<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Implementatiehandleiding bij de Model
Verordening leges in verband met de
inwerkingtreding van de Omgevingswet
Algemeen
De Omgevingswet treedt op 1 oktober 2022 of 1 januari 2023 in werking. De Model Verordening
leges is hierop aangepast. De Model Verordening leges bestaat uit het zogenaamde lichaam van
de verordening en een tarieventabel. In verband met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn
in beide delen wijzigingen aangebracht. Het lichaam van de verordening bevat de artikelen die van
belang zijn voor de heffing en de invordering van de leges, zoals bedoeld in artikel 217 van de
Gemeentewet: het belastbaar feit, de belastingplichtige, eventuele vrijstellingen, de maatstaven van
heffing en de tarieven (verwijzing naar de bij de verordening behorende tarieventabel),
betaaltermijnen en de datum van ingang van de heffing.
Als in deze handleiding staat ‘artikel […] van de modelverordening bedoelen we het artikel in het
lichaam van de verordening. Gaat het om de tarieventabel, dan benoemen we dat.

Structuur tarieventabel gewijzigd
Bij de tarieventabel is gekozen voor een andere structuur. De indeling was in titels, hoofdstukken,
onderdelen, subonderdelen en subsubonderdelen. De nieuwe indeling is in hoofdstukken,
paragrafen en artikelen. De paragrafen en artikelen zijn per hoofdstuk doorlopend genummerd. De
hoofdstukken komen overeen met de voormalige titels:
- Hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening
- Hoofdstuk 2 Dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet
- Hoofdstuk 3 Dienstverlening vallend onder de Dienstenrichtlijn en niet vallend onder hoofdstuk 2
Vooral de tarieventabel is een onderdeel waarbij het aan individuele gemeenten is om keuzes te
maken. De hoofdstukken 1 en 3 zijn in vergelijking met de voormalige titels 1 en 3 inhoudelijk niet
gewijzigd. Hoofdstuk 2 van de tarieventabel bevat de tariefbepalingen die betrekking hebben op de
Omgevingswet. In dit hoofdstuk zijn bestaande tariefbepalingen gewijzigd of vervallen en nieuwe
tariefbepalingen toegevoegd. De transponeringstabel geeft hiervan een overzicht.

Leeswijzer
Bovenaan de modelverordening staat een leeswijzer. Het kan gaan om invulbepalingen, varianten,
keuzemogelijkheden en bepalingen die als facultatief zijn aangemerkt (deze laatste zijn te
herkennen aan de cursieve tekst tussen vierkante haken). Uiteraard is het gehele model in zekere
zin facultatief, in die zin dat de gemeente een legesverordening kan vaststellen en zelf bepaalt
waarvoor zij leges heft.
In de toelichting op de modelverordening zijn de facultatieve bepalingen ook als facultatief (cursief)
aangemerkt. De toelichting op de modelverordening kunnen gemeenten gebruiken als ze ook het
bijbehorende artikel overnemen. Bij vaststelling van de legesverordening maakt de toelichting geen
deel uit van het raadsbesluit. De toelichting maakt wel de bedoeling van de raad als wetgever
duidelijk en kan in eventuele belastingprocedures behulpzaam zijn.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten
                                                                                                         vng.nl
(februari 2022)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Gemeenten die ervoor kiezen om de bepalingen uit de modelverordening niet of in gewijzigde vorm
over te nemen of deze aan te vullen, zullen er zelf scherp op moeten zijn dat deze keuzes zowel in
lijn zijn met de toepasselijke wetgeving als met de systematiek van de bepalingen uit de
modelverordening die wel overgenomen worden. Artikelen of artikelleden of verwijzingen moeten
mogelijk vernummerd worden.

Hoofdkeuzes
De hoofdkeuzes bij het opstellen van de gemeentelijke legesverordening betreffen de volgende
vragen:
1. Nemen we vrijstellingen op?
2. Welke betaaltermijnen gelden?
3. Zijn er situaties te benoemen waarin aanspraak op vermindering of teruggaaf bestaat?
4. Dragen we raadsbevoegdheden over aan het college?
5. Welke heffingsmaatstaven en tarieven nemen we op in de tarieventabel?
         • Welke mate van kostendekking?
         • Gaan we ‘milieuleges’ heffen?
Deze keuzes lichten we hieronder toe. Daarna geven we een toelichting op de inhoudelijke
wijzigingen van de verordening en de tarieventabel.

1. Nemen we vrijstellingen op?
Artikel 4 van de modelverordening gaat over de vrijstellingen. Daarin staat een vrijstelling voor
zover kostenverhaal via afdeling 3.6 van de Omgevingswet plaatsvindt. Deze afdeling bevat een
regeling over kostenverhaal bij bouwactiviteiten en activiteiten vanwege gebruikswijzigingen in het
kader van gebiedsontwikkeling (voorheen: grondexploitatie op basis van afdeling 6.4 van de Wet
ruimtelijke ordening). Het kan gaan om kosten voor het bouwrijp maken van gronden, de aanleg
van wegen, riolering, straatverlichting, maar ook de zogenoemde plankosten voor het maken en
uitvoeren van een omgevingsplan. Het verhaal van deze kosten is verplicht en gaat voor op het
publiekrechtelijk afdwingen van een financiële bijdrage. Het overzicht van kostenverhaalplichtige
activiteiten staat in artikel 8.13 van het Omgevingsbesluit. Geen leges worden geheven voor de
behandeling van een aanvraag om een omgevingsvergunning waarvan de kosten op grond van
afdeling 13.6 van de Omgevingswet zijn of worden verhaald.
Net als onder de Wet ruimtelijke ordening kan de gemeenteraad in bepaalde (kruimel)gevallen
afzien van bovengenoemd kostenverhaal (artikel 13.11, tweede lid, van de Omgevingswet in
samenhang met artikel 8.14 van het Omgevingsbesluit; dat is dezelfde regeling als in artikel 6.12,
tweede lid, van de Wet ruimtelijke ordening in samenhang met artikel 6.2.1a van het Besluit
ruimtelijke ordening). Dan volgt legesheffing voor de aanvraag om een omgevingsvergunning voor
een buitenplanse omgevingsplanactiviteit.
Verder bestaan er wettelijke legesvrijstellingen. Deze zijn benoemd in de artikelsgewijze toelichting
op artikel 4. In de toelichting benoemen we twee facultatieve vrijstellingen:
- Facultatieve vrijstelling voor instellingen van maatschappelijke, sociale of culturele aard
- Facultatieve vrijstelling voor screeningsorganisaties die bevolkingsonderzoek doen
Wij merken hierbij op dat vrijstellingen in beginsel niet passen bij de aard van de legesheffing: een
heffing voor dienstverlening die op verzoek plaatsvindt en dient ter bestrijding van de gemeentelijke
kosten. Wij hebben in artikel 4 zelf daarom geen facultatieve vrijstellingen opgenomen.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                             2/17
(februari 2022)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>2. Welke betaaltermijnen gelden?
De gemeente kan het aantal betaaltermijnen opnemen in de verordening. In de modelverordening is
dat geregeld in artikel 7. Daarbij is onderscheid gemaakt tussen mondelinge, schriftelijke of
elektronische kennisgevingen van de verschuldigde leges. Als de gemeente geen betaaltermijnen
in de verordening opneemt, geldt de wettelijke termijn van artikel 9, eerste lid, van de
Invorderingswet 1990 (betaling binnen zes weken).

