<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Participatieverordening 2025 gemeente Bergen op Zoom



De gemeenteraad van de gemeente Bergen op Zoom;

gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 13 mei 2025, RVB25-0026;

gelet op de artikelen 149 en 150 van de Gemeentewet, de artikelen 3.1, 2.4 en 3.4 van de Omgevingswet en
de artikelen 10.7, 10.2 en 10.8 van het Omgevingsbesluit;

besluit vast te stellen de volgende verordening:
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Participatieverordening 2025 gemeente Bergen op Zoom
Hoofdstuk 1 - Inleidende bepalingen
Artikel 1. Definities
Deze verordening verstaat onder:

   •   beleid: gedragslijn, project, programma of plan van de gemeente om een bepaald doel te
       realiseren;
   •   bestuursorgaan: het bestuursorgaan dat bevoegd is, afhankelijk van de inhoud van het beleid of
       de taak is dat de gemeenteraad, het college of de burgemeester;
   •   college: het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Bergen op Zoom;
   •   inspraak: de mogelijkheid die een bestuursorgaan inwoners en belanghebbenden biedt om
       hun mening over beleid te geven als bedoeld in artikel 150, tweede lid, van de
       Gemeentewet;
   •   inwoners: ingezetenen als bedoeld in artikel 2 van de Gemeentewet;
   •   inwonersparticipatie: het proces waarbij inwoners, ondernemers en maatschappelijke
       partners op initiatief van het bestuursorgaan invloed kunnen uitoefenen op collectieve
       vraagstukken, beslissingen of diensten die hen aangaan en hierbij in co-creatie
       samenwerken;
   •   maatschappelijke partners: verenigingen, stichtingen, sociale ondernemingen en andere
       organisaties die een collectief vormen en die tot doel hebben een actieve bijdrage te
       leveren aan de samenleving binnen de gemeente;
   •   ondernemers: bedrijven en instellingen die statutair binnen de gemeente zijn gevestigd of in
       hoofdzaak binnen de gemeente hun activiteiten verrichten;
   •   overheidsparticipatie: op initiatief van inwoners en maatschappelijke partners in co-creatie
       samenwerken met de gemeente bij de voorbereiding, uitvoering of evaluatie van beleid,
       daaronder ook het uitdaagrecht begrepen;
   •   participatie: de samenwerking tussen een bestuursorgaan en inwoners, ondernemers
       of maatschappelijke partners, in welke vorm dan ook, daaronder ook
       inwonersparticipatie en overheidsparticipatie begrepen;
   •   Participatievisie: de Participatievisie van de gemeente Bergen op Zoom.
   •   toegankelijk: iedereen, met of zonder beperking, moet zelfstandig en volwaardig
       kunnen deelnemen aan participatieprocessen, zowel digitaal als fysiek.
   •   uitdaagrecht: het recht van inwoners en maatschappelijke partners om de feitelijke uitvoering
       van een gemeentelijke taak over te nemen als bedoeld in artikel 150, derde lid, van de
       Gemeentewet.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 2 - Kaders en uitgangspunten
Artikel 2. Doelstelling
Het doel van deze verordening is:

a. duidelijkheid te geven over het proces van participatie en de voorwaarden waaronder toepassing van het
uitdaagrecht mogelijk is;

b. de samenwerking tussen een bestuursorgaan enerzijds en inwoners, ondernemers en maatschappelijke
partners anderzijds te versterken;

c. de kwaliteit van lokale democratische processen te vergroten;

d. de saamhorigheid binnen de gemeente te versterken;

e. om tussen bestuursorgaan, inwoners en maatschappelijke partners dezelfde taal spreken en zorgvuldig
handelen volgens dezelfde kernwaarden uit de Participatievisie;

f. kwaliteit van besluitvorming verhogen doordat inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners zich
gezien en gehoord voelen; en

g. houvast bieden voor inwoners, maatschappelijke partners en ondernemers over wat zij kunnen
verwachten van participatie.

Artikel 3. Reikwijdte
1. Elk bestuursorgaan besluit ten aanzien van zijn eigen beleid, taken en bevoegdheden of participatie
wordt toegepast.

2. Het bestuursorgaan past bij participatie onder de Omgevingswet zoveel mogelijk deze verordening toe.
Het gaat onder meer het vaststellen of wijzigen van:

a. de omgevingsvisie als bedoeld in artikel 3.1 van de Omgevingswet;

b. het omgevingsplan als bedoeld in artikel 2.4 van de Omgevingswet;

c. een programma als bedoeld in artikel 3.4 van de Omgevingswet.

Daarbij neemt het bestuursorgaan de motiveringsplicht als bedoeld in de artikelen 10.7, 10.2 en 10.8 van het
Omgevingsbesluit in acht.

