worden. Dit voorkomt zorg en
    zorgt voor sociale cohesie.
•   Laagdrempelige faciliteiten voor jeugdigen en gezinnen in de dorpen om de kansen en het
    toekomstperspectief van vooral kwetsbare jeugd te verbeteren. Een veilige plek om te spelen, om
    hun persoonlijkheid en hun talenten te ontwikkelen, zoals in het kinder- of speeltuinwerk.
•   Brede talentontwikkeling, mentoring en coaching voor de ontwikkeling van andere dan cognitieve
    vaardigheden, zoals creatieve, sportieve en communicatievaardigheden, leren experimenteren,
    vergroten van zelfvertrouwen, weerbaarheid en veerkracht.




                                                                                 Mienskip als basis · pagina 13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>•   Praktische ondersteuning die helpt om zo zelfstandig mogelijk te leven, zoals klussendienst,
    boodschappenservice, sociale maaltijden, administratieve hulp.
•   Aansluiten bij motivatie van inwoners; focus op perspectief in plaats van op problemen.
•   Inzetten op positieve gezondheid. Focus op: het inrichten van een gezonde omgeving, het oplossen
    van achterliggende problemen en het aandacht besteden aan kwetsbare groepen. Projecten zoals
    Gezonde School, JOGG, GLI dragen hieraan bij. Een aantal dorpen is bezig met projecten die ook
    positief doorwerken op gezondheid: Trynwâlderein, MEYD (Mei Elkoar Yn Droegeham), Generatiehuis
    (Gerkesklooster-Stroobos). En ook op kleinere schaal zijn er (al dan niet bedrijfsmatige) projecten die
    te maken hebben met gezondheid zoals bijvoorbeeld een groen schoolplein, wetter en willepark,
    MOA-keuken, foodwalk.




De koers voor de aankomende vier jaar

Zorgen dat jeugdigen veilig, gezond en kansrijk opgroeien
Alle kinderen en jongeren hebben talenten en mogelijkheden en een bepaalde mate van flexibiliteit en
veerkracht, en zijn positief beïnvloedbaar. We stimuleren jeugdigen in hun ontwikkeling en betrekken
hun ouders hierbij. Zo bouwen we aan een kansrijke en bloeiende omgeving in onze gemeente. De jeugd
heeft de toekomst.

Een gezonde leefstijl stimuleren en welbevinden vergroten
Er zijn in de gemeente grote verschillen in gezondheid en levensverwachting tussen laag- en
hoogopgeleiden. Ook etnische achtergrond, inkomenssituatie en woonomgeving spelen een rol. Dat
moet anders. Activiteiten binnen de sociale basis zijn een instrument om een gezonde omgeving
voor inwoners te creëren en gezond gedrag te bevorderen voor jeugdigen en volwassenen. Bij het
verbeteren van de gezondheid van inwoners leggen we de focus op kansen en wat mensen wél
kunnen. Dit komt tot uitdrukking in het concept van positieve gezondheid: het vermogen om je aan te
passen en eigen regie te voeren bij fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. Net als in
sportstimulering en de aanpak gezond gewicht.

Veerkracht vergroten met kennis en vaardigheden
Vaardigheden zijn een steeds belangrijker voorwaarde om zelfredzaam te kunnen zijn. We zetten sterker
in op het vergroten van kennis, ontwikkelen en bijhouden van vaardigheden en op het stimuleren en
ondersteunen van gedragsverandering. De sociale basis moet uitnodigen om
structureel deel te nemen aan activiteiten die nodig zijn om de zelfredzaamheid op peil te brengen en
te houden en het perspectief op werk te vergroten. Als werk een stap te ver is, zetten we in op duurzame
participatie.

Praktische hulp en steun mogelijk maken
Mensen wonen steeds langer zelfstandig thuis, ook als zij niet op alle levensdomeinen zelfredzaam
zijn. Zij hebben meer behoefte aan lichte, praktische ondersteuning bij klusjes in en rondom huis, zoals
klussenhulp en hulp bij administratie. We stimuleren dat deze praktische hulp wordt geboden door
medebewoners of vrijwilligersorganisaties. Waar nodig wordt dit ondersteund.




                                                                                   Mienskip als basis · pagina 14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>3. WIE BOUWEN AAN EEN STEVIGE SOCIALE BASIS?
Bij elke activiteit in de sociale basis is de verhouding tussen de eigen kracht vanuit
inwoners en de ondersteuning vanuit overheid en organisaties anders. Waar het kan
ondernemen inwoners zelf initiatieven om hun leven en woonomgeving te verbeteren.
Waar dat nodig is, zijn er in de gemeente vele vormen van ondersteuning. De kracht van de
sociale basis wordt bepaald door de kwaliteit van de verbindingen: het samenspel tussen
de activiteiten uit drie bouwstenen en de samenhang met zwaardere vormen van zorg en
ondersteuning in de gemeente. Bij de opgave waar we voor staan, zien we een beweging
waarbij steeds meer activiteiten worden uitgevoerd door inwoners zelf. Als het gaat om
de kwaliteit van de activiteiten en de veiligheid van deelnemers en vrijwillige begeleiders
worden wel eisen gesteld. Hoe hoger de eisen op dat gebied, hoe vaker die activiteit wordt
toevertrouwd aan professionals.


3.1 Rol van vrijwilligers
De vrijwillige inzet koesteren, stimuleren en ondersteunen we. Want zonder vrijwillige inzet geen sociale
basis. Elke vereniging, sportclub, dorpsactiviteit, inwonersinitiatief, hobbyclub en religieuze instelling
bestaat dankzij vrijwilligers. Soms is die inzet terloops en incidenteel, soms gaat het om jarenlange
structurele bijdragen aan een activiteit. Vrijwillige inzet zorgt voor netwerken van de vrijwilligers zelf
en vaak ook voor de mensen waarvoor activiteiten worden opgezet. Hiermee draagt dit bij aan de
sociale cohesie in de gemeente en is het een bron van sociaal kapitaal. Dé vrijwilliger bestaat niet: er
is een enorme diversiteit. Het is van belang vrijwilligers te faciliteren in wat zij doen voor inwoners. De
rol van de vrijwilliger kan variëren: hij is initiatiefnemer, ondersteuner, begeleider, facilitator, uitvoerder,
zowel bij een organisatie, een initiatief of een dorpsgenoot. Daarmee heeft de vrijwilliger in alle drie de
bouwstenen van de basis een belangrijke positie.