3. Zijn er situaties te benoemen waarin aanspraak op vermindering of teruggaaf bestaat?

Vermindering
Een vermindering van leges kan gewenst zijn als er voordat een belanghebbende de aanvraag om
een vergunning indient al omgevingsoverleg (vooroverleg) is geweest en hiervoor ook leges
verschuldigd zijn. Bij de heffing van leges voor de aanvraag om de vergunning kunnen de voor het
omgevingsoverleg geheven leges dan geheel of gedeeltelijk in mindering worden gebracht. Dat is
een systematiek die wij al in de bestaande modelverordening leges hadden staan en hebben
gecontinueerd in het kader van de Omgevingswet. De achterliggende gedachte is dat de gemeente
door het omgevingsoverleg minder werk heeft aan het behandelen van de aanvraag om de
omgevingsvergunning. De verwachting is dat er meer omgevingsoverleg zal plaatsvinden, omdat de
reguliere vergunningprocedure is teruggebracht naar acht weken (was 26 weken). De vermindering
kan voor de aanvrager een stimulans zijn om omgevingsoverleg te plegen.
In artikel 9 van de modelverordening staat dat de omstandigheid die recht geeft op vermindering in
de tarieventabel is benoemd. Zie voor het omgevingsoverleg artikel 2.4 van de tarieventabel en
voor de vermindering artikel 2.52 van de tarieventabel. Ook andere situaties zijn denkbaar. Zie de
toelichting op artikel 9 van de modelverordening en paragraaf 2.13 van de tarieventabel.

Teruggaaf
De teruggaaf is een soort hardheidsclausule die voorzienbaar is en daarom in de verordening wordt
opgenomen. De algemene bepaling staat in artikel 9 van de verordening. De omstandigheden die
recht op teruggaaf van een deel van de leges geven, staan in paragraaf 2.14 van de tarieventabel.
Leges worden geheven voor het in behandeling nemen van een aanvraag. Dat betekent dat ze op
dat moment verschuldigd worden. Als een aanvraag bijvoorbeeld wordt ingetrokken voordat erop
beslist is of als de vergunning wordt geweigerd of niet wordt gebruikt, kan dat een zekere hardheid
of ervaren onbillijkheid opleveren. Daar zien de teruggaafbepalingen op.

4. Dragen we raadsbevoegdheden over aan het college?
Op grond van artikel 156, eerste en tweede lid, aanhef en onder h, van de Gemeentewet kan de
raad het vaststellen of wijzigen van de legesverordening overdragen aan het college. In artikel 10
van de modelverordening is een delegatiebepaling opgenomen. De raad draagt daarin zijn
bevoegdheid om de legesverordening te wijzigen over aan het college:
a. voor zuiver redactionele aanpassingen;
b. als er een korte implementatieperiode is na inwerkingtreding van voor legesheffing relevante
    wetgeving;
c. als wettelijke maximumtarieven pas laat bekend worden gemaakt, bijvoorbeeld voor
    reisdocumenten of rijbewijzen.
Facultatief hebben wij opgenomen dat het college ook bevoegd is een bijlage van de tarieventabel
te wijzigen, bijvoorbeeld een normbouwkostenregeling. Dat kan natuurlijk alleen aan de orde zijn als
de gemeente zo’n normbouwkostenregeling kent.



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                           3/17
(februari 2022)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Achterliggende gedachte bij de overdracht van bevoegdheden is het sneller kunnen inspelen op
gewenste wijzigingen in de verordening of de tarieventabel. Vanzelfsprekend kan de raad een
andere keuze maken.

5. Welke heffingsmaatstaven en tarieven nemen we op in de tarieventabel?

Tarieventabel
De heffingsmaatstaven en tarieven staan in de bij de modelverordening behorende tarieventabel.
Deze is in drie hoofdstukken verdeeld:
- Hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening
- Hoofdstuk 2 Dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet
- Hoofdstuk 3 Dienstverlening vallend onder de Dienstenrichtlijn en niet vallend onder hoofdstuk 2
Elk hoofdstuk is ingedeeld in paragrafen. Elke paragraaf kent een of meer samenhangende
artikelen.
De hoofdstukken 1 en 3 zijn inhoudelijk niet gewijzigd in vergelijking met de voormalige titels 1 en 3.
Hoofdstuk 2 is geheel nieuw. Dat neemt niet weg dat een aantal omgevingsvergunningen ook nu al
bestaat. Gekozen is voor een zo beleidsneutraal mogelijke overgang. Wij verwijzen voor de
hoofdstukken 1 en 3 naar de transponeringstabel en de bij de modelverordening behorende
integrale toelichting. Ook voor hoofdstuk 2 staan in de transponeringstabel een aantal
omgevingsvergunningen genoemd, die nu ook al voorkomen.

Beleidsvrijheid
De gemeente is vrij in het opnemen van de heffingsmaatstaven en tarieven en kan deze afstemmen
op het gemeentelijk beleid. De gemeente mag niet differentiëren naar inkomen, winst of vermogen
(artikel 219 van de Gemeentewet).
In de tarieventabel van de modelverordening leges staan geen tarieven. In een aantal gevallen
gelden maximumtarieven (onder andere voor reisdocumenten, rijbewijzen, verklaring omtrent het
gedrag, aanwezigheidsvergunning speelautomaten). Meestal is de vormgeving van een
tariefbepaling een vast tarief voor bepaalde dienstverlening. Soms is er een tariefdifferentiatie
opgenomen of zijn er tariefklassen. Zo is er bij de omgevingsvergunning voor een bouwactiviteit
(bouwtechnische deel) gekozen voor tariefklassen, waarbij de bouwkosten als heffingsmaatstaf
gelden. De gemeente kiest zelf waarvoor ze leges heft en naar welke heffingsmaatstaven en
tarieven. Daarbij dienen de algemene rechtsbeginselen (zoals het evenredigheidsbeginsel en het
gelijkheidsbeginsel) en het verbod van willekeur in acht te worden genomen.

Welke mate van kostendekking?
De tarieven moeten zodanig worden vastgesteld dat de geraamde baten de geraamde lasten niet
overschrijden. Dit geldt op verordeningenniveau (artikel 229b van de Gemeentewet). Er is dus
kruissubsidiëring mogelijk. Kruissubsidiëring houdt in dat sommige tarieven minder dan
kostendekkend worden vastgesteld en andere tarieven ter compensatie meer dan kostendekkend.
Voorwaarde is dus wel dat de gehele verordening niet meer dan kostendekkend is. Verder moet
erop worden gelet dat voor de diensten die vallen onder de Dienstenrichtlijn (hoofdstuk 3 van de
tarieventabel en bijvoorbeeld bij omgevingsvergunningen voor milieubelastende activiteiten) geldt
dat deze per cluster van samenhangende vergunningstelsels niet meer dan kostendekkend mogen
zijn.1

1De memorie van toelichting bij de Omgevingswet vermeldt: “In de omgevingsvergunningen worden toestemmingen
geïntegreerd die voor een deel zijn aan te merken als een vergunning die valt onder de dienstenrichtlijn. De



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                           4/17
(februari 2022)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>De gemeente neemt in de financiële verordening op grond van artikel 212 van de Gemeentewet de
grondslagen voor de berekening van tarieven voor rechten op en werkt dat uit in de paragraaf
lokale heffingen die hoort bij de begroting.
Bij het opnieuw vaststellen of wijzigen van de legesverordening moet een nieuw overzicht van
geraamde baten en lasten worden opgesteld.

