<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Bijlage 1 bij brief 2023-192 van 4 december 2023
behandeld in het SB van 20 november 2023
Strategische agenda en
actieprogramma 2024-2028
                      “West-Brabant in transitie naar
                      een nieuwe economie”
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>          Inhoudsopgave
          Voorwoord                                     4
          1. De context van de regionale samenwerking   7 3. Organisatie, sturing en verantwoording 17
                 1.1 Inleiding                          7        3.1 Dynamisch actieprogramma       17
                 1.2 Koers Economic Board West-Brabant 9         3.2 Werkstructuur en Bestuurlijk   19
                 1.3 Economische Agenda                10              Opdrachtgeverschap
          		2023-2026 (EBWB)
                 1.4 Meervoudige waardecreatie en      11 4. Actieprogramma 2024-2028               20
          		          Brede Welvaart als nieuw                   4.1 Inleiding                      20
          		overheidsbeleid                                      4.2 Richtinggevende doelen         20
                                                                 4.3 Programma Plantaardige regio   21
          2. Rol RWB en samenwerking                   12        4.4 Programma Circulaire regio     25
                 2.1 Rol RWB                           12        4.5 Programma Innovatieve regio    28
                             Multiplyer en lobby       13
                 2.2 De kracht van samenwerken in een  14 5. Capaciteit en financiën                32
                      multihelix netwerk
          			Samenwerking RWB-REWIN                    15
          			                Wisselwerking RWB - 		    16
          			stedelijke regio’s
2 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                   De kracht van verandering
                                                 ligt niet in systemen besloten
                                               Maar hangt af van menselijke wil
                                              in bewustzijn, denken en handelen
                                                       De armen uitsteken
                                                   Ruimte voor nieuw denken
                                                Transitie als het nieuwe anders
                                                Van plannen naar werkelijkheid
                                                      Lineair wordt circulair
                                                          Data omarmd
                                                     Mensen die mét elkaar
                                                         Niet tegen elkaar
                                                      Wonen, werken, leven
                                                   Bereikbaar en aantrekkelijk
                                                       Talentvol en gezond
                                                 Blijft West-Brabant mijn thuis
                                                         Vroeger, nu, later
                                                         Mijn vaste grond
3 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>            Voorwoord
            De regionale samenwerking in West-Brabant was de                  De noodzaak om hierop in te zetten werd nog eens extra
            afgelopen jaren volop in beweging. Ook de komende jaren zal       onderstreept door de waarschuwing van Prof. Dr. Tordoir
            dat zo zijn. Gezien de grote maatschappelijke opgaven waar        (2018). Hij signaleerde dat gebrek aan tijdige vernieuwing
            we voor staan is dit onontkoombaar. De regio staat voor een       een reëel risico is voor het bestaande West-Brabantse
            aantal transities, zoals circulaire economie, eiwittransitie,     bedrijfsleven. Er is te weinig innovatie en daarmee komen
            energietransitie. Daarnaast zijn er in de verstedelijkingsregio’s welvaart en welzijn op termijn onder druk. Daarnaast was
            belangrijke stappen gezet op het gebied van ruimtelijke-          de constatering dat de overheid deze opgaven niet alleen
            fysieke agenda’s. Het is een serieuze uitdaging om het            aankan, maar in samenwerking met het bedrijfsleven,
            overzicht te behouden én steeds te bezien wat het juiste          kennisinstellingen en onderwijs moet oppakken.
            platform is om taken te beleggen Het is bepalend voor de
            voortgang en het tempo dat we maken. Het vraagt om een            Samen met maatschappelijke partners is de Economic
            continu, open gesprek met elkaar. Waarbij we moeten durven        Board West-Brabant (EBWB) opgericht. De EBWB richtte
            te kiezen, soms loslaten en soms kiezen voor het grotere          zich vanaf 2018 op het versterken van de innovatiekracht
            geheel. De samenwerking is daarbij vrijwillig en tegelijkertijd   van de sectoren Agrofood-Biobased, Logistiek, Smart
            niet vrijblijvend.                                                Maintenance en Creatieve Diensten. Hiermee is een
                                                                              verdere invulling gegeven aan de versterking van regionale
            Economische samenwerking is noodzakelijk en succesvol             netwerken. Zo werden innovatieve broedplaatsen (bv.
            Binnen de regio werken we sinds mei 2017 samen aan de             Delta Agrifood Business lab, Breda Robotics, Treeport
            versterking van het economisch vestigingsklimaat. Met Samen       Excellence Centre) opgericht, en hebben we succesvol
            sterk voor werk werd een duidelijke focus gekozen voor            meerdere financieringsstromen naar de regio gehaald zoals
            de samenwerking binnen West-Brabant. In het aflopende             de Regiodeal en het Just Transition Fund. Vanuit RWB is
            actieprogramma 2018-2023 heeft RWB gewerkt aan                    voortgang geboekt via programma’s als Vitaal Buitengebied,
            economische structuurversterking via vier pijlers: economie,      Sterke Steden, Human Capital Agenda en Circulaire Economie.  
            arbeidsmarkt, mobiliteit en ruimte.
4 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>            Nieuwe koers: West-Brabant als plantaardige, circulaire en     verstedelijkingsregio’s (de Stedelijke Regio Breda-Tilburg
            innovatieve regio                                              aan de oostkant en West-Brabant West aan de westkant van
            Zoals gezegd blijven West-Brabant en haar omgeving             onze regio) om duidelijke besluiten over de taken van RWB
            in beweging. Voor de komende jaren is een                      en het steviger organiseren op inhoudelijke samenwerking
            nieuwe economische koers vastgesteld door de                   en samenhang in West-Brabant. De beschikbare middelen en
            samenwerkingspartners binnen EBWB:                             capaciteit bij de gemeenten in de regio zijn beperkt terwijl de
            “De Economic Board West-Brabant heeft bewust gekozen om        noodzaak tot onderlinge coördinatie op inhoud en behoud
            zowel in Nederland als in Europa een pionier te zijn. We doen  van het gezamenlijke overzicht toeneemt. Deze strategische
            dit omdat het urgent is, omdat we het willen en omdat we       agenda geeft niet alleen een verdergaand perspectief en
            het laten zien. Onze nieuwe economie is groen, duurzaam en     daarmee richting, maar ook een concrete invulling van acties
            sociaal, en het zal een sprong voorwaarts betekenen in zowel   voor de komende paar jaar.
            welvaart als welzijn voor West-Brabant.”
                                                                           Flexibel, maar niet vrijblijvend samenwerken aan een
            De nieuwe koers van de EBWB naar de nieuwe economie            nieuwe economie
            scherpt de focus nog verder aan. RWB geeft verdere invulling   Met de voorliggende strategische agenda richten we ons
            aan het versterken van het economisch vestigingsklimaat        op de toekomst tot 2030. Tussen 2023 en 2026 ligt de focus
            van West-Brabant door een duidelijke positionering als         van RWB op de voorwaardenscheppende kant van een
            plantaardige regio, als circulaire regio en innovatieve regio. gunstig economisch vestigingsklimaat voor de plantaardige,
            We bouwen daarbij voort op het inhoudelijk fundament dat       circulaire en innovatieve economie. Samenwerking tussen de
            de afgelopen bestuursperiode is gelegd.                        gemeenten is essentieel bij de uitvoering van deze ambities.
                                                                           Via RWB maken we als samenwerkende gemeenten regionale
            Tegelijkertijd vragen de gewijzigde maatschappelijke           keuzes en bepalen we de inhoudelijke voortgang. Uiteindelijk
            en bestuurlijke context met de opkomst van de                  nemen we als gemeenten zelf concrete beslissingen op
5 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>            uitvoeringsniveau. Of het nu gaat om de ontwikkeling van         zijn hiertoe nodig. Een kerngroep van gemeentesecretarissen
            bedrijventerreinen, de bouw van biobased woningen,               heeft zich bereid verklaard om hier de komende jaren
            kaderstelling via inkoopbeleid, de facilitering van fieldlabs of verder op toe te zien. Waarbij de scope is gericht op het
            gezamenlijke subsidieaanvragen bij het Rijk of Europa.           functioneren van de bredere ruimtelijk-economische
                                                                             samenwerking in West-Brabant. Er gebeurt immers veel
            Deze strategische agenda en de actielijnen per programma         op de diverse schaalniveaus. De onderlinge samenhang en
            zijn niet in beton gegoten. De komende jaren zullen er           afstemming is een blijvende uitdaging.
            taken verschuiven vanuit RWB naar de stedelijke regio’s.
            Daadwerkelijke realisatie en uitvoeringskracht vragen ook        Tijdens de gesprekken die de afgelopen maanden
            minder vrijblijvendheid. Dat biedt duidelijkheid voor de         plaatsvonden in de aanloop naar dit actieprogramma, hebben
            betrokken bestuurders en ambtenaren van onze gemeenten,          wij de betrokkenheid van onze collega-bestuurders en onze
            en voor de regionale werkorganisatie zelf. Op inhoud en          triple helix-partners ervaren. Samen geven we de bestuurlijke
            op capaciteit zijn de compacte werkorganisatie RWB en de         aandacht die nodig is voor het verwezenlijken van een nieuwe
            gemeenten wederzijds afhankelijk. Sturen op realisatiekracht     economie. Dit sterkt ons vertrouwen dat we in West-Brabant
            vraagt dan om expliciete contractering.                          de gewenste nieuwe economie zullen realiseren.
            We zullen monitoren welke inhoudelijke voortgang wordt           Paul Depla & Steven Adriaansen
            geboekt en twee jaarlijks voortgang op doelrealisatie en         Voorzitter Strategisch beraad en Bestuurlijk Opdrachtgever
            invulling van de ambities bespreken. De borging van de RWB-      Strategische Agenda Regio West Brabant
            activiteiten in termen van doelen en ureninzet vindt plaats via
            de begroting van RWB.  Inhoudelijk wordt gerapporteerd aan
            de Commissies van Advies en het Strategisch Beraad.
