<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>INHOUDSOPGAVE


SAMENVATTING                                                                   2
ADMINISTRATIEVE GEGEVENS                                                       4
1. INLEIDING                                                                   5
2. WERKWIJZE                                                            7
   2.1 Inleiding……………………………………………………………………………………………………… 7
   2.2 Verkennend veldonderzoek d.m.v. boringen……………………………………………………………. 7
3. BUREAUONDERZOEK                                                            8
   3.1 Landschappelijke situatie – geomorfologie……………………………………………………………… 8
   3.2 Landschappelijke situatie – bodem……………………………………………………………………... 9
   3.3 Bewoningsgeschiedenis – historisch overzicht……………………………………………………….. 9
   3.4 Bewoningsgeschiedenis – archeologische waarden…………………………………………………. 12
   3.5 Bewoningsgeschiedenis – historisch kaartmateriaal…………………………………………………. 14
4. VERWACHTINGSMODEL                                                           16
5. VELDWERKZAAMHEDEN                                                         18
   5.1 Algemeen………………………………………………………………………………………………….. 18
   5.2 Fysisch geografische beschrijving van de bodemopbouw…………………………………………… 19
   5.3 Interpretatie………………………………………………………………………………………………... 19
   5.4 Archeologische indicatoren……………………………………………………………………………… 20
6. CONCLUSIE                                                         21
   6.1 Algemeen…………………………………………………………………………………………………. 21
   6.2 Beantwoording van de onderzoeksvragen……………………………………………………………. 21
7. AANBEVELINGEN                                                               22
LITERATUURLIJST                                                                23



Bijlagen:

1      Topografische overzichtskaart
2      Boorpuntenkaart
3      Overzicht Archis
4      Overzicht gemeentelijke archeologische verwachtingen- en waardenkaart
5      Overzicht geomorfologische kaart
6      Overzicht bodemkaart
7      Overzicht AHN
8      Boorkernbeschrijvingen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                            Archeologisch onderzoek Zonneweide oost- Kerkweide te Liempde / AM19101




SAMENVATTING

Op 26 maart 2019 is door Aeres Milieu een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd
aan de Kerkheiseweg (Zonneweide Oost-Kerkweide) te Liempde, gemeente Boxtel. Het doel van het
booronderzoek is de in het bureauonderzoek opgestelde gespecificeerde verwachting te toetsen. Aan de hand
van deze gegevens kunnen vervolgens adviezen over de aanwezige archeologische resten, of vervolgtraject
worden opgesteld.

De jager-verzamelaars uit het laat-paleolithicum en mesolithicum hebben als woon- en verblijfplaats vaak voor
de flanken van hoger liggende terreingedeelten in het landschap gekozen die bij voorkeur in de buurt van open
water lagen. Water was een belangrijke bron voor drinkwater en de aanwezige grotere biodiversiteit, die de jacht
en het verzamelen van plantaardig voedsel makkelijker maakte. Het plangebied ligt grotendeels op een vlakte
van ten dele verspoelde dekzanden. Het beekdal van de Dommel ligt op circa 500 meter ten noorden van het
plangebied en daarmee relatief ver van het plangebied. In de directe omgeving zijn geen vondsten bekend van
vuurstenen artefacten. Deze bevinden zich meer langs de genoemde beekdalen. Om die reden geldt voor het
plangebied een middelhoge verwachting voor de periode laat-paleolithicum tot en met het mesolithicum. Binnen
het plangebied worden enkeerdgronden verwacht. Deze gronden hebben een plaggendek met een
conserverende werking voor eventueel aanwezige archeologische resten. Resten uit de periode laat-
paleolithicum en mesolithicum worden onder het verwachte plaggen- of esdek of in de oorspronkelijke bodem
verwacht en kunnen bestaan uit tijdelijke bewoningssporen, haardkuilen, artefacten van vuursteen. De
artefacten van vuursteen zijn over het algemeen goed geconserveerd.

Vanaf het neolithicum ontstaan de eerste landbouwculturen die gekenmerkt worden door meer sedentaire
nederzettingen. De nederzettingen worden gekenmerkt door permanente woningen die soms diep in de grond
gefundeerd waren. Vanaf het neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen heeft men doorgaans nog steeds
een voorkeur voor hoger en droger gelegen gebieden.
De hogere ligging van het plangebied ten opzichte van het beekdal was een gunstige vestigingslocatie, al zal
men de voorkeur hebben gegeven aan de centrale delen van de hogere dekzandgronden die zich direct bij het
beekdal van de Dommel bevonden. In de directe omgeving van het plangebied zijn geen prehistorische
vindplaatsen bekend. Nabij het beekdal zijn echter meerdere nederzettingsresten bekend uit zowel de ijzertijd,
Romeinse als uit de vroege middeleeuwen. Op basis van deze gegevens geldt voor het plangebied een
middelhoge verwachting voor zowel vindplaatsen uit de periode neolithicum en bronstijd als voor vindplaatsen
uit de ijzertijd, Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen. Resten uit de periode neolithicum tot en met de
vroege middeleeuwen worden onder het plaggen- of esdek of in de oorspronkelijke bodem verwacht en bestaan
uit een cultuurlaag, paalkuilen/-gaten, afvalkuilen, fragmenten aardewerk, natuursteen of gebruiksvoorwerpen.

Het plangebied ligt aan de Kerkheiseweg en ligt ten noordwesten van de historische dorpskern van Liempde. Op
basis van historische kaarten blijkt dat het plangebied in het verleden onbebouwd was en in agrarisch gebruik.
De oude bebouwing concentreerde zich tot ver in de 20e eeuw in de historische dorpskern van Liempde. In het
plangebied worden hoge zwarte enkeerdgronden verwacht: gronden die vanaf de late middeleeuwen zijn
opgehoogd met plaggen om de gronden te verbeteren. Daarom wordt voor de periode late middeleeuwen-
nieuwe tijd een middelhoge verwachting aan het plangebied gegeven.

Op basis van het uitgevoerde verkennend booronderzoek kan worden gesteld dat de verwachte
enkeerdgronden zoals geformuleerd in het bureauonderzoek binnen het plangebied deels aanwezig zijn. Er is
sprake van een humeus dek (Aa-horizont) dat in de meeste boringen (boringen 2, 3, 4 en 6) op een (restant van
een) B-horizont ligt. In boring 4 is sprake van restanten van een E-horizont op de B-horizont. Daaronder bevindt
zich de natuurlijke ondergrond, de C-horizont. In boring 4 is een overgangszone, een B-C-horizont aanwezig.
De aanwezigheid van een B-horizont en een intacte overgang naar de C-horizont geeft aan dat de top van de
natuurlijk ondergrond (C-horizont) nog intact is. Hierdoor bestaat de kans dat eventuele archeologische resten
nog in-situ aanwezig kunnen zijn.
Archeologische resten kunnen worden aangetroffen vanaf de B-horizont tot in (overgang naar) de C-horizont.
De middelhoge archeologische verwachting zoals geformuleerd in het bureauonderzoek, blijft daarom
gehandhaafd.


                                                                                                       Pagina 2 van 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                    Archeologisch onderzoek Zonneweide Oost- Kerkweide te Liempde / AM19101




Op basis van bovenstaande wordt voor het plangebied vervolgonderzoek geadviseerd. Dit dient bij voorkeur
plaats vinden in de vorm van een proefsleuvenonderzoek. Hiertoe dient voorafgaand een Programma van Eisen
(PvE) te worden opgesteld dat dient te worden goedgekeurd door de bevoegde overheid (gemeente Boxtel).

Dit advies is gecontroleerd en beoordeeld worden door de bevoegde overheid, in dit geval de gemeente Boxtel
(archeologisch adviseur Dhr. J. van der Roest).1 De gemeente stemt in met bovenstaand advies om een
vervolgonderzoek uit te voeren. Daarom kan er nog niet begonnen worden met bodemverstorende activiteiten of
activiteiten die voorbereiden op bodemverstoringen.




