<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>    Jaarbericht 2017
    GGD West-Brabant




                       Deloitte Accountants B.V.
                       Voor identificatiedoeleinden.
                       Behorend bij controleverklaring
                       d.d. 13 april 2018


1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>    Jaarbericht 2017
    Inhoudsopgave

    Jaarbericht 2017 GGD West-Brabant ..................................................................................... 1
    Jaarbericht 2017 Inhoudsopgave .......................................................................................... 2
    Voorwoord ......................................................................................................................... 4
    Jaarverslag ........................................................................................................................ 6
       1 PREVENTIE VAN INFECTIEZIEKTEN ................................................................................. 7
          Team Infectieziektebestrijding ....................................................................................... 7
          Team Seksuele Gezondheid ........................................................................................... 9
          Team Reizigersadvisering ............................................................................................ 10
          Team Tbc .................................................................................................................. 11
       2. JEUGDGEZONDHEIDSZORG ........................................................................................ 13
       3 LOKAAL GEZONDHEIDSBELEID ..................................................................................... 17
          Team Onderzoek ........................................................................................................ 18
       4 GEZONDE EN VEILIGE LEEFOMGEVING.......................................................................... 21
          Team Preventie & Gezondheid ..................................................................................... 21
          Team Toezicht en Technische Hygiënezorg .................................................................... 23
          Team Gezondheid, Milieu en Veiligheid.......................................................................... 24
       5 KWETSBARE GROEPEN ................................................................................................ 27
          Team Openbare Geestelijke Gezondheidszorg ................................................................ 28
          Team Forensische Geneeskunde................................................................................... 29
          PSHi en PSHOR .......................................................................................................... 29
          Projectteam camping Fort Oranje ................................................................................. 30
       6 DE GHOR ................................................................................................................... 32
       7 Overige Afdelingen ...................................................................................................... 34
       1. Paragraaf Bedrijfsvoering ............................................................................................ 36
          1.1. Het Service Centrum ............................................................................................ 36
          1.2. Huisvesting ......................................................................................................... 36
          1.3 Inkoop ................................................................................................................ 37
          1.4 Informatiebeheer .................................................................................................. 37
       2. Paragraaf Financiering ................................................................................................ 38
          2.1 Liquiditeitsbeheer ................................................................................................. 38
          2.2 Kasgeldlimiet ....................................................................................................... 38
          2.3 Renterisico vaste schulden (zie bijlage 3: Staat van langlopende leningen) .................. 38
          2.4. Vermogensstructuur en financiering (GGD) .............................................................
                                                                                                Deloitte Accountants  38 B.V.
                                                                                                                 Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                                                 Behorend bij controleverklaring
                                                                                                                 d.d. 13 april 2018

2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>       3. Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing...................................................... 39
            3.1. Beleid omtrent weerstandsvermogen en risico’s....................................................... 39
            3.2. Kengetallen......................................................................................................... 40
            3.3. Beschikbare weerstandscapaciteit .......................................................................... 40
            3.4. Benodigde weerstandscapaciteit – op basis van de risico-inventarisatie ...................... 40
       4. Paragraaf Samenwerkingsverbanden ............................................................................ 42
            4.1. Het Service Centrum (HSC) .................................................................................. 42
            4.2. Stichting Sociale Wijkteams Oosterhout .................................................................. 42
            4.3. Stichting Jeugdgezondheidszorg West-Brabant ........................................................ 42
            4.4. Bureau Gezondheid, Milieu en Veiligheid ................................................................. 42
            4.5 GHOR Midden- en West-Brabant ............................................................................. 43
            4.6 CJG Breda............................................................................................................ 43
       5. Paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen ........................................................................ 44
       6. Organisatie en Medewerkers ...................................................................................... 44
    Jaarrekening 2017 ............................................................................................................ 46
       1.      Grondslagen........................................................................................................... 47
       2. Balans per 31 december 2017 ..................................................................................... 49
       3. Toelichting op de balans per 31 december 2017 ............................................................ 50
       4. Niet in balans opgenomen verplichtingen ...................................................................... 56
       5. Overzicht baten en lasten 2017 GGD West-Brabant ........................................................ 57
       6. Toelichting op het overzicht baten en lasten 2017 .......................................................... 58
            6.1. Baten ................................................................................................................. 58
            6.2. Lasten ................................................................................................................ 59
            6.3 Resultaat ............................................................................................................. 61
       7. Wet normering bezoldiging topfunctionarissen ............................................................... 62
       Overige gegevens .......................................................................................................... 64
            1. Resultaatbestemming ............................................................................................. 65
            2. Bestuursverklaring.................................................................................................. 66
            3. Controleverklaring van de onafhankelijke accountant .................................................. 67
       1. Bijlagen .................................................................................................................... 68
            1.1      Staat van vaste activa ...................................................................................... 69
            1.2 Staat van reserves en voorzieningen ....................................................................... 70
            1.3 Staat van langlopende leningen .............................................................................. 71
            1.4. Bestuurssamenstelling.......................................................................................... 72
            1.5 Kostenverdeelstaat – het service centrum................................................................ 73
            1.6 Jaarverslag kwaliteit ............................................................................................. 74
            1.7 Exploitatieoverzicht bureau Gezondheid Milieu en Veiligheid / GHOR Midden en West
            Brabant en jeugdgezondheidszorg 0 – 4 jarigen ............................................................ 75
            1.8 Toelichting Reserves en voorzieningen .................................................................... 76

                                                                                                                  Deloitte Accountants B.V.
                                                                                                                  Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                                                  Behorend bij controleverklaring
                                                                                                                  d.d. 13 april 2018

3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>    Voorwoord

    PROFESSIONALS MET PASSIE, BETROKKEN en VERBINDEND, dat zijn onze kernwaarden. Hiermee
    drukken wij uit waar we trots op zijn bij GGD West-Brabant, waar onze organisatie in uitblinkt en
    wat ieders persoonlijke kracht is. En ook in 2017 hebben we die kernwaarden weer in de praktijk
    gebracht. Op die manier hebben we in samenspraak met gemeenten, maatschappelijke
    organisaties en bewoners veel bereikt. In dit jaarbericht rapporteren wij graag over onze inzet en
    resultaten in het jaar 2017.

    Gedurende het jaar is er voor twee dossiers in het bijzonder veel aandacht geweest. Het eerste
    halfjaar stond vooral in het teken van de harmonisatie van de jeugdgezondheidszorg. Met onze
    partners, ambtenaren, ons DB en ons AB hebben we er hard aan gewerkt om afspraken te maken
    over de financiën, het bereiken van ons doel, de lokale invulling en de tijdsplanning. Niet alleen
    was het vanwege historische verworvenheden pittig om tot inhoudelijke overeenstemming te
    komen, ook de ambtelijke en bestuurlijke relatie kwam onder druk te staan. Rond de tijd dat dit
    proces in een rustiger vaarwater kwam en de besluitvorming rondom de harmonisatie plaatsvond,
    verplaatste de focus zich naar onze inzet voor de bewoners van camping Fort Oranje. Vanaf de
    zomermaanden schaalden we samen met de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant op naar
    een GRIP 4-situatie en hebben we onze crisisorganisatie ingezet. Op deze manier hebben we veel
    kwetsbare campingbewoners kunnen helpen. Tientallen collega’s hebben hieraan hun steentje
    bijgedragen door deskundigheid in te zetten en hulp te bieden. Een belangrijk en mooi leerpunt in
    deze crisissituatie is geweest dat wat begon als een veiligheids- en handhavingsprobleem
    uiteindelijk succesvol multidisciplinair is aangepakt met expliciete aandacht voor de humanitaire
    kant.

    Op het gebied van de infectieziektebestrijding worden we in toenemende mate geconfronteerd met
    de gevolgen van de globalisering, veranderingen in de maatschappij, de afnemende
    vaccinatiegraad, de toename van antibioticaresistentie en de dreiging van zoönosen. Het
    bestuurlijke akkoord dat hierover in 2017 is bereikt maakt het mogelijk om in de komende jaren te
    investeren in dit vakgebied. Voor het effect van intensieve veehouderij op de gezondheid van
    mensen die in de omgeving wonen is er in het afgelopen jaar al veel aandacht geweest. De
    GGD’en in Brabant hebben een dierenarts aangesteld om goed te kunnen anticiperen op
    onderwerpen zoals intensieve veehouderij en ook OneHealth, een grensoverschrijdend project met
    veel cross overs tussen verschillende onderwerpen, disciplines en rollen. Het bredere onderwerp
    van de gezonde leefomgeving was op zijn beurt een belangrijk item in de politieke handreiking die
    we afgelopen jaar hebben opgesteld. Daarmee hebben we de West-Brabantse politieke partijen ter
    voorbereiding op de lokale verkiezingen van 2018 geïnformeerd over belangrijke onderwerpen op
    het gebied van de publieke gezondheid.

    Innovativiteit hebben we getoond in samenwerkingen met niet alleen andere zorg- en
    welzijnspartijen, maar ook bijvoorbeeld cultuurpartners zoals de bibliotheek en gemeenten en
    kinderopvang over voor- en vroegschoolse educatie. Ook met milieupartners zoals de
    Omgevingsdienst en waterschappen en met partners die zich bezighouden met de inrichting van
    de openbare ruimte, zoals ingenieursbureaus en gemeenten, zijn we samenwerkingen aangegaan.
    Daarin staat - in de geest van de komende Omgevingswet - een gezonde leefomgeving centraal.
    Op het gebied van de gezondheid en vitaliteit van asielzoekers met een verblijfsstatus
    (statushouders) hebben we in 2017 een regierol gehad. Het resultaat daarvan was dat er overzicht
    was over de ingezette hulpverlening voor deze groep. De GGD mocht hiervoor rekenen op extra
    financiering vanuit de West-Brabantse gemeenten en zal deze inzet in 2018 in het reguliere pakket
    laten landen. Voor een andere kwetsbare groep, de dak- en thuislozen in onze regio, hebben we
    gezorgd dat we ze kunnen blijven helpen met sociaal-medische zorg. Die extra sociaal-medische
    zorg hebben we ook succesvol ingezet voor een groep prostituees die graag wil stoppen met hun
    werk. Op het gebied van monitoring en onderzoek was de lancering van www.brabantscan.nl       een B.V.
                                                                                  Deloitte Accountants
                                                                                   Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                   Behorend bij controleverklaring
                                                                                   d.d. 13 april 2018

4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>    belangrijke ontwikkeling. Op deze website presenteren we de resultaten van de 4-jaarlijkse
    ouderen- en volwassenenmonitor. Daarnaast hebben we in 2017 voortgang geboekt rondom
    datagedreven publieke gezondheid met partners zoals de academische werkplaats TRANZO. Onder
    meer zijn we begonnen met het werken met elkaars data en met het verbinden van verschillende
    databronnen.

    Op het gebied van de interne organisatie hebben we met onze zelforganiserende teams de
    klantgerichtheid, klantbeleving en dienstverlening verder ontwikkeld. We hebben een
    klachtenfunctionaris aangesteld en een nieuwe klachtenregeling opgezet om eventueel
    ongenoegen van cliënten te behandelen en nemen deel aan een landelijke geschillencommissie. De
    toegekende verlenging van het HKZ-certificaat laat zien dat we de kwaliteit van onze zorg zeer
    serieus nemen, de klant centraal stellen en onze dienstverlening continu verbeteren. Met onze
    ervaringen en visie rondom ‘GGD Demarreert’ hebben we veel collega-GGD’en en andere
    organisaties geïnspireerd. Een van de punten op dit gebied die ontwikkeling behoeven is dat onze
    online dienstverlening minder uitgebreid is dan we wensen; daarop gaan we in 2018 verder
    investeren. Een ander aandachtspunt is de constatering dat Het Service Centrum, de organisatie
    die onze bedrijfsprocessen ondersteunt, niet optimaal functioneert. De achtergronden daarvan zijn
    geanalyseerd en er zijn stappen ondernomen om de diensten van HSC minder complex en meer
    gefocust te maken. Deze organisatieveranderingen voeren we uit in 2018. Op het gebied van
    inkoop, huisvesting en financiën zijn we inhaal slagen aan het maken waardoor er naar boven
    komt dat we verbeteringen hebben te realiseren ten aanzien van formele onrechtmatigheden op
    aanbesteding en investeringen.

    Een tragisch dieptepunt in 2017 was het overlijden van twee GGD-collega’s. Beide waren zij zeer
    geliefde medewerkers, die onverwacht zijn overleden. Voor velen binnen onze organisatie heeft dit
    een grote impact gehad en daarvoor is dan ook veel aandacht geweest.

    Zoals hier is gebleken en zoals we in dit jaarbericht verder zullen toelichten, hebben we in 2017
    veel gedaan en is er veel gebeurd. Helaas hebben we niet alles bereikt wat we wilden bereiken. E-
    health heeft weinig ontwikkelstappen gemaakt, preventie heeft niet de boost gekregen die we voor
    ogen hadden en het is ons niet altijd gelukt om onze capaciteit op peil te houden. Dat heeft gaten
    geslagen, die we in de komende tijd snel willen opvullen. Plannen genoeg voor 2018!

    Ik wens u veel leesplezier en hoop dat u met dit verslag een goed beeld krijgt van de
    ontwikkelingen die de GGD in 2017 heeft doorgemaakt.

    Het dagelijks bestuur van de GGD West-Brabant,

    Breda 27 maart 2018,




    de secretaris                         de voorzitter




    A. van der Zijden                     L.C. Poppe-de Looff




                                                                                   Deloitte Accountants B.V.
                                                                                   Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                   Behorend bij controleverklaring
                                                                                   d.d. 13 april 2018

5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>    Jaarverslag




                  Deloitte Accountants B.V.
                  Voor identificatiedoeleinden.
                  Behorend bij controleverklaring
                  d.d. 13 april 2018

6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>    Verantwoording per producteenheid




    1 PREVENTIE VAN INFECTIEZIEKTEN
    Infectieziekten blijven een bedreiging vormen voor onze gezondheid. Ook oude infectieziekten,
    zoals schurft, mazelen en kinkhoest, steken helaas weer de kop op. Daarnaast kunnen
    infectieziekten zich als gevolg van de globalisering, met onder meer internationaal toerisme en
    migratie, snel vanuit andere landen verspreiden naar Nederland. Factoren als intensieve
    veehouderij, toegenomen antibioticaresistentie en een groeiende groep kwetsbaren vormen
    daarbij aanvullende risico’s. Preventie is daarom van groot belang. Voor veel GGD-medewerkers is
    dit een belangrijk onderdeel van hun dagelijkse werk: de collega’s van team
    Infectieziektebestrijding, team Seksuele Gezondheid, team reizigersadvisering en team TBC.




    Team Infectieziektebestrijding
    Het team Infectieziektebestrijding (IZB) heeft in 2017 weer onverminderd gewerkt aan het
    beschermen van de inwoners van West-Brabant door het voorkomen en zoveel mogelijk
    terugdringen van infectieziekten. We hebben er dit jaar op ingezet om verpleeg- en
    verzorgingshuizen en thuiszorginstellingen te betrekken bij deze ambitie. Voor wat betreft ons
    eigen team hebben we de formatie op het noodzakelijke minimum gebracht, waarmee we nu
    voldoen aan de “VISI-norm”. De hoofdlijnen van wat we met dit team hebben bereikt zijn de
    volgende:

    Adviserende of        Bij uitbraken van infectieziekten adviseert het team IZB de betrokken
    coördinerende rol     instellingen over de te nemen (voorzorgs-)maatregelen. Dit gebeurt
    GGD bij uitbraken     telefonisch, op schrift, door het bijwonen van vergaderingen of door
    infectieziekten       deelname aan het outbreakteam ter plaatse. Bij sommige uitbraken nemen
                          we de regierol om de uitbraak efficiënt en effectief aan te pakken. In 2017
                          hebben we dit onder meer gedaan bij twee grote uitbraken van scabies
                          (schurft) in zorginstellingen. Daarnaast hebben we deelgenomen aan
                          meerdere outbreakteams, waaronder bij een influenzauitbraak in een
                          verpleeghuis in Zevenbergen. In 2017 zijn er 90 ‘situations’ gemeld:
                          clusters van infectieziektegevallen in instellingen zoals woonzorgcentra,
                          kinderdagverblijven en scholen.
    Oefeningen            Om goed voorbereid te zijn op een grootschalige infectieziekte-uitbraak
    grootschalige         heeft het team in 2017 driemaal een oefening gehouden. Hierin kwamen
    infectieziekte-       onder meer gestructureerd overleg (conform BOB), de omslag naar een
    uitbraak              crisissituatie en de routine in veilig beschermd monsters afnemen aan bod.
                          In samenwerking met de GHOR zijn 2 filmpjes ontwikkeld om de
                          bekendheid te verbeteren met opschaling rondom infectieziekten en de
                          GHOR.
    Inzet van formatie    Ook in 2017 heeft een deskundige infectiepreventie (DIP-er) zich voor 1
    voor                  dag per week ingezet op infectiepreventie. Een verpleegkundige is gestart
    infectiepreventie     met de tweejarige opleiding tot DIP-er in de publieke gezondheid. Ook zijn
                          de banden met de academische werkplaats AMPHI verstevigd. Daarbij heeft
                          de publicatie van een artikel over de werklast voor de GGD op het gebied
                                                                                  Deloitte Accountants B.V.
                                                                                  Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                  Behorend bij controleverklaring
                                                                                  d.d. 13 april 2018

7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                             van resistente bacteriën geleid tot een verbetering van de registratie
                             hiervan. Eén van onze artsen is bezig met promotieonderzoek.
    Vorming van              In 2017 is het zorgnetwerk Antibioticaresistentie Noord-Brabant opgestart,
    regionale netwerken      een regionaal samenwerkingsverband van verschillende zorginstellingen,
    antibioticaresistentie   organisaties en zorgprofessionals in de regio, waaronder team IZB. Het doel
    / bijzonderresistente    is om antibioticaresistentie te voorkomen en op regionaal niveau de
    micro-organismen         verspreiding te bestrijden. Ook is onze GGD partner in het driejarige
    (BRMO)                   Interreg-project i41Health in Zuid- Nederland en Vlaanderen. Het doel
                             hiervan is om antibioticaresistentie bij mens en dier in beeld te brengen,
                             bijvoorbeeld door te onderzoeken of bijzonderresistente mico-organismen
                             aanwezig zijn bij gezonde burgers, patiënten, varkens en kippen.
    Advisering van           In 2017 hebben we 7 adviezen gegeven aan gemeenten over zoönosen,
    gemeenten en             ziekten die van dier op mens kunnen overgaan. In vijf gevallen ging het om
    instellingen over        bedrijven met geiten, namelijk in Bavel, Woudrichem, Lage Zwaluwe,
    zoönosen                 Baarle Nassau en Woensdrecht. Twee keer hebben we de gemeente
                             Drimmelen geadviseerd op het gebied van pluimvee.
    Samenwerking met         De samenwerking met het team Gezondheid, Milieu en Veiligheid (GMV),
    team Gezondheid,         met   name      op   het        onderwerp      intensieve   veehouderij,      is   in   2017
    Milieu en Veiligheid     geïntensiveerd. We hebben onder meer gezamenlijk adviezen opgesteld, de
                             vertaling     gemaakt            van    landelijke       onderzoeksresultaten            naar
                             publieksinformatie en een gezamenlijke reactie gegeven op verschillende
                             maatschappelijke signalen.
    Aandacht voor            In 2017 hebben we deelgenomen aan de Landelijke werkgroep Intensieve
    intensieve               Veehouderij, waarin artsen medische milieukunde (MMK), GMV en IZB
    veehouderij              zitting hebben. Ook namen we deel aan het Brabants Kennisnetwerk
                             Zoönosen.
    Formuleren van           Verschillende    onderwerpen,          zoals     antibioticaresistentie,      netwerk-    en
    focus voor komende       ketenregie, infectiepreventie en vroegopsporing in risicovolle instellingen
    periode                  zoals verpleeg- en verzorgingshuizen hebben in de komende jaren meer
                             aandacht nodig. Samenwerken aan infectiepreventie en meer vroege
                             opsporing is intensief en vraagt om een lange adem. In 2017 zijn enkele
                             beginnende samenwerkingen opgestart. In 2018 en verder investeren we
                             krachtig in het netwerk en de samenwerking in zowel het sociale als het
                             zorgdomein.
    Meting behoeften en      Medio 2017 is een interviewronde afgerond onder 10 verpleeg- en
    verwachtingen            verzorgingshuizen, 4 instellingen voor verstandelijk gehandicapten, 5
    ketenpartners            medisch kinderdagverblijven en 1 opvang voor AMA’s. Behoeften en
                             verwachtingen werden gemeten bij deze ketenpartners met betrekking tot
                             ondersteuning, samenwerking en communicatie, met als uiteindelijk doel
                             om    infectieziekten      te    voorkomen       en/of   eerder   op     te    sporen.    Dit
                             ketenproject werd bekostigd door een projectsubsidie van het RIVM.
    Kennismaking en          In 2017 is het project Thuiszorg afgerond. In een periode van ongeveer
                                                                                                    Deloitte Accountants B.V.
                                                                                                    Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                                    Behorend bij controleverklaring
                                                                                                    d.d. 13 april 2018

8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>    samenwerking         anderhalf jaar zijn, in het kader van het uitbreiden van de netwerk- en
    thuiszorg            ketenregie, 10 koepels van thuiszorgorganisaties of thuiszorginstellingen
                         bezocht. Dit betrof een eerste kennismaking op koepelniveau. Door nauwer
                         samen te werken worden op termijn infectieziekten voorkomen of eerder
                         opgespoord.




    Team Seksuele Gezondheid
    Met onze curatieve soa-bestrijding, waaronder soa-testen en -behandeling, heeft ons team
    Seksuele Gezondheid de belangrijke risicogroepen bereikt. Hieronder vallen met name jongeren,
    prostituees en mannen die seks hebben met mannen. Om hun seksuele gezondheid te beschermen
    en bevorderen hebben we in 2017 onder meer de volgende activiteiten uitgevoerd:

    Jongeren             In samenwerking met Testalize-me hebben we de pilot Thuistesten
    testen zichzelf      gecontinueerd. In deze pilot kunnen jongeren tot en met 24 jaar een
    thuis op             vragenlijst invullen. Zij die in aanmerking komen krijgen vervolgens van
    Chlamydia en         GGD West-Brabant een thuistest mee die Chlamydia en Gonorroe kan
    Gonorroe             detecteren. Binnen 48 uur kunnen de jongeren online de uitslag opvragen.
                         Hebben ze behandeling nodig, dan kunnen ze terecht bij de GGD of de
                         huisarts. Binnen de groep jongeren die een thuistest hebben gedaan is het
                         vindpercentage      van   Chlamydia    en   Gonorroe     vergelijkbaar    met   het
                         vindpercentage binnen de groep jongeren die ons spreekuur bezoekt.
    Groepsvoorlich-      Preventie is een belangrijk onderdeel van ons werk. Via een externe
    tingsactiviteiten    subsidie    (RIVM-Sense)    zetten     we   met    groepsvoorlichtingsactiviteiten
    gericht op           nadrukkelijk   in    op   preventie.    Daarvoor     maken    we     gebruik    van
    preventie            onderzoeksresultaten. Met 18,6 jaar heeft bijvoorbeeld de helft van de
                         jongeren tussen de 12 en 25 jaar geslachtsgemeenschap gehad (Seks onder
                         je 25e; Rutgers/Soa Aids Nederland 2017). Zorgelijk is dat ruim 40% van
                         de jongeren geen condoom gebruikt bij een onenightstand en dat het aantal
                         jongeren dat een naaktfoto of seksfilmpje van zichzelf verstuurt, flink is
                         gestegen.
    Inzet Sense-         In het landelijke Sense-project werken we vraaggericht samen met onze
    project op           netwerkpartners. Op scholen voor voortgezet onderwijs sluiten we aan bij
    scholen, op het      themadagen en is er inzet van ‘Helder Theater’ met ‘Zomer vol verleiding’.
    ROC-MBO en           Op het ROC-MBO in de regio geven we naast voorlichtingen over veilig
    voor LHBTI-          vrijen ook gastlessen over vrouwelijke genitale verminking (VGV) aan
    jongeren en          opleidingen voor de zorg. We sluiten aan bij gemeentelijke initiatieven zoals
    MSM                  BO in Breda, vanuit en voor de LHBTI-jongeren (lesbische, homoseksuele,
                         biseksuele     en    transgender       jongeren     en    jongeren       met    een
                         intersekseconditie, die mannelijke en vrouwelijke kenmerken hebben).
                         Specifieker is er aandacht voor MSM (mannen die seks hebben met
                         mannen) via Inloopavond COC en Grindr.
    Voortzetting         In en ook na 2017 is en wordt het RUPS-project in onze regio voortgezet. In
                                                                                        Deloitte Accountants B.V.
                                                                                        Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                        Behorend bij controleverklaring
                                                                                        d.d. 13 april 2018

9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>     RUPS-project           dit project worden prostituees die willen stoppen met hun werk daarbij
                            begeleid. De beleidsmatige verruiming hiervoor is op zowel ambtelijk als
                            bestuurlijk niveau vastgelegd.
     Programma op           Via     bijvoorbeeld    ROC-MBO,       de     Praktijkscholen,       de   Internationale
     maat voor              Schakelklas en Jeugdzorginstellingen hebben we de meest kwetsbare
     kwetsbare              groepen bereikt, waaronder allochtone jongeren, jonge statushouders en
     groepen                jongeren met een verstandelijke beperking. Voor hen maken we gebruik
                            van een programma op maat, met daarin duidelijke afspraken en aandacht
                            voor de actualiteit, zoals praktijkvoorbeelden van sexting. Ook hebben we
                            verschillende prostitutiebedrijven bezocht, op locatie getest en voorlichting
                            gegeven over seksuele gezondheid.
     Online                 Collega’s van ons team hebben gefungeerd als hulpverlener bij VrijFijn, de
     hulpverlening bij      online hulpverlening van Sense. Hierbij krijgen jongeren online hulp bij
     seksuele               eenvoudige seksuele problematiek. Deze vorm van hulp wordt medio 2018
     problematiek           geëvalueerd.