            Expliciete besluitvorming, professioneel opdrachtgeverschap,
            een heldere governance en een open samenwerkingscultuur
6 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>            1. De context van de regionale samenwerking
            1.1 Inleiding
            De Sagrada Familia in Barcelona nadert zijn voltooiing.  Er  en voor de deelnemende gemeenten. Hiermee wordt de inzet
            wordt al meer dan 140 jaar gewerkt aan deze basiliek.        bepaald van zowel de werkorganisatie RWB als de hieraan
            Gestart onder Gaudi in 1882, betaald door giften, zijn de    verbonden capaciteit van samenwerkende gemeenten en
            bouwplannen steeds aangepast op nieuwe inzichten. En         externe partners. Op basis van deze agenda wordt door
            tegelijkertijd is de basisdroom dezelfde gebleven. We hebben gemeenten onderling, en ook met andere overheden
            als mens lange termijnvisies nodig om geleidelijk maar       (waterschappen, provincies, Rijk, Vlaanderen, Europa) en
            gestaag betere versies van onszelf te realiseren.            andere samenwerkingen (verstedelijkingsregio’s, Hart van
                                                                         Brabant, Vlaanderen, etc.) gewerkt.
            De strategische agenda van RWB gaat ook uit van een
            lange termijnvisie. Het is de eigenstandige agenda van de
            samenwerkende gemeenten in West-Brabant, gericht op de
            realisatie van een nieuwe economie. Deze agenda is van, door
                                                                         Figuur 1: Strategische Agenda Regio West Brabant
7 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>            Realisatie van de West-Brabantse economische ambitie            Voorbeelden daarvan zijn FieldLabs en Communities of
            vraagt om intensieve samenwerking tussen het bedrijfsleven,     Practice (learning communities). Dat is nodig om als overheid
            de overheden en de kennisinstellingen in West-Brabant           in te kunnen spelen op snelle veranderingen, onzekerheid en
            en daarbuiten. De overheid is verantwoordelijk voor de          dilemma’s die de grote maatschappelijke opgaven met zich
            voorwaardenscheppende aspecten (randvoorwaarden                 meebrengen.2
            economisch vestigingsklimaat) voor de transitie naar de
            nieuwe economie. Dat vraagt om bijvoorbeeld selectief te zijn
            in ruimtelijke claims of het komen tot collectieve normstelling
            bij inkoopbeleid. Gemeenten bepalen zelf in welke mate zij
            hiertoe bereid zijn.
            De transitie naar de nieuwe economie vraagt om een andere
            rolneming en uitbreiding van het handelingsrepertoire door
            de overheid. Want: “niet de overheid regelt het, maar de
            overheid en de samenleving doen het samen.”1 Dat betekent
            meer inspelen op de omgeving en grotere bereidheid om
            te experimenteren om daar vervolgens van te leren. We
            gaan dan ook geleidelijk aan van een traditionele mindset
            gericht op doel-middel redeneringen en resultaatgericht
            sturen naar een aanvulling van het overheidsrepertoire
            met netwerksturing, co-creatie en ervaringsgericht leren.
            1
              NSOB - Essay Governance voor transities.pdf
            2
              VUCA
8 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>            1.2 Ambitie Economic Board West-Brabant
            Partners in de Economic Board West-Brabant onderkennen
            dat de transitie naar de nieuwe economie samengaat met
            meerdere structurele, systemische veranderingen binnen
            onze maatschappij. Een toekomstgerichte nieuwe economie
            is daarom per definitie transitiegericht. Voorbeelden van
            transities zijn die op het gebied van energie, eiwit en voedsel,
            grondstoffen- en materialen, circulaire economie en klimaat.
            Hun karakter maakt ze urgent. Ze zijn onontkoombaar en
            hebben grote impact op bestaande praktijken.3 Mede daarom
            brengen transities dilemma’s met zich mee en zijn keuzes aan
            de orde.4 Het omgaan met onzekerheden brengt ongemak
            voor ambtenaren met zich mee en vraagt om bestuurlijk
            leiderschap.5
            Onderwijs, kennisinstellingen, bedrijven en overheid hebben
            al veel nagedacht welke toekomst voor West-Brabant kansrijk
            is. Dat heeft geleid tot de volgende ambitie voor West-
            Brabant in 20306:                                                Figuur 2: Rabobank, Otto Raspe
            “West-Brabant is in Nederland dé voorloper in de transitie
            naar de nieuwe economie en is de plek voor innovatieve
            ondernemers die daaraan bijdragen.”
                                                                             3
                                                                               Transitiepraktijk - Over transities (transitionsinpractice.nl)
                                                                             4
                                                                               Rotmans en Verheijden, Omarm de chaos (2022).
                                                                             5
                                                                               Braams, De Transformatieve overheid (2023)
                                                                             6
                                                                               Ambitiedocument EBWB West-Brabant 2030 - West-Brabant
9 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028                                  in transitie naar de nieuwe economie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>             1.3 Economische Agenda 2023-2026 (EBWB)7
             Voor de EBWB is het uitgangspunt maatschappelijke
             waardecreatie met economische ontwikkeling als middel.
             Economie wordt dus ingezet voor het creëren van welvaart én
             welzijn. We zijn niet langer gericht op kwantitatieve financiële
             groei (Bruto Regionaal Product), maar op kwalitatieve
             maatschappelijke groei (Brede Welvaart).
             Op hoofdlijnen zet EBWB met de Economische Agenda 2023-
             2026 in op overlappende thema’s ‘Duurzame Economie’ en
             ‘Innovatief Ondernemen’, met een accent op het versterken
             van netwerken, leiderschap en nieuwe kennis.
                                                                              Figuur 3: Economische Agenda 2023-2027 (EBWB)
             Binnen het thema duurzame economie staat de transitie
             van dierlijke naar plantaardige eiwitten centraal, naar
             plantaardige non-food toepassingen en van lineair naar
             circulair ondernemen. Binnen het thema innovatief
             ondernemen ligt de nadruk op het ontwikkelen van startups
             en scale-ups binnen het thema duurzame economie. De
             kanteling van een sectorale economische agenda naar
             een transitiegerichte, thematische agenda sluit aan bij de
             maatschappelijke opgaven en transities en bouwt voort op
             dat waar de regio van oudsher sterk in is, het DNA van de
             regio .
                                                                              7
                                                                                Economische Agenda West-Brabant 2023-2026 (EBWB)
                                                                              8
                                                                                Evaluatie ‘Hub voor vernieuwend ondernemerschap’ West-
                                                                              Brabant (2019-2022) – met een vooruitblik naar het nieuwe
                                                                              programma (Utrecht University School of Economics / Birch,
10 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028                                2022)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>             1.4 Meervoudige waardecreatie en Brede Welvaart
                     als nieuw overheidsbeleid
             De keuzes die we de komende jaren als regio maken
             zijn perspectief gevoelig. Dat wil zeggen dat het
             mens- en wereldbeeld van spelers bepalend is voor de
             probleemdiagnose, de waardering van werkrichtingen
             en voor de bereidheid om een aandeel te nemen9. Brede
             Welvaart is inmiddels uitgangspunt van rijksbeleid en
             vormt het vertrekpunt van Regio Deals10. Meervoudige
             waardecreatie staat centraal; niet alleen financieel-
             economische baten en lasten maar ook sociale en
             omgevingswaarden tellen mee. Dit gegeven daagt ons uit
             om op een andere manier naar economische ontwikkeling
             te kijken. De nadruk op economisch groei vermindert en de
             aandacht voor kwalitatieve maatschappelijke groei neemt
             toe.  Deze nieuwe manier van kijken en denken vraagt om
             dialoog en ervaringsgericht leren. Een gezamenlijk beeld bij
             een waardevolle toekomst helpt om polarisatie tegen te gaan,
             vertrouwen te vergroten en eigenaarschap te creëren.
             9
               De Witt, Annick. (2013). Worldviews and the transformation
             to sustainable societies. An exploration of the cultural and
             psychological dimensions of our global environmental
             challenges.
             10
                Brede welvaart als nieuw uitgangspunt voor overheidsbeleid -
             Platform Overheid
11 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>             2. Rol RWB en samenwerking
             2.1 Rol RWB
             RWB heeft een eigenstandige verantwoordelijkheid als              overzicht van ontwikkelingen op alle schaalniveaus ‘s
             overheid. De samenwerkende gemeenten maken afwegingen             en massa en lobby richting provincie, Rijk en Europa
             die bij het primaat van overheden horen. Denk daarbij aan         voor de nieuwe economie. RWB genereert daarbij een
             de inrichting en reservering van de ruimte, de ontwikkeling       financiële multiplier van 2-3. RWB voert de agenda vanuit
             van mobiliteit, eisen vanuit water- en bodemkwaliteit,            haar inzicht, overzicht en expertise en geeft invulling aan
             faciliteren van circulariteit en maatschappelijke effecten van    vragen en opgaven vanuit de gemeentelijke agenda’s
             economische ontwikkeling. RWB werkt daarbij vanuit de             rond de nieuwe economie. RWB adviseert gevraagd en
             volgende drie principes:                                          ongevraagd.
             1. RWB-agenda voert namens de 16 West-Brabantse                3. Het is aan gemeenten om lokale instrumenten zoals
                 gemeenten het overheidsaandeel uit in het EBWB-               bestemmingsplannen, inkoopbeleid en grondbeleid
                 programma tot 2030. Gemeenten vullen zo de                    te matchen met de voorwaardenscheppende rol.
                 verantwoordelijkheid in voor de triple helix samenwerking     We inventariseren in 2024 welke gemeenten hierop
                 van de EBWB door te voorzien in de randvoorwaarden            willen samenwerken, hetzij als gehele regio, hetzij als
                 voor de realisatie van de nieuwe economie. De RWB-            deelcoalitie. In 2025-2027 worden acties opgezet en
                 agenda sluit dan ook aan op het REWIN-programma               gerealiseerd. Een voorbeeld is het regionaal bepalen van
                 dat gericht is op de ondernemerskant van de nieuwe            het aandeel biobased bouwen in de totale bouwopgave.
                 economie.