Gaan we ‘milieuleges’ heffen?
Het heffen van leges voor milieubelastende activiteiten is een nieuwe mogelijkheid. Het is een
kunnen, niet een moeten. Legesheffing kan voor een klein deel compensatie bieden aan het
wegvallen van legesinkomsten bij de bouwactiviteiten als gevolg van de Wet kwaliteitsborging voor
het bouwen.
Onder het regime van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) was het niet mogelijk
om leges te heffen voor een aanvraag om een omgevingsvergunning beperkte milieutoets (OBM)
en voor een aanvraag om een omgevingsvergunning voor milieu-inrichtingen. De legesvrijstellingen
waren geregeld in artikel 4:10 van het Besluit omgevingsrecht (voor aanvraag OBM) en artikel 2.9a
van de Wabo (voor aanvraag omgevingsvergunning milieu-inrichting). Onder de Omgevingswet is
legesheffing wel mogelijk. Verder is niet de inrichting vergunningplichtig (uitgezonderd de complexe
inrichtingen waarvoor gedeputeerde staten bevoegd gezag zijn), maar de milieubelastende
activiteiten die op een locatie plaatsvinden. Er zijn ook veel vergunningvrije milieubelastende
activiteiten. Een en ander is geregeld in hoofdstuk 3 van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal).
Wij hebben voor de vergunningplichtige milieubelastende activiteiten in de tarieventabel model-
tariefbepalingen opgenomen (paragraaf 2.5). Deze zijn tot stand gekomen in overleg met een
werkgroep milieuleges van de omgevingsdiensten. De omgevingsdienst waaronder de gemeente
ressorteert zal de gemeente kunnen informeren over de werkzaamheden en kosten.
Op het Informatiepunt Leefomgeving (www.iplo.nl) staat een Stappenplan milieubelastende
activiteit.

Wijzigingen in de modelverordening leges en de tarieventabel
In deze handleiding focussen we verder op de wijzigingen die het gevolg zijn van de
Omgevingswet.

Verordening

Aanhef
In de aanhef is artikel 13.1a van de Omgevingswet toegevoegd als grondslag voor de legesheffing.
Artikel 13.1a van de Omgevingswet bepaalt dat gemeenten rechten kunnen heffen voor het in
behandeling nemen van aanvragen om een omgevingsvergunning, wijzigen van voorschriften van
een omgevingsvergunning of intrekking van een omgevingsvergunning. Dat is een aanvulling op de
mogelijkheid om leges te heffen op grond van artikel 229, eerste lid, aanhef en onderdeel b, van de
Gemeentewet (‘rechten voor het genot van door of vanwege de gemeente verleende diensten’).



omgevingsvergunning is daarom voor een deel van de activiteiten geheel of gedeeltelijk aan te merken als een
dienstenrichtlijnvergunning. Het betreft de omgevingsvergunning voor de afwijkactiviteit, de stortingsactiviteit op zee, de
brandveilig gebruiksactiviteit, de milieubelastende activiteit, de lozingsactiviteit op een oppervlaktewaterlichaam of een
zuiveringtechnisch werk, de wateronttrekkingsactiviteit, de mijnbouwactiviteit, de beperkingengebiedactiviteit met betrekking
tot een waterstaatswerk, de Natura 2000-activiteit en de omgevingsvergunning voor activiteiten waarvoor in de
waterschapsverordening of in de omgevingsverordening een verbod is opgenomen om zonder een omgevingsvergunning
een activiteit te verrichten.” (Kamerstukken II 2013/14, 33962, nr. 3, pag. 228/229).



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                                    5/17
(februari 2022)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Artikel 2 Belastbaar feit
De omschrijving van het belastbaar feit is gewijzigd (geobjectiveerd). Het gaat altijd om een
aanvraag:
a. het in behandeling nemen van een aanvraag tot het verlenen van een dienst
Voorbeelden: eenmalig benoemen buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand, rijbewijzen,
de meeste vergunningen (behalve omgevingsvergunning), verstrekken kopieën en dergelijke,
omgevingsoverleg, maatwerkvoorschriften, gelijkwaardige maatregel.
… of het nemen van een besluit
Voorbeelden: omgevingsvergunning, wijziging voorschriften omgevingsvergunning, intrekken
omgevingsvergunning.
b. het verlenen van een dienst op aanvraag
Voorbeelden: huwelijksvoltrekking (de Wet rechten burgerlijke stand noemt ‘voor de
huwelijksvoltrekking’), beschikbaar stellen getuige.
c. het verrichten van handelingen ten behoeve van een aanvraag van een document
Voorbeelden: reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart.

Artikel 3 Belastingplicht
Een redactionele wijziging door een eenvoudiger formulering.

Artikel 4 Vrijstellingen
De vrijstelling die verband houdt met kostenverhaal via grondexploitatie (afdeling 6.4 van de Wet
ruimtelijke ordening (Wro)) is aangepast. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet wordt de
Wro ingetrokken. Afdeling 13.6 van de Omgevingswet kent een vergelijkbare regeling over
kostenverhaal bij bouwactiviteiten en activiteiten vanwege gebruikswijzigingen. Het heet geen
grondexploitatie meer, maar gebiedsontwikkeling. Wij schreven hierover al bij Hoofdkeuzes, onder
‘Nemen we vrijstellingen op?’ in deze handleiding.

Artikel 5 Heffingsmaatstaven en tarieven
Door het vervallen van de Crisis- en herstelwet vervalt het tweede lid en is het derde lid
vernummerd tot tweede lid.

Artikel 10 Overdracht van bevoegdheden
We hebben een facultatief tweede lid toegevoegd (en de bestaande tekst facultatief tot eerste lid
vernummerd). Het tweede lid houdt verband met een eventueel in de tarieventabel genoemde
bijlage waarnaar wordt verwezen, zoals een normbouwkostenregeling die wij noemen in het
facultatieve artikel 2.4, vierde lid, van de tarieventabel. Deze normbouwkostenregeling is een
bijlage bij de tarieventabel en wordt door de raad vastgesteld. De raad maakt het college in het
tweede lid bevoegd tot wijziging van de normkostenregeling. Daarmee kan sneller op de actualiteit
worden ingespeeld als een wijziging van de bouwkostennormen nodig is.

Artikel 11 Overgangsrecht
Het overgangsrecht in het tweede lid maakt het mogelijk ingetrokken tarieven toe te passen als de
inwerkingtreding van de gewijzigde tariefbepaling later was dan de datum van ingang van de
heffing. Deze bepaling is niet gewijzigd, maar kan niet worden toegepast op hoofdstuk 2 van de
tarieventabel bij de overgang naar de Omgevingswet. Op aanvragen omgevingsvergunning die
vanaf de datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet worden ingediend, zijn het nieuwe
recht en de nieuwe tariefbepalingen van toepassing.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                          6/17
(februari 2022)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Artikel 12 Inwerkingtreding
De datum van ingang van de heffing hebben wij gesteld op de datum waarop de Omgevingswet in
werking treedt.
Het derde lid kan worden opgenomen als in de tarieventabel een bijlage is opgenomen die
vanwege aard of omvang niet in het elektronisch gemeenteblad kan worden bekendgemaakt. Dat
zou kunnen gelden voor de normbouwkostenregeling genoemd in het facultatieve artikel 2.4, vierde
lid, van de tarieventabel. Op grond van artikel 7, tweede lid, van de Bekendmakingswet is voor de
bekendmaking in een ander elektronisch medium vooraf instemming van de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties nodig. Betreft de bijlage een norm van niet-
publiekrechtelijke aard waarop auteursrecht rust (bijvoorbeeld een NEN-norm), dan volstaat
terinzagelegging, mits de auteursrechthebbende daarmee heeft ingestemd (zie artikel 14a van de
Bekendmakingswet).