     Team Reizigersadvisering
     Het team Reizigersadvisering draagt bij aan de bestrijding van infectieziekten door middel van
     (extern gefinancierde) reizigersvaccinaties en vaccinaties bij beroepsgroepen. De hoofdlijnen van
     waar het team zich in 2017 voor heeft ingezet zijn de volgende:

     Reizigersvaccinatie    We hebben de markttaken uitgevoerd op het gebied van reizigersvaccinatie
     en                     en op het gebied van (hepatitis B-)vaccinaties bij beroepsgroepen die risico’s
     beroepsgroepen-        lopen op infectie. In 2017 hebben we ongeveer 11.500 cliënten reizigerszorg
     vaccinatie             gezien en deze reizigers 17750 vaccinaties toegediend. Beoefenaars van
                            risicoberoepen hebben we 2995 vaccinaties gegeven.
     Digitalisering         In 2017 heeft het platform GGD Reisvaccinaties de GGDReiswebshop
     wereld van de          geopend. Het Platform GGD Reisvaccinaties is een samenwerkingsverband
     reizigersvaccinaties   van 22 GGD’en, waaronder GGD West-Brabant. Op https://webshop.
                            ggdreisvaccinaties.nl        kunnen    reizigers       allerhande    reisbenodigdheden
                            bestellen, van DEET en desinfectiegel tot zonnebrandcrème. Daarnaast is de
                            gratis app 'GGD reist mee' doorontwikkeld. Deze app voorziet de reiziger
                            tijdens de reis van handige informatie over onder meer ziekte op reis en
                            vaccinaties per land.
     Bijdrage aan           Om reizigers te helpen om onbezorgd op vakantie te gaan én gezond weer
     gezond reizen op       terug    te   komen,    heeft   ons    team      in    2017   via   het   Platform   GGD
     Vakantiebeurs          Reisvaccinaties    bijgedragen        aan   de        organisatie   van   de   jaarlijkse
                            Vakantiebeurs.    In    de    GGD-stand     informeerden        GGD-verpleegkundigen
                            bezoekers over reisvoorbereidingen en gezondheidsrisico’s per land.




                                                                                                 Deloitte Accountants B.V.
                                                                                                 Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                                 Behorend bij controleverklaring
                                                                                                 d.d. 13 april 2018

10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>     Team Tbc
     Iedere minuut sterft er ergens op de wereld iemand door tuberculose (tbc). In Nederland
     registreren we enkele doden per jaar. Hoewel het jaarlijks aantal tbc-bezoeken en screeningen een
     licht stijgende trend laat zien, is het aantal te behandelen patiënten (tuberculose en latente
     tuberculose-infectie) over de afgelopen 3 jaar ongeveer gelijk gebleven. Veranderende mondiale
     omstandigheden hebben een direct effect op de instroom van onder meer (zaken-)reizigers,
     immigranten, asielzoekers en arbeidsmigranten uit Midden en Oost-Europa. Deze instroom heeft
     vervolgens weer effect op het aantal (potentiële) besmettingen. Belangrijke informatie betreffende
     de tbc-bestrijding in 2017 is de volgende:

     Toenemende            De tbc-bacil vertoont in toenemende mate resistentie. Door deze resistentie
     complexiteit          neemt de complexiteit van besmettingen en daarmee ook de complexiteit
                           van behandelingen fors toe.
     Samenwerking          Het Nationaal Plan TBC-bestrijding 2011-2015 van het RIVM/Centrum voor
     GGD’en regio          infectieziektebestrijding is een samenwerkingsplan voor regionalisering van
     Zuid-                 de tuberculosebestrijding. Dit plan voorziet in landelijke opschaling naar vier
     Nederland             tbc-regio’s, waaronder Zuid-Nederland. In 2017 is één van de tbc-artsen van
                           ons team benoemd tot Regionaal TuberculoseCoördinator. Deze arts zal
                           sturing geven aan de inhoudelijke ontwikkelingen binnen de regio Zuid-
                           Nederland.
     Screening van         Statushouders afkomstig uit landen waar tuberculose veel voorkomt zoals
     statushouders         Eritrea, Ethiopië en Somalië worden bij aankomst in Nederland verplicht
                           onderzocht op TBC. Daarna voert de GGD nog gedurende twee jaar
                           vervolgscreeningen uit. In 2017 zijn deze vervolgscreeningen nog niet
                           uitgevoerd omdat de GGD’en niet beschikken over de naw-gegevens van de
                           betrokkenen. Oorzaak hiervan is dat GGD’en geen autorisatie hebben voor
                           de Basisregistratie Personen (BRP). Op landelijk niveau wordt hiervoor een
                           oplossing gezocht. De alleenstaande minderjarige vluchtelingen (AMV’ers)
                           afkomstig    uit   risicolanden   die     zijn   gehuisvest     in   kleinschalige
                           opvangvoorzieningen heeft de GGD in 2017 wel gescreend. Het betrof 42
                           AMV’ers, met name afkomstig uit Eritrea.



     Indicatoren

      Indicator               Indicator zegt iets over       Begroting Realisatie 2017
                                                             2017

      Aantal gevonden         Bereik risicogroepen soa       580/3.900      1.352/4.630
      soa’s ten opzichte
      van het aantal                                                        Groter aantal dan verwacht
      cliënten                                                              vanwege gebruik thuistests.
      (vindpercentage)
                                                                            Bij 1 cliënt kunnen meerdere
                                                                            soa’s worden gevonden.

      Aantal cliënten         Bekendheid inwoners            1.860          1470 meldingen, signalen en
      infectieziekten         en professionals met de                       vragen, met per onderdeel een
                              GGD-taak                                      wisselend aantal patiënten en
                                                                            per onderdeel een wisselende
                                                                                          Deloitte Accountants B.V.
                                                                                          Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                          Behorend bij controleverklaring
                                                                                          d.d. 13 april 2018

11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                    infectieziektebestrijding                 werkbelasting voor de GGD

     Aantal mantouxtests            Opsporen mogelijke tbc-       740         Deze indicator is niet
                                    infecties                                 representatief gebleken. Een
                                                                              betere indicatie geeft het
                                                                              aantal te behandelen
                                                                              patiënten: 26 nieuwe tbc-
                                                                              gevallen en 52 opgespoorde
                                                                              latente tbc-infecties. Zie de
                                                                              digitale versie van het
                                                                              jaarverslag voor meer
                                                                              kengetallen.




     Wat heeft het gekost?




                                                                              Beleidsbegroting
                                                            Realisatie 2017             2017            Verschil
     Infectieziektebestrijding
     Kosten productgroep infectieziektebestrijding                    5.361             5.138               223

     Gemeentelijke bijdrage basistakenpakket                          2.745             2.745                 0
     Overige opbrengsten                                              2.763             2.394               369
     Totaal opbrengsten                                               5.508             5.138               369

     Resultaat                                                          147                 0               147




                                                                                             Deloitte Accountants B.V.
                                                                                             Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                             Behorend bij controleverklaring
                                                                                             d.d. 13 april 2018

12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>     2. JEUGDGEZONDHEIDSZORG


     In de jeugdgezondheidszorg voor kinderen van 0-18 jaar in West-Brabant werken de JGZ-teams
     van de GGD naast en samen met de teams van Thuiszorg West-Brabant en Careyn. Bij elkaar is
     dat een grote groep jeugdgezondheidszorgmedewerkers, jeugdartsen, doktersassistenten,
     jeugdverpleegkundigen en andere professionals. Zij bieden preventieve zorg voor kinderen, zodat
     ieder kind krijgt wat het nodig heeft om gezond en veilig op te groeien. De hoofdlijnen van de
     inzet van JGZ in 2017 waren de volgende:

     Modernisering        In 2017 hebben de teams hard gewerkt aan een nieuw basispakket, waarin
     basispakket:         meer tijd wordt vrijgemaakt voor kwetsbare kinderen. Onder andere is er
     stevige basis,       een wijziging aangebracht in de planning van de contactmomenten met
     meer ruimte          kinderen tussen 0 en 4 jaar. Daarnaast is er op 18 maanden is er tevens
     voor kwetsbare       een digitaal aanbod gecreëerd. Voor de leeftijd van 4 maanden is er een
     kinderen en          collectief contactmoment gecreëerd, wat ouders een gelegenheid biedt voor
     meer (digitaal)      onderlinge uitwisseling. Ook zijn of worden de JGZ-professionals geschoold
     contact              in het voeren van gesprekken waarbij ouders samen met jeugdarts en
                          jeugdverpleegkundige inschatten welke zorg zij nodig hebben (via de GIZ
                          methode). De modernisering van het basispakket zal in de komende vier
                          jaar een structurele efficiency gaan opleveren.
     Lokaal               Naast meer ruimte voor kwetsbare kinderen omvat het basistakenpakket
     verbinden:           ook het nieuwe onderdeel ‘lokaal verbinden’. Lokaal verbinden is de (al dan
     samenwerking         niet structurele) samenwerking van de JGZ met andere partners. Het doel
     JGZ met andere       van deze samenwerking is enerzijds beleidsvorming binnen de JGZ en
     partners             anderzijds zorgoptimalisatie. Dit is een randvoorwaarde voor de andere
                          producten in het basispakket, namelijk basiszorg, aanvullende zorg en
                          beleidsadvisering.   Hiervoor      zijn   alle    jeugdartsen     geschoold    in
                          beleidsadvisering. De inschatting is dat ongeveer 10% van het basispakket
                          aan lokaal verbinden wordt besteed. Hierover zijn in alle gemeenten
                          afspraken gemaakt voor de lokale invulling. De komende twee jaar zullen
                          de inhoud en daadwerkelijke omvang van lokaal verbinden definitief worden
                          vastgesteld.
     Bijzondere           De medewerkers van team JGZ nodigen alle jeugdige nieuwkomers
     aandacht voor        (vluchtelingen, statushouders en arbeidsmigranten) uit voor een intake, een
     jeugdige             medisch onderzoek en vaccinaties op maat. Zo hebben we in 2017 in totaal
     vluchtelingen/       786 statushouders gezien. De instroom van statushouders neemt af maar
     statushouders        de complexe problematiek vraagt om regie en afstemming met CJG en
                          zorginstellingen.    Vluchtelingenwerk       is    hierin   een       belangrijke
                          samenwerkingspartner.     Indien     nodig   maken     we   gebruik     van   de
                          tolkentelefoon.
     Meer en breder       We zoeken naar passende manieren om met ouders en jongeren in gesprek
     gebruik              te zijn, gericht op hun behoeften en online communicatiemogelijkheden. In
     ouderportaal         2017 hebben onze professionals de ouders nadrukkelijk toegeleid naar het
     Mijn Kind in         ouderportaal Mijn Kind in Beeld. Dat heeft geresulteerd inDeloitte
                                                                                     een toename   van B.V.
                                                                                             Accountants
                                                                                      Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                      Behorend bij controleverklaring
                                                                                      d.d. 13 april 2018

13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>     Beeld en           het aantal unieke bezoekers van het ouderportaal van ruim 10.000 in 2016
     www.JouwGGD.       naar ruim 15.000 in 2017. De meest gebruikte onderdelen in het
     nl                 ouderportaal zijn de groeicurve, de BMI-curve en het Van Wiechen-schema.
                        Ook hebben jongeren en ouders steeds meer de keuze tussen reguliere
                        gesprekken en online contacten, zoals bijvoorbeeld het advies op maat
                        binnen het ouderportaal. De landelijke website www.JouwGGD.nl, via welk
                        kanaal jongeren contact hebben met de GGD, is in 2017 bezocht door
                        451.259 unieke bezoekers. Ook bestaat de mogelijkheid om via JouwGGD
                        te chatten met professionals van GGD West-Brabant of andere GGD’en. In
                        2017 hebben er 9.350 chats plaatsgevonden. De openingstijden van de
                        chat zijn verruimd naar onder meer de zondagavond.
     Ontwikkeling       GGD West-Brabant is aangesloten bij de koplopersgroep “Groeigidsapp”, die
     Groeigidsapp       de komende jaren een app behorende bij de Groeigids ontwikkelt. Het doel
                        van de Groegidsapp is het aanbieden van ‘JGZ-informatie in je broekzak’.
                        Ook wordt in deze app aan ouders van kinderen in de leeftijd 0-6 jaar de
                        mogelijkheid geboden om te chatten met een JGZ-professional.
     Samenwerking       Onze samenwerking met scholen en ketenpartners is goed. Zo zorgt onze
     bij complexe       samenwerking met leerplicht en CJG bijvoorbeeld voor aandacht en
     gezinssituaties    begeleiding van thuiszitters naar (passend) onderwijs.
     Versteviging       Nauwe samenwerking rond gezinnen en kinderen blijft noodzakelijk. Ook in
     samenwerking       2017 heeft samenwerking met huisartsen en eerstelijnsinstellingen weer
     JGZ met            mooie kansen geboden. Zo hebben initiatieven om samen te werken en
     eerstelijnsorgan   kennis uit te wisselen met huisartsen geleid tot laagdrempelige begeleiding.
     isaties            Deze begeleiding vond niet alleen plaats op het gebied van gewicht en
                        bewegen, maar ook op het gebied van psychosociale ontwikkeling en
                        echtscheidings-      en      gezinsproblematiek.          Afstemming        en
                        casuïstiekbespreking met het CJG, welzijnsorganisaties en scholen hebben
                        geleid tot duidelijke afspraken over begeleiding, hulp en zorg in het gezin.
                        Contacten     met   verloskundigen,   kinderartsen,      peuterspeelzalen   en
                        kinderopvang hebben geleid tot preventieve contacten met kwetsbare
                        gezinnen.
     Betere             In 2017 zijn we in gesprek gegaan met de GGZ-instellingen over optimale
     samenwerking       samenwerking en de wachtlijsten. Reden hiervoor was een behoefte aan
     tussen JGZ en      een versnelde instroom voor hoogcomplexe casuïstiek en aan consultatie en
     GGZ-               GGZ-expertise voor kinderen met psychiatrische klachten. De gemaakte
     instellingen       samenwerkingsafspraken zorgen voor meer expertise bij JGZ-artsen op het
                        gebied   van kinderpyschiatrie   en voor betere diagnostiek en tijdige
                        verwijzing.
     Uitbreiding        M@ZL (Medische Advisering Ziekgemelde Leerling) is een methode voor
     ziekteverzuim-     integrale aanpak van ziekteverzuim bij scholieren. De interventie M@ZL is
     begeleiding via    in 2017 door de Erkenningscommissie Interventies erkend als 'eerste
     project M@zl       aanwijzingen voor effectiviteit'. Van de leerlingen die binnen M@ZL bij de
                                                                                    Deloitte Accountants B.V.
                                                                                    Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                    Behorend bij controleverklaring
                                                                                    d.d. 13 april 2018

14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>     naar het              jeugdarts werden uitgenodigd was de ziekteverzuimomvang na een jaar
     basisonderwijs        gehalveerd. In 2017 is gestart met een pilot M@ZL op het primair
                           onderwijs, waaraan 15 scholen in West-Brabant deelnemen. Eind 2018 zal
                           de pilot de eerste onderzoeksresultaten opleveren.
     Bijzondere            Sinds 2017 registreren we systematisch een aantal bijzondere groepen
     groepen               kinderen, zoals kinderen van expats of van ouders met psychiatrische
     kinderen beter        problemen en kinderen die wonen op een camping of op een schip. Deze
     in beeld              registratie levert nuttige informatie op voor het volgen van deze kinderen.
                           In Werkendam kon er bijvoorbeeld rekening worden gehouden met de
                           verblijfsplaats van schipperskinderen en is er tijdens de kerstperiode een
                           extra spreekuur voor deze kinderen georganiseerd.
     De medewerkers die zich bezighouden met kinderen in de leeftijd van 0-4 waren tot en met 2017
     ondergebracht in de stichting JGZ, onder directie van GGD West-Brabant. In 2017 is bestuurlijk
     besloten om de stichtingsmedewerkers over te laten gaan naar GGD West-Brabant.
     Daadwerkelijke implementatie daarvan is gebeurd op 1 januari 2018.




     Indicatoren




      Indicator            Indicator zegt iets    Begroting 2017          Realisatie 2017
                           over

      % kinderen           Bereik: bereiken       0-4-jarigen             0-4-jarigen
      gescreend            we genoeg
      (t.o.v. totaal       kinderen en de         11.000 in zorg          11.380 in zorg
      aantal               juiste kinderen?
                                                  40.000 consulten        14.671 gescreend
      kinderen)
                                                                          (bereikt)

                                                                          49.877 consulten
                                                                          (acties)

                                                  4-18-jarigen            4-18-jarigen

                                                  109.000 in zorg         107.675 in zorg

                                                  26.400 gescreend        30.459 gescreend
                                                                          (bereikt)

                                                                          50.988 consulten
                                                                          (acties)

      Aantal kinderen      Bereik van             0-4-jarigen             0-4-jarigen
      gescreend/           ‘bijzondere’ groepen
                                                  50 kinderen             410 kinderen*
      onderzocht niet in
      GBA                                         4-18-jarigen            4-18-jarigen

                                                  150 kinderen            462 kinderen*

                                                                          * ongeacht of deze staan

                                                                                   Deloitte Accountants B.V.
                                                                                   Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                   Behorend bij controleverklaring
                                                                                   d.d. 13 april 2018

15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                                                           geregistreerd in de GBA

     Aantal verwezen       Tijdig succesvol     0-4-jarigen: 15%           0-4-jarigen: 18,3% **
     kinderen (t.o.v.      doorgeleid
     totaal aantal                                                         (2.688/14.671)
     kinderen
     gescreend en/ of
     onderzocht)
                                                4-18-jarigen: 15%          4-18-jarigen: 20,4% **

                                                                           (6.161/30.459)

                                                Verwijzingen clusteren
                                                op:

                                                1e lijnsgezondheidszorg 1.156 (0-4) / 520 (4-18)




                                                2e lijnsgezondheidszorg    822 (0-4) / 586 (4-18)




                                                Vrij toegankelijke         48 (0-4) / 97 (4-18)
                                                (jeugd-)hulp




                                                Geïndiceerde jeugdhulp /
                                                                           377 (0-4) / 44 (4-18)
                                                Voorschool / VVE /
                                                onderwijs

                                                Anders                     285 (0-4) / 4.914 (4-18)

                                                                           ** Hogere percentages agv
                                                                           betere samenwerking
                                                                           binnen sociaal domein

     Aantal                Indicatie van        0-4 jarigen: 10%           4.674/49.877 = 9,4%
     indicatie-            kwetsbare gezinnen
     consulten en                               4-18 jarigen: 25%          10.245/50.988 = 20,1%
     huisbezoeken

     Gemiddeld             Mate waarin we       ≥7,5                       In 2017 heeft geen brede
     waarderingscijfer     voorzien in                                     klantevaluatie
     door stakeholders     behoeften van                                   plaatsgevonden; de
     (cliënten, partners   onze stakeholders                               evaluatie voor 2018 is al
     en/of                                                                 voorbereid
     opdrachtgevers)
     voor deze
     diensten




                                                                                    Deloitte Accountants B.V.
                                                                                    Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                    Behorend bij controleverklaring
                                                                                    d.d. 13 april 2018

16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>     Wat heeft het gekost?

                                                                                   Beleidsbegroting
                                                                Realisatie 2017              2017             Verschil
     Jeugd en Gezin 4 - 19 jarigen
     Kosten productgroep Jeugd en Gezin 4 - 19 jarigen                    7.587                6.906              681

     Gemeentelijke bijdrage basistakenpakket (excl. maatwerk)             5.468                5.468                0
     Gemeentelijke bijdrage basistakenpakket maatwerk                       710                  710                0
     Overige opbrengsten                                                  1.447                  728              718
     Totaal opbrengsten                                                   7.624                6.906              718

     Resultaat                                                              38                    0                38




                                                                                   Beleidsbegroting
                                                                Realisatie 2017              2017             Verschil
     Jeugd en Gezin 0 - 4 jarigen
     Kosten productgroep Jeugd en Gezin 0 - 4 jarigen                     4.793                4.816               -23

     Gemeentelijke bijdrage 0 - 4 jarigen                                 3.961                3.976              -15
     Overige opbrengsten                                                    712                  828             -117
     Ontrekking Bestemmingsreserve JGZ                                      163                   12              151
                                                                          4.835                4.816               19

     Resultaat                                                              43                    0                43




     3 LOKAAL GEZONDHEIDSBELEID


     De GGD-driehoek beleid-onderzoek-praktijk wordt aangejaagd en uitgevoerd door team Beleid en
     team Onderzoek, in nauwe samenwerking met andere teams, zoals bijvoorbeeld team Preventie &
     Gezondheid. Deze collega’s zijn hét gezicht voor onze gemeenten in de regio. In 2017 lag de focus
     op de werkgebieden ‘gezonde en veilige leefomgeving’ en ‘kwetsbare groepen’.




     Team Beleid

     Onze lokale beleidsadviseurs hebben ieder een set van gemeenten onder hun hoede die zij
     adviseren op het gebied van gezondheidsbeleid. Dat werk heeft impact als we zien dat het advies
     richting geeft aan beleid of activiteiten ten gunste van de publieke gezondheid. Enkele belangrijke
     onderdelen waarvoor de beleidsadviseurs zich dit jaar hebben ingespannen zijn de volgende:

     Bespreken van              Onze lokaal beleidsadviseurs vormen de spil in de (veelal interne)
     kansen en                  regionale/lokale gemeenteteams, die geformeerd zijn rondom gemeenten
     risico’s met               en partners in het sociaal domein. Ook zijn de lokaal beleidsadviseurs in alle
     gemeenteteams              gemeenten onderdeel van het lokale netwerk in het sociale en ook steeds
     en lokaal                  meer        het   fysieke   domein.   Publieke    gezondheid     gaat   immers   over
     netwerk                    verschillende beleidsdomeinen heen: handhaving, milieu, sociaal domein en
                                                                                                   Deloitte Accountants B.V.
                                                                                                   Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                                   Behorend bij controleverklaring
                                                                                                   d.d. 13 april 2018

17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                           veiligheid. De beleidsadviseurs vervulden deze verbindende rol in 2017
                           onder meer door bijvoorbeeld aan te sluiten aan thematafels, deel te
                           nemen    aan    LEA-overleggen      en    zitting         te    nemen      in    themagerichte
                           netwerken, zoals het netwerk rondom armoede, drugsaanpak en zorg
                           kwetsbare   groepen      recreatieterreinen.         De        beleidsadviseurs       signaleren
                           kansen en risico’s uit deze netwerken en maken die intern en extern
                           bespreekbaar.
     Positieve             In   2017   heeft      elke   gemeente        het    concept           positieve   gezondheid
     gezondheid            geïntroduceerd en (elementen hiervan) geïmplementeerd in de beleidslijn
                           gezondheid. Dit is zowel in het sociale als in het fysieke domein gebeurd.
     Aandacht voor         De   nieuwe     Omgevingswet        maakt           van        gezondheid       een    wettelijk
     gezonde en            afwegingskader. In het teken daarvan is het onderwerp ‘gezonde en veilige
     veilige               leefomgeving’ in 2017 in 18 gemeenten geagendeerd. Er zijn gesprekken
     leefomgeving in       gevoerd over de kansen en uitdagingen die het wettelijk kader biedt en alle
     gemeentelijke         projectleiders die binnen de gemeenten verantwoordelijk zijn voor de
     plannen voor          Omgevingswet zijn bekend. In een aantal gemeenten, waaronder Breda en
     buitenruimte          Moerdijk, hebben we vanuit de visie op (positieve) gezondheid een bijdrage
                           geleverd aan omgevingsplannen. In deze ontwikkeling werken we nauw
                           samen    met    de   gemeenten      en   met         team        GMV,     onderzoek      en   de
                           projectleiders binnen de GGD. Daarnaast zijn netwerkverbindingen tot
                           stand gebracht met de Veiligheidsregio, de Omgevingsdienst en met
                           Waterschappen. Ook heeft de GGD eind 2017 in Breda een hackathon
                           georganiseerd    die    volledig   in   het    teken           stond    van     gezondheid    en
                           leefomgeving.
     Zelfredzaam           De publieke gezondheid van asielzoekers en vluchtelingen is geen nieuw
     bestaan voor          terrein, maar gemeenten kenden wel een hogere instroom. In 2017 is
     statushouders         inzichtelijk gemaakt welke statushouders de GGD gezien en geholpen heeft.
                           Er is ambtelijk en bestuurlijk actief gesproken over de rol die (positieve)
                           gezondheid speelt bij deze doelgroep. Daarnaast is besproken wat er nog
                           nodig is om het voor statushouders mogelijk te maken om een zelfredzaam
                           bestaan op te bouwen.