3.2 Rol van professionals
Overal in de gemeente leveren professionals dichtbij de inwoners ondersteuning op tal van leefgebieden,
zoals wonen, veiligheid, (jeugd)zorg, werk en inkomen, sport en cultuur. Voor een stevige sociale basis
is herkenbaarheid belangrijk: inwoners moeten weten welke professionele ondersteuning beschikbaar
is én professionals moeten van elkaar weten wat ze bieden en hoe ze kunnen samenwerken. Daarbij
maken we een onderscheid tussen professionals in de sociale basis (kinder- en jongerenwerk,
welzijnswerk, mantelzorgondersteuning, maatschappelijke dienstverlening, kunst en cultuur, sport-
en beweegaanbieders) en professionals in verbinding met de sociale basis (gebiedsteams, huisartsen,
jeugdgezondheidszorg, politie, wijkverpleegkundigen, woningcorporaties, schuldhulpverlening, scholen,
bibliotheek).



3.3 Rol van de gemeente
De gemeente heeft de taak om samen te werken met inwoners en partners om de sociale basis vorm te
geven. Soms als opdrachtgever, soms als regisseur of uitvoerder. Daarnaast heeft de gemeente een taak
om binnen haar eigen organisatie kokers te doorbreken en verbindingen tussen zacht (sociaal domein)
en hard (fysiek domein) te realiseren.




                                                                                       Mienskip als basis · pagina 15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Steunen en sturen
Inwoners laten vaak en op veel plekken zien dat zij tal van zaken
prima zelf kunnen regelen. Zich verbonden en betrokken voelen
is een intrinsieke waarde in de samenleving: het ontstaat vanzelf
en laat zich niet zomaar gebruiken voor andere doelen dan de
initiatiefnemers voor ogen hadden. Dat betekent dat initiatieven
niet per definitie bijdragen aan de doelen van de gemeente.
Andersom kan de gemeente wel sturen met voorwaarden voor
initiatieven die om ondersteuning vragen. In dat geval ziet de
gemeente erop toe dat zij werken aan het verstevigen van de
sociale basis.

De overheid is dus steunend waar het kan en sturend waar het
moet. Dat betekent terughoudend zijn bij het stellen van regels
en creatief zijn om binnen de wettelijke kaders gezamenlijk te
zoeken naar oplossingen. De overheid hoeft alleen te faciliteren
als daaraan behoefte is en dit is niet voorbehouden aan het sociale
domein. Hier ligt de opgave voor de gemeente om de samenhang
tussen de domeinen te organiseren.



Waarderen, stimuleren en ondersteunen
De rol van de gemeente is het bevorderen, waarderen, stimuleren
en ondersteunen van initiatieven gericht op samenredzaamheid
als die niet vanzelf tot stand komen of waar dat gewenst is. Bij
samenredzaamheid zijn mensen in eerste instantie zelf aan
zet. Waar dat niet toereikend is, kunnen vanuit de gemeente
activiteiten worden ontplooid die ervoor zorgen dat het netwerk
van mensen wordt versterkt. Ook heeft de gemeente een rol bij
sturing op inclusiviteit en kansengelijkheid.



Signaleren en uitvoeren
Het versterken van de sociale basis op die plekken waar dit niet
vanzelf ontstaat, is een opgave. Het is de rol van de gemeente om
samen met professionele organisaties, maar ook met betrokken
inwoners, te signaleren waar deze laagdrempelige faciliteiten
nodig zijn en ze vervolgens tot stand te brengen. Waar nodig
stimuleert of initieert de gemeente activiteiten die ervoor zorgen
dat mensen over de juiste competenties gaan beschikken. De
gemeente heeft een regierol bij het organiseren van de nodige
verbindingen in de dorpen. Dit betekent onder andere dat wordt
ingezet op een optimaal samenspel tussen professionals binnen de
sociale basis en professionals die op het terrein van (preventieve)
(jeugd)zorg en werk actief zijn, maar ook op een optimale
verhouding tussen vrijwilligers, maatjes, ervaringsdeskundigen en
professionals.




                                                                      Mienskip als basis · pagina 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>4. PRINCIPES EN VOORWAARDEN
De principes en voorwaarden die we voor dit kader hebben opgesteld, vormen de
grondslag voor de uitvoering in de sociale basis en de subsidieregeling.

Samenwerken aan een stevige sociale basis vraagt om een gezamenlijk beeld van hoe we dit bereiken
en om een eenduidige uitvoeringspraktijk. De leidende principes helpen ons bij de vormgeving van die
samenwerking. Voorwaarden voor samenwerking geven onze uitvoeringspartners houvast bij hun rol
binnen de sociale basis. Het gaat daarbij om afspraken met uitvoeringspartners werkzaam in de sociale
basis. Maar ook om manieren om continuïteit te borgen bij samenwerking met vrijwilligers en afspraken
om te bewaken dat er ook een stevige sociale basis komt in dorpen waar dat niet vanzelf tot stand komt.
Voorwaarden voor uitvoering van activiteiten worden verder aangescherpt in de subsidieregeling.
Hiermee kunnen we beoordelen of activiteiten daadwerkelijk een bijdrage leveren aan de sociale basis.



4.1 Leidende principes

•   Inwoners, uitvoeringspartners en gemeente werken vanuit de gezamenlijke visie en koers.
•   Partnerschap: we werken vanuit vertrouwen. Van elkaar leren en samen ontwikkelen: zowel in beleid
    als in de uitvoering, zowel binnen de gemeente als met partners en inwoners en partners onderling.
•   Verbinden is de sleutel: verbinden van inwoners, van partners rondom de opgave in een dorp, tussen
    de sociale basis en de gebiedsteams en zorgaanbieders.
•   Maatwerk per dorp: focus op overeenkomsten waar dat kan en op de verschillen waar nodig. De
    balans tussen thema- en doelgroepgericht werken en werken vanuit de logica, samenhang en
    opgave in het dorp.
•   Leefwereld als input voor systeemwereld: de leefwereld van de inwoners in de dorpen levert de
    input voor de systeemwereld van de gemeente en professionals. Dit vraagt een open houding en de
    bereidheid om te leren en te veranderen.