             2. RWB-agenda ondersteunt en helpt de 16 West-Brabantse
                 gemeenten in het maken van keuzen rondom de kleinere
                 en grotere ruimtelijk-fysieke en sociaal-economische
                 transities. De meerwaarde van RWB ligt in kennis, inzicht,
12 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>             RWB vervult diverse rollen: coördineren, faciliteren, aanjagen, beschikbaar voor partijen in de regio om de effecten van
             reflectie en adviseren:                                         klimaattransitie op economie en werkgelegenheid op te
             • Netwerken opbouwen en onderhouden (regionaal en               vangen.11 Een ander voorbeeld is de Regiodeal 5e tranche. Er
                  bovenregionaal)                                            is een propositie ingediend om te komen tot een versterking
             • Kennis bevorderen en lerend vermogen vergroten                van de  brede welvaart in West-Brabant door in te zetten op
             • Signaleren, agenderen, adresseren (incl. monitoring)          een Plantaardige Regio. De propositie heeft een omvang van
             • Agenda’s verbinden via lobby                                  €77 miljoen, waarbij €30 miljoen aan Rijksbijdrage wordt
             • Kennis en ervaringen uit pilots delen                         gevraagd.12
             • Multiplier genereren middels subsidies en
                  cofinancieringen                                           Rijk en Europa
                                                                             De inzet op subsidiewerving en lobby wordt versterkt.
             RWB bevordert dat acties en activiteiten in onze regio op       Actief wordt verbinding gelegd met Rijk en Europa om
             elkaar zijn afgestemd en bijdragen aan de het realiseren van    externe middelen te genereren op de drie programma’s.
             de nieuwe economie. Om dat te kunnen doen oriënteert            Zo participeert RWB al in het Europese programma voor
             RWB zich op ontwikkelingen op alle overheidsniveaus: lokaal,    circulaire regio’s en verkent zij verder welke subsidiekansen
             regionaal, provinciaal en (inter)nationaal.                     er zijn voor de deelnemende gemeenten op het inhoudelijk
                                                                             programma van de regio.
             Multiplier en lobby
             Eén van de rollen is het genereren van een financiële           Via het lobby netwerk is er een afstemming met triple
             multiplier voor de regio. RWB voert lobby om middelen en        helix partners over regio overstijgende agendabouw zoals
             beleidsruimte te organiseren waarmee vraagstukken in de         arbeidsmarktvraagstukken, grensoverschrijdende relaties, en
             stedelijke regio’s en gemeenten kunnen worden opgelost.         benutting en uitbreiding van netwerken op rijks- en Europees
             Een voorbeeld van de multiplier is het Just Transition Fund.    niveau.
             Er is €58 miljoen Europese co-financiering (max 50%)
                                                                             11
                                                                                RWB | Subsidies: Just Transition Fund (JTF) (west-brabant.eu)
                                                                             12
                                                                                Regio Deals | Rijksoverheid.nl
13 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>             2.2 De kracht van samenwerken in een multihelix netwerk
             De complexiteit van de opgaven vraagt om multihelix-
             samenwerking op basis van gedeeld eigenaarschap, want
             niemand kan dit alleen.13 Het netwerk van RWB bestaat uit de
             16 deelnemende gemeenten, andere overheden (provincies,
             Rijk, Waterschap), REWIN, kennis- en onderwijsinstellingen
             (AVANS, BUAS, CURIO, HAS, UvT, Wageningen, etc.),
             bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Waar
             dat kansrijk is bouwt RWB het netwerk uit met andere
             multihelixpartners, bijvoorbeeld coöperaties en (burger)
             initiatieven. RWB doet dat altijd vanuit het perspectief van de
             transitie naar de nieuwe economie, in de context van Brede
             Welvaart.
             Naast samenwerking binnen de regio, versterken we onze
             netwerken door verbindingen te leggen met platforms en
                                                                             Figuur 4: illustratie samenwerking en faciliteiten plantaardige regio14
             organisaties in andere regio’s, zoals de OP Zuid samenwerking
             met de provincie Zeeland.
            13
               Lamberigts en Schipper; Gedeeld eigenaarschap - complexe
            veranderopgaven (2016)
            14
               Versterking Plantbased Hub West-Brabant – de kracht van het
            netwerk (APPM, 2022)
14 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>             Samenwerking RWB – REWIN
             REWIN15 vervult een rol als secretaris voor de EBWB.         Door de activiteiten op elkaar af te stemmen, ieder vanuit
             Daarnaast realiseert REWIN via haar uitvoeringsprogramma’s   eigen rol en taakgebied, genereren RWB en REWIN samen
             de door de EBWB ingezette koers en stelt daarbij de          meer impact. In 2024 thematiseren RWB en REWIN drie
             ondernemerskant van de triple helix samenwerking centraal.   punten waarop ze actief capaciteit en inhoud afstemmen. Op
             REWIN organiseert samenwerkingen tussen bedrijven en         dit moment is dat al op het gebied van circulaire economie en
             stimuleert toegepaste innovaties. RWB is verantwoordelijk    plantbased al het geval. Hier wordt innovatie als programma
             voor de overheidsdeelname in de EBWB.                        aan toegevoegd.
             RWB levert haar aandeel door samen met gemeenten te
             organiseren op de realisatie van de randvoorwaarden die
             nodig zijn om het regionaal ecosysteem te versterken.
             REWIN en RWB zijn beide nodig als spiegels van elkaar
             om de koers van de EBWB te realiseren. Het is een
             overheidsverantwoordelijkheid om tot maatschappelijk
             afgewogen keuzes hierin te komen.
             Daarnaast richt RWB zich op het inspelen op kansrijke
             subsidies, het organiseren van (regionale) subsidieaanvragen
             en aanpassing regelgeving bij andere overheden (provincie,
             Rijk, EU). RWB heeft deze kwaliteit en expertise in huis en
             biedt daarmee meerwaarde voor het merendeel van de
             gemeenten dit niet heeft.
             15
                REWIN
15 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>             Wisselwerking RWB - stedelijke regio’s
             Gemeenten werken subregionaal samen op het niveau               beleggen. Dat vraagt de nodige flexibiliteit. Het past goed
             van het zogenaamde “daily urban system”. In onze regio          bij transitiesturing om meer de variëteit in behoeften als
             bestaan twee knooppunten: de Stedelijke Regio Breda-            uitgangspunt te nemen omdat het principe one size fits all
             Tilburg (SRBT) en West-Brabant West (SRWBW). Deze               niet langer werkt.
             hebben ook een status in de context van het NOVEX
             Rijksbeleid, gericht op ruimtelijke kaderstelling. Hier krijgen
             de verstedelijkingsstrategieën steeds meer vorm en inhoud
             en hier vindt integrale afweging op ruimtelijk-fysieke
             vraagstukken plaats: wonen, werken, bereikbaarheid, natuur,
             landbouw etc. De ontwikkelfase waarin de twee stedelijke
             regio’s zich bevinden verschilt.
             Parallel aan de opkomst van de verstedelijkingsregio’s is er op
             districtsniveau behoefte om maatschappelijke samenhangen
             te bedienen.
                                                                             Figuur 5: Regionaal speelveld met districten en stedelijke regio’s
             Dat roept de vraag op welk schaalniveau het meest passend
             is om een concreet vraagstuk of maatschappelijke opgave
             te bedienen. Omdat de gedachten over vorm en de balans
             tussen samenwerkingsverbanden nog in ontwikkeling zijn
             is het praktisch om het gesprek hierover de komende tijd te
             blijven voeren en intussen waar dat al kan taken te
16 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>             3. Organisatie, sturing en verantwoording
             3.1 Dynamisch actieprogramma
             Het actieprogramma heeft een adaptief en dynamisch            • Dialoog: We voeren een continue strategische dialoog
             karakter.  Adaptief en dynamisch werken houdt in dat            met partners en stakeholders in ons netwerk, over
             we zorgen voor wendbaarheid in ons programma en de              ambitie, voortgang en de betekenis van trends,
             perspectieven op lange termijn continu verbinden met            ontwikkelingen en toekomstscenario’s voor ons
             activiteiten op de korte termijn (groot denken, klein doen).    programma. Dat doen we onder andere in kopgroepen,
             Dit is nodig omdat de wereld om ons heen snel verandert en      stuurgroepen, klankbordgroepen, transitie- en regiolabs
             de opgaven geen eenduidige en kenbare oplossingen vooraf        en andere (multi-helix) platforms.
             kennen. Daarbij willen we weten en kunnen beoordelen wat      • Monitor: we monitoren om te zien of we op koers lopen
             de voortgang en de ontwikkeling op de hoofdkoers is en deze     of dat bijstelling nodig is. Dat doen we op verschillende
             kunnen bijstellen.                                              niveaus:
                                                                             ჿ Binnen de programma’s vindt reflexieve monitoring
             Concretisering gebeurt in jaarplannen. We bekijken jaarlijks        plaats. Dit instrument is een gestructureerde manier
             of we nog steeds het juiste doen. We wegen nieuwe urgenties         van kijken naar inhoudelijke ontwikkelingen en op
             en kansen. Dat doen we als volgt:                                   basis daarvan de volgende stappen bepalen. Het stelt
                                                                                 in staat om wat we nog niet weten geleidelijk aan in te
             •   Toekomstverkenning: halverwege de looptijd van dit              vullen.
                 programma herijken we onze trendverkenning. We              ჿ Jaarlijkse monitoring van ons werkprogramma op het
                 werken met toekomstscenario’s om ons een beeld te               niveau van activiteiten en projecten (output).
                 kunnen vormen van hoe de toekomst eruit zou kunnen          ჿ Monitoring op hoe we er als regio voor staan en hoe
                 zien en hoe we hierop kunnen anticiperen. We leggen             we ons ontwikkelen ook ten opzichte van andere
                 hierbij een de focus op nader te bepalen impactvolle            regio’s, in samenwerking met REWIN (outcome).
                 sectoren, ketens of gemeenschappen. En doen dat samen       ჿ Bijzondere aandacht heeft de monitoring op de
                 met hen, REWIN, kennisinstellingen en de creatieve sector       toedeling van taken en activiteiten aan het juiste
                                                                                 schaalniveau, waaronder de stedelijke regio’s.
17 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>             •   Kiezen en bijstellen: Uiteindelijk gaat het Algemeen
                 Bestuur over de keuzes die we maken. We sluiten
                 hiervoor aan op de reguliere Planning & Controlcyclus.