     Team Onderzoek
     Het team Onderzoek levert aan gemeenten en partners kennis die doelgericht bijdraagt aan een
     gezonder West-Brabant. Gemeenten en partners kunnen met deze kennis richting geven aan hun
     beleid, zowel voor de dagelijkse uitvoering als voor het omgaan met crisissituaties. In 2017 heeft
     team Onderzoek de gezondheid in West-Brabant in kaart gebracht met speciale aandacht voor de
     doelgroepen jeugd, ouderen en sociaal kwetsbare groepen en de thema’s Omgevingswet en sociaal
     domein. Ook hebben we in 2017 de website Brabantscan ontwikkeld (www.brabantscan.nl), die als
     kennisplatform dient voor de publieke gezondheid in West-Brabant. Gemeenten kunnen met
     behulp van deze website trends in de publieke gezondheid monitoren. Daarnaast hebben we
     gewerkt aan de evaluatie van interventies gericht op het bevorderen van de gezondheid. De
     hoofdpunten van onze resultaten in 2017 zijn de volgende:


                                                                                                      Deloitte Accountants B.V.
                                                                                                      Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                                      Behorend bij controleverklaring
                                                                                                      d.d. 13 april 2018

18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>     Monitoren van    In 2017 hebben we de website www.kwetsbaarbrabant.nl ontwikkeld en
     publieke         gepresenteerd, waarop informatie staat over kwetsbaarheid en kwetsbare
     gezondheid       mensen. Verschillende Brabantse gemeenten gebruiken deze site inmiddels
     van              voor beleidskeuzes en onderbouwing van hun activiteiten. Aan de hand van
     kwetsbaren       het concept Positieve Gezondheid en een online registratiemethode hebben
                      we een gespreksleidraad ontwikkeld voor gesprekken met inwoners van 75+
                      in Geertruidenberg. Tenslotte hebben we de effecten van de pilot met een
                      buddy-aanpak voor jongeren met LVB van Stichting Prisma geëvalueerd.
     Inzicht in       In samenwerking met de Gemeente Breda en Tranzo/RIVM hebben we de
     resultaten van   effecten (gebruik en kosten) onderzocht van de transities op de gebieden
     beleids- en      Wmo en participatie voor Bredase bijstandsgerechtigden. Samen met JGZ
     praktijkinter-   hebben we in schooljaar 2016-2017 M@ZL geëvalueerd. Eén van de
     venties,         conclusies is dat M@ZL ten opzichte van het vorige schooljaar meer is
     transities en    geïntegreerd op de scholen. M@ZL wordt jaarlijks geëvalueerd, waardoor
     transformaties   borging en continue verbetering kan plaatsvinden. Daarnaast hebben we in
                      2017 het interventieprogramma JOGG geëvalueerd. De gemeenten hebben
                      de rapportages hierover ontvangen. Voor de evaluatie van de transformatie
                      in de jeugdzorg hebben we een populatie-onderzoek gecoördineerd en
                      uitgevoerd. We hebben op procesniveau analyses gemaakt en over het
                      onderzoek gerapporteerd aan alle gemeenten.
     Ontwikkeling     Voor de Gemeente Roosendaal hebben we een monitor ‘Sociaal domein’
     lokale           ontworpen. De uitkomsten van de monitor en de dialoogsessie zijn op
     monitors         ambtelijk niveau bediscussieerd, wat heeft geleid tot het benoemen van
     sociaal domein   focuspunten voor 2018 en verder.
     Versterken       Samen met Tranzo ontwikkelden we in de Academische Werkplaats Publieke
     van beleid en    Gezondheid Brabant en de Academische Werkplaats Jeugd ook in 2017 weer
     praktijk mbv     vernieuwende      onderzoeksprojecten,    onder   meer      op   het   terrein   van
     subsidies en     participatie van kwetsbare groepen. Daarnaast voerden we in opdracht van
     project-         ZonMw een evaluatie uit van de acceptatie en het gebruik van het e-health-
     opdrachten en    instrument de Persoonlijke Gezondheidscheck (PGC). Het onderzoek is
     door deelname    uitgevoerd   in   de   eerstelijns   gezondheidszorg   in   de    Noord-Brabantse
     Academische      gemeenten Goirle, Oisterwijk, Oosterhout en Uden. Tenslotte startten we een
     Werkplaatsen     onderzoek naar de inzet van de ziekenhuis-CJG’er als schakel tussen het
                      sociaal domein en de Kindergeneeskunde bij kinderen en jongeren met
                      psychosociale problematiek. Dit was mogelijk met behulp van een ZonMw-
                      subsidie en co-financiering van de Gemeente Breda.
     Inzet nieuwe     In 2017 hebben we de methodiek ‘gezondheidspanels’ ontwikkeld. Het
     databronnen      gezondheidspanel bestaat momenteel uit 4000 burgers die doelgroepgericht,
     en nieuwe        locatiegericht of themagericht kunnen worden bevraagd over gezondheid,
     methodieken      zorg en het sociaal domein. Verder voerden we samen met de Academie
                      voor Datascience verschillende voorspellingsanalyses uit. Zo zijn we onder
                      meer gestart met een onderzoek naar de mogelijkheid om een voorspellend
                                                                                       Deloitte Accountants B.V.
                                                                                       Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                       Behorend bij controleverklaring
                                                                                       d.d. 13 april 2018

19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                          model     voor   infectieziekten   te   ontwikkelen.    Op    het       terrein   van   de
                          leefomgeving werken we aan een Brabantse OmgevingsScan en aan de
                          verbinding van databronnen veiligheid en gezondheid. Verder hebben we drie
                          masterstudenten Geriatriefysiotherapie begeleid die onderzoek doen naar het
                          gebruik van e-health door ouderen. Dit levert inzicht op in manieren waarop
                          e-health kan bijdragen aan de gezondheid.
     Evaluatie            Anderhalf jaar na de start van de spreekuren voor dak- en thuislozen hebben
     medische zorg        wij in 2017 de uitvoering en het resultaat van deze inzet geëvalueerd. Op
     dak- en              basis van de positieve uitkomsten van dit evaluatieonderzoek heeft ons
     thuislozen en        Algemeen Bestuur besloten om de sociaal-medische zorg aan dak- en
     groeps-              thuislozen structureel op te nemen in het takenpakket van de GGD. Voor
     empowerment          dak- en thuisloze jongeren in onze regio hebben we samen met SMO Breda,
     jongeren             Stichting Annahuis, Surplus Welzijn, WijZijn Traverse Groep en Stichting Red
                          een Kind het project ‘Power2Us’ voortgezet. Doelstelling is de effectieve
                          Rwandese aanpak gericht op groepsempowerment toepasbaar te maken in
                          Nederland. Met onderzoek kijken we vervolgens hoe de aanpak in de praktijk
                          werkt en wat de resultaten zijn. In 2018 starten de eerste groepen.
     Alle resultaten en rapportages van team Onderzoek                zijn   te   vinden     op    onze     website:
     https://www.ggdwestbrabant.nl/professionals/onderzoek

     Indicatoren

      Indicator                       Indicator zegt iets          Begroting           Realisatie
                                      over                         2017

      Aantal (interne en externe)     Productie in                 260                 260
                                      relatie tot de
      adviezen                        vraag/behoefte
                                      in- en extern

      Bruikbare kennisproducten       Waardering door              7,5                 7,5
      over publieke gezondheid        beleidsmakers over
      (bv. profielen, monitors,       bruikbaarheid
      factsheets)                     geleverde
                                      kennisproducten

      % adviezen die gemeenten        Impact advies                80%                 Het is niet mogelijk
      meewegen leiden tot                                                              gebleken om hier een
      gefundeerde beleidskeuze                                                         percentage aan te
      (ook dat beleid gefundeerd                                                       verbinden
      niet wordt gewijzigd of
      uitgevoerd)

      Gemiddeld                       Mate waarin we               ≥7,5                Onderzoek: 7,4
      waarderingscijfer door          voorzien in behoeften
      stakeholders (cliënten,         van onze stakeholders                            Beleid: 7,6
      partners en/ of
      opdrachtgevers) voor deze
      diensten


                                                                                              Deloitte Accountants B.V.
                                                                                              Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                              Behorend bij controleverklaring
                                                                                              d.d. 13 april 2018

20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>     Wat heeft het gekost?
                                                                                    Beleidsbegroting
                                                              Realisatie 2017                 2017             Verschil
     Lokaal gezondheidsbeleid
     Kosten productgroep lokaal gezondheidsbeleid                         2.068                2.083                -15

     Gemeentelijke bijdrage basistakenpakket                              1.617                1.617                  0
     Overige opbrengsten                                                    426                  466                -40
     Onttrekking bestemmingsreserve monitoring                                0                    0                  0
     Totaal opbrengsten                                                   2.043                2.083                -40

     Resultaat                                                             -25                     0               -25




     4 GEZONDE EN VEILIGE LEEFOMGEVING

     Het thema Gezonde en Veilige Leefomgeving wordt binnen onze GGD voornamelijk uitgevoerd
     door het team Preventie & Gezondheid, het team Toezicht & Technische Hygiënezorg en het team
     Gezondheid, Milieu en Veiligheid. Deze teams voeren onder meer preventieprojecten uit, geven
     medisch milieukundig advies op gebieden als lucht, geluid, binnenmilieu, asbest, zwemwater en
     ongedierte en voeren inspecties uit in het belang van collectieve preventie, bevordering en
     bescherming van de publieke gezondheid.




     Team Preventie & Gezondheid
     Ook in 2017 trokken onze adviseurs Preventie & Gezondheid weer de regio in. Samen met
     inwoners, gemeenten en uiteenlopende partners organiseerden zij tal van programma’s en
     activiteiten om een gezonde leefstijl en een gezonde omgeving te stimuleren. In alle gemeenten
     voerden zij zo vraaggericht projecten uit op scholen, in wijken, in buurten en met zorginstellingen.
     Hieronder volgt een opsomming van de hoofdpunten van het afgelopen jaar.




     Uitdragen en            In 2017 hebben we in 14 gemeenten het concept van positieve gezondheid
     toepassen concept       actief   uitgedragen       en   toegepast.     In    het    project   ANIMO   Oosterhout
     positieve               bijvoorbeeld werken vijf organisaties samen op het gebied van positieve
     gezondheid              gezondheid. Centraal staan vernieuwing aan de hand van design thinking en
                             samenwerking; inwoners worden bij dit project betrokken door middel van
                             focusgroepgesprekken. In Geertruidenberg hebben we vrijwilligers van het
                             SWOG getraind. Zij ervaren nu dat zij met het model van Positieve
                             Gezondheid       tijdens   hun    huisbezoeken        aan    75+-inwoners     komen    tot
                             “verrassende gesprekken met meer diepgang en inhoud”. In Rucphen zijn
                             ouders van jonge kinderen met elkaar in gesprek gegaan aan de hand van
                             het spinnenweb van positieve gezondheid. Dit leverde een goed beeld op
                             waar deze ouders mee worstelen.
     Aanjagen van            In 2017 hebben we aangesloten bij de transities in het sociaal domein en bij
     samenwerking in         actuele ontwikkelingen in de gemeenten. De onderwerpen waaraan in de
     de wijk                 meeste gemeenten is gewerkt zijn alcoholpreventie, eenzaamheid, gezond
                                                                                                    Deloitte Accountants B.V.
                                                                                                    Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                                    Behorend bij controleverklaring
                                                                                                    d.d. 13 april 2018

21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                           gewicht en gezonde school. Voor 10 projecten in wijken zijn er subsidies
                           aangevraagd en toegekend, voor een totaalbedrag van ruim 90.000 euro. In
                           Wernhout organiseerden we een Meet & Greet, waarbij inwoners met
                           professionals in gesprek gingen over de vraag hoe je iemand kunt helpen die
                           het niet redt en met welke vraag je bij welke organisatie terechtkunt. In
                           onder meer theatersketches en pitches leerden de inwoners de organisaties
                           (beter) kennen en zijn er concrete ideeën ontstaan voor een vervolg. In de
                           JOGG-gemeenten Breda, Roosendaal en Bergen op Zoom zetten we ons in
                           om met zoveel mogelijk partners een gezonde omgeving voor kinderen te
                           creëren.
     Samenwerking met      In 2017 hebben we onder meer samengewerkt met wijk- en dorpsraden en
     zeer diverse          KBO's, Novadic Kentron, jongerenwerk, Halt en politie. Daarnaast hebben we
     partijen              in bijna alle gemeenten ons samenwerkingsnetwerk uitgebreid met nieuwe
                           contacten in onder andere de kunst- en cultuursector en de zorgsector en
                           met burgers, sportaanbieders en bedrijven.
     Gezondheid van        Samen met gemeenten en vluchtelingenwerk zijn bijeenkomsten over
     statushouders         gezondheidszorg         in       Nederland        opgenomen        in       het
                           Participatieverklaringstraject   (PVT)   voor    statushouders.   We    hebben
                           gezondheidsthema’s toegelicht tijdens netwerkbijeenkomsten en ook bij
                           scholing van maatschappelijke begeleiders.
     Ondersteunen          In verschillende gemeenten, waaronder Halderberge en Roosendaal, zijn de
     ouderen en            adviseurs Preventie & Gezondheid betrokken geweest bij het uitvoeren van
     tegengaan             het innovatieve project “Tijd van je leven”. Door middel van kunst en cultuur
     eenzaamheid           zijn mensen met elkaar verbonden met als doel meer onderling contact
                           waardoor de mogelijke eenzaamheid onder ouderen wordt tegengegaan. In
                           Drimmelen is in samenwerking met diverse organisaties en kunstenaars het
                           traject Creatief Ont-Moeten gestart, gericht op kwetsbare inwoners die
                           zelfstandig wonen. In gemeente Breda loopt de campagne Wonen met
                           Gemak, die erop is gericht om het ouderen mogelijk te maken om langer
                           zelfstandig te blijven wonen. Onderdeel hiervan zijn bijvoorbeeld onze
                           bijeenkomsten ‘Gezond en Vitaal’. In Etten-leur waren we nauw betrokken
                           bij de oprichting van de Stichting Present in Vriendschap, die met behulp van
                           een landelijke subsidie nu zelfvoorzienend is.
     Inzet voor scholen:   In Breda organiseerden we, met een bijdrage van de Rijksuniversiteit
     pesten, voeding en    Groningen, een druk bezocht symposium over de pestaanpak op scholen,
     Vignet Gezonde        met aandacht voor de rol van de leerkracht. In de gemeente Rucphen
     School                spannen alle scholen zich in om het Vignet Gezonde School te behalen. Ook
                           in de gemeenten Bergen op Zoom, Roosendaal en Breda behaalden weer een
                           aantal scholen dit vignet. In Woudrichem loopt de aanpak Eten met
                           Aandacht, die we hebben gekoppeld aan activiteiten van de buurtsportcoach.
                           Voor alle groepen van het basisonderwijs hebben we een spelochtend
                           rondom de Schijf van Vijf georganiseerd. Deze samenwerking wordt in 2018
                                                                                       Deloitte Accountants B.V.
                                                                                       Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                       Behorend bij controleverklaring
                                                                                       d.d. 13 april 2018

22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                          voortgezet.




     Verleidingen en      In verschillende gemeenten investeerden we in een goede aanpak van
     weerbaarheid:        alcohol-, rook- en drugspreventie. In Moerdijk hebben we bijvoorbeeld, in
     alcohol-, rook- en   samenwerking met Novadic Kentron, jongerenwerk en het Markland College
     drugspreventie       Zevenbergen voor zo’n 90 middelbare scholieren het project Cool Choice
                          voorbereid. Deze interventie richt zich op weerbaarheid, je eigen keuzes
                          maken en je echte ik laten zien in relatie tot alcohol en roken. In Roosendaal
                          en Oosterhout namen er meer dan honderd ouders deel aan Happy Ouders:
                          een educatieve kroegentocht waar Novadic Kentron, Halt, politie en Boost
                          jongerenwerk met ouders in gesprek gingen over veilig uitgaan. In Aalburg
                          organiseerden we binnen de pilot Gezonde en Veilige sportomgeving samen
                          met voetbalvereniging NOAD ’32 bijeenkomsten voor bewustwording bij
                          ouders     en     maatschappelijke           organisaties     omtrent        alcohol-   en
                          drugsproblematiek. In Werkendam zijn we actief in Puur of Kuur: een
                          samenwerking tussen gemeente, jongerenwerk, politie, NK, GGD West-
                          Brabant en de Dopingautoriteit rondom een omstreden onderwerp: het
                          gebruik van anabolen door jongeren. In de gemeente Breda werkten we mee
                          aan de nota Herijking harddrugsbeleid.
     De activiteiten van de adviseurs Preventie & Gezondheid zijn dagelijks te volgen op hun
     facebookpagina: https://www.facebook.com/AdviseursPreventieGezondheid




     Team Toezicht en Technische Hygiënezorg
     Het jaar 2017 is voor het team THZ een jaar geweest van voorbereidingen op het nieuwe toezicht,
     de nieuwe Wet Kinderopvang en de daarmee gepaard gaande veranderingen in de uitvoering van
     het werk per 01-01-2018. We hebben onder meer scholingen gevolgd over communicatie met de
     houders van kinderopvangvoorzieningen, over de inhoud van het nieuwe toezicht en over
     handhaven. Alle toezichthouders zijn op de hoogte van de ontwikkelingen en wetswijzigingen
     binnen de Wet Kinderopvang (WKO) en zijn klaar voor de uitvoering van Het Nieuwe Toezicht.
     Daarnaast zijn in 2017 de reguliere werkzaamheden doorgegaan:

     Toezicht op          Het   team      voert    het    toezicht    uit   in   kindercentra,     peuterspeelzalen,
     kinderopvang         gastouderbureaus en bij gastouders. In 2017 hebben we volgens planning
                          595      risicogestuurde       inspecties     uitgevoerd      bij   kinderdagverblijven,
                          instellingen      voor     buitenschoolse          opvang,      gastouderbureaus        en
                          peuterspeelzalen. We hebben in 2017 geen gastouders geïnspecteerd. Er
                          hebben geen nadere of incidentele onderzoeken plaatsgevonden.
     Toezicht op voor-    Voor- en vroegschoolse educatie (WE) is bedoeld voor jonge kinderen van 2
     en vroegschoolse     tot 6 jaar met een (taal)achterstand. Het doel ervan is om de kansen op een
     educatie             goede schoolloopbaan voor deze kinderen te vergroten. Voor de gemeenten
                          Bergen     op    Zoom      en     Breda     hebben      we    een      toetsingskader   en
                          rapportagemodel ontwikkeld om zicht te krijgen op de kwaliteit van de
                                                                                                  Deloitte Accountants B.V.
                                                                                                  Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                                  Behorend bij controleverklaring
                                                                                                  d.d. 13 april 2018

23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                            uitvoering. Bij 38 VVE-locaties zijn vervolgens onderzoeken uitgevoerd.
     Professionalisering    De toezichthouders van de GGD West-Brabant hebben toezicht ontwikkeld
     toezicht WMO           op de kwaliteit van WMO-voorzieningen, welk toezicht in vijftien gemeenten
                            wordt uitgevoerd. Dit toezicht voeren we ofwel proactief uit, ofwel na een
                            signaal van een WMO-aanbieder over calamiteiten of geweld. In 2017 zijn er
                            46 aanbieders en 33 cliënten geïnspecteerd. Daarnaast hebben we ons
                            beziggehouden met de doorontwikkeling van het WMO-toezicht en is er een
                            uniform toetsingskader tot stand gekomen.
     Hygiëne-inspecties     Om   infectieziekten    te     voorkomen    worden   jaarlijks   hygiëne-inspecties
     tattoo- en             uitgevoerd    bij      onder     meer      tattoo-   en    piercingbedrijven     en
     piercingbedrijven,     prostitutiebedrijven. In 2017 is de inspectie van tattoo- en piercingbedrijven
     prostitutiebedrijven   volgens planning verlopen. In totaal hebben er 55 van dergelijke inspecties
     en schepen             plaatsgevonden. Voor de inspecties van seksinrichtingen lag de focus dit jaar
                            op hygiënemaatregelen; de inspecties zijn uitgevoerd samen met een
                            hygiënist. Er hebben 15 reguliere inspecties en vervolgens nog 12
                            herinspecties plaatsgevonden. Daarnaast hebben we 48 hygiëne-inspecties
                            uitgevoerd bij internationale schepen in de haven van Moerdijk. We doen dit
                            in samenwerking met GGD Zuid-Holland Zuid en GGD Rotterdam, welke
                            samenwerking we nog verder ontwikkelen.



     Team Gezondheid, Milieu en Veiligheid
     Het team Gezondheid Milieu en Veiligheid (GMV) houdt zich bezig met het bevorderen van
     medisch-milieukundige zorg bij gemeenten door het geven van voorlichting, het beantwoorden van
     burgervragen en het adviseren over risico’s. GMV werkt bij (acute) vraagstukken over milieu en
     gezondheid voor onder andere gemeenten, burgers, scholen, woningbouwverenigingen, de
     veiligheidsregio en de provincie. In het jaar 2017 heeft het team haar doelen op hoofdlijnen op de
     volgende manieren gerealiseerd:

     Vragen van burgers      In 2017 behandelden we 198 milieu- en gezondheidsvragen van burgers en
     en gemeenten            gemeenten uit regio West-Brabant. Deze vragen gingen vooral over
                             binnenmilieu, asbest en andere gevaarlijke stoffen en ongedierte.
     Adviezen bij lokale     In West-Brabant gaven we op verzoeken van 11 gemeenten advies over 28
     vraagstukken            lokale vraagstukken. De vraagstukken betroffen onder andere intensieve
                             veehouderijen in Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Breda, Drimmelen, Etten-
                             Leur, Woudrichem en Woensdrecht en chemische stoffen in Bergen-op-
                             Zoom, Etten-Leur, Moerdijk en Woudrichem. Onder meer Breda en
                             Roosendaal vroegen advies over gezondheid in planvorming, Drimmelen en
                             Moerdijk over het binnenmilieu op scholen en Breda en Oosterhout over
                             evenementen. Daarbovenop hebben we in de regio West-Brabant in vijf
                             gevallen advies gegeven aan de gemeente of risicocommunicatie gericht op
                             burgers verzorgd bij een vraag of incident met een meer acuut karakter,
                             zoals bij een hittegolf en het vrijkomen van gevaarlijke stoffen.
     Voorlichtingen          We verzorgden (veelal op verzoek) 10 voorlichtingen in diverse gemeenten
                             in West-Brabant, over onder andere veehouderij en gevaarlijke stoffen en
                                                                                             Deloitte Accountants B.V.
                                                                                             Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                             Behorend bij controleverklaring
                                                                                             d.d. 13 april 2018

24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                            over gezondheid in het kader van de aankomende Omgevingswet.
     Advies bij milieu-     In 2017 is bij 108 milieu-incidenten in de veiligheidsregio’s van Noord-
     incidenten             Brabant,   Zeeland     en       Zuid-Limburg   de    gezondheidskundig        adviseur
                            gevaarlijke stoffen (GAGS) van team GMV om advies gevraagd. Hiervan
                            waren er 37 incidentmeldingen uit de veiligheidsregio Midden- en West-
                            Brabant.
     Invloed en             Via landelijke GGD-werkgroepen oefenden we invloed uit op nationale
     kennisdeling           beleidsbeslissingen die lokaal van invloed zijn, zoals over lucht, geluid,
                            veehouderij en de Omgevingswet. Vanwege onze samenwerking met
                            kennisinstituten zoals het RIVM of binnen kennisplatforms hadden we snel
                            toegang tot specialistische kennis die nodig was voor beantwoording van
                            (beleids-)vragen over leefomgevingsrisico’s.
     Activiteiten op        Bijzondere aandacht hebben we besteed aan het verstevigen en borgen
     focuspunten:           van de rol van gezondheid in omgevingsplannen die lokaal en regionaal
     1. gezonde             worden gemaakt in het kader van de invoering van de Omgevingswet in
     gebiedsontwikkeling/   2018. Zo hebben we workshops verzorgd voor onze collega’s van andere
     wijkinrichting (ikv    afdelingen en gemeenten in heel Noord-Brabant over gezondheid in de
     omgevingswet)          naderende wet. Daarnaast participeerden we in dit kader in lokale en
     2. veiligheid/         regionale werkgroepen in heel Noord-Brabant, onder andere vanuit de
     crisisbeheersing       Brabantse Health Deal. Daarbij ging het enerzijds om netwerken en
     3. intensieve          kennisuitwisseling en anderzijds om concrete advisering bij gemeentelijke
     veehouderij            plannen en visies. Ook hebben we meegewerkt aan pilots met een landelijk
                            karakter zoals over veiligheid op het industrieterrein van Moerdijk en de
                            energietransitie in regio Brabant-Zuidoost. Met Omgevingsdienst MWB
                            hebben we de samenwerkingsmogelijkheden verkend voor gevallen van
                            incidenten en grootschalige overlastsituaties waarbij GRIP-opschaling niet
                            van   toepassing     is;    het     gaat   daarbij   met    name    om    metingen,
                            risicobeoordelingen        en     risicocommunicatie.      Op   provinciaal    niveau
                            adviseerden we onder meer over gezondheid en veiligheid in planvorming
                            en bij mestverwerking. Daarnaast hebben we al onze gemeenten een
                            duiding gestuurd van de resultaten uit het landelijk Onderzoek Veehouderij
                            en Gezondheid Omwonenden (VGO) en hierover mondelinge toelichting
                            gegeven aan bestuurders. In het Provinciaal Ondersteuningsteam hebben
                            we samen met omgevingsdienst MWB gewerkt aan een handreiking voor
                            het meewegen van gezondheid in vergunningverlening voor veehouderij.




                                                                                             Deloitte Accountants B.V.
                                                                                             Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                             Behorend bij controleverklaring
                                                                                             d.d. 13 april 2018

25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>     Indicatoren




     Indicator                 Indicator zegt iets over                 Begroting Realisatie
                                                                        2017

     Aantal risico-gestuurde    Bereik en uitkomst inspecties           600       595
     inspecties


     Aantal inspecties:         Bereik

     -      Prostitutie                                                 21        15 reguliere;

                                                                                  +12
                                                                                  herinspecties
     -      WMO                                                         46
                                                                                  46 aanbieders;

                                                                                  33 cliënten
     -      Tattoo en                                                   23
     piercing                                                                     55 (hoger aantal

                                                                                  door stijging

                                                                                  aantal

                                                                                  voorzieningen)
                                                                        70
      -     Schepen                                                               48 (lager aantal

                                                                                  door daling

                                                                                  aantal schepen

                                                                                  en daardoor

                                                                                  daling vraag
                                                                                  naar

                                                                                  certificaten)

     Preventieprogramma’s:      Bereik

     -    Aantal thema’s                                                10        15

     -    Aantal doelgroepen                                            8         12

     Aantal vragen en           Mate waarin GMV medisch milieukundige   179       198
     klachten GMV               zorg heeft geleverd aan burgers en
                                instellingen, waarmee deze klanten
                                eventuele noodzakelijk maatregelen
                                kunnen treffen ter voorkoming van
                                negatieve gevolgen van die risico’s

     Aantal gevraagde           Inspanningen van GMV voor het           10        28
                                bevorderen van de medisch-
                                                                                 Deloitte Accountants B.V.
                                                                                 Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                 Behorend bij controleverklaring
                                                                                 d.d. 13 april 2018

26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>      beleidsadviezen               milieukundige zorg ten aanzien van
                                    risico’s, in het bijzonder bij rampen of
      GMV                           dreiging van rampen.



      Aantal adviezen bij                                                            4               5
      acute cases en bij
      nazorg van
      opgeschaalde
      incidenten




     Wat heeft het gekost?
                                                                                  Beleidsbegroting
                                                                Realisatie 2017             2017            Verschil
     Gezonde en veilige leefomgeving
     Kosten productgroep Gezonde en Veilige Omgeving                      2.531             2.602                -71

     Gemeentelijke bijdrage basistakenpakket (excl. maatwerk)             1.058             1.058                 0
     Gemeentelijke bijdrage basistakenpakket maatwerk                       599               599                 0
     Overige opbrengsten                                                  1.040               944                96
     Totaal opbrengsten                                                   2.697             2.602                96

     Resultaat                                                             166                  0               166




                                                                                  Beleidsbegroting
                                                                Realisatie 2017             2017            Verschil
     Bureau Gezondheid Milieu en Veiligheid
     Kosten Bureau Gezondheid Mileu en Veiligheid                         1.249             1.225                24


     Overige opbrengsten                                                  1.249             1.225                24
     Aanwending voorziening                                                   0                 0                 0
     Totaal opbrengsten                                                   1.249             1.225                24


     Resultaat                                                               0                  0                 0




     5 KWETSBARE GROEPEN

     Het team Forensische Geneeskunde en het team Openbare geestelijke gezondheidszorg begeleiden
     kwetsbare groepen in onze regio. Bij hen vormt de GGD-missie ‘opstaan voor kwetsbaren’
     misschien nog directer dan bij andere GGD’ers het hart van hun werk. De uitdaging bleef in 2017
     onverminderd dezelfde als in eerdere jaren: het in beeld krijgen van kwetsbare burgers en het
     verstevigen van het netwerk rondom kwetsbare burgers zodat niemand tussen wal en schip valt.

     De collega’s van PSHi en PSHOR vormen geen vast team, maar bieden en coördineren
     psychosociale hulp bij ingrijpende gebeurtenissen en bij ongevallen en rampen. Op een zelfde
     manier is er speciaal voor de inzet op camping Fort Oranje een projectteam samengesteld. Daarin
     hebben collega’s uit verschillende teams zitting genomen om hulp te bieden aan deze kwetsbare
     burgers.