                                                                                Mienskip als basis · pagina 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>4.2 Voorwaarden samenwerking

•   Beweging naar de dorpen: ondersteunende functies kunnen effectief zijn als ze wortelen in het
    dorp en in hun rol. Dat betekent samenwerken in een netwerk met buurtwerkers, gebiedsteams,
    wijkverpleegkundigen, buurtsportcoaches, centrum voor cultuur, bibliotheek, professionals
    van (preventieve en) specialistische (jeugd)zorg, woningcorporaties, huisartsen, enzovoorts. De
    activiteiten zelf moeten juist inspelen op een veranderende vraag.
•   Partnerschap en focus: we zetten in op partnerschap met uitvoeringsorganisaties. We willen wildgroei
    aan professionele organisaties in de sociale basis voorkomen.
•   Gebiedsgericht: we stimuleren en geven ruimte aan uitvoerders om hun individuele opgaven samen
    in te vullen. We vragen hen ook met dorpen samen te werken om dorpsoverstijgende opgaven te
    signaleren en aan oplossingen bij te dragen.
•   Ruimte voor mengvormen: innovatie op het raakvlak van sociale basis en gespecialiseerde
    voorzieningen. Daarbij onderzoeken we waar de grens ligt tussen de sociale basis, dagbesteding
    (Wmo/Participatie) en specialistische (jeugdhulp)ondersteuning. De verwachting is dat sommige
    activiteiten die nu als maatwerkvoorziening worden georganiseerd, ook binnen de sociale basis of in
    mengvormen uitgevoerd zouden kunnen worden. Juist een vrijwilliger die de druk eraf haalt kan ook
    al heel erg helpen, waardoor minder zware/langdurige specialistische hulp nodig is.
•   Ruimte voor experiment: met als doel de ondersteuning aan inwoners uit verschillende regelingen en
    kaders beter op elkaar te laten aansluiten. We delen de lessen uit experimenten, soms als inzichten en
    werkzame uitgangspunten, soms als nieuwe methodieken/aanbod.
•   Maatschappelijke accommodaties: er dienen voldoende plekken te zijn in de dorpen of gebieden
    waar activiteiten kunnen plaatsvinden. De visie maatschappelijk vastgoed gaat uit van minimaal één
    excellente ontmoetingsplek per dorp.




                                                                                  Mienskip als basis · pagina 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>5. FINANCIËN
In het beleidskader sociaal domein van april 2019 is vastgesteld dat de gemeente aan de slag gaat met
het moderniseren van het voorliggend veld. Bij de vaststelling van de begroting 2021-2024 heeft de
gemeenteraad daarbij ook bepaald om het denken en handelen van de historische gegroeide subsidies
en afspraken in het voorliggend veld in beginsel los te laten en gezamenlijk met inwoners en partners
te bouwen vanuit een nieuwe visie op het voorliggend veld, oftewel de sociale basis. Daar is ook een
financiële taakstelling aan verbonden.

Met het vaststellen van de begroting 2021-2024 (november 2020) heeft de raad ingestemd met de
ombuigingslijn 1. De raad heeft besloten om het bestaande subsidiebeleid op gebied van welzijn
en leefbaarheid, samen met inwoners van onze dorpen, te herijken per 2023. De raad heeft besloten
te stoppen met alle huidige subsidies voor welzijnswerk (in de brede zin van het woord) en sociaal
cultureel werk in de huidige vorm per 2023. In plaats daarvan stelt de raad per 2023 één budget/subsidie
beschikbaar voor de inrichting van de sociale basis van circa € 690.000,-.

Op 12 november 2020 is de motie Ombugings wolwezen, sosjaal kultureel wurk, biblioteek (CDA en
CU) door de raad aangenomen. Er is besloten om de subsidie van 593.000 euro aan de bibliotheek te
betrekken bij de modernisering van het voorliggend veld (sociale basis) per 2023. Er wordt een splitsing
gemaakt tussen de uitleenfunctie en de taken die bijdragen aan het versterken aan de sociale basis. Het
bedrag dat nu voor deze taken als subsidie aan de bibliotheek wordt verstrekt wordt opgenomen in
het totale bedrag subsidies sociale basis. Het bedrag van circa 690.000 euro (subsidies sociale basis) kan
daardoor hoger uitvallen. De bibliotheek kan dan net als andere organisaties een subsidieaanvraag doen
voor activiteiten die bijdragen aan het versterken van de sociale basis.

Toekomst subsidies sociale basis
Om de sociale basis te ondersteunen wordt jaarlijks door de gemeente structurele en incidentele
subsidies verleend. De doelen uit deze visie vormen de basis voor een nieuwe subsidieregeling. De
subsidieregeling vormt vervolgens samen met de Algemene Subsidieverordening en de Algemene Wet
Bestuursrecht (Awb) de wettelijke grondslag voor het verlenen van de subsidies in de gemeente voor
de periode 2023 - 2026. Deze nieuwe subsidieregeling stelt het college voorlopig vast in het vierde
kwartaal van 2021. De eerder beschreven bouwstenen en doelen vormen de basis voor deze nieuwe
subsidieregeling. Het college kijkt bij het verstrekken van subsidies naar een goede balans in de verdeling
tussen de bouwstenen van de visie sociale basis.




                                                                                  Mienskip als basis · pagina 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>BIJLAGE 1 UITWERKING PROCES
Bij het tot stand komen van deze visie is gekozen voor een participatief proces. Doel
hiervan is om de raad, inwoners en partners goed te betrekken bij de visievorming en
verdere invulling van het plan versterken sociale basis. De insteek hierbij is dat inwoners
eigenaarschap (gaan) ervaren en de gemeente meer een faciliterende rol krijgt. Deze
werkwijze sluit ook aan bij de werkwijze die de gemeente met de omgevingsvisie nastreeft.

Onderstaande tabel geeft een overzicht van het gelopen proces tot nu toe. Na vaststelling van de
definitieve visie versterken sociale basis worden de vervolgstappen door het college uitgewerkt.


  Datum              Voor wie?                Onderwerp           Doel                           Hoe?


  11 maart 2021      Raadsleden               Verkennen           Informeren, inspireren         Presentatie van 5
  inspiratiesessie   Inwoners                 van kansen en       en leren aan de hand           inwonersinitiatieven
                     Dorpsbelangen            mogelijkheden in    van inwonersinitiatieven       waarbij zij aangeven
                     Verenigingen             de sociale basis.   met als doel de sociale        waarom zij dit initiatief
                     Uitvoeringspartners                          basis in het dorp te           zijn gestart, hoe het
                     Adviesraden                                  versterken.                    initiatief bijdraagt
                                                                                                 aan het versterken
                                                                                                 van de sociale basis,
                                                                                                 welke vorm zij hebben
                                                                                                 gekozen, wat werkt
                                                                                                 goed en wat niet, wat
                                                                                                 zij van de gemeente
                                                                                                 verwachten.