Artikel 13 Citeertitel
In de citeertitel kan het jaartal worden ingevuld en de relatie met de Omgevingswet tot uitdrukking
worden gebracht (Ow) ter onderscheiding van de te vervangen legesverordening.

Tarieventabel

Vormgeving tarieventabel
Er is gekozen voor een andere vormgeving van de tarieventabel. Bij verdeling op twee niveaus is
het hoofdstuk – paragraaf, gevolgd door artikel.

 Bestaand                                           Nieuw
 Titel                                              Hoofdstuk
 Hoofdstuk                                          Paragraaf
 Onderdeel, subonderdeel of subsubonderdeel         Artikel


Soms is in een paragraaf de volgorde van artikelen anders dan in de bestaande hoofdstukken de
volgorde van de (sub)onderdelen in de modelverordening leges zoals die tot inwerkingtreding van
de Omgevingswet geldt. Zoals eerder beschreven zijn de hoofdstukken 1 en 3 in vergelijking met de
voormalige titels 1 en 3 inhoudelijk niet gewijzigd. Daarom besteden wij daar in deze
implementatiehandleiding geen aandacht aan. Wij lichten op hoofdlijnen de inhoudelijke wijzigingen
als gevolg van de Omgevingswet toe (hoofdstuk 2 van de tarieventabel). De modelverordening
leges zelf is voorzien van een integrale toelichting. Wij verwijzen op deze plaats ook naar de
transponeringstabel.

Hoofdstuk 2 Dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet

Afkortingen
We gebruiken de volgende afkortingen:

 Afkorting         Citeertitel regeling
 Ow                Omgevingswet
 Ob                Omgevingsbesluit
 Or                Omgevingsregeling
 Bal               Besluit activiteiten leefomgeving
 Bbl               Besluit bouwwerken leefomgeving



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                             7/17
(februari 2022)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre> Afkorting        Citeertitel regeling
 Bkl              Besluit kwaliteit leefomgeving
 IwOw             Invoeringswet Omgevingswet
 Bruidsschat      Regels opgenomen in artikel 7.1 van het IbOw
 IbOw             Invoeringsbesluit Omgevingswet
 Wkb              Wet kwaliteitsborging voor het bouwen
 Wabo             Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
 amvb             algemene maatregel van bestuur
 APV              Algemene plaatselijke verordening

Overgangsrecht
Bij inwerkingtreding van de Omgevingswet beschikt elke gemeente van rechtswege over een
omgevingsplan. Daarin zijn opgenomen de bestaande ruimtelijke regels die de gemeente kent
(bestemmingsplannen, beheersverordeningen en dergelijke) en een paar verordeningen. Zie
onderstaand schema.




De bruidsschat bevat een pakket rijksregels die van rechtswege deel uitmaken van het tijdelijk deel
van het omgevingsplan. Deze bruidsschat staat in artikel 7.1 van het IbOw.
Gemeenten krijgen volgens afspraak tot eind 2029 de tijd om zelf een afweging te maken hoe ze de
onderwerpen uit het tijdelijke deel willen overhevelen naar het nieuwe deel van het omgevingsplan,
rekening houdend met de instructieregels van het rijk of de provincie. Hetzelfde geldt voor regels uit
verordeningen die de leefomgeving wijzigen. Als gemeenten regels uit verordeningen gaan
overhevelen naar het omgevingsplan, waar kiezen ze dan voor: algemene regel (zorgplicht),
meldingsplicht of vergunningplicht? Als het een vergunningplicht in het omgevingsplan wordt, wordt
het een verbod om zonder een omgevingsvergunning een bepaalde activiteit te verrichten. Een in
het omgevingsplan opgenomen activiteit wordt een omgevingsplanactiviteit genoemd, bijvoorbeeld
een omgevingsplanactiviteit bestaande uit – bij wijze van voorbeeld – het kappen van een boom.
Voor de ‘artikel 2.2 Wabo-vergunningen’ die in bijvoorbeeld de APV zijn opgenomen (zoals
sloopvergunning monumenten, uitwegvergunning, kapvergunning, handelsreclamevergunning,




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                             8/17
(februari 2022)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>alarminstallatievergunning, vergunning opslag roerende zaken en eventueel ‘aangehaakte
vergunningen) geldt op grond van overgangsrecht dat deze vanaf inwerkingtreding van de
Omgevingswet als omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit worden aangemerkt
(artikel 22.8 van de Ow in samenhang met artikel 2.1a van het Ob). Maar die APV-bepalingen
maken geen deel uit van het tijdelijk deel van het omgevingsplan.

Gevolgen overgangsrecht voor keuzes in tarieventabel
Bovengenoemd overgangsrecht heeft gevolgen voor de tariefbepalingen. Waar is de
vergunningplicht geregeld? Staat de vergunningplicht in het (tijdelijk deel van het) omgevingsplan of
in een verordening? Betreft de regeling in de verordening een vergunning of ontheffing als bedoeld
in artikel 2.2, eerste lid, van de Wabo of is het een aangehaakte omgevingsvergunning op grond
van artikel 2.2, tweede lid, van de Wabo? Voor zover de in de gemeentelijke verordening geregelde
vergunning niet valt onder artikel 2.2 van de Wabo, hoort deze niet in hoofdstuk 2 van de
tarieventabel thuis zolang de gemeente deze niet in het nieuwe deel van het omgevingsplan heeft
opgenomen. Het is dan namelijk geen omgevingsvergunning.


  Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij de standplaatsvergunning in artikel 2.33 van de
  tarieventabel. In de model-APV is niet aangehaakt bij de omgevingsvergunning. Dan hoort de
  tariefbepaling in hoofdstuk 3 van de tarieventabel (zie artikel 3.10). Daarom hebben wij beide
  bepalingen als facultatief opgenomen. Uit een ervan kan de gemeente kiezen, afhankelijk van
  de eigen regeling in de APV (of straks in het omgevingsplan).

Regels die niet in het omgevingsplan mogen
Er zijn ook regels die niet in het omgevingsplan mogen, bijvoorbeeld als een specifieke wet een
uitputtende regeling kent (artikel 1.4 van de Ow). Voorbeelden hiervan zijn: Huisvestingswet 2014,
Leegstandwet, Wegenverkeerswet 1994, Winkeltijdenwet, Alcoholwet. Vergunningen of
ontheffingen blijven dus op die wetten gebaseerd. Dat is van belang voor de indeling in hoofdstuk 1
of 3 van de tarieventabel die betrekking hebben op deze wetten.