1 Selectieadvies AMZ gemeente Boxtel 238, d.d. 04-10-2019.

                                                                                                             Pagina 3 van 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                    Archeologisch onderzoek Zonneweide oost- Kerkweide te Liempde / AM19101




ADMINISTRATIEVE GEGEVENS

Projectnummer                      : AM19101
OM-nummer                          : 4682435100
Soort onderzoek                    : Bureau- en verkennend veldonderzoek d.m.v. boringen
Adres onderzoekslocatie            : Kerkheiseweg te Liempde
Toponiem                           : Zonneweide Oost – Kerkweide
Gemeente                           : Boxtel
Provincie                          : Noord-Brabant
Kaartbladnummer                    : 51 W
Kadastrale registratie             : Liempde, sectie E, nrs. 4262, 4263, 4264 (ged.), 5715
                                     (ged.), 5716 (ged.) en 6161
Coördinaten                        : Centraal        153.607; 398.254
                                     NW:             153.567; 398.318
                                     NO:             153.685; 398.238
                                     ZW:             153.418; 398.244
                                     ZO:             153.649; 398.181
Oppervlakte                        : circa 7.300 m2
Huidig locatie gebruik             : Akkerland, tuin en weiland
Aanleiding onderzoek               : Bestemmingsplanwijziging ten behoeve van nieuwbouwplan
                                     (woningen)
Opdrachtgever                      : BRO
Bevoegde overheid                  : Gemeente Boxtel
Opslag documentatie en materiaal   : Noordhoven 4 te Roermond tot deponering bij provinciaal
                                      depot te ‘s-Hertogenbosch
Datum uitvoering                   : 26 maart 2019




                                                                                               Pagina 4 van 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                              Archeologisch onderzoek Zonneweide Oost- Kerkweide te Liempde / AM19101




1.       INLEIDING

In opdracht van BRO Boxtel heeft Aeres Milieu een archeologisch bureau- en verkennend veldonderzoek,
d.m.v. boringen uitgevoerd op de locatie:

         Adres onderzoekslocatie          : Zonneweide Oost – Kerkweide te Liempde
         Gemeente                         : Boxtel
         Oppervlakte                      : circa 7.300 m2
         Huidig perceelgebruik            : Akkerland, tuin en weiland
         Toekomstig perceelgebruik        : Bestemmingsplanwijziging ten behoeve van nieuwbouwplan
                                            (woningen)

Dit archeologisch onderzoek is uitgevoerd conform de richtlijnen van de KNA 4.0. Het verkennend onderzoek
bestaat uit een bureauonderzoek naar de historie en bodemgesteldheid van de onderzoekslocatie. Aanvullend
hierop is een verkennend veldonderzoek d.m.v. boringen op het perceel uitgevoerd. De werkzaamheden in het
veld zijn uitgevoerd onder leiding van een senior KNA-prospector.

Aanleiding
De aanleiding voor het laten uitvoeren van dit bodemonderzoek is de noodzakelijke bestemmingsplanwijziging
voor de nieuwbouw van woningen (figuur 1). De diepte van de toekomstige verstoring is niet bekend, maar zal
naar verwachting tot tenminste 0,8-1,0 meter beneden maaiveld reiken.

Volgens de Archeologische beleidskaart van de gemeente Boxtel2 (bijlage 4) ligt het plangebied in een zone met
de categorie 4: zones met een hoge archeologische verwachting. Aan deze waarde zijn de vrijstellingsgrenzen
voor archeologisch onderzoek van 40 cm diepte en een oppervlakte van 250 m² gekoppeld in het
binnenstedelijk gebied.

Doel
Het doel van het archeologisch bureauonderzoek is, het bepalen van een specifiek verwachtingsmodel voor de
locatie. Dit verwachtingsmodel wordt op basis van historische kaarten en bekende landschappelijke en
archeologische gegevens gevormd.
Dit verwachtingsmodel zal vervolgens leiden tot een aanbeveling over het behoud in-situ of eventueel
vervolgonderzoek.

Het doel van het aansluitende verkennend booronderzoek is het toetsen van het in het bureauonderzoek
opgestelde verwachtingsmodel.

Specifiek voor de locatie Zonneweide Oost – Kerkweide te Liempde zijn de volgende onderzoeksvragen
geformuleerd:

     •   Is er sprake van stratigrafische lagen die potentieel archeologische waarden kunnen bevatten?
     •   In hoeverre zijn deze lagen intact en hoe reflecteert dit de kwaliteit van de mogelijk aanwezige
         archeologische resten?
     •   Wat is de diepteligging van mogelijke archeologische resten en wat is de daadwerkelijke bedreiging van
         deze resten door de voorgenomen bodemingrepen?




2 RAAP-rapport 2142, 2011.

                                                                                                       Pagina 5 van 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                 Archeologisch onderzoek Zonneweide oost- Kerkweide te Liempde / AM19101




Plangebied
Het plangebied ligt in het terrein dat omsloten wordt door de bebouwing aan de Kerkheiseweg en de
Boxtelseweg, in het centrum van Liempde (gemeente Boxtel). Momenteel is het terrein in gebruik als akkerland,
tuin en weiland. Ten westen van het plangebied bevinden zich weilandpercelen. Ten noorden en oosten grenst
het aan de achtertuinen van woningen aan de Boxtelseweg en ten zuiden aan de tuinen aan de Kerkheiseweg.




Figuur 1: Nieuwbouwplan Liemtse Zonneweide Oost (Bron: opdrachtgever).




                                                                                                            Pagina 6 van 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                              Archeologisch onderzoek Zonneweide Oost- Kerkweide te Liempde / AM19101




2.    WERKWIJZE


2.1   Inleiding

Bij het uitvoeren van het bureauonderzoek is gebruik gemaakt van verschillende bronnen. Deze bronnen geven
inzicht in bekende, of te verwachten archeologische resten binnen het onderzoeksgebied. Daarnaast zijn deze
bronnen van belang voor het opstellen van de landschapsgenese.

Archeologische bronnen
• Archeologische Monumentenkaart (AMK)
• Archeologisch Informatiesysteem (ARCHIS 3)
• Archeologische Verwachtingskaart van de gemeente Boxtel
• Specifieke lokale informatie

Bodem- en geomorfologische kaarten
• Bodemkaart (Alterra, uit Archis3)
• Geomorfologische kaart (Alterra, uit Archis3)
• Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN, versie 2)

Historische kaarten
• Historisch minutenplan (1811-1832)
• Historische topografische en militaire kaarten (1830 tot 1978)
• Moderne topografische kaart (2005)

De bovenstaande bronnen worden aangevuld door mogelijke informatie afkomstig van lokale archeologische
verenigingen en werkgroepen, in deze de Heemkundekring Boxtel, dhr. D. Bol. De overige aanvullende
informatie is terug te vinden in de literatuurlijst.


2.2   Verkennend veldonderzoek d.m.v. boringen

Om een regelmatige verdeling over het plangebied te kunnen garanderen zal gebruik worden gemaakt van een
grid met gelijkbenige driehoeken (voor zover het plangebied dit toelaat). Voor een verdeling van de boringen zie
bijlage 2.
Deze meetpunten worden met behulp van meetwiel en meetlint uitgezet. De boorpunten worden gerelateerd aan
de AHN. De boringen zijn uitgevoerd met een Edelmanboor met een diameter van 10 centimeter.

De boringen worden tot minimaal 30 centimeter in de ‘schone’ (C-horizont) ondergrond doorgeboord. De
boorkernen worden conform ASB (Archeologische Standaard Boorbeschrijving 5.2) beschreven.

Voor het plangebied zal worden uitgegaan van 6 boringen om een duidelijk beeld te kunnen schetsen. Tijdens
het veldwerk wordt, voor zover mogelijk gekeken naar archeologische indicatoren aan het oppervlakte.




                                                                                                       Pagina 7 van 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                           Archeologisch onderzoek Zonneweide oost- Kerkweide te Liempde / AM19101




3.     BUREAUONDERZOEK


3.1    Landschappelijke situatie - geomorfologie


Het huidige landschap is grotendeels tijdens de laatste ijstijd gevormd (het Weichselien circa 115.000 – 11.755
jaar geleden). Er ontstond een steeds kouder en droger klimaat.3 In deze periode (circa 115.000 – 10.000 jaar
geleden) breidde het landijs zich sterk uit in Europa. Gedurende het grootste deel van het Weichselien was de
bodem bevroren. Tijdens perioden dat er sprake was van dooi, werd door sneeuwsmelt- en regenwater veel
sediment verspoeld, waarbij fluvioperiglaciale afzettingen zijn gevormd en dalen ontstonden. De
fluvioperiglaciale afzettingen zijn zeer divers en bestaan uit fijn en grof zand, soms met grind, leemlagen en
plantenresten en worden tot de Formatie van Boxtel gerekend.4

Later zijn de fluvioperiglaciale afzettingen bedekt met dekzand. In de koudste en droogste perioden van het
Weichselien, met name tijdens het Laat-Pleniglaciaal (circa 26.000 – 15.700 jaar geleden) en in sommige
perioden van het Laat-Glaciaal (circa 15.700 – 11.755 jaar geleden), is de vegetatie voor een groot deel
verdwenen, waardoor op grote schaal verstuiving optrad. Hierbij werd dekzand afgezet.5 Dit dekzand is kalkloos,
fijnkorrelig (150 – 210 μm), goed afgerond en gesorteerd en arm aan grind. Het dekzand wordt tot het
Laagpakket van Wierden van de Formatie van Boxtel gerekend. Het reliëf dat tijdens de dekzandafzetting is
ontstaan, wordt gekenmerkt door vlaktes met depressies en dekzandruggen of dekzandkoppen.
Tot de Formatie van Boxtel worden verschillende afzettingen gerekend. Deze afzettingen kunnen globaal
worden onderverdeeld in Brabants leem, fluvioperiglaciale afzettingen (smeltwaterafzettingen) en eolische
afzettingen (löss en dekzand). Al deze afzettingen hebben in de Roerdalslenk een dikte van 15 tot (soms) 45
meter.

In het Holoceen (vanaf circa 11.755 jaar geleden) werd het klimaat warmer en vochtiger. Het landschap is door
geologische processen weinig meer veranderd. Het dekzand werd door de toenemende vegetatie vastgelegd en
de beken sneden zich in, waarbij ze de natuurlijke laagten volgden, zoals de eerder gevormde dalen.