3. Er vindt geen participatie plaats als:

a. participatie bij of krachtens wettelijk voorschrift uitgesloten is;

b. de uitkomst van participatie vanwege de spoedeisendheid niet kan worden afgewacht;

c. de verantwoordelijkheid van het betrokken bestuursorgaan voor kwetsbare groepen in de
samenleving zwaarder moet wegen;

d. sprake is van uitvoering van hogere regelgeving waarbij het bestuursorgaan geen of nauwelijks
beleidsvrijheid heeft;

e. het om interne aangelegenheden van de gemeente gaat;
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>f. het om de begroting, de tarieven voor gemeentelijke dienstverlening en belastingen bedoeld in
hoofdstuk XV van de Gemeentewet gaat;

g. er sprake is van uitvoering van door de gemeenteraad vastgestelde regelgeving, waarbij het
bestuursorgaan geen of nauwelijks beleidsvrijheid heeft; of

h. de beoogd participant geen of nauwelijks belang heeft bij de voorgenomen participatie.

Artikel 4. Zorgplicht bestuursorgaan
Het bestuursorgaan zorgt ervoor dat:

a. inwoners en maatschappelijke partners tijdig worden betrokken, als de meeste opties nog open staan;

b. zoveel mogelijk vooraf in het participatieplan inzichtelijk is hoe het proces van participatie eruitziet en
welke vormen van participatie tijdens het proces mogelijk zijn, gebruikmakend van een cyclische planning;

c. maatwerk wordt geleverd in participatieprocessen, waarbij rekening wordt gehouden met de behoefte,
achtergrond en draagkracht van inwoners, ondernemers en maatschappelijk partners;

d. duidelijk is welke ruimte er is om mee te denken en waarop inwoners of maatschappelijke partners wel of
geen invloed kunnen uitoefenen;

e. de voor het proces van participatie benodigde informatie openbaar is en toegankelijk;

f. tijdens het proces van participatie inzichtelijk is wat de stand van zaken is;

g. het proces van participatie zorgvuldig en inclusief verloopt;

h. duidelijk is waar inwoners en maatschappelijke partners terecht kunnen met vragen of klachten over het
proces van participatie;

i. na afloop kenbaar is hoe het proces van participatie is verlopen, wat de uitkomsten waren en hoe deze
uitkomsten een plaats hebben gekregen in de besluitvorming.

Artikel 5. Participatieparagraaf en participatiejaarverslag
1. Het college neemt elk jaar een paragraaf in de begroting op waarin de speerpunten voor participatie in
het komend jaar benoemd worden.

2. Het college neemt elk jaar een paragraaf in het jaarverslag op waarin het college verslag doet van de
uitvoering van deze verordening.

3. De leden 1. en 2. van dit artikel gelden vanaf het eerste jaar na inwerkingtreding van deze verordening.

4. In de paragraaf in het jaarverslag evalueert het college:

a. de wijze waarop participatieprocessen zijn georganiseerd;

b. de rolinvulling door de gemeenteraad en het college;

c. de gebruikte instrumenten, resultaten en kosten van de participatieprocessen;

d. de belangrijkste ervaringen, lessen en de aanbevelingen die hieruit voortvloeien.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 3 – Participatie
Artikel 6. Plan voor participatie
1. Het bestuursorgaan stelt voorafgaand aan de voorbereiding, uitvoering of evaluatie van beleid, aan de
hand van de door de gemeenteraad vastgestelde Participatievisie gemeente Bergen op Zoom, een plan met
het proces en de planning van de participatie op en maakt dit openbaar.

2. Het plan bevat in elk geval:

a. een omschrijving van het beleid dat voorbereid, uitgevoerd of geëvalueerd wordt;

b. het doel van participatie per fase van het project of beleidsontwikkeling waarbij het bestuursorgaan een
keuze maakt uit de volgende doelen:

        1. kwaliteit of effectiviteit van het beleid verbeteren;

        2. draagvlak voor het beleid vergroten;

        3. zorgen voor betere besluiten, vaardigheden of financiële voordelen;

        4. democratische rechten en actief burgerschap bevorderen;

        5. zeggenschap en medeverantwoordelijkheid creëren;

        6. democratisch ideaal, legitimiteit of overbrugging van de politieke kloof nastreven; of

        7. een combinatie van deze doelen;

c. de deelnemers per fase en welke rol zij spelen, met nadrukkelijk oog voor representatie en de manier
waarop zij betrokken en geïnformeerd worden gedurende en na afloop van het proces;

d. een omschrijving van de participatievorm per fase, afgezet tegen doel en doelgroep van de participatie
waarbij een keuze wordt gemaakt uit de volgende mogelijkheden, zoals verder omschreven in de
Participatievisie:

        1. informeren: inwoners, ondernemers en maatschappelijke partijen krijgen informatie op
        toegankelijke wijze;

        2. raadplegen: inwoners, ondernemers en maatschappelijke partijen kunnen hun mening geven via
        verschillende kanalen;

        3. adviseren: het bestuursorgaan gaat in gesprek met inwoners, ondernemers en
        maatschappelijke partijen en betrekt hun adviezen bij het nemen van het besluit;

        4. coproduceren: het bestuursorgaan maakt samen met inwoners, ondernemers en
        maatschappelijke partijen een plan en besluit daarover;

        5. meebeslissen: het bestuursorgaan maakt samen met inwoners, ondernemers en
        maatschappelijke partijen een plan en zij besluiten daar samen over;

        6. beslissen: het bestuursorgaan maakt samen met inwoners,
        ondernemers en maatschappelijke partijen een plan en de inwoners,
        ondernemers en maatschappelijke partijen besluiten daarover;
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>        7. leiding vanuit initiatief: zoals een inwonersinitiatief of projectleiding over wijkprojectteams;
        of

        8. een combinatie van deze vormen;

e. een omschrijving van rollen en verantwoordelijkheden;

f. een cyclische planning, waarin ruimte wordt behouden om plannen bij te stellen op basis van ervaringen,
inclusief momenten van formele besluitvorming; en

g. een omschrijving van de benodigde middelen.