                                                                                                 Deloitte Accountants B.V.
                                                                                                 Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                                 Behorend bij controleverklaring
                                                                                                 d.d. 13 april 2018

27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>     Team Openbare Geestelijke Gezondheidszorg
     Het aantal kwetsbare of minder zelfredzame mensen in de samenleving neemt toe. Oorzaken zijn
     onder meer de ingewikkelder wordende samenleving, met bijvoorbeeld digitalisering en
     marktwerking bij verzekeraars en energieleveranciers, de economische crisis en de afbouw van de
     intramurale zorg. Daarnaast gaat het transitiebeleid in de samenleving uit van een sociaal netwerk
     en de kracht om zelf regie te voeren over je eigen leven. Er zijn mensen bij wie deze
     basisvoorwaarden ontbreken en waarbij deze aannames (nog) niet werken. Mensen met
     geldzorgen of grote sociale problemen leven gemiddeld 19 jaar meer in ongezondheid dan mensen
     zonder en overlijden gemiddeld 6 tot 7 jaar eerder. Extra aandacht in gezondheidsbeleid voor deze
     mensen is dan ook noodzakelijk. Het team Openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ) bewaakt
     hoe de veranderingen in maatschappij uitpakken en steunt de mensen bij wie dit nodig is, zodat
     ook zij meedoen. Een belangrijk instrument daarvoor is het Meldpunt Zorg & Overlast. De
     belangrijkste resultaten van het team in 2017 waren de volgende:



     Vangnet voor         Het Meldpunt Zorg & Overlast geniet steeds meer bekendheid in de
     kwetsbare            samenleving en de daaraan gekoppelde vangnetfunctie hebben we in 2017
     burgers en           verder ontwikkeld. Het aantal meldingen bij ons meldpunt is fors gestegen
     toeleiding naar      en de effectiviteit is groot: 75% van de personen waarover is gemeld
     reguliere zorg       hebben we toegeleid naar reguliere zorg. Hierbij werken we samen met
                          burgers en regionale ketenpartners zoals zorgpartijen en gemeenten.
     Kwetsbare            Ons team heeft met name te maken met kwetsbare volwassenen, waarbij
     volwassenen,         kinderen een onderdeel kunnen uitmaken van het systeem. Van de
     kinderen en          kwetsbare burgers waarmee we in 2017 hebben gewerkt kan een klein
     verwarden            percentage mogelijk worden geschaard onder de categorie ‘verward’. Exacte
                          cijfers hiervan zijn niet bekend.
     Inzet op             In 2017 hebben we gewerkt op verschillende plekken in de samenleving
     ‘vergeten’ of        waar burgers verblijven die zijn vastgelopen in de maatschappij, zoals
     verborgen            campings en plekken waar daklozen zich ophouden. Binnen onze regio
     plekken              hebben we bijvoorbeeld deelgenomen aan campingacties in de gemeente
                          Rucphen. Hieruit is een groot aantal meldingen voortgekomen, waarna we
                          veel van de betrokkenen hebben kunnen toeleiden naar reguliere zorg.
     Project Nu niet      In 2017 is het project Nu niet zwanger van start gegaan. In dit project
     zwanger              worden kwetsbare vrouwen begeleid om zwangerschappen te voorkomen.
                          Dit   gebeurt    door   middel   van   voorlichting   en   het   aanbieden   van
                          anticonceptie.
     Blik achter de       Omdat de medewerkers van PostNL op zo goed als alle adressen komen en
     voordeur in          goed zicht kunnen hebben op wat zich achter de voordeuren in onze
     samenwerkings        gemeenten afspeelt, voeren we gesprekken met deze organisatie om een
     -project met         samenwerkingsproject op te zetten. Het doel hiervan is om de meest
     PostNL               kwetsbare personen in onze regio in beeld te krijgen bij ons Meldpunt, zodat
                          wij hen kunnen steunen waar dat nodig is.
     Evaluatie zorg       Er heeft een evaluatieonderzoek plaatsgevonden naar de uitvoering en
     dak- en              resultaten van de medische zorg die wij bieden aan dak- en thuislozen. De
     thuislozen           centrumgemeenten Bergen op Zoom en Breda hebben laten weten behoefte
                                                                                       Deloitte Accountants B.V.
                                                                                       Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                       Behorend bij controleverklaring
                                                                                       d.d. 13 april 2018

28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                          te hebben aan continuering van deze zorg in 2018.
     Wijkagenten en       In   2017    hebben   onze   OGGZ-verpleegkundigen       en   verpleegkundig
     woningbouw-          specialisten huisbezoeken afgelegd samen met onder andere wijkagenten en
     verenigingen         vertegenwoordigers van woningbouwverenigingen.



     Team Forensische Geneeskunde
     De forensische geneeskunde is een publieke taak. De forensisch arts voert als gemeentelijk
     lijkschouwer taken uit vanuit de Wet op de lijkbezorging. Daarvoor werken de artsen in een 24-
     uurs bereikbaarheidsdienst. De kerngegevens over 2017 zijn de volgende:




     Lijkschouw bij       In 2017 heeft het team 715 lijkschouwen uitgevoerd. Lijkschouwen worden
     twijfel en bij       uitgevoerd wanneer er twijfel bestaat aan een natuurlijke dood en in
     euthanasie           gevallen van euthanasie. De arts van de GGD stelt dan de aard van het
                          overlijden vast. Bij een niet-natuurlijke dood geeft de arts advies aan de
                          officier van Justitie over de te nemen vervolgstappen.
     Stijgend aantal      Bij 298 van de 715 lijkschouwen was er sprake van euthanasie. Het aantal
     euthanasieën         lijkschouwen groeit jaarlijks met ongeveer 10%. Deze stijging wordt vooral
                          veroorzaakt doordat steeds meer burgers kiezen voor euthanasie.
     Forensische          Als markttaak hebben we in 2017 in opdracht van de politie bijna 1.600
     verrichtingen        forensische verrichtingen uitgevoerd. Het merendeel van deze verrichtingen,
     als markttaak        namelijk 1.332 stuks, betrof medische arrestantenzorg.
     Samenwerking         Om het stijgende aantal verrichtingen te kunnen blijven uitvoeren ondanks
     voor borging         de beperkte instroom en de vergrijzing van de artsen in dit vakgebied,
     forensische          hebben we in 2017 oriënterende gesprekken gevoerd en gepland met
     diensten in          andere Zuid-Nederlandse GGD’en. Doel hiervan is om door samenwerking
     toekomst             een gezamenlijke backoffice te vormen voor taken als facturatie, roostering,
                          boekhouding en functioneel beheer. Dit moet op termijn een sterkere en
                          efficiëntere organisatie opleveren die de benodigde diensten kan blijven
                          aanbieden.




     PSHi en PSHOR
     De groep collega’s die zich bezighoudt met psychosociale hulp bij ingrijpende gebeurtenissen
     (PSHI) wordt zo’n twintig keer per jaar ingezet. Het gaat dan om ingrijpende gebeurtenissen
     waarvan de invloed verder gaat dan de directe slachtoffers en waarbij de omgeving in brede zin is
     geraakt. De GGD pakt in deze situaties de regie en bepaalt samen met partners (maatschappelijk
     werk, slachtofferhulp, gemeente, politie) de interventies en informatievoorziening. De
     kerngegevens over het werk in 2017 zijn de volgende:



     Meldingen van        In 2017 zijn er 21 meldingen van ingrijpende gebeurtenissen behandeld. Bij
     ingrijpende          8 van de 21 casussen riep de GGD één of meer coördinatieteams PSHi
     gebeurtenissen       bijeen. Bij de overige 13 casussen volstond telefonisch contact
                                                                                   Deloitteen was het B.V.
                                                                                            Accountants
                                                                                    Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                    Behorend bij controleverklaring
                                                                                    d.d. 13 april 2018

29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>                           niet nodig om een coördinatieteam bijeen te roepen.
     Thematiek             De     behandelde     casussen     betroffen     de      thema’s    zedenzaken/
                           kindermishandeling,      overlijden,       zelfdoding,     familiedrama/moord,
                           agressie/overlast, terrorisme en overig.
     Betrokken             De gemeentes waarin de gevallen speelden waren Breda, Bergen op Zoom,
     gemeentes             Chaam,    Drimmelen,     Etten-Leur,   Moerdijk,      Roosendaal,   Werkendam,
                           Woensdrecht en Zundert.
     Geen inzet            In 2017 heeft geen inzet in het kader van psychosociale hulpverlening bij
     psychosociale         ongevallen en rampen plaatsgevonden. Wel zijn professionals van de
     hulpverlening bij     ketenpartners getraind om voorbereid te zijn en vakbekwaam te worden. Zo
     ongevallen en         heeft er voor nieuwe professionals een ‘basisscholing lid kernteam PSHOR’
     rampen (PSHOR)        en een basisscholing voor Medewerkers Psychosociale Opvang (MPO)
                           plaatsgevonden. Voor het behoud van vakbekwaamheid van de al opgeleide
                           professionals hebben een workshop PSHOR en meerdere workshops MPO
                           plaatsgevonden.




     Projectteam camping Fort Oranje
     Op het moment dat duidelijk werd dat een grootschalige interventie op camping Fort Oranje
     noodzakelijk was, is er binnen de GGD een integraal projectteam opgericht. Dit projectteam
     bestond uit een kleine groep vaste teamleden, ondersteund door een wisselende groep van
     collega’s uit verschillende onderdelen van de organisatie. Dit team heeft zich intensief ingezet voor
     het welzijn van de bewoners van camping Fort Oranje. Vanaf de zomermaanden is de inzet van dit
     team opgeschaald naar een GRIP 4-situatie en hebben we onze crisisorganisatie ingezet. Het
     projectteam heeft nauw samengewerkt met onder meer de Politie, de Brandweer, verschillende
     gemeenten en maatschappelijke organisaties zoals Surplus Welzijn en het Leger des Heils. Enkele
     hoofdpunten van onze inzet waren de volgende:




     Aantallen             Op het moment dat de gemeente Zundert in juni 2017 het beheer van de
     bewoners,             camping overnam, woonden er naar schatting 1.200 personen op camping
     arbeidsmigranten,     Fort Oranje. Tenminste 500 van deze bewoners waren arbeidsmigranten.
     zorgindicaties en     Een groot aantal van de campingbewoners had een plaats buiten Nederland
     kinderen              als vorige geregistreerde woonplaats. 227 bewoners hadden een vorige
                           geregistreerde woonplaats binnen Nederland, verspreid over 36 gemeenten.
                           Een aantal campingbewoners was geregistreerd in de Registratie Niet-
                           ingezetenen (RNI). 103 bewoners van de camping hebben een zorgindicatie
                           gekregen omdat zij aangaven ondersteuning nodig te hebben op met name
                           de levensdomeinen welzijn/zorg, financiën en mate van eigen regie. Op de
                           camping woonden 120 geregistreerde kinderen.
     Samenwerking op       De vaste kern van het hulpverleningsteam op camping Fort Oranje bestond
     camping Fort          uit de GGD samen met Surplus Welzijn, MEE West-Brabant, het Leger des
     Oranje                Heils en Stichting Barka. Daaromheen functioneerde een flexibele schil
                           bestaande uit onder meer GGZ-instellingen, jeugdbescherming, het CJG,
                                                                                        Deloitte Accountants B.V.
                                                                                        Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                        Behorend bij controleverklaring
                                                                                        d.d. 13 april 2018

30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                          Veilig Thuis en verschillende scholen.




     Beheer van de        Sinds   de   start    van   de    GRIP    4-situatie     in   juni    2017    heeft    de
     camping              Veiligheidsregio/GHOR, samen met de Gemeente Zundert, het beheer van
                          de camping overgenomen. Daartoe zijn een tactisch projectteam en een
                          operationeel campingteam opgezet, met vertegenwoordigers op de gebieden
                          zorg, politie, beheer, gemeente, communicatie en herhuisvesting. Ook is het
                          bestuurlijk overleg over de situatie vormgegeven.
     Coördinatie van      Het projectteam van de GGD heeft een belangrijke rol gespeeld in de
     zorg aan             coördinatie van de zorgverlening aan campingbewoners. Het ging daarbij
     campingbewoners      onder meer om het faciliteren van de hulpverlening en het werken in de
                          verbinding van de betrokken partijen zoals de Politie, beheer, gemeente
                          Zundert en andere gemeenten, lokale zorgpartijen en het Leger des Heils.
                          Op deze manier zijn veel bewoners van de camping toegeleid naar de juiste
                          reguliere zorg.
     Samenwerking bij     De   teams   OGGZ      en   JGZ   hadden       op   de   camping      de   rol   om    de
     complexe             bewoners/kinderen op Fort Oranje in beeld te hebben en hen toe te leiden
     (gezins)situaties    naar passende        zorg. Hierin hebben zij        intensief samengewerkt            met
                          verschillende ketenpartners in de zorg en met huisvesting vanuit de
                          gemeente. In veel gevallen werd in multidisiplinaire casusoverleggen of in
                          zorgconferenties met bewoners de aanpak uitgewerkt, die was gericht op
                          duurzame herhuisvesting en warme overdracht van zorg.
     Inventarisatie,      Team Onderzoek heeft tijdens de GRIP 4-stuatie op camping Fort Oranje
     evaluatie en         ondersteuning gegeven bij de inventarisatie van de situatie op de camping.
     verbetering          Daarnaast is er gezorgd voor onderlinge afstemming tussen verschillende
                          evaluaties van Fort Oranje. Ook is er met behulp van een Klijnsma-subsidie
                          een project gestart waarin samen met campingbewoners aanpakken worden
                          ontwikkeld voor het verbeteren van de leefbaarheid en het welbevinden op
                          campings.




     Indicatoren




      Indicator                        Indicator zegt iets         Begroting Realisatie 2017
                                       over                        2017

      Aantal cliënten meldpunt Zorg    De mate van                 780             1021
      en overlast                      bekendheid met
                                       Meldpunt Zorg en
                                       Overlast
                                                                                               Deloitte Accountants B.V.
                                                                                               Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                               Behorend bij controleverklaring
                                                                                               d.d. 13 april 2018

31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>      Aantal contactmomenten                 De mate van               140          208
      met partners (MASS)                    samenwerking met
                                             partners                               Toename door verhoogde
                                                                                    overlegfrequentie in Bergen
                                                                                    op Zoom en Roosendaal

      Aantal doorverwezen                    Toeleiding naar hulp      400          733
      cliënten vanuit het
      meldpunt (bemoeizorg,
      Mass en reguliere zorg)

      Gemiddeld waarderingscijfer            Mate waarin we            ≥7,5         Er was in 2017 nog geen
      door stakeholders (cliënten,           voorzien in                            geschikt instrument
      partners en/ of                        behoeften van onze                     beschikbaar om de cliënt-
      opdrachtgevers) voor deze              stakeholders                           en klanttevredenheid in
      diensten                                                                      deze sector te meten




     Wat heeft het gekost?
                                                                                Beleidsbegroting
                                                              Realisatie 2017             2017            Verschil
     Kwetsbare groepen
     Kosten productgroep Kwetsbare groepen                              1.542             1.337               205

     Gemeentelijke bijdrage basistakenpakket                              846               846                  0
     Overige opbrengsten                                                  416               361                 55
     Onttrekking bestemmingsreserve zorg dak- en thuislozen               115               130                -15
     Totaal opbrengsten                                                 1.377             1.337                 40

     Resultaat                                                          -165                  0              -165




     6 DE GHOR


     Het team GHOR – de geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio – wordt gevormd
     door een samenwerking tussen het bureau GHOR Brabant-Noord en het bureau GHOR Midden- en
     West-Brabant. Een belangrijke rol van de GHOR is het aansturen van de geneeskundige diensten
     zoals ambulancedienst, GGD, traumacentrum, ziekenhuis en huisarts wanneer zij medische hulp
     verlenen bij grote incidenten en rampen. De GHOR coördineert in dergelijke gevallen de
     samenwerking tussen alle betrokken hulpverleningsdiensten, inclusief vrijwilligersorganisaties
     zoals het Nederlandse Rode Kruis. Buiten crisissituaties houdt de GHOR zich bezig met advisering,
     informatievoorziening en brede voorbereiding op rampen en crises.

     GGD West-Brabant is penvoerder van GHOR Midden- en West-Brabant en om te voldoen aan de
     verslaggevingsvoorschriften maakt het samenwerkingsverband met ingang van 2017 deel uit van
     deze jaarrekening. De beide teams die samen de GHOR vormen werken vanuit één gedachte en
     zijn crisisbekwaam, 24/7 bereikbaar en kennen hun werkveld door en door. Op hoofdlijnen heeft
     het team GHOR in 2017 het volgende bereikt:




     Advies aan acute         Tijdens de (relatie-)gesprekken met de acute partners, zoals ziekenhuizen
     partners op basis        en huisartsen, is er gesproken over allerlei relevante zaken en risico’s,

                                                                                               Deloitte Accountants B.V.
                                                                                               Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                               Behorend bij controleverklaring
                                                                                               d.d. 13 april 2018

32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>     van                    waaronder ook ‘nieuwe’ crises zoals terrorismedreiging. De GHOR heeft de
     risicogerichtheid en   acute partners geadviseerd op basis van risicogerichtheid en inzichten
     inzichten ‘nieuwe’     ‘nieuwe’ crises. Naast de gesprekken op tactisch-operationeel niveau is er
     crises                 ook op strategisch niveau gesproken.
     Uitbreiding netwerk    In de Taskforce Veiligheid in Zorg en Industrie (Midden- en West-Brabant) is
     rondom verminderd      in de expeditie extramurale zorg contact gelegd met tal van formele en
     zelfredzame            informele     niet-acute        zorgverleners    rondom        verminderd   zelfredzame
     thuiswonenden          thuiswonende mensen. Deze expedities zijn geëvalueerd en de resultaten
                            vormen input voor meer structurele samenwerking. Eind 2017 is een
                            verkenning      gestart        met    de    thuiszorgsector      om    te   kijken     wat
                            samenwerkingsmogelijkheden zijn tussen GHOR en thuiszorg.
     Samenwerking           Met    de    aangrenzende         GHOR-regio’s       zijn   samenwerkingsconvenanten
     aangrenzende           afgesloten, met GHOR Zeeland zijn deze onlangs geactualiseerd. Met GHOR
     GHOR-regio’s           Zeeland en GHOR Brabant Zuidoost hebben we informatie op het gebied van
                            zorgcontinuïteit uitgewisseld.
     Convenant met          Met alle ziekenhuizen in de regio Brabant-Midden-West-Noord is het
     zorginstellingen       convenant voor geneeskundige opgeschaalde zorg ondertekend.
     Visie en verkenning    In 2017 is er een oriëntatie op het zorgrisicoprofiel uitgevoerd en
     zorgrisicoprofiel      opgeleverd. Dit biedt handvatten voor de ontwikkeling van een visie en het
                            verkennen van het zorgrisicoprofiel met bestaande partners in de komende
                            periode.
     Structureel            Het structureel ketenoverleg in de koude fase (fase waarin er geen
     crisisoverleg met      calamiteit is) heeft vervolg gekregen in het Voorbereidend Crisisoverleg
     acute zorgpartners     Regionale Zorgcontinuïteit, waaraan de acute zorgpartners deelnemen. Dit
                            overleg      heeft      in      december     plaatsgevonden,          met   als      thema
                            terrorismegevolgbestrijding. Een structureel crisisoverleg op strategisch
                            niveau is in ontwikkeling.
     Ondersteuning          Gedurende 2017 heeft de GHOR zorginstellingen in de regio gestimuleerd en
     zorginstellingen bij   ondersteund bij het bevorderen van de veiligheid in de instellingen. Een
     bevorderen             rapportage over de samenwerking tussen GHOR en acute en niet-acute
     veiligheid             zorginstellingen en een overzicht van genoemde indicatoren is opgeleverd
                            en aan het bestuur aangeboden.
     Coördinerende          Voor   het    project        Netcentrisch   werken     wordt    een   informatiesysteem
     informatiepositie      aangeschaft. De GHOR heeft in 2017 aandacht besteed aan het creëren van
     binnen witte kolom     draagvlak bij de partners die met het systeem gaan werken. Per 1 januari
                            2018 wordt een pilot gestart.




                                                                                                  Deloitte Accountants B.V.
                                                                                                  Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                                  Behorend bij controleverklaring
                                                                                                  d.d. 13 april 2018

33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>     Wat heeft het gekost?
                                                                          Beleidsbegroting
                                                        Realisatie 2017             2017            Verschil
     GHOR Midden- en West-Brabant
     Kosten GHOR Midden- en West-Brabant                          2.318             2.878              -571

     Overige opbrengsten                                          2.318             2.878              -571
     Totaal opbrengsten                                           2.318             2.878              -571

     Resultaat                                                       0                  0                 0




     7 Overige Afdelingen
     De kosten en opbrengsten van de overige afdelingen nemen we ook mee om de aansluiting met
     het exploitatieoverzicht te houden. Hierbij staan onder andere: facilitaire zaken, management en
     projectmanagement.


                                                                          Beleidsbegroting
                                                        Realisatie 2017             2017            Verschil
     Overige afdelingen
     Kosten overige afdelingen                                     854              1.354              -500

     Overige bijdrage gemeenten (BOPZ-online)                        72                68                 4
     Overige opbrengsten                                          1.188               848               340
     Onttrekking Bestemmingsreserve risico plustaken                 60                37                23
     Onttrekking bestemmingsreserve reorganisatie HSC                70                70                 0
     Onttrekking bestemmingsreserve huisvesting                      19                19                 0
     Financiële baten en lasten                                    -269               149              -418
     Totaal opbrengsten                                           1.140             1.354               -50

     Resultaat                                                     286                  0               286




                                                                                         Deloitte Accountants B.V.
                                                                                         Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                         Behorend bij controleverklaring
                                                                                         d.d. 13 april 2018

34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>     Paragrafen




                  Deloitte Accountants B.V.
                  Voor identificatiedoeleinden.
                  Behorend bij controleverklaring
                  d.d. 13 april 2018

35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>     1. Paragraaf Bedrijfsvoering

     1.1. Het Service Centrum
     Het Servicecentrum (HSC) is een samenwerkingsverband tussen de GGD West-Brabant, de GGD
     Hart voor Brabant, de RAV Brabant Midden-West-Noord en de GGD Noord- en Oost-Gelderland
     met als doel het samen uitvoeren van ondersteunende diensten, zoals financiën, informatisering
     en automatisering, personeelszaken, communicatie en facilitaire zaken.
     Deze samenwerking is geregeld in een overeenkomst ‘kosten voor gemene rekening’; er gelden
     daarmee vaste verdeelsleutels voor het kostenaandeel voor GGD West Brabant. HSC wordt
     aangestuurd door de directeuren van de deelnemende gemeenschappelijke regeling. De GGD Hart
     voor Brabant is penvoerder en heeft voor HSC een aparte administratie ingericht. De financiën
     van HSC zijn daarmee onderdeel van de jaarrekening van de GGD Hart voor Brabant. In de
     jaarrekening van GGD West Brabant worden de personeelskosten van HSC verantwoord onder
     ‘personeelskosten’ en alle overige kosten onder ‘materiele kosten’.

     Na een evaluatie afgelopen jaar over de werkwijzen en inrichting van het HSC in relatie tot de
     wensen van de ondersteunde organisaties, zijn er een aantal besluiten genomen. Deze komen
     neer op het aanbrengen van meer focus in het aantal en de aard van de activiteiten van HSC.
     Sinds het ontstaan van het HSC zijn de aangesloten organisaties veel veranderd. Het doorzetten
     van verandering bij HSC om weer sterkere aansluiting te vinden, heeft afgelopen verslagjaar
     geleid tot een nadelig resultaat. Hierdoor is de begrote bijdrage voor HSC vanuit GGD West
     Brabant ca. 0,2 mln. hoger geweest dan geraamd.
     Het aanbrengen van nadere focus in de taakopdracht van HSC, helpt tevens om de omvang,
     kosten en impact van de veranderopgave voor HSC behapbaar te houden. Als resultante daarvan
     worden er een aantal bedrijfsvoeringtaken of -gebieden overgeheveld naar de aangesloten
     organisaties. Dit zijn onder meer onderdelen van de ondersteuning op personeelsgebied en
     inkoop. Facilitaire zaken en communicatie gaan als gehele functie over.

     1.2. Huisvesting

     In 2017 zijn de plannen voor optimalisatie van het pand aan de Doornboslaan gerealiseerd.
     Aanbestedingen zijn uitgevoerd en gegund voor bouwtechnische en installatietechnische
     aanpassingen en voor een stukje herinrichting. Dit is in goede samenwerking met de
     Veiligheidsregio MWB en de GHOR gerealiseerd. Resultaat is een nieuwe, eigentijdse werk-
     omgeving en extra werkplekken voor de Veiligheidsregio MWB, conform hun wensen ten aanzien
     van gebruik en om met externe partijen samen te kunnen werken, presenteren en te creëren.

     In het kader van de meerjarenonderhoudsplanning is er binnen schilderwerk uitgevoerd bij de
     locaties in Hank, Made, Oosterhout Dillehof 3 en 75 en Zundert. Tevens is in made het linoleum
     vervangen. De meerjarenonderhoudsplanning (MOP) is hierop aangepast en geactualiseerd.

     Een begin is ook gemaakt met het opstellen van een huisvestingsvisie. Huisvesting is een
     belangrijke voorwaarde om GGD taken goed uit te kunnen voeren. Vanuit gemeenten komen er
     steeds vaker vragen omtrent de kosten van locaties en of er goedkopere alternatieven zijn. Om
     deze vragen goed te kunnen beantwoorden is het belangrijk om een duidelijke visie te hebben op
     huisvesting. Zodat vanuit de inhoud de vragen beantwoord kunnen worden en er een helder
     kader is dat als uitgangspunt kan dienen bij het zoeken naar alternatieve locaties.Een tweede
     aanleiding is de noodzaak van een financieel juiste balans. Een duidelijk beeld van de
     afschrijvings- en rentekosten en hoe dit naar de toekomst geborgd is, is essentieel. De kosten in
     het kader van de MOP en het investeringsvolume in relatie tot de reserve huisvesting dienen
     inzichtelijk gemaakt te worden en risico’s ingeschat. Een van deze risico’s is het huurdersrisico
     dat de GGD West-Brabant loopt op het pand Doornboslaan te Breda. In 2018 zal de
     huisvestingsvisie afgerond worden.
                                                                                     Deloitte Accountants B.V.
                                                                                     Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                     Behorend bij controleverklaring
                                                                                     d.d. 13 april 2018

36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>     1.3 Inkoop
     De uitvoering en opzet van alle bedrijfsvoeringsprocessen rondom inkoop was aan revisie toe.
     Een aantal (doorlopende) contracten en wijziging van het oude aanbestedingsregime rondom 2B-
     diensten waren in 2016 onvoldoende in beeld om de rechtmatigheid op het inkoopdossier te
     blijven garanderen. In 2017 zijn er verschillende acties opgezet om de gehele inkoopketen met
     de daaraan palende processen weer op orde te krijgen en de onrechtmatigheid terug te dringen,
     met het oog om op het gebied van inkoop weer geheel rechtmatig te worden.

