<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Begroting
       2026
  Financiële meerjarenraming
               2027 t/m 2029
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                         Begroting WSD 2026
                    Financiële Meerjarenraming WSD
                            2027 t/m 2029
Boxtel, 27 maart 2025                        WSD
                                             Postbus 173
                                             5280 AD Boxtel
                                             tel. 0411–650 111
                                  1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inhoud
Beleidsbegroting
1. Algemene toelichting op de begroting en meerjarenraming                   4
2. Verbonden partijen                                                        10
3. Weerstandvermogen                                                         13
4. Financiering                                                              18
5. Onderhoud kapitaalgoederen                                                18
6. Rechtmatigheid                                                            19
7. Openbaarheidsparagraaf: Wet Open overheid                                 19
Begroting 2026 en Financiële meerjarenraming 2027-2029
8. Begroting 2026 en Financiële meerjarenraming 2027-2029                    20
9. Uitgangspunten en toelichting                                             22
Bijlagen
    1.  Gemiddelde bezetting WSD 2024 - 2029
    2.  Bezetting niet-gesubsidieerd personeel (NGA) 2024-2029
    3.  Investeringsoverzicht 2024-2029
    4.  Ontwikkeling voorzieningen 2024-2029
    5.  Overzicht leningen en rente en afschrijvingen 2024-2029
    6.  Overzicht bijdragen gemeenten in de bestuurs- en indicatiekosten 2025-2026
    7.  Ontwikkeling bestemmingsreserves 2024-2029
    8.  Specificatie onttrekking bestemmingsreserves 2026
    9.  A. Uitgangspunten
        B. Ontwikkeling algemene reserve
    10. Overzicht taakvelden 2026
    11. Specificatie incidentele baten en lasten 2025-2029
                                           2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Beleidsbegroting WSD
        3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>1. Algemene toelichting op de begroting en meerjarenraming
1.1.     Inleiding
Het zijn onrustige tijden, waarin de ontwikkelingen elkaar snel opvolgen. We hebben de corona-
crisis inmiddels alweer een aantal jaren achter ons liggen maar het lijkt wel of dat slechts het
begin was van een lange periode waarin de ontwikkelingen op het wereldtoneel maar ook op
landelijk en lokaal niveau elkaar opvolgen.
We kunnen al deze problemen niet oplossen op de schaal van WSD. Maar wat we wel kunnen is
het bieden van een werkplek in een min- of meer beschermde omgeving voor de burgers van
onze gemeenten die daarop zijn aangewezen. Wat we ook kunnen is proberen om zoveel als
mogelijk te voorzien in de behoefte aan bestaanszekerheid voor deze kwetsbare groep in onze
samenleving. Dit zijn de ankers die bepalen hoe we ons als WSD ontwikkelen en welke keuzes
we maken om ons steeds weer aan te passen aan de wisselende omstandigheden. Met de inzet
van alle medewerkers en onze stakeholders lukt dit nog steeds boven verwachting goed. We
houden vast aan onze koers en ontwikkelen door naar een wendbare organisatie. Dat is de wijze
waarop wij de kern van onze missie vorm geven: zoveel mogelijk mensen die het op eigen
kracht niet redden te ondersteunen in hun ontwikkeling naar en in werk.
Deze begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 is opgesteld vanuit de vastgestelde koers
“Gezamenlijk Doorontwikkelen” en de uitwerking hiervan in de gemeentelijke lokale plannen.
1.2.     Missie en Visie WSD
WSD maakt het verschil voor mensen. Wij geloven in een maatschappij waarin iedereen
volwaardig en naar vermogen kan meedoen. Daarom kunnen en willen we niet accepteren dat er
mensen zijn die niet volwaardig kunnen participeren, enkel en alleen omdat ze een afstand tot
de arbeidsmarkt hebben.
Op basis van deze visie heeft het bestuur WSD als missie meegegeven: het matchen, inzetten
en ontwikkelen van zoveel mogelijk mensen die vallen onder de Participatiewet. WSD maakt dit
gemakkelijk en aantrekkelijk voor gemeenten en werkgevers. Samen creëren wij duurzame
kansen in werk.
Al bijna 70 jaar (in 2026 vieren wij ons 70 jarig jubileum) voert WSD diverse wettelijke
regelingen uit op het gebied van toeleiding naar en in werk voor mensen met een afstand tot de
arbeidsmarkt. Dat gebeurt in opdracht van de negen samenwerkende gemeenten Best, Boxtel,
Meierijstad, Nuenen, Oirschot, Oisterwijk, Sint-Michielsgestel, Son en Breugel en Vught.
Het doel dat WSD nastreeft is ontwikkeling van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt
naar zo regulier mogelijk werk. Dat is de politieke opdracht vanuit de wet en van onze
gemeenten. WSD hanteert hier leerwerk- en praktijkleerlijnen waarin mensen zich in en door
werk verder ontwikkelen. De professionals van WSD hanteren de methode “sturen op
zelfsturing” om medewerkers zoveel mogelijk in hun kracht te zetten. Uit onderzoek blijkt dat
medewerkers het meest tevreden zijn als ze op een reguliere plek werken en dat dit vaak ook
financieel het meest voordelig is. Het blijft vanzelfsprekend dat WSD ook altijd een plaats biedt
aan mensen die aangewezen zijn op beschutte werkplekken met meer begeleiding.
1.3.     Nieuwe koers 2020
Sinds de inwerkingtreding van de Participatiewet (PW) op 1 januari 2015 bestaat er nog maar
één regeling voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De Participatiewet vervangt de
Wet werk en bijstand (Wwb), de Wet sociale werkvoorziening (SW) en een groot deel van de
Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten (Wajong). De PW streeft er naar om meer
mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kans te bieden op (regulier) werk of als dat (nog)
niet kan werk binnen een beschutte omgeving. Een belangrijke consequentie van de invoering
van de PW is dat er geen instroom meer plaatsvindt in de SW. Deze groep wordt gaandeweg
vervangen door instroom vanuit de PW. De inwerkingtreding van de PW heeft grote
consequenties gehad voor gemeenten, WSD en de hele sector. Gemeenten en WSD hebben zich
in een gezamenlijk proces met gemeenten geheroriënteerd op deze veranderingen. Dit heeft
                                                4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>geresulteerd in het koersplan “Gezamenlijk doorontwikkelen” (in juli 2020 vastgesteld door het
Algemeen bestuur). De koers is uitgewerkt een drietal pijlers.
De Gemeenschappelijk Regeling WSD blijft de basis voor de samenwerkende tien (inmiddels
negen) gemeenten. De basisdienstverlening van WSD richt zich op inwoners met de achtergrond
Wsw en de nieuwe doelgroepen Participatiewet.
De ontwikkeling van de basisdienstverlening van de gemeenschappelijke regeling wordt
beschreven onder de hierna genoemde punten een en twee. Aanvullend voor onze doelgroepen
in het sociaal Domein worden plusdiensten ontwikkeld. Dit is hieronder beschreven in punt drie:
1. Ontwikkel gezamenlijk de lokale infrastructuur door.
Gemeenten zijn unaniem in hun wens om de krachten van WSD zo lokaal mogelijk te bundelen
met andere maatschappelijke partners. Door een intensievere en nabije samenwerking
verwachten we dat we beter kunnen gaan inspelen op de behoefte van inwoners.
We werken gezamenlijk toe naar het stapsgewijs ontwikkelen van een zo veel mogelijk lokale
(en fysieke) infrastructuur, onder gelijktijdige afbouw van de centrale infrastructuur. Dit is
onderdeel van de basisdienstverlening die met tien deelnemende gemeenten in de
gemeenschappelijke regeling wordt overeengekomen. De lokale infrastructuur heeft het open
karakter van een ‘supermarkt’ en heeft als doel om niet alleen lokale oplossingen te bieden aan
inwoners maar ook om een bijdrage te leveren aan een inclusieve samenleving. Dit kan
bijvoorbeeld doordat het een plek of netwerk is waar inwoners terecht kunnen voor advies of
voorlichting, voor een kop koffie, voor het bekijken van vacatures, voor groepsbijeenkomsten
etc.
We stellen voor dat op basis van de lokale uitgangssituatie afspraken gemaakt worden over de
verschijningsvorm van deze lokale infrastructuur, over welke organisaties hierin deelnemen en
hoe de onderlinge rolverdeling is. Hierbij haken we zoveel mogelijk aan bij de al aanwezige of te
ontwikkelen sociale en gemeentelijke infrastructuren in de gemeenten.
2. Ontwikkel een WSD breed expertisecentrum.
WSD heeft zich in de loop van de experimenten ontwikkeld tot expertisecentrum, waar in- en
externe projectleiders, beleidsmedewerkers en uitvoerenden gezamenlijk innoverende vormen
van dienstverlening hebben ontwikkeld. Daarbij anticiperend op verandering in wet- en
regelgeving binnen het brede sociale domein. Tevens wordt vanuit dit centrum de lobby naar
landelijke gremia vorm en inhoud gegeven. Bijvoorbeeld op de mogelijkheden om tot cao-
afspraken te komen of de gevolgen van de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs
(Waadi) af te wenden. Deze expertise en lobby wordt door alle gemeenten gewaardeerd en als
belangrijke meerwaarde van de GR gezien.
Het advies is dan ook om dit expertisecentrum verder door te ontwikkelen tot een community
voor trajectconsulenten van WSD, casemanagers en beleidsmedewerkers van gemeenten.
Expertise en kennis worden daar gedeeld en nieuwe innovatieve producten en diensten worden
ontwikkeld.
Er vinden bijeenkomsten plaats om elkaar te versterken, de solidariteit van de GR te voeden en
bij te dragen aan de professionaliteit van de deelnemers. Dit biedt ook een basis om te zorgen
dat we maximaal complementair zijn aan elkaar en de uitvoering efficiënt en effectief vorm
wordt geven.
Daarnaast investeert WSD maximaal in haar aanwezigheid binnen het lokale netwerk van elke
gemeente. En waar mogelijk in de ontwikkeling van een ‘supermarkt’, zoals hiervoor
omschreven. WSD laat haar trajectconsulenten voor en op locatie bij gemeenten werken,
waarbij hun onderlinge samenhang en de verankering met WSD geborgd blijft middels de
community. Ook het expertisecentrum is onderdeel van de basisdienstverlening die met de
deelnemende gemeenten in de gemeenschappelijke regeling wordt overeengekomen.
3. Ontwikkel de plusdiensten verder door.
De plusdiensten zijn de zogenaamde re-integratiediensten die de gemeenten bij WSD inkopen.
De re-integratiediensten zijn als producten beschreven in de dienstenportfolio van WSD. Per
dienst is beschreven voor welke doelgroepen het product geschikt is, het doel wat we willen
bereiken met de inzet van het product, de looptijd etc.
De afspraken over inkoop van diensten regelen gemeenten en WSD gezamenlijk in een
contractspecificatie. In de contractspecificatie noemen we dan alleen het product en wat het
                                                5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>kost. Casemanagers kopen op basis van het dienstenportfolio en de contract-specificatie
producten in en dat is dan het traject voor die klant. Op deze wijze leveren we maatwerk voor
de klanten. WSD en gemeenten ontwikkelen voortdurend gezamenlijk nieuwe diensten. Basis
daarvoor is de vraag vanuit gemeenten. Ontwikkeling van nieuwe diensten gebeurt deels vanuit
het expertisecentrum.
1.4.     Revitalisering van de koers
Het koersplan “Gezamenlijk doorontwikkelen” heeft een looptijd tot eind 2025.
In september 2023 is in het Dagelijks bestuur besproken of er aanleiding zou zijn om de koers te
herzien. Het Dagelijks bestuur heeft toen aangegeven geen behoefte aan een herijking van de
strategie te hebben omdat daarover bij de totstandkoming goed is nagedacht. De koers is nog
steeds goed maar het zou wel goed zijn om de koers “een boost te geven”, te revitaliseren en
wel om twee redenen:
    1.   Het kost moeite om een belangrijke ambitie uit de koers, groei naar 2100 medewerkers,
         te realiseren.
    2.   Het gezamenlijk proces dat tot de koers heeft geleid, is uitgevoerd en doorleefd met
         bestuurders en ambtenaren die voor een groot deel ondertussen vertrokken zijn. Het
         collectief geheugen is voor een (groot) deel verdwenen. Het idee is daarom om een
         nieuw gezamenlijke proces te starten waarbij zowel het bestuurlijk niveau, beleidsniveau
         en de uitvoering betrokken worden.
Het Koersplan “Gezamenlijk doorontwikkelen” was het sluitstuk van een gezamenlijk proces met
de gemeenten waarbij de diverse lagen van de organisaties en stakeholders zijn betrokken. Het
proces is uitgevoerd onder leiding van de Commissie Participatie naar Vermogen. Bij de
vormgeving van dit proces was er ondersteuning door een designbureau en de toegepaste
methode was design thinking. Op basis van een gezamenlijk proces, dat een aantal jaren heeft
geduurd, is er geëxperimenteerd met een drietal prototypen. De rode draden zijn uiteindelijk
gebundeld in het koersdocument. Het hele traject is door betrokkenen ervaren als inspirerend,
verbindend en innovatief. Het heeft tot een gezamenlijk gedragen resultaat geleid.
Kern van de koers is de gezamenlijke ambitie om toe te groeien naar 2100 medewerkers.
Primair omdat dit volume recht doet aan het aantal inwoners dat op de WSD ondersteuning is
aangewezen. Maar ook omdat deze schaal noodzakelijk is om de kwaliteit van de dienstverlening
te borgen, de bedrijfsvoering efficiënt te organiseren en innovatief te blijven. We zijn in de
Lokale Plannen gezamenlijk goed onderweg naar 2100 medewerkers. Het blijft echter blijvend
onze aandacht vragen. Dit jaar zullen we hieraan nog een verdere boost geven door middel van
het (vervolg) van de Werving Brede Doelgroep. Een gezamenlijke campagne waarbij WSD en
gemeenten samen zoveel mogelijk onbenut potentieel uit onze gemeenten naar WSD toe leiden
voor een (doorstroom)baan of ontwikkelingsgerichte arbeidsmatige dagbesteding.