3. Als sprake is van grote en complexe vraagstukken of trajecten met een grote maatschappelijke impact,
wordt de raad geïnformeerd. Daarin staat het participatieplan beschreven.

Artikel 7. Inspraak
Als een bestuursorgaan in het kader van de participatie voor inspraak kiest of inspraak wettelijk
verplicht is, is afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht van toepassing, tenzij het
bestuursorgaan een ander proces vaststelt.

Artikel 8. Ondersteuning participatie
1. Het college zorgt voor ondersteuning van degene die aan participatie wil deelnemen of een verzoek om
participatie wil indienen of heeft ingediend.

2. Het college zorgt dat er in de buurt op een laagdrempelige manier om deze ondersteuning kan worden
gevraagd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 4 - Inwonersparticipatie
Artikel 9. Eindverslag inwonersparticipatie
1. Nadat inwonersparticipatie heeft plaatsgevonden stelt het bestuursorgaan een eindverslag op en maakt
dit openbaar. Het eindverslag wordt gebruikt voor het leren van participatieprocessen en dient als input
voor de evaluatie in het jaarverslag van artikel 5.

2. Het eindverslag bevat in elk geval:

a. een beschrijving van het proces dat is gevolgd;

b. de uitkomsten van het proces;

c. een reactie op die uitkomsten waarbij beargumenteerd is aangegeven hoe het beleid naar aanleiding
daarvan is aangepast; en

d. een evaluatie van het proces dat is gevolgd, zoals genoemd in de Participatievisie.

3. Als het college op grond van artikel 6, derde lid het plan heeft opgesteld, stelt het college ook het
eindverslag op en informeert de gemeenteraad over de inhoud en deelt het eindverslag.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 5 – Overheidsparticipatie
Artikel 10. Verzoek om overheidsparticipatie
1. Inwoners en maatschappelijke partijen kunnen bij het college een verzoek om
overheidsparticipatie indienen.

2. Het verzoek bevat:

a. een omschrijving van de overheidsparticipatie die de indiener voor ogen heeft;

b. de reden dat de indiener het verzoek indient; en

c. het resultaat dat de indiener beoogt.

3. De indiener van het verzoek geeft daarnaast in elk geval aan:

a. wat de relevante betrokkenheid, kennis en ervaring van de indiener is;

b. welke kosten of middelen er volgens de indiener aan het verzoek verbonden zijn; en

c. bij een verzoek om toepassing van het uitdaagrecht hoe de indiener de kwaliteit en de uitvoering
van de taak wil waarborgen.

4. De indiener maakt voor het verzoek gebruik van het door het college vastgestelde formulier.

5. Het college kan naar aanleiding van het verzoek aanvullende informatie opvragen.

Artikel 11. Beoordeling verzoek overheidsparticipatie
1. Het college zendt een ingediend verzoek door aan het bestuursorgaan dat bevoegd is om op het verzoek
te reageren en informeert de indiener hierover.

2. Als de gemeenteraad op het verzoek moet reageren, bereidt het college de reactie op het verzoek voor.

3. Onverminderd artikel 3, derde lid, wijst het bestuursorgaan een verzoek af als:

a. het verzoek ziet op een taak waarvan de aard zich tegen toepassing van overheidsparticipatie verzet;

b. het verzoek in strijd is met door de gemeente vastgesteld beleid; of

c. het verzoek niet voldoet aan de in artikel 10, tweede lid gestelde eisen. Indien het verzoek niet voldoet
aan de gestelde eisen, stelt het bestuursorgaan de verzoeker in de gelegenheid het verzoek aan te vullen
binnen een termijn van zes weken.

4. Het bestuursorgaan kan een verzoek om overheidsparticipatie afwijzen als:

a. het bestuursorgaan van oordeel is dat de taak met de overheidsparticipatie niet beter wordt
uitgevoerd of de kosten hoger zijn; of

b. de opdrachtwaarde boven de Europese drempelwaarde als bedoeld in paragraaf 2.1.1.1 van de
Aanbestedingswet 2012 uitkomt.

5. Het bestuursorgaan reageert binnen zes weken op het verzoek. Het bestuursorgaan kan deze termijn
met zes weken verlengen en stelt de verzoeker hiervan onderbouwd op de hoogte.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>6. Het bestuursorgaan onderbouwt de reactie op het verzoek en maakt de reactie en de onderbouwing
openbaar.

Artikel 12. Uitvoering overheidsparticipatie
Als het bestuursorgaan het verzoek om overheidsparticipatie toewijst, maakt het met de indiener
afspraken over:

a. het proces, het resultaat en de looptijd van de overheidsparticipatie;
b. het budget en de financieringswijze van de overheidsparticipatie;

c. het contact met en de ondersteuning door het bestuursorgaan gedurende het proces van de
overheidsparticipatie;

d. de stappen bij het niet nakomen van de gemaakte afspraken en het tussentijds beëindigen van de
overheidsparticipatie; en

e. de evaluatie van de overheidsparticipatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 6 - Slotbepalingen
Artikel 13. Nadere regels college
Het college kan over participatie nadere regels inzake de uitvoering van deze verordening vaststellen.