                 Projecten en activiteiten wegen we, binnen beschikbare
                 middelen, integraal af op basis van meervoudige
                 waardecreatie; de bijdrage aan de regionale ambitie
                 (opgaven en transities) en brede welvaart (“schuifmaat”).
                 De begroting en het jaarplan geven jaarlijks concreet
                 invulling aan het werkprogramma.    Na 2026 is een
                 tussentijds evaluatiemoment voorzien, op basis waarvan
                 bijstelling kan plaatsvinden.
             Monitoring, verantwoording en bijstelling van het
             actieprogramma is op verschillende manieren bestuurlijk
             geborgd. Bestuurders vormen belangrijke schakelpunten
             tussen verschillende bronnen van informatie. Uiteindelijk
             besluiten het Strategisch Beraad en het Algemeen Bestuur.
18 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>             3.2 Werkstructuur en Bestuurlijk Opdrachtgeverschap
             De huidige werkstructuur van RWB voorziet in Commissies         Medio 2023 is een foto van de regionale governance in
             van Advies, een Strategisch Beraad en het Algemeen              opdracht van door de secretarissen opgesteld. Deze toont
             Bestuur. In de Commissies van Advies komen de regionale         aan dat we op afstemming, optimale inzet en slagkracht bij de
             portefeuillehouders bijeen om tot advisering over               regionale samenwerking kunnen verbeteren. In 2024 wordt
             beslispunten te komen. De afgelopen jaren waren er              actief uitwerking gegeven aan de opgaven zoals geformuleerd
             commissies voor Ruimte, Economie, Arbeidsmarkt en               in deze analyse.
             Mobiliteit.
                                                                             De eerste gedachten zijn om een nieuwe structuur
             Hoewel de structuur op zich goed werkte is er behoefte          van Bestuurlijk Opdrachtgeverschap-Ambtelijk
             aan aanpassing van de afstemming. Een eerste observatie         Opdrachtnemerschap in te richten met voor ieder programma
             betreft de bestuurlijke drukte. Een tweede observatie is        een bestuurder die als ambassadeur namens hun collega’s
             dat de portefeuillehouders aan tafel soms over thema’s          het voortouw nemen. Dat vraagt enerzijds om tijdsinzet
             adviseren die lokaal bij een collega-bestuurders in de          van deze bestuurders en anderzijds om loslaten bij andere
             portefeuille zitten.  Dat geeft het risico van gaten in kennis  bestuurders.
             cq overdracht in het college. Een derde observatie is dat de
             inhoud van de nieuwe programma’s niet logisch aansluit op       De bestaande ambtelijke ondersteuningsstructuur
             de huidige, pijlergerichte, Commissies van Advies. Een vierde   (contactambtenaren, adjudanten overleg en
             observatie is dat de actuele afstemming overheidsintern         strategennetwerk, kopgroepen en werkgroepen) wordt
             gericht is, terwijl de activiteiten voor een belangrijk deel in eveneens herontworpen. De gemeentesecretarissen hebben
             een multihelix context plaatsvinden. Daar moet dan ook de       hierin het voortouw. In Q1 2024 zal een voorstel voor een
             aandacht en tijdsinzet op gericht zijn.                         nieuwe ondersteuningsstructuur worden voorgelegd.
19 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>             4. Actieprogramma
             4.1 Inleiding                                              4.2 Richtinggevende doelen
             De nieuwe economie maken we door te focussen op onze       Vanuit de West-Brabantse ambitie om dé voorloper te zijn in
             plantaardige, circulaire en innovatieve economie. De       de transitie naar de nieuwe economie en de plek te zijn voor
             nieuwe economie is groen, duurzaam en sociaal: de nieuwe   innovatieve ondernemers die daaraan bijdragen, heeft RWB
             economie verbetert onze brede welvaart.  RWB werkt hieraan de volgende richtinggevende doelen16, met perspectief 2030,
                                                                        geformuleerd:
             in de programma’s Plantaardige regio, Circulaire regio en
                                                                        1. Veerkrachtige overheid, die uitdrukt dat de West-
             Innovatieve regio. Met deze programma’s sluiten we aan op
                                                                            Brabantse overheidspartners zich toekomstgericht
             de Economische Agenda van EBWB en bouwen we voort op           ontwikkelen in leiderschap, transitiegericht werken en
             het fundament dat de afgelopen bestuursperiode is gelegd.      lerend vermogen. In kennis, bewustzijn en attitude.
             De programma’s hangen onderling samen.                     2. Sterke netwerksamenwerking tussen West-Brabantse
                                                                            overheden onderling en tussen overheid en andere
                                                                            relevante partners (multi helix) in het netwerk, gericht op
                                                                            synergie, uitvoeringskracht, lerend vermogen.
                                                                        3. Krachtige positionering van West-Brabant, in Nederland
                                                                            en Europa.
                                                                        4. Stimulerend vestigingsklimaat voor innovatieve
                                                                            ondernemers die bijdragen aan de transitie naar de
                                                                            nieuwe economie.
                                                                        Deze richtinggevende doelen lopen als een rode draad door
                                                                        de drie programma’s.
                                                                        16
                                                                           Gebaseerd op Werken aan Programma’s – Samen naar de
                                                                        kern van je programma
20 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>             2.1 Programma Plantaardige regio
             De regio streeft ernaar om zowel binnen Nederland als
             in heel Europa een vooraanstaande positie te verwerven
             als een innovatieve plantaardige hub. We richten ons op
             duurzaamheid, kwaliteit, toegevoegde waarde en innovatie
             als drijvende krachten achter deze ontwikkeling.
             Deze visie stelt West-Brabant in staat om zich te positioneren
             als een invloedrijk centrum binnen de snelgroeiende markt
             van plantaardige producten.
             Het concept van een “plantaardige regio” omvat veel meer
             dan alleen voedselproductie. Het betreft bouwstof, brandstof,
             medicijnen en een breed scala aan plantaardige toepassingen
             in land-, tuin- en bosbouw. In dit programma worden de
             strategische lijnen verkend en acties benoemd om deze
             ambitie te verwezenlijken en een duurzame, welvarende
             toekomst te bevorderen voor West-Brabant en daarbuiten.
             Met onze 16 gemeenten en REWIN werken we aan dit
             doel. RWB faciliteert de besluitvorming over wat we als
             overheden voorwaardenscheppend moeten faciliteren. De
             agenda bestaat daarom tot 2026 uit drie lijnen met concrete
             activiteiten.
21 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>             2.1 Programma Plantaardige regio
             Actielijn 1: Positioneren en profileren van West-Brabant als  Wat RWB daarvoor gaat doen:
             “Plantaardige regio”                                          RWB ontwikkelt met partners in het triple helixnetwerk
             West-Brabant heeft de potentie om een internationaal          een propositie (uitdagende stip op de horizon) en een
             erkende leider te worden op het gebied van plantaardige       positioneringsstrategie voor Plantaardig West-Brabant en
             voeding en non-food toepassingen. Met een sterke              faciliteert gemeenten deze te vertalen naar gemeentelijk
             agrarische traditie en een divers landschap, is de regio bij  beleid. Daarnaast investeert RWB samenwerking met en
             uitstek geschikt om te floreren in de opkomende markt van     in bovenregionale plantaardige netwerken, bijvoorbeeld
             plantaardige voeding en non-food toepassingen. Met de juiste  met Noordoost-Brabant, Food Valley, Innolab Agrifood,
             strategische positionering kan West-Brabant uitgroeien tot dé Brightlands Campus Venlo,  Zeeland en Groningen en de
             Europese hub voor plantaardige innovatie, waar bedrijven en   Vlaams-Nederlandse Delta.
             investeerders samenkomen om te profiteren van de kennis,
             infrastructuur en samenwerkingsmogelijkheden die de
             regio te bieden heeft. Door ons te richten op duurzaamheid,
             kwaliteit en innovatie kunnen we een vooraanstaande positie
             verwerven in de snelgroeiende markt van plantaardige
             producten.
             Resultaat
             West-Brabant heeft een vooraanstaande positie in Nederland
             als innovatieve plantaardige regio om door te groeien naar dé
             Europese hub.
22 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>             2.1 Programma Plantaardige regio
             Actielijn 2: Meer innovatiekracht door toegespitste
             ontwikkeling en toepassing van kennis en kunde
             Versterking van West-Brabant als Plantaardige regio vraagt
             om een vestigingsklimaat gericht op open innovatie,
             passende interactiemilieus voor ‘toevallige’ ontmoetingen.
             Denk daarbij aan campussen, fieldlabs, stationsomgevingen
             en binnensteden. De bereikbaarheid per openbaar vervoer
             van werklocaties, met name die in het buitengebied, staat
             onder druk. Plantaardige werklocaties zijn (en blijven) vaak
             het beste bereikbaar over de weg. Dit geldt zowel voor auto’s
             als vrachtwagens.
             Resultaat
             West-Brabant heeft een sterk vestigingsklimaat voor
             bedrijven die bijdragen aan Plantaardige regio (met
             innovatiekracht, toegepaste ontwikkeling en toepassing van
             kennis en kunde)
             Wat RWB daarvoor gaat doen:
             RWB signaleert op basis van onderzoek de kansen en
             knelpunten, agendeert oplossingen bij triple helixpartners
             en faciliteert en adviseert gemeenten bij het implementeren
             hiervan.
23 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>             2.1 Programma Plantaardige regio
             Actielijn 3: Werken aan passende randvoorwaarden voor de     dat zowel economisch welvarend als ecologisch verantwoord
             plantaardige economie                                        is.
             Onderdeel van Plantaardige regio is de landbouwtransitie.