Volgens de geologische kaart ligt het plangebied in het centrale dekzandlandschap in de Roerdalslenk en komt
in de ondergrond Brabantse leem (leem, plaatselijk humeus of venig) voor, die is afgedekt met een laag
dekzand dunner dan 2 m (code Nu2). Brabants leem is in perioden met permafrost ontstaan uit door de wind
aangevoerd materiaal, waaruit door dooiwaterstroompjes de fijne deeltjes werden uitgewassen, die vervolgens
werden afgezet in ondiepe vochtige depressies (dooimeren).
De Roerdalslenk, ook wel Centrale Slenk genoemd, is een tektonisch dalingsgebied dat door breuken wordt
begrensd. De slenk is zo'n 150 kilometer lang en zo'n 25 kilometer breed. De Rijn en Maas hebben in het
verleden samen met de wind (erosie) de slenk opgevuld met zand en grind, zodat een groot deel van de
bodemdaling weer is weggewerkt. Het oorspronkelijke hoogteverschil van zo'n tweehonderd meter is daardoor
overal verdwenen.
De grootste breuk is de Peelrandbreuk, een breuk in de ondergrond. Deze begint bij Meijel (Noord-Limburg) en
loopt via Bakel door de kern van Gemert naar Heesch (Noord-Brabant). Ten zuidwesten en noordwesten van de
slenk ligging de tektonische opheffingsgebieden (horsten) van respectievelijk het Kempisch Hoog en de
Peelhorst (ook wel Peelblok).
Doordat de Roerdalslenk een stuk lager is gelegen dan de horsten stroomt het grondwater van het blok (horst)
naar de slenk. Omdat de ondergrond van de slenk een stuk minder waterdoorlatend is, is het op de
overgangsgebieden tussen horst en slenk erg drassig. Door het transport van water van hoog naar lager
gelegen terrein zijn bovendien verscheidene beken en beekjes op de horsten ontstaan. Door een relatief snel
verval worden deze riviertjes gekenmerkt door smalle, diep ingesneden lopen.


3 Berendsen 2008, 183.
4 Berendsen 2008, 189.
5 Berendsen 2004, 190.



                                                                                                      Pagina 8 van 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                       Archeologisch onderzoek Zonneweide Oost- Kerkweide te Liempde / AM19101




Volgens de geomorfologische kaart ligt een klein stukje van het oostelijk deel van het plangebied op een
dekzandrug die al dan niet is afgedekt met oud bouwlanddek (code 3K14). Het westelijk deel ligt in een vlakte
van ten dele verspoelde dekzanden (code 2M9). Het water van de in het voorjaar smeltende sneeuwmassa’s
heeft in sommige terreingedeelten vrij veel dekzand opgenomen en in lage gebieden weer afgezet, waar nadien
soms weer geringe verstuiving plaatsvond.6

Op het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN, bijlage 6)7 is te zien dat het plangebied hooggelegen is en
waarschijnlijk op een noordwestelijke uitloper van de hoger gelegen dekzandrug ligt. Ten noorden is het beekdal
van de Dommel zichtbaar. De hoogte van het maaiveld is grotendeels gelijk en ligt op 9,54 tot 9,83 meter +NAP.


3.2     Landschappelijke situatie - bodem

Het plangebied is als ongekarteerd weergegeven op de Bodemkaart. Door extrapolatie van het omliggende
gebied is te verwachten dat binnen het plangebied hoge zwarte enkeerdgronden voorkomen; lemig fijn zand
rond Liempde (code zEZ23) (met grondwatertrap VII).8
Bij enkeerdgronden is sprake van een esdek. Dit esdek of plaggendek is ontstaan doordat in sommige gevallen
al vanaf de late middeleeuwen op grote schaal het systeem van potstalbemesting werd toegepast. Om de grond
vruchtbaarder te maken, werden plaggen met het mest van het vee vermengd en op de akkers uitgespreid. In
de loop der tijd is hierdoor een plaggendek op de oorspronkelijke bodem ontstaan.9
De totale dikte van het plaggendek is bij de hoge enkeerdgronden meer dan 50 cm. 10 De bouwvoor (Aap-
horizont) is grijsbruin tot zwart van kleur. Hieronder liggen oudere niveaus/lagen van het plaggendek (Aa-
horizont), die meestal wat lichter van kleur zijn. Dergelijke cultuurdekken hebben vaak een beschermende
werking voor de potentieel aanwezige archeologische lagen.

Veelal wordt onder het esdek nog een restant van het oorspronkelijke bodemprofiel aangetroffen. Indien sprake
is geweest van een snelle ophoging, dan zou men onder het esdek nog een intacte A-horizont kunnen vinden.
Deze laag onderscheidt zich door een hoger humusgehalte en een wat donkerder kleur. Echter, door
verploeging is de oorspronkelijke A-horizont meestal reeds opgenomen in het esdek.
Indien de oorspronkelijke bodem bestaat uit een podzolbodem kunnen op een dieper niveau nog (restanten
van) een E-, B- en/of BC- horizont voorkomen.

Wanneer er een podzolbodem aanwezig is met daarop een esdek dat dikker is dan 30 cm, maar dunner is
dan 50 cm, dan worden de gronden gerekend tot de laarpodzolgronden. Deze gronden komen veelal voor
langs de randen van de oude bouwlanden (hoge zwarte enkeerdgronden).

De mogelijk aanwezige gronden worden gekenmerkt door een gemiddelde grondwaterstand, te weten
grondwatertrap VII. Dit zijn de gemiddelde grondwaterstanden die op de bodemkaart staan aangegeven. Dit
betekent dat de gemiddeld hoogste grondwaterstand op meer dan 80 cm beneden maaiveld ligt. De gemiddeld
laagste grondwaterstand ligt dieper dan 160 cm beneden maaiveld. Deze lage grondwaterstand zorgt voor
slechte bewaringsomstandigheden voor eventuele organische resten.


3.3     Bewoningsgeschiedenis – historisch overzicht11

Uit de periode paleolithicum-mesolithicum is een gering aantal archeologische vondsten gedaan. Zo is uit het
mesolithicum in de hele gemeente Boxtel slechts één vuursteenvondst gedaan en wel op de Hezelaarsche
Akker bij Liempde.

6 Ten Cate e.a.,1977:67.
7 Actueel Hoogtebestand (AHN) geraadpleegd via www.arcgis.com.
8 Alterra 2009, kaartblad 51 West en toelichting bij Bodemkaart blad 50 oost en 51 west, 51-52.
9 Hiddink en Renes 2007.
10 De Bakker en Schelling 1989, 141.
11 Erfgoednota gemeente Boxtel, 2008.

                                                                                                                Pagina 9 van 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                           Archeologisch onderzoek Zonneweide oost- Kerkweide te Liempde / AM19101




In de tijd dat de eerste boeren zich op de lössgebieden langs de Maas vestigen, blijft op de zandgronden,
waaronder de oevers van de Dommel, de mesolitische traditie voortbestaan. In het neolithicum vond de eerste
permanente bewoning in de gemeente Boxtel plaats. In deze periode was er ook voor het eerst sprake van
landbouw. De riviertjes Dommel en de Essche Stroom zijn de spil van de vroege bewoningsgeschiedenis in het
gebied. De bewoning bestond uit solitaire of groepjes boerderijen, dicht bij de riviertjes. De meest vruchtbare
gronden werden in gebruik genomen als akkerland. Voorwaarde was dat deze gronden niet te nat mochten zijn
waardoor de lager gelegen beekdalgronden ongeschikt waren. Daarom vestigde men zich op de
dekzandruggen. Uit het neolithicum zijn evenals uit het mesolithicum slechts enkele losse vondsten gedaan. Dit
betreft drie vuurstenen bijlen: een tussen Boxtel en Liempde (direct ten zuiden van de Dommel), een op het
escomplex ten noordoosten van Den Berg en een op de Hezelaarsche Akker.

Een urnenveld uit de late bronstijd is gevonden nabij de Helweg. Buiten de gemeente Boxtel zijn meerdere
vondsten uit deze periode gedaan bij Sint-Oedenrode. Uit archeologisch onderzoek blijkt dat dit gebied in de
bronstijd en ijzertijd intensief bewoond werd. Door het geringe aantal vondsten in de gemeente Boxtel is er tot
aan de ijzertijd relatief weinig bekend over de bewoningsgeschiedenis.

In de ijzertijd nam de bevolkingsdichtheid sterk toe. Daarmee nam de behoefte aan voedsel toe en groeide het
akkerareaal. Omdat er nog geen bemesting plaatsvond en de productie van landbouwgewassen per oppervlakte
daarom laag was werd gebruik gemaakt van een groot akkerareaal. Regelmatig werden er nieuwe akkers
aangelegd en oude akkers verlaten, omdat deze uitgeput waren (zwevende erven). Langs de Dommel zijn op
vijf locaties ijzertijdvondsten gedaan: de Hezelaarse Akker, de Smalderse Akker bij Den Berg, op de hoge akker
van Kasteren, ten noorden van Boxtel net boven het omleidingskanaal van de Dommel en op de akkers bij
Selissen

Op de Brabantse zandgronden ligt de Romeinse bewoning op de hellingen van de dekzandruggen. Dit geldt ook
voor de gemeente Boxtel, waar Romeinse bewoningssporen op de flanken van het Dommeldal zijn
aangetroffen. In de kern van Boxtel is een Romeinse nederzetting gevonden. Er zijn sporen van tien huizen
gevonden uit vier of vijf bouwfasen. Bij Liempde, op de Hezelaarsche Akkers en op de Kerkakkers, zijn enkele
voorwerpen uit de Romeinse tijd gevonden. Tenslotte werden aan de Heultse Dreef ten zuiden van Gemonde,
Romeinse graven gevonden.