Artikel 14. Hardheidsclausule
Het bestuursorgaan kan in bijzondere gevallen afwijken van de bepalingen in deze verordening. Het
bestuursorgaan onderbouwt waarom het afwijkt.

Artikel 15. Intrekking oude verordening en overgangsrecht
1. De Inspraakverordening 2004 gemeente Bergen op Zoom wordt ingetrokken.

2. De Inspraakverordening 2004 gemeente Bergen op Zoom blijft van toepassing op beleid waarvoor ten
tijde van de inwerkingtreding van deze verordening reeds een inspraakprocedure op grond van die
verordening was gestart.

Artikel 16. Inwerkingtreding en citeertitel
1. Deze verordening treedt in werking vanaf de eerste dag na bekendmaking.

2. Deze verordening wordt aangehaald als: Participatieverordening 2025 gemeente Bergen op Zoom.

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 26 juni 2025.




De griffier,                           De voorzitter,
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>TOELICHTING
Algemeen deel
Aanleiding: Wet versterking participatie op decentraal niveau

Op 1 januari 2025 is de Wet versterking participatie op decentraal niveau in werking getreden (Stb. 2024,
203, hierna: de wet). Deze wet beoogt het draagvlak voor het beleid van gemeenten, en de uitvoering en
evaluatie daarvan, te vergroten door inwoners hier een grotere rol in te geven. Volgens de memorie van
toelichting is het, gezien de grote maatschappelijke opgaven waar gemeenten voor staan, van belang dat
gemeenten inwoners vroegtijdig en zorgvuldig betrekken bij vraagstukken.

Tegen die achtergrond voorziet de wet in de eerste plaats in een verbreding van de verplichtingen voor
gemeenten. Gemeenten moeten inwoners op grond van de wet niet meer alleen bij de voorbereiding van
beleid betrekken, maar ook bij de uitvoering en evaluatie daarvan (artikel 150, eerste lid, van de
Gemeentewet). In de memorie van toelichting is bovendien opgemerkt dat inspraak lang niet het enige
middel voor gemeenten is om inwoners bij het maken van beleid en de uiteindelijke besluitvorming te
betrekken. De wet beoogt in de tweede plaats dus dat gemeenten hun inspraakverordening vervangen
door een participatieverordening en dat zij daarin meer recht doen aan alle verschillende middelen die er
voor participatie zijn.

Tot slot bevat de wet een bepaling over het uitdaagrecht. Uit artikel 150, derde lid, van de Gemeentewet
volgt dat gemeenten in de nieuwe participatieverordening niet alleen moeten voorzien in de wijze
waarop gemeenten inwoners bij het voorbereiden, uitvoeren en evalueren van gemeentelijk beleid
betrekken, maar aan inwoners en maatschappelijke partijen ook de mogelijkheid moeten bieden zelf het
initiatief te nemen. Geregeld is dat gemeenten in de participatieverordening de voorwaarden moeten
bepalen waaronder inwoners en maatschappelijke partijen taken van de gemeente kunnen uitvoeren. Dit
betreft zowel het uitvoeren van de eigen taken van de gemeenten (artikel 150, derde lid, onder a), als het
uitvoeren van de taken die aan de gemeenten in medebewind zijn gegeven (artikel 150, derde lid, onder
b). Dit laatste voor zover dat niet in strijd is met de wet.

Invulling participatieverordening

In de wet is niet voorgeschreven welke middelen voor participatie gemeenten precies in hun
participatieverordening moeten opnemen. Verder zijn gemeenten ook vrij in de voorwaarden die zij aan
de toepassing van het uitdaagrecht verbinden. Het is dus aan gemeenten om een afweging te maken hoe
zij de participatieverordening precies in willen vullen. Bij die afweging zal in de eerste plaats aandacht
moeten zijn voor de wensen die er binnen de gemeente, en onder de inwoners, ten aanzien van
participatie zijn. Daarnaast zal een gemeente echter ook rekening moeten houden met de kosten of
andere middelen die met de uitvoering van de verordening gemoeid zijn en wat de uitvoering van de
verordening van de ambtelijke organisatie vraagt. Bijvoorbeeld als het aankomt op de houding en het
gedrag, maar ook als het op de planning van besluitvormingsprocessen aankomt.

Dat hierin een zorgvuldige afweging wordt gemaakt is van groot belang, want de invulling die een
gemeente aan de participatieverordening geeft, heeft gevolgen voor de verwachtingen die de inwoners
en de maatschappelijke partijen van de gemeente hebben. Als een participatieverordening uiteindelijk
niet uitvoerbaar is, bijvoorbeeld vanwege de kosten en ambtelijke capaciteit die de uitvoering vraagt,
dan betekent dit dat die verwachtingen waarschijnlijk niet worden waargemaakt en dat heeft ook
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>gevolgen voor het vertrouwen van inwoners en maatschappelijke partijen in de overheid in het
algemeen en de gemeente in het bijzonder.