Nu het koersplan WSD inmiddels is geland in een Lokaal plan per gemeente is het tijd om de
afspraken te revitaliseren en te boosten. Zowel aan de kant van WSD als aan de kant van
gemeenten zijn inmiddels veel nieuwe mensen betrokken. Zij hebben het proces om te komen
tot de Koers niet zelf meegemaakt en doorleefd. Daarom is het van belang om iedereen hier
weer in mee te nemen zodat iedereen weet waarvoor we met elkaar aan de lat staan en om
vervolgstappen te zetten in een proces dat opnieuw inspirerend, verbindend en innovatief is.
Na een offertetraject is gekozen voor een designbureau uit Eindhoven (Yellowchess) dat dit
proces gaat ondersteunen. Om dit proces verder vorm te geven en te trekken is opnieuw een
kernteam samengesteld uit leden van het Dagelijks bestuur, directie WSD en medewerkers
beleid en uitvoering. Het kernteam zal ondersteund door het extern bureau en met
ondersteuning door WSD een plan van aanpak maken om te komen tot een revitalisering van de
koers. In januari 2025 is het kernteam van start gegaan.
Financiële scenarioberekeningen
Parallel aan voornoemd proces wordt vanuit WSD met betrokkenheid van een aantal financials
vanuit de gemeenten gewerkt aan financiële scenariodoorrekeningen over een wat langer tijdvak
dan gebruikelijk. Waar jaarlijks behalve een begroting voor het eerstvolgend begrotingjaar plus
een doorrekening voor de 3 jaren daarna wordt gemaakt worden nu scenario’s gemaakt voor de
periode 2026-2035. Doelstelling is om voor het bestuur en organisatie inzichtelijk te maken wat
de vervanging van de SW-doelgroep door andere doelgroepen betekent voor de exploitatie op
langere termijn.
                                               6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>De scenario’s worden in 3 fasen tot stand gebracht:
In eerste instantie worden scenario’s ontworpen waarmee de impact vanuit de WSD-organisatie
zichtbaar worden gemaakt vanuit de voor WSD op dit moment bekende, beschikbare middelen.
In de vervolgfase “verzetten we het hekje” en wordt ook de gemeentelijke exploitatie (lees:
BUIG- en participatiemiddelen) in de berekeningen betrokken.
In de laatste fase kijken we naast de financiële stromen bij WSD en gemeenten ook naar andere
effecten in de sfeer van maatschappelijke kosten en baten die als financieel neveneffect
ontstaan doordat mensen vanuit een uitkeringssituatie in een Participatiebaan worden
geplaatst. Daarmee wordt dan feitelijk “het hekje” om de B.V. Nederland geplaatst.
Doel is te komen tot financiële doorrekening van de vervanging van de doelgroep SW door PW
voor 3 scenario’s waarbij de omvang van de doelgroep Participatiewet bij WSD zich naar 2035
ontwikkelt in een 3-tal varianten (scenario’s):
-    Voorzetting huidige koers: 2.100 personen per ultimo 2026 realiseren en dat vervolgens als
     gemiddelde bezetting stabiliseren tot en met 2035.
-    Krimp waarbij de totale doelgroep bij WSD afneemt naar 1.200 personen gemiddeld in 2035.
-    Groei waarbij de totale doelgroep bij WSD toeneemt naar gemiddeld 3.000 personen in
     2035.
Wat resulteert zijn (gestileerde) berekeningen op hoofdlijnen met het doel om beeld te geven
van de financiële impact van de vervanging van SW door PW in een aantal extreme varianten in
de totale bezetting. Dit proces wordt ondersteund door Berenschot vanuit hun expertise rondom
de financiering van de Participatiewet. Oplevering is voorzien eind 2025.
1.5.     Algemene toelichting op de begroting en meerjarenraming
Uitgangspunt voor deze begroting en meerjarenraming is de vastgestelde koers. Volgens het
oorspronkelijk koersplan vindt in de periode 2021 tot en met 2025 de uitvoering van de lokale
plannen plaats. Het gaat om het opzetten en verder uitbouwen van de samenwerking met de
gemeenten om de basis dienstverlening vorm te geven, het opzetten van het gezamenlijke
expertisecentrum “De Kenniskompanie” en het optimaliseren van de plusdiensten. Met de keuze
van de gemeenten en het bestuur voor het “break even scenario” ligt er een financieel
fundament onder deze plannen en de begroting. En hoewel het landelijke speelveld van de
Participatiewet (PW), inclusief de beschikbare macrobudgetten en de budgetverdeling instabiel
is, is door de keuze van de gemeenten één van de grootste onzekerheden voor WSD
weggenomen.
Het Algemeen bestuur van WSD heeft als einddoel van de koers gekozen voor het break-
evenscenario. Concreet betekent dat WSD tenminste 2.100 personen met een SW- of een PW-
dienstverband in dienst heeft of via WSD direct zijn geplaatst en begeleid bij een externe
werkgever. Met dit volume is WSD in staat een sluitende exploitatie te realiseren, waarbij er ook
ruimte is om het gezamenlijke expertisecentrum te bekostigen.
Na het vaststellen in juli 2020 van het koersdocument ‘Gezamenlijk doorontwikkelen’ is er door
het Algemeen bestuur een bestemmingsreserve lokale plannen gevormd van € 2,6 mln. Dit
budget is bedoeld ter dekking van “de noodzakelijke additionele kosten die gemeenten moeten
maken boven op hun beschikbare capaciteit en middelen om de lokale plannen uit te voeren”.
Ten behoeve van de gemeenten staan begin 2021 ter beschikking de reserve lokale plannen ad
€ 2,6 mln., en de stimulusreserve ad € 6,7 mln. Om de organisatie van WSD aan te passen aan
en de koers en lokale plannen en is de reserve doorontwikkeling WSD ad € 1,3 mln. gevormd.
Het Algemeen bestuur heeft in juli 2021 besloten tot de vorming van de Reserve Stimulus. Deze
reserve had de doelstelling ter financiering van de begeleidingskosten van medewerkers uit de
PW voor zover die kosten de begeleidingsbudgetten die het rijk aan de gemeenten beschikbaar
stelt te boven gaan.
Vanuit de positieve resultaten 2022 en 2023 zijn aanvullende middelen toegevoegd aan de
Bestemmingsreserve doorontwikkeling WSD ten behoeve van additionele kosten die WSD moet
maken om de organisatie aan te passen aan de lokale plannen en veranderingen in de PW. De
Bestemmingsreserve Lokale plannen gemeenten wordt in stand gehouden. Eventuele restanten
zijn beschikbaar om ingezet te worden in het revitalisatieproces.
                                               7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Er wordt onverminderd veel werk verzet, zowel door de gemeenten als door WSD, waarbij de
samenwerking verder is geïntensiveerd. Echter ook veel van de afgelopen jaren gesignaleerde
belemmeringen, blijven onverminderd van kracht:
 De instroom staat nog steeds onder druk en kost meer moeite dan destijds ingeschat. Zoals
    bekend zijn met de invoering van de PW de oude instroomkanalen van mensen die op
    aangepast werk zijn aangewezen verbroken (bv. vanuit UWV doelgroepen zoals de Wia). Het
    blijft dan ook een continue inspanning om dit netwerk levend te houden.
 We willen inzetten op het doorontwikkelen van ons aanbod voor een brede diversiteit aan
    doelgroepen:
    * Anderstaligen met een andere achtergrond vragen extra investeringen in cultuurdiversiteit.
    * Een grote groep jongeren en mensen met psychiatrische en gedragsproblemen.
    * Langdurig werklozen met een zeer grote afstand tot de arbeidsmarkt.
    Met betrekking tot de aanpassingen van onze werkwijzen en gewijzigde eisen aan onze
    professionals hebben we inmiddels stappen gezet, maar forse vervolgstappen zitten nog (de
    komende jaren) in de pijplijn.
 Instroom van de brede doelgroep (Nug en UWV) vraagt forse inspanningen maar levert
    vooralsnog weinig op.
 De wet- en regelgeving en ook de financieringsstructuur is inmiddels tien jaar na de invoering
    van de PW nog steeds instabiel. Omdat WSD een van de koplopers in het land is, lopen we
    vaak als een van de eerste tegen problemen aan. Het beïnvloeden en vertalen van nieuwe
    regels naar een werkbare praktijk kost nog steeds tijd en energie.
 WSD beschikt sinds jaar en dag over twee kernapplicaties welke niet of slechts ten dele naar
    de Cloud gebracht kunnen worden. Alhoewel deze systemen functioneel momenteel nog aan
    onze minimale eisen voldoen, wordt de discussie over de toekomstbestendigheid hiervan
    inmiddels gevoerd. Dit zowel vanuit het oogpunt van efficiency als vanuit
    informatiebeveiliging. Uitfasering of in elk geval vervanging van deze zogeheten legacy-
    systemen zal zeer waarschijnlijk in de nabije toekomst plaats gaan vinden, maar is nog
    onderwerp van studie. Daaruit zullen alternatieven, planning en bijbehorende kosten naar
    voren komen.
 Ten slotte is het onderwerp van Informatiebeveiliging op de WSD-agenda verschoven naar
    een meer prominente plek met dito prioriteit. Dit brengt ook nieuwe en onvoorziene kosten
    met zich mee (zoals o.a. ook vanuit de VNG is geadviseerd om in te investeren).
Ontwikkelingen wet- en regelgeving en financiering
Sinds de invoering van de Participatiewet is het realiseren van een sluitende businesscase voor
de gesubsidieerde banen op grond van de Participatiewet als een mission impossible
bestempeld: de rijksfinanciering is volstrekt ontoereikend om ook maar in de buurt van een
kostendekkend model te komen. Vanuit zowel werontwikkelbedrijven, gemeenten als de
brancheverenigingen Cedris en Divosa is veel geïnvesteerd in de lobby om te komen tot betere
financiering. Dit is een kwestie van de lange adem.
Gelukkig zien we in de afgelopen jaren wel positieve ontwikkelingen op dit gebied:
Budget Loonkostensubsidies (LKS)
Gemeenten worden op basis van realisatie voorzien van budgetten voor de betaling van LKS.
Het volumeprobleem is hiermee opgelost voor de gehele doelgroep LKS.
Begeleidingsbudget doelgroep LKS Regulier
Het budget voor de begeleidingsvergoeding van LKS Regulier is in 2020 overgeheveld naar de
algemene uitkering waarmee voor deze groep de stap is gemaakt naar vergoeding op basis van
realisatie.
Met de toevoeging van dit begeleidingsbudget aan de algemene uitkering veert het
begeleidingsbudget nu mee met de trap-op-trap-af systematiek van de rijksoverheid: als het rijk
minder gaat uitgeven zakt het begeleidingsbudget. Dat is een cyclisch patroon (laagconjunctuur
leidt tot bezuinigingen), terwijl de exploitatie van WSD een meer anticyclisch patroon kent (meer
instroom en lagere bedrijfsopbrengsten in tijden van laagconjunctuur). Vooralsnog gaan we
ervan uit dat dit risico geen grote gevolgen heeft voor het benodigde weerstandvermogen van
WSD.
Begeleidingsbudget doelgroep LKS Beschut
Het ministerie van SZW heeft voor Beschut werk ook een verdeelmodel op basis realisatie in
voorbereiding, maar de introductie hiervan vooralsnog uitgesteld. Hierdoor zal het
volumeprobleem ook voor de doelgroep Beschut op termijn worden opgelost. Belangrijke
constatering is dat reeds nu het beschikbare totale begeleidingsbudget voor Beschut dusdanig
                                                 8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>ruim is dat er geen enkele belemmering is om elke inwoner die daarvoor in aanmerking komt
toe te leiden naar een LKS-baan.
Belangrijk neveneffect van de financiering op basis van realisatie is dat ook Nuggers hiermee
onbeperkt en zonder financieel risico voor gemeenten naar werk toegeleid kunnen worden.
Dat inmiddels de financiering van de LKS-banen op basis van realisatie (q) plaatsvindt is slechts
een deel van de businesscase van de PW. Resteert nog de P-component.
De P-component in de financiering van de PW is nu de belangrijkste oorzaak van de negatieve
businesscase PW. Door maatregelen in de beloningssfeer van de PW in afgelopen jaren staat de
businesscase steeds verder onder druk (Cao Aan de slag, pensioen, Wml stijging met meer dan
25% vanaf 2022, maar vooral ook de gemiddeld intensievere -en daarmee duurdere-
begeleiding).
Het Rijk onderneemt inmiddels wel kleine stappen om de financiering te verbeteren onder de
vlag van stimulans van beschutte werkplekken. Zo is vanaf 2024 de begeleidingsvergoeding
voor Beschut verhoogd met € 2.157 per persoon. Aangezien de doelgroep beschut slechts een
deel van de totale PW-populatie betreft is dit over het geheel gezien slechts een beperkte
bijdrage in het tekort van de negatieve businesscase PW.
Vanaf 2025 worden vanuit het Ministerie van SZW aanvullende middelen beschikbaar gesteld
voor instandhouding van de infrastructuur van werkontwikkelbedrijven en de realisatie van extra
banen voor doelgroepen die in de bestaande financiering tussen wal en schip vallen. Beide
aanvullende budgetten komen voort uit externe onderzoeken van Berenschot en APE uit
2022/2023.
De middelen worden beschikbaar gesteld op basis van het doelgroepregister en toegevoegd aan
de Integratie uitkering Particiepatiebudget door toevoeging aan het budget Wsw en
Begeleidingsbudget Beschut.
Maar ook met deze budgetaanpassing is de businesscase Participatiewet nog bij lange na niet
sluitend.
Binnen WSD hebben we in de afgelopen jaren goed nagedacht over een manier om, ondanks de
niet-sluitende businesscase, de instroom van Participatie-wetters, op gang te houden.