Na de Romeinse tijd nam de bewoningsintensiteit af. Vanaf de 7e eeuw ontstonden op de hogere delen van de
dekzandruggen weer nederzettingen. Ook in de Merovingische en Karolingische tijd woonde men op de hogere
delen. Zowel schriftelijke bronnen als archeologische vondsten geven aan dat er in deze periode in de regio
Boxtel bewoning is geweest. Vindplaatsen van Vroeg Middeleeuws materiaal zijn vooral de akkers bij Tongeren
en de akkers rond Liempde.

Tot aan de 12e eeuw waren vooral de hoge delen van de dekzandruggen in gebruik als akkerland. De kleine
groepjes boerderijen bevonden zich centraal op deze akkers. Vanuit een dringende behoefte aan uitbreiding van
het bestaande akkerareaal, werden vanaf de 13e eeuw nieuwe stukken grond, met name ten zuiden van
Liempde ontgonnen. De behoefte aan nieuwe landbouwgronden was zelfs zo groot dat de akkers zich tot diep in
de beekdalen uitstrekten. Het zand waarmee deze drassige, lager gelegen gronden werden opgehoogd was
afkomstig van de hoger gelegen delen van de dekzandruggen. Door deze ontwikkeling werden de
akkercomplexen vergroot en ontstonden de akkercomplexen de Smalderse Akker / Kerkakker ten noorden en
noordoosten van Liempde, de Hezelaarse Akker en de Vrilkhovense Akker. De voorheen centraal op de akker
gelegen bebouwing verschoof naar de rand van de akkers, op de flanken van de dekzandruggen.
Deze boerderijen kwamen op de rand van de akker terecht, die men verbond door middel van een weg.
Hierdoor is de historische lintbebouwing ontstaan. Vervolgens is men “over de weg” de wildernis gaan
ontginnen, wat hier de vorming van “kampen” betekende. De gehuchten van dit type liggen in een relatief lage
zone, tussen de veel hogere oude open akker (dekzandrug en plaggendek) aan de ene kant en de kampen
(geen rug, wel plaggendek) aan de andere kant. Blijkbaar kwam in de “hof”, de huisweide en de boomgaard
geen noemenswaardige plaggenophoging tot stand. In Luissel, Tongeren, Smalderse Akker, Kerkakker,
Selissen, Munsel en de hele strook ten oosten van de Dommel (naar het noorden) liggen de bebouwingsclusters




                                                                                                     Pagina 10 van 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                    Archeologisch onderzoek Zonneweide Oost- Kerkweide te Liempde / AM19101




niet aan de rivier, maar aan de “landzijde” van de oude akker. Verder landwaarts liggen de kampen, soms
meerdere lagen dik.
Alleen bij de Kasterense Akker, Hezelaarse Akker en de Vrilkhovense Akker ligt het gehucht tussen akker en
beek. Bij Tongeren (De Donders) en op de Hezelaarsche Akkers is veel middeleeuws aardewerk gevonden, op
de Vrilkhovense Akker is een middeleeuwse mantelspeld gevonden.

Langs de oostzijde van de Hezelaarse akker stroomt de beek de Grote Waterloop. Deze ontspringt in het
broekgebied ten zuiden van de akkers van Liempde. Op de zuidoostelijke flank van de akker ontstond de
langgerekte beekdalnederzetting van Hezelaar. De bebouwing concentreerde zich hier onder meer langs de
Koestraat.

In de nieuwe tijd ontstond een samenklontering van bebouwing, de kern van Liempde. Dit kwam doordat de
schuurkerk (1672), het schoolhuis (1783) en het raadhuis (1787) samen de kern van het dagelijks leven
vormden. Waar de akkercomplexen aan elkaar grenzen vindt een verdichting van bebouwing plaats, met een
zwaartepunt in het noorden rondom het Kerkeind, en een zwaartepunt ten zuiden daarvan waar het Looieind en
de Koestraat samenkomen. Ten westen van de Vrilkhovense Akkers ontstond vanaf de middeleeuwen een klein
gehucht. Liempde bestond oorspronkelijk uit vier buurtschappen: Berg, Vrilkhoven, Kasteren en Hezelaar.

Liempde had gedurende de late middeleeuwen geen eigen kerk. Bij de Dommel op de Kerkakkers, in het
buurtschap De Berg, stond de Sint-Janskapel. Deze kapel behoorde kerkrechtelijk tot de parochie van Boxtel.12
De kerk raakte vanaf de 16e eeuw in onbruik. In 1826 werd de kapel gesloopt.
De protestanten (Staatse overheid) namen de Sint-Janskapel vanaf 1648 in gebruik. Na de inval van de
Fransen kregen de inwoners van Liempde in 1672 toestemming om een schuurkerk in gebruik te nemen. 13
Deze schuurkerk bevond zich op het Kerkeind, ter plaatse van de huidige Dorpsstraat-Vendelstraat-Toose Plein.
In 1770 werd het houten gebouw deels vervangen door steen, waarbij de toren in steen werd opgetrokken.
Rondom deze kerk ontstond geleidelijk aan een bebouwingscluster als onderdeel van de oude kern van
Liempde. Na de sloop van de Sint-Janskapel in 1826 werden de stenen hergebruikt in 1827 voor het
vergroten/verder in steen optrekken van de huidige kerk. Tijdens een grote dorpsbrand in 1864 gaan zowel de
kerk als de pastorie en 13 woningen verloren. Tijdens de sloop van de resten van de afgebrande kerk worden
de fundamenten aangetroffen van een oude kapel. Hierover is verder niets bekend. 14 De huidige Sint Jan
Onthoofdingkerk kwam in 1868 gereed. Deze werd meer in zuidelijke richting gerealiseerd aan de Dorpsstraat.
De pastorie werd herbouwd op nagenoeg dezelfde locatie als de voormalige afgebrande pastorie.15 In 2014
werden door leden van de heemkundekring Kèk Liemt middels grijze keien de contouren zichtbaar gemaakt van
de afgebrande (schuur)kerk en pastorie. Deze contouren liggen grotendeels in de tuin van de huidige pastorie,
op het Toose Plein-Dorpsstraat en in het wegdek van de Vendelstraat.16

Hoewel Boxtel en Liempde rond 1800 naast de kleinschalige klompenmakerij en metselarij ook grootschalige
papierindustrie kenden, bleef voor Liempde de landbouw de belangrijkste bron van inkomsten.
Met name de periode 1850-1870 vormt een tijd van nieuwe ontginningen van heide en zandgronden tot bos, en
een enkele keer tot landbouwgronden. Midden door de Liempdse heide liep vanouds de grens tussen Boxtel en
Liempde.
Tussen 1830 en 1850 is het westelijk deel van de heide bebost, later gevolgd door het overige deel van het
gebied. Dominant in het gebied én bovendien een van de weinige relicten van de situatie voor 1830 is de
kaarsrechte oost-west georiënteerde weg die het gebied doorkruist: de Oude Dijk.
In deze periode breidt de kern van Liempde zich geleidelijk verder uit. Echter, omdat de uitbouw voornamelijk
plaats vond in het oude nederzettingsgebied tussen de akkers, is het oorspronkelijk open en onbebouwde
karakter van de akkers tot op heden grotendeels behouden gebleven. Het patroon van de oorspronkelijke
zandwegen en de verkaveling van de akkers is veelal nog intact. De oude nederzetting in Hezelaar is in
belangrijke mate behouden gebleven. De Grote Waterloop is weliswaar op enkele punten gekanaliseerd, maar
volgt in grote lijnen nog de oorspronkelijke loop.




12 Vissers en Roelands 2009, 78.
13 Vissers en Roelands 2009, 79.
14 Vissers en Roelands 2009, 79.
15 www.kekliemt.nl (website heemkundekring Kèk Liemt).
16 www.bd.nl

                                                                                                           Pagina 11 van 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                    Archeologisch onderzoek Zonneweide oost- Kerkweide te Liempde / AM19101




3.4     Bewoningsgeschiedenis – archeologische waarden

Volgens de Archeologische beleidskaart van Boxtel17 (bijlage 4) ligt het plangebied in een zone met een hoge
archeologische verwachting.

Binnen een straal van een kilometer zijn diverse onderzoeksmeldingen, vondstmeldingen en AMK terreinen
bekend. Deze worden hier kort genoemd.