Paragraaf 2.1 Algemene bepalingen
Artikel 2.1 Definities
De bijlagen bij de Ow, Ob, Bbl, Bal, Bkl en Or bevatten een veelheid aan begripsbepalingen. Daarin
staan bijvoorbeeld de verschillende activiteiten omschreven. Ook in het omgevingsplan zullen in
een bijlage begripsbepalingen zijn opgenomen. Begrippen die in hoofdstuk 2 voorkomen hebben
dezelfde betekenis als in deze wet- en regelgeving (eerste lid). In bijlage I van de Or staat een
definitie van bouwkosten, die ontleend lijkt aan de modelverordening leges zoals die tot
inwerkingtreding van de Ow geldt. Opgave van de bouwkosten is een aanvraagvereiste bij de
aanvraag om een omgevingsvergunning voor een bouwactiviteit (bouwtechnische deel). Op grond
van artikel 22.35 van de bruidsschat is het ook een aanvraagvereiste bij de aanvraag om een
omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit bouwen (ruimtelijke deel). Bij regeling van
de vergunningplicht in het omgevingsplan moet de gemeente de aanvraagvereisten voor
omgevingsplanactiviteiten in het omgevingsplan opnemen (artikel 16.55 van de Ow in samenhang
met artikel 7.207b van de Or). Dit is dus van belang als de gemeente bij de omgevingsplanactiviteit
bouwen of aanleggen kiest voor de bouw- of aanlegkosten als heffingsmaatstaf. Wij hebben
hiervoor niet gekozen.
De bijlage bij de Ow bevat een definitie van een omgevingsplanactiviteit zoals bedoeld in artikel 5.1,
eerste lid, onder a, van de Ow en van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. De in artikel 2.1



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                               9/17
(februari 2022)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>van de tarieventabel opgenomen definitie van binnenplanse omgevingsplanactiviteit is daaraan
ontleend en is opgenomen in verband met de tariefdifferentiatie tussen deze activiteit en een
buitenplanse omgevingsplanactiviteit die we bij de tariefbepalingen over omgevingsplanactiviteiten
hebben opgenomen. Een aanvraag voor een omgevingsvergunning voor een buitenplanse
omgevingsplanactiviteit leidt tot meer werk voor de gemeente, omdat strijd met het omgevingsplan
bestaat en getoetst moet worden of de activiteit in overeenstemming is met een evenwichtige
toedeling van functies aan locaties en met instructieregels van het rijk en de provincie.
De omgevingsplanactiviteiten betreffen de in het tijdelijk deel van het omgevingsplan (zie het
schema bij Overgangsrecht)) opgenomen vergunningplichten, de vergunningplichten bedoeld in
artikel 22.8 van de Ow in samenhang met artikel 2.1a van het Ob (de ‘artikel 2.2 Wabo-
vergunningplichten’) en eventuele andere vergunningplichten die de gemeente in het
omgevingsplan opneemt. Het is van belang dit te onderkennen in verband met de verschillende
varianten die bij deze vergunningplichten in de tarieventabel staan. Zie de artikelen 2.26, 2.27 en
2.29 tot en met 2.32 van de tarieventabel.
Zie verder de toelichting op de tarieventabel van de Model Verordening leges.

Artikel 2.2 Dienstverlening en besluiten waarvoor leges worden geheven
Dit artikel bevat in de onderdelen a tot en met h de belastbare feiten waarvoor leges worden
geheven. Het betreft altijd een aanvraag tot het verlenen van een dienst of het nemen van een
besluit (zie ook artikel 2 van de verordening).
We hebben ‘besluiten’ toegevoegd omdat de grondslag in artikel 13.1a van de Ow nu nog is
gekoppeld aan ‘rechten als bedoeld in artikel 229 van de Gemeentewet’, maar die koppeling gaat
vervallen. Het is bedoeld als een zelfstandige grondslag, waarbij het dienstbegrip niet van belang is.
De wetgeving daarvoor kan waarschijnlijk niet vóór inwerkingtreding van de Omgevingswet worden
gerealiseerd.
De tarieven voor de belastbare feiten zijn opgenomen in de paragrafen 2.3 tot en met 2.11 van
hoofdstuk 2. Deze kunnen worden verhoogd als een of meer modaliteiten van paragraaf 2.12 van
toepassing zijn en worden verminderd als een omstandigheid genoemd in paragraaf 2.13 van
toepassing is.
De systematiek van legesheffing is dezelfde als onder de bestaande modelverordening leges.
Omdat het belastbaar feit ‘het in behandeling nemen van een aanvraag’ in artikel 2.2 van de
tarieventabel is opgenomen, kan bij de activiteiten worden volstaan met de formulering ‘Als de
aanvraag om een omgevingsvergunning betrekking heeft op …’.
Wij verwijzen naar de toelichting op de tarieventabel van de Model Verordening leges voor een
toelichting op deze paragrafen en de daarin opgenomen artikelen.

Meervoudige aanvragen
Als er sprake is van een aanvraag om een omgevingsvergunning voor meer dan één activiteit
(meervoudige aanvraag), is de gemeente in veel gevallen het bevoegde gezag. De aanvraag kan
dan ook een activiteit betreffen waarvoor de gemeente bij een enkelvoudige aanvraag geen
bevoegd gezag zou zijn. Het bestuursorgaan dat bij een enkelvoudige aanvraag bevoegd gezag
zou zijn, heeft dan het recht van advies en instemming (artikelen 16.15 en 16.16 van de Ow). Dit
bestuursorgaan kan de kosten voor het nemen van een besluit over instemming doorberekenen
aan het bevoegd gezag. Dit wordt nog geregeld in de Omgevingswet (betalingsbeschikking) en
gebeurt tot dan op basis van bestuurlijke afspraken. Zie de toelichting bij artikel 2.51 van paragraaf
2.12 Modaliteiten.



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                             10/17
(februari 2022)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Artikel 2.3
Dit artikel geeft aan hoe het tarief moet worden bepaald. De systematiek is dezelfde als onder de
bestaande (model)verordening leges. Als er sprake is van een aanvraag om een
omgevingsvergunning voor meerdere activiteiten, is het tarief de som van de verschuldigde leges
voor elke activiteit, inclusief eventuele modaliteiten (toeslagen) en vermindering (tweede tot en met
vierde lid).
Het vijfde lid bepaalt dat de tarieven voor aanvragen om maatwerkvoorschriften (artikel 4.5 van de
Ow) of toestemming voor een gelijkwaardige maatregel (artikel 4.7 van de Ow) alleen van
toepassing zijn als geen sprake is van een aanvraag om een omgevingsvergunning. Als sprake is
van een aanvraag om een omgevingsvergunning maken maatwerkvoorschriften of een
toestemming voor een gelijkwaardige maatregel namelijk deel uit van de omgevingsvergunning.
Paragraaf 2.2 Voorfase
Artikel 2.4 Omgevingsoverleg
Het omgevingsoverleg is de fase die voorafgaat aan het formeel aanvragen van de
omgevingsvergunning. In de praktijk kent het verschillende benamingen, zoals vooroverleg,
principeverzoek, beoordelen schetsplan, beoordelen conceptvergunningaanvraag of
omgevingstafel. De gemeente is vrij om de door haar gewenste benaming te kiezen. Wij hebben
gekozen voor de term ‘omgevingsoverleg’. Dit is ook de benaming die het Digitaal Stelsel
Omgevingswet (DSO) eraan geeft. De tariefstelling moet de gemeente afstemmen op de eigen
werkwijze.