Het Algemeen bestuur heeft in juli 2021 besloten tot de vorming van de Reserve Stimulus. Deze
reserve was in eerste instantie bestemd voor de financiering van de begeleidingskosten van
medewerkers uit de PW voor zover die kosten de begeleidingsbudgetten die het rijk aan de
gemeenten beschikbaar stelt te boven gaan en daarmee de financiële barrière bij onze
gemeenten, om mensen uit de doelgroep aan werk te helpen, weg te nemen. Met de invoering
van financiering begeleiding op basis van realisatie is het risico voor gemeenten op ontoereikend
begeleidingsbudget weggenomen.
Met de vervanging van SW-medewerkers door PW-ers komt het subsidieresultaat van WSD
echter steeds verder onder druk te staan. Tot nu toe kon met het positieve subsidieresultaat
Wsw het negatieve subsidieresultaat PW afgedekt worden. Met de daling van de SW-populatie en
de groei van de PW-bezetting bereiken naderen we het omslagpunt in 2027/2028. Om ook dan
de begroting en meerjarenraming sluitend te houden zal dit negatieve subsidieresultaat worden
afgedekt door inzet van de Stimulusreserve.
                                               9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>2. Verbonden partijen
Organigram WSD-Groep
In het organigram hierna is de organisatie van WSD inclusief verbonden partijen weergegeven
per 31 december 2024.
De organisatiestructuur is gebaseerd op twee grote bedrijfsonderdelen: Participatie en Werk &
Ontwikkeling.
De divisie Participatie is vooral gericht op de levering van maatwerk richting gemeenten.
Onder de Participatiewet hebben de gemeente de regie op de keuzes voor welke beleidsterreinen
(Jeugd, WMO, Participatie, …) zij van belang achten, welke concrete doelen er gesteld worden,
wie de uitvoering voor zijn rekening neemt en hoeveel budget er beschikbaar is. Dit vraagt om
maatwerk van zijde van WSD waarbij continue innovatie van dienstverlening en
ketensamenwerking, profilering richting bestuur, raden en ambtelijke professionals en het
borgen van de financiering van groot belang zijn.
De divisie Werk & Ontwikkeling focust zich volledig op de uitvoering. Daarom zijn alle werk-
gerelateerde activiteiten binnen deze divisie gebundeld. Arbeidsontwikkeling in lijn met de
wensen van de gemeenten, ontwikkeling van de werkportfolio en het commercieel slim en
efficiënt inzetten van de arbeidsvermogens van alle doelgroepmedewerkers.
Verbonden entiteiten.
Hieronder volgt een nadere toelichting op de verbonden partijen die vallen onder de invloed van
het bestuur van WSD.
Stichting Blizo
De Stichting Blizo-werkgemeenschap, gevestigd te Vught, is opgericht op 9 november 1971. Het
doel is het bevorderen van de deelname van visueel en anderszins beperkten aan het
maatschappelijk economisch productieproces, onder andere door het verschaffen van aangepast
werk. In 1994 is een samenwerkingsovereenkomst gesloten met de gemeenschappelijke
regeling WSD en in 1999 is een nieuwe overeenkomst gesloten waarin is opgenomen dat het
bestuur van WSD en het bestuur van Blizo een personele unie vormen. In de loop der jaren zijn
                                               10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>de activiteiten van Blizo en WSD steeds meer verweven geraakt wat in 1998 heeft geleid tot een
vereenvoudiging van de administratieve processen rondom Blizo door enkel de kernactiviteiten
van de stichting bij Blizo vast te leggen en de reguliere productieprocessen bij WSD. De
financiële positie van Blizo is goed en hieruit vloeien vooralsnog geen risico’s voort zoals
onderstaande cijfers illustreren:
Eigen vermogen ultimo 2023                                                € 1.695.000
Prognose eigen vermogen ultimo 2024 (voor resultaatbestemming)            € 1.777.000
Vreemd vermogen ultimo 2023                                               € 115.000
Vreemd vermogen ultimo 2024                                               €     31.000
Prognose gerealiseerd resultaat 2024 (positief)                           €     82.000
Private structuur onder de gemeenschappelijke regeling
WSD is vàn en vóór de gemeenten van de gemeenschappelijke regeling. WSD biedt haar
diensten aan voor alle inwoners. WSD profileert zich hierbij als gemeenschappelijke regeling en
dus als (publiek) verlengstuk van de gemeenten. WSD streeft naar duurzame partnerships met
onder andere UWV Werkbedrijf en regionale private bedrijven. Dit in nauwe samenwerking met
Werkpleinen en gemeenten. WSD kiest er bij voorkeur niet voor om deelnemer/mede-eigenaar
te worden van private bedrijven, tenzij noodzakelijk uit strategische overweging.
De invoering van de Participatiewet per 1 januari 2015 en de strategische keuzes die het bestuur
en de deelnemende gemeenten komende jaren maken, vormen voor WSD het kader voor de
nieuwe strategie. Daarop anticiperend heeft eind 2014 een beperkte juridische herstructurering
plaatsgevonden binnen de private structuur. Hieronder wordt de huidige private structuur onder
WSD op 31 december 2024 beschreven.
WSD Holding B.V., gevestigd te Boxtel is per 24 maart 2003 opgericht met als doelstelling het
oprichten en verwerven van, het deelnemen in, het samenwerken met en het voeren van de
directie over andere ondernemingen, alsmede het (doen) financieren, ook door middel van het
stellen van zekerheden, van andere ondernemingen, met name van die waarmee de
vennootschap in een groep is verbonden. Kortom WSD Holding B.V. is een houdstermaatschappij
die zelf geen activiteiten uitvoert, maar wel beleidsinvloed heeft op de
dochterwerkmaatschappijen. De aandelen zijn voor 100% in handen van de gemeenschappelijke
regeling WSD.
De (geconsolideerde) financiële positie van WSD Holding B.V. is goed en hieruit vloeien
vooralsnog geen risico’s voort zoals onderstaande (voorlopige) cijfers illustreren:
Eigen vermogen ultimo 2023                                                € 3.297.000
Eigen vermogen ultimo 2024 (voor resultaatbestemming)                     € 4.105.000
Vreemd vermogen ultimo 2023                                               € 4.967.000
Vreemd vermogen ultimo 2024                                               € 8.635.000
Voorlopig resultaat 2024                                                  € 807.000
Werkpartners B.V.
Werkpartners B.V., gevestigd te Boxtel, is voortgekomen uit de juridische omvorming per 1
januari 2015 van WSD Personeelsbeheer B.V.. WSD Personeelsbeheer B.V. gevestigd te Boxtel,
is opgericht op 16 december 2003 met als doelstelling het tegen vergoeding detacheren van
gesubsidieerd en niet-gesubsidieerd personeel naar WSD en haar B.V.’s.
Werkpartners wordt in toenemende mate ingeschakeld bij het bieden van aangepaste arbeid
voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en wordt daarnaast ook ingezet worden bij de
detachering van niet-gesubsidieerd personeel naar WSD, naar de deelnemende gemeenten en
naar derden. De aandelen van Werkpartners B.V. zijn voor 100% in handen van WSD Holding
B.V.
Werksupport B.V.
Werksupport B.V., gevestigd te Boxtel, is sinds 1 januari 2015 ingericht om op te treden als
organisatie die invulling kan geven aan het werkgeverschap voor de doelgroep Participatiewet in
een uitzendconstructie (toepassing CAO A.B.U.). Werksupport B.V. is voortgekomen uit de
juridische omvorming van WSD In Werk B.V.. WSD In Werk B.V., gevestigd te Boxtel, is
opgericht op 16 december 2003 met als doelstelling het uitvoeren van re-integratiediensten ten
behoeve van de arbeidsmarkt in de meest ruime zin. Momenteel vinden er geen activiteiten
plaats. De toekomst zal duidelijk maken in welke mate werkgevers gebruik maken van de
dienstverlening door Werksupport B.V. in het kader van de uitvoering van de Participatiewet. De
aandelen van Werksupport B.V. zijn voor 100% in handen van WSD Holding B.V.
                                               11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>WSD Participatie B.V., gevestigd te Boxtel, is opgericht per 31 maart 2010 met als doelstelling
het ontwikkelen c.q. bieden van passende werkgelegenheid, oprichten en verwerven van, het
deelnemen in, het samenwerken met, het besturen van, alsmede het (doen) financieren van ook
door middel van het stellen van zekerheden, van andere ondernemingen. Kortom WSD
Participatie B.V. is een participatiemaatschappij die zelf geen activiteiten uitvoert, tenzij door het
uitoefenen van aandeelhoudersrechten in ondernemingen waarin wordt deelgenomen. De
aandelen van WSD Participatie B.V. zijn voor 100% in handen van WSD Holding B.V.
Het Goed Dommeldal B.V., statutair gevestigd te Emmeloord, is opgericht in mei 2010 door Het
Goed Participatie B.V. (51%) en WSD Participatie B.V. (49%) met als doelstelling de exploitatie
van een kringloopbedrijf. In het bijzonder de optimalisering van de inzameling en het hergebruik
van grof huishoudelijk afval en textiel, het scheppen van betaalde werkgelegenheid en
mogelijkheden voor mensen met een grote achterstand op de arbeidsmarkt waaronder in het
kader van de Wsw, het samenwerken met, het deelnemen in, het overnemen van en het
besturen van andere vennootschappen en ondernemingen, het (doen) financieren, ook door
middel van het stellen van zekerheden, van andere ondernemingen. WSD Participatie B.V. heeft
een minderheidsbelang in Het Goed Dommeldal B.V. maar heeft middels statutair vastgelegde
afspraken een beslissende stem op een aantal specifiek benoemde terreinen (onder andere
benoeming en ontslag bestuurder en toezicht onderneming). Het Goed Dommeldal B.V. heeft per
ultimo 2022 vier vestigingen in respectievelijk Best, Boxtel, Nuenen en Schijndel.
De Schoonmaak Coöperatie U.A.
De Schoonmaak Coöperatie U.A, statutair gevestigd te Boxtel, is opgericht in november 2012
door drie leden; WSD Holding B.V., Bossche Banen B.V. en BEPRO B.V.. In het licht van de
nieuwe aanbestedingswet is de juridische structuur van De Schoonmaak Coöperatie
heroverwogen en hebben de SW-bedrijven het lidmaatschap van de oprichters overgenomen per
31 december 2013.
Dat betekent dat per die datum de gemeenschappelijke regeling WSD als lid deelneemt in De
Schoonmaak Coöperatie. De drie algemeen directeuren van Diamant-groep, Weener XL en WSD
vormen samen de Raad van commissarissen van De Schoonmaak Coöperatie.
Doelstelling van De Schoonmaak Coöperatie is het faciliteren en creëren van werkplekken voor
personen met een afstand tot de arbeidsmarkt in een leer-werkbedrijf gericht op onder meer
schoonmaak. De Schoonmaak Coöperatie is gevestigd in een deel van het pand van Blizo aan de
Kettingweg in Vught. De Schoonmaak Coöperatie heeft de uitvoering van de schoonmaak-
contracten van WSD, Weener XL en Diamant-groep overgenomen sinds 2012. Daartoe zijn en
worden doelgroepmedewerkers waarvoor schoonmaak een passende werksoort is gedetacheerd
vanuit WSD bij De Schoonmaak Coöperatie. Vanuit WSD-Groep zijn daarnaast 7 niet-
gesubsidieerde medewerkers gedetacheerd bij De Schoonmaak Coöperatie in staf- en
kaderfuncties en zijn afspraken gemaakt over dienstverlening door WSD op het gebied van
juridische zaken en PR en communicatie.
De financiële positie van De Schoonmaak Coöperatie U.A. is goed en hieruit vloeien vooralsnog
geen risico’s voort zoals onderstaande cijfers illustreren:
Eigen vermogen ultimo 2023 (na resultaatbestemming)                                € 1.900.000
Eigen vermogen ultimo 2024 (voor resultaatbestemming)                              € 1.929.000
Vreemd vermogen ultimo 2023                                                        € 2.935.000
Vreemd vermogen ultimo 2024                                                        € 4.205.000
Voorlopig gerealiseerd resultaat: 2024 (voordelig)                                 €     71.000
Stichting AANtWERK
WSD is één van de initiatiefnemers van Stichting AANtWERK. Stichting AANtWERK, statutair
gevestigd in Boxtel, is opgericht op 26 maart 2013.
Stichting AANtWERK heeft als doel een platform te bieden voor ondernemers welke zich mede
ten doel stellen maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Mensen met een afstand tot de
arbeidsmarkt en bedrijven in het kader van uitwisselingen, welke door de stichting worden
geïnitieerd, met elkaar in contact te brengen en aan elkaar te binden. De financiële omvang van
de stichting is zeer beperkt (totale exploitatie bedraagt minder dan € 150.000) en hieruit vloeien
geen risico’s voort voor WSD-groep.
                                               12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>3. Weerstandvermogen
Het Algemeen Bestuur heeft op 9 maart 2022 besloten tot herbevestiging van bestaand beleid
voor de bepaling van het weerstandsvermogen en daarop volgende resultaatbestemming.
Ten aanzien van het weerstandsvermogen is besloten dat:
     1. Bij de bespreking van de financiële stukken van WSD in het beleids- en financieel
         overleg met de gemeenten, er nadrukkelijk meer aandacht gegeven wordt aan de risico
         inschattingen en de berekening van de risico’s, zoals opgenomen in de jaarlijkse “Notitie
         weerstandsvermogen”. Dit wordt vormgegeven jaarlijkse actualisatie van de in
         samenwerking met BDO Advisory ontworpen visualisatie Weerstandsvermogen. Deze is
         als bijlage bij deze notitie opgenomen.
     2. De instabiliteit van het landelijke stelsel en de financiering van de PW is gebleven.
         Niettemin is met de vaststelling van de koers van WSD en de lokale plannen van de
         gemeenten het risico van WSD afgenomen naar een gemiddeld niveau. Dat betekent dat
         het uitgangspunt voor de risicoberekening de minimum positie wordt.
         Er is dus niet langer sprake van een bandbreedte van minimum- en maximumomvang.