  Zaakidentificatie       afstand         Plaats      Betrokkene(n)                 Omschrijving                    Datum
 2167669100            240 m ZW          Liempde     BAAC BV             proefsleuven sporen uit late ME en     10-09-2007
                                                                         NT; geen vervolg
 2451468100            200 m NW          Liempde     RAAP                Verkennend booronderzoek:
                                                                         verstoorde bodemprofielen; geen
                                                                         vervolg
 2368338100            680 m NW          Liempde     IDDS                Verkennend booronderzoek., geen        15-05-2012
                                                                         vervolg
 2319073100            400 m ZO          Liempde     IDDS                Verkennend en karterend                17-02-2011
                                                                         booronderzoek; verstoord door
                                                                         recent sloopwerk; geen vervolg
 3973531100            775 m ZO          Liempde     Vestigia            Archeologische begeleiding, diep       07-10-2015
                                                                         verstoord tot in de C-horizont; geen
                                                                         vervolg
 2235895100                              Boxtel      Vestigia            Bureaustudie A2                        09-03-2009
                                                                         (verwachtingskaart)
 2107485100            580 m W           Liempde     RAAP                Verkennend booronderzoek; geen         05-08-2004
                                                                         vervolg
 4006010100            430 m ZO          Liempde     Aeres Milieu        Archeologisch Booronderzoek,           30-06-2016
                                                                         verstoord; geen vervolg
 3984434100            570 m ZO          Liempde     BAAC BV             Archeologisch bureauonderzoek          24-12-2015
 4634686100            Westelijk         Liempde     Aeres Milieu        Verkennend booronderzoek;              13-09-2018
                       aangrenzend                                       vervolgonderzoek geadviseerd
Tabel 1: Overzicht van meldingen in Archis3. De grijze melding betreft onderhavig onderzoek.

Binnen een straal van een kilometer afstand ten opzichte van het plangebied liggen verschillende AMK-
terreinen:

Monumentnummer 16.852
Terrein van hoge archeologische waarde, gelegen op 75 meter ten zuidoosten van het plangebied. Het betreft
een terrein met de oude dorpskern van Liempde. Middeleeuwse bewoning voor 1250. Op de AMK-Noord
Brabant zijn historische stads- en dorpskernen en clusters oude bebouwing als gebieden van hoge
archeologische waarde aangegeven. Dit is op grond van het belang van deze locaties, waar de wortels van de
huidige dorpen of steden kunnen liggen. De selectie en begrenzing van deze kernen is gebaseerd op 16de-
eeuwse (Van Deventer) en vroeg 20e-eeuwse kaarten (Bonnebladen).
Binnen deze contouren kunnen in de bodem resten van vroegmoderne en waarschijnlijk ook van laat -
middeleeuwse (vanaf circa 1300 AD) bewoning aangetroffen worden.
Ook sporen van oudere bewoning kunnen aanwezig zijn. Bedacht dient echter te worden dat de bewoning in de
vroege en volle middeleeuwen (tot circa 1300 AD) een meer dynamisch karakter gehad kan hebben en dat de
plaats en grens ervan niet per se hoeft samen te vallen met die van de latere bewoning.

Monumentnummer 2135
Terrein van hoge archeologische waarde, op 800 meter ten zuidoosten van het plangebied. Het betreft een
terrein met sporen van bewoning uit de ijzertijd en is gelegen op een dekzandrug. Verder zijn er waarschijnlijk
ook resten aanwezig uit de Romeinse tijd, vroege en late middeleeuwen. In 1985 zijn in het kader van


17 RAAP-rapport 2142, 2011.



                                                                                                                  Pagina 12 van 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                                     Archeologisch onderzoek Zonneweide Oost- Kerkweide te Liempde / AM19101




Dommeldalproject drie kleine proefsleuven gegraven. Hierbij zijn weinig grondsporen aangetroffen: onder
andere een laatmiddeleeuwse waterput. Bovendien kuilen, greppels en geïsoleerde palen. Kuilen waarschijnlijk
uit de midden-ijzertijd.
Vondsten onderzoek: ijzertijd, Romeinse tijd, vroege middeleeuwen, late middeleeuwen. Het terrein ligt op een
uitgebreid esdek. Waarschijnlijk is er sprake van een hoge gaafheid. Opmerking: volgens topografische kaart
1996 is een gebouwcluster in het noordelijke deel van het monument met enkele gebouwen uitgebreid.

Monumentnummers 2134 en 2145
Monumentnummer 2134 betreft een terrein van archeologische waarde, gelegen op 600 meter ten oosten van
het plangebied. Het betreft een Terrein met waarschijnlijk sporen van bewoning uit de late middeleeuwen. Het
betreft een voormalig terrein van Archeologische Betekenis, dat in het kader van het project IWAT (een nadere
waardering van terreinen van Archeologische Betekenis in de provincie Noord-Brabant, uitgevoerd in 2003 -
begin 2004) niet kon worden verkend. Het terrein grenst aan/is een uitbreiding van het wettelijk beschermde
monument, waar de resten van een laatmiddeleeuwse kapel/kerk zijn aangetroffen en Romeinse vondsten, alles
in een proefsleuf door in 1969. Rond het kerkje (dus binnen het onderhavige terrein) zijn wellicht
laatmiddeleeuwse bewoningssporen te verwachten, die in het gegeven geval goed zullen zijn geconserveerd
(esdek). Er werd vermoed, op basis van de percelering dat binnen de begrenzing ook een omgracht kasteel kan
hebben gelegen. Bij booronderzoek in 1998 \ zijn geen sporen van een gracht of andere indicaties voor een
kasteel aangetroffen. De status van het terrein werd gehandhaafd vanwege de kans op laatmiddeleeuwse
bewoningssporen (zie boven). De beschikbare Archisgegevens van met name het aangrenzende monument
gaven aanleiding tot een opwaardering van het terrein tot de huidige status (AW), mede omdat er sprake is van
een esdek.
Monumentnummer 2145 is eveneens een terrein van archeologische waarde, gelegen op 950 meter ten oosten
van het plangebied. Het betreft een terrein met waarschijnlijk sporen van bewoning uit de late middeleeuwen.
Het terrein ligt op een dekzandrug, met een esdek. Het betreft een voormalig terrein van Archeologische
Betekenis, dat in het kader van het project IWAT (een nadere waardering van terreinen van Archeologische
Betekenis in de provincie Noord-Brabant, uitgevoerd in 2003-begin 2004) niet kon worden verkend. Rond het
kerkje (dus binnen het onderhavige monument) zijn wellicht laatmiddeleeuwse bewoningssporen te verwachten,
die in het gegeven geval goed zullen zijn geconserveerd vanwege het esdek. Binnen de begrenzing liggen
enkele bebouwingsclusters (waarschijnlijk bedrijfsgebouwen). Aangezien er sprake is van een esdek, is niet
zeker of de bouw daadwerkelijk tot verstoring heeft geleid. De beschikbare Archis-gegevens van met name een
aangrenzende monument gaven aanleiding tot een opwaardering van het terrein tot de huidige status (AW),
mede omdat er sprake is van een esdek. Het omvang van het oorspronkelijke monument werd daarbij verkleind.
Beide monumenten liggen op een dekzandrug direct bij het beekdal van de Dommel.

Monumentnummers 2141 en 2144
Op 250 en 350 meter ten noorden van het plangebied liggen twee monumenten van archeologische waarde.
Monumentnummer 2141 betreft een terrein met mogelijk sporen van bewoning uit de Romeinse tijd. Het gaat
hier om een aardewerkvindplaats. Waarschijnlijk is er sprake van een hoge mate van gaafheid (vanwege de
aanwezigheid van het esdek).
Monumentnummer 2144 is een terrein met mogelijk sporen van bewoning uit de ijzertijd. Er zijn ook
laatmiddeleeuwse vondsten gedaan. De hoeveelheid ijzertijdvondsten, verzameld in molshopen, is onbekend.
Het wordt geïnterpreteerd als een "mogelijke site". Beide terreinen op een dekzandrug en binnen een golvende
dekzandvlakte, direct langs het beekdal van de Dommel.


In het kader van een in 2018 uitgevoerd archeologisch onderzoek in het westen aan het huidige plangebied
grenzend, is contact opgenomen met de Heemkundekring Boxtel.18 Zij hebben geen aanvullende gegevens
aangezien ze op dit terrein nooit hebben gezocht.




18 Contactpersoon dhr. D. Bol, mail 27 september 2018.

                                                                                                            Pagina 13 van 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                     Archeologisch onderzoek Zonneweide oost- Kerkweide te Liempde / AM19101




3.5       Bewoningsgeschiedenis – historisch kaartmateriaal

In het kader van het bureauonderzoek is historisch kaartmateriaal bestudeerd. Op het minuutplan uit het begin
van de 19e eeuw (figuur 2)19 ligt het plangebied in een onbebouwd veld dat als de “Nieuwe Erven” staat
aangegeven. De Boxtelseweg wordt op deze kaart nog ‘Boxtelsche Voetpad’ genoemd. Volgens de
Oorspronkelijke Aanwijzende Tafels (OAT)20 behorende bij het minuutplan, in gebruik als bouwland en als
bosperceel, vermeld als “opgaande bomen”.
Op de historische veldminuut uit 1845-1850 (figuur 3) en op de historische kaarten uit 1900 en 1940 is
eenzelfde situatie te zien. Het plangebied is onbebouwd en nu geheel als bouwland in gebruik. Zowel aan de
Kerkheiseweg als aan de Boxtelseweg is nagenoeg geen bebouwing aanwezig. De bebouwing concentreert zich
binnen de historische dorpskern van Liempde, ten zuidoosten van het plangebied. Op de kaart uit 1970 blijkt
aan de genoemde straten meerdere bebouwing is gerealiseerd. Het plangebied zelf blijft in agrarisch gebruik
(bouwland en deels weiland). Tot in de huidige situatie blijft het plangebied onbebouwd.




