<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019   ONTWERP   02
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019                         ONTWERP          03




Ingrediënten
1. Van Strategie naar Actieprogramma RWB                         6                  Overzicht Opgaven-Actiematrix                  14
1.1 INLEIDING                                                    6                  Opgaven-Actiematrix Economie                   15
1.2 ACTIEPROGRAMMA
                                                                                    Opgaven-Actiematrix Arbeidsmarkt               20
    REGIO WEST-BRABANT 2019-2023                                 6
                                                                                    Opgaven-Actiematrix Mobiliteit                 24

2. Ambitie en strategie Regio West-Brabant                       8
                                                                                    Opgaven-Actiematrix Ruimte                     31

2.1 MISSIE                                                       8
2.2 VISIE                                                        9                  5. Onderbouwing actieprogramma                 36
2.3 ECONOMISCHE AGENDA WEST-BRABANT                              9                  5.1 ACTIEPROGRAMMA ECONOMIE                    36
2.4 STRATEGIE                                                    9                       5.1.1   WAT IS ER NODIG OP HET VLAK VAN
                                                                                                 ECONOMIE?                         36
3. Urgentie vanuit economische agenda                                                    5.1.2   ACTIES REGIO WEST-BRABANT
                                                                                                 VOOR DE ECONOMIE                  37
    West-Brabant                                                 10
                                                                                    5.2 ACTIEPROGRAMMA ARBEIDSMARKT                39
3.1 RANDVOORWAARDEN                                              11
                                                                                         5.2.1   CONTEXT ARBEIDSMARKT              39
3.2 UITVOERING                                                   11
                                                                                         5.2.2   WAT IS ER NODIG OP HET VLAK VAN
                                                                                                 DE ARBEIDSMARKT?                  39
4. Actieprogramma Regio West-Brabant                             12                      5.2.3   ACTIES REGIO WEST-BRABANT
4.1 TOEGEVOEGDE WAARDE RWB                                       13                              VOOR DE ARBEIDSMARKT              40
4.2 RUIMTE OM FLEXIBEL TE ACTEREN                                13
4.3 REGIONALE EN LOKALE INZET                                    13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019   ONTWERP   04




5.3 ACTIEPROGRAMMA MOBILITEIT                                    43
    5.3.1       CONTEXT MOBILITEIT                               43
    5.3.2       WAT IS ER NODIG OP HET VLAK
                VAN MOBILITEIT?                                  43
    5.3.3       ACTIES REGIO WEST-BRABANT
                VOOR DE MOBILITEIT                               44
5.4 ACTIEPROGRAMMA RUIMTE                                        48
    5.4.1       CONTEXT RUIMTE                                   48
    5.4.2       WAT IS ER NODIG OP HET VLAK
                VAN RUIMTE?                                      48
    5.4.3       ACTIES REGIO MIDDEN-BRABANT
                VOOR DE RUIMTE                                   50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019   ONTWERP   05
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019                           ONTWERP               06




                                                                                    1.1    INLEIDING
1. Van strategie                                                                    De focus van de bestuurlijke samenwerking van de 17
                                                                                    gemeenten van Regio West‐Brabant (RWB) ligt op het

naar actieprogramma                                                                 versterken van het economisch vestigingsklimaat.



Regio West-Brabant                                                                  We stellen in dit Actieprogramma RWB 2019-2023 doelen
                                                                                    voor de komende vijf jaar. Samen te vatten als: “​Werken
                                                                                    aan een krachtige regio​”. Hierbij gaat het om de opgaven
                                                                                    waar de overheid voor verantwoordelijk is. Daarbij is de
                                                                                    Economische Agenda West-Brabant van de Economic
                                                                                    Board West-Brabant (EBWB) voor ons een belangrijk
                                                                                    vertrekpunt.


                                                                                    1.2    ACTIEPROGRAMMA
                                                                                           REGIO WEST-BRABANT 2019-2023
                                                                                    In dit Actieprogramma RWB 2019-2023 komen de
                                                                                    bijdragen die de gezamenlijke gemeenten leveren aan de
                                                                                    ambities van de Board én aan de aanvullende regionale
                                                                                    overheidsagenda, samen (zie figuur 1). De afgelopen
                                                                                    periode is dit Actieprogramma RWB 2019-2023 door de
                                                                                    commissies van advies voor Economie, Arbeidsmarkt,
                                                                                    Mobiliteit en Ruimte, het strategisch beraad en het
                                                                                    algemeen bestuur verder uitgewerkt en aangescherpt.