Voor de herijking van het weerstandsvermogen worden vanuit de uitvoering jaarlijks een
geactualiseerde inschatting van de verschillende bedrijfs- en subsidierisico’s gemaakt aan de
hand van een bewezen branchespecifieke methodiek. De omvang van het berekende
weerstandsvermogen kent vervolgens een directe relatie met de bestemming van het
rekeningresultaat. Dit proces vindt al jaren volgens vast stramien plaats waarbij met name de
grote onzekerheden in de omgeving waarin WSD opereert van wezenlijke invloed zijn op de
risicobeoordeling.
Uitwerking weerstandsvermogen 2025
Volgens het bestuursbesluit van 9 maart 2022 blijft het in de branche gangbare model voor de
berekening van weerstandsvermogen van Deloitte het te hanteren instrument voor WSD.
Voor de risico-inschatting zijn de koers van WSD (lokaal) en de ontwikkelingen rondom de PW
en Wsw (landelijk) de belangrijkste kaders.
Koers WSD
Sinds de inwerkingtreding van de Participatiewet (PW) op 1 januari 2015 bestaat er nog maar
één regeling voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De Wet werk en bijstand
(Wwb), de Wet sociale werkvoorziening (SW) en een groot deel van de Wet werk en
arbeidsondersteuning jonggehandicapten (Wajong) zijn opgegaan in deze Participatiewet. De PW
streeft er naar om meer mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kans te bieden op
(regulier) werk of als dat (nog) niet kan werk binnen een beschutte omgeving. Een belangrijke
consequentie van de invoering van de PW is dat er geen instroom meer plaatsvindt in de SW.
Deze groep wordt gaandeweg vervangen door instroom vanuit de PW. De inwerkingtreding van
de PW heeft grote consequenties gehad voor gemeenten, WSD en de hele sector.
Het Algemeen bestuur van WSD heeft na een uitgebreide ambtelijke en bestuurlijke
voorbereiding in juli 2020 de koers “Gezamenlijk doorontwikkelen” vastgesteld. WSD en
gemeenten zijn volop bezig om de samenwerking nader vorm te geven door de uitvoering van
lokale plannen, het verder ontwikkelen van het gezamenlijk expertisecentrum en van
plusdiensten. Bestuur en gemeenten hebben gekozen voor een scenario met een volume van
2.100 doelgroepmedewerkers eind 2026. Hoewel het landelijke speelveld van de Participatiewet
(PW), inclusief de beschikbare macrobudgetten en de budgetverdeling instabiel is, is door de
keuze van de gemeenten een belangrijk onderdeel van de grote onzekerheden voor WSD
weggenomen.
De uitwerking van de lokale plannen is in de verschillende gemeenten in eigen tempo
vormgegeven. Voor de verdere vormgeving van de lokale plannen zijn nog toereikende middelen
beschikbaar via de bestemmingsreserve Lokale Plannen.
Het koersplan “Gezamenlijk doorontwikkelen” heeft een looptijd tot eind 2025.
In september 2023 is in het Dagelijks bestuur besproken of er aanleiding zou zijn om de koers te
herzien. Het Dagelijks bestuur heeft toen aangegeven geen behoefte aan een herijking van de
strategie te hebben omdat daarover bij de totstandkoming goed is nagedacht. De koers is nog
steeds goed maar het zou wel goed zijn om de koers te revitaliseren.
Dit wordt vormgegeven door een proces vorm te geven zoals dat ook is doorlopen voor de
totstandkoming van de koers in 2020. Er is een kerngroep geformeerd van wethouders, directie
en ambtenaren die met behulp van een extern adviesbureau volgens de methodiek van design
thinking een plan van aanpak maken om te komen tot een revitalisering van de koers. De
kerngroep is in januari 2025 van start gegaan.
                                                13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Landelijke ontwikkelingen in PW en Wsw
Vanuit de evaluatie van de Participatiewet in 2020 is het Ministerie van SZW gestart met het
Breed offensief. Tientallen maatregelen zijn van kracht vanaf 2023, variërend van het invoeren
van een landelijk preferent administratief proces, aanpassen van de no-risk polis, aanvraagrecht
op no-risk, tot betere informatie voor werkgevers etc.. Al vanaf de start van de Participatiewet is
ook duidelijk dat de financiële kaders van de Participatiewet een belemmering zijn voor
gemeenten om vol in te zetten op plaatsingen met loonkostensubsidie.
In de afgelopen jaren heeft het rijk de financiering van de Participatiewet op meerdere
onderdelen aangepast waardoor nu in belangrijke mate sprake is van financiering op basis van
realisatie:
Doelgroep LKS- regulier
In 2020 is het budget voor de begeleidingsvergoeding van LKS- regulier overgeheveld naar de
algemene uitkering waarmee voor deze groep de stap is gemaakt naar vergoeding op basis van
realisatie (P * Q). Eerder is dat al gebeurd met het budget voor de loonkostensubsidie. Het
volumeprobleem vanuit de Rijksfinancieringssystematiek is hiermee opgelost. Dit betekent dat
dus ook Nuggers onbeperkt en zonder financieel risico voor gemeenten naar werk toegeleid
kunnen worden. Gemeenten (waaronder veel uit WSD-gebied) die veel banen met LKS uitvoeren
krijgen door deze overheveling meer begeleidingsbudget. De WSD gemeenten zijn er hierdoor
wat betreft budget flink op vooruit gegaan.
Doelgroep Beschut
Het ministerie van SZW heeft voor Beschut werk eenzelfde soort verdeelmodel op basis van Q*
P (aantal * prijs) in voorbereiding. Hierdoor zal het volumeprobleem ook voor de doelgroep
Beschut worden opgelost. Ook hier geldt dan dus dat Nuggers onbeperkt en zonder financieel
risico voor gemeenten naar werk toe-geleid kunnen worden.
Met deze maatregelen is in elk geval de toereikendheid van het begeleidingsbudget niet langer
een belemmerende factor voor het realiseren van Participatiebanen.
Op basis van een tweetal onderzoeken van APE (stand van zaken beschut werk) en Berenschot
(toekomstbestendigheid werkontwikkelbedrijven) zijn door de toenmalige staatssecretaris in
december 2023 financiële maatregelen voorgesteld die nodig zijn om de doelstellingen van de
Participatiewet te realiseren.
Allereerst is vanaf 2024 het budget voor de begeleiding van Beschutte participatiebanen
structureel verhoogd met ruim € 2.100 per persoon. Streven is om vanaf 2026 de financiering
op basis van realisatie te laten zijn. De wijze waarop dit is te realiseren wordt nog onderzocht
door SZW.
Verder wordt het belang van de infrastructuur van Werk ontwikkelbedrijven erkend voor een
succesvolle Participatiewet. Daarom zijn er vanaf 2024 structurele aanvullende middelen
beschikbaar gesteld voor een toekomstige inrichting van de infrastructuur. Voor 2024 zijn deze
middelen toegevoegd aan het budget voor de Wsw. Voor 2025 tot en met 2034 worden
impulsmiddelen (voor plannen welke gaan over een toekomstbestendige inrichting van de
infrastructuur) met de meicirculaire 2025 verdeeld. Voor de besteding van deze middelen zullen
waarschijnlijk plannen moeten worden ingediend.
Een derde financiële maatregel is het extra budget dat vanaf 2025 structureel beschikbaar wordt
gesteld aan gemeenten om in de periode tot 2035 10.000 extra banen te realiseren. Dit zijn
werkplekken voor mensen die niet vallen onder beschut werk, maar wel zijn aangewezen op de
infrastructuur van werkontwikkelbedrijven voor hun ontwikkeling richting regulier werk of voor
een tijdelijk vangnet.
De middelen worden naar verwachting in de meicirculaire 2025 als apart budget toegevoegd aan
de integratie-uitkering Participatie, omdat de verdeling verschilt met die van de rijksbijdragen
Wet Sociale werkvoorziening (Wsw) en beschut werk (BW). De middelen worden verdeeld over
gemeenten op basis van de maatstaf inwoners in het gemeentelijke doelgroepenregister.
Een en ander betekent dat er bewegingen zijn richting een betere financiering van de
Participatiewet maar om deze echt kostendekkend te laten zijn is nog steeds substantieel meer
geld nodig. Met onze branchevereniging maken we ons hier de komende tijd sterk voor.
Vooralsnog investeren WSD en gemeenten in nieuwe banen mede door inzet op het
stimulusprogramma zodat de WSD-trein al volop rijdt en niet hoeft te wachten tot de
regelgeving feitelijk wijzigt. Dankzij prudent beleid in het verleden is WSD ook in staat deze
investeringen te doen zonder dat daarvoor gemeentelijke budgetten moeten worden ingezet.
                                               14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Actualisering risicoanalyse:
Tegen de bovengenoemde achtergrond vindt de vertaling van risico’s naar het
weerstandsvermogen plaats door middel van het standaardmodel voor sociale werkbedrijven
zoals dat door Deloitte is ontwikkeld. Met behulp van dit model worden op een systematische
wijze risico’s geïnventariseerd. Het model houdt rekening met omzetrisico’s, investeringsrisico’s,
conjunctuurgevoeligheid en specifieke risico’s.
De specifieke risico’s van WSD hangen samen met wijzigingen in de financieringssystematiek.
Het gaat om bezuinigingen op het budget, of ongedekte kostenstijgingen (b.v. als gevolg van de
Wet arbeidsmarkt in balans en stijgingen WML) in de Wsw en de Participatiewet.
Hierbij wordt rekening gehouden met de deelnemingen in de BV’s van WSD en het lidmaatschap
en de samenwerking met de Schoonmaak Coöperatie. Vervolgens wordt berekend welke
financiële buffer noodzakelijk is. U vindt in bijlage 1 de uitgewerkte versie. In het rekenmodel
wordt een minimale omvang van de financiële buffer bepaald.
Bij de interpretatie van de uitkomsten van het model is het belangrijk om te realiseren dat het
Algemeen bestuur heeft besloten dat in het model geen rekening wordt gehouden met
stelselwijzigingen: fundamentele wetswijzigingen die tot gevolg kunnen hebben dat de
financieringssystematiek of doelgroep aantallen ingrijpend veranderen.
Een voorbeeld van zo’n fundamentele wijziging is het risico voortvloeiend uit Europese
rechtspraak die de vrijstelling ex art 8a Waadi mogelijk onderuit kan halen. Daarmee zouden
reguliere cao’s de bestaande cao’s Wsw en Aan de Slag moeten vervangen. Voor WSD is de
potentiële kostenverhoging van het vervallen van de vrijstelling voorzichtig becijferd op ca. €1,5
mln. Dit tast het fundament van de Participatiewet en daarmee de sector aan. We verwachten
dat in de loop van 2025/2026 de situatie rondom art 8a Waadi helder zal worden. Een dergelijke
fundamentele stelselwijziging blijft buiten de risico-inschatting en berekening van het vereiste
weerstandsvermogen.
Voor de bepaling van het benodigde weerstandsvermogen van WSD wordt onderscheid gemaakt
in drie risicogroepen:
1.   Bedrijfsrisico’s van de gemeenschappelijke regeling.
     Dit zijn risico’s die voorvloeien uit de bedrijfsmatige activiteiten van de verschillende
     afdelingen in de divisies Werk & Ontwikkeling en Participatie. Deze risico’s worden beïnvloed
     door enerzijds de marktrisico’s en anderzijds door de onzekere ontwikkeling van de omvang
     van het aantal plaatsingen en trajecten door gemeenten bij WSD. Daarnaast vloeien ook
     risico’s voort uit de ontwikkeling dat de stafafdeling SEZ zich steeds meer op de markt
     begeeft en haar dienstverlening aanbiedt op het gebied van ontzorging in het kader van de
     Participatiewet. Voorzieningen en de daarbij behorende risico’s worden buiten beschouwing
     gelaten. Deze risico’s (b.v. dubieuze debiteuren) zijn individueel al tegen het licht gehouden,
     gekwantificeerd en afgedekt door een voorziening. Eveneens worden buiten beschouwing
     gelaten risico’s die afgedekt zijn middels verzekeringen, zoals het risico van
     bedrijfsaansprakelijkheid en ongevallen van medewerkers.
2.   Subsidierisico van de gemeenschappelijke regeling.
     Dit betreft risico’s die WSD loopt ten aanzien van de hoogte en verdeling van de
     rijksbijdrage SW en de budgetten voor banen met loonkostensubsidie, alsmede
     bovennormale stijgingen van de loonkosten (zoals bijvoorbeeld in de PW is gebeurd met de
     buitengewoon sterke verhoging van het Wettelijk Minimum Loon, het invoeren van het
     wettelijk minimumuurloon of het mogelijk afbouwen van fiscale maatregelen zoals het
     Loonkostenvoordeel).
     De financiering van de PW afgezet tegen de elkaar opvolgende kostenstijgingen maken het
     steeds moeilijker om tot een sluitende businesscase te komen voor de PW. Dit blijkt ook uit
     verschillende onderzoeken van onder andere Berenschot en Capel Advies. Ook het Rijk heeft
     inmiddels onderkend dat, in elk geval voor de realisatie van Beschutte werkplekken,
     aanvullende financiering noodzakelijk is om voldoende begeleiding voor deze doelgroep te
     organiseren en daarmee de doelstelling van op termijn 30.300 Beschutte Werkplekken te
     realiseren. Helaas wordt daarmee wordt slechts een klein deel van het financieringstekort in
     de businesscase voor de PW gedicht. Vooral inmiddels cumulatief forse loonkostenstijging
     PW zijn van grote invloed op de businesscase. Bij verhoging van de loonkosten en
     gelijkblijvende loonwaarde stijgt de terug te verdienen loonwaarde via netto toegevoegde
     waarde verder en daarmee wordt het financieringstekort steeds groter.
                                                 15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>    Een ander risico in de PW is het risico van het niet realiseren van het volume instroom. De
    WSD-gemeenten hebben in het collectief een afspraak dat er eind 2026 2.100
    arbeidsplaatsen gerealiseerd worden. Mocht dit niet lukken en belandt WSD in een
    krimpscenario, dan is dat een fors risico. De gewijzigde financiering van LKS en
    begeleidingsvergoeding op basis van realisatie nemen in elk geval de voornaamste
    belemmering voor het volume aan instroom weg.