Figuur 2: Minuutplan Liempde (Noord-Brabant), Sectie E, blad 2, genaamd “Liempde” (Bron: www.beeldbank.cultureelerfgoed.nl).




19 www.beeldbank.cultureelerfgoed.nl Gemeente Liempde, sectie E, blad 1. Minuutplans zijn de oorspronkelijke kadastrale kaarten die
zijn vervaardigd vanaf 1811 en 1812 in navolging van de Fransen o.l.v. Napoleon Bonaparte. Het zijn grondbeschrijvingen (kadasters) van
 de gemeenten met hierop aangegeven de percelen, perceelnummers en gebouwen.
20 OAT = Oorspronkelijke Aanwijzende Tafel. Dit is een register uit 1832 waarin diverse gegevens in vermeld staan die betrekking
    hebben op de betreffende percelen, zoals de eigenaar, beroep en woonplaats, alsmede het grondgebruik en de oppervlakte.



                                                                                                                     Pagina 14 van 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                                       Archeologisch onderzoek Zonneweide Oost- Kerkweide te Liempde / AM19101




Figuur 3: Historische kaarten uit respectievelijk 1845-1850, 1900, 1940 en 1970. Het plangebied is aangegeven met het rode kader (Bron:
Topografische Militaire kaart der Nederlanden, blad 50; www.topotijdreis.nl).




                                                                                                                     Pagina 15 van 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                              Archeologisch onderzoek Zonneweide oost- Kerkweide te Liempde / AM19101




4.         VERWACHTINGSMODEL

De jager-verzamelaars uit het laat-paleolithicum en mesolithicum hebben als woon- en verblijfplaats vaak voor
de flanken van hoger liggende terreingedeelten in het landschap gekozen die bij voorkeur in de buurt van open
water lagen. Water was een belangrijke bron voor drinkwater en de aanwezige grotere biodiversiteit, die de jacht
en het verzamelen van plantaardig voedsel makkelijker maakte. Het plangebied ligt grotendeels op een vlakte
van ten dele verspoelde dekzanden. Het beekdal van de Dommel ligt op circa 500 meter ten noorden van het
plangebied en daarmee relatief ver van het plangebied. In de directe omgeving zijn geen vondsten bekend van
vuurstenen artefacten. Deze bevinden zich meer langs de genoemde beekdalen. Om die reden geldt voor het
plangebied een middelhoge verwachting voor de periode laat-paleolithicum tot en met het mesolithicum. Binnen
het plangebied worden enkeerdgronden verwacht. Deze gronden hebben een plaggendek met een
conserverende werking voor eventueel aanwezige archeologische resten. Resten uit de periode laat-
paleolithicum en mesolithicum worden onder het verwachte plaggen- of esdek of in de oorspronkelijke bodem
verwacht en kunnen bestaan uit tijdelijke bewoningssporen, haardkuilen, artefacten van vuursteen. De
artefacten van vuursteen zijn over het algemeen goed geconserveerd.

Vanaf het neolithicum ontstaan de eerste landbouwculturen die gekenmerkt worden door meer sedentaire
nederzettingen. De nederzettingen worden gekenmerkt door permanente woningen die soms diep in de grond
gefundeerd waren. Vanaf het neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen heeft men doorgaans nog steeds
een voorkeur voor hoger en droger gelegen gebieden.
De hogere ligging van het plangebied ten opzichte van het beekdal was een gunstige vestigingslocatie, al zal
men de voorkeur hebben gegeven aan de centrale delen van de hogere dekzandgronden die zich direct bij het
beekdal van de Dommel bevonden. In de directe omgeving van het plangebied zijn geen prehistorische
vindplaatsen bekend. Nabij het beekdal zijn echter meerdere nederzettingsresten bekend uit zowel de ijzertijd,
Romeinse als uit de vroege middeleeuwen. Op basis van deze gegevens geldt voor het plangebied een
middelhoge verwachting voor zowel vindplaatsen uit de periode neolithicum en bronstijd als voor vindplaatsen
uit de ijzertijd, Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen. Resten uit de periode neolithicum tot en met de
vroege middeleeuwen worden onder het plaggen- of esdek of in de oorspronkelijke bodem verwacht en bestaan
uit een cultuurlaag, paalkuilen/-gaten, afvalkuilen, fragmenten aardewerk, natuursteen of gebruiksvoorwerpen.

Het plangebied ligt aan de Kerkheiseweg en ligt ten noordwesten van de historische dorpskern van Liempde. Op
basis van historische kaarten blijkt dat het plangebied in het verleden onbebouwd was en in agrarisch gebruik.
De oude bebouwing concentreerde zich tot ver in de 20e eeuw in de historische dorpskern van Liempde. In het
plangebied worden hoge zwarte enkeerdgronden verwacht: gronden die vanaf de late middeleeuwen zijn
opgehoogd met plaggen om de gronden te verbeteren. Daarom wordt voor de periode late middeleeuwen-
nieuwe tijd een middelhoge verwachting aan het plangebied gegeven.
 Periode                Verwachting    Verwachte kenmerken                 Diepteligging sporen
                                       vindplaats
 Laat-paleolithicum     Middelhoog     Bewoningssporen,                    Onder het plaggendek in de
 – mesolithicum                        tijdelijke kampementen:             oorspronkelijke bodem
                                       vuursteen artefacten,
                                       haardkuilen
 Neolithicum –          Middelhoog     Nederzettings- en                   Onder het plaggendek in de
 vroege                                begravingsresten, cultuurlaag,      oorspronkelijke bodem
 middeleeuwen                          botresten, fragmenten aardewerk,
                                       natuursteen, gebruiksvoorwerpen
 Late                   Middelhoog     Nederzettingsresten, cultuurlaag,   Vanaf het maaiveld
 middeleeuwen                          fragmenten aardewerk,
 – nieuwe tijd                         natuursteen, gebruiksvoorwerpen
                                       Resten voormalige pastorie
Tabel 2: Archeologische verwachting.

Bodemverstoring
Volgens de gegevens in Bodemloket hebben er binnen of in de directe omgeving van het plangebied geen



                                                                                                        Pagina 16 van 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                                     Archeologisch onderzoek Zonneweide Oost- Kerkweide te Liempde / AM19101




verstoringen plaatsgevonden. Voor zover bekend hebben in het plangebied geen ontgrondingen
plaatsgevonden. De verwachte enkeerdgronden fungeren als cultuurdekken en hebben vaak een
beschermende werking voor de potentieel aanwezige archeologische lagen.




                                                                                            Pagina 17 van 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                                       Archeologisch onderzoek Zonneweide oost- Kerkweide te Liempde / AM19101




5.      VELDWERKZAAMHEDEN


5.1     Algemeen


Het doel van het booronderzoek is het toetsen van de opgestelde gespecificeerde archeologische verwachting
voor het plangebied (hoofdstuk 4). Hiertoe zijn op 26 maart 2019 in het plangebied zes verkennende boringen
gezet (zie bijlage 8).
De boringen zijn doorgezet tot een diepte van maximaal 150 centimeter –mv (bijlage 8). De boringen zijn
uitgevoerd met een Edelmanboor met een diameter van 10 centimeter. De hoogte van het maaiveld is
grotendeels gelijk en varieert van 9,54 tot 9,83 meter +NAP.

Het grootste deel van het plangebied is als akkerland in gebruik. Alleen het westelijke deel van het plangebied is
in gebruik als tuin, behorend bij de woonhuizen aan de Kerkheiseweg 22, 22a en 22b. Het oostelijke deel van
het plangebied is eveneens in gebruik als tuin, behorend bij het woonhuis Kerkheiseweg 6 (figuur 4 en 5). Op
het akkerland is een oppervlaktekartering uitgevoerd.




Figuur 4: Zicht op het centrale deel van het plangebied, kijkende in westelijke richting (Foto: maart. 2019).




                                                                                                                 Pagina 18 van 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                                                         Archeologisch onderzoek Zonneweide Oost- Kerkweide te Liempde / AM19101




Figuur 5: Zicht op het oostelijke deel van het plangebied, kijkende in noordelijke richting naar boring 2 (Foto: maart. 2019).



5.2     Fysisch geografische beschrijving van de bodemopbouw

De top bestaat uit een relatief homogeen pakket matig fijn en matig siltig en matig tot zwak humeus zand met
een donkerbruin tot neutraalbruine kleur. Met uitzondering van boring 1 is dit pakket wortelhoudend.
Onder dit toppakket ligt in boring 1, 2, 4 en 6 een matig fijn, matig siltig zandpakket met een overwegend
donkerbruine kleur. In boring 2 bevinden zich op een diepte van 35-45 cm -mv houtskoolrestjes en brokken geel
zand.