Paragraaf 2.3 Activiteiten met betrekking tot bouwwerken
Paragraaf 2.3 betreft de bouw- en sloopactiviteiten. Deze is onderverdeeld in drie artikelen:
- artikel 2.5 Bouwactiviteit (bouwtechnische toets)
- artikel 2.6 Bouwactiviteit (ruimtelijke toets)
- artikel 2.7 Slopen van een bouwwerk
De splitsing die plaatsvindt tussen de artikelen 2.5 en 2.6 heeft te maken met de Wkb die voor
gevolgklasse 1 de bouwtechnische toets door een private kwaliteitsborger laat doen. Die
werkzaamheden vallen dus weg bij de gemeente. Ook worden meer bouwactiviteiten
vergunningvrij. De gemeente zal dus minder inkomsten uit ‘bouwleges’ genereren.
De regeling van de ruimtelijke aspecten blijft bij de gemeente berusten. Zij kan daaraan een
vergunningplicht koppelen, maar kan ook volstaan met algemene regels of een meldingsplicht.
Zolang de gemeente geen nieuwe regeling in het omgevingsplan heeft opgenomen, geldt een
vergunningplicht op grond van artikel 22.26 van de bruidsschat.
Voor de bouwactiviteit (bouwtechnische deel) handhaven we de heffing naar een percentage van
de bouwkosten. Voor het ruimtelijke deel gelden op grond van het model vaste bedragen, met een
aantal verhogingen; de bouwkosten zijn in dit stadium van een initiatief vaak nog niet bekend. Een
vast bedrag betekent wel dat voor grote en kleinere bouwplannen waarvoor op grond van (het
tijdelijke deel van) het omgevingsplan een omgevingsvergunning (ruimtelijke deel) nodig is,
hetzelfde bedrag verschuldigd is. De gemeente kan voor een andere passende tariefsystematiek
kiezen.

Paragraaf 2.4 Activiteiten met betrekking tot cultureel erfgoed en werelderfgoed
In deze paragraaf zijn de bestaande tariefbepalingen zoveel mogelijk gehandhaafd. De formulering
is wel anders. Ook is een nieuwe bepaling toegevoegd (artikel 2.11 Omgevingsplanactiviteit: overig




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                            11/17
(februari 2022)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>cultureel erfgoed en werelderfgoed). Paragraaf 5.1.5.5 van het Bkl bevat instructieregels over
cultureel erfgoed en werelderfgoed voor het omgevingsplan. Hieraan kan bijvoorbeeld worden
voldaan door het opnemen van een vergunningenstelsel in het omgevingsplan op grond waarvan
het verboden is om zonder omgevingsvergunning een bepaalde activiteit te verrichten met het oog
op het behoud van cultureel erfgoed of van de uitzonderlijke universele waarde van werelderfgoed.
Wij hebben gekozen voor een vast tarief.
Paragraaf 2.5 Milieubelastende activiteiten
In het eerste deel van deze handleiding zijn wij al ingegaan op de vraag om ‘milieuleges’ te gaan
heffen.
Op grond van artikel 5.1, tweede lid, aanhef en onder b, van de Ow is het verboden om zonder
omgevingsvergunning een milieubelastende activiteit te verrichten voor zover het gaat om een bij
amvb aangewezen geval. In paragraaf 22.3.26 van de bruidsschat staan vergunningplichten voor
activiteiten die voorheen de omgevingsvergunning beperkte milieutoets (OBM) betroffen. Dit is
overgangsrecht. De tariefbepaling hiervoor staat in artikel 2.12 van de tarieventabel.
Andere regels over milieubelastende activiteiten staan in het Bal. Hoofdstuk 3 daarvan bevat
algemene voorschriften en vergunningplichten. In overeenstemming met de werkgroep milieuleges
van de omgevingsdiensten (ODNL) is gekozen voor een clustering die overeenkomt met de
sectorale rubricering (bedrijfstakken) in afdelingen in hoofdstuk 3 van het Bal. Die clustering heeft
geleid tot de artikelen 2.13 tot en met 2.19 van de tarieventabel.
Binnen de clustering is gekozen voor een gestaffeld tarief, afhankelijk van het aantal
vergunningplichtige activiteiten die binnen het betreffende cluster aan de orde kunnen zijn. De
gemeente kan daarbij kiezen voor een degressieve tariefstelling naarmate het aantal
vergunningplichtige activiteiten toeneemt. Binnen elke staffel kan de gemeente ervoor kiezen om
een tarief per milieubelastende activiteit in rekening te brengen. Dan vervalt de zinsnede ‘in
afwijking van artikel 2.3, tweede lid’, omdat dan de leges in overeenstemming met artikel 2.3,
tweede lid, worden bepaald op de som van de tarieven. Kiest de gemeente niet voor een
tariefstelling per milieubelastende activiteit, maar voor een vast bedrag per staffel, dan is artikel 2.3,
tweede lid, van de tarieventabel op die activiteiten niet van toepassing. De tariefbepalingen
betreffen dus twee varianten. Ter verduidelijking een voorbeeld: de variant ‘voor twee tot vijf
milieubelastende activiteiten, in afwijking van artikel 2.3, tweede lid: € […]’ OF de variant: ‘voor twee
tot vijf milieubelastende activiteiten, per milieubelastende activiteit: € […]’.
Verder is nog een samenloopbepaling opgenomen die regelt wat te doen als een milieubelastende
activiteit onder meer bedrijfstakken valt of als er sprake is van kernactiviteiten en functioneel
ondersteunende activiteiten die onder verschillende bedrijfstakken vallen (artikel 2.20 van de
tarieventabel).
Meer informatie over de milieubelastende activiteiten kan de gemeente krijgen van de
omgevingsdienst waaronder zij ressorteert.

Paragraaf 2.6 Lozingsactiviteiten
Het waterschap is bevoegd gezag voor lozing op een oppervlaktewaterlichaam in beheer bij het
waterschap en op een zuiveringtechnisch werk en het rijk is bevoegd gezag voor rijkswater.
Daarmee zijn de meeste vergunningplichtige lozingsactiviteiten geregeld. Niet uit te sluiten valt dat
lozingen ook op een oppervlaktewaterlichaam in beheer bij de gemeente plaatsvinden. Voor die
gevallen zijn in deze paragraaf tariefbepalingen opgenomen.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                12/17
(februari 2022)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Paragraaf 2.7 Aanlegactiviteiten
De aanlegactiviteiten worden onder de Ow gereguleerd door het omgevingsplan. Deze activiteiten
zijn dus omgevingsplanactiviteiten (artikel 5.1, eerste lid, aanhef en onder a, van de Ow).
Aanlegactiviteiten betreffen het uitvoeren van een werk, niet zijnde een bouwwerk, of
werkzaamheid. Vóór inwerkingtreding van de Omgevingswet betrof het artikel 2.1, eerste lid, aanhef
en onder b, van de Wabo of de op grond van de APV in samenhang met artikel 2.2, eerste lid,
aanhef en onder d en e, van de Wabo opgenomen vergunningplichten over de aanleg van een weg
(artikel 2.26 van de tarieventabel) of een uitweg/uitrit (artikel 2.27 van de tarieventabel)). Voor de
laatste twee geldt overgangsrecht op grond van artikel 22.8 van de Ow in samenhang met artikel
2.1a van het Ob: de verordeningsbepalingen worden aangemerkt als verbod om de activiteit te
verrichten zonder omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit. De
verordeningsbepalingen zijn geen onderdeel van het tijdelijk deel van het omgevingsplan.
Voor zover de vergunningen in de Model-APV of een andere modelverordening stonden waarbij
sprake was van een omgevingsvergunning, hebben wij twee varianten opgenomen.
Variant 1 betreft dan de gemeentelijke regeling in de APV of andere verordening waarvoor
genoemd overgangsrecht geldt (tot 2030).
Variant 2 betreft de nieuwe gemeentelijke regeling in het omgevingsplan. De VNG heeft twee
staalkaarten voor het omgevingsplan gepubliceerd die betrekking hebben op verordeningen:
- Staalkaart ‘Integratie verordeningen in omgevingsplan, deel I’
- Staalkaart ‘Verordeningen in het omgevingsplan, deel ll’
Hierin is een aantal bepalingen uit de Model-APV verwerkt in het omgevingsplan.
Afhankelijk van waar de vergunningplicht in de gemeente geregeld is, kiest de gemeente voor
variant 1 of variant 2 bij die tariefbepalingen. Als gekozen wordt voor een locatiegerichte aanpak bij
het vormgeven van het omgevingsplan, kan ook een combinatie nodig zijn.
De artikelen 2.23 (Omgevingsplanactiviteit: opbreken en graven), 2.24 (Omgevingsplanactiviteit:
overige activiteiten beperkingengebied leidingen, landschapselement en aardkundige waarde) en
2.25 (Omgevingsplanactiviteit: geluid weg) zijn nieuwe tariefbepalingen. De artikelen 2.23 en 2.24
zijn ontleend aan genoemde staalkaarten. De Model-APV bevatte hiervoor geen
vergunningplichten. Daarom is bij deze tariefbepalingen geen APV-variant opgenomen. Als de
gemeente wel een APV-vergunning hiervoor kent, moet zij kiezen voor een formulering
overeenkomstig variant 1 bij de artikelen 2.26 en 2.27 van de tarieventabel. Artikel 2.25
(Omgevingsplanactiviteit: geluid weg) houdt verband met de in artikel 22.272 van de bruidsschat
voor deze aanlegactiviteit geregelde vergunningplicht. Artikel 2.28 betreft een vangnet-
tariefbepaling voor overige aanlegactiviteiten.