  Januari/juni       Raadsleden               Verkennen           Met elkaar duiden              Doarpetoer
  2021               Inwoners                 van kansen en       aan de hand van                Digitale Enquête
                     Dorpsbelangen            mogelijkheden in    cijfers en feiten wat          Foto Safari
                     Verenigingen             de sociale basis    de belangrijkste
                     Uitvoeringspartners      met inwoners en     maatschappelijke
                     (o.a. GGD, huisartsen,   partners.           vraagstukken zijn
                     onderwijs,                                   (denk daarbij aan
                     dorpshuizen, KEaRN,                          bv. Eenzaamheid,
                     wijkverpleegkundigen,                        armoede, ontmoeting,
                     gebiedsteams,                                gezondheid etc.)
                     bibliotheken etc.)                           Inzicht in wat verstaan
                     Adviesraden                                  we met elkaar onder de
                                                                  sociale basis?
                                                                  Inzicht in de behoeften,
                                                                  wensen en ideeën van
                                                                  inwoners om de sociale
                                                                  basis te versterken.



  Mei 2021           Gebiedsteams,            Verkennen           De ontwikkelingen voor         It takes a village
                     KEaRN, onderwijs,        oplossings-         de inkoop specialistische      to raise a child
                     adviesraden, GGD,        richtingen n.a.v.   jeugdhulp 2022
                     beleidsmedewerkers,      wijzigingen         brengen met zich mee
                     Humanitas etc.           inkoop Jeugd        dat er meer van ons als
                                                                  lokale gemeente wordt
                                                                  gevraagd. Hoe kunnen
                                                                  wij de sociale basis
                                                                  en gebiedsteams zo
                                                                  inrichten dat kinderen
                                                                  met lichte hulpvragen
                                                                  binnen hun eigen dorp
                                                                  geholpen kunnen
                                                                  worden?



                                                                                              Mienskip als basis · pagina 20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Toelichting vorm
De sociale basis in een dorp staat of valt met burgerparticipatie. Door een visie te ontwikkelen met de
inwoner, sluit de gemeente aan bij wat er daadwerkelijk speelt in het dorp. Door met de inwoner te
ontwikkelen creëren we eigenaarschap van de inwoner zelf, zodat inwoners een bijdrage willen leveren
aan hun dorp. We hebben daarom voor verschillende vormen gekozen om met inwoners en betrokken
organisaties in gesprek te gaan.



Inspiratiesessie
Op 11 maart organiseerden de gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel een inspiratiesessie
versterken sociale basis met 5 prachtige voorbeelden van inwonersinitiatieven.
https://www.youtube.com/watch?v=3HzBIXTkzgg&t=765s



Doarpetoer
De Doarpetoer heeft vanaf 10 mei t/m 1 juli langs 27 dorpen in de gemeenten Achtkarspelen en
Tytsjerksteradiel getoerd. Op een buitenlocatie in het dorp zijn gesprekken gevoerd met inwoners. Wat
vindt u belangrijk in het dorp om fijn samen te leven? Waar ontmoet u andere inwoners? Van welke
inwonersinitiatieven/activiteiten/voorzieningen maakt u gebruik? Is er volgens u nog iets nodig? Welke
activiteiten/initiatieven ontbreken er nog? Van ieder dorp is een uitwerking gemaakt en terug te vinden
op www.doarpetoer.nl



Digitale enquête
Inwoners konden ook vanaf 10 mei tot en met 1 juli hun mening digitaal geven over de sociale basis.
Inwoners konden door middel van een vragenlijst aangeven wat zij belangrijk vinden voor de visie sociale
basis.



Fotosafari: wat vinden kinderen belangrijk?
Met kinderen van 8-12 jaar zijn we samen met welzijnsorganisatie KEaRN op safari geweest door hun
straat, buurt of dorp. Door middel van foto’s heeft KEaRN met de kinderen de bouwstenen van de sociale
basis in kaart gebracht en gaven de kinderen aan wat zij belangrijk vinden. Wat is voor hen een fijne plek
om te spelen? Waar zouden ze graag dingen anders zien? Welke straat is onveilig? In de dorpen Gytsjerk,
Burgum, Sumar, Buitenpost en Drogeham is de Fotosafari langs geweest.



Data sociale basis
Er zijn veel data beschikbaar: van de gemeente zelf (o.a. maatwerkvoorzieningen Wmo,
maatwerkvoorzieningen Jeugdwet), de dorpenatlas, de zorgspiegel, CBS, GGD gezondheidsmonitor
etc. Door gebruik te maken van de beschikbare data leggen we de focus op wat er in een specifiek dorp
speelt. We hebben per gemeente en per dorp een overzicht gemaakt van de beschikbare data. https://
www.8ktd.nl/doarpetoer-infographics-sociale-basis Deze data hebben we gebruikt bij de gesprekken
met inwoners tijdens de Doarpetoer.




                                                                                  Mienskip als basis · pagina 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Samenhang met de andere ontwikkelingen binnen de gemeente
De samenhang tussen maatschappelijk vastgoed, omgevingsvisie, ontwikkelingen gebiedsteam, inkoop
Jeugd en Wmo en Participatiewet, gezondheidsbeleid, cultuurbeleid en de sociale basis is groot. We
versterken en verbinden doelen en resultaten, wat leidt tot een integrale aanpak. Er is veel afstemming
geweest met betrokken collega’s. Collega’s van verschillende beleidsterreinen en ook de projectgroep
omgevingsvisie zijn aangehaakt bij de Doarpetoer. Ook de uitkomsten van de verschillende processen
(digitale vragenlijsten omgevingsvisie, gesprekken gezondheidsbeleid, digitale sessies cultuurbeleid) zijn
met elkaar gedeeld en verwerkt in deze visie.



Samenwerking lokale partijen
In het proces om te komen tot de visie sociale basis is samengewerkt en afgestemd met verschillende
partijen: Dorpsbelangen, de bibliotheek, sociaal cultureel werk, welzijnswerk, wijkverpleegkundigen,
verenigingen, GGD, onderwijs, kerken, huisarts. De medewerkers van KEaRN en de wijkverpleegkundigen
zijn structureel aangehaakt geweest bij de Doarpetoer.



Communicatie
De afdeling communicatie heeft het proces om te komen tot een visie sociale basis op verschillende
manieren ondersteund. Er is een projectwebsite www.doarpetoer.nl gemaakt waar alle informatie over
de Doarpetoer en visie sociale basis is verzameld en gedeeld. Er is wekelijks bekendheid gegeven aan
de Doarpetoer en ook zijn er filmpjes, flyers en foto’s gemaakt. Omrop Fryslân en RTV NOF hebben
televisie en radio opnames gemaakt. Landelijk is de Doarpetoer ook opgepikt door Divosa1. Divosa
heeft ten behoeve van het voorjaarscongres met als thema ‘de buurt’ een interview opgenomen over de
Doarpetoer voor een speciale krant.