     De eerste verbeteringen lagen besloten in het weer adequaat bemensen van de inkoopketen.
     Hierbij zijn nieuwe rollen gecreëerd die zorg gaan dragen voor het organiseren en faciliteren van
     het inkoopproces en daarvan afgeleid het contractbeheer en –management. Er is daarvoor ook
     een directe link tussen de inkoop en financiële discipline gecreëerd. De samenwerking met het
     Inkoopburo West-Brabant (IWB) is geëvalueerd en wordt onder aangepaste afspraken doorgezet.
     Tevens is er nieuwe inkoopbeleid opgesteld. Dit wordt tezamen met een herziening van de
     mandatering in samenspraak met de organisatie ingevoerd. Parallel hieraan worden
     ondersteunende systemen aangepast.

     De spentanalyse is een belangrijk instrument voor bijstuur en verbeteracties. Hierop volgend
     wordt er een inkoopwerkplan gemaakt en daar waar mogelijk en zinvol worden aanbestedingen
     samen met de partners in het HSC vorm gegeven. Het inkoopwerkplan fungeert tevens als de
     routekaart voor het verbeteren van de rechtmatigheid. De inkooponrechtmatigheid is van 2016
     naar 2017 met 1,4 mln. gedaald en bedraagt in 2017: 1.015k.




     1.4 Informatiebeheer
     Volgens de Archiefwet 1995 moet de GGD zijn informatiebeheer goed inrichten. Het doel is
     informatie zo te beheren dat de bedrijfsvoering wordt ondersteund en de risico's beheerst zijn. In
     2015 toetsten we het beheer aan de eisen. Daarbij bleek dat verbetering noodzakelijk was op de
     aspecten kwaliteitszorg, ordening, authenticiteit, context, toegankelijkheid en duurzaamheid en
     vernietiging. In 2016 ontwikkelden een plan van aanpak om de noodzakelijke verbetering te
     kunnen realiseren. Die komt tot uiting in een sterkere orientatie op informatie en in nieuwe
     werkwijzen.

     Jaarverslag informatiebeheer 2017
     In het eerste kwartaal ontwikkelden we daarvoor een onderzoeksmethode op basis van normen
     en risico’s. Uitgangspunt was om volgens die methode in specifieke delen van de organisatie te
     kunnen toetsen wat de actuele beheersituatie is en hoe die zich tot de gewenste situatie moet
     ontwikkelen. In de gewenste situatie moet sprake zijn van een verantwoord risico, van een
     acceptabele administratieve belasting en van een aantoonbaar voldoende mate van
     informatiebeheer. Uit de bevindingen volgt dan per organisatie-onderdeel het lokale plan van
     aanpak.

     In het tweede kwartaal voeren we een pilot uit bij een organisatie-onderdeel en doorliepen daarin
     de gehele cyclus; van onderzoek tot en met de uitvoering van het lokale plan van aanpak.

     In de tweede helft van 2017 startten we vijf onderzoeken van organisatie-onderdelen. Daarvan
     zijn er in 2017 twee met een adviesrapport aan de proceseigenaar afgesloten. De overige drie
     worden in het eerste kwartaal opgeleverd. Voor alle vijf start dan de uitvoering van het plan van
     aanpak.

     In de uitvoering van het plan van aanpak uit 2016 is de voor 2017 geplande productie niet
     gehaald. De formatie voor onderzoek en advies bleek te beperkt en meer complexe taken en
     incidenten vroegen extra inzet. Dit was in het plan al als risico benoemd en we gaan hierop in
     2018 onderzoeken en zo nodig verbeteren.

                                                                                      Deloitte Accountants B.V.
                                                                                      Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                      Behorend bij controleverklaring
                                                                                      d.d. 13 april 2018

37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>     We stellen in elk geval de planning bij. In 2016 zijn in het plan van aanpak 23
     organisatieonderdelen benoemd. In 2017 zijn er daar twee aan toegevoegd; de Wmo en de
     GHOR. Van die 25 zijn de onderzoeken eind 2017 voor 4 onderdelen (vrijwel) afgerond.
     Uitvoering van het plan voor de resterende 21 plannen we in de periode 2018-2019; 10
     organisatie-onderdelen in 2018 en 11 in 2019.


     2. Paragraaf Financiering
     2.1 Liquiditeitsbeheer
     Het werkkapitaalbeslag wordt zoveel mogelijk beperkt door een snelle facturering. De
     gemeentelijke bijdrage en de dienstverlening aan derden worden zoveel mogelijk vooraf en per
     kwartaal gefactureerd. In de begroting 2017 is ervan uitgegaan, dat de mutatie werkkapitaal nihil
     is. De bankstand ultimo 2017 is € 80.000 daarnaast staat eind 2017 €2.283.000 op
     schatkistbankieren.


     2.2 Kasgeldlimiet
     De toegestane kasgeldlimiet bedraagt 8,2% van de jaarbegroting 2017 (€ 2.745.000). Op basis
     van het verschil tussen de vlottende schulden en de vlottende middelen (€1.406.000 negatief)
     blijft de GGD West-Brabant binnen de toegestane kasgeldlimiet.


     2.3 Renterisico vaste schulden (zie bijlage 3: Staat van langlopende leningen)
     Ter financiering van de nieuwe huisvesting zijn in 2007 de volgende leningen afgesloten voor een
     totaalbedrag van € 8,5 miljoen op basis van liquiditeitsprognoses voor de korte en voor de lange
     termijn. Voor de inbouw van het nieuwe pand ad € 2 miljoen is een lening aangetrokken voor de
     periode van 20 jaar en voor het gebouw van 30 jaar (aflossing in 40 jaar: restant schuld
     € 1.625.000 na 30 jaar).

                                   LENING       INGANGS          LOOP                         HOOFD
     OMSCHRIJVING                                                              RENTE
                                  NUMMER         DATUM            TIJD                         SOM
     BNG Lening                   401022214     16-10-2006   Tot 01-07-2028     4,20%        2.000.000
     BNG Lening                   401022215     02-07-2007   Tot 01-07-2038     4,31%        3.500.000
                                                01-10-2007   Tot 01-07-2038     4,31%        3.000.000
     TOTALE LENINGEN IVM HUISVESTING                                                         8.500.000


     De renterisiconorm is vastgesteld op 20% van het begrotingstotaal 2017 (wet Fido). Dit resulteert
     in een renterisico norm van € 6.696.100. De reguliere aflossing voor 2017 en de komende jaren
     is geraamd op € 263.000. De GGD West-Brabant blijft hiermee ruim binnen de renterisiconorm.



     2.4. Vermogensstructuur en financiering (GGD)
     De GGD West-Brabant streeft ernaar om de vaste activa te financieren met lang beschikbaar
     vermogen. Ultimo 2017 worden de vaste activa ad € 10,5 miljoen als volgt gefinancierd.




                                                                                     Deloitte Accountants B.V.
                                                                                     Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                     Behorend bij controleverklaring
                                                                                     d.d. 13 april 2018

38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>     (in duizenden euro’s)

                                                       Boekwaarde per        Boekwaarde per

                                                           31-12-2017            31-12-2016       Verschil
     Materiele vaste activa                                      10.153                 9.884          270


     Financiering
     Eigen vermogen                                               4.923                 5.619         -696
     Voorzieningen                                                  553                   594           -41
     Langlopende schulden                                         6.138                 6.400         -263
     Financiering op lange termijn                               11.613                12.613         -696


     Investeringsruimte                                           1.460                 2.729      -1.000




     3. Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing
     Het weerstandsvermogen maakt duidelijk in hoeverre de GGD financiële tegenvallers kan
     opvangen zonder dat dit dwingt tot beleidsombuigingen of bezuinigingen. Daarnaast biedt een
     weerstandsvermogen binnen een gemeenschappelijke regeling ook ruimte om eventuele
     jaarrekeningtekorten op te vangen, zonder direct een aanvullende bijdrage van deelnemende
     gemeenten te hoeven vragen.

     3.1. Beleid omtrent weerstandsvermogen en risico’s
     Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen:

     a) De beschikbare weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de GGD
        beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken, zijnde de reserves en
        voorzieningen;
     b) Alle risico’s waarvoor geen specifieke budgettaire reserveringen zijn genomen en die van
        materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Dit vormt de benodigde
        weerstandscapaciteit.

     Dit vermogen tot het kunnen absorberen van de gewogen risico’s, wordt uitgedrukt in een
     verhoudingscijfer. Dit cijfer is tezamen met andere vermogenskengetallen opgenomen in de tabel
     van paragraaf 3.2. De beschikbare weerstandcapaciteit staat in paragraaf 3.3. De benodigde
     weerstandscapaciteit is het uitvloeisel van de risicokwantificering en deze staat in paragraaf 3.4.

     Indien het verhoudingspercentage van het weerstandsvermogen onder de streefverhouding van
     100% ligt, zal het algemeen bestuur bij de vaststelling van de jaarrekening en
     resultaatsbestemming hierover een besluit nemen.

     Om de normen voor de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen zijn de risico’s
     financieel vertaald. Door de financiële gevolgen van de individuele risico’s bij elkaar op te tellen,
     zou een te negatief oordeel over het weerstandsvermogen kunnen ontstaan. Het is namelijk
     vrijwel zeker dat niet alle risico’s zich tegelijkertijd voor zullen doen of in de maximale omvang.

     Bij de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit wordt gebruik gemaakt van risico
     simulatie gebaseerd op de Monte Carlo methode. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de kans op
     optreden van een risico en de financiële gevolgen zoals die per risico zijn aangegeven. Op basis
     van de risicosimulatie wordt berekend welk bedrag er nodig is om de geïdentificeerde risico’s in
     financiële zin af te dekken. Hierbij wordt gerekend met een waarschijnlijkheidspercentage van
     90%. Dat wil zeggen dat met een waarschijnlijkheid van 90% het bedrag van zich in de praktijk
     manifesterende risico’s niet hoger zal zijn dan het berekende bedrag voor de benodigde
     weerstandscapaciteit. Het percentage van 90% biedt relatief veel “zekerheid” en
                                                                                         Deloitte Accountants B.V.
                                                                                         Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                         Behorend bij controleverklaring
                                                                                         d.d. 13 april 2018

39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>     vertegenwoordigt eveneens een statistisch omslagpunt. Dit percentage is binnen het gemeentelijk
     verslaggevingsstel gebruikelijk.

     3.2. Kengetallen
     De hieronder vermelde kengetallen geven een eenvoudiger inzicht in de financiële positie van de
     GGD West Brabant.

     Kengetallen                                                        2016            2017
     Netto schuldquote                                                  11%             11%
     Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte lenin               11%             11%
     solvabiliteitsratio                                                34%             32%
     Weerstandsvermogen                                                 50%             26%

     3.3. Beschikbare weerstandscapaciteit
     De beschikbare weerstandscapaciteit van de GGD West-Brabant bestaat uit:
     (in duizenden euro’s)


                                                                  Realisatie       Realisatie
                                                                       2017             2016
     Algemene Risico Reserve GGD West-Brabant                           852              700
     Bestemmingsereserve risico plustaken                               852              912
     Bestemmingsreserve JGZ 0-4                                            0                0


     Totaal                                                           1.704           1.612
     Het algemeen bestuur stelde normen vast voor de Reserves, deze zijn terug te vinden in bijlage
     1.9 Toelichting Reserves en voorzieningen:

                                                            Minimaal      Maximaal
     Algemene Risico Reserve                                      717.550     1.304.200
     Bestemmingsreserve risico plustaken                          656.900     1.313.800
     Bestemmingsreserve JGZ 0-4                                   206.326       397.551

     Bij een stand buiten deze grenswaarden neemt het algemeen bestuur een besluit bij de
     resultaatsbestemming.



     3.4. Benodigde weerstandscapaciteit – op basis van de risico-inventarisatie
     Wij definiëren een risico als een gebeurtenis of omstandigheid met potentieel nadelige financiële
     gevolgen voor de organisatie. In de risicoanalyse zijn de belangrijkste risico’s beschreven die
     voorzienbaar zijn bij een reguliere begrotingsuitvoering.
     Het MT heeft met adviseurs een omgevingsanalyse en risicomanagement sessie gedaan, met het
     oog op het identificeren van strategische en externe risico’s. Dit is onderdeel van de planning &
     control cyclus en daarbij worden er maatregelen getroffen, kansen bepaald en financiële impact
     bepaald. Het bestuur wordt daarover geïnformeerd via de reguliere planning en
     verantwoordingsproducten. Indien zich een risico voordat dat niet binnen de reguliere
     begrotingsuitvoering kan worden opgevangen, dan wordt de beschikbare weerstandscapaciteit
     aangesproken.
     We maken een kansberekening van de mogelijke uitkomsten dat één of meerdere risico’s zich
     voordoen. Het is zeer onwaarschijnlijk dat alle risico’s zich in één begrotingsjaar in volle omvang
     zullen voordoen. Uit de uitgevoerde kansberekening – via een monte-carlo simulatie van alle
     risico’s met impact en kans – komt met een betrouwbaarheid van 90% een verwachte schadelast
     van 6,6 mln. Bij een betrouwbaarheid van 75% is de uitkomst 4,3 mln. Door de wijze van
                                                                                       Deloitte Accountants B.V.
                                                                                       Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                       Behorend bij controleverklaring
                                                                                       d.d. 13 april 2018

40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>     berekening is de schadelast daarmee gelijk aan de benodigde weerstandscapaciteit, gegeven de
     betrouwbaarheid van de kansberekening (en onder de aanname van normaal verdeelde kansen).
     Uitgedrukt in een percentage is op 90% betrouwbaarheid de dekkingsratio 26% (zie § 3.2) en op
     75% betrouwbaarheid is het dekkingspercentage 40%.

     Gebeurtenis                                               Opmerking                                                                       Verwacht    Maximaal
                                                                                                                                               gevolg      gevolg
     Frictiekosten als gevolg van de vermindering van de       Flexibiliteit van medewerkers en organisatie is versterkt door de manier        € 1.354.000 € 13.544.000
     gemeentelijke bijdrage voor basistaken algemeen en        van werken en organiseren. Er is een mix tussen basis-, plus- en marktaken.
     JGZ 4+                                                    Aangevuld met subsidieopdrachten.
     Frictiekosten als gevolg van de vermindering van de       Vermindering van de bekostiging van in verhouding tot het vermogen tot          € 1.500.000 €   5.000.000
     gemeentelijke opdrachten / afname van plustaken           aanpassen van de vaste kosten.
     Frictiekosten als gevolg van de vermindering van de   Vermindering van de bekostiging van in verhouding tot het vermogen tot €                393.000 €   3.928.000
     gemeentelijke bijdrage voor JGZ 0-4.                  aanpassen van de vaste kosten.
                                                           Flexibiliteit van medewerkers en organisatie is versterkt door de manier
                                                           van werken en organiseren. Er is een mix tussen basis-, plus- en marktaken.
                                                           Aangevuld met subsidieopdrachten.
     Frictiekosten als gevolg van de vermindering van      Vermindering van de bekostiging van in verhouding tot het vermogen tot €                232.000 €   2.318.000
     financiering voor uitvoering van GHOR-taken vanuit de aanpassen van de vaste kosten.
     Veiligheidsregio MWB                                  Flexibiliteit van medewerkers en organisatie is versterkt door de manier
                                                           van werken en organiseren. Er is een mix tussen basis-, plus- en marktaken.
                                                           Aangevuld met subsidieopdrachten.
     Frictiekosten als gevolg van de afbouw van                Vermindering van de bekostiging van in verhouding tot het vermogen tot €            158.000 €   1.580.000
     subsidieinkomsten of -projecten                           aanpassen van de vaste kosten.
                                                               Flexibiliteit van medewerkers en organisatie is versterkt door de manier
                                                               van werken en organiseren. Er is een mix tussen basis-, plus- en marktaken.
                                                               Aangevuld met subsidieopdrachten.
     Verantwoording rechtmatigheid uitvoering van              Als penvoerder is de GGD in meeste gevallen aansprakelijk voor een              € 2.250.000 €   7.500.000
     regelingen penvoerderschappen (CJG-Breda, GMV,            correcte verantwoording en op de rechtmatigheid van binnen het
     cultuur subsidie)                                         penvoerderschap besteede middelen. Ook voor participerende partners.
                                                               Convenanten met deelnemende en uitvoerende organisatie en -
                                                               onderdelen over bekostiging, verantwoording en onderlingen
                                                               verantwoordelijkheden.

     Betalen vennootschapsbelasting overheidsbedrijven         Voor het (netto) rendabele gedeelte van de markttaken is de GGD VPB-            €    23.000 €     25.000
                                                               plichtig
                                                               Leereffect zal leiden tot een structureel effect in begroting en exploitatie.
                                                               Voorspelbaarheid van de netto belastingplicht evenwel nog zeer beperkt.
     Gezamenlijke uitvoering van JGZ-taken met partners        Beperkte beleidsmatige / inhoudelijke afstemming tussen openbaar         €          200.000 €    400.000
     TWB en Careyn                                             aanbestede en inbestede JGZ taken, vraagt extra afstemming en aanpassing
                                                               in de uitvoering.
                                                               Gezamenlijke stuurgroep ten behoeve van uitvoering en sturing op
                                                               integrale uitvoering van JGZ-taken.
     Tariefsdaling op de uitvoering iJGZ door GGD              De uitvoering van het nieuwe basispakket in JGZ voor die gemeenten waar €            40.000 €    400.000
                                                               de GGD deze verzorgt van 0-18, gaat gepaard met een efficiëncy afspraak,
                                                               die door de integrale uitvoering moet worden gerealiseerd.
                                                               Monitoring op uitvoering in combinatie met capaciteitsplanning.
     Crisisondersteuning (niet GHOR)                           Casuïstiek van de opschaling en inzet rondom Fort Oranje heeft laten zien       €   350.000 €    500.000
                                                               dat er in het verlengde van reguliere GGD-taken ook een crisis situatie kan
                                                               ontstaan, waarin normale capaciteit niet toereikend is.
                                                               Mogelijkheden tot crisesaanpak en operationele actieplannen verbreden
                                                               naar alle GGD-taken.
     Algemene bedrijfsvoerings risico's (o.a. juridischje      Inlenersaansprakelijkheid, aanbesteding, datalek                                €   150.000 €    500.000
     aansprakelijkheid)                                        Diverse specifieke beheersprocessen.
     Toenemende complience eisen                               Op het gebied van privacy, aanbesteding, informatiebeveiliging,                 €    60.000 €    600.000
                                                               comptabiliteit en certificering is er sprake van meer of niet eisen /
                                                               voorschriften en hogere mate van aantoonbaarheid.
                                                               Op veel vlakken zijn of worden aanvullende veratnwoordelijkheden
                                                               georganiseerd en ingeregeld. Zowel op technisch vlak als organisatorisch
                                                               gebied.
     Hoger kostenniveau HSC                                    HSC zit in een fase van aanpassing en verhoging van productiviteit en           €    75.000 €    250.000
                                                               kwaliteit. Daarbij beschikt HSC niet over reserves of risicomiddelen.
                                                               Transitiestrategie wordt op directieniveau afgestemd.
     Afhankelijkheid van ICT in realtie tot continuiteit van   Door toenemend belang voor de reguliere bedrijfsvoering en door het           €      60.000 €    600.000
     de uitvoering                                             steeds opener karakter van ICT, is de continuïteit van alle bedrijfsprocessen
                                                               in zeer hoge mate afhankelijk van de juiste en betrouwbare
                                                               beschikbaarheid van ICT.
                                                               Een bedrijfscontinuïteitsplan wordt opgesteld
     Totaal                                                                                                                                    € 6.845.000 € 37.145.000




                                                                                                                                               Deloitte Accountants B.V.
                                                                                                                                               Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                                                                               Behorend bij controleverklaring
                                                                                                                                               d.d. 13 april 2018

41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>     4. Paragraaf Samenwerkingsverbanden (verbonden
     partijen)

     In deze paragraaf lichten wij onze samenwerkingsverbanden toe. Een van deze
     samenwerkingsverbanden (te weten stichting Jeugdgezondheidszorg West-Brabant) is aan
     te merken als verbonden partij.

     4.1. Het Service Centrum (HSC)
     Het Service Centrum is een samenwerkingsverband tussen de GGD West-Brabant, de GGD Hart
     voor Brabant, de RAV Brabant Midden-West-Noord en GGD Noord- en Oost-Gelderland met als
     doel het gezamenlijk uitvoeren van de ondersteunende diensten, zie verder paragraaf
     Bedrijfsvoering.

     Op basis van de overeenkomst ‘kosten voor gemene rekening’ komt in 2017 28,7% van de totale
     kosten HSC voor rekening van GGD West-Brabant. In 2017 was een doorbelasting begroot bij
     GGD West-Brabant van € 2.758k Op basis van de werkelijke kosten bedraagt deze doorbelasting
     € 2.971k
     De kostenverdeelstaat van het HSC is opgenomen onder bijlage 5 van deze jaarrekening.



     4.2. Stichting Sociale Wijkteams Oosterhout
     De doelen van de stichting zijn: verheldering en toeleiding naar (specialistische) zorg en
     faciliteren van de netwerkorganisatie die er in Oosterhout komt.

     GGD West Brabant participeert in de uitvoering, maar de financiële risico’s blijven binnen de
     stichting. Dit is verder geborgd doordat de stichting een overeenkomst gesloten met de gemeente
     Oosterhout met daarin onder andere een vrijwaring voor elke deelnemende instelling voor de
     financiële en operationele risico’s van de uitvoering.

     4.3. Stichting Jeugdgezondheidszorg West-Brabant
     Het bestuur van de GGD West-Brabant heeft in 2014 besloten de deelnemende gemeenten aan te
     bieden de Jeugdgezondheidszorg voor 0-4-jarigen uit te voeren, voor die gemeenten die tot dat
     moment deze dienstverlening hadden afgenomen van Thebe JGZ. Daarbij besloot het bestuur
     tevens om het werkgeverschap van de medewerkers van Thebe JGZ over te nemen en tijdelijk
     onder te brengen in een stichting. Het gegeven dat niet alle West-Brabantse gemeenten de JGZ
     onderbrengen bij de GGD en de veranderingen in het bestuurlijk krachtenveld vanwege de
     decentralisatie van de Jeugdzorg maken een flexibele oplossing wenselijk.
     In 2017 is een evaluatie uitgevoerd waar na is besloten dat de Stichting Jeugdgezondheidszorg
     per 1-1-2018 onderdeel zal worden van GGD West Brabant en dat de stichting na afronding van
     de overdracht van medewerkers zal worden ontbonden.
     Zowel het eigen vermogen als het vreemd vermogen van Stichting Jeugdgezondheidszorg West
     Brabant was zowel begin als eind 2017 nihil.



     4.4. Bureau Gezondheid, Milieu en Veiligheid
     Dit samenwerkingsverband bestaat sinds 1994 en hierbinnen hebben de GGD’en in Brabant hun
     krachten op gebied van gezondheid, milieu & veiligheid gebundeld om slagvaardig en effectief te
     kunnen opereren. Gezondheid en aandacht voor de beleving van de inwoners ten aanzien van
     gezondheid, milieu & veiligheid staan hierbij centraal. De deelnemende GGD’en zijn zelf
     verantwoordelijk voor de kwaliteit en de producten van het Bureau Gezondheid, Milieu &
     Veiligheid. De vestigingsplaats is Tilburg.



                                                                                       Deloitte Accountants B.V.
                                                                                       Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                       Behorend bij controleverklaring
                                                                                       d.d. 13 april 2018

42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>     De kosten van dit bureau worden verdeeld over de deelnemende GGD’en op basis van inwoners.
     De GGD West-Brabant treedt op als penvoerder van dit samenwerkingsverband. De aansturing
     van het bureau GMV wordt gedaan door de directeur van de GGD West Brabant. De volledige
     baten en lasten van dit samenwerkingsverband zijn onderdeel van deze jaarstukken. Het
     resultaat van de activiteiten van het bureau GMV wordt bij de resultaatsverdeling verrekend met
     een specifieke bestemmingsreserve op de balans van de GGD West Brabant.



     4.5 GHOR Midden- en West-Brabant
     De GGD Hart voor Brabant, de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant en de GGD West-
     Brabant hebben vanaf 1 januari 2014 een samenwerkingsovereenkomst in het kader van de
     GHOR-taken in Midden- en West-Brabant. Deze samenwerking ligt vast in een overeenkomst
     Kosten voor gemene rekening, met daarin de verdeling van kosten en risico’s tussen de
     deelnemende partijen.

     De DPG West Brabant is verantwoordelijk voor de uitvoering van de GHOR taken in Midden en
     West-Brabant. De Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant (VRMWB) bekostigt de GHOR taken.
     Daardoor legt de VRMWB middels haar jaarstukken inhoudelijk en financieel verantwoording af.
     De werkwijze van de GHOR volgt de systematiek van de GGD West Brabant. Daarmee is dit
     samenwerkingsverband onderdeel van deze jaarstukken.




     4.6 CJG Breda
     De GGD West-Brabant maakte in 2017, samen met zeven andere organisaties, deel uit van het
     CJG Breda. Het CJG Breda is een samenwerkingsverband zonder rechtspersoonlijkheid dat sinds
     2015 uitvoering geeft aan de vrij toegankelijke preventieve en jeugdhulptaken uit de Jeugdwet
     voor de gemeenten Breda, gemeente Baarle-Nassau en gemeente Alphen-Chaam.
     Iedere partij neemt voor eigen risico en rekening deel aan het CJG Breda. Onderlinge afspraken
     zijn besloten in een jaarlijks vastgestelde samenwerkingsovereenkomst. De uit de partijen
     afkomstige, individuele CJG-professionals én de leden van het programmateam zijn op grond van
     mandaatbesluiten bevoegd om namens de colleges van B&W van de drie gemeenten
     jeugdhulpbesluiten te nemen die vallen onder de Algemene wet bestuursrecht (Awb).

     Het CJG Breda wordt op basis van een subsidierelatie met de gemeente Breda gefinancierd. De
     GGD West-Brabant vervult hierin de rol van penvoerder waarbij zij verantwoordelijk is voor de
     verdeling en verantwoording van de ontvangen subsidiegelden en het toezien en naleven van de
     (rand)voorwaarden die worden gesteld in de subsidieverordening en subsidiebeschikking.
     Bovendien fungeert de penvoerder als primair aanspreekpunt voor de opdrachtgever en
     subsidieverstrekker, zijnde de gemeente Breda.

     De scope van dienstverlening, de wijze van samenwerking en de organisatiekundige vormgeving
     en verantwoordelijkheden, worden door alle betrokken tezamen geëvalueerd. Dit is in het najaar
     van 2017 gestart en zal naar verwachting in de eerste helft van 2018 worden afgerond.