Onder dit pakket bevindt zich in de boringen 2, 3 , 4 en 6 een pakket van matig fijn en matig siltig zandpakket
van lichtbruin tot beigebruine kleur. In boring 3 heeft dit pakket een verrommeld karakter en is roesthoudend. In
boring 2 heeft het bovenste deel van dit pakket een donkerbruine kleur.
Hieronder bevindt zich in boring 4 een overgangszone bestaande uit een matig fijn, matig siltig en matig humeus
zand van lichtbruine kleur. In boring 6 ligt een zeer fijn zandpakket, zwak siltig en matig humeus en met een
donker zwartbruine kleur. Het betreft een natte zone.

Het onderste pakket betreft een zeer fijn, zwak siltig zandpakket met een beige tot beige-witte kleur en
overwegend roesthoudend. De overgang ten opzichte van het bovenliggende pakket is in boringen 5 en 6
scherp te noemen.
De grondwaterstand werd in het plangebied aangetroffen op een diepte vanaf circa 115-120 cm -mv.


5.3     Interpretatie

De donkerbruine tot neutraalbruine bovengrond is geïnterpreteerd als bouwvoor (Aa-horizont). Het matig
humeuze zandpakket van neutraalbruine kleur in boring 1 betreft een oude A-horizont.

                                                                                                                         Pagina 19 van 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                                      Archeologisch onderzoek Zonneweide oost- Kerkweide te Liempde / AM19101




In boringen 2, 3, 4 en 6 is onder dit bovenste pakket een (restant van een) B-horizont aangetroffen. De
aanwezigheid van een B-horizont betekent dat de top van de natuurlijk ondergrond ten dele nog intact is, In
boring 3 is sprake van een verrommelde overgangszone met restanten van de B-horizont (inspoelingshorizont).
Enkel in boring 4 zijn restjes van de E-horizont (uitspoelingshorizont) aangetroffen op de B-horizont. Het
onderliggende pakket kan worden geïnterpreteerd als de natuurlijke bodem, de C-horizont. In boringen 5 en 6 is
sprake van een scherpe overgang naar dit pakket.

De aanwezigheid van een B-horizont geeft aan dat de top van de natuurlijk ondergrond nog intact is en duidt
erop dat de kans bestaat dat eventuele archeologische resten nog in-situ aanwezig kunnen zijn. De afwezigheid
van een E-horizont in de meeste boringen geeft aan dat deze zal zijn opgenomen in het bovenliggende pakket
(A-horizont).




Figuur 6: Het profiel van boring 4. Duidelijk is de bruine B-horizont te herkennen (leesrichting van linksonder naar rechtsboven).



5.4     Archeologische indicatoren

Hoewel het niet tot de strekking van een verkennend onderzoek behoort, is toch gelet op archeologische
indicatoren. Deze zijn niet aangetroffen in de boringen.
Op het deel van het plangebied dat als akkerland in gebruik is, is een oppervlaktekartering uitgevoerd. Hierbij
zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen.




                                                                                                                        Pagina 20 van 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                                Archeologisch onderzoek Zonneweide Oost- Kerkweide te Liempde / AM19101




6.        CONCLUSIE


6.1       Algemeen

De verwachte enkeerdbodem zoals geformuleerd in het bureauonderzoek zijn binnen het plangebied deels
aanwezig. Er is bodemkundig gezien sprake van een humeus dek (Aa-horizont) dat in de meeste boringen
(boringen 2, 3, 4 en 6) op een (restant van een) B-horizont ligt. In boring 4 is sprake van restanten van een E-
horizont op de aangetroffen B-horizont. Daaronder bevindt zich de natuurlijke ondergrond, de C-horizont. De top
van de natuurlijke C-horizont bevindt zich op een diepte variërend tussen de 55 en 110 cm -mv. In boring 5 en 6
is sprake van een scherpe overgang. In boring 4 is een overgangszone, B-C-horizont aanwezig.

De aanwezigheid van een B-horizont en een intacte overgang naar de C-horizont geeft aan dat de top van de
natuurlijk ondergrond (C-horizont) deels nog intact is. Hierdoor bestaat de kans dat eventuele archeologische
resten nog in-situ aanwezig kunnen zijn. Op basis daarvan blijft de middelhoge verwachting uit het
bureauonderzoek voor intacte vuursteenvindplaatsen uit het laat-paleolithicum tot en met het mesolithicum
gehandhaafd.

Intacte, meer sedentaire vindplaatsen uit de periode neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen kunnen
eveneens blijven gehandhaafd. Archeologische resten uit deze perioden kunnen verwacht worden vanaf de B-
horizont tot diep in de onderliggende C-horizont.
Ook kan de middelhoge verwachting voor de periode late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd worden
gehandhaafd. Resten uit deze perioden worden verwacht onder de bouwvoor.



6.2       Beantwoording van de onderzoeksvragen

      •    Is er sprake van stratigrafische lagen die potentieel archeologische waarden kunnen bevatten?
           In vier van de zes boringen is sprake van een (restant van een) B-horizont. In boring 4 is sprake van
           een B-C-overgang. Hieronder ligt de natuurlijke ondergrond (C-horizont). Mogelijk aanwezige
           archeologische resten kunnen worden aangetroffen vanaf de B-horizont en de overgang van de B- naar
           de C-horizont.

      •    In hoeverre zijn deze lagen intact en hoe reflecteert dit de kwaliteit van de mogelijk aanwezige
           archeologische resten?
           Aangezien de (onderkant van de) B-horizont en de overgang naar de C-horizont grotendeels intact is,
           kunnen archeologische resten in-situ aanwezig zijn.

      •    Wat is de diepteligging van mogelijke archeologische resten en wat is de daadwerkelijke bedreiging van
           deze resten door de voorgenomen bodemingrepen?
           Archeologische resten worden verwacht vanaf de B-horizont en binnen de overgang van de B- naar de
           C-horizont. De top van de B-horizont ligt op een diepte vanaf 50-60 cm -mv. De diepte van de
           toekomstige bodemverstoring is niet bekend. Uitgaande van een standaard funderingsdiepte van 80-
           100 cm -mv, zullen deze ingrepen een bedreiging vormen voor mogelijk aanwezige archeologische
           resten.




                                                                                                       Pagina 21 van 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                                 Archeologisch onderzoek Zonneweide oost- Kerkweide te Liempde / AM19101




7.       AANBEVELINGEN

Op basis van het uitgevoerde verkennend booronderzoek kan worden gesteld dat binnen het plangebied sprake
is van een grotendeels intacte bodem. Archeologische resten kunnen worden aangetroffen vanaf de B-horizont
tot in (overgang naar) de C-horizont. De middelhoge archeologische verwachting zoals geformuleerd in het
bureauonderzoek, blijft daarom gehandhaafd.

Op basis van bovenstaande wordt voor het plangebied vervolgonderzoek geadviseerd. Dit dient bij voorkeur
plaats vinden in de vorm van een proefsleuvenonderzoek. Hiertoe dient voorafgaand een Programma van Eisen
(PvE) te worden opgesteld dat dient te worden goedgekeurd door de bevoegde overheid (gemeente Boxtel).

Dit advies is gecontroleerd en beoordeeld worden door de bevoegde overheid, in dit geval de gemeente Boxtel
(archeologisch adviseur Dhr. J. van der Roest).21 De gemeente stemt in met bovenstaand advies om een
vervolgonderzoek uit te voeren. Daarom kan er nog niet begonnen worden met bodemverstorende activiteiten of
activiteiten die voorbereiden op bodemverstoringen.




21 Selectieadvies AMZ gemeente Boxtel 238, d.d. 04-10-2019.



                                                                                                           Pagina 22 van 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                              Archeologisch onderzoek Zonneweide Oost- Kerkweide te Liempde / AM19101




LITERATUURLIJST


Auwerda, F./ P. Grimm, 2008: Verliesregister 1939-1945, Alle militaire vliegtuigverliezen in Nederland tijdens de
Tweede Wereldoorlog, Den Haag.

Bakker, de, H., 1966: De subgroepen van het systeem van bodemclassificatie voor Nederland , in Boor en
spade: verspreide bijdragen tot de kennis van de bodem van Nederland, Wageningen.

Bakker de, H en J. Schelling, 1989: Systeem van bodemclassificatie voor Nederland, de hogere niveaus.
Staring Centrum, Wageningen.

Berendsen, H.J.A., 2008: Landschappelijk Nederland. Fysische geografie van Nederland, Assen.

Berendsen, H.J.A., 2004: De vorming van het land. Inleiding in de geologie en Geomorfologie, Assen.

Berkel, G. van, en K. Samplonius, 2006: Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en Historie, Utrecht (Prisma).

Blankenstein, van, E., 2006: Defensie- en oorlogsschade in kaart gebracht (1939 – 1945), Zeist.

Boer, E., de, 2008: Boxtel (NB) – Liempde, Hamsestraat. Archeologisch bureau- en inventariserend
veldonderzoek (karterende fase) (BILAN-rapport B1563 (2008/extern concept).

Cate, ten, J. A. M./ A. F. van Holst/ H. Kleijer/ J. Stolp, 1995: Handleiding bodemgeografisch onderzoek,
richtlijnen en voorschriften. Deel A: Bodem, Wageningen, DLO-Staring Centrum. Technisch Document 19A.