             De regio West-Brabant staat voor een belangrijke uitdaging   Resultaat
             op het gebied van landbouwtransitie. Het huidige             De nieuwe plantaardige economie heeft de water- en
             landbouwsysteem is niet langer volhoudbaar, met scheve       bodemkwaliteit en biodiversiteit verbeterd.
             groei van bodemopbrengsten en kosten, uitputting van de
             bodem en een gebrek aan flexibiliteit om in te spelen op     Wat RWB daarvoor gaat doen:
             de veranderende maatschappelijke behoeften. Om deze          RWB organiseert regionale inbreng in Rijks- en provinciaal
             problemen aan te pakken en een duurzame toekomst voor        beleid en organiseert lobby voor provinciale en
             de regio te waarborgen, is een grondige landbouwtransitie    rijksinvesteringen die de landbouwtransitie in West-Brabant
             nodig. West-Brabant heeft een sterke basis om deze transitie helpen versterken. RWB ondersteunt gemeenten en andere
             te realiseren. Met excellente kennis en innovatiekracht      partners in het netwerk met de keuzen die zij te maken
             in de plantbased economie, waarin gewassen veredeld,         hebben, met kennis, praktische voorbeelden en inzichten,
             geteeld en verwerkt worden, kan de regio zich positioneren   bijvoorbeeld in hoe zij nieuwe teelten en methodes die
             als een toonaangevende speler in de ontwikkeling en          bijdragen aan bodem, water en biodiversiteit kunnen
             productie van duurzame landbouwoplossingen. Deze             bevorderen.
             landbouwtransitie zal niet alleen bijdragen aan de lokale
             economie en voedselproductie, maar ook aan het behoud
             van natuurlijke hulpbronnen, het verminderen van de
             uitstoot van broeikasgassen en het bevorderen van een
             gezonde leefomgeving. West-Brabant heeft de ambitie en het
             potentieel om de weg te banen voor een landbouwsysteem
24 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>             2.2 Programma Circulaire regio
             Europa en Nederland streven naar een circulaire economie      op de bestaande economie, het besef van de kansen die
             in 2050 om klimaat- en natuurdoelen te halen en               onze positie biedt en welke netwerksamenwerking we nodig
             grondstoffenschaarste aan te pakken. De Economic Board        hebben om samen de goede keuzen te maken.
             West-Brabant wil vooroplopen in deze transitie en heeft
             richtinggevende doelen voor 2030 gesteld: 50% vermindering    De ambitie is dat de circulaire economie van West-Brabant
             van primaire grondstoffen en 20% vervanging van fossiele      functioneert als een lerend ecosysteem van bedrijven,
             grondstoffen door biobased alternatieven.                     gemeenten, kennisinstellingen en gemeenschappen.
                                                                           Waardecreatie gaat hand in hand met het behoud van
             De weerslag van hergebruik van grondstoffen op                natuurlijk kapitaal dankzij nieuwe businessmodellen,
             economische clusters en sectoren, menselijk kapitaal, kennis  effectief ingerichte productiemethodes en ketens en door
             en kunde, ruimtegebruik en infrastructuur is groot. Ook heeft gedragsverandering. Grondstoffen gaan daarbij niet meer
             het impact op onze beelden over economische groei als         verloren, kringlopen zijn gesloten en materialen worden
             doel op zich. We worden nadrukkelijk geconfronteerd met       hoogwaardig (her)gebruikt.
             de planetaire grenzen (Footprint, klimaat, waterkwaliteit,
             beschikbaarheid van natuurlijke hulpbronnen). We weten
             nog weinig van wat er gebeurt en wat die weerslag zal zijn.
             Tegelijk willen we onze economie doorontwikkelen zodat
             ze bijdraagt aan onze brede welvaart. De gemeenten (en
             bedrijven) van West-Brabant hebben relatief weinig ervaring
             met de circulaire economie. Dat betekent veel met en van
             elkaar leren en keuzes maken. We investeren het best in
             innovatieve bedrijven en activiteiten die kansrijk zijn om
             circulair te worden. Dat vraagt om kennis over de weerslag
25 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>             2.2 Programma Circulaire regio
             Actielijn 1: Slim organiseren van West-Brabant als Circulaire Actielijn 2: Fysieke randvoorwaarden t.b.v. transitie
             regio                                                         circulaire regio
             Wat voor circulaire regio willen we zijn? En wat              Circulaire bedrijven en ketens vragen om fysieke
             hebben de overheden hiervoor te organiseren en te             vestigingsruimte met bijpassende milieuruimte, infrastructuur
             faciliteren? Gemeenten krijgen middelen van het Rijk om       voor grondstoffen- en goederentransport en (duurzame)
             klimaatdoelstellingen 2030 te behalen. Waar liggen kansen     energie. En om in te kunnen spelen op aanwezige grondstof-
             in de regio om dit effectief in te zetten? Wat is nodig om    en reststromen in de regio.
             effectief en efficiënt samen te werken op de juiste schaal?
                                                                           Resultaat
             Resultaat                                                     West-Brabant biedt goede randvoorwaarden zoals fysieke
             Schaalvoordelen van regionale samenwerking om capaciteit      ruimte voor circulaire economie (op basis van inzicht).
             en middelen in te zetten op de circulaire transitie zijn
             optimaal benut.                                               Wat RWB daarvoor gaat doen:
                                                                           RWB brengt partijen bij elkaar en organiseert de ontwikkeling
             Wat RWB daarvoor gaat doen                                    van een dashboard voor cruciale grondstof- en reststromen,
             RWB ontwikkelt scenario’s en actielijnen op circulaire schaal infrastructuur en ruimtebeslag, waarmee knelpunten
             en organiseert coalities op prioritaire thema’s waarmee       geïdentificeerd kunnen worden. Ook verkent RWB wat nodig
             externe middelen kunnen worden aangetrokken (multiplier).     is voor de toekomstbestendige bedrijventerreinen en de
                                                                           doorontwikkeling van circulaire toplocaties en campussen.
26 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>             2.2 Programma Circulaire regio
             Actielijn 3: Versterken ecosysteem Circulaire regio             Actielijn 4: Circulaire overheid
             De transitie naar een circulaire economie is een proces van     Gemeenten hebben een voorbeeldfunctie richting
             in triple helixverband ontdekken waar kansen liggen en wat      bedrijfsleven. De eigen organisaties hebben een slag te
             nodig is om deze te verzilveren. Dat vraagt om een aanpak op    maken om circulair te worden. Denk aan de afdelingen die
             keten- en ecosysteemniveau, waarin de partners samen leren      gaan over afval, inkopen en opdrachtgeven, ruimtelijke
             welke drempels en kansen er ervaren worden in de transitie      ordening, GWW, economie, sociale werkplaatsen. Maar ook
             naar een circulaire economie en hoe deze vertaald kunnen        de manier van denken en doen van bestuurders, raadsleden
             worden maatregelen. RWB werkt nauw samen met Rewin              en management verandert. Daarnaast kunnen gemeenten
             om dit lerend proces te organiseren en te faciliteren. Ook      een belangrijke rol spelen voor ons bedrijfsleven als launching
             gemeenten zijn onderdeel van het ecosysteem.                    customer voor circulaire producten. Samen ontdekken we
                                                                             hoe dit leidt tot nieuw gedrag, afspraken en normen vanuit
             Resultaat:                                                      perspectief van een 100% circulaire regio in 2050.
             De circulaire economie in West-Brabant functioneert
             als lerend ecosysteem van bedrijven, gemeenten,                 Resultaat
             kennisinstellingen en gemeenschappen.                           De bedrijfsvoering van de gemeenten in West-Brabant is voor
                                                                             50% circulair in 2030.
             Wat RWB daarvoor gaat doen:
             RWB organiseert en faciliteert “transitielabs” waarin in triple Wat RWB daarvoor gaat doen:
             helixverband barrières prioritaire circulaire ketens, zoals     RWB stimuleert gemeenten circulair te worden via het
             circulair en biobased bouwen, worden geïdentificeerd en         opzetten van een (gecoördineerd) leerprogramma,
             vertaalt deze naar handelingsperspectief voor gemeenten en      masterclasses inkopen en opdrachtgeven en best practices via
             adviseert gemeenten hoe zij hun gemeentelijke rol kunnen        online ‘scorebord’.
             optimaliseren.
27 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>             2.3 Programma Innovatieve regio
             Een innovatieve regio is een veerkrachtige regio, die “het
             vermogen heeft om toekomstige schokken (economisch,
             ecologisch, sociaal en institutioneel) op te vangen, te
             herstellen en zich erop voor te bereiden”17. Voorloper kunnen
             zijn in de transitie naar de nieuwe economie vraagt om een
             krachtige multi-helixsamenwerking, met een overheid die
             hierin leiderschap toont en die innovatieve bedrijven die
             hieraan bijdragen faciliteert, binnen randvoorwaarden van
             Brede Welvaart. RWB organiseert namens de West-Brabantse
             gemeenten de overheidsinbreng in de Economic Board West-
             Brabant. Vanuit dit programma liggen dwarsverbanden met
             de programma’s Plantaardige Regio en Circulaire Regio.
             15
                OECD: Resilient cities
28 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>             2.3 Programma Innovatieve regio
             Actielijn 1: Investeren in een “lerende overheid”             Wat RWB daarvoor gaat doen
             Transities geven onzekerheid. Overheden zijn gewend vanuit    RWB introduceert instrumentarium om ervaringsgericht te
             het algemeen belang te werken en ongewenste gevolgen          werken en leren en organiseert bestuurlijke en ambtelijke
             te voorkomen. Een regio in transitie vraagt gemeenten die     kennisdeling via bijvoorbeeld masterclasses, kennisateliers,
             juist in deze tijd bijdragen aan een veerkrachtige regio die  collegeconferenties.
             het vermogen heeft om schokken op te vangen omdat ze
             voorbereid is. Een regio in transitie naar de nieuwe economie
             vraagt om een “lerende overheid” die leiderschap toont
             en transitiegericht werkt: werken vanuit maatschappelijke
             meerwaarde, reflecteren op programma’s en doelstellingen
             en onderweg kunnen bijsturen. In deze actielijn zetten we
             stappen in nieuwe manieren van (samen)werken, waarin
             (transitiegericht) leren van en met elkaar centraal staat.
             Resultaat
             Gemeenten en RWB  hebben kennis van ervaringsgericht
             leren en werken en kunnen dit implementeren in de eigen
             organisatie.