                                                                                    Deloitte Accountants B.V.
                                                                                    Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                    Behorend bij controleverklaring
                                                                                    d.d. 13 april 2018

43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>     5. Paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen

     Onderhoud pand
     Naast een goed kwaliteitsniveau dat stimulerend is voor het primaire proces, is het tevens van
     belang dat de waarde van de gebouwen op peil blijft. De aantrekkelijkheid van het gebouw en zijn
     omgeving kunnen dit bevorderen. Voor de hoofdvestiging, maar ook voor de nevenlocaties indien
     van toepassing, zijn of worden onderhoudscontracten afgesloten voor installaties en bouwkundige
     onderdelen. In 2017 zijn de plannen voor optimalisatie van het pand aan de Doornboslaan
     gerealiseerd. Tevens hebben er op een aantal nevenlocaties onderhoudswerkzaamheden
     plaatsgevonden.
     In 2018 zal er een huisvestingsvisie worden opgesteld waar ook het onderhoud van paneden
     onderdeel van zal uitmaken.

     Onderhoudscontracten
     Voor overige kapitaalgoederen zoals multifunctionals, archiefstellingen, telefooncentrales e.d.
     worden ook onderhoudscontracten afgesloten om de functionaliteit en levensduur te waarborgen.
     Daar waar het lease-, of huurcontracten zijn, wordt het onderhoud meegenomen in deze
     contracten.



     6. Organisatie en Medewerkers
                                                             Realisatie      Begroting      Realisatie
                                                                 2017             2017          2016
     Infectieziektebestrijding                                   26,29           25,01          25,95
     Jeugd en gezin (4-18)                                       40,58           36,29          37,21
     Lokaal gezondheidsbeleid                                    16,80           16,25          17,30
     Gezonde en veilige leefomgeving                             16,54           14,10          15,50
     Kwetsbare groepen                                            8,33            7,93           8,85
     ondersteunende afdelingen                                   42,76           40,45          42,58
     Bureau Gezondheid Milieu en Veiligheid                       7,30            7,17           6,45
     GHOR Midden en West Brabant                                 11,83           11,23          12,19
     Hét Service Centrum                                         21,23           21,23          24,12


     Vast Personeel GGD West-Brabant                           191,66           179,66        190,15




     Stichting jeugdgezondheidszorg West-Brabant                 46,89           45,99          46,25




     Totaal formatie                                          238,55           225,65        236,40




     Ziekteverzuimpercentage

     Het ziekteverzuimpercentage voor GGD West Brabant is 4,71 % in 2017. Het
     ziekteverzuimpercentage is fors gestegen ten opzichte van de cijfers over 2016 (3,26%). In de
     begroting 2017 is uitgegaan van een normatief ziekteverzuimpercentage van 4,3%. In de
     realisatie is deze doelstelling niet behaald.
                                                                                    Deloitte Accountants B.V.
                                                                                    Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                    Behorend bij controleverklaring
                                                                                    d.d. 13 april 2018

44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>     Uit de analyse kan worden geconcludeerd dat de stijging kan worden toegeschreven aan een
     stijging van het percentage zeer lang verzuim.

     In het ziekteverzuimpercentage van 2016 waren de cijfers van de GHOR en GMV niet
     meegenomen, dus om een goede vergelijking te hebben, zijn voor 2017 de cijfers van de GHOR
     en GMV ook niet in het geheel meegenomen. Het ziekteverzuimpercentage bij de GHOR is 1,42%
     in 2017. Het ziekteverzuimpercentage bij GMV is 10,01% in 2017. Dit hoge percentage bij GMV
     kan worden toegeschreven aan één zeer langdurig zieke medewerker. GGD West-Brabant, GHOR
     en GMV bij elkaar hebben een ziekteverzuimpercentage van 4,67% in 2017. Dit kan worden
     meegenomen naar volgend jaar voor een goede vergelijking met 2018.

     Ziekmeldingsfrequentie

     De gemiddelde ziekmeldingsfrequentie is 0,88 in 2017 (incl. GHOR en GMV is dit 0,86). De
     gemiddelde ziekmeldingsfrequentie is gestegen ten opzichte van de cijfers over 2016. In de
     begroting 2017 is uitgegaan van een ziekmeldingsfrequentie van max. 1,00. Daarmee wordt ruim
     voldaan aan de doelstelling.




     Gemiddelde verzuimduur

     De gemiddelde duur van het ziekteverzuim bedraagt 8 kalenderdagen in 2017 (incl. GHOR en
     GMV is dit 7,50). In 2016 was er sprake van een gemiddelde verzuimduur van 7,70
     kalenderdagen. De gemiddelde verzuimduur laat in 2017 een stijging zien ten opzichte van
     voorgaand kalenderjaar. De gemiddelde duur van het ziekteverzuim wordt echter berekend aan
     de hand van afgesloten ziekmeldingen.

     Ziekteverzuim naar duurklasse

     Het ziekteverzuim naar duurklasse laat in 2017 het volgende beeld zien.

      Verzuim naar duurklasse            Percentage         Percentage incl.
                                                             GHOR en GMV

     Kort verzuim                             9,51%              9,59%

     Middellang verzuim                       17,41%             16,11%

     Lang verzuim                             27,89 %            24,25%

     Zeer lang verzuim                        45,19 %            50,04%

     Totaal                                  100,00 %           100,00%




     Het toegenomen ziekteverzuimpercentage is in belangrijke mate terug te voeren op een groep
     medewerkers die langdurig verzuim hebben laten zien.

     Het aandeel van het kort en middellang verzuim is gedaald ten opzichte van 2016 met circa 8%.
     Het aandeel lang en zeer lang verzuim is gestegen ten opzichte van 2016 met circa 9%. Er is
     hiermee een duidelijke verschuiving gekomen in het verzuim naar duurklasse.




                                                                                  Deloitte Accountants B.V.
                                                                                  Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                  Behorend bij controleverklaring
                                                                                  d.d. 13 april 2018

45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>     Jaarrekening 2017




                         Deloitte Accountants B.V.
                         Voor identificatiedoeleinden.
                         Behorend bij controleverklaring
                         d.d. 13 april 2018

46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>         1. Grondslagen



     Inleiding

     We maakten de jaarrekening op basis van de voorschriften van het BBV, nota reserves en
     voorzieningen (6 oktober 2016), treasurystatuut (25 april 2002) en de nota waardering en
     afschrijving vaste activa van de GROGZ West-Brabant 2011.

     Algemene grondslagen

     De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vindt plaats op basis
     van historische kosten. Tenzij bij het desbetreffende balanshoofd anders is vermeld, nemen we
     de activa en passiva op tegen nominale waarden.

     De baten en lasten rekenen we toe aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Baten en winsten
     nemen we slecht op voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico's die hun
     oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, nemen we in acht als ze voor het
     opmaken van de jaarrekening bekend werden.

     Personeelslasten rekenen we in principe toe aan het boekjaar waarop ze betrekking hebben. Als
     gevolg van het formele verbod op het opnemen van voorzieningen of schulden uit aan jaarlijks
     terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume, rekenen we
     sommige personele lasten echter toe aan de periode waarin uitbetaling plaatsvindt; bijvoorbeeld
     bij componenten zoals overlopende vakantiegeld- en verlofaanspraken.

     Voor arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van een jaarlijks vergelijkbaar volume treffen we
     geen voorziening of nemen we op andere wijze een verplichting op. De referentieperiode is
     dezelfde als die van de meerjarenraming: vier jaar. Bij (eenmalige) effecten waaruit formele
     verplichtingen voortvloeien (bijvoorbeeld bij reorganisaties) moet wel een verplichting
     opgenomen worden.

     Cijfers in de verschillende tabellen die opgenomen zijn in de jaarrekening zijn in duizenden euro’s
     weergegeven.

     Balans

     Vaste activa

     Materiële vaste activa met economisch nut

     Deze activa zijn gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Investeringsbijdragen
     van derden worden afgeschreven op het saldo van de betreffende investering. Slijtende
     investeringen krijgen vanaf het moment van ingebruikneming een lineaire afschrijving in de
     verwachte gebruiksduur, waarbij we rekening houden met een eventuele restwaarde.

     De afschrijvingstermijnen in jaren:

         -    grond en terreinen                            geen
         -    bedrijfsgebouwen                              50
         -    inbouw en semipermanente opstal               20
         -    verbouwingen en bedrijfsgebouwen              10
         -    bedrijfsauto’s                                 5
         -    medische inventaris                           10
                                                                                      Deloitte Accountants B.V.
                                                                                      Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                      Behorend bij controleverklaring
                                                                                      d.d. 13 april 2018

47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>        -   telefonie en communicatie                        5
        -   inventaris                                     10
        -   technische installaties in bedrijfsgebouwen    10
        -   automatiseringsapparatuur                        3
        -   kantoorautomatisering en netwerkapparatuur       3
        -   applicatieprogrammatuur                          4



     Vlottende activa

     Voorraden

     We waarderen producten en goederen tegen de kostprijs of tegen de marktwaarde als die lager is
     dan de kostprijs. Dat doet zich vooral voor als voorraden incourant worden.

     Vorderingen en overlopende activa

     We waarderen de vorderingen tegen de nominale waarde. Voor verwachte oninbaarheid is een
     voorziening in mindering gebracht, die we bepalen op basis van de geschatte inningskansen.

     Liquide middelen en overlopende posten

     Deze activa nemen we op tegen de nominale waarde.

     Voorzieningen

     Voorzieningen waarderen we op het nominale bedrag van de verplichting of het voorzienbare
     verlies. De onderhoudsegalisatievoorzieningen stoelen op een meerjarenraming van het uit te
     voeren groot onderhoud aan (een deel van) de kapitaalgoederen, waarin we rekening houden met
     de kwaliteitseisen. In de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen die in het jaarverslag vindt u het
     beleid hiervoor.

     Vlottende passiva

     De vlottende passiva worden gewaardeerd tegen de nominale waarde.




     Verplichte paragrafen BBV
     In het onderstaande overzicht is weergegeven waar de verplichte paragrafen van de BBV terug te
     vinden zijn in de Jaarstukken 2016 van de GGD West Brabant.
     a: lokale heffingen                niet van toepassing
     b: weerstandsvermogen              zie paragraaf 3
     c: onderhoud kapitaalgoederen      zie paragraaf 5
     d: financiering                    zie paragraaf 2
     e: bedrijfsvoering                 zie paragraaf 1
     f: verbonden partijen              zie paragraaf samenwerkingsverbanden
     g: grondbeleid                     niet van toepassing




                                                                                     Deloitte Accountants B.V.
                                                                                     Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                     Behorend bij controleverklaring
                                                                                     d.d. 13 april 2018

48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>     2. Balans per 31 december 2017

     (in duizenden euro’s)

                                                                                     31-12-2017               31-12-2016
                                                                                 €                €          €             €


     A c tiv a


     Vaste Activa
     Materiële vaste activa                                                                   10.153                       9.884


     Vlottende Activa
     Voorraden                                                                         56                         42
     Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan 1 jaar               5.499                        6.389
     Liquide middelen                                                                  82                         84
     Overlopende activa                                                               344                        183
                                                                                                  5.980                    6.698


     Totaal activa                                                                            16.134                   16.582



     Pa s s iv a


     Eigen Vermogen
     Algemene reserve                                                                 852                        700
     Bestemmingsreserves                                                         3.710                        3.038
     Resultaat                                                                        489                     1.882
                                                                                                  5.052                    5.619


     Voorzieningen                                                                                    491                      594


     Langlopende Schulden                                                                         6.138                    6.400


     Vlottende Passiva
     Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan 1 jaar   1.881                        2.483
     Overlopende Passiva                                                         2.572                        1.486
                                                                                                  4.454                    3.969


     Totaal Passiva                                                                           16.134                   16.582




                                                                                                            Deloitte Accountants B.V.
                                                                                                            Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                                            Behorend bij controleverklaring
                                                                                                            d.d. 13 april 2018

49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>     3. Toelichting op de balans per 31 december 2017

     Materiële vaste activa



     De materiele vaste activa bestaan uit de volgende onderdelen:
                                                           Boekwaarde                           Boekwaarde
                                                       per 31-12-2017                       per 31-12-2016
     Gronden en terreinen                                          1.204                                     1.204
     Bedrijfsgebouwen                                                         8.223                          8.128
     Inventarissen                                                             476                               250
     Vervoermiddelen                                                            72                               118
     Overige materiële vaste activa                                            179                               183
     Totaal                                                               10.153                             9.884



     In het overzicht hieronder staat het verloop van de boekwaarde van de overige investeringen met
     een economisch nut:
                                                                                            Bijdragen
                                      Boekwaarde     Investe- Desinves-         Afschrij-             Afwaar-        Boekwaarde
                                                                                                  van
                                      31-12-2016       ringen teringen            vingen              deringen       31-12-2017
                                                                                               derden
     Gronden en terreinen                  1.204            0             0             0           0            0        1.204
     Bedrijfsgebouwen                      8.128         442              0           347           0            0        8.223
     Inventarissen                           250         328              0           101           0            0          476
     Bedrijfsauto's                          118            0             0            46           0            0           72
     Overige materiële vaste activa          183          63              0            67           0            0          179
     Totaal                                9.884         832              0           562           0            0       10.153

     Onder bijdragen van derden zijn de bijdragen van derden opgenomen die direct gerelateerd zijn
     aan de investering. Onder de afwaarderingen staan de afwaarderingen vermeld wegens duurzame
     waardeverminderingen.

     De GGD West Brabant kent enkel materiële vaste activa met economisch nut. Ze hebben een
     economisch nut als ze verhandelbaar zijn (er een markt voor is) en/of als ze kunnen bijdragen aan
     het genereren van middelen.

     In bijlage 1: ‘’staat van Vaste Activa’’ is een detail overzicht van de materiële vaste activa
     opgenomen. Binnen de GGD West-Brabant zijn alleen activa aanwezig met economisch nut. De
     activa ten behoeve van uitvoering taken GHOR Midden West Brabant zijn onderdeel van dit
     overzicht.




                                                                                                        Deloitte Accountants B.V.
                                                                                                        Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                                        Behorend bij controleverklaring
                                                                                                        d.d. 13 april 2018

50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>     Voorraden

     De in de balans opgenomen voorraden betreft enkel handelsgoederen. Dit betreffen vaccins op
     voorraad:

                                                                       Boekwaarde                        Boekwaarde
                                                                  per 31-12-2017                      per 31-12-2016
     Handelsgoederen                                                           55,9                                      42,0
     Totaal                                                                    55,9                                      42,0



     Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan een jaar


     De specificatie van in de balans opgenomen uitzettingen met een looptijd van één jaar of minder is
                                                 Boekwaarde 31-              Voorziening           Balans-waarde         Balans-waarde
                                                       12-2017             oninbaar-heid             31-12-2017              31-12-2016
     Vorderingen op openbare lichamen                         2.003                        0                2.003                   1.007
     Uitzettingen in Rijks schatkist met
                                                              2.283                        0                2.283                   4.792
     rentetypische looptijd < 1 jaar
     RC verhoudingen met niet financiele
                                                                   0                       0                         0                    0
     instellingen
     Overige vorderingen                                      1.226                    12                   1.214                     589
     Totaal                                                   5.512                    12                  5.499                   6.389
     De vorderingen op openbare lichamen betreffen het aandeel in het debiteurensaldo bij rijk,
     provincie en gemeenten. Het debiteurensaldo op niet openbare lichamen staat onder Overige
     vorderingen.
     De waarde van de vorderingen op openbare lichamen is gestegen ten opzichte van 2016 aangezien
     er eind 2017 een inhaalslag is gemaakt m.b.t. verkoopfacturen.




     Uitzettingen in ’s Rijks schatkist met rentetypische looptijd <1 jaar

                                                 Kwartaal 1               Kwartaal 2                Kwartaal 3               Kwartaal 4
     Op dagbasis buiten 's Rijks schatkist
                                             €          91.270     €              166.592      €           94.902        €         90.135
     aangehouden middelen
     Drempelbedrag                           €         250.000     €              250.000      €          250.000        €       250.000
     Ruimte onder het drempelbedrag          €         158.730     €               83.408      €          155.098        €       159.865

     Overschrijding van het drempelbedrag    €                -    €                   -       €                 -       €            -




     Het is toegestaan een relatief klein bedrag aan overtollige middelen buiten de schatkist aan te
     houden. De hoogte van het drempelbedrag is afhankelijk van de begrotingsomvang. Het
     drempelbedrag is gelijk aan 0,75% met een jaarlijkse begrotingsomvang tot € 500 miljoen. Als de
     begroting groter is dan € 500 miljoen dan is het drempelbedrag € 3,75 miljoen plus 0,2% van het
     deel van de begroting dat de € 500 miljoen overschrijdt. Het drempelbedrag is altijd minimaal €
     250.000.

     Het drempelbedrag bedraagt €250.000 (0,75% van een begrotingstotaal van € 28.351.304 is €
     212.635 < € 250.000). Gemiddeld heeft er per kwartaal geen overschrijding op het drempelbedrag
     plaatsgevonden.




                                                                                                                 Deloitte Accountants B.V.
                                                                                                                 Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                                                 Behorend bij controleverklaring
                                                                                                                 d.d. 13 april 2018

51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>     Liquide middelen
     Het saldo van de liquide middelen bestaat uit:
                                                       Boekwaarde                  Boekwaarde
                                                        31-12-2017                  31-12-2016
     Kassaldi                                                      2                             4
     Banksaldi                                                    80                            80
     Totaal                                                      82                            84

     Onder de liquide middelen zijn geen deposito’s begrepen en ze zijn dus direct opneembaar.
     In de boekwaarde per 31 december 2017 zijn de banksaldi ten behoeve van uitvoering van de
     taken Bureau Gezondheid Milieu en Veiligheid, GHOR Midden West Brabant meegenomen.
     Tevens is in de boekwaarde per 31 december 2017 de banksaldi van Stichting
     Jeugdgezondheidszorg West Brabant alsmede van personeelsvereniging Pheniks opgenomen. Dit
     betreffen nevenrekeningen van de hoofdrekening van GGD West Brabant, waardoor deze
     opgenomen zijn in de jaarrekening 2017. Hier tegenover staan rekening courant verhoudingen met
     deze instellingen.


     Overlopende activa

     De post overlopende activa is als volgt te onderscheiden:
                                                                 Boekwaarde per         Boekwaarde per
                                                                 31-12-2017             31-12-2016
     Overige nog te ontvangen bedragen en vooruitbetaalde
     bedragen die ten laste van de volgende begrotingsjaren
     komen                                                                        344                    183
     Totaal                                                                       344                    183



     Eigen vermogen
     Het in de balans opgenomen eigen vermogen bestaat uit de volgende posten:

                                               Boekwaarde              Boekwaarde
                                          per 31-12-2017          per 31-12-2016
     Algemene risico reserve                             852                      700
     Bestemmingsreserves                               3.710                 3.038
     Gerealiseerd resultaat                              489                 1.882
     Totaal                                           5.052                  5.619




                                                                                         Deloitte Accountants B.V.
                                                                                         Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                         Behorend bij controleverklaring
                                                                                         d.d. 13 april 2018

52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>     Het verloop in 2017 staat in dit overzicht per reserve:

                                                            Boekwaarde                               Bestemming      Boekwaarde
                                                                         Toevoeging Onttrek-king   resultaat vorig
                                                                                                         boekjaar
                                                            31-12-2016                                               31-12-2017
     Algemene risico reserve                                       700                       -28              180           852
     Bestemmingsreserve Risico Plustaken                           912                       -60                            852
     Bestemmingsreserve JGZ 0-4                                      0                      -163              163             0

     Bestemmingsreserve Uitbraak infectieziekten                   250                                                      250

     Bestemmingsreserve Frictiekosten                              163                                                      163
     Bestemmingsreserve Huisvesting                              1.509                       -19              919         2.409
     Bestemmingsreserve Reorganisatie HSC                           70                       -70                              0
     Bestemmingsreserve Monitors                                    18           17                                          35
     Bestemmingsreserve Sociaal-Medische zorg en dak
                                                                   115                      -115                              0
     en thuislozen
     Bestemmingsreserve IKB                                          0                                                        0
     Bestemmingsreserve hoger loonkosten                             0                                                        0
     Terugbetaling resultaat 2016                                    0                                        620             0


                                                   Totaal        3.738          17         -455            1.882          4.561




     Algemene risico reserve
     De geplande onttrekking is gepleegd voor de financiering van de evaluatie van de stichting
     jeugdgezondheidszorg 0-4. Conform AB-besluiten op 30 maart en 06 juli 2017 om hier maximaal
     € 30k voor te reserveren.

     Bestemmingsreserve risico plustaken
     Per saldo is er sprake van 60k tegenvallers op de plusproducten. Dit is minder dan in de burap
     werd voorzien, waar de negatieve prognose ruim twee ton bedroeg. Ter compensatie wordt dit
     bedrag aan de reserve onttrokken en is het opgenomen in de exploitatie.

     Bestemmingsreserve reorganisatie HSC
     Ter dekking van de transitiekosten als gevolg van ontwikkelingen bij HSC en de tegenvallende
     exploitatie als gevolg daarvan, wordt de reserve ingezet ter gedeelte dekking van deze
     tegenvaller.

     Bestemmingsreserve monitors
     De reguliere aanvulling van de reserve ter dekking van de uitvoering van de geplande monitoren,
     waar de lasten van de monitors door de tijd heen worden gespreid.

     Terugbetaling resultaat 2016
     Terugbetaling resultaat 2016, zoals vastgesteld in de resultaatbestemming door het bestuur is
     verwerkt als een rechtsreekse vermogensmutatie.




                                                                                                         Deloitte Accountants B.V.
                                                                                                         Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                                         Behorend bij controleverklaring
                                                                                                         d.d. 13 april 2018

53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>     Voorzieningen

     De voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s zijn als volgt te specificeren:
                                                      Boekwaarde                                       Boekwaarde
                                                                   Toevoeging   Vrijval   Aanwending
                                                      31-12-2016                                       31-12-2017
     voorz.bijz.pers.problemen                               208          59         -5         -103          159
     voorziening JGZ                                           0            0        0             0            0
     Van derden verkregen middel die specifiek
                                                             335                   -42             0          293
     besteed moeten worden
     Voorziening VPB                                          50                                 -12           38


     Totaal                                                 594           59       -47         -115          491




     Voorziening bijzondere personeelsproblemen GGD
     Voorziening ter dekking van wachtgeldregelingen voortvloeiend uit in het verleden aangegane
     verplichtingen voor voormalig personeel.
     Hierbij maken we per regeling een inschatting van de toekomstige kosten. Jaarlijks wordt de
     voorziening op het juiste dekkingsniveau gebracht.

     VPB
     Sinds 2016 zijn overheidslichamen VPB-plichtig om een gelijk speelveld tussen
     overheidsondernemingen en private ondernemingen te creëren.
     De VPB-heffing moet worden bepaald op basis van de fiscale grondslag. Dit betekent dat de fiscale
     winstbepaling extracomptabel zal plaatsvinden en er geen latente belastingvorderingen en/of
     schulden worden gevormd. Er is een voorziening gevormd om aan de verplichting te kunnen
     voldoen.

     Voorziening van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden
     Deze voorziening bestaat uit de middelen die in het verleden zijn verkregen van de gemeenten ten
     behoeve van het Elektronische Kind Dossier.

     Een andere voorziening in deze categorie betreft voor Bureau Gezondheid Milieu en Veiligheid. De
     deelnemende partners in deze voorziening zijn GGD Hart voor Brabant, GGD Brabant Zuid Oost,
     GGD Zeeland en GGD West Brabant.

     De voorzieningen van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden zijn als
     volgt te specificeren:
                                                      Boekwaarde     Toevoe-                           Boekwaarde
                                                                                Vrijval   Aanwending
                                                      31-12-2016        ging                           31-12-2017
              Voorziening vooruitontvangen gelden
                                                             102                                              102
                          Elektronisch Kind Dossier
          Voorziening Bureau Gezondheid Milieu en
                                                             233                   -42                        191
                                       Veiligheid


                                            Totaal           335            0      -42             0          293




     Een gespecificeerd overzicht van de voorzieningen is opgenomen in bijlage 1.2: “Staat van
     Reserves en Voorzieningen” en in bijlage 1.9 Toelichting Reserves en voorzieningen




                                                                                              Deloitte Accountants B.V.
                                                                                              Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                              Behorend bij controleverklaring
                                                                                              d.d. 13 april 2018

54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>     Langlopende schulden
                                           Boekwaarde           Boekwaarde
                                           31-12-2017           31-12-2016
          Schuld aan binnenlandse
                                                  6.400                6.662
        banken restschuld 1 januari
              Aflossing in boekjaar                 263                  263
                            Totaal                6.138                6.400



     Er zijn geen zekerheden verstrekt. Bijlage 3 “Staat van Langlopende Schulden” geeft een
     gespecificeerd overzicht per lening. De aflossing voor de jaarschijf 2017 bedraagt € 262.500.

     Vlottende passiva

     Onder de vlottende passiva zijn opgenomen:
                                                            Boekwaarde      Boekwaarde

                                                             31-12-2017        31-12-2016
     Netto-vlottende schulden met een
                                                                    1.881           2.483
     rentetypische looptijd korter dan één jaar

     Overlopende passiva                                            2.572           1.486


     Totaal                                                        4.454           3.969




     De Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan een jaar worden als volgt
     gespecificeerd:
                                                            Boekwaarde      Boekwaarde

                                                             31-12-2017        31-12-2016

     Banksaldi                                                          0             31
     Crediteuren                                                      513            783
     loonheffing en sociale premies                                 1.032           1.475
     RC verhoudingen met niet financiele
                                                                      252            150
     instellingen
     omzetbelasting                                                    84             44
     Totaal                                                        1.881           2.483

     In 2017 is hard gewerkt om alle facturen met betrekking tot 2017 tijdig goed te keuren en
     betaalbaar te stellen. Dit heeft ertoe geleid dat het crediteurensaldo eind 2017 lager is dan het
     crediteurensaldo eind 2016.
     Verrekeningen tussen GGD West Brabant en GGD Hart voor Brabant zijn eind 2017 nog in beeld
     gebracht voor de de actualisatie van de RC-verhouding. Per saldo heeft West-Brabant meer te
     vergoeden aan Hart voor Brabant, dan andersom. Tevens is dit saldo hoger dan eind 2016.