Hiddink, H., H. Renes, 2007: ‘De oude akkercomplexen in de oostelijke helft van Noord-Brabant en het noorden
en midden van Limburg’, in: Van Doesburg e.a. (red.), 2007: Essen in zicht: Essen en plaggendekken in
Nederland: onderzoek en beleid, Amersfoort (RCE).

Hos, T.H.L., 2013: Archeologisch proefsleuvenonderzoek Roderweg 39 te Liempde in de gemeente Boxtel,
Swalmen (Econsultancy-rapport 13021183).

Huisman, J.J., 2007: Bureauonderzoek: De Biezen, Liempde, Gemeente Boxtel (Becker & Van de Graaf rapport
04260207).

Kortlang, F.P. & M. van der Weele, 2010: Quickscan en Advies Archeologie Liempde-Roderweg 47, gemeente
Boxtel, Eindhoven (ArchAeO).

Mulder, de, E.J.F./ M.C. Geluk/ I. Ritsema/ W.E. Westerhoff/ T.E. Wong, 2003: De ondergrond van Nederland.
Utrecht.

SIKB, 2006: Leidraad inventariserend veldonderzoek, Deel: karterend booronderzoek, Gouda.

Zonneveld, J.I.S., 1981: Vormen in het landschap, hoofdlijnen van de geomorfologie, Utrecht.

Voeten, D.F.A.E.,2013: Plangebied Roderweg 39 te Liempde. Bureauonderzoek en inventariserend
veldonderzoek (verkennende fase), ‘s-Hertogenbosch (BAAC-rapport V-12.0308).

Van de Water, A.E.M. & F.P. Kortlang, 2013: Nota gemeentelijk archeologiebeleid Boxtel. De implementatie van
de Wet op de archeologische monumentenzorg in het gemeentelijke beleid, Eindhoven (ArchAeO-rapport 1101).




                                                                                                     Pagina 23 van 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                         Archeologisch onderzoek Zonneweide oost- Kerkweide te Liempde / AM19101




Van der Weele, M. & F.P. Kortlang, 2009: Quickscan Archeologie Liempde-Roderweg 22, gemeente Boxtel
(ArchAeO).


Digitale bronnen:

www.arcgis.com
www.archis.cultureelerfgoed.nl
www.beeldbank.cultureelerfgoed.nl
www.bhic.nl
www.bodemloket.nl
www.topotijdreis.nl


Archeologische kaarten en databestanden:

Alterra 2009: Bodemkaart van Nederland schaal 1:50.000, blad 51 West, Wageningen.

Archeologische Monumenten Kaart (AMK, Archis3), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort,
2007.

Archeologisch Informatie Systeem (Archis3), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2015.

Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden, 2e generatie, IKAW, Rijksdienst voor Oudheidkundig
Bodemonderzoek (ROB), Amersfoort, 2000.

Erfgoednota gemeente Boxtel, 2008.

Erfgoednota inhoudelijke onderbouwing gemeente Boxtel, 2009.




                                                                                                   Pagina 24 van 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>              Archeologisch onderzoek Zonneweide Oost te Liempde / AM19101




         BIJLAGE 1

Topografische overzichtskaart
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                       Archeologisch onderzoek Zonneweide Oost te Liempde / AM19101




                  BIJLAGE 2

Situatietekening onderzoekslocatie met boorpunten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>       Archeologisch onderzoek Zonneweide Oost te Liempde / AM19101




 BIJLAGE 3

Overzicht Archis
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>                          Archeologisch onderzoek Zonneweide Oost te Liempde / AM19101




                     BIJLAGE 4

Overzicht gemeentelijke archeologische verwachtings- en
                 beleidsadvieskaart
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>               Archeologisch onderzoek Zonneweide Oost te Liempde / AM19101




         BIJLAGE 5

Overzicht geomorfologische kaart
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>         Archeologisch onderzoek Zonneweide Oost te Liempde / AM19101




    BIJLAGE 6

Overzicht bodemkaart
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>     Archeologisch onderzoek Zonneweide Oost te Liempde / AM19101




BIJLAGE 7

Overzicht AHN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>          Archeologisch onderzoek Zonneweide Oost te Liempde / AM19101




     BIJLAGE 8

Boorkernbeschrijvingen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>                                                                                                                            getekend volgens NEN 5104




   Boring:      001                             9,54 NAP               Boring:   002                            9,82 NAP

               0      akker                                                      0     akker
                      Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus,                    Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus,
                      donkerbruin                                                      matig wortelhoudend, neutraalbruin
               20
                      Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus,
                                                                                 30
                      neutraalbruin
                                                                                       Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus,
               40
                                                                                       zwak houtskoolhoudend, neutraalbruin, Brokjes
                      Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus,                    geel zand op 40-45 cm -mv, houtskoolrestjes op
                      donkerbruin                                                      35 cm -mv
               55
                      Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus,
                      neutraalbruin
                                                                                 70
               75                                                                      Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus,
                      Zand, zeer fijn, matig siltig, beigebruin,                       donkerbruin, Overgang B-horizont
                      Overgang C-horizont, brokjes B-horizont
               95                                                                95
                      Zand, zeer fijn, zwak siltig, beigewit, Schone                   Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus,
                      C-horizont, GWT op 120 cm -mv                                    lichtbruin, B-horizont
                                                                                 115
                                                                                       Zand, matig fijn, zwak siltig, beige, Schone
               125
                                                                                       C-horizont, GWT op 115 cm -mv



                                                                                 150




   Boring:      003                             9,74 NAP               Boring:   004                            9,81 NAP

               0      tuin                                                       0     tuin
                      Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus,                    Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus,
                      uiterst wortelhoudend, donkerbruin                               uiterst wortelhoudend, neutraalbruin
                                                                                 20
                                                                                       Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus,
                                                                                       neutraalbruin
               40

                      Zand, matig fijn, matig siltig, zwak humeus,
                                                                                 50
                      uiterst roesthoudend, beigebruin, Verrommelde
                      overgangszone met restjes B-horizont                             Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus,
               60                                                                60
                                                                                       lichtbruin, B-horizont, restjes E-horizont
                      Zand, matig fijn, zwak siltig, matig
                      roesthoudend, beige, Schone C-horizont                           Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus,
                                                                                 75    lichtbruin, Overgang B-C-horizont
                                                                                       Zand, matig fijn, zwak siltig, beige, Schone
                                                                                       C-horizont
               95



                                                                                 110




Projectnaam: Liempde, Zonneweide Oost
Projectcode: AM19101-ARCH
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>                                                                                                                           getekend volgens NEN 5104




   Boring:      005                            9,83 NAP               Boring:   006                            9,67 NAP

               0      akker                                                     0     akker
                      Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus,                   Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus,
                      matig wortelhoudend, neutraalbruin                              matig wortelhoudend, neutraalbruin
               20
                      Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus,
                                                                                30
                      neutraalbruin
                                                                                      Zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus,
                                                                                      neutraalbruin

               55
                                                                                60
                      Zand, matig fijn, zwak siltig, matig
                      roesthoudend, beige, C-horizont, scherpe                        Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus,
                                                                                70
                      overgang                                                        lichtbruin, Restant B-horizont
                                                                                      Zand, zeer fijn, zwak siltig, matig humeus,
                                                                                85    donker zwartbruin, Nat, GWT?
               90
                                                                                      Zand, matig fijn, zwak siltig, witbeige, Schone
                                                                                      C-horizont, scherpe overgang


                                                                                115




Projectnaam: Liempde, Zonneweide Oost
Projectcode: AM19101-ARCH
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Legenda (conform NEN 5104)
grind                             klei                               geur
          Grind, siltig                       Klei, zwak siltig             geen geur
                                                                            zwakke geur
          Grind, zwak zandig                  Klei, matig siltig            matige geur
                                                                            sterke geur
                                                                            uiterste geur
          Grind, matig zandig                 Klei, sterk siltig

                                                                     olie
          Grind, sterk zandig                 Klei, uiterst siltig
                                                                            geen olie-water reactie
                                                                            zwakke olie-water reactie
          Grind, uiterst zandig               Klei, zwak zandig             matige olie-water reactie
                                                                            sterke olie-water reactie
                                              Klei, matig zandig            uiterste olie-water reactie



zand                                          Klei, sterk zandig     p.i.d.-waarde
                                                                            >0
          Zand, kleiïg
                                                                            >1
                                                                            >10
          Zand, zwak siltig
                                                                            >100
                                  leem                                      >1000
          Zand, matig siltig                  Leem, zwak zandig             >10000


          Zand, sterk siltig                  Leem, sterk zandig     monsters


          Zand, uiterst siltig                                         geroerd monster



                                  overige toevoegingen                 ongeroerd monster
                                              zwak humeus
                                                                       volumering
veen
          Veen, mineraalarm                   matig humeus           overig
                                                                            bijzonder bestanddeel

          Veen, zwak kleiïg                   sterk humeus                  Gemiddeld hoogste grondwaterstand
                                                                            grondwaterstand
                                                                            Gemiddeld laagste grondwaterstand
          Veen, sterk kleiïg                  zwak grindig

                                                                                          slib
          Veen, zwak zandig                   matig grindig

                                                                                          water
          Veen, sterk zandig                  sterk grindig
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>