                                                                                         Lerende overheid
29 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>             2.3 Programma Innovatieve regio
             Actielijn 2: Bouwen aan een sterk vestigingsklimaat voor    Resultaat
             innovatieve bedrijven                                       Sterk vestigingsklimaat voor innovatieve bedrijven die
             Nieuwe kennisclusters zoals Human Centred Innovation maar   bijdragen aan de transitie naar de nieuwe economie
             ook Design dragen bij aan de nieuwe economie. Zeker als
             ze helpen in de succesvolle vermarkting van innovatie. Een  Wat RWB daarvoor gaat doen:
             aantrekkelijk vestigingsklimaat voor innovatieve bedrijven  RWB onderzoekt wat innovatieve bedrijven in de nieuwe
             die bijdragen aan de transitie naar de nieuwe economie      economie randvoorwaardelijk nodig hebben, welke locaties
             is een belangrijke voorwaarde voor de transitie naar de     regionaal gezien kansrijk zijn en hoe zij elkaar kunnen
             nieuwe economie. Deze bedrijven vragen bijvoorbeeld         versterken. RWB ontwikkelt handelingsperspectief voor
             om stedelijke innovatiemilieus, kennisclusters, duurzame    gemeenten voor economische ontwikkeling in het perspectief
             energievoorziening, digitalisering, talent, bereikbaarheid, van Brede Welvaart en voor wat nodig is voor de afbouw van
             mogelijkheden voor samenwerking. Wat is het profiel en      de ‘oude economie’. RWB organiseert hiervoor een regionale
             de behoefte van deze innovatieve bedrijven en wat hebben    samenwerkingsstructuur.
             ‘reguliere bedrijven’ nodig om de stap naar de nieuwe
             economie te kunnen zetten? Waarin kunnen gemeenten
             faciliteren en wat is nodig voor de afbouw van de ‘oude
             economie’?  Met andere woorden, hoe groeien we toe
             naar economische ontwikkeling die bijdraagt aan de Brede
             Welvaart van de regio?
30 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>             2.3 Programma Innovatieve regio
             Actielijn 3: Organiseren van krachtenbundeling en multiplier  Wat RWB daarvoor gaat doen
             Als praktische regio vertalen we kennis (van onszelf en van   RWB organiseert krachtenbundeling richting rijk, door
             anderen) in concrete producten die mensen graag hebben.       relatiemanagement met overheden en kennispartners en
             Wij vergaarden de kennis en voegen zo waarde toe aan onze     het opzetten van strategische allianties binnen en buiten de
             regio. Voor Rijk, Europa en instellingen buiten onze regio is regio en samenwerking in een regionaal lobbyprogramma
             het machtig interessant om te zien hoe wij dat doen.  We      (bijvoorbeeld RegioDeal). Om daar inhoud aan te geven,
             binden hen graag voor langere tijd aan onze regio. Om de      organiseert RWB, vanuit het perspectief van Brede Welvaart,
             transitie van West-Brabant naar de nieuwe economie te         de overheidsinbreng in Economic Board West-Brabant, o.a.
             helpen versnellen, voeren we een actieve lobby om West-       gericht op hoe West-Brabant eruit kan zien in het tijdperk ná
             Brabant op de kaart te zetten bij provincie, Rijk en Europa,  fossiele grondstoffen, wat dat betekent voor de stappen die
             voor beleidsruimte, passende wet- en regelgeving en           we daarvoor moeten zetten en hoe we de impact monitoren.
             financiële middelen. Daar moeten wij dan wel iets voor doen.  Dit gebeurt in nauwe afstemming met en inhoudelijk gevoed
                                                                           vanuit de andere programma’s en actielijnen.
             Resultaat
             Provincie, Rijk en Europa investeren (meer) in West-Brabant,
             t.b.v. versnelling van de (transitie naar de) nieuwe economie
             (multiplier)
31 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>             5. Capaciteit en financiën
             Dit Actieprogramma is een doorontwikkeling van het            Constatering is dat met deze bezetting minimaal wordt
             Actieprogramma 2018 – 2023, waarbij verdere focus wordt       georganiseerd op de uitvoering van het Actieprogramma RWB
             gelegd op programmasturing en multipliers. Dit vraagt         2024–2028 en dat de bestaande loonsom nodig is om dit te
             van RWB een andere inrichting van de capaciteit binnen        kunnen bekostigen. Hierin is een beperkte financiële ruimte
             het team Strategische Agenda. Niet alleen vindt er een        (3%) voor verandering in het functiehuis voorzien. Verdere
             kanteling plaats van pijler- en opgavegerichte sturing naar   uitvoeringsmiddelen dienen te worden opgehaald binnen
             programmasturing, maar ook wordt een aantal thema’s           de programma’s via projectafspraken met deelnemende
             (mobiliteit, bedrijventerreinen) elders in de regio belegd.   gemeenten en partners op middelen en capaciteit, waarbij
             2024 wordt aangemerkt als een transitiejaar, waarin zowel     ingezet wordt op het extra verkrijgen van subsidies om de
             het nieuwe actieprogramma RWB als een deel van de oude        uitvoering te versterken. Verkend kan worden of het mogelijk
             activiteiten door RWB gefaciliteerd wordt.                    is om tot extra cofinancieringsmiddelen te komen via
                                                                           regionale fondsen.
             In de vastgestelde begroting 2024 is voor de inhoudelijke
             programma’s een loonsom opgenomen van €1.149.480,-            In 2024 wordt bij de uitwerking van de opgaven uit de
             . Hiermee is een capaciteit gemoeid van 11,09 fte. In het     foto op regionale samenwerking in beeld gebracht wat de
             nieuwe actieprogramma wordt steviger georganiseerd op         minimale inzet is die gevraagd wordt van gemeenten met
             programmasturing- en ondersteuning, naast een stevige inzet   betrekking tot RWB. Denk aan de betrokkenheid bij de P&C-
             op multipliers. In 2024 specifiek wordt een groot deel van de cyclus, informatiebijeenkomsten over het actieprogramma,
             capaciteit gericht op projecten binnen de Regiodeal, waarbij  etc. In het Jaarplan 2024 is waar mogelijk in beeld gebracht
             regionale ureninzet verdubbeld wordt.                         wat extra wordt gevraagd van de in de programma’s
                                                                           participerende gemeenten en verdere partners. Waar dit nog
                                                                           niet in beeld is wordt dit uitgewerkt voor 2024 en verder.
                                                                           Jaarlijks wordt dit geactualiseerd.
32 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>             Bijlage: Jaarplan actieprogramma RWB 2024
             Programma Plantaardige regio
              Acties 2024    Resultaten Rollen/      Inzet     Inzet derden Planning Capaciteit Middelen (€) Dekking
                                        competenties gemeenten                       (uren)
              Algemeen
              Program-                  Regie                               Q1-Q4    200
              ma-coördi-                Strategisch
              natie (interne            advies
              afstemming
              program-
              ma’s, beslu-
              itvorming,
              afstemming
              bestuurders,
              gemeenten/
              SR-en, Rewin)
              Kansen                    Netwerken                           Q2-Q4    200
              verkennen en
              netwerk verst-
              erken (extern
              gericht)
33 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>              Actielijn 1:    West-Brabant
              Positioneren    heeft een
              en profileren   vooraan-
              van West-Bra-   staande
              bant als        positie in
              “Plantaardige   Nederland als
              regio”          innovatieve
                              plantaardige
                              regio om door
                              te groeien
                              naar dé
                              Europese hub
              Ontwikkelen     Propositie     Coördinatie Inhoudelijke    REWIN       Q2 2024   500 €100.000,-    Actieprogram-
              van Plantaar-   plantaardig    Proces      input           Ondernemers               €50.000,- RWB ma
              dige propositie West-Brabant   Strategisch bestuurders     economic                  rest cofinan-
              West-Brabant                   advies      Ambtelijke      Board                     ciering REWIN
              (uitdagende                                ondersteuning   Bureau Gr8                en Board
              stip op de                                 voor
              horizon)                                   bestuurlijke
                                                         input
              Ontwikkelen     Positioner-    Strategisch ntb             Bas         Q3        200 -             Actie-
              positionering   ingsstrategie  advies                      Eefje                                   pro-gramma
              Plantaardig     met commu-
              West-Brabant    nicatieplan en
                              merk
              Ontwikkelen     Handreiking    Strategisch Input vanuit                Q1 t/m Q4 500 €30.000,-     €5.000,- per
              van handvat-    betekenis      advies      betrokken                                               trekkende
              ten en instru-  plantaardige   Netwerken   ambtenaren                                              gemeente
              mentarium       regio voor ge-             mbt beleid (bv.
              voor            meentebeleid               TOV, monitor-
              gemeenten                                  ing enz.)
              om bij te
              dragen aan de
              profilering van
              plantaardige
              regio
34 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>              Actielijn 2:    Regio
              Versterken      West-Bra-
              vestigingskli-  bant heeft
              maat Plantaar-  een sterk
              dige regio      vestigingskli-
                              maat voor de
                              plantaardige
                              regio (met in-
                              novatiekracht,
                              toegepaste
                              ontwikkeling
                              en toepassing
                              van kennis en
                              kunde)
              Onderzoek       Handreiking    Coördinatie Input vanuit   REWIN         2025 500 €20.000,- Actieprogram-
              naar beno-      naar           Strategisch betrokken      Extern bureau                    ma
              digde inno-     gemeenten      advies      ambten-
              vatiemilieus    hoe toe te     Netwerken   aren
              en fieldlabs en werken naar
              vertalen naar   hub functie
              rol, instrumen- voor de
              tarium, incl.   plantaardige
              financiering,   economie
              en handvatten
              voor
              gemeenten
              Organiseren     Plan van aan-              Mobiliteits-   Provincie          500           Actieprogram-
              op een aanpak pak                          ambtenaren                                      ma
              openbaar                                   met inno-
              vervoer en                                 vatieve
              gedeelde                                   clusters in de
              mobiliteit, met                            gemeente
              in 2024 een
              verkenning
              van de aanpak
35 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>              Vanuit een      Pakket aan       Input leveren bureau 2025 300 Actieprogram-
              gezamenlijke    voorwaarden      betrokken                     ma
              Human Capital                    ambtenaar
              Agenda onder-                    hca
              zoeken welke
              behoefte (wo-
              nen, werken,
              recreëren)
              er is onder
              professionals
              in de plantaar-
              dige sector.