1
 Divosa is de vereniging van gemeentelijke
directeuren en leidinggevenden; degenen met een
eindverantwoordelijke rol in het sociaal domein




                                                                                  Mienskip als basis · pagina 22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>BIJLAGE 2
DATA SOCIALE BASIS




                     Mienskip als basis · pagina 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                                              GEMEENTEPROFIEL

                        KERNCIJFERS                                                                   GEZONDHEID
           De gemeente Tytsjerksteradiel telde op 1 januari 2020
          32.052 inwoners, van wie 16.040 man en 16.012 vrouw.
                                                                                                                       
             +  = 32.052                                                                                           35%
          16.040           16.012                 INWONERS
                                                                                                               langdurige ziekte
                                                                                                                  of aandoening                 
                                                                                           80%                                                 66%
                                                                                       (zeer) goed ervaren                                    voldoet aan
                                                                                           gezondheid                                        beweegrichtlijn




     18+12+222820 45+42+76
   LEEFTIJDSOPBOUW                                 BURGERLIJKE STAND

                                                                                                                                   
                                                                                                    52%                             39%
                                                                                                  matig en ernstig                matig tot zeer
                                                                                                   overgewicht                   ernstig eenzaam

        l 0-15       l 45-65                         l ongehuwd l gescheiden
        l 15-25      l 65+                           l gehuwd   l verweduwd
        l 25-45




     38+30+32
  TYPE HUISHOUDENS                                 AANTAL WONINGEN
                                                                                                 ACCOMMODATIES
                                                   13.943

    l 1-persoons
                                                    KOOP
                                                   10.039
                                                                      HUUR
                                                                      3.904
                                                                                                                                              
    l zonder kinderen
    l met kinderen                                                                         61                           9                            9
                                                                                       Onderwijs                     Dorpshuis                     Cultuur
Huishoudens totaal 13.639                          Gemiddelde waarde 201.000
Gemiddelde omvang 2,3                              Leegstand         558




     SOCIALE VOORZIENINGEN                                                                                                         
             AO                                   1.120
                                                              *WMO-producten                           39                             30
            WW                                      440
                                                                                                                                     Sport
                                                              Begeleiding       391               Kerk/eredienst
           AOW                                    6.980
                                                              Beschermd wonen   12
        Bijstand                                    566
                                                              Huishouden        767
  Re-integratie                                     743       Wonen, rolstoel   1066
   Bijz. Bijstand                                   514       & vervoer
         WMO*                                     1.705
     Jeugdwet                                       495
           ZVW                                   28.083
           WLZ                                      624

    Op doarpetoer.nl staat per voorziening de percentuele
    verhouding tot alle inwoners van de leeftijdsdoelgroep.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>ANALYSE TYTSJERKSTERADIEL                                               Jeugdwet
                                                                        In 2020 maakten 495 inwoners gebruik van een
De gemeente Tytsjerksteradiel telde op 1 januari 2020 32052             maatwerkvoorziening vanuit de Jeugdwet. Onder de
inwoners, van wie 16.040 man en 16.012 vrouw. Het aandeel               individuele jeugdhulpvoorzieningen vallen de specialistische
inwoners tussen de 45 - 65 jaar is met 28% in de gemeente               jeugdhulpvoorzieningen, zoals: dagbehandeling, pleegzorg/
Tytsjerksteradiel het hoogst.                                           tijdelijke gezinsvervanging, crisisopvang, residentiële hulp en
                                                                        gesloten jeugdzorg.
GEZONDHEID
                                                                        Zorgverzekeringswet en Wet Langdurige Zorg
Uit de GGD monitor (2016) is op te maken dat 80 % van de 19 tot         28083 (87,6%) inwoners maakten in 2019 gebruik van de
65 jarigen een zeer goede gezondheid ervaart. In Fryslân ligt dit       Zorgverzekeringswet. 624 (1,95%) inwoners van de gemeente
op 79%. In Tytsjerksteradiel is 39% van de 19 tot 65 jarigen is matig   Tytsjerksteradiel in 2019 gebruik van de Wet Langdurige Zorg.
tot ernstig eenzaam. In Fryslân ligt dit op 42%. In Tytsjerksteradiel
voldoet 66% van de 19 tot 65 jarigen aan de beweegnorm. In              VOORZIENINGEN
Fryslân ligt dit op 65%.
                                                                        Onderwijs en opvang
SOCIALE VOORZIENINGEN                                                   In de gemeente Tytsjerksteradiel zijn 21 kinderdagverblijven,
                                                                        16 buitenschoolse opvang locaties en 107 gastouders. Er zijn
Uitkeringen                                                             20 basisscholen in Tytsjerksteradiel, waarvan 8 openbaar en
In Tytsjerksteradiel ontving in 2020 5,68%% van de inwoners             12 Protestant-Christelijk. En er is een samenwerkingsschool in
van 15 jaar of ouder een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Het           Eastermar: de Master Frankeskoalle. Er zijn 3 middelbare scholen in
aandeel inwoners met een WW uitkering is in 2020 2,23%. Het             Tytsjerksteradiel: OSG Singelland en CSG Liudger in Burgum en het
aantal inwoners met een bijstandsuitkering is 3,06%. In Fryslân         Tjalling Koopmans College in Hurdegaryp.
is dit percentage 5,6. 743 inwoners nemen deel aan een re-
integratietraject (Participatiewet). 514 inwoners deden in 2020 een     Sociale accommodaties
aanvraag bijzondere bijstand.                                           Sociale accommodaties bieden inwoners de ruimte elkaar te
                                                                        ontmoeten. Er zijn 9 dorpshuizen. Er is een MFC in Noardburgum en
Wmo                                                                     in Hurdegaryp.
De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) regelt hulp en
ondersteuning voor inwoners, zodat zij zo lang mogelijk zelfstandig     Sport
thuis kunnen wonen en deel kunnen blijven nemen aan de                  Tytsjerksteradiel heeft 4 sporthallen en 2 binnenzwembaden.
maatschappij.
                                                                        Sportverenigingen
In Tytsjerksteradiel vroegen 1705 inwoners in 2020 een                  5 tennisverenigingen, 12 voetbalverenigingen en
maatwerkvoorziening Wmo aan. 391 inwoners in 2020 vroegen               7 korfbalverenigingen
een maatwerkvoorziening begeleiding aan. 12 inwoners
maakten gebruik van beschermd wonen. 767 inwoners maakten               Culturele accommodaties
gebruik van huishoudelijke hulp. En 1066 inwoner vroegen een            Er zijn twee bibliotheken in Tytsjerksteradiel: in Burgum en Gytsjerk.
maatwerkvoorziening aan voor o.a. woningaanpassing, rolstoelen,         Er zijn zes musea in de gemeente Tytsjerksteradiel.
en Wmo-vervoer.                                                         Het Cultuurcentrum De Wâldsang biedt in de gemeente diverse
                                                                        culturele activiteiten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>BIJLAGE 3
UITKOMSTEN
VRAGENLIJSTEN
EN KWALITATIEVE
INFORMATIE