    Bij de subsidierisico’s is aangenomen dat bij de berekening van de minimumvariant WSD in
    staat is om 50% van de budgetdaling in 3 jaar op te vangen.
3.  Risico deelnemingen. Dit zijn de risico’s die voortvloeien uit de private bedrijven van WSD:
    WSD Holding BV, WSD Participatie BV, Werkpartners BV en Werksupport BV en het
    lidmaatschap van WSD van De Schoonmaak Coöperatie U.A.. De private bedrijven worden
    geacht hun eigen bedrijfsrisico’s op te kunnen vangen. Het risico deelnemingen betreft voor
    WSD het risico dat WSD loopt door de samenwerking: bijvoorbeeld de activiteiten die WSD voor
    de BV’s verricht in de vorm van (backoffice) dienstverlening.
Redelijk stabiel beeld en heroverweging na realisatie lokale plannen
Uit de nu voorliggende bedrijfsrisicoanalyse blijkt dat het totale risicoprofiel van WSD niet
wijzigt.
De risicobeoordeling op klantniveau geeft lichte verschuivingen maar het totale risico vanuit de
bedrijfsmatige activiteiten blijft voor WSD als geheel ongewijzigd. We zien dat werkgevers
huiverig zijn om te investeren in de groei van hun organisatie. Actuele en verwachte
toekomstige economische ontwikkelingen in Nederland en de situatie op de arbeidsmarkt over
de volle breedte zijn daar debet aan. De oplossing wordt door die werkevers gezocht in
robotisering en uitbesteding waardoor de beschikbaarheid van werkplekken voor de doelgroep
afneemt. Dit blijft een belangrijke ontwikkeling die de beoordeling van de bedrijfsrisico’s
beïnvloed. De afhankelijkheid van enkele grote klanten in de totale klantenportefeuille speelt
daarbij ook een rol omdat relatieve afhankelijkheid van een aantal grote klanten binnen het
model leidt tot een groter risico. De subsidierisico’s en deelnemingsrisico’s blijven eveneens
stabiel.
Overzicht minimum bedrijfsrisico’s WSD (Bedragen * € 1.000):
 Risico                            2022         2023         2024          2025         Verandering
                                                                                      2025 t.o.v. 2024
 Bedrijfsrisico Gem.                8.900        8.800       9.000          9.000                    0
 Regeling WSD
 Risico subsidie Gem.               1.500        1.600       1.600          1.600                    0
 Regeling WSD
 Risico deelnemingen                  100          100         100            100                    0
 Totaal Risico
 (maximum positie                  10.500      10.500       10.700        10.700                     0
 weerstandsvermogen)
Een nadere specificatie is opgenomen in bijlage 1.
Het minimaal vereist weerstandsvermogen blijft ongewijzigd in omvang: € 10,7 mln.
Overwegingen
Het risicoprofiel van WSD is zoals hiervoor toegelicht stabiel waarbij wel een aantal onbekende
elementen moeten worden onderkend:
    -    ontwikkeling financiering Sw via toereikende LPO voor zowel stijging loonkosten Sw als
         ondersteunende diensten (CAO ambtenaren);
    -    ontwikkeling in de financiering van de Participatiewet ter compensatie van de structurele
         negatieve businesscase en van kostenstijgingen a.g.v. CAO ontwikkelingen;
    -    ontwikkelingen rondom vrijstelling ex art. 8a Waadi;
    -    onzekerheid financiering gemeenten, het zogenaamde Ravijnjaar;
    -    overige macro risico’s voortvloeiend uit de mondiale politieke ontwikkelingen en de
         effecten daarvan op de economie en rijksfinanciën.
Hiermee is in deze analyse geen rekening gehouden. De huidige financiële positie van WSD is,
door zeer prudent beleid van het bestuur van WSD in het verleden sterk, maar niet oneindig.
                                              16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Voorstel
Op basis van het bovenstaande overzicht van het totale risico van WSD is het voorstel om het
minimum weerstandsvermogen ongewijzigd vast te stellen op € 10,7 mln.
Kengetallen
Het Besluit begroting en verantwoording (BBV, art.11) bepaalt dat een basisset van vijf
financiële kengetallen moet worden opgenomen in de paragraaf ‘weerstandsvermogen en
risicobeheersing’ van de begroting en jaarrekening. De op te nemen kengetallen betreffen;
schuldquota leningen, solvabiliteitsratio, grondexploitatie, structurele exploitatieruimte en
belastingcapaciteit en duidelijk is dat deze primair gericht zijn op gemeenten en provincies en
minder op organisaties als WSD. De voor WSD relevante kengetallen zijn onderstaand ten
opzichte van vorig jaar en begroting opgenomen.
Deze kengetallen maken het de leden van het Algemeen bestuur gemakkelijker om inzicht te
krijgen in de financiële positie van WSD.
Ontwikkeling van de kengetallen
Kengetallen:                                Jaarrekening        Begroting 2025        Begroting 2026
                                                 2024
1.a. Netto schuldquote                         -34,2%                 n.v.t.               n.v.t.
1.b. Netto schuldquote gecorrigeerd            -34,2%                 n.v.t.               n.v.t.
      voor alle verstrekte leningen
2.    Solvabiliteitsratio                       78,5%                 n.v.t.               n.v.t.
3.    Structurele exploitatieruimte              5,8%                 1,7%                 3,5%
Toelichting op de diverse kengetallen:
1. Netto schuldquote & de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van WSD ten opzichte van
de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen
op de exploitatie drukken. Omdat bij leningen er onzekerheid kan bestaan of ze allemaal terug
worden betaald, wordt bij de berekening van de netto schuldquote onderscheid gemaakt door
het kengetal te berekenen, zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Op die manier
wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en ook wat dat
betekent voor de schuldenlast. De wijze waarop de netto schuldquote gecorrigeerd voor de
doorgeleende gelden wordt berekend is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat
bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen.
WSD heeft een zeer goede liquiditeitspositie en geen schulden uit hoofde van geldleningen wat
resulteert in een negatieve schuldquote, hetgeen als positief wordt beoordeeld.
2. Solvabiliteitsratio
De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin WSD in staat is aan zijn financiële
verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als
percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van WSD bestaat volgens
uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserves) en het resultaat uit
het overzicht van baten en lasten. Hoe hoger deze ratio, hoe groter de weerbaarheid van WSD.
3. Structurele exploitatieruimte
Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte WSD heeft om de
eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de
lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de
begroting wordt thans het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. De
structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en
het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale
baten en uitgedrukt in een percentage. Een positief percentage betekent dat de structurele
baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken.
Beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen en relatie tot de
financiële positie
De kengetallen zijn in overeenstemming met de positie van WSD als gemeenschappelijke
regeling. De organisatie heeft een stevig eigen vermogen en is niet afhankelijk van extra
bijdragen van de deelnemers en/of vreemd vermogen. Dit komt tot uiting in de solvabiliteitsratio
                                                17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>welke al jaren rond de 0,80 schommelt. De uitkomst hiervan wordt voor een belangrijk deel
bepaald door het beleid ten aanzien van de opbouw van de algemene reserve.
4. Financiering
WSD is als decentrale overheidsorganisatie gehouden aan de Wet Financiering Decentrale
Overheden en moet daarom verplicht Schatkistbankieren. De mogelijkheden om rendement te
genereren met eigen vermogen (rente op uitgezette overtollige liquiditeiten) zijn ingeperkt
doordat alle decentrale overheden verplicht zijn om hun overtollige (liquide) middelen aan te
houden in de schatkist. Het woord ‘overtollig’ verwijst naar alle middelen die decentrale
overheden niet onmiddellijk nodig hebben voor de publieke taak. Op de bij de schatkist
aangehouden middelen wordt inmiddels een beperkte rente vergoed.
Los van de beperkingen vanuit de Wet Verplicht Schatkistbankieren is het financiële beleid van
WSD, zoals vastgelegd in het door het Algemeen bestuur vastgestelde Treasurystatuut, sowieso
erg prudent in de omgang met financiële middelen.
Leningen
WSD financiert alle activiteiten met eigen vermogen en hoeft daarvoor geen externe
financieringsbronnen aan te wenden.
Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen
Het Besluit Begroting en Verantwoording verbiedt, via de artikelen 44 en 49, om voor arbeids-
gerelateerde verplichtingen met een vergelijkbaar volume een schuld of voorziening op te
nemen op de balans. In de balans per ultimo 2024 is een bestemmingsreserve opgenomen voor
een bedrag van € 3,0 miljoen voor de jaarlijks terugkerende aan arbeidskosten gerelateerde
verplichtingen. Het betreft de totale verplichting om bij ontbinding dan wel opheffing van de
gemeenschappelijke regeling WSD te kunnen voldoen aan de verplichting om aan alle
werknemers de opgebouwde en niet genoten vakantiedagen en vakantiegeld uit te kunnen
betalen.
Als de noodzakelijke omvang van de reserve meer dan 10% afwijkt van de beschikbare reserve
is een dotatie noodzakelijk. Bij een toets op de bandbreedte van 10% blijkt dat een extra dotatie
per ultimo 2024 niet noodzakelijk.
5. Onderhoud kapitaalgoederen
WSD heeft een aantal bedrijfsgebouwen in eigendom en dient deze dan ook zelf te onderhouden.
Ultimo 2024 bedraagt de totale boekwaarde van de gebouwen, inclusief grond,
terreinvoorzieningen en installaties € 6,4 miljoen. Dit is inclusief de investeringen in uitvoering
van de transformatie van het gebouw in Boxtel. Dit zijn de enige kapitaalgoederen van WSD
waarbij sprake is van onderhoudskosten van enige materiële omvang. Onderhoud van de
gebouwen gebeurt op basis van een periodiek geactualiseerd meerjarenonderhoudsplan. Op
basis van dat plan is sprake van een stabiel uitgavenpatroon en om die reden worden de
onderhoudskosten jaarlijks uit de reguliere exploitatie voldaan en is een onderhoudsvoorziening
niet noodzakelijk
Parallel aan het proces om te komen tot en nieuwe koers voor WSD is een nieuwe
huisvestingsvisie opgesteld. De vastgestelde koers voorziet in samenwerking van WSD en
gemeenten waarbij de lokale situatie in het sociale domein wordt versterkt door de expertise van
WSD. Wens is dat WSD voor inwoners zichtbaar lokaal aanwezig is in de gemeentelijke
structuren. In 2020 zijn alle gemeenten aan de slag gegaan met hun lokale plan voor de
uitwerking van de toekomstige samenwerkingsvorm. Mede op basis daarvan is medio 2021 een
verkenning met betrekking tot de toekomst van het hoofdgebouw van WSD in Boxtel gemaakt.
Begin 2022 is door het Dagelijks bestuur een besluit genomen en een budget van € 4,6 miljoen
beschikbaar gesteld voor de volledige transformatie van het hoofdgebouw van WSD. Na
afronding van de verbouwing van Schouwrooij 20 is eind 2024 besloten om ook Schouwrooij 22
aan te pakken. Er is een budget van € 1,2 mln. beschikbaar om ook dat deel van de locatie voor
de zomer te transformeren. Van de totale investeringsbudgetten is zo’n derde deel geïnvesteerd
in duurzaamheid zoals isolatie, verwarming en koeling met aardwarmte. Het gebouw zal dan
voldoen aan de eisen die aan een modern bedrijfsgebouw worden gesteld.
Na oplevering van de totale transformatie zal actualisering van het meerjarenonderhoudsplan
met bijbehorende meerjarenonderhoudsbegroting plaatsvinden.
                                              18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>6. Rechtmatigheid
Met ingang van het boekjaar 2023 is de rechtmatigheidsverantwoording ingevoerd. Daarmee
verandert de rol van het Dagelijks bestuur en het Algemeen bestuur: het Dagelijks bestuur legt
over de rechtmatigheid verantwoording af aan het Algemeen bestuur. De
rechtmatigheidsverantwoording wordt een toelichting in de jaarrekening 2023. De spelregels
rondom de rechtmatigheids-verantwoording zijn opgenomen in de Kadernota Rechtmatigheid
van de commissie BBV.
Rechtmatigheid en de meer bedrijfsmatige bedrijfsvoering van de organisatie WSD maken het
noodzakelijk om pragmatisch om te gaan met de eisen die vanuit de verantwoording over
rechtmatigheid worden gesteld. Inmiddels hebben we 2 jaar ervaring met de
rechtmatigheidsverantwoording en is duidelijk dat de verantwoording bij WSD zich toespitst op 2
aspecten:
     1. Rechtmatigheid inkopen en aanbestedingen
     2. Begrotingsrechtmatigheid
De rechtmatigheid van inkopen en aanbestedingen worden geborgd aan de hand van het
aangescherpt Inkoopbeleid en getoetst middels interne controles en periodieke spendanalyses.
Deze interne controles vormen onderdeel van de interne beheersing en zijn vanwege de relatie
met de controle van de getrouwheid afgestemd met de accountant.
Begrotingsrechtmatigheid is bij WSD een complexer onderwerp.
WSD kent geen systematiek van begrotingswijzigingen omdat dit praktisch niet werkbaar is door
de doorlooptijd van een begrotingswijziging via bestuur en gemeenten. Tegen de tijd dat een
begrotingswijziging feitelijk is vastgesteld en doorgegeven aan de provincie is hetzij een
volgende wijziging aan de orde of is het verslagjaar inmiddels gepasseerd. De begroting van jaar
t wordt opgesteld in maart van jaar t-1 en door het Algemeen bestuur vastgesteld in juli van
jaar t-1. Tussen het moment van opstellen van de begroting en de feitelijke realisatie van lasten
en baten zit daarmee ongeveer 1,5 jaar. In die periode stijgen door exogene factoren zowel de
lasten (loonkosten en overige kosten) als de baten (verkoopprijzen en rijkssubsidies). Deze
stijgingen zijn slechts marginaal door WSD te beïnvloeden. Overschrijdingen van de begrote
lasten blijven wanneer er gfen formele begrotingswijzigingen worden doorgevoerd altijd
onrechtmatig.