36 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>              Actielijn 3:    De nieuwe
              Werken aan      plantaardige
              passende        economie
              randvoor-       heeft de
              waarden voor    water- en bo-
              de nieuwe       demkwaliteit
              plantaardige    en biodiversi-
              economie        teit verbeterd
              In samen-       Input geleverd   Input leveren Provincie   jaarrond 800 - Actieprogram-
              werking met     aan het Rijk en  vanuit GGA’s  Rijk                       ma
              de provincie    de provincie     en kennis     waterschap-
              en de wa-       voor instru-     omtrent land- pen
              terschappen     menten die       bouw
              zorgen dat      betrekking
              de nationale    hebben op
              aanpakken van   landbouwtran-
              water, bodem    sitie, zoals
              en natuur       BPLG/NPLG
              inclusief
              bijbehorende
              rijksinveste-
              ringsmiddelen
              de landbouw-
              transitie posi-
              tief versterken
              (NPLG), o.a.
              via BPLG, met
              gebieds-
              gerichte aan-
              pakken voor
              ruimte, water,
              bodem en
              biodiversiteit
              in samen-
              werking met
              gemeenten.
37 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>              Onderzoek       Handreiking      geen           REWIN         Vanaf Q4 300 €15.000,- Actie-
              naar vernieu-   naar gemeent-                   Multi-helix                          pro-gramma
              wende teelten   en hoe nieuwe                   partners
              of andere       teelten en
              landbouw-       landbouw-
              methodes        methodes
              t.b.v. biobased bijdragen aan
              bouwma-         bodem, water
              terialen en     en biodiver-
              eiwitten en     siteit
              de impact op
              water, bodem,
              landschap en
              verdienmodel.
              Verkennen       Bod doen aan     Bereidheid tot Staatsbosbe-  Q4       600 -         Actie-
              waar bossen-    provincie op     het gezamen-   heer Natuur-                         pro-gramma
              strategie van   het gebied van   lijk doen van  monumenten
              de provincie    de bossen-       een bod        waterschap
              de West-Bra-    strategie in                    provincie
              bantse          lijn met eigen                  landschap  
              ambities van    ambities van                    betrokken
              plantaardige    plantaardige                    maatschap-
              regio kan       regio                           pelijke part-
              versterken. En                                  ners
              hoe investerin-
              gen in nieuwe
              economis-
              che kansen
              bij kunnen
              dragen aan de
              bossenstrat-
              egie.
38 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>             Programma Circulaire regio
              Acties 2024    Resultaten Rollen/      Inzet     Inzet derden Planning Capaciteit Middelen (€) Dekking
                                        competenties gemeenten                       (uren)
              Algemeen
              Program-                  RegieStrate- nvt       nvt          jaarrond 200 uur                 Actieprogram-
              ma-coördi-                gisch advies                                                         ma
              natie (interne
              afstemming
              program-
              ma’s, beslu-
              itvorming,
              afstemming
              bestuurders,
              gemeenten/
              SR-en, Rewin)
              Kansen                    Strategisch  nvt       nvt          jaarrond 200 uur                 Actieprogram-
              verkennen en              denken-                                                              ma
              netwerk verst-            Netwerken
              erken (extern
              gericht)
39 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>              Actielijn 1     Schaalvoor-                                                 1200 uur
              Slim            delen van
              organiseren     regionale
                              samenwerking
                              om capaciteit
                              en middelen
                              in te zetten
                              op de circu-
                              laire transitie
                              zijn optimaal
                              benut.
              Verkenning en   Coalitie        Strategisch geen          geen   doorlopend 400 uur  geen   Actieprogram-
              afstemming      georganiseerd   advies                                                      ma
              Circulaire      en/of samen-    Netwerken
              agenda met      werking op
              die van         projectniveau
              Europa, Rijk en op prioritaire
              Provincie       thema’s met
                              Rijk, Provincie
                              en EU pro-
                              gramma’s.
              Scenario’s      Scenario’s als  Conceptueel Inzet strate- Bureau Q2 & Q3    400 uur  15.000 Actieprogram-
              ontwikkelen     hulpmiddel      denken      gen, minimaal                                   ma
              voor circulaire voor            Praktisch   6-8 deel-
              regio om        bestuurlijk     organiseren nemende
              inzicht te      gesprek en                  gemeenten
              krijgen wat     inzicht in rol
              bestuurlijke    overheid
              keuzes op
              lange termijn
              betekenen
40 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>              Multiplier:      Notitie en bod  Strategisch     Inzet afhanke-    Provincie       Jaarrond 400 uur 15.000 Actieprogram-
              Verkenning       om wel of niet  advies          lijk van keuze                                            ma, mogelijk
              naar- en inzet   op subsidie in  Schrijven       subsidie,                                                 provincie
              op Groei-fond-   te zetten.                      coalition of
              sen, CDOKE,                                      the willing
              Regiodeal)                                       formeren
              Actielijn 2.     West-Brabant                                                               800 uur
              Fysieke rand-    biedt goede
              voorwaarden      fysieke rand-
              tbv transitie    voorwaarden
              circulaire regio zoals ruimte,
                               infrastructuur
                               voor circulaire
                               economie
                               (op basis van
                               inzicht)
              Meewerken        Regionaal       Strategisch     Gemeenten,        Provincie, PBL, Jaarrond 400 uur 15.000 Actieprogram-
              aan inzicht      dashboard om    advies (extern) afstemmen         I&W, Rijkswa-                           ma
              in cruciale      knelpunten te   Ruimtelijke     verstedelij-      terstaat, NPCE,
              grondstof- en    identificeren   denkers         kingsregio’s en   REWIN
              reststromen,     in transitie,                   in triple helix  
              infrastructuur,  inclusief af te
              ruimtebelslag    bouwen bedri-
              en randvoor-     jvigheid.
              waarden
              vertalen naar
              regionale
              situatie
41 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>              Verkenning en Bedrijven-    Strategisch Afstemmen      GCC, DAB,       jaarrond 400 uur Actieprogram-
              kennisdeling  terreinen     advies      met ver-       AGF, de ha-                      ma
              op toekomst-  zijn grond-   Conceptueel stedelijkings- vens, Treeport,
              bestendige    stofhubs;     denken      regio’s, alle  SideStream
              bedrijven-    door gericht              gemeenten      Innovation,
              terreinen en  barrieres weg             met bedrijven- Provincie G.O.
              doorontwik-   te nemen en               terreinen
              keling top-   kansen te
              locaties en   benutten zor-
              campussen     gen we voor
                            hergebruik
                            en minder
                            vervoersbewe-
                            gingen.
42 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>              Actielijn 3.    De circulaire                                                          300 uur
              Versterken      economie in
              ecosysteem      West-Brabant
                              functioneert
                              als lerend
                              ecosysteem
                              van bedrijven,
                              gemeenten,
                              kennisinstel-
                              lingen en
                              gemeen-
                              schappen
                              met regionale
                              schaalvoordel-
                              en.
              Organiseren     Belangrijkste  Analytisch     Relatie met     Rewin, Build-   jaarrond 300 uur 1.000 Multiplier pro-
              en faciliteren  actoren in de  denken prak-   woningbou-      ing Balance,                           vincie, JTF en
              transitielab    keten maken    tisch vertalen wprogram-       Provincie, Wa-                         Rijk geregeld.
              biobased bou-   afspraken met                 ma’s, ruimteli- terschappen,                           Optie Regio-
              wen, de keten   elkaar over                   jk beleid,      Gemeenten,                             deal
              coördineren     het afnemen                   afspraken te    Woningcorpo-
              en barrières    van gewas-                    maken ver-      raties, agrari-
              op triple helix sen, biobased                 stedelijkings-  ers, bouwers,
              niveau wegne-   producten en                  regio           Avans, Mi-
              men.            te ontwikkelen                                lieufederatie
                              woningen.
43 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>              Actielijn 4.  De bedrijfsvo-                                                         800 uur
              Circulaire    ering van de
              overheid      gemeenten in
                            West-Brabant
                            is voor 50%
                            circulair in
                            2030.
              Adviseren,    Deelnemende Strategisch      Coalition of    Geen             Q1, Q2   200 uur       Actieprogram-
              stimuleren,   gemeenten        advies      the willing                                             ma
              oraganiseren  zetten effectief Organiseren
              op ciruclaire en efficiënt
              projecten     CDOKE mid-
              binnen CDOKE  delen in.
              middelen
              Vergroten     Leiderschap      Conceptueel Minimaal 6      Rewin, Mid-      jaarrond 200 uur 5.000 Mogelijk
              aandeel       tonen aan        denken      gemeenten,      point, Provin-                          regiodeal, 1,5
              circulair     bedrijfsleven,   Praktisch   commitment      cie (is ambteli-                        miljoen
              inkoopbeleid  inwoners,        organiseren van projectlei- jk voorbereid)
              / launching   level playing-               ders, steden-
              customer rol  field creeren                bouwkundige,
              gemeenten,    voor regionale               of ingeniers-
              (met name op  innovaties.                  bureau
              GWW, bouw
              etc)
44 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>              Opschalen en    Ambtenaren     Conceptueel  25 ambten-     Geen jaarrond 300 uur Optie in Groei-
              verankeren op   kunnen hun     denkenPrak-  aren zijn                            fonds
              leerprogram-    rol als tran-  tisch organ- betrokken,
              ma ambtelijk    sitiemaker     iseren       uitbreiden is
              koploper        binnen de                   top
                              organisatie zo
                              goed mogelijk
                              uitvoeren; ze
                              weten waar
                              kansen liggen
                              om op te
                              verbeteren en
                              hoe mensen
                              daarin mee te
                              nemen.