                  Mienskip als basis · pagina 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>BIJLAGE 3
UITKOMSTEN VRAGENLIJSTEN
EN KWALITATIEVE INFORMATIE

3.1 Uitkomsten Doarpetoer
Van ieder dorp is een uitwerking gemaakt van de input die
is opgehaald tijdens de Doarpetoer. We hebben 16 dorpen
bezocht in de gemeente Tytsjerksteradiel en naar schatting
zo’n 300 inwoners gesproken. De opbrengsten zijn terug te
vinden op de website doarpetoer.nl.

Hieronder beschrijven we de rode draad uit deze Doarpetoer.

Inwoners zijn in het algemeen erg tevreden
In de kleine dorpen is veelal sprake van een sterke Mienskip,
sterke sociale cohesie. In Corona tijd werd dit helemaal
zichtbaar. Inwoners staan voor elkaar klaar en ondersteunen
elkaar waar nodig. De andere kant van een sterke sociale
cohesie is dat inwoners die van buiten het dorp in het dorp
komen wonen er niet heel makkelijk tussen komen. In de
grotere dorpen zijn inwoners anoniemer en meer op zichzelf.
Inwoners zijn tevreden over de verschillende voorzieningen
en hebben vaak meer behoefte aan een groene inrichting van
de openbare ruimte (denk aan verbinding van wandelroutes,
inrichting van openbaar groen voor verschillende                         “Mensen
doelgroepen).
                                                                     hebben niet in
Ontmoetingsplek en voorzieningen                                      de gaten wat
Er is een rijke sportcultuur met een hoge deelname in diverse       vrijwilligerswerk
soorten sport. Mensen met verschillende achtergronden
ontmoeten elkaar bij de verenigingen, jong en oud. In de
                                                                  brengt voor zichzelf
verschillende multifunctionele centra en dorpshuizen kunnen       en voor een ander.”
mensen hun muzikale hart ophalen bij muziekverenigingen
of zangkoren. Voorzieningen zoals een dorpshuis of MFC,
                                                                      Genoteerd tijdens
school en sportverenigingen en kerken zijn heel belangrijk
                                                                       de Doarpetoer
voor inwoners. In de dorpen waarin de sociale cohesie sterk
is wordt ook het belang van deze voorzieningen gedragen
en gesteund. In de dorpen waar geen supermarkt of andere
winkels zijn wordt dit niet altijd gemist. Veelal wordt dit als
rustig ervaren. Inwoners zijn gewend om hun boodschappen
in de nabijgelegen dorpen te doen.




                                                                   Mienskip als basis · pagina 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Wonen
In eigenlijk alle dorpen is behoefte aan meer woningen.
Jongeren in de kleine dorpen geven aan graag in
het dorp te willen blijven wonen, maar er zijn geen
geschikte starterswoningen. De woningen die gebouwd
worden zijn vaak te duur voor de starters. Woningen die
beschikbaar komen worden nu ook veelal gekocht door
mensen van buiten het dorp. Ook de mensen vanuit de
randstad hebben de idyllische dorpjes met rust en ruimte
ontdekt. Soms worden de woningen als tweede woning
gekocht om te recreëren. De oudere inwoners willen ook
graag in het dorp blijven wonen. In de kleinere dorpen is
het lastig om door te stromen naar geschikte woningen
voor ouderen. Oudere inwoners zijn veelal aangewezen
op de woningen/flats in de grotere dorpen. Er wordt             “We waren in het
gedacht aan andere vormen van wonen: knarrenhofjes,          skatepark in Drachten
communities, tiny houses, meerdere adressen op 1
locatie. Bouwen naar behoefte en denken in creatieve
                                                                 en kwamen op
concepten.                                                      het idee om een
                                                              skatebaan te maken
Aandacht voor de jeugd
en kwetsbare groepen                                         bij de skeelerbaan in
In eigenlijk alle dorpen komt naar voren dat er aandacht      het park. Daar maakt
moet zijn voor de jeugd en kwetsbare groepen (laag
                                                                 u de kinderen
sociaal economische positie, armoede, eenzaamheid,
schuldenproblematiek etc.). Voor de jongere jeugd                  blij mee!”
(tot 10 jaar) zijn er vaak wel voldoende speeltuinen,
speelplekken en activiteiten, maar voor jeugd vanaf 10
jaar en ouder is er weinig. Jeugdigen geven aan buiten in
de openbare ruimte een chillplek te zoeken. In sommige            Uit een brief aan
dorpen zijn ook jeugdsozen, maar door de Corona kon               de burgemeester
de jeugd daar ook niet meer terecht. Ook is er vanuit
de jeugd veel behoefte aan skeelerbanen, skatebanen,
beweegtoestellen: bewegen in de buitenlucht. Voor
de kwetsbare ouderen gaat het vaak om elkaar
ontmoeten en laagdrempelige inloop en activiteiten
organiseren. Ondersteuning door onder andere het
kinder, jongeren- en buurtwerk wordt door inwoners heel
belangrijk gevonden: het resulteert in een toename van
inwonersinitiatieven is de ervaring. De buurtwerker is een
belangrijke actor in de opbouw en ondersteuning van de
mienskip.




                                                              Mienskip als basis · pagina 28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Maatwerk per dorp
Geen enkel dorp is hetzelfde. Ieder dorp in de gemeente
heeft haar eigen historie en cultuur. Het verschilt ook per
dorp hoe de sociale basis is georganiseerd. In sommige
dorpen is die basis stevig en zetten inwoners ook met
elkaar de schouders eronder om elkaar te ondersteunen en
voorzieningen in stand te houden of te bouwen. In andere
dorpen hebben verenigingen en inwonersinitiatieven
moeite om voldoende vrijwilligers aan zich te binden. Ze
werken ook minder met elkaar samen en richten zich op
verschillende doelgroepen. Het zorgt voor versnippering.
Dit vraagt dus om maatwerk per dorp. In het ene dorp is
meer aandacht nodig voor het veilig opgroeien van de
jeugd en in het andere dorp is aandacht nodig op het
voorkomen van eenzaamheid.