Tegen die achtergrond is er in deze verordening in de eerste plaats voor gekozen om de kennis en
ervaring van de inwoners, organisaties en andere belanghebbenden binnen de gemeente zoveel mogelijk
te benutten en dit ook in alle stappen van het beleidsproces te doen. Vanaf het bepalen van de agenda
tot aan de voorbereiding, besluitvorming, uitvoering en evaluatie van het gemeentelijk beleid. In deze
verordening zijn daartoe de spelregels voor inwonersparticipatie opgenomen. Dat wil zeggen dat het gaat
om een kader voor de wijze waarop inwoners, organisaties en andere belanghebbenden op initiatief van
de gemeente bij het beleidsproces worden betrokken.

Verder is er een wens om ook initiatieven vanuit inwoners en maatschappelijke partijen zoveel mogelijk
te omarmen. Daartoe wordt ook overheidsparticipatie, dus de situatie waarin de gemeente op initiatief
van inwoners en maatschappelijke partijen wordt betrokken bij plannen die inwoners en
maatschappelijke partijen hebben, in de verordening gefaciliteerd. Onderdeel van die
overheidsparticipatie is ook het uitdaagrecht zoals dat vanaf 1 januari 2025 in de Gemeentewet
verankerd is. Er zijn in de verordening voorwaarden opgenomen waaronder overheidsparticipatie plaats
kan vinden en de verordening voorziet ook in een procedure bij het indienen van een verzoek daartoe.

Daarbij wordt nog opgemerkt dat de burgemeester, op grond van artikel 170, eerste lid, onderdeel a en
c, van de Gemeentewet, een zorgplicht heeft. Hij moet toezien op een tijdige voorbereiding, vaststelling,
uitvoering en evaluatie van het gemeentelijk beleid en van de daaruit voortvloeiende besluiten, een
goede afstemming tussen degenen die bij die voorbereiding, vaststelling, uitvoering en evaluatie zijn
betrokken en de kwaliteit van procedures op het vlak van participatie.

Aansprakelijkheid en aanbesteding

Benadrukt wordt dat het bij de toepassing van het uitdaagrecht van belang is om rekening te houden
met bepaalde juridische aspecten. Dat betreft in elk geval het aanbestedings- en
aansprakelijkheidsrecht.

Voor de verhouding tussen het uitdaagrecht en het aanbestedingsrecht geldt dat er in de memorie van
toelichting bij de wet is opgemerkt dat gemeenten, ook bij de toepassing van het uitdaagrecht, de
aanbestedingsregels moeten naleven. Kortom, het uitdaagrecht zet het aanbestedingsrecht niet opzij. Er
zijn echter wel mogelijkheden om het uitdaagrecht binnen de context van het aanbestedingsrecht te
stimuleren. Zo kan een gemeente de aanbesteding op het uitdaagrecht laten aansluiten. Hoe dit precies
vorm moet krijgen zal per geval moeten worden bepaald.

Voor de verhouding tussen het uitdaagrecht en het aansprakelijkheidsrecht is van belang dat de
gemeente in bepaalde gevallen een risicoaansprakelijkheid heeft en dat die aansprakelijkheid niet kan
worden overgedragen. Dit kan bijvoorbeeld aan de orde zijn als het uitdaagrecht ziet op het inrichten of
onderhouden van de openbare ruimte of het gebruik van gebouwen van de gemeente. Als de gemeente
een risicoaansprakelijkheid heeft, dan is het ook aan de gemeente om de risico’s zoveel mogelijk te
beperken. Dit vereist dat de gemeente hier in het kader van het uitdaagrecht met de inwoners of
maatschappelijke partijen afspraken over maakt.

Wat moeten de betrokken partijen doen om bepaalde risico’s te verkleinen?
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Welke maatregelen nodig zijn en wat daarin van de inwoners en maatschappelijke partijen mag worden
verwacht, is erg afhankelijk van waar het uitdaagrecht precies op ziet. Ook hier geldt dus dat per geval
zal moeten worden bepaald hoe hier invulling aan wordt gegeven. In de verordening is een bepaling
opgenomen waarin is vastgelegd dat de gemeente met de inwoners en maatschappelijke partijen
afspraken maakt over de uitvoering van de gemeentelijke taak. En ook wat de gevolgen zijn als de
afspraken niet worden nagekomen.

Participatie op grond van de andere wetten, zoals de Omgevingswet

In bepaalde gevallen geeft de wet nadere handvaten voor participatie. In die gevallen is deze verordening
niet van toepassing. Een relevant voorbeeld van een geval waar de participatieverordening zich niet voor
leent is de omgevingsvergunning in de Omgevingswet. Bij de aanvraag van een omgevingsvergunning is
namelijk niet het bevoegd gezag, maar de aanvrager aan zet en daarnaast is participatie op grond van de
Omgevingswet in beginsel niet verplicht voor de aanvrager.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Artikelsgewijs
Hoofdstuk 1 – Inleidende bepalingen

Artikel 1. Definities

Beleid: Het begrip beleid ziet op het beleid van een bestuursorgaan in brede zin, hieronder vallen ook
projecten, programma’s en plannen. Bij beleid gaat het niet om het nemen van concrete besluiten of
maatregelen, maar om het beleid waarop deze besluiten of maatregelen kunnen worden gebaseerd. Daarbij
omvat het begrip niet alleen het vaststellen van beleid, maar ook de uitvoering en evaluatie daarvan.