                                                                                    We leggen met dit programma een goede basis om de
                                                                                    West-Brabantse economie verder te brengen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019                                ONTWERP               07




Jaarlijks geeft de begroting concreet invulling aan het
actieprogramma. Zo blijft het Actieprogramma RWB
2019-2023 op de veranderende omgeving aansluiten.


We wensen u veel leesplezier en inspiratie.



Strategisch beraad Regio West-Brabant




                                                                                    Figuur 1: In het Actieprogramma RWB 2019-2023 komen de bijdrage die
                                                                                    de gezamenlijke gemeenten leveren aan de ambities van de Economic
                                                                                    Board West-Brabant én aan de aanvullende regionale overheidsagenda,
                                                                                    samen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019                                ONTWERP                08




                                                                                    Regio West-Brabant (RWB): samen slaan we sinds 2011 de
2. Ambitie en strategie                                                             handen ineen voor thema's die de gemeentegrenzen
                                                                                    overstijgen. Dat gebeurt vanuit een gezamenlijk,

Regio West-Brabant                                                                  regionaal belang, vooral op bestuurlijk en strategisch
                                                                                    niveau. We spelen flexibel in op de behoeften van de
                                                                                    gemeenten en pakken regionale vraagstukken actief op.


                                                                                    Hoe divers West-Brabant geografisch en economisch ook
                                                                                    is, de 17 gemeenten vinden elkaar wat betreft visie op de
                                                                                    toekomst, de agenda's voor Economie, Arbeidsmarkt,
                                                                                    Ruimte en Mobiliteit en in de gezamenlijke aanpak
                                                                                    daarvan. We:
                                                                                          ●    behartigen de belangen van de regio bij andere
                                                                                               overheden;
                                                                                          ●    bevorderen de samenwerking tussen de gemeenten
                                                                                               onderling;
                                                                                          ●    bevorderen de samenwerking tussen overheid,
                                                                                               bedrijfsleven en kennisinstellingen. Dit zorgt voor
                                                                                               bundeling en massa, zodat West-Brabant op Rijks-
                                                                                               en Europees niveau een duidelijke stem krijgt.


                                                                                    2.1       MISSIE
                                                                                    De regio West-Brabant heeft en behoudt een aantrekkelijk
                                                                                    vestigingsklimaat.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019                             ONTWERP              09




2.2       VISIE                                                                     2.4    STRATEGIE
We werken samen aan de optimale ontwikkeling van                                    In het actieprogramma RWB 2019-2023 werken we onze
West-Brabant met concrete resultaten voor de 17                                     vier pijlers Economie, Arbeidsmarkt, Mobiliteit en Ruimte
gemeenten. Dat gebeurt vanuit twee sterke                                           uit langs drie strategische lijnen die elkaar versterken:
karaktereigenschappen die West-Brabant typeren:                                     verslimmen, verbinden en verduurzamen.
      ●    een economisch diverse regio
      ●    een aantrekkelijke leefomgeving met zowel                                Bij elke opgave verbinden we partijen op het juiste
           stedelijke dynamiek als landelijke rust en ruimte                        schaalniveau, over lokale grenzen heen. We delen kennis,
We bieden onze inwoners een goede toekomst, met                                     ook van anderen.
ruimte om te leren, te werken, te recreëren en oud te                               RWB ​Verbindt.
worden. Een toekomst waarin mensen hun talenten en
mogelijkheden volledig kunnen ontplooien.                                           Nieuwe slimme oplossingen op vragen om ‘out of the box’
                                                                                    denken, maar ook het bieden van ruimte daartoe als
2.3       ECONOMISCHE AGENDA WEST-BRABANT                                           overheid. We stimuleren en faciliteren (technologische en
We willen als regio aansluiten op de economische ambitie                            maatschappelijke) innovaties binnen onze pijlers
van de Economic Board West-