              Via scorebord   Alle gemeent-  Secretariële Coalition of   Geen jaarrond 100 uur Optie Groei-
              met succesvol-  en weten van   ondersteun-  the willing,                         fonds
              le regionale    het score-     ingCommuni-  best practices
              icoonproject-   board af en    catie        en gegevens
              en kennisde-    gebruiken het               delen
              ling faciliter- minimaal als
              en tussen       inspiratie.
              gemeenten
45 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>             Programma                    Innovatieve regio
              Programma InnovaƟeve Regio (3 Ōe)
              AcƟes 2024                   Resultaten             Actor Rollen/comp   Inzet gemeenten   Inzet derden Plannin Capacitei Middel Dekking
                                                                        etenƟes                                      g       t (uren)  en (€)
              Algemeen
              Programma‐coördina�e                                      RegieCoördi                                          200 uur
              (interne afstemming                                       na�eProcesS
              programma’s/ac�eprogram                                   trategisch
              ma, besluitvorming,                                       advies
              afstemming en
              samenwerkingsrela�e
              gemeenten/SR‐en,
              afstemming agenda Rewin)
              Kansen verkennen en                                       Strategisch                                          400 uur
              netwerk versterken (extern                                denkenNetw
              gericht)                                                  erken
              Ac�elijn Investeren in een   Gemeenten en RWB
              “lerende overheid”           hebben kennis van
                                           ervaringsgericht leren
                                           en werken en kunnen
                                           dit implementeren in
                                           de eigen organisa�e
              Kennis van ervaringsgericht      Ambtenaren              OrganiserenS  25 deelnemers     DRIFT        Q1‐     500 uur   €60.00 Ac�eprogram
              leren en werken                   hebben kennis           trategisch/co gemeenten die                  3Q4               0      ma
              ontwikkelen en delen              gemaakt met het         nceptueel     willen refecteren
               Implementa�e                    instrument              denken        op eigen casussen                                       bijdrage
                   instrument “reexieve       Ambtenaren                            t.b.v. verder                                           deelnemende
                   monitoring” t.b.v.           gemeenten                             brengen in eigen                                        gemeenten
                   reec�e op                   hebben                                organisa�eAmbtel                                        (PM)
                   programma’s en               deelgenomen                           ijk Toegevoegde
                   doelstellingen en            aan collegetour                       Waarde
                   bijsturen onderweg          Colleges van                          Deelname aan
                   (RWB en gemeenten) ,         B&W hebben                            CollegeTour en
                   incl. 3 kennisateliers       gezamenlijk                           kennisateliers/ma
46 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>                   en masterclasses              geoefend met                   sterclasses
                  Organiseren College           dilemma’s                      (N=30+)
                   Tour on Tour over het         nieuwe
                   thema “Ambtelijk              economie
                   Leiderschap & Lef”
                   (2x).
               Thema�seren
                   transi�epijn i.s.m.
                   DRIFT, incl.
                   collegeconferen�e
              Ac�elijn 2: Bouwen aan       Sterk
              een sterk                    ves�gingsklimaat
              ves�gingsklimaat voor        voor innova�eve
              innova�eve bedrijven         bedrijven die
                                           bijdragen aan de
                                           transi�e naar de
                                           nieuwe economie
              Onderzoek naar               Rapport met inzicht in Coördina�e    Kennis +          REWIN         Gespre   600 uur €40.00
              ves�gingsklimaat voor        face�en                proces &      denkkracht        Bedrijfsleven ksleidra         0
              innoverende professionals    ves�gingsklimaat       netwerk       ves�gingsklimaat  Onderwijs     ad Q2
              en bedrijfsleven dit doen    waarin verbetering     Strategisch   Uitvoeringskracht Provincie?
              we door in gesprek te gaan   nodig is en welke      advies div.   rich�ng lokaal                  Rappor
              met ondernemers in de        interven�es daarvoor   onderwerpe    bedrijfsleven                   t Q4
              regio en anderzijds          vanuit de overheid     n
              deskresearch. We             nodig zijn             Ondersteuni
              ontwikkelen samen met de     Hieruit komt ook naar  ng/facilitere
              partners in de regio een     voren wat RWB in ’25   n
              gesprekleidraad voor de      e.v. te doen hee�
              (ca 35) gesprekken en
              organiseren 2 triple helix
              bijeenkomsten.
              Thema’s o.a. duurzame
              energievoorziening,
              netconges�e, digitalisering,
              talent/human capital,
47 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>              bereikbaarheid
              Verkennen kansrijke           Toetsingskader          Organisa�e    Kennis +          REWIN          Q2‐4    200 uur €20.00   Ac�eprogram
              loca�es (regionale            kansrijke loca�es       proces,       denkkracht        Bedrijfsleven                  0        ma
              meerwaarde) voor transi�e     Gedeeld overzicht       projectleidin Uitvoeringskracht Campussen
              naar nieuwe economie          prioritaire kansrijke   g             rich�ng lokaal    Onderwijs
              (broedplaatsen,               loca�es                 Kennis        bedrijfsleven     Provincie?
              campussen, eldlabs,          Handreiking hoe deze    RO/stedelijk  (voor die
              kennisclusters etc): wat zijn loca�es onderling te    e             gemeenten met
              de kansrijke loca�es, hoe     versterken, incl. rol   ontwikkeling  prioritaire
              kunnen ze elkaar              overheid daarbij        en            loca�es)
              versterken.                                           Adviesrol
               Opstellen
                   toetsingskader
                   kansrijke loca�es
               Organiseren 2
                   werkateliers (triple
                   helix)
               Opstellen handreiking
              Afronden regiodealproject     Deni�eve               Kennis        Deelname          AVANS          Q4      100 uur projectl Regio Deal (2e
              HC topsectoren (RegioDeal     beschikking             speelveld                       CURIO                          eiding,  tranche)
              Midden‐ en West‐Brabant       RegioDeal               arbeidsmark                     S�ch�ng                        account
              Makes & Moves) (t/m           Deelname                t                               Vakopleiding                   ant,
              2024), met symposium          stakeholders uit triple Organisa�e                      Metaal                         commu
              over de resultaten, de        helix aan symposium     (prak�sch)                      Uitvindfabriek                 nica�e
              geleerde lessen en de                                                                 REWIN
              kansen                                                                                Provincie                      € 1.000
                                                                                                    bedrijfsleven                  (event)  Ac�eprogram
                                                                                                                                            ma
              Faciliteren Holland           Via deze                              Breda €10.000                    doorlop         15.000   Ac�eprogam
              Expatcenter (nancieel)       samenwerking tussen                                                    end                      ma
                                            gemeenten, IND,
                                            Brainport en
                                            Provincie Noord‐
                                            Brabant worden
48 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>                                         expats ondersteund
                                         met informa�e en
                                         procedures.
              Opstellen van een Human     Triple helix      Kennis        Beleidsmakers/pr  REWIN                     500 uur   30.000  Ac�eprogram
              Capital agenda Nieuwe          gedragen Human  speelveld     ojectleiders      AVANS, CURIO,                               ma
              Economie en                    Capital Agenda  arbeidsmark   human capital     BUAS                                        RegioDeal
              programmamanagement            Nieuwe          t                               bedrijfsleven
              met de Human Capital           Economie        (strategisch)
              partners, o.a. via Regio                       Strategisch
              Deal 5e tranche (’24‐’28).                     advies
                                                             Coördina�e
                                                             Ondersteuni
                                                             ng/facilitere
                                                             n
                                                             Netwerker
              Organiseren monitor           Monitor impact  Netwerken     Deelname aan      REWIN            Q3‐4     200 uur   €25.00  PM RegioDeal
              impact economische             economische     Coördina�e    themasessies      PON‐TELOS                           0
              agenda op Brede Welvaart,      agenda op Brede proces                          AVANS CoE Brede
              incl. themasessies met         Welvaart        Strategisch                     Welvaart
              partnerorganisaties en                         advies                          UvT
              presentatie monitor
              Ac�elijn 3: organiseren    Provincie, Rijk en
              van krachtenbundeling en   Europa investeren
              mul�plier                  (meer) in West‐
                                         Brabant, t.b.v.
                                         versnelling van de
                                         (transi�e naar de)
                                         nieuwe economie
              Organiseren RegioDeal ‐       Getekende deal  Coördina�e    Gemeente in       Rijk             Q3 deal  1.000 uur €       Ac�eprogram
              dealmaking                     met rijk en     proces        kassiersrol       REWIN            Q4       (3        50.000  ma
              + start uitvoering (na         partners        Strategisch   Gemeenten met     Onderwijs        uitvoeri program   (0,2 �e Mogelijk
              gesloten deal)                Toezegging € 5‐ advies        regiodealprojecte Bedrijfsleven    ng       mamana    progra  partners
                                             40 mio          Onderhandel   n                 Maatschappelijke          gers in   mmam
                                             rijksbijdrage   ingsvaardigh                    organisa�es               deal‐     anager/
                                             (mul�plier)     eden                                                      makingsf  dealma
49 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>                                                             Verbinder                                                ase, à 0,2 ker)
                                                                                                                      �e)
              Ontwikkelen                   Plan van aanpak Netwerk     Subsidieadviseurs REWIN              Q4      100 uur
              meerjarenaanpak gericht        meerjarenaanpak Onderzoek & en strategen      Kennisinstellingen (doorlo
              op de mul�plier (met           organiseren     analyse                       Provincie          op ’25)
              huiswerk voor de Regio         mul�plier       Ondersteuni
              maar ook voor gemeenten                        ng
              en triple helix partners.                      Advies div
                                                             onderwerpe
                                                             n
              Opze�en lobbyprogramma        Plan van aanpak Netwerken   Lobbyisten        REWIN              Q4      100 uur
              rich�ng provincie, Rijk en     lobbyprogramma  Coördina�e  gemeenten         Kennisinstellingen (doorlo
              Europa, inhoudelijk gevoed     met gemeenten   proces                                           op ’25)
              vanuit de 3 programma’s        en REWIN        Strategisch
              maar desgewenst ook                            advies
              breder, inclusief drempels
              en wet‐ en regelgeving
              agenderen bij Rijk, op basis
              van bevindingen van Rewin
              bij ons innova�eve mkb
              Verkenning met onze           No��e kansen    Netwerken                                        Q4
              Vlaamse buren over de          voor            Coördina�e
              gezamenlijke opgaven: bij      samenwerking    proces
              wie de energie zit om          met Vlaanderen  Strategisch
              concreet aan de slag te                        advies
              gaan en mul�plier te
              organiseren.
                                           
50 ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2024-2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>