Verwachtingen richting gemeente
Verschillende inwoners waarderen het dat de gemeente
naar hen toe komt om in gesprek te gaan. De stap naar
de gemeente toe wordt soms als groot ervaren. Niet alle
inwoners delen hun mening via enquêtes of richting
Dorpsbelangen. Inwoners willen graag serieus genomen
worden: luister naar onze ideeën en biedt ruimte voor
andere geluiden. Neem de stem van de minderheid mee
in gemeentelijke processen en kijk vanuit integraliteit       Beppe
naar diverse vraagstukken. Inwoners vinden het belangrijk
dat de gemeente ontmoeting stimuleert. Een plek in het
                                                              Geartsje
dorp om elkaar te ontmoeten en met elkaar activiteiten te     Beppe Geartsje is een
ontplooien is de basis voor fijn leven met elkaar.            begrip in het dorp. Ze biedt
                                                              een luisterend oor aan de
                                                              kinderen in het dorp. En
                                                              tegelijk probeert ze kinderen
                                                              op een positieve manier aan
                                                              te spreken op hun gedrag.
                                                              Beppe Geartsje is een echte
                                                              verbinder. De kinderen komen
                                                              haar happy stones brengen.
                                                              De stenen met de mooie
                                                              spreuken en afbeeldingen
                                                              stelt ze ten toon voor haar
                                                              raam. Haar man heeft daar
                                                              speciaal mooie houders
                                                              voor gemaakt. Regelmatig
                                                              komen de kinderen voor haar
                                                              raam staan om de stenen te
                                                              bekijken of weer nieuwe te
                                                              brengen.



                                                               Mienskip als basis · pagina 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>BIJLAGE 3.2
UITKOMSTEN FOTO SAFARI
De Foto Safari is in vijf dorpen door KEaRN uitgevoerd.
De pilot was in Burgum, waarna de dorpen Gytsjerk,
Buitenpost, Drogeham en Sumar zijn bezocht. Iedere
Foto Safari bestond uit drie bijeenkomsten. Tijdens de
Foto Safari zijn de deelnemende kinderen op Foto Safari
geweest in hun eigen wijk of dorp. In ieder dorp hebben
de kinderen een community map ingevuld. De vragen van
deze community map kwamen overeen met de vragen die
tijdens de ‘doarpetoer’ aan de inwoners zijn gesteld.

Conclusie en aanbevelingen
Kinderen kunnen heel goed aangeven hoe zij hun dorp
ervaren. Hieronder een opsomming van de belangrijkste
uitkomsten en inzichten die de Foto Safari ons heeft
gegeven, aansluitend bij de vier pedagogische milieus
waarin kinderen opgroeien en zich ontwikkelen.

Thuis
Kinderen voelen zich vooral veilig thuis in hun eigen
leefomgeving. Een fijn huis met tuin wordt gewaardeerd.
Daarnaast geven kinderen aan dat het fijn is dat pake of
beppe of andere familie in de buurt wonen. Hier kunnen
ze ook altijd even naar toe, dit geeft een veilig gevoel. Dit
sluit aan bij het gezegde “It takes a village to raise a child”
(in dit geval a family): om een kind veilig en gezond te
                                                                  Sosjaal Miel
laten opgroeien, zijn niet alleen ouders, maar is ook een         yn Eastermar
gemeenschap nodig.
                                                                  ‘Sosjaal Miel’ oftewel ‘Samen
School                                                            eten wat de pot schaft’ is
School wordt gezien als een plek voor taal en rekenen,            een initiatief bedoeld voor
maar ook van spelen op het schoolplein. Niet alleen tijdens       iedereen in Eastermar om
de pauzes, maar vooral ook na schooltijd is het schoolplein       elkaar te ontmoeten en
een plek om met vrienden af te spreken en te spelen. De           gezellig samen te eten.
rol van een meester of juf komt minder naar voren. Een            Het Lokaal Loket organiseert
aantal spreekt van een lieve juf of meester. En op basis van      met Maaltijdservice Eastermar
vertrouwen durven ze met juf of meester te praten over            maandelijks een Sosjaal Miel
bepaalde onderwerpen, bijvoorbeeld over pesten.                   in Eastermar: Elke tweede
                                                                  maandag van de maand.
                                                                  Bij deze Open Eettafel kan
                                                                  iedereen aanschuiven voor
                                                                  een schappelijke prijs, dit
                                                                  alles wordt begeleid door
                                                                  enthousiaste vrijwillig(st)ers.




                                                                   Mienskip als basis · pagina 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Vrije tijd
In alle dorpen wordt er door de kinderen aangeven dat ze
uitdagende speelplekken missen om te spelen en vrienden
te ontmoeten. Spelen, sporten en creatieve activiteiten
zijn belangrijk voor de ontwikkeling van een kind. Alle
kinderen moeten de tijd en de ruimte krijgen om te spelen.
Ze hebben recht op ontspanning en op het deelnemen
aan sportieve, culturele en artistieke activiteiten*. Over
het algemeen zijn de dorpen voldoende ingericht voor
sportactiviteiten. Spel en creatieve activiteiten is per
dorp verschillend, terwijl kinderen aangeven het leuk te
vinden om hier aan deel te nemen. Over het algemeen zijn
er voldoende veilige speelplekken voor jonge kinderen
in de buurt. Er ontstaat wel een leemte als het gaat om
speelplekken voor 10+. Kinderen hebben zelf wel hele
leuke ideeën over hoe een speelplek voor 10+ eruit zou
kunnen zien.

(*https://www.kinderrechten.nl/kinderrechten-vw/artikel-31-
vrije-tijd-en-ontspanning/)

Online
Kinderen zijn veel online te vinden: Roblox en TikTok zijn
favoriete games/apps. Vooral het online ontmoeten van
vrienden vinden ze hierbij leuk. Samen gamen, maar ook
contacten in het buitenland maken, spreekt hen aan. Ook
zijn ze zich ervan bewust dat niet iedereen altjjd goede
bedoelingen heeft. Kinderen zijn vooral mediawijs op
het gebied van plezier; ze maken gebruik en ontdekken
de mogelijkheden van online games en apps. De
MediaDiamant is opgebouwd uit vijf kanten die samen de
belangrijkste onderdelen van mediaopvoeding vormen.
Ook de andere onderdelen verdienen aandacht, juist voor
deze generatie Alpha, die zich een leven zonder sociale
media niet kan voorstellen en waarbij influencers dagelijks
op hun scherm voorbij komen.