Paragraaf 2.8 Overige activiteiten
De meeste van de in deze paragraaf opgenomen tariefbepalingen zijn bestaande tariefbepalingen,
aangepast aan de Ow en het overgangsrecht. Hiervoor geldt hetzelfde als is beschreven bij
paragraaf 2.7 Aanlegactiviteiten. Het betreft in paragraaf 2.8 alarminstallatie, kappen,
handelsreclame, opslag roerende zaken. Of in de gemeentelijke verordening is voor een activiteit bij
de omgevingsvergunning aangehaakt op grond van artikel 2.2, tweede lid, van de Wabo. Voor deze
vergunningstelsels geldt het overgangsrecht bedoeld in artikel 22.8 van de Ow in samenhang met
artikel 2.1a van het Ob: de regels worden aangemerkt als verbod om de activiteit te verrichten
zonder omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit. Dit overgangsrecht is van
toepassing tot uiterlijk eind 2029 en geldt niet meer als de gemeente het vergunningstelsel in het
nieuwe deel van het omgevingsplan heeft opgenomen.



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                            13/17
(februari 2022)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Voor zover de in de gemeentelijke verordening geregelde vergunning niet valt onder artikel 2.2 van
de Wabo, geldt niet het overgangsrecht van artikel 22.8 van de Ow, maar dat van artikel 22.4 van
de Ow op grond waarvan artikel 122 van de Gemeentewet gedurende de overgangsfase buiten
toepassing blijft. Dat betekent dat gemeentelijke verordeningen niet van rechtswege vervallen door
de Omgevingswet. Tariefbepalingen voor dergelijke vergunningen horen dan niet thuis in hoofdstuk
2, maar in hoofdstuk 1 of 3 van de tarieventabel. Zie wat we daarover opmerken aan het begin van
de toelichting op hoofdstuk 2, onder Gevolgen overgangsrecht voor keuzes in tarieventabel.

Paragraaf 2.9 Maatwerkvoorschriften
In deze paragraaf staan tarieven voor het in behandeling nemen van een aanvraag om
maatwerkvoorschriften, als uitwerking van het belastbare feit in artikel 2.2, aanhef en onder c, van
de tarieventabel. Deze tariefbepalingen zijn alleen van toepassing als geen sprake is van een
aanvraag om een omgevingsvergunning (zie artikel 2.3, vijfde lid, van de tarieventabel). We hebben
de tariefbepalingen gesplitst in bouw- en sloopactiviteiten, milieubelastende activiteiten en overige
activiteiten. De tariefstelling geldt per te stellen maatwerkvoorschrift of aantal milieubelastende
activiteiten. Een andere tariefstelling is vanzelfsprekend mogelijk.
De basis voor het stellen van maatwerkvoorschriften staat in artikel 4.5 van de Ow. Met een
maatwerkvoorschrift kan het bevoegd gezag voor concrete gevallen afwijken van algemene regels
voor een activiteit.

Paragraaf 2.10 Gelijkwaardigheid
Het in deze paragraaf opgenomen artikel bevat de tariefbepalingen voor het in behandeling nemen
van een aanvraag om toestemming tot het treffen van een gelijkwaardige maatregel, als uitwerking
van het belastbare feit in artikel 2.2, aanhef en onder d, van de tarieventabel. Deze tariefbepalingen
zijn alleen van toepassing als geen sprake is van een aanvraag om een omgevingsvergunning (zie
artikel 2.3, vijfde lid, van de tarieventabel). Wij hebben gekozen voor afzonderlijke tariefbepalingen
voor een gelijkwaardige maatregel bij bouwactiviteiten, cultureel erfgoed, milieubelastende
activiteiten en overige activiteiten, en voor een tariefstelling per uur. Hierop is de zgn.
begrotingsconstructie van toepassing.
De basis voor het treffen van een gelijkwaardige maatregel staat in artikel 4.7 van de Ow. De
memorie van toelichting op de Ow vermeldt: “Als een initiatiefnemer voldoet aan de bepalingen die
in algemene regels zijn opgenomen, mag hij ervan uitgaan dat zijn initiatief voor de daarin
gereguleerde aspecten past binnen het wettelijk kader voor activiteiten in de fysieke leefomgeving.
Afhankelijk van de manier waarop een bepaling is geformuleerd, zijn er maatregelen denkbaar,
waarmee hetzelfde resultaat wordt bereikt.”
Paragraaf 2.11 Overige tarieven
In deze paragraaf staan overige tarieven die ook in de bestaande modelverordening leges staan.
Het betreft in deze paragraaf geen aanvragen om een omgevingsvergunning.
In de bestaande modelverordening hebben wij een tariefbepaling staan voor het op aanvraag
wijzigen van het bestemmingsplan. Deze bepaling keert ook terug in de nieuwe modelverordening
(artikel 2.45 Wijzigen van het omgevingsplan). Legesheffing is mogelijk als de gevraagde wijziging
van het omgevingsplan rechtstreeks en in overheersende mate het belang van de aanvrager dient,
omdat dan sprake is van het genot van een door de gemeente verleende dienst. De Hoge Raad
heeft het in 2009 als volgt verwoord:
          “3.3.1. Het Hof is terecht ervan uitgegaan dat door of vanwege het gemeentebestuur
          verrichte werkzaamheden slechts als een dienst kunnen worden aangemerkt, indien het