Inwonersparticipatie: In de verordening zijn alle vormen van participatie waarbij de gemeente het initiatief
neemt om inwoners en ondernemers bij de voorbereiding, uitvoering of evaluatie van beleid te betrekken,
onder het begrip inwonersparticipatie geschaard. Daarmee gelden voor al die vormen van participatie
dezelfde spelregels.

Maatschappelijke partners: Op grond van de wet kunnen ook maatschappelijke partijen om toepassing van
het uitdaagrecht vragen. In de wet is echter geen definitie van dit begrip opgenomen. Het is dus aan de
gemeente om deze groep af te bakenen. In deze verordening is ervoor gekozen de nadruk te leggen op de
lokale binding. Onder maatschappelijke partijen vallen organisaties die als doel hebben om een actieve
bijdrage aan de samenleving in de gemeente te leveren, ongeacht de rechtsvorm waarin deze zijn
georganiseerd. Sociale ondernemingen kunnen daar ook onder vallen als zij een lokale binding hebben.
Ondernemers in algemene zin echter niet. Er moet een maatschappelijke component zijn. Er kan bij
maatschappelijke partijen onder meer worden gedacht aan lokale verenigingen of stichtingen,
woongroepen, buurtpreventieteams, vrijwilligersorganisaties, dorps-, buurt- of wijkcomités en
inwonerscollectieven.

Overheidsparticipatie: Dit begrip is de tegenhanger van het begrip inwonersparticipatie en omvat alle
vormen van participatie waarbij inwoners en maatschappelijke partijen het initiatief nemen. Daarmee
gelden voor al die vormen van participatie dezelfde spelregels. Onder overheidsparticipatie valt ook het
uitdaagrecht.

Participatie: Omdat insteek van de verordening is zowel inwonersparticipatie als overheidsparticipatie te
omarmen en te faciliteren, is ook een overkoepelend begrip voor inwoners- en overheidsparticipatie
opgenomen. Dit brengt tot uitdrukking dat het in beginsel niet uitmaakt of het initiatief voor de participatie
bij de gemeente of bij de inwoners en maatschappelijke partijen ligt. De samenwerking staat voorop.

Participatievisie: In deze verordening wordt veelvuldig verwezen naar de Participatievisie. Deze visie bevat
de handvatten voor de uitvoering. De verordening moet altijd in het licht van de Participatievisie worden
gelezen.

Toegankelijk: Toegankelijkheid van processen en informatie geldt als een belangrijke basis van participatie.
Het is de bedoeling dat iedere inwoner van de gemeente kan participeren.

Uitdaagrecht: Voor de definitie van uitdaagrecht is aangesloten bij artikel 150, derde lid, van de
Gemeentewet. Op grond daarvan kunnen inwoners en maatschappelijke partijen een verzoek doen om
gemeentelijke taken over te nemen.

Hoofdstuk 2 – Kaders en uitgangspunten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Dit hoofdstuk bevat de kaders en uitgangspunten die in het algemeen voor alle vormen van participatie
gelden. Dit omvat zowel inwonersparticipatie, waaronder ook inspraak, als overheidsparticipatie,
waaronder ook het uitdaagrecht.

Artikel 2. Doelstelling

Deze verordening biedt kaders en voorwaarden voor samenwerking tussen inwoners, maatschappelijke
partijen, bestuursorganen en gemeenteambtenaren. Een belangrijke voorwaarde voor een goede
samenwerking is dat duidelijk is wat partijen over en weer van elkaar mogen verwachten en dat dus
bewuste keuzes worden gemaakt in het doel en de vorm van participatie. Het doel van de verordening
zoals dat in dit artikel is omschreven, biedt een kader bij het maken van die keuzes. De doelstelling is in
lijn met de visie zoals deze is vastgesteld in de Participatievisie van de gemeente Bergen op Zoom.

Artikel 3. Reikwijdte

Uitgangspunt in de verordening is dat de bestuursorganen binnen de gemeente, elk ten aanzien van hun
eigen taken en bevoegdheden, bepalen of participatie plaatsvindt. Dit vanzelfsprekend behoudens die
gevallen waarin de wet tot participatie verplicht. Hier is aan toegevoegd dat bij het vaststellen of wijzigen
van bepaalde kerninstrumenten uit de Omgevingswet, te weten de omgevingsvisie, het omgevingsplan en de
programma’s ook zoveel mogelijk de verordening wordt gevolgd. Dit om er geen enkel misverstand over te
laten bestaan dat, voor zover de toepassing van de verordening op grond van de Omgevingswet niet
uitgesloten of beperkt is (zie de passage over participatie bij omgevingsvergunningen in het algemeen deel
van de toelichting), deze verordening leidend is.