Dit vraagt om een alternatieve procedure om te komen tot beperking van opgetreden
begrotingsonrechtmatigheden.
     -   Onrechtmatigheden door overschrijdingen van de begrote lasten kunnen door het
         Algemeen bestuur als acceptabel worden aangemerkt door tijdige vaststelling van een
         rapportage over deze overschrijdingen door het Algemeen bestuur.
     -   Onrechtmatigheden door onderschrijding van de begrote lasten alsmede over- of
         onderschrijdingen van de baten kunnen door diezelfde rapportage als niet-onrechtmatig
         worden aangemerkt.
De definitie van tijdigheid dient te worden vastgelegd in de verordening ex artikel 212
Gemeentewet (Financiële verordening). Dit zal in 2025 worden opgepakt.
7. Openbaarheidsparagraaf: Wet Open Overheid
In artikel 3.5 van de Wet Open Overheid (WOO) is voorgeschreven dat bestuursorganen in de
jaarlijkse begroting aandacht besteden aan beleidsvoornemens inzake de uitvoering van deze
wet, en in de jaarrekening verslag doen van de uitvoering ervan.
WSD heeft als volgt uitvoering gegeven aan deze wet in 2024.
De verplichting tot actieve openbaarmaking van informatie blijft een belangrijk aandachtspunt.
Met ingang van 1 november 2024 is de eerste tranche (van de vier) geïmplementeerd. Uit een
door het Kennis- en exploitatiecentrum Officiële Overheidspublicaties (KOOP) verstrekt overzicht
van de voortgang van bijna 1000 overheidsorganen blijkt dat WSD voldoet aan de huidige
publicatieplicht op basis van deze tranche. Zo verstrekt WSD relevante informatie via de eigen
website en via de raadsinformatie van de deelnemende gemeenten. Op de website van WSD
worden de agenda’s en besluitenlijsten van de vergaderingen van het Algemeen Bestuur
gepubliceerd. Dit betreft publicatie van de meest relevante besluitvorming voor WSD als
openbaar lichaam. Daarnaast is het van belang om het proces van informatieverzoeken goed te
waarborgen. Hiertoe is een mailadres specifiek voor het doen van WOO-verzoeken te vinden op
de website van WSD. Dit mailadres is gekoppeld aan de mailbox van Juridische Zaken en het
directiesecretariaat. Via deze weg blijft de mogelijkheid voor eenieder gewaarborgd om publieke
informatie op te vragen, waarbij het verzoek zorgvuldig wordt opgepakt en afgewikkeld.
                                               19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>             Begroting WSD 2026
en Financiële meerjarenraming 2027 t/m 2029
                    20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>8. Begroting WSD 2026
   en Financiële meerjarenraming 2027 - 2029
                                                       Jaarrek.   Begroting  Begroting   Raming     Raming     Raming
                                                        2024        2025       2026       2027       2028       2029
Bedrijfsresultaat
  Bedrijfsopbrengsten                                     27.801     29.350      29.717    30.412     30.034     29.668
  Grond-, hulpstoffen uitbesteed werk                      6.373       6.420      6.501      6.653      6.570      6.490
  Netto toegevoegde waarde                                21.428     22.930      23.217    23.759     23.464     23.178
  Overige opbrengsten Plusdiensten                         7.867       7.360      7.188      7.088      6.988      6.888
  Resultaat deelnemingen                                        0          0           0          0          0          0
  Baten                                                   29.295     30.290      30.405    30.847     30.452     30.066
  Salariskosten ambt. medewerkers                          3.651       3.570      3.189      3.030      2.878      2.734
  Externe dienstverlening formatie                        15.589     16.995      16.742    17.270     17.487     17.691
     subtotaal NGA                                        19.240     20.565      19.931    20.299     20.365     20.425
  Dienstverlening door derden                              1.550       1.545      1.745      1.745      1.745      1.745
  Afschrijvingen                                             978       1.200      1.200      1.200      1.200      1.200
  Overige bedrijfskosten                                   5.105       4.365      4.365      4.365      4.365      4.365
  Lasten                                                  26.873     27.675      27.241    27.609     27.675     27.735
Totaal bedrijfsresultaat                                   2.422      2.615       3.163     3.238      2.777      2.331
Subsidieresultaat WSW
  Budget Wsw                                              39.897     33.190      33.742    31.400     29.228     27.214
  Personeelskosten Wsw                                    33.667     30.300      28.479    26.343     24.368     22.540
  Uitvoeringskosten begeleid werken                          700         590        553        534        515        497
  Subsidieresultaat Wsw                                    5.530       2.300      4.708      4.522      4.345      4.178
Subsidieresultaat PW
  Begeleidingsbijdragen PW Beschikbaar budget              5.132       5.890      7.943      9.075      9.603    10.096
  Loonkosten PW -/- LKS (incl. LIV) beschikbaar budget     8.191       9.410     12.118    13.879     14.680     15.422
  Subsidieresultaat Participatiewet                       -3.059      -3.520     -4.175     -4.804     -5.077     -5.327
  Bijdrage Stimulus reserve                                     0          0          0          0          0          0
  Bijdrage gemeenten                                         237        240         240       240        240        240
Totaal subsidieresultaat                                   2.708       -980         773        -41      -491       -909
Totaal incidentele lasten en baten                         1.914           0           0          0          0          0
Exploitatieresultaat vóór onttrekking                      7.044      1.635       3.935     3.196      2.286      1.422
Onttrekking bestemmingsreserve Permanente ontwikkeling       460        460         460       460        460        460
                                                                        460
Incidentele bestemmingsreserves gemeenten
  Kosten bestemmingsreserves gemeenten                       818         817        850        891      1.091      1.509
  Onttrekkingen bestemmingsreserves gemeenten                818         817        850        891      1.091      1.509
Resultaat door mutaties bestemmingsreserves gemeenten           0          0           0          0          0          0
Incidentele bestemmingsreserves WSD
  Kosten bestemmingsreserves WSD                           1.155       1.355      2.400      1.338           0          0
  Onttrekkingen bestemmingsreserves WSD                    1.155       1.355      2.400      1.338           0          0
Resultaat door mutaties bestemmingsreserves WSD                 0          0           0          0          0          0
Resultaat na onttrekking bestemmingsreserves               7.504      2.095       4.395     3.656      2.746      1.882
  Saldo incidentele baten en lasten (zie bijlage 11)         -460       -460        -460       -501       -951     -1.369
  Structureel begrotingssaldo                              7.044      1.635       3.935     3.155      1.795        513
                                                            21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>9. Uitgangspunten en toelichting
Algemene Kaders
  De begroting 2026 en de financiële meerjarenraming WSD 2027 tot en met 2029 zijn
   opgesteld in overeenstemming met de verslaggevingsvoorschriften in het Besluit
   Begroting en Verantwoording provincie en gemeenten (BBV). In deze begroting en
   meerjarenraming is er sprake van één programma in de zin van het BBV, zijnde de
   uitvoering van de Participatiewet (incl. de sociale werkvoorziening oud).
   De door het Algemeen bestuur van WSD in 2020 vastgestelde Koers “Gezamenlijk
   doorontwikkelen” is ook voor deze begroting en meerjarenraming het uitgangspunt .
   Al vanaf de start van de Participatiewet is duidelijk dat de financiële kaders van de
   Participatiewet een belemmering zijn voor gemeenten om vol in te zetten op
   plaatsingen met loonkostensubsidie.
   Omdat dit een belemmering was voor de realisatie van de Koers heeft het Dagelijks
   bestuur in januari 2022 het Stimulusprogramma vastgesteld. Daarmee werden de
   financiële barrières weggenomen om maximaal mensen uit de doelgroep aan het werk
   te helpen via een LKS-baan bij of via WSD. Het Stimulusprogramma voorzag in de
   financiering van nieuw gerealiseerde LKS-banen in het geval gemeenten over
   onvoldoende budget daarvoor beschikken binnen het Participatiebudget.
   Voor de financiering van het Stimulusprogramma is een Stimulusreserve beschikbaar
   die jaarlijks op toereikendheid wordt beoordeeld. Uitgangspunt daarbij is de financiële
   doorrekening in het koersdocument “Gezamenlijk Doorontwikkelen” van het scenario
   2.100 doelgroepmedewerkers ultimo 2026 en volgende jaren. Op basis van
   ervaringsgegevens gaan we van een uitstroom Wsw van 7% per jaar. Het gaat om de
   optelsom van personen met een proefplaatsing, een SW- en een PW-dienstverband, of
   via WSD direct geplaatst en begeleid bij een externe werkgever.
   In de afgelopen jaren heeft het rijk de financiering van de Participatiewet op meerdere
   onderdelen aangepast waardoor nu in belangrijke mate sprake is van financiering op
   basis van realisatie:
   Doelgroep LKS- regulier
   In 2020 is het budget voor de begeleidingsvergoeding van LKS- regulier overgeheveld
   naar de algemene uitkering waarmee voor deze groep de stap is gemaakt naar
   vergoeding op basis van realisatie (P * Q). Eerder is dat al gebeurd met het budget
   voor de loonkostensubsidie. Het volumeprobleem vanuit de
   Rijksfinancieringssystematiek is hiermee opgelost. Dit betekent dat dus ook Nuggers
   onbeperkt en zonder financieel risico voor gemeenten naar werk toegeleid kunnen
   worden. Gemeenten (waaronder veel uit WSD-gebied) die veel banen met LKS
   uitvoeren krijgen door deze overheveling meer begeleidingsbudget. De WSD
   gemeenten zijn er hierdoor wat betreft budget flink op vooruit gegaan.
   Doelgroep Beschut
   Het ministerie van SZW heeft voor Beschut werk eenzelfde soort verdeelmodel op
   basis van Q* P (aantal * prijs) in voorbereiding. Hierdoor zal het volumeprobleem ook
   voor de doelgroep Beschut worden opgelost. Ook hier geldt dan dus dat Nuggers
   onbeperkt en zonder financieel risico voor gemeenten naar werk toe-geleid kunnen
   worden.
   Met bovenstaande aanpassingen is de financiering in aantallen (Q-component)
   geregeld. De prijscomponent daarentegen is nog een knelpunt. Zonder toereikende
   financiering blijft er sprake van een negatieve businesscase voor de Participatiewet.
   Door maatregelen in de beloningssfeer van de PW in afgelopen jaren (Cao Aan de slag,
   pensioen, Wml stijging met meer dan 25% vanaf 2022, maar ook de gemiddeld
   intensievere begeleiding) zijn de loonkosten van een LKS-baan fors toegenomen.
                                             22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>   Tot nu toe kon met het positieve subsidieresultaat Wsw het negatieve subsidieresultaat
    PW afgedekt worden. Met de daling van de SW-populatie en de groei van de PW
    bezetting bereiken we naar verwachting in 2027/2028 het omslagpunt.
    Om te voorkomen dat de totale exploitatie van WSD uiteindelijk negatief wordt en we
    geen sluitende meerjarenraming kunnen laten zien, is inzet van de Stimulus reserve
    nodig. Er wordt vanuit gegaan dat het positieve subsidieresultaat Wsw plus het
    negatieve subsidieresultaat PW bij elkaar opgeteld tenminste nul moeten zijn. Om de
    begroting structureel sluitend te houden zal een toekomstig negatief subsidieresultaat
    worden afgedekt door inzet van de Stimulusreserve.
   Voor Beschut werk geldt vooralsnog de financiering van de begeleiding op basis van
    historische uitstroomcijfers SW uit 2014. Een verdeelmodel vastgesteld voor Beschut
    werk op basis van aantal * prijs is nog steeds in voorbereiding maar nog niet, zoals
    eerder aangekondigd, vanaf 2026 van toepassing. Hiermee is voor de begroting 2026
    en meerjarenraming 2027-2029 GEEN rekening gehouden.
   De Plusdiensten bestaan uit diensten die van oudsher door WSD worden aangeboden,
    zoals intake en diagnose, re-integratietrajecten e.d.. Deze dienstverlening heeft al
    jarenlang ongeveer dezelfde omvang. In de raming wordt dan ook uitgegaan van
    stabilisatie hiervan. Daarnaast bestaan de plusdiensten uit nieuwe en innovatieve
    diensten en methodes die gezamenlijk ontwikkeld zijn door gemeenten en WSD. Het
    gaat om b.v. inburgering en taal tijdens het werk, jeugdtrajecten, ontwikkelgerichte
    arbeidsmatige dagbesteding etc. De verwachting is dat deze diensten door zullen
    groeien, omdat deze inspelen op urgente lokale behoeften van gemeenten.
    Voorzichtige aanname is dat de dienstverlening licht groeit t.o.v. de huidige situatie.
   De kosten van het expertisecentrum worden geacht budget neutraal te zijn. Zowel
    WSD, gemeenten als eventuele derden brengen hun expertise om niet in. Wel zal er
    geïnvesteerd moeten worden om het expertisecentrum op gang te brengen (eenmalige
    investering in b.v. projectleiding) en gefaciliteerd moeten worden met passende
    huisvesting en ICT/communicatiemiddelen. Deze extra kosten maken onderdeel uit van
    het invoeringsplan waarvoor middelen zijn gereserveerd.
   De facilitaire dienstverlening en de uitleen van ambtelijk en overig niet gesubsidieerd
    personeel aan dochterondernemingen en vice versa geschiedt op basis van werkelijke
    kosten. Deze dienstverlening is in dienstverlenings-overeenkomsten vastgelegd. De
    opbrengsten uit deelnemingen zijn separaat opgenomen.
   We hebben op dit moment te maken met hoge inflatiecijfers. Voor de begroting en
    ramingen wordt desalniettemin voor de meeste posten uitgegaan van het prijspeil
    januari 2025. Voor de meeste majeure begrotingsposten geldt dat de prijsstijging
    wordt gecompenseerd (subsidies) of doorberekend (omzet).