                                                                                      Deloitte Accountants B.V.
                                                                                      Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                      Behorend bij controleverklaring
                                                                                      d.d. 13 april 2018

55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>     R/C verhoudingen met niet financiële instellingen

                                                                 Boekwaarde Boekwaarde
                                                                                      per 31-12-
                                                            per 31-12-2017
                                                                                           2016
                                              PV Phenix                       -44            -42
                                 GGD Hart voor Brabant                       -208              -108
                                                  Totaal                    -252              -150

     Overlopende passiva

     De specificatie van de overlopende passiva is als volgt weer te geven:

                                                                 Boekwaarde Boekwaarde
                                                                                      per 31-12-
                                                            per 31-12-2017
                                                                                           2016
       - Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn
                   opgebouwd en die in een volgend
              begrotingsjaar tot betaling komen met
                                                                           2.319              1.321
             uitzondering van jaarlijks terugkerende
     arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van
                                 vergelijkbaar volume
               - de van de Europese en Nederlandse
                       overheidslichamen ontvangen
      voorschotbedragen voor uitkeringen met een
                                                                              226                   0
             specifiek bestedingsdoel die dienen ter
                    dekking van lasten van volgende
                                     begrotingsjaren
      - Overige vooruitontvangen bedragen die ten
                                                                               27               166
         bate van volgende begrotingsjaren komen

                                                  Totaal                   2.572              1.486
     Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend begrotingsjaar tot
     betaling komen bevatten onder andere de verschuldige betaling aan partners in het kader van CJG
     (ca. € 275K), afrekening met de Veiligheidsregio MWB in het kader van GHOR MWB 2017 (ca. €
     630k) en overige verplichtingen zoals reguliere te betalen inkopen. In afwijking met 2016 is
     afrekening met de VR MWB ca. € 280k hoger, Terug te betalen gelden inzake zorgopleidingen
     € 220k en reguliere te betalen inkopen was ca. € 200k hoger in 2017.

     Het verloop van de vooruit ontvangen subsidies:

                                       Stand 1-1-2017       Toevoegingen         Bestedingen          Stand 31-12-2017
     Kansfonds                         €                -               € 50.000             € 18.533           € 31.467
     Tijd van je leven                 €                -              € 225.625            € 142.508           € 83.117
     JIVES                             €                -               € 84.825             € 84.427               € 398
     Subsidie Gemeente Breda (CJG)     €                -   €         5.848.850 €          5.848.850 €                  -
     M@zl                              €                -   €             57.963 €                  - €           57.963
     Zorgnetwerk ABR                   €                -   €              1.549 €                  - €            1.549
     Klijnsma gelden                   €                -   €             79.563 €             27.774 €           51.789
     Totaal                            €                -            € 6.348.375          € 6.122.092          € 226.283


     4. Niet in balans opgenomen verplichtingen

     Huurverplichtingen

     Door de GGD zijn langlopende financiële verplichtingen aangegaan inzake:
     Huurkosten voor een jaarbedrag van € 584.727 en een totaalbedrag van € 1.337.810.
                                                                                Deloitte Accountants B.V.
                                                                                                  Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                                  Behorend bij controleverklaring
                                                                                                  d.d. 13 april 2018

56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>     5. Overzicht baten en lasten 2017 GGD West-Brabant
     (in duizenden euro’s)




                                                         Realisatie      Begroting       Realisatie
                                                           2017            2017             2016
                                                             €              €                €


     Baten
     Bijdrage deelnemende gemeenten                          17.003          17.018           16.718
     Overige bijdrage gemeenten                                    72             68                69
     Opbrengsten uit Tarieven                                    2.138               0           2.022
     Overige Opbrengsten                                     14.417          10.684           14.268
     Vrijval Voorzieningen                                         47             213            1.385
     Totale Baten                                            33.678         27.983           34.462


     Lasten
     Salarissen en Sociale Lasten                            13.696          17.142           16.362
     Personeel Derden                                            5.016            544            1.885
     Overige Personeelskosten                                     944           1.136              911
     Kapitaallasten                                               963           1.250              954
     Toevoeging Voorzieningen                                      39             163              332
     Overige Bedrijfskosten                                  11.525             6.836         11.847
     Materiele kosten Hét Service C entrum                       1.574          1.262            1.075
     Totale Lasten                                           33.758         28.333           33.365


     Totaal saldo van baten en lasten                             -80           -350          1.098


     Financieel Resultaat                                         132            149               124


     GEREALISEERD TOTAAL SALDO VAN BATEN EN LASTEN                 52           -201          1.221


     Toevoeging Reserves                                           -18            -18              -18
     Onttrekking bestemmingsreserve loonkosten 2016                 0                0              97
     Onttrekking bestemmingsreserve risico plustaken               60                0                0
     Onttrekking bestemmingsreserve (in kader van JGZ)             27                0                0
     Onttrekking bestemmingsreserve HSC                            70              70                 0
     Onttrekking bestemmingsreserve Huisvesting                    19              19                 0
     Onttrekking bestemmingsreserve Dak en Thuislozen             115             130              100
     Onttrekking bestemmingsreserve monitors                        0                0              29
     Onttrekking bestemmingsreserve JGZ                           163                0                0
     Onttrekking bestemmingsreserve IKB                             0                0             452
                                                                  437             201              661


     GEREALISEERD RESULTAAT                                       489                0        1.882

                                                                                  Deloitte Accountants B.V.
                                                                                  Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                  Behorend bij controleverklaring
                                                                                  d.d. 13 april 2018

57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>     6. Toelichting op het overzicht baten en lasten 2017

     Belangrijke verschillen, tussen de realisatie en de begroting na wijziging, krijgen een toelichting.
     Zoals reeds eerder vermeld zijn de lasten en baten van Bureau Gezondheid Milieu en Veiligheid en
     GHOR Midden West Brabant een onderdeel van de jaarrekeningcijfers 2016 GGD West Brabant.

     6.1. Baten
     De baten van GGD hebben zich in 2017 ten opzichte van de raming na wijziging als volgt
     ontwikkelt:

     (in duizenden euro’s)

                                              Realisatie                                      Realisatie
                                                             Begroting jaar       Verschil   voorgaand
                                             begrotings
                                                                                                    jaar
                                                   jaar
     Bijdrage deelnemende gemeenten             17.003              17.018             -15       16.718
     Overige bijdrage gemeenten                       72                 68              4            69
     Opbrengsten uit Tarieven                     2.138                    0        2.138          2.022
     Overige Opbrengsten                         14.417             10.684          3.733        14.268
     Vrijval Voorzieningen                            47                213          -166          1.385
     Totaal                                     33.678             27.983          5.695        34.462


     Bijdrage deelnemende gemeenten
     Het verschil van 15.000EUR betreft een aanpassing in de huisvestingkosten van Geertruidenberg.
     De huisvestingskosten zijn lager dan tijdens opstellen van beleidsbegroting 2017 was ingeschat.
     Jaarlijks wordt een afrekening van huisvestingskosten voor stichting JGZ opgesteld. In dit geval is
     er echter voor gekozen om de aanpassing nu al te verwerken en niet pas achteraf tijdens
     eindafrekening.

     Opbrengsten uit tarieven
     Dit is niet apart begroot in de beleidsbegroting en is onderdeel van de overige opbrengsten. Voor
     toekomstige begrotingsjaren passen we dit aan.

     Overige Opbrengsten
     De opbrengsten alsmede de lasten die samenhangen met CJG zijn niet opgenomen in de
     beleidsbegroting 2017. Dit levert een verschil op van:5.543K. Voor toekomstige begrotingsjaren
     passen we dit aan.
     De opbrengsten zijn vanwege diverse redenen circa € 250.000 hoger dan begroot. Zo zijn er bij
     Seksuele Gezondheid nagekomen opbrengsten ontvangen en zijn er meer medische verrichtingen
     consulten uitgevoerd waardoor de opbrengsten circa € 140.000 hoger zijn in de begroting is
     opgenomen. Daarnaast hebben verschillende teams hogere opbrengsten vanwege meer en grotere
     externe projecten dan begroot (€ 100.000). Hier staan voor een deel ook hogere kosten
     tegenover. Verder is er bij de begroting geen rekening gehouden met zowel de kosten, als de
     bijdrage van Zundert (€ 150.000) in het kader van Fort Oranje. Het resterende verschil zit
     verspreid over diverse afdelingen binnen de GGD.

     Vrijval voorzieningen
     Door de omschakeling in de systematiek van de reservering voor het grote en meerjarige
     onderhoud, is er voor dit doel geen ontrekking aan de voorziening meer mogelijk. Daarmee zijn de
     gerealiseerde baten substantieel lager. Evenwel was er bij de voorziening voor
     personeelsgerelateerde kosten een meevaller doordat risico’s waarvoor is gereserveerd zich niet in
     die omvang gaan materialiseren (€ 47k).

                                                                                       Deloitte Accountants B.V.
                                                                                       Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                       Behorend bij controleverklaring
                                                                                       d.d. 13 april 2018


58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>     6.2. Lasten
     De ontwikkeling van de lasten van GGD is in 2017 ten opzichte van de raming na wijziging zijn:

     (in duizenden euro’s)

                                              Realisatie                                      Realisatie
                                                             Begroting jaar       Verschil   voorgaand
                                             begrotings
                                                                                                    jaar
                                                   jaar
     Salarissen en Sociale Lasten                13.696              17.142         -3.446       16.362
     Personeel Derden                              5.016                544         4.472          1.885
     Overige Personeelskosten                        944              1.136           -192            911
     Kapitaallasten                                  963              1.250           -287            954
     Toevoeging Voorzieningen                         39                163           -124            332
     Overige Bedrijfskosten                      11.525               6.836         4.689        11.847
     Kosten Hét Service Centrum                    1.574              1.262           312          1.075
     Totaal                                     33.758              28.333          5.425       33.365


     Er zit een verschuiving in salarissen en sociale lasten en de post personeel derden.
     Personeelskosten van de stichting JGZ zijn in de begroting 2017 opgenomen onder salarissen en
     sociale lasten en in de realisatie onder personeel derden. Het betreft hier een bedrag van 2.977K

     Salarissen en Sociale Lasten
     Vacatures (tijdelijk) niet ingevuld als gevolg van dreigende overschrijding van de begroting.
     Daarnaast zijn een aantal vacatures niet opgevuld met vast personeel maar met personeel derden
     i.v.m. organisatie ontwikkelingen.Een tegengesteld effect is de CAO verhoging per 1-8-2017 die is
     geweest, hierdoor zijn de kosten gestegen en is een deel van de gerealiseerde besparing weer
     teniet gedaan.

     Personeel derden
     Meer inhuur van personeel ter tijdelijke invulling van vacatures met het oog op organisatie
     ontwikkelingen. In totaliteit is de post Inhuur personeel derden in lijn met realisatie 2016
     (ca. 2 mln.), want in de realisatie is 3 mln. toe te schrijven aan personeelskosten van de stichting
     JGZ WB. Het verschil wordt veroorzaakt doordat de personeelskosten in de begroting op de post
     ‘salarsissen en sociale lasten’ is geraamd, maar voor de verslaggeving moeten deze lasten op de
     post ‘personeel derden’. Vanaf 2018 speelt dit niet meer door de overkomst van het personeel.

     Overige personeelskosten
     De (bij)scholing binnen JGZ (à € 245k) is minder snel gelopen dan geraamd en zal worden
     herpland, mede in het licht van preferenties en mogelijkheden samenhangend met de overkomst
     van het personeel vanuit de stichting JGZ 0-4 naar de GGD 2018

     Kapitaallasten
     Er zijn een aantal fysieke investeringen uitgesteld, waardoor er minder afschrijvingslasten en
     minder rente over activa is dan begroot.

     Toevoeging voorzieningen
     Door de omschakeling in de systematiek van de reservering voor het grote en meerjarige
     onderhoud, is er voor dit doel geen toevoeging aan voorzieningen meer. Daarmee zijn de
     gerealiseerde toevoegingen substantieel lager. Dit was nog niet bekend ten tijde van het opstellen
     van de beleidsbegroting.

                                                                                       Deloitte Accountants B.V.
                                                                                       Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                       Behorend bij controleverklaring
                                                                                       d.d. 13 april 2018


59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>     Overige Bedrijfskosten
     De opbrengsten alsmede de lasten die samenhangen met CJG zijn niet opgenomen in de
     beleidsbegroting 2017. Dit levert een verschil op van:5.543K. Voor toekomstige begrotingsjaren
     passen we dit aan.
        -   Huurkosten binnen JGZ (consultatiebureaus’s) lager dan begroot:     €75.000
        -   Minder vaccinaties leidt tot minder kosten   €150.000: het protocool voor reizigers is
            verandert, waardoor er minder vaccinaties worden geadviseerd. Daarnaast was er een
            landelijk tekort van Hep A vaccins wat heeft bijgedragen.
        -   Innovatiekosten lager dan begroot €160.000: wegens verwachttte tekosten in de
            begroting is besloten een aantal innovatieprojecten (tijdelijk) te stoppen.
        -   I.v.m. de invoering van de VPB plicht was er een post van €50.000 opgenomen in de
            begroting. De VPB aanslag voor 2017 is nog niet bekend, maar zal naar verwachting een
            stuk lager uitvallen.
        -   Besparingen in het kader van het uitstellen van investeringen in de bedrijsvoering
        -   Kosten in het kader van Fort Oranje waren niet opgenomen in de begroting.

     Kosten het service centrum
     De kosten van het service centrum zijn hoger dan begroot. Zie voor een specificatie van de kosten
     de bijlage met de kostenverdeelstaan van het HSC in bijlage 1.5.

     Overzicht structurele toevoegingen aan de reserves
     Monitoring op de reserves vindt periodiek plaats. Er hebben geen nieuwe structurele toevoegingen
     of onttrekkingen plaatsgevonden aan de reserves in 2017.


     Begrotingsrechtmatigheid
     Conform kadernota rechtmatigheid zijn overschrijdingen van de begroting die worden
     gecompenseerd door direct te relateren opbrengsten niet aangemerkt als financiële
     onrechtmatigheid voor de verklaring.

     Bij kostenoverschrijdingen stelt de GGD West Brabant het algemeen bestuur daarvan in kennis via
     de bestuurs-rapportage.
     De verklaarde afwijkingen op de baten en lasten passen binnen de eerder versterkte informatie.

     De in 2017 gedane investeringen (verbouwing en inventaris) in het gebouw aan de Doornboslaan
     met het oog op een betere benutting voor de GGD en hoofdhuurder Veiligheidsregio MWB, passen
     wel binnen de voorziene kapitaalslasten, maar zijn niet opnieuw gematcht aan het plafond van de
     investeringsruimte (investeringskrediet) die aan het algemeen bestuur is voorgelegd als onderdeel
     van de begroting 2017. Hierdoor is er een tekort aan investeringskrediet voor deze twee
     categoriën van € 756.000. Deze tekortkoming leidt tot begrotingsonrechtmatigheid van dezelfde
     omvang. Voor 2018 e.v. zal de investeringsplanning opnieuwe worden herijkt en aan het algemeen
     bestuur worden voorgelegd.




                                                                                       Deloitte Accountants B.V.
                                                                                       Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                       Behorend bij controleverklaring
                                                                                       d.d. 13 april 2018


60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>     6.3 Resultaat
     (in duizenden euro’s)
                                         Realisatie                                Realisatie
                                        begrotings    Begroting jaar   Verschil   voorgaand
                                              jaar                                       jaar
     Baten                                 33.678            27.983     5.695        34.462
     Lasten                                33.758            28.333     5.425        33.365
     Saldo                                     -80             -350       270          1.098
     Onvoorzien                                  0                0          0             0
     Totaal saldo van baten en lasten          -80             -350       270          1.098
     Financieel Resultaat                      132              149        -17           124
     Toevoeging/onttrekking aan
                                               437              201       236            661
     reserves
     Gerealiseerd resultaat                   489                 0       489         1.882




                                                                           Deloitte Accountants B.V.
                                                                           Voor identificatiedoeleinden.
                                                                           Behorend bij controleverklaring
                                                                           d.d. 13 april 2018


61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>     7. Wet normering bezoldiging topfunctionarissen
     Per 1 januari 2013 is de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke
     sector (WNT) ingegaan. Deze verantwoording is opgesteld op basis van de volgende op GGD West-
     Brabant van toepassing zijnde regelgeving: het algemene WNT-maximum.

     Het bezoldigingsmaximum in 2017 voor GGD West-Brabant is € 181.000 Het weergegeven
     toepasselijke WNT-maximum per persoon of functie is berekend naar rato van de omvang (en voor
     topfunctionarissen tevens voor de duur) van de dienstverband, waarbij voor de berekening de
     omvang van het dienstverband nooit groter kan zijn dan 1,0 fte. Naast de hieronder vermelde
     topfunctionarissen zijn er geen overige functionarissen die in 2017 een bezoldiging boven het
     toepasselijke WNT-maximum hebben ontvangen, of waarvoor in eerdere jaren een vermelding op
     grond van de WOPT of de WNT heeft plaatsgevonden of had moeten plaatsvinden. Er zijn in 2017
     geen ontslaguitkeringen aan overige functionarissen betaald die op grond van de WNT dienen te
     worden gerapporteerd.




                                                                   Annemieke van der
     bedragen x € 1
                                                                        Zijden
     Functiegegevens                                                    Directeur
     Aanvang en einde functievervulling in 2017                       01/01 – 31/12
     Deeltijdfactor in fte                                                 1,0
     Gewezen topfunctionaris                                               nee
     (Fictieve) dienstbetrekking?                                           ja


     Bezoldiging
     Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen                       133.035

     Beloningen betaalbaar op termijn                                     17.068
     Subtotaal                                                           150.103


     Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum                       181.000


     -/- Onverschuldigd betaald bedrag                                    N.v.t.
     Totale bezoldiging                                                  150.103


     Reden waarom de overschrijding al dan niet is toegestaan             N.v.t.


     Gegevens 2016
     Aanvang en einde functievervulling in 2016                       01/01 – 31/12
     Deeltijdfactor 2016 in fte                                            1,0
     Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen                       123.193
     Beloningen betaalbaar op termijn                                     14.654
     Totale bezoldiging 2016                                             137.847




                                                                                   Deloitte Accountants B.V.
                                                                                   Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                   Behorend bij controleverklaring
                                                                                   d.d. 13 april 2018


62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>     NAAM TOPFUNCTIONARIS                                    FUNCTIE

     A. van der Zijden                                       Directeur
     C.J.M.A. van Esch*                                      Directeur

     L.C. Poppe-de Looff                                     Dagelijks bestuur
     R. Bergsma                                              Dagelijks bestuur
     C. van Geel                                             Dagelijks bestuur
     M. Haagh                                                Dagelijks bestuur
     A.A.B. Theunis                                          Dagelijks bestuur
     H. van Oers                                             Dagelijks bestuur
     M. van Beers                                            Dagelijks bestuur
     M. van de Wijgert                                       Dagelijks bestuur
     M. Becqué                                               Dagelijks bestuur
     L.C. Poppe-de Looff                                     Algemeen bestuur
     F. Naterop                                              Algemeen bestuur
     C. Janssen                                              Algemeen bestuur
     J.C.M. Vermeer                                          Algemeen bestuur
     Y. Kammeijer                                            Algemeen bestuur
     M. Haagh                                                Algemeen bestuur
     J van Oosterhout                                        Algemeen bestuur
     J. Schouw                                               Algemeen bestuur
     A. de Jongh                                             Algemeen bestuur
     J.C.M. Paantjens                                        Algemeen bestuur
     E. Schoneveld                                           Algemeen bestuur
     M. Witte - Jansse                                       Algemeen bestuur
     C. van Poppel                                           Algemeen bestuur
     M. de Bruijn                                            Algemeen bestuur
     C.J.M. van Geel                                         Algemeen bestuur
     Y. de Boer                                              Algemeen bestuur
     L. van der Beek                                         Algemeen bestuur
     R. Bergsma                                              Algemeen bestuur
     J. Aarts                                                Algemeen bestuur
     A.A.B. Theunis                                          Algemeen bestuur
     M. van Beers                                            Algemeen bestuur
     M. van de Wijgert                                       Algemeen bestuur

     * verloning vindt plaats via de GGD Hart voor Brabant




                                                                                 Deloitte Accountants B.V.
                                                                                 Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                 Behorend bij controleverklaring
                                                                                 d.d. 13 april 2018


63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>     Overige gegevens




                        Deloitte Accountants B.V.
                        Voor identificatiedoeleinden.
                        Behorend bij controleverklaring
                        d.d. 13 april 2018

64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>     1. Resultaatbestemming
     Een separaat resultaatbestemmingsvoorstel zal tegelijk met het jaarbericht aan het algemeen
     bestuur worden aangeboden.




                                                                                   Deloitte Accountants B.V.
                                                                                   Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                   Behorend bij controleverklaring
                                                                                   d.d. 13 april 2018

65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>     2. Bestuursverklaring




                             Deloitte Accountants B.V.
                             Voor identificatiedoeleinden.
                             Behorend bij controleverklaring
                             d.d. 13 april 2018

66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>     3. Controleverklaring van de onafhankelijke accountant




                                                  Deloitte Accountants B.V.
                                                  Voor identificatiedoeleinden.
                                                  Behorend bij controleverklaring
                                                  d.d. 13 april 2018

67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>     1. Bijlagen

     1.1. Staat van vaste activa

     1.2. Staat van reserves en voorzieningen

     1.3. Staat van langlopende leningen

     1.4. Bestuurssamenstelling

     1.5. Kostenverdeelstaat – het service centrum

     1.6. Jaarverslag kwaliteit

     1.7. Exploitatieoverzichten Stichting Jeugdgezondheid West Brabant, Bureau Gezondheid Milieu en
     Veiligheid en GHOR Midden en West Brabant 2017.

     1.8. Voorstel terug te betalen resultaat jeugdgezondheidszorg 0 – 4 jarigen

     1.9. Toelichting Reserves en voorzieningen




                                                                                   Deloitte Accountants B.V.
                                                                                   Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                   Behorend bij controleverklaring
                                                                                   d.d. 13 april 2018

68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>     1.1 Staat van vaste activa

            Omschrijving van de                            Aanschaf        Investeringen   Desinvesteringen     Aanschaf          Aantal        Cumulatieve       Afschrijvings      Vrijval       Boekwaarde    Boekwaarde
            Kapitaalsuitgaven                              waarde                                               waarde             jaren        afschrijvingen       kosten       afschrijvingen     begin         einde
                                                          begin 2017          2017              2017           einde 2017       afschrijving     begin 2017          2017             2017           2017          2017



            Gronden en terreinen
     2100   Gronden en terreinen                              1.204.165                0                  0       1.204.165      n.v.t.                       0               0                0     1.204.165      1.204.165
            TOTAAL :                                         1.204.165                 0                  0      1.204.165                                    0               0                0    1.204.165      1.204.165


            Bedrijfsgebouwen
     2200   Gebouwen                                         10.833.677          441.688                   0     11.275.365       50       jr        2.722.109          334.378                0     8.111.568      8.218.877
     2300   Bedrijfsinstallaties/ Installaties gebouwen         137.205               0                   0         137.205       10       jr         120.279           12.939                 0        16.926          3.987
            TOTAAL :                                        10.970.882          441.688                   0     11.412.570                         2.842.389          347.317                  0    8.128.493      8.222.864


            Vervoermiddelen
     2400   Bedrijfsauto                                       609.371                 0                   0        609.371        5       jr         491.299            46.199                0       118.073        71.874
            TOTAAL :                                           609.371                 0                  0        609.371                           491.299            46.199                 0      118.073         71.874

            Inventarissen
     2500   Inventaris                                        1.110.527          327.669               8.558      1.429.638       10       jr         860.656           100.992           8.340        249.871       476.329
     2510   Medische inventaris                                        0               0                   0                0     10       jr                 0               0                0             0             0
     2520   Kantoorinventaris                                        0                0                    0             0        10       jr              0                0                 0             0             0
            TOTAAL :                                         1.110.527          327.669                8.558     1.429.638                           860.656          100.992             8.340       249.871       476.329

            Overige materiële vaste activa
     2530   Ghor-materiaal                                      111.751                0              2.023         109.728       5        jr         103.639             2.120           1.989          8.113         5.959
     2540   Telefonie/communicatie app.                         304.816                0                  0         304.816        5       jr         269.170            10.710               0         35.646        24.936
     2560   Instrumentarium                                     120.112                0             10.275         109.838       10       jr         106.432             2.906          10.275         13.681        10.774
     2580   C-2000 randapparatuur                               112.971                0                  0         112.971        5       jr         112.971                 0               0              0             0
     2600   Automatisering (hardware)                           493.101           57.153              4.830         545.424      3/4       jr         457.869            25.190           4.830         35.232        67.195
     2650   Automatisering (software)                           729.506            5.369             71.162         663.713      3/4       jr         639.095            26.391          71.162         90.411        69.389
            TOTAAL :                                         1.872.258           62.523             88.289       1.846.491                         1.689.176            67.317          88.256        183.082       178.253

            TOTAAL                                          15.767.203          831.879             96.847      16.502.235                         5.883.519          561.824           96.595      9.883.684    10.153.487




                                                                                                                                                                                                     Deloitte Accountants B.V.
                                                                                                                                                                                                     Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                                                                                                                                     Behorend bij controleverklaring
                                                                                                                                                                                                     d.d. 13 april 2018

69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>     1.2 Staat van reserves en voorzieningen
           NAAM                                                                           SALDO        RESULTAAT     TOENAMES     OVERIGE     AFNAMES      OVERIGE          SALDO

                                                                                       BEGIN VAN HET   BESTEMMING       TLV       TOENAMES       TGV       AFNAMES      EINDE VAN HET

                                                                                        DIENSTJAAR                  EXPLOITATIE              EXPLOITATIE                  DIENSTJAAR



                                                                                         01.01.2017    OVER 2016      IN 2017      IN 2017     IN 2017     IN 2017        31.12.2017




           RESERVES



     O4100 Algemene reserve GGD WB                                                        699.743        180.000         0            -        -27.417         -            852.326

     O4240 Bestemmingsreserve risico plustaken GGD WB                                     912.251                        -            -        -60.000         -            852.251

           Bestemmingsreserve JGZ 0-4                                                        0           163.384                               -163.384                       0

     O4235 Bestemmingsreserve uitbraak infectieziekten GGD WB                             250.000           -            -            -           -            -            250.000

     O4200 Bestemmingsreserve huisvesting GGD WB                                          1.508.908      918.950         -            -        -19.000         -           2.408.858

     O4300 Bestemmingsreserve reorganisatie HSC GGD WB                                     70.140           -            -            -        -70.140         -              0

     O4210 Bestemmingsreserve frictiekosten GGD WB                                        162.877           -            -            -           -            -            162.877

           Bestemmingsreserve sociaal-medische zorg dak en thuislozen GGD WB              115.310                                              -115.310       0               0

     O4255 Bestemmingsreserve monitors GGD WB                                              18.419                     17.500                                   -            35.919

           Terugbetaling resultaat 0-4 jarigen jeugdgezondheidszorg GGD WB                   0           119.887                                                              0

           Terugbetaling resultaat                                                           0           499.744                                                              0

           Resultaat GGD WB                                                                  0                           -         489.000        -            -            489.000

           TOTAAL RESERVES                                                               3.737.648      1.881.965     17.500      489.000     -455.251        0            5.051.231



           VOORZIENINGEN

     5900 Voorziening BTW risico                                                             0              -            -                                     -              0

     O5100 Onderhoud panden GROGZ West-Brabant                                               0              -                                                  -              0

     O5300 Voorziening bijzondere personeelsproblemen                                     208.238           -         58.793          -         -4.904     -103.332         158.795

           Voorziening VPB                                                                 50.000          0                                      0         -11.495         38.505

           Van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden tbv GMV      233.564                                              -41.792                      191.772

           Van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden tbv EKD      101.890                                                                           101.890

           TOTAAL VOORZIENINGEN                                                           593.692          0          58.793         0         -46.696     -114.827        490.963



           TOTAAL RESERVES & VOORZIENINGEN                                               4.331.340      1.881.965     76.293      489.000     -501.947     -114.827        5.542.194

                                                                                                                                                                   Deloitte Accountants B.V.
                                                                                                                                                                   Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                                                                                                   Behorend bij controleverklaring
                                                                                                                                                                   d.d. 13 april 2018

70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>     1.3 Staat van langlopende leningen

     Jaarrekening 2017



         OMSCHRIJVING                  LENING      INGANGS      LOOPTIJD       RENTE HOOFDSOM AFLOSSINGEN SALDO AAN OPGENOMEN AFLOSSINGEN          RENTE     SALDO AAN
                                       NUMMER       DATUM                        %                 T/M 2016    HET BEGIN        OF        2017      2017     HET EINDE
                                                                                                                VAN HET     VERSTREKTE                        VAN HET
                                                                                                               DIENSTJAAR    LENINGEN                        DIENSTJAAR
                                                                                                                  2017         2017                             2017


         Opgenomen leningen :
         BNG                           40.102214   16-10-2006   Tot 1-7-2028   4,20%   2.000.000   800.000      1.200.000       0        100.000   50.400     1.100.000
         BNG                           40.102215   02-07-2007   Tot 1-7-2038   4,31%   3.500.000   1.300.000    2.200.000       0        162.500   224.120    2.037.500
         BNG                           40.102215   01-10-2007   Tot 1-7-2038   4,31%   3.000.000      0         3.000.000       0          0                  3.000.000


         TOTAAL OPGENOMEN LENINGEN                                                     8.500.000   2.100.000    6.400.000       0        262.500   274.520    6.137.500


         TOTAAL LANGLOPENDE LENINGEN                                                   8.500.000   2.100.000    6.400.000       0        262.500   274.520    6.137.500




                                                                                                                                                     Deloitte Accountants B.V.
                                                                                                                                                     Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                                                                                     Behorend bij controleverklaring
                                                                                                                                                     d.d. 13 april 2018

71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>     1.4. Bestuurssamenstelling
     De GGD West-Brabant kent twee bestuursorganen: het algemeen bestuur en dagelijks bestuur.