Vervolgens is hier een aantal uitzonderingen op geformuleerd. Dit is bijvoorbeeld aan de orde als
participatie bij of krachtens wettelijk voorschrift is uitgesloten, maar ook als er voor het bestuursorgaan
heel weinig ruimte is gelaten om (beleids-)keuzes te maken of als het interne en bestuurlijke
aangelegenheden van de gemeente betreft. In die gevallen heeft participatie geen toegevoegde waarde.
Opmerking verdient dat terughoudend met de uitzonderingsgronden moet worden omgegaan en dat er
steeds aandacht moet zijn voor het feit dat participatie zich niet alleen over de voorbereiding, maar ook
over de uitvoering en evaluatie uitstrekt. Als participatie bij de voorbereiding geen toegevoegde waarde
heeft, geldt dat niet noodzakelijkerwijs ook voor de uitvoering of evaluatie. Hierbij kan bijvoorbeeld
worden gedacht aan een acute situatie die om direct optreden van het bestuursorgaan vraagt. Ook met
de uitzonderingsgrond onder h. moet terughoudend worden omgegaan. Het belang dat een participant
beoogt, kan ook een algemeen belang zijn, zonder dat hij belanghebbende zou zijn volgens de Awb, maar
waarbij participatie van toegevoegde waarde is. Als er een beroep op een uitzonderingsgrond wordt
gedaan en er van participatie wordt afgezien, dan moet dat worden toegelicht. De uitzonderingsgrond
spoedeisendheid moet terughoudend worden toegepast.

Artikel 4. Zorgplicht bestuursorgaan

Op bestuursorganen rust de taak om participatie zoveel mogelijk te faciliteren en ook de juiste
verwachtingen over het doel en de vorm van de participatie te scheppen. Daarom is in de verordening
expliciet een zorgplicht voor bestuursorganen opgenomen. Zo moeten bestuursorganen ervoor zorgen
dat inwoners en maatschappelijke partijen worden betrokken als de meeste opties nog open liggen en
dat inzichtelijk is hoe een proces van participatie verloopt. Verder moet alle benodigde informatie
openbaar zijn en moet steeds kenbaar zijn wat de stand van zaken is. Bovendien bevat de verordening
een verplichting om duidelijk te maken waar inwoners en maatschappelijke partijen met vragen en
klachten terecht kunnen. Het ligt voor de hand daarvoor een ambtelijk contactpersoon aan te wijzen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Toegankelijkheid van informatie en processen is een belangrijke kernwaarde. Zo moeten informatie en
processen toegankelijk zijn ongeacht achtergrond of beperking. Er kan bijvoorbeeld worden gedacht
aan verschillende manieren van openbaarmaking, bijvoorbeeld online.

Artikel 5. Participatieparagraaf

Doel van dit artikel is dat de gemeentebegroting inzichtelijk maakt welke ambities er voor dat
begrotingsjaar ten aanzien van participatie zijn en dat het jaarverslag van de gemeente inzichtelijk
maakt hoe de participatieprocessen verlopen zijn en wat er dus van de ambities terecht gekomen is. In
het verlengde daarvan kan de gemeenteraad middels de paragraaf in de gemeentebegroting een budget
aan participatie koppelen en middels de paragraaf in het jaarverslag nadere kaders stellen. Dit biedt de
gemeenteraad mogelijkheden om middels de begroting en het jaarverslag op participatie te sturen.

Hoofdstuk 3 – Participatie

Dit hoofdstuk gaat specifiek over toepassing van participatie.

Artikel 6. Plan voor Participatie

In dit artikel is geregeld dat het bestuursorgaan een plan voor de participatie moet opstellen. Dit zorgt
dat er duidelijkheid is over het proces, het doel en de vorm van de participatie. Benadrukt is dat het plan
in lijn moet zijn met het door de gemeenteraad vastgestelde participatiebeleid. Verder ijn de elementen
opgenomen die in ieder geval in het participatieplan moeten staan. Het plan kan in overleg met inwoners
en maatschappelijke partijen worden opgesteld.

Wat betreft de te kiezen vorm van participatie is aangesloten bij de participatieladder zoals deze is
opgenomen in de Participatievisie van de gemeente Bergen op Zoom waarbij elke trap op de ladder
meer invloed op de besluitvorming betekent. De vorm van een participatieplan is vrij. Het plan kan
onderdeel zijn van een voordracht, projectplan of beleidsstuk, maar ook een losstaand document is
mogelijk. Van belang is vooral dat inzichtelijk is waar het participatieplan te vinden is en het
duidelijkheid biedt. Verder is geregeld dat het college voor het opstellen van het plan zorgt als het om
een bevoegdheid van de gemeenteraad gaat.

Artikel 7. Inspraak

Een bestuursorgaan kan op grond van de verordening inspraak verlenen, ook als de wet daartoe niet
verplicht. Inspraak kan eventueel naast een andere vorm van participatie plaatsvinden. Afdeling 3.4 van
de Algemene wet bestuursrecht bevat de uniforme openbare voorbereidingsprocedure. Deze afdeling is
in beginsel van toepassing als inspraak wordt verleend. Het bestuursorgaan kan hier echter van afwijken
en een andere inspraakprocedure vaststellen.