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                            14/17
(februari 2022)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>        gaat om werkzaamheden die liggen buiten het gebied van de publieke taakuitoefening en
        rechtstreeks en in overheersende mate verband houden met dienstverlening ten behoeve
        van een individualiseerbaar belang. Voorts heeft het Hof terecht tot uitgangspunt genomen
        dat de handhaving van de regels van het bestemmingsplan tot die publieke taakuitoefening
        behoort omdat daarmee het algemene belang is gediend dat is gebaat bij een goede
        ruimtelijke ordening in de gemeente. Uit dit uitgangspunt vloeit echter voort dat het verzoek
        van een particulier om van een bestemmingsplan af te wijken in het algemeen niet op het
        publieke belang zal zijn gericht, maar zal zijn gestoeld op een persoonlijke wens van de
        verzoeker. Dat geldt ook voor het onderhavige verzoek van belanghebbende om haar
        tijdelijk vrijstelling te verlenen van het verbod van permanente bewoning van de
        recreatiewoning, zoals dat in het bestemmingsplan is opgenomen. De werkzaamheden van
        het gemeentebestuur bij de beoordeling van dat verzoek houden rechtstreeks en in
        overwegende mate verband met dit individuele belang van belanghebbende. Dat wordt niet
        anders door de omstandigheid dat het gemeentebestuur bij zijn beslissing op het verzoek
        de belangen van belanghebbende afweegt tegen de gevolgen voor de ruimtelijke ordening.”
        (HR 17-04-2009, ECLI:NL:HR:2009:BI1253)
Met de Omgevingswet is niet beoogd hierin wijziging te brengen. Andere mogelijkheden die de
gemeente heeft zijn kostenverhaal met toepassing van afdeling 3.6 van de Ow of de aanvraag
behandelen als aanvraag om een omgevingsvergunning voor een buitenplanse
omgevingsplanactiviteit en legesheffing hiervoor. De gemeente moet dan wel binnen vijf jaar het
omgevingsplan daarop aanpassen. Aanvrager kan er echter belang bij hebben dat direct de route
van het wijzigen van het omgevingsplan wordt gevolgd.

Paragraaf 2.12 Modaliteiten
De in deze paragraaf opgenomen modaliteiten betreffen tariefverhogingen die zich bij verschillende
activiteiten kunnen voordoen. De meeste staan ook in de bestaande modelverordening leges. De
tariefbepaling over instemming betreft een meervoudige aanvraag om een omgevingsvergunning
voor verschillende activiteiten, waarbij verschillende overheden betrokken zijn en de gemeente
bevoegd gezag is. In de toelichting op artikel 2.2 van de tarieventabel zijn wij hierop al ingegaan.

Paragraaf 2.13 Vermindering
Artikel 2.52 Vermindering na omgevingsoverleg
De strekking van dit artikel komt overeen met de vermindering die geregeld is in onderdeel 2.4.1
van de bestaande modelverordening leges. Er gelden wel aanvullende regels. Vanuit de praktijk is
de wens geuit om een extra vermindering te kunnen geven ter stimulering van het
omgevingsoverleg. Dat is in het artikel tot uitdrukking gebracht door de vermindering te bepalen op
een percentage van de leges die voor het omgevingsoverleg verschuldigd waren. Bij stimulering
van omgevingsoverleg kan de gemeente voor een hoog percentage kiezen, zelfs hoger dan 100%,
bijvoorbeeld 120%. Als die stimuleringsgedachte niet bestaat, kan een gemeente ook een lager
percentage hanteren. Of natuurlijk gewoon 100%.
In het tweede lid zijn voorwaarden opgenomen waaraan voldaan moet zijn.
De aanvraag om een omgevingsvergunning moet zijn gedaan:
a. voor dezelfde activiteit of activiteiten als waarop het omgevingsoverleg betrekking had;
b. in overeenstemming met de uitkomsten van het omgevingsoverleg; en
c. binnen […] maanden na het laatste omgevingsoverleg of, als het omgevingsoverleg volgens
     afspraak leidt tot een kennisgeving aan de aanvrager, na de dagtekening van de kennisgeving.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                           15/17
(februari 2022)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Op grond van het derde lid blijft na vermindering altijd een minimumbedrag verschuldigd. De
vermindering kan er dus niet toe leiden dat voor de aanvraag van de omgevingsvergunning geen
leges meer verschuldigd zijn of zelfs een bedrag zou moeten worden teruggegeven.

[Artikel 2.53 Vermindering bij meervoudige aanvraag
Dit artikel stemt overeen met onderdeel 2.4.2 van de tarieventabel van de bestaande
modelverordening leges. Wij hebben het artikel nu als facultatief opgenomen. De gemeente moet
zelf de wenselijkheid ervan afwegen. De milieubelastende activiteiten hebben wij uitgezonderd
omdat bij de tariefstelling voor de aanvraag om een omgevingsvergunning voor een
milieubelastende activiteit al een clustering van activiteiten heeft plaatsgevonden.]

Paragraaf 2.13 Teruggaaf
Een teruggaaf is een voorzienbare hardheid die zich bij toepassing van de verordening kan
voordoen. (Bij onvoorziene gevallen kan het college de hardheidsclausule toepassen (artikel 63 van
de Algemene wet inzake rijksbelastingen).)
Ten opzichte van de teruggaafbepalingen in de tarieventabel van de bestaande modelverordening
leges zijn twee teruggaafbepalingen toegevoegd, namelijk in de artikelen 2.54 en 2.55, en is een
teruggaafbepaling gesplitst in twee artikelen (de artikelen 2.56 en 2.57). Alleen deze lichten we hier
toe.

Artikel 2.54 Teruggaaf bij aanvraag en oordeel geen omgevingsvergunning nodig
Als iemand wil weten of een omgevingsvergunning nodig is, kan hij/zij een aanvraag om een
omgevingsvergunning indienen. Voor het in behandeling nemen van zo’n aanvraag worden de
reguliere leges voor de betreffende activiteit geheven. Als het college tot het oordeel komt dat geen
omgevingsvergunning nodig is, is een teruggaaf van een legesdeel mogelijk door de bepaling in
artikel 2.54. Als de gemeente deze bepaling overneemt, kan zij ook voor een ander
teruggaafpercentage kiezen dan de facultatief genoemde 85%. Een teruggaafpercentage van 85%
leidt tot een effectief tarief van 15%. Dat is voor het rijk opgenomen in artikel 14.4, eerste lid, van de
Or.
Zie ook: https://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:RVS:2004:AQ7004. De
Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State oordeelt daarin: ‘Voor de beantwoording van
de vraag of voor een voorgenomen handeling een vergunning vereist is, kan een vergunning
worden aangevraagd (…). Het bevoegde bestuursorgaan dient bij het nemen van een besluit op
zulk een aanvraag of verzoek de vraag naar de vergunningplicht als een voorvraag te beoordelen.’
Gelet op het bovenstaande hebben wij in de tarieventabel geen tariefbepaling opgenomen voor een
zogenaamde ‘verklaring vergunningvrij’.

Artikel 2.55 Teruggaaf als aanvraag verder buiten behandeling wordt gelaten
Als na toepassing van artikel 4:5 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) een aanvraag buiten
behandeling wordt gelaten, voorziet artikel 2.55 in een teruggaaf omdat het heffen van het volledige
legesbedrag onredelijk kan zijn. De teruggaaf van de door ons facultatief genoemde 85% leidt tot
een effectief tarief van 15% van de leges voor het in behandeling nemen van de aanvraag om de
omgevingsvergunning of het maatwerkvoorschrift. Zie voor de rijksregeling artikel 14.4, tweede lid,
van de Or. De gemeente is autonoom om een ander percentage te hanteren.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                16/17
(februari 2022)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Artikelen 2.56 en 2.57 Teruggaaf als gevolg van intrekking aanvraag omgevingsvergunning
of maatwerkvoorschrift bij reguliere procedure en uitgebreide voorbereidingsprocedure
Deze artikelen komen overeen met onderdeel 2.5.1 van de tarieventabel van de bestaande
modelverordening leges, zij het dat in de nieuwe tarieventabel gekozen is voor een onderscheid
tussen de reguliere procedure en uitgebreide voorbereidingsprocedure. Hiervoor gelden namelijk
verschillende beslistermijnen.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                      17/17
(februari 2022)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>