                                                              Mienskip als basis · pagina 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>En verder…

•   Kinderen vinden het fijn dat er natuur en groen is in het
    dorp waar ze wonen. Bloemenbermen, insectenhotels,
    dorpstuin, moestuinen, fruitbomen: ze zien het graag
    in hun dorp terug.
•   Kinderen willen uitgedaagd worden in hun spelen.
    Naast uitdagende speelplekken om te klimmen en
    klauteren, hebben ze ook ideeën hoe een leegstaande
    gymnastiekzaal, gebruikt kan worden voor sport en
    spelactiviteiten. En dan is apenkooi zeker favoriet.
•   Kinderen voelen zich over het algemeen veilig in
    het dorp. Bij gevaarlijke kruisingen en spannende
    huizen, die bijvoorbeeld al lang leegstaan, verwilderde
    tuinen en hoge heggen of waar iemand woont die
    ze spannend vinden, ervaren ze een gevoel van
    onveiligheid.
•   Aandacht voor armoede, geld en speelgoed geven aan
    arme gezinnen. Hoewel dit beeld vooral in de grote
    stad leeft, hebben kinderen ook in hun eigen dorp hier
    interesse voor. Ruilkasten, groente kraampjes en iedere
    buurt een moestuin, zijn zo maar een paar ideeën die
    door de kinderen worden genoemd.




                                                                 “Het is fijn dat
                                                                de gemeente naar
                                                                  ons toe komt.
                                                                Begin bij de vraag
                                                                en ideeën van de
                                                                    inwoner.”

                                                                   Genoteerd tijdens
                                                                    de Doarpetoer




                                                                Mienskip als basis · pagina 32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>BIJLAGE 4
ONDERZOEK NAAR DE INZET SOCIALE BASIS
Afgelopen twee jaar is er onderzoek gedaan naar de sociale basis. Hieronder benoemen we drie
recentelijke onderzoeken die de inzet op de sociale basis onderstrepen.

Hoopvol en kwetsbaar
Lector Jolanda Tuinstra en docent-onderzoeker Ina Holtrop onderzochten samen met experts van onder
andere kennisinstituut Movisie wat de gevolgen van de pandemie zijn op de sociale kwaliteit van het
dagelijks leven. Daarover verscheen de publicatie ‘Hoopvol en kwetsbaar. Omzien naar elkaar in tijden
van corona’.

Volgens de onderzoekers laat de coronacrisis zien dat de gehele samenleving kwetsbaar is. De sociale
kwaliteit staat serieus onder druk. Dat vereist meer dan maatregelen die inkomensondersteuning bieden,
maar ook nadrukkelijk aandacht voor de sociale verbanden en redzaamheid van mensen. Het sociaal
werk is daar onmisbaar in.

De coronapandemie is daarom een wake-up call voor professionals en beleidsmakers om de collectieve
dimensie in het sociaal werk te omarmen en niet langer te verwaarlozen. Te veel lag de afgelopen tijd de
nadruk op individuele hulpverlening, ten koste van het leggen van verbindingen, van het aanbrengen
van cement tussen mensen.

De cruciale rol van het opbouwwerk - of het nu gedaan wordt door een ‘gebiedsmakelaar’ of
‘buurtcoördinator’ - is daardoor weer aangetoond. We staan niet met lege handen tegenover de
coronacrisis. De actie- of aangrijpingspunten per conditie versterken elkaar en kunnen helpen de
gevolgen van de crisis op te vangen.

Sociaal werk werkt!
Onlangs (februari 2021) is door onderzoek van SEOR, Erasmus School of Economics, geconcludeerd
dat sociaal werk rendeert met een factor 1,6. De baten liggen een factor 1,6 hoger dan de kosten. Dit is
onderzocht op basis van 32 cases. Door de inzet van sociaal werk wordt zorggebruik zowel verminderd
als voorkomen.

De belangrijkste conclusie uit de meta-analyse is dat er niet zoiets is als ‘one best way of social work’, want
zowel bij preventieve als meer curatieve aanpakken maakt sociaal werk echt een verschil. De spreiding
in rendement tussen businesscases is groot, ook binnen de typen. Op basis van 14 maatschappelijke
kostenbatenanalyses (MKBA’s) binnen de 32 businesscases constateert SEOR dat de brutobaten
gemiddeld een factor 1,6 hoger liggen dan de kosten.

Kostenreductie en de maatschappelijke en economische opbrengst van sociaal werk zijn aantoonbaar
ook op het preventieve vlak, zo blijkt uit het onderzoek, maar ook dat deze tot nu toe niet worden
meegewogen. Daardoor worden investeringen in preventie via sociaal werk niet gezien als belangrijke
bijdrage aan de oplossing maar vaak te veel als kostenpost. En blijven, onterecht, vooral curatieve
maatregelen of directe hulpverlening als de belangrijkste waarden van sociaal werk staan.




                                                                                      Mienskip als basis · pagina 33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Onderzoek jongerenwerk
Als jongeren die speciale jeugdzorg ontvangen aanhaken bij het jongerenwerk in hun buurt, hebben zij
minder jeugdzorg nodig. Dat blijkt uit een verkennend onderzoek van de Hogeschool van Amsterdam.

Professioneel jongerenwerk ondersteunt jongeren in hun eigen buurt bij hun persoonlijke ontwikkeling
en maatschappelijke participatie. Het onderzoek van Lecotraat Youth Spot laat zien dat jongerenwerk
dat ook doet voor de 16 tot 23 jarigen die specialistische jeugdzorg ontvangen in de vorm van
verslavingszorg, jeugdreclassering, jeugd-ggz of intensieve gezinsbehandeling. Als deze jongeren naast
de jeugdzorg die ze krijgen, ook aanhaken bij het jongerenwerk in hun buurt, kan de duur en intensiteit
van het jeugdzorgtraject worden verlaagd.

“Juist deze jongeren hebben die welbekende menselijk maat en ondersteuning in hun buurt nodig”, zegt
Eric van der Burg, voorzitter Sociaal Werk Nederland. “Vertrouwen opbouwen en langere tijd met deze
jongeren mee kunnen lopen vraagt tijd én een beter samenspel tussen jongerenwerk en specialistische
jeugdzorg. Door deelname in het jongerenwerk ontstaat ook de kans om de specialistische jeugdzorg
eerder af te schalen. Dit inzicht geeft gemeenten en de jeugdzorg een beter begrip van het jongerenwerk
als mogelijke partner om de druk op de jeugdzorg te verlichten.’




                                                                                 Mienskip als basis · pagina 34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>BIJLAGE 5
ARTIKEL DIVOSA




                 Mienskip als basis · pagina 35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Mienskip als basis · pagina 36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>