     Algemeen bestuur
     Per 31 december 2017 was de samenstelling van het algemeen bestuur:

     Vertegenwoordiger                   Gemeente                 Functie
     F. Naterop                          Aalburg                  Lid
     C. Janssen-Jansen                   Alphen-Chaam             Lid
     J.C.M. Vermeer                      Baarle-Nassau            Lid
     Y. Kammeijer                        Bergen op Zoom           Lid
     M. Haagh                            Breda                    Lid
     P. van Lunteren                     Breda                    Extra Lid
     J. van Oosterhout                   Drimmelen                Lid
     J. Schouw                           Etten-Leur               Lid
     A. de Jongh                         Geertruidenberg          Lid
     J.C.M. Paantjens                    Halderberge              Lid
     E. Schoneveld                       Moerdijk                 Lid
     M. Janse                            Oosterhout               Lid
     C. van Poppel                       Roosendaal               Lid
     A.A.B. Theunis                      Roosendaal               Extra Lid
     M. de Bruijn                        Rucphen                  Lid
     C.J.M. van Geel                     Steenbergen              Lid
     Y. de Boer                          Werkendam                Lid
     L. van der Beek                     Woensdrecht              Lid
     R. Bergsma                          Woudrichem               Lid
     J. Aarts                            Zundert                  Lid
     L.C. Poppe-de Looff (voorzitter)    Zundert                  Extra Lid
     Dhr. M. van Beers                   GGD                      Sectormanager
     M. van de Wijgert                   GGD                      Secretaris



     Dagelijks bestuur
     Per 31 december 2017 was de samenstelling van het Dagelijks bestuur:

     Vertegenwoordiger                   Gemeente       Functie
     L.C. Poppe-de Looff (voorzitter)    Zundert        Lid
     R. Bergsma                          Woudrichem     Lid
     C. van Geel                         Steenbergen Lid
     M. Haagh                            Breda          Lid
     A.A.B. Theunis                      Roosendaal     Lid
     H. van Oers                                        Lid
     M. van Beers                                       Lid
     M. van de Wijgert                                  Lid
     M. Becque                                          Lid
     Directie
     A. van der Zijden      GGD West-Brabant    Directielid
     K. van Esch            GGD West-Brabant    Directielid




                                                                                  Deloitte Accountants B.V.
                                                                                  Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                  Behorend bij controleverklaring
                                                                                  d.d. 13 april 2018

72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>     1.5 Kostenverdeelstaat – het service centrum

     Kostenverdeelstaat Hét Service Centrum


                                                        Realisatie       Begroting         Realisatie
                                                             2017            2017               2016
     Bedrijfslasten
     Salariskosten                                     4.925.648        5.562.201         5.245.988
     Personeel derden                                  1.563.736          439.664           896.332
     Overige personeelskosten                            458.473          230.234           222.454
     Kapitaallasten                                      112.031          612.792           628.118
     Huisvestingskosten                                       278              -                 547
     Bedrijfskosten                                    2.407.933        2.169.237         1.637.926
     Toevoeging voorziening                              236.742               -            235.864
     Interne dienstverlening                             634.944          656.902           654.116


     Som der bedrijfslasten                          10.339.785        9.671.030         9.521.345


     Bedrijfsresultaat                                10.339.785-       9.671.030-        9.521.345-


     Financiële baten en lasten                               -            28.424             22.067


     Resultaat uit gewone bedrijfsvoering             10.339.785-       9.642.606-        9.499.278-


     Vrijval voorziening                                    2.003              -              30.637


     Te verdelen kosten                               10.337.782-       9.642.606-        9.468.641-


     GGD Hart voor Brabant                             4.941.249        4.606.425         4.537.772
     GGD West-Brabant                                  2.970.646        2.758.313         2.714.353
     RAV Brabant Midden-West-Noord                     1.771.961        1.649.935         1.644.283
     GGD Noord- en Oost-Gelderland                       653.926          627.934           572.232


     Resultaat                                                -               -                  -




     In het aandeel voor GGD West-Brabant zit € 1.397.086 salariskosten. Het overige deel is verwerkt
     onder Kosten Het Service Centrum.




                                                                                     Deloitte Accountants B.V.
                                                                                     Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                     Behorend bij controleverklaring
                                                                                     d.d. 13 april 2018

73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>     1.6 Jaarverslag kwaliteit

     Continu verbeteren en innoveren zijn onderdeel van onze manier van werken en hebben daarmee
     een belangrijke plaats in het bevorderen van onze kwaliteit. Zij hebben de veiligheid en kwaliteit
     van onze dienstverlening kritisch onder de loep genomen. Een aantal processen die daaraan
     bijdragen lichten we toe.

     Klachten
     Externe klachten vormen voor ons altijd aanleiding om met de klant in gesprek te gaan en om na
     te gaan wat we kunnen doen om de klacht op te lossen en in de toekomst zo mogelijk te
     voorkomen. Het optimaliseren van de dienstverlening staat ook vanuit deze cyclus centraal. Als
     gevolg van de intrede van de Wet kwaliteit klachten en geschillenzorg (Wkkgz) en om meer
     gestructureerd te reageren en te kunnen leren van klachten hebben we een centrale
     klachtenfunctionaris aangesteld. Door deze rol kan er effectief worden gemedieerd tussen de klant
     en het desbetreffende organisatieonderdeel of medewerker. In totaal werden er 75 klachten naar
     tevredenheid van de klant afgewikkeld een escalatie naar de geschillencommissie was niet nodig.

     Meldingen van (bijna) incidenten
     Om te leren van eigen (bijna) medische incidenten/ fouten hanteren wij een interne
     meldingsprocedure. Als er een (bijna) incident gemeld wordt, doen wij gestructureerd onderzoek
     middels de Prisma light methodiek naar oorzaken en nemen zonodig maatregelen om deze
     incidenten in het vervolg te voorkomen. De laatste jaren hebben wij medewerkers gestimuleerd
     om vaker incidenten te melden, in plaats van dat ze enkel ad/hoc oplossen, zodat ze gebruikt
     kunnen worden voor gerichte verbetermaatregelen. In 2017 werden in totaal veertig (bijna)
     incidenten gemeld. In 2016 waren dit er negenentig.


     Externe audit Lloyds Register
     Met een jaarlijkse audit laten wij ons extern toetsen aan de HKZ-normen voor Publieke
     Gezondheid. Daarmee krijgen wij in beeld of wij ‘leren en verbeteren’ en het ‘beheersen van
     risico’s’ voldoende in onze organisatie is ingeregeld en in ons DNA zit. Dit jaar hebben we
     verbeteringen kunnen laten zien op het gebied van informatievoorziening en sturing en
     verantwoording van resultaten. Middels een zogenoemd focusbezoek hebben we ons ook
     voorbereid op de hercertificeringsaudit medio 2018, waarbij we de transitie maken naar de nieuwe
     HKZ-norm (gebaseerd op ISO 9001: 2015).




                                                                                     Deloitte Accountants B.V.
                                                                                     Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                     Behorend bij controleverklaring
                                                                                     d.d. 13 april 2018


74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>     1.7 Exploitatieoverzicht bureau Gezondheid Milieu en
     Veiligheid / GHOR Midden en West Brabant en
     jeugdgezondheidszorg 0 – 4 jarigen

                                              Realisatie           Realisatie                Realisatie
                                             Stichting JGZ     Bureau Gezondheid           GHOR Midden
                                                 West          Milieu en Veiligheid        West Brabant
                                                Brabant

                                                  €                     €                        €


     Baten
     Bijdrage deelnemende gemeenten                   3.961                           0                     0
     Overige Opbrengsten                                712                     1.249                  2.318
     Vrijval Voorzieningen                                 0                          0                     0
     Totale Baten                                     4.673                     1.249                 2.318


     Lasten
     Salarissen en Sociale Lasten                     2.860                       574                  1.152
     Personeel Derden                                      0                      285                      45
     Overige Personeelskosten                           117                        33                      56
     Kapitaallasten                                        0                          0                    57
     Toevoeging Voorzieningen                              0                          0                     0
     Toevoeging Reserves                                   0                      -42                       0
     Overige Bedrijfskosten                           1.448                       323                     889
     Materiele kosten Hét Service C entrum              205                        76                     119
     Totale Lasten                                    4.630                     1.249                 2.318


     Totaal saldo van baten en lasten                   43                            0                    0


     Financieel Resultaat                                  0                          0                    0


     GEREALISEERD RESULTAAT                             43                            0                    0




                                                                                          Deloitte Accountants B.V.
                                                                                          Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                          Behorend bij controleverklaring
                                                                                          d.d. 13 april 2018


75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>     1.8 Toelichting Reserves en voorzieningen

     Reserves



     Naam                     Algemene risicoreserve
     Doel                     De GGD West Brabant moet een financiële buffer hebben in de vorm van
                              een algemene risico reserve om niet voorzienbare financiële tegenvallers
                              op te kunnen vangen en (voorziene) risico’s die zich materialiseren. De
                              noodzakelijke hoogte en normering van deze reserve wordt bepaald door
                              de inschatting van de exploitatie- en balansrisico’s en de mogelijkheid tot
                              bijsturing (risicoanalyse). Hiervoor moet de algemene risicoreserve
                              minimaal bedragen (reeds besloten):
                                  -   5% van het basistakenpakket van de gemeentelijke bijdrage
                                  -   10% van het maatwerk van de gemeentelijke bijdrage
                              Het positieve of negatieve exploitatie saldo wordt met in acht name van
                              het voorstel resultaatbestemming gemuteerd op de algemene risico
                              reserve. Het maximum bedraagt 10 % van de gemeentelijke bijdrage.
     Risico’s                 De gemeenten willen een stabiele bijdrage betalen voor de gemeentelijke
                              producten. Deze algemene risicoreserve dient om schommelingen aan de
                              kostenkant over de jaren heen te kunnen opvangen. Vermindering van de
                              gemeentelijke bijdrage leidt tot ongedekte vaste kosten.
     Soort                    Algemene risicoreserve.
     Motivering rubricering   Geen specifieke bestemming, opvang van schommelingen met als doel de
                              gemeentelijke bijdrage stabiel te houden.
     Bestemming               Geen specifieke bestemming.
     Waardebepaling           Op basis van de beleidsbegroting 2017 bedraagt het gewenste minimum
                              € 717.550 (5% van € 11.733.000 en 10% van € 1.309.000). Het
                              maximum bedraagt € 1.304.200.
     Saldo 31-12-2017         € 852.326 positief.




     Naam                     Bestemmingsreserve 0-4 jarigen jeugdgezondheidszorg
     Doel                     Het saldo van de bestemmingsreserve 0 – 4 jarigen jeugdgezondheidszorg
                              moet minimaal dekking bieden voor financiële tegenvallers in de
                              exploitatie. Hiervoor moet de bestemmingsreserve minimaal bedragen:
                                  -   5% van het basistakenpakket van de gemeentelijke bijdrage
                                  -   10% van het maatwerk van de gemeentelijke bijdrage
                                                                                         Deloitte Accountants B.V.
                                                                                         Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                         Behorend bij controleverklaring
                                                                                         d.d. 13 april 2018


76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>                              Het maximum bedraagt 10 % van de gemeentelijke bijdrage.
                              Niet alle gemeenten nemen op dit moment dit product af, dus daarom
                              moet uit de exploitatie van de 0 – 4 jarigen jeugdgezondheidszorg een
                              afzonderlijke bestemmingsreserve opgebouwd worden.
     Risico’s                 De gemeenten willen een stabiele bijdrage betalen voor de gemeentelijke
                              producten voor de 0 – 4 jarige jeugdgezondheidszorg. Deze
                              bestemmingsreserve dient om schommelingen aan de kostenkant over de
                              jaren heen te kunnen opvangen. Vermindering van de gemeentelijke
                              bijdrage 0 – 4 jarigen leidt tot ongedekte vaste kosten.
     Soort                    Bestemmingsreserve
     Motivering rubricering   Geen specifieke bestemming, opvang van schommelingen met als doel de
                              gemeentelijke bijdrage stabiel te houden.
     Bestemming               Geen specifieke bestemming.
     Waardebepaling           Op basis van de beleidsbegroting 2017 bedraagt het gewenste minimum
                              € 206.326 (5% van € 3.824.504 en 10% van € 151.004). Het maximum
                              bedraagt € 397.551.
     Saldo 31-12-2017         €0




                                                                                         Deloitte Accountants B.V.
                                                                                         Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                         Behorend bij controleverklaring
                                                                                         d.d. 13 april 2018


77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>     Naam                     Bestemmingsreserve risico plustaken
     Doel                     Het saldo van de reserve plustaken moet dekking bieden voor financiële
                              tegenvallers in de exploitatie van deze producten:
                                  -   minimaal 10% van de omzet plustaken
                                  -   maximaal 20% van de omzet plustaken
     Risico’s                 Tegenvallende opbrengsten uit plustaken.
                              Voorbeelden van plustaken zijn: reizigersvaccinatie, Hepatitis B vaccinatie
                              instellingen, sociaal-medische advisering, forensische geneeskunde
                              (exclusief lijkschouwing en bereikbaarheid Wet veiligheidsregio’s),
                              technische hygiënezorg en diverse projecten (zoals academische
                              werkplaats, CJG’s en subsidie rond zorg en welzijn van burgers.
                              Vermindering van plustaken leidt tot ongedekte vaste kosten.
     Soort                    Egalisatie reserve
     Motivering rubricering   Om ongewenste schommelingen op te vangen in de tarieven die aan
                              derden in rekening worden gebracht. Opvangen van desintegratiekosten
                              bij beëindiging.
     Bestemming /             Geen specifieke besteding
     besteding
     Waardebepaling           Minimaal 10% van de begrote opbrengsten uit tarieven en de overige
                              opbrengsten
                              Op basis van de beleidsbegroting 2017:
                              -   minimaal 10% van € 6.569.000 = € 656.900
                              -   maximaal 20% van € 6.569.000 = € 1.313.800
     Saldo 31-12-2017         € 852.251




                                                                                       Deloitte Accountants B.V.
                                                                                       Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                       Behorend bij controleverklaring
                                                                                       d.d. 13 april 2018


78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>     Naam                     Bestemmingsreserve Uitbraak infectieziekten
     Doel                     Het doen van een reservering voor het opvangen van kosten t.b.v. de
                              voorbereiding op en de uitvoering van acties bij het uitbreken van
                              middelgrote infectieziekten explosies.
     Risico’s                 Uitbraak infectieziekten: voorbereidings- en uitvoeringskosten.
     Soort                    Bestemmingsreserve.
     Motivering rubricering   Op de balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaalde te
                              verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de financiële omvang
                              moeilijk is te schatten (zeker qua frequentie).
     Bestemming /             Voorbereidings- en uitvoeringskosten bij het uitbreken van een
     besteding                infectieziekte
     Waardebepaling           Schatting € 250.000 voor middelgrote uitbraak
                              (kosten TBC-campagne Baarle-Nassau 2001-2002 circa € 200.000)
                              (kosten meningococcencampagne Moerdijk 2001 circa € 150.000).
                              Conform AB besluit van 15-1-2010 aanvullen tot maximaal € 250.000.
     Saldo 31-12-2017         € 250.000.




     Naam                     Bestemmingsreserve reorganisatie Hét Servicecentrum
     Doel                     Bestemmingsreserve ter dekking van de transitiekosten als gevolg van
                              ontwikkelingen bij Hét Servicecentrum.
     Risico’s                 Toekomstige incidentele uitgaven.
     Soort                    Bestemmingsreserve
     Motivering rubricering   Opvangen van incidentele uitgaven.
     Bestemming /             Transitiekosten als gevolg van ontwikkelingen bij Hét Servicecentrum
     besteding
     Waardebepaling           Inschatting
     Saldo 31-12-2017         €0




                                                                                      Deloitte Accountants B.V.
                                                                                      Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                      Behorend bij controleverklaring
                                                                                      d.d. 13 april 2018


79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>                              Bestemmingsreserve huisvesting
     Doel                     Deze bestemmingsreserve wordt ingezet ter dekking van de hogere
                              huisvestingskosten na verhuizing naar het pand aan de Doornboslaan en
                              voor het geplande groot onderhoud of vervangingsinvesteringen voor
                              kapitaalsgoederen.
     Risico’s                 Hogere afschrijvingskosten in de toekomst dienen gedekt te worden uit
                              deze bestemmingsreserve, anders is er geen dekking voor de hogere
                              exploitatiekosten.
     Soort                    Bestemmingsreserve
     Motivering rubricering   Opvangen van hogere afschrijvingskosten in de toekomst en eventuele
                              toekomstige huurderving.
     Bestemming /             Om de hogere afschrijvingskosten t.o.v. het oude pand te kunnen dekken.
     besteding                Tevens tijdelijk kunnen dekken van de kosten bij het wegvallen van de
                              huuropbrengsten.
     Waardebepaling           Verwachte toekomstige hogere afschrijvingskosten, die niet ten laste van
                              de exploitatie gebracht kunnen.
     Saldo 31-12-2017         € 2.408.858




     Naam                     Bestemmingsreserve monitors
     Doel                     Bestemmingsreserve ter dekking van de kosten van een extra monitor,
                              die 1 keer per 4 jaar plaats vindt als gevolg van landelijke eisen en
                              harmonisatieafspraken. Jaarlijks 25% van de extra kosten van de monitor
                              reserveren. Na 4 jaar deze kosten onttrekken uit deze
                              bestemmingsreserve. De reserve heeft een egaliserend karakter.
     Risico’s                 Toekomstige incidentele uitgaven 1 keer per 4 jaar.
     Soort                    Bestemmingsreserve
     Motivering rubricering   Opvangen van incidentele uitgaven.
     Bestemming /             Kosten van de uitvoering van een extra epidemiologische monitors1 keer
     besteding                in de 4 jaar
     Waardebepaling           Schatting € 70.000 voor externe kosten van 1 monitor.
     Saldo 31-12-2017         € 35.919




                                                                                        Deloitte Accountants B.V.
                                                                                        Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                        Behorend bij controleverklaring
                                                                                        d.d. 13 april 2018


80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>     Naam                     Bestemmingsreserve frictiekosten
     Doel                     Bestemmingsreserve ter dekking van de frictiekosten als gevolg van
                              bezuinigingen.
     Risico’s                 Loonkosten tijdens de re-integratiefase, ww-kosten en bovenwettelijke
                              ww-kosten en begeleidingskosten van ontslagen medewerkers, terwijl er
                              geen taken verricht worden en er geen dekking is.
     Soort                    Bestemmingsreserve
     Motivering rubricering   Opvangen van incidentele uitgaven.
     Bestemming /             Loonkosten tijdens de re integratiefase, ww-kosten en bovenwettelijke
     besteding                ww-kosten en begeleidingskosten ontslagen medewerkers.
     Waardebepaling           Inschatting.
     Saldo 31-12-2017         € 162.877




     Naam                     Bestemmingsreserve sociaal medische zorg dak- en thuislozen
     Doel                     Bestemmingsreserve ter dekking van de kosten voor de uitvoering van de
                              sociaal medische zorg voor dak- en thuislozen voor 2016 en 2017.
     Risico’s                 De sociaal medische zorg voor dak- en thuisloze is onvoldoende geregeld.
                              De GGD voert deze taak in opdracht van het AB uit in 2016 en 2017, maar
                              hier staan geen opbrengsten tegenover.
     Soort                    Bestemmingsreserve
     Motivering rubricering   Doordat de sociaal medische zorg voor dak- en thuislozen onvoldoende
                              geregeld was, is in het AB van 9 april 2015 besloten om bij de
                              resultaatbestemming van 2015 € 215.140 te doteren aan deze
                              bestemmingsreserve. Hierdoor is geborgd, dat deze taken tot en met
                              2017 uitgevoerd kunnen worden.
     Bestemming /             Loonkosten en materiële kosten voor de uitvoering
     besteding
     Waardebepaling           Schatting € 215.140
     Saldo 31-12-2017         €0




     Naam                     Bestemmingsreserve Bureau Gezondheid, Milieu en Veiligheid
     Doel                     Het saldo van de bestemmingsreserve Bureau Gezondheid, Milieu en
                              Veiligheid (GMV) moet minimaal dekking bieden voor incidentele financiële
                              tegenvallers in de exploitatie. Hiervoor moet de bestemmingsreserve
                              minimaal bedragen:
                                   -   5% van de bijdrage deelnemende GGD’en (basistaken)
                                   -   15% van de markttaken
                              Het maximum van de bestemmingsreserve bedraagt:
                                   -   10 % van de bijdrage deelnemende GGD’en

                                                                                      Deloitte Accountants B.V.
                                                                                      Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                      Behorend bij controleverklaring
                                                                                      d.d. 13 april 2018


81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>                                   -   20% van de markttaken
                              Het Bureau GMV werkt voor meerdere GGD’en, daarom moet uit de
                              exploitatie van het Bureau GMV een bestemmingsreserve worden
                              opgebouwd.
     Risico’s                 De deelnemende GGD’en en bijbehorende gemeenten willen een stabiele
                              bijdrage betalen voor het bureau GMV. Deze bestemmingsreserve dient
                              om schommelingen aan de kostenkant over de jaren heen te kunnen
                              opvangen. Vermindering van de gemeentelijke bijdrage 0 – 4 jarigen leidt
                              tot ongedekte vaste kosten.
     Soort                    Bestemmingsreserve
     Motivering rubricering   Opvang van incidentele financiële tegenvallers met als doel de bijdrage
                              deelnemende GGD’en stabiel te houden.
     Bestemming               Kosten m.b.t. de uitvoering van de taken van het bureau GMV.
     Waardebepaling
     Saldo 31-12-2017         € 191.772




     Voorzieningen




     Naam                     Voorziening groot onderhoud panden GGD West-Brabant
     Doel                     Voorziening ter dekking van uit te voeren (groot en achterstallig)
                              onderhoud aan de panden die de GGD in eigendom heeft. De voorziening
                              dient ter egalisatie van de kosten van planmatig onderhoud.
     Risico’s                 Hogere incidentele onderhoudskosten, die dan zorgen voor grote
                              schommelingen in de kosten.
     Soort                    Voorziening.
     Motivering rubricering   Egalisatievoorziening.
     Bestemming /             Uitvoering van groot onderhoud aan de panden in eigendom
     besteding
     Waardebepaling           Jaarlijkse dotatie o.b.v. lange termijn onderhoudsplan, kosten groot
                              onderhoud t.l.v. voorziening.
     Saldo 31-12-2017         €0




                                                                                       Deloitte Accountants B.V.
                                                                                       Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                       Behorend bij controleverklaring
                                                                                       d.d. 13 april 2018


82
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>     Naam                     Voorziening bijzondere personeelsproblemen
     Doel                     Voorziening ter dekking van de wachtgeldregeling voortvloeiend uit in het
                              verleden aangegane verplichtingen voor voormalig personeel als gevolg
                              van de bezuinigingen in 2012 t/m 2014 opdracht van het Algemeen
                              Bestuur 3 x 3%. Deze voorziening is gevormd uit de bestemmingsreserve
                              frictiekosten
     Risico’s                 Toekomstige kosten voor huidige verplichtingen, vanuit het voorzichtig-
                              heidsprincipe is het beter om kosten te dekken vanuit een voorziening.
     Soort                    Voorziening.
     Motivering rubricering   Op de balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaalde te
                              verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs
                              is te schatten.
     Bestemming /             Wachtgeldkosten en juridische kosten i.v.m. voormalige medewerkers.
     besteding
     Waardebepaling           Berekening op basis van reële verplichtingen in 2015 en verder.
     Saldo 31-12-2017         € 158.795


     Naam                     Van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten
                              worden tbv EKD
     Doel                     Beschikbaar gestelde middelen voor het doorontwikkelen en nieuwe
                              ontwikkelingen van het digitale dossier JGZ (Kidos) en het ouderportaal
                              Mijn Kind in Beeld.
     Risico’s
     Soort                    voorziening
     Motivering rubricering   Middelen mogen uitsluitend aan het betreffende doel worden besteed.
     Bestemming               Digitaal dossier JGZ (Kidos_ en het ouderportaal Mijn Kind in Beeld.
     Waardebepaling           Berekening op basis van beschikbaar gestelde middelen verminderd met
                              de reeds gedane uitgaven.
     Saldo 31-12-2017         € 101.890




                                                                                      Deloitte Accountants B.V.
                                                                                      Voor identificatiedoeleinden.
                                                                                      Behorend bij controleverklaring
                                                                                      d.d. 13 april 2018


83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>