Uitgangspunten per begrotingspost
   De opbrengsten van de diensten en producten die WSD levert worden geraamd op
    basis van de realisatie 2024 en de plannen van de verschillende bedrijfsonderdelen
    zoals vastgelegd in de begroting 2025.
   In de afgelopen jaren zijn we door de diverse crises geconfronteerd met forse
    kostenstijgingen. Voor 2026 en verder gaan we uit van “normale” verhogingen welke
    worden gecompenseerd door verhoging van de omzet (prijsindexering).
   De opbrengsten van de diensten en producten die WSD levert worden geraamd op
    basis van de begroting 2025.
   Het Wsw-budget wordt, conform de besluiten van de gemeenten, volledig ter
    beschikking van WSD gesteld. De meicirculaire Gemeentefonds is leidend voor de
    budgetverdeling over gemeenten. Met toekomstige LPO-stijgingen wordt in de
    begroting en ramingen geen rekening gehouden aangezien deze leidend is voor de
    cao-aanpassingen.
    De aanvullende middelen voor de transformatie van sociale ontwikkelbedrijven worden
    via de meicirculaire 2025 verdeeld. Deze middelen worden verdeeld over de
    gemeenten op basis van het aantal inwoners dat is geregistreerd in het
                                               23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>    doelgroepregister. De middelen worden toegevoegd aan de Integratie-Uitkering Sociaal
    Domein-Participatiebudget. Het aandeel van de WSD-gemeenten is opgenomen in het
    SW-budget in de begroting en meerjarenraming.
   Financiering van de plaatsingen onder de Participatiewet vindt plaats middels
    loonkostensubsidies en begeleidingsvergoedingen. Verder wordt ervan uitgegaan dat
    de instroom Participatiewet in doorsnee qua samenstelling en loonwaarde gelijk is aan
    die van de afgelopen jaren.
   Inkomsten op grond van fiscale tegemoetkomingen, zoals het Lage Inkomens Voordeel
    (LIV) en het Loonkostenvoordeel (LKV) zijn geraamd op basis van de laatst bekende
    gegevens 2025. Wijzingen LIV/LKV vanaf 2026 worden door het Rijk volledig
    gecompenseerd via een ophoging van de bestaande budgetten voor beschut werk en
    de Wsw in de Integratie-Uitkering Sociaal Domein-Participatiebudget vanaf 2026. In de
    berekeningen voor de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 is geen
    rekening gehouden met deze middelen omdat dit binnen de subsidieresultaten van
    resp. SW en PW enkel een verschuiving van minder loonkosten naar meer
    begeleidingsvergoeding is, en daarmee een beperkt effect heeft op de
    subsidieresultaten
   Volgens het Participatiebudget voor de Nieuwe Doelgroep bedraagt de
    begeleidingsvergoeding voor 2025 € 7.458 per persoon voor zowel reguliere als
    beschutte werkplekken. Met dit bedrag is ook gerekend voor de jaren 2026 tot en met
    2029. Er is geen prijsindex op toegepast.
    De aanvullende middelen voor de sector zoals aangekondigd in december 2023 ten
    behoeve van 10.000 extra plaatsen voor PW-ers zonder indicatie Beschut die wel op
    een beschutte werkplek bij Sociale ontwikkelbedrijven zijn aangewezen worden met de
    meicirculaire 2025 verdeeld. De middelen worden verdeeld over de gemeenten op
    basis van het aantal inwoners dat is geregistreerd in het doelgroepregister. . De
    middelen worden toegevoegd aan het begeleidingsbudget Beschut als onderdeel van
    de Integratie-Uitkering Sociaal Domein-Participatiebudget. Het aandeel van de WSD-
    gemeenten is opgenomen in het begeleidingsbudget PW in de begroting en
    meerjarenraming.
   De lopende cao Gemeenteambtenaren loopt af op 31 maart 2025. De
    onderhandelingen voor de periode vanaf 1 april 2025 zijn nog gaande. In de begroting
    en meerjarenraming wordt met loonsverhogingen vanuit een nieuwe cao
    voorzichtigheidshalve geen rekening gehouden. Een eventuele loonkostenstijging
    wordt gecompenseerd door toename van de omzet.
   De overige bedrijfskosten worden geraamd op basis van de begroting 2025.
   De additionele kosten om WSD in lijn met de nieuwe koers en lokale plannen om te
    vormen naar een wendbare organisatie worden gedekt door de reserve
    Doorontwikkeling organisatie en zijn budgetneutraal opgenomen in de begroting.
   De additionele kosten van samen met de gemeenten op te stellen Lokale Plannen voor
    doorontwikkeling van de organisatie worden gedekt uit de daarvoor bestemde reserves
    van WSD en zijn budgetneutraal opgenomen in de begroting.
De gemeentelijke bijdrage in de bestuurs- en beheerskosten wordt voor de gehele
begrotingsperiode 2026-2029 niet voor prijsstijgingen geïndexeerd en daarmee gefixeerd
op € 240.000. Dit volgens besluit van het bestuur op 12 maart 2025. Datzelfde besluit
voorziet ook in een aangepaste verdeelsleutel voor de gemeentelijke bijdrage over de
gemeenten vanaf 2026 op basis van de gemiddelde begrote bezetting SW plus PW.
                                             24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Bijlagen
    25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                                                                                                         BIJLAGE 1
   Gemiddelde bezetting WSD 2024-2029
  De bezetting WSD volgt uit de ontwikkeling van de bezetting SW. Rekening word gehouden met een uitstroom Wsw van 7% (historisch gemiddelde). Voor de
  instroom PW is vanaf 2021 het Stimulus programma de basis leidend tot een totale bezetting van 2.100 personen ultimo 2026. Volgens de financiële
  doorrekening van het Adviesrapport over de koers van WSD Gezamenlijk Doorontwikkelen en de daarop gebaseerde scenarioberekening is 2.100 personen
  doelgroepmedewerker nodig om tot een break-even exploitatie te komen.
Bezetting Doelgroep
                                                   Jaarrekening       Begroting         Begroting           Raming           Raming              Raming
                                                        2024             2025               2026             2027              2028                2029
Bezetting WSW-dvb
Gemiddelde bezetting Wsw in personen dvb                     1.059               981              908               840               777                 718
Gemiddelde bezetting Wsw in fte dvb                          836,0            775,3             717,2            663,4             613,6                567,6
Bezetting WSW-BW
Gemiddelde bezetting Wsw in personen BW                        116              113               109               105               101                  98
Gemiddelde bezetting Wsw in fte BW                           100,2             94,8              91,5              88,3              85,2                82,2
Bezetting PW
Gemiddelde bezetting PW in personen dvb                        677              856             1.009            1.155             1.222                1.284
Gemiddelde bezetting PW in fte                               467,0            593,0             698,4            799,9             846,1               888,9
Totaalbezetting SW en PW (personen)                         1.852            1.950             2.025            2.100             2.100               2.100
Totale bezetting WSW dvb+BW
Gemiddelde totale bezetting in personen                      1.175            1.094             1.017               945               878                816
Gemiddelde totale bezetting in fte                           936,2            870,1             808,7            751,7             698,9               649,9
Gemiddelde totale bezetting SW in AJ                      1.014,3             936,0             869,7            808,3             751,4               698,6
* waarvan dienstverbanden WSD                                910,3             837,4            774,6             716,5            662,7               613,0
* waarvan Begeleid Werken                                    104,0              98,6             95,2               91,9             88,6               85,5
                                                                             26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                                                                                                            BIJLAGE 2
Gemiddelde bezetting Niet gesubsidieerde personeel (NGA) 2024-2029
                                        Jaarrek.    Begroting       Begroting      Raming        Raming       Raming
                                          2024         2025            2026          2027         2028         2029
   In dienst WSD/Blizo                    36,8         31,9            28,9          25,9          22,9         19,9
   Ingehuurd via derden                  196,9        212,0           219,5          227,0        233,0        239,0
   Totale NGA bezetting WSD              233,7        243,9           248,4          252,9        255,9        258,9
Toelichting:
De formatie NGA is de afgelopen jaren fors gegroeid. Dit betreft vooral de formatie toeleiding en begeleiding.
Het toeleiden naar WSD van de neiuwe doelgroep Participatiewet vraagt een veel groeter inspanning dan de doelgroep
Sw vroeg. Ook is de begeleidingsbehoefte van een Participatiewetter is gemiddeld hoger.
Wegens de uitstroom van Sw-medewerkers in zogenaamde sleutelfuncties ontkomen we niet aan een lichte toename
van de reguliere bezetting om die functies te bemensen. Ook de toenemende complexiteit van de PW-doelgroep vraagt
om kwalitatief goede invulling van de ontstane ruimte in de begeleidingsorganisatie.
Onder Niet gesubsidieerde arbeid (NGA) wordt verstaan de ambtelijke medewerkers in dienst van WSD,
de welzijnsmedewerkers in dienst van de stichting Blizo en medewerkers op structurele basis ingehuurd
van Werkpartners BV.
De hierboven gespecificeerde ambtelijke medewerkers in dienst van WSD en Blizo zijn verantwoord in de
post salarissen. Personeel ingehuurd van derden is verantwoord onder "externe dienstverlening formatie".
Het beleid van WSD is om geen ambtenaren in de gemeenschappelijke regeling aan te nemen, maar
al het nieuwe NGA-personeel aan te trekken via Werkpartners BV. Dit geeft, via natuurlijk
verloop, een verschuiving van personeel in dienst van WSD/Blizo naar personeel ingehuurd bij derden.
De aantallen in de tabel zijn exclusief 10 FTE NGA medewerkers met een dienstverband bij Werkpartners die elders zijn
geplaatst (De Schoonmaak Coöperatie) of op projecten (bijvoorbeeld de Lokale Plannen) werken.
 De kosten van deze medewerkers worden volledig gedekt door de opbrengsten.
                                                        27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                                                                                            Bijlage 3
                            Investeringsoverzicht 2024-2029
                                    (bedragen x € 1.000,-)
    Omschrijving      Jaarrekening Begroting         Begroting      Raming       Raming      Raming
                           2024          2025           2026         2027         2028        2029
Grond                             0              0             0              0         0           0
Terreinvoorzieningen             42            40             50             50        50          50
Gebouwen                       182             80           120            120        120         120
Installaties                   100            445             50             50        50          50
Machines                       147            784           360            360        360         360
Inventarissen                    84           218             70             70        70          70
Vervoermiddelen                412            760           550            550        550         550
Overige                         142              0             0              0         0           0
Totaal                       1.109         2.327          1.200          1.200      1.200       1.200
Het investeringsbeleid van WSD is er op gericht om over een periode van 5 jaar niet meer te
investeren dan het totaal aan afschrijvingen in diezelfde periode van vijf jaar.
Voor de extra kosten van verduurzaming wordt een bestemmingsreserve gevormd.
Dekking van extra lasten daarvan is in de afschrijvingen meegenomen.
                                                28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>                                                                                                          Bijlage 4
Ontwikkeling voorzieningen 2024 - 2029
          bedragen * € 1.000
                            Jaarrekening    begroting      begroting      Raming         Raming          Raming
Voorzieningen                   2024          2025           2026           2027           2028           2029
Dubieuze debiteuren                  147           150            150             150            150           150
Incourante voorraden                   6             6              6               6              6             6
Totaal voorzieningen                 153           156            156             156            156           156
Toelichting
Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is het niet meer toegestaan voorzieningen te
te treffen voor jaarlijks terugkerende aan arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume.
Derhalve zijn in de jaarrekening 2004 en volgende, middels een stelselwijziging, de voorzieningen
voor vakantiegeld en vakantiedagen omgezet in bestemmingsreserves.
Voor een overzicht van de bestemmingsreserves wordt verwezen naar Bijlage 8.
                                                        29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Overzicht leningen en rente 2024-2029
       (bedragen * € 1.000)
Werkelijke rente leningen
Sinds 2014 maakt WSD geen gebruik meer van externe financiering in de vorm van leningen.
Er worden geen nieuwe leningen aangetrokken in de begrotingsperiode 2025- 2029
Werkelijke rentebaten
Sinds de invoering van schatkistbankieren eind 2013 hebben overtolige jarenlang geen rente opgeleverd.
Sinds augustus 2022 wordt op schatkistbankieren een variabel rentepercentage stijgend tot 3% ultimo 2023 vergoed.
                                                             Jaarrek.        Begroting Begroting Raming Raming   Raming
                                                              2024             2025      2026     2027   2028     2029
Berekening renteresultaat over liquide middelen
Rente lasten op leningen                                                 0          0        0       0       0        0
Rente baten op banksaldi                                           750            500       450    400     350      300
Totaal werkelijke rente                                            750            500       450    400     350      300
De rentebaten zijn onderdeel van de overige opbrengsten.
Verwachting is dat rente niet structureel op het huidig niveau blijft.
                                                                                                                          Bijlage 5
                                                                                   30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>                                                                                                   Bijlage 6
Overzicht bijdragen gemeenten in de bestuurs- en beheerskosten
Het Algemeen bestuur heeft in de vergadering van 16 december 2009 besloten om de bestuurs- en beheerskosten
apart te blijven benoemen en af te rekenen met gemeenten.
De (totale) bestuurs- & beheerskosten zijn sindsdien gefixeerd op een reëel bedrag met index. Deze kosten werden
vervolgens voorcalculatorisch verdeeld op basis van de gekenmerkte verdeling van de "taakstelling" SW.
In verband met de voortgaande verschuiving van SW naar PW is in het dagelijks bestuur van 12 maart 2025 besloten
dat aangezien de bestuurs- en beheerskosten betrekking hebben op het totaal van de bezetting SW en PW, met
ingang van de vast te stellen begroting 2026 en meerjarenraming 2027 t/m 2029, deze kosten worden verdeeld op
basis van de begrote totale gemiddelde bezetting SW (dienstverbanden+ Begeleid Werken) en PW (proefplaatsingen
en dienstverbanden). Verder is besloten dat de gemeentelijke bijdrage in de bestuurs- en beheerskosten voor de
gehele begrotingsperiode 2026-2029 niet voor prijsstijgingen wordt geïndexeerd en daarmee gefixeerd is op €
240.000.