Voor de uniforme openbare voorbereidingsprocedure geldt dat het doel is om zorgvuldige besluitvorming
te waarborgen, de uitkomsten hiervan te legitimeren, de rechten en belangen van burgers te beschermen
en beleid met andere overheden te coördineren. De procedure voorziet daartoe in de wijze waarop een
bestuursorgaan ontwerpbesluiten ter inzage moet leggen, hoe belanghebbenden hierop kunnen
reageren en hoe bestuursorganen met deze reacties moeten omgaan. Zo moeten belanghebbenden
zowel schriftelijk als mondeling kunnen reageren en moet de termijn voor de reactie minimaal zes weken
bedragen. Dit geldt dus ook als afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht op inspraak wordt
toegepast.

Artikel 8. Ondersteuning participatie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Het college biedt laagdrempelige ondersteuning aan de degenen die aan de participatie willen
deelnemen of een verzoek om participatie hebben ingediend. Dit om ervoor te zorgen dat dit voor alle
inwoners mogelijk is. De ondersteuning kan bijvoorbeeld plaatsvinden door middel van een (buurt)loket.

Hoofdstuk 4 – Inwonersparticipatie

Dit hoofdstuk bevat bepalingen specifiek voor inwonersparticipatie.

Artikel 9. Eindverslag inwonersparticipatie

Het bestuursorgaan moet een eindverslag van de inwonersparticipatie opstellen dat een compleet
overzicht geeft van het inwonersparticipatieproces. In het verslag moeten in elk geval het proces, de
reacties en de uitkomsten van de participatie worden beschreven. Het is bijvoorbeeld genoeg om kort
te beschrijven wat mensen hebben gezegd en wie dat heeft gedaan. In de eindfase van de participatie
moet het bestuursorgaan ook laten weten wat er met de uitkomsten van de participatie is gedaan. Het
eindverslag kan worden opgenomen in een losstaand document, maar het kan ook een onderdeel van
een voordracht of een passage in een brief zijn. Het ligt voor de hand om degenen die hebben
geparticipeerd het eindverslag toe te sturen. Als dat mogelijk is, is het raadzaam om de deelnemers van
het participatietraject ook bij het opstellen van het eindverslag te betrekken. Het eindverslag wordt
openbaar gemaakt. Verder is geregeld dat het college voor het opstellen van het verslag zorgt als het
om een bevoegdheid van de gemeenteraad gaat.

Hoofdstuk 5 – Overheidsparticipatie

Dit hoofdstuk bevat specifieke bepalingen met betrekking tot overheidsparticipatie.

Artikel 10. Verzoek om overheidsparticipatie

Overheidsparticipatie begint, ongeacht het bestuursorgaan dat bevoegd is, met een verzoek aan het
college. Hiervoor is gekozen zodat het indienen van een verzoek laagdrempelig is en ook centraal
ontvangen wordt. In het verzoek moet in ieder geval de overheidsparticipatie beschreven worden die de
indiener voor ogen heeft, de reden waarom de indiener dit voor ogen heeft en het resultaat dat de
indiener wil bereiken. Daarbij levert de indiener ook specifieke informatie aan met betrekking tot de
uitvoering van de over te nemen taak. Denk bijvoorbeeld aan informatie over de kosten of andere
middelen die daarmee gemoeid zijn. Voor het indienen van het verzoek is een formulier ontwikkeld. Dit
moet het indienen van een verzoek om overheidsparticipatie vergemakkelijken. Als aanvullende
informatie nodig is om op het verzoek te reageren of het verzoek niet compleet is, kan het college deze
informatie opvragen. Het ligt voor de hand dat het college dan met de indiener in gesprek gaat.

Artikel 11. Beoordeling verzoek overheidsparticipatie

Het college neemt alle verzoeken om overheidsparticipatie in ontvangst en zendt deze door aan het
bevoegde bestuursorgaan. Het bevoegde bestuursorgaan moet het verzoek onder bepaalde
omstandigheden afwijzen. In dat verband is een aantal uitzonderingsgronden opgesomd. Dit is
bijvoorbeeld aan de orde als het verzoek in strijd is met door de gemeente vastgesteld beleid. Verder is
er een aantal omstandigheden genoemd waaronder het bestuursorgaan het verzoek kan afwijzen. Het is
dan aan het bestuursorgaan om een afweging te maken welke belangen zwaarder wegen. In het artikel is
ook een termijn opgenomen waarbinnen op het verzoek moet worden gereageerd. Het bestuursorgaan
moet de reactie onderbouwen en ook openbaar maken.

Artikel 12. Uitvoering overheidsparticipatie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Als het verzoek om overheidsparticipatie wordt toegewezen, maakt het bestuursorgaan met de indiener
afspraken over de overheidsparticipatie en ook over de stappen die volgen als de afspraken niet worden
nagekomen. Het ligt voor de hand deze afspraken vast te leggen in een overeenkomst.

Hoofdstuk 6 – Slotbepalingen

Artikel 13. Nadere regels college

Het college heeft de bevoegdheid om nadere regels vast te stellen en bepaalde artikelen uit de
verordening dus nader uit te werken. Dit betreft nadrukkelijk de uitvoering van deze regels.

Artikel 14. Hardheidsclausule

Om maatwerk te garanderen en onevenredig bezwarende uitkomsten van de toepassing van deze
verordening te voorkomen, heeft het bestuursorgaan de mogelijkheid om in uitzonderlijke gevallen af te
wijken van de bepalingen in deze verordening. Het bestuursorgaan moet wel nadrukkelijk onderbouwen
waarom het afwijkt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>