Berekening bijdrage arbeidsjaar
                                                                2025                     2026
Totale algemene bestuurs- en beheerskosten                 €     240.000             €   240.000
Totaal gemeentelijke bijdrage                              €     240.000             €   240.000
2025 obv aantal arbeidsjaren Wsw                                    994,9 AJ
2026 obv aantal personen SW+PW gemiddeld                                                   1.827 pers.
Gemiddelde bijdrage per geplaatste:                        €       241,23            €    131,36
Bijdrage per gemeente :
                                               Aantal geplaatsten                        Gemeentelijke bijdrage
                                             Begrote          Begrote                  Begroting        Begroting
                                            bezetting         bezetting                 20254              2026
                                              2025              2026
                                           (SW)              (SW+PW)
Aangesloten gemeenten
Best                                             89,7               158,0            €    21.638      €      20.755
Boxtel                                         217,3                449,0            €    52.915      €      58.982
Meierijstad (excl. v.m. Veghel)                226,4                260,0            €    53.019      €      34.154
Nuenen                                           37,7                 78,0           €      8.837     €      10.246
Oirschot                                         66,5               133,0            €    15.584      €      17.471
Oisterwijk                                     109,1                221,0            €    26.050      €      29.031
St. Michielsgestel                             107,3                235,0            €    25.904      €      30.870
Son & Breugel                                    21,0                 41,0           €      5.536     €       5.386
Vught                                          119,9                252,0            €    28.661      €      33.103
                                               994,9              1.827,0            €   240.000      €     240.000
Bron:
Gekenmerkte taakstelling 2025 volgens de specificatie van het participatiebudget zoals opgenomen in de
septembercirculaire 2024 en de berekende gemiddelde bezetting SW+PW 2026 in begroting 202 en meerjarenraming
2027-2029.
                                                   31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Ontwikkeling bestemmingsreserves 2024- 2029
                                                                               Totaal      onttrokken
       Te Bestemmen                                Bestemmings-   Gestort    Onttrokken   in 2023 en
        in het jaar                                     doel      bedrag      bedrag       voorgaand    2024      2025      2026      2027      2028      2029
2020   Reserve Dividend uit resultaat 2019         gemeenten           878          878          772       106
2021   Reserve Dividend uit resultaat 2020         gemeenten         1.738        1.694            0        56       600       600       438
2022   Algemene Gemeentelijke Reserve (AGR) 2021   gemeenten         1.250        1.250          292       516                           162      280
2023   Algemene Gemeentelijke Reserve (AGR) 2022   gemeenten         1.226          920            0                                              320       600
2024   Algemene Gemeentelijke Reserve (AGR) 2023   gemeenten         1.667            0            0
2025   Algemene Gemeentelijke Reserve (AGR) 2024   gemeenten         2.740            0            0
2020   Reserve Lokale infrastructuur               gemeenten         2.600        1.768          911       140       217       250       250
2021   Reserve Stimulusprogramma                   gemeenten         6.734        2.532         1091                                      41       491       909
2022   Reserve Stimulusprogramma                   gemeenten           322            0            0
2025   Reserve Stimulusprogramma                   gemeenten           330            0            0
       Totaal bestemmingsreserves gemeenten                         19.485        9.042        3.066       818       817       850       891      1.091     1.509
                            Onttrokken t/m 2029                      9.042
                            Saldo ultimo 2029                       10.443
2020   Exploitatieresultaat 2019                   algemeen            460         460           241       219
2021   Exploitatieresultaat 2020                   algemeen            460         460             0       241       219
2022   Exploitatieresultaat 2021                   algemeen            460         460             0                 241       219
2023   Exploitatieresultaat 2022                   algemeen            460         460             0                           241       219
2024   Exploitatieresultaat 2023                   algemeen            460         460             0                                     241      219
2025   Exploitatieresultaat 2024                   algemeen            460         460             0                                              241       219
2026   Exploitatieresultaat 2025                   algemeen            460         241             0                                                        241
2027   Exploitatieresultaat 2026                   algemeen            460           0             0
2028   Exploitatieresultaat 2027                   algemeen            460           0             0
2029   Exploitatieresultaat 2028                   algemeen            460           0             0
2030   Exploitatieresultaat 2029                   algemeen            460           0             0
2004   Reserve vakantiegeld/-dagen                 pers.kosten       2.108           0             0
2007   Reserve vakantiegeld/-dagen                 pers.kosten         340         340           340
2011   Reserve vakantiegeld/-dagen                 pers.kosten         140          74            74
2019   Reserve vakantiegeld /-dagen                pers.kosten         435           0             0
2024   Reserve vakantiegeld /-dagen                pers.kosten         350           0             0
2018   Reserve Doorontwikkeling organisatie        gemeenten         1.580       1.580         1.489        91
2023   Reserve doorontwikkeling organisatie        gemeenten           824         829             0       334       455        40
2024   Reserve doorontwikkeling organisatie        gemeenten           450         450             0                           450
2025   Reserve doorontwikkeling organisatie        gemeenten         1.800       1.800             0                           910       890
2022   Personeelsfonds                             pers.kosten         417         417           417
2023   Personeelsfonds                             pers.kosten         408         408             0       408
2024   Personeelsfonds                             pers.kosten         556         556             0       104       452
2025   Personeelsfonds                             pers.kosten         914         914             0                  48       500       366
2024   Reserve Verduurzaming                       algemeen            400         400             0       218       182
2025   Reserve Verduurzaming                       algemeen            800         800             0                 218       500        82
              Totaal bestemmingsreserves WSD                        16.582      11.569         2.561      1.615     1.815     2.860     1.798      460       460
                             Onttrokken t/m 2029                    11.569
                             Saldo ultimo 2029                       5.013
Specificatie beschikbare bestemmingsreserves dividend/AGR gemeenten ultimo 2029
- Reserve dividend gemeenten 2019                                       0
- Reserve dividend gemeenten 2020                                      44
- Algemene Gemeentelijke Reserve (AGR)     2021                         0
- Algemene Gemeentelijke Reserve (AGR)     2022                       306
- Algemene Gemeentelijke Reserve (AGR)     2023                     1.667
- Algemene Gemeentelijke Reserve (AGR)     2024                     2.740
Totaal bestemmingsreserves gemeenten                                4.757
                                                                                                                                                                    Bijlage 7
Specificatie beschikbare bestemmingsreserves WSD ultimo 2029
- Reserves algemene bedrijfsontwikkeling                            2.059
- Vakantiegeld en -dagen                                            2.959
Totaal bestemmingsreserves WSD                                      5.018
                                                                                               32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                                                                                                      BIJLAGE  8
Specificatie van de onttrekkingen aan de bestemmingsreserves
                                     WSD 2026
                                                                                           €              €
1. Permanente bedrijfsontwikkeling                                                      460.000
2. Onttrekking bestemmingsreserve dividend / AGR                                        600.000
3. Onttrekking aan de bestemmingsreserve Doorontwikkeling organisatie                 1.400.000
4. Onttrekking aan de bestemmingsreserve Lokale Plannen                                 250.000
5.   Onttrekking bestemmingsreserve Verduurzaming                                       500.000
   6 Onttrekking bestemmingsreserve Personeelsfonds                                      500.000
                                                                                        ----------
     Totaal onttrekking                                                                                3.710.000
     Bevoegdheden vrijval en afloop reserves
      De vorming van de reserves is uitdrukkelijk voorbehouden aan het Algemeen bestuur van WSD. Bij de
     voorstellen tot vorming van de reserves worden door het Algemeen bestuur de doelen en kaders voor de
     betreffende bestemmingsreserve meegegeven. Voor de verdere technische uitwerking van de vrijval wordt de
     ambtelijke organisatie van WSD gemandateerd. In geval van onduidelijkheid consulteert de ambtelijke
     organisatie het Dagelijks bestuur.
     Tenminste jaarlijks, namelijk bij het vaststellen van de jaarrekening van WSD en de begroting en
     meerjarenraming, wordt het Algemeen bestuur geïnformeerd over het verloop van de reserves. In de
     jaarrekening wordt aan het Algemeen bestuur verantwoording afgelegd over de omvang en aard van de
     feitelijke bestedingen. In de begroting en meerjarenraming wordt inzicht gegeven over de verwachte
     onttrekkingen.
     Daarnaast staat het Algemeen bestuur vrij om op ieder moment inzicht te vragen in de vorming en
     onttrekkingen.
                                                          33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                                                                                                                         BIJLAGE     9
A. Ontwikkeling Algemene Reserve 2024-2029
                                                                 * € 1000
stand per 31-12-2024                                               10.700
Bij bestemd resultaat 2024                                              0 Result. 2024 = 7.044 -/- 4.304 (BR WSD) -/- 2.740 (BR AGR)
BIJ bestemd resultaat 2025                                              0 Result. 2025 = 2.095-/- 460 (BR WSD) -/- 1.635 (BR AGR)
stand per 31-12-2025                                               10.700
BIJ bestemd resultaat 2026                                              0 Result. 2026 = 4.395-/- 460 (BR WSD) -/- 3.935 (BR AGR)
stand per 31-12-2025                                               10.700
BIJ bestemd resultaat 2027                                              0 Result. 2027 = 3.656 -/-460 (BR WSD) -/- 3.195 (BR AGR)
stand per 31-12-2026                                               10.700
BIJ bestemd resultaat 2028                                              0 Result. 2028 = 2.746-/- 460 (BR WSD) -/- 2.286 (BR AGR)
stand per 31-12-2028                                               10.700
BIJ bestemd resultaat 2029                                              0 Result. 2029 = 1.882 -/-460 (BR WSD)-/- 1.422 (BR AGR)
stand per 31-12-2029                                               10.700
B. Toets weerstandvermogen WSD
Op basis van de meest actuele risico-analyse wordt door het Algemeen bestuur in haar vergadering van 9 juli 2025 voorgesteld het
minimum weerstandsvermogen ongewijzigd vast te stellen op € 10,7 mln. Verwezen wordt naar hoofdstuk 4.
                                                                 * € 1000
    Geraamde stand Algemene reserve ultimo 2029                    10.700
    Verwacht minimumniveau besluit Algemeen bestuur juli
    2025                                                           10.700
                                                                        0
                                                                  34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>                                                                            Bijlage 10
Overzicht taakvelden 2026
 (bedragen * € 1.000)
Taakveld           Omschrijving                         Baten    Lasten          Saldo
0.4                Overhead                                6.508     16.327         -9.819
0.8                Overige baten en lasten                     0          0              0
6.4                Begeleide participatie                 46.200     34.889         11.311
6.5                Arbeidsparticipatie                    19.622     17.176          2.446
                   Saldo taakvelden                       72.330     68.391          3.939
0.10               Mutaties reserves                         460          0            460
0.11               Resultaat rekening baten en lasten     72.790     68.391          4.399
                                                     35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>                                                                                                                    BIJLAGE    11
Specificatie van de incidentele baten en lasten
                                                                      Begroting     Begroting     Raming    Raming      Raming
                                                                         2025          2026         2027      2028       2029
   Incidentele baten
  Inzet dividend/AGR                                              *1)         600           600        600       600         600
  Onttrekking reserve Lokale infrastructuur                       *2)         217           250        250       -           -
  Onttrekking reserve doorontwikkeling organisatie                *2)         455        1.400         890       -           -
  Onttrekking reserve permanente doorontwikkeling                 *3)         460           460        460       460         460
  Onttrekken reserve Verduurzaming                                *4)         400           500         82       -           -
  Onttrekken reserve Stimulus                                     *5)         -              -          41       491         909
  Onttrekkingen reserve Personeelsfonds                           6)          500           500        366         -         -
                                                      Totaal baten          2.632        3.710       2.689     1.551       1.969
  Incidentele lasten
  Extra trajecten en diensten gemeenten uit Dividend/AGR          *1)         600           600        600        600        600
  Kosten lokale plannen                                           *2)         217           250        250         -         -
  Kosten doorontwikkeling tbv de Koers                            *3)         455        1.400         890         -         -
  Kosten verduurzaming                                            *4)         400           500         82         -         -
  Eenmalige extra's personeel                                     *6)         500           500        366         -         -
                                                      Totaal lasten         2.172        3.250       2.188       600         600
  Saldo incidentele baten en lasten                                          -460          -460       -501      -951      -1.369
  Toelichting:
  *1) De kosten van extra trajecten en diensten die gemeenten bij WSD inkopen worden op verzoek gedekt vanuit de bij
  WSD gereserveerde dividenden en Algemene Gemeentelijke Reserve (AGR).
  *2) Bij het vaststellen van de Koers zijn middelen gereserveerd waaruit de gemeenten en WSD de kosten van
  respectievelijk de Lokale Plannen en Doorontwikkeling van de organisatie dekken.
  *3) Zolang WSD een positief exploitatieresultaat realiseert wordt vanuit het saldo jaarlijks een reserve voor structurele
  doorontwikkeling WSD gevormd. Tegenover deze dekking met een incidenteel karakter staan structurele kosten van
  doorontwikkeling (opleidingen, organisatieontwikkeling etc.)
  *4) De kosten van versnelde verduurzaming trekken een extra wissel op de exploitatie de niet uit de reguliere opbrengsten
  kunnen worden gedekt. Deze vooral incidentele kosten worden gedekt vanuyit daarvoor gevormde bestemmingsreserves
  *5) De Stimulusreserve is gevormd om te worden ingezet wanneer het totaal subsidieresultaat SW+PW omder het
  minimumniveau zakt.
  *6) Vanuit voordelige exploitatieresultaten worden bijdrage gestort in het personeelsfonds van waaruit eenmalige extra
  voorzieningen voor het personeel (doelgroep) worden betaald.
                                                                                   36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Schouwrooij 20 0411-650 111
5281 RE Boxtel info@wsd-groep.nl
Postbus 173    www.wsd-groep.nl
5280 AD Boxtel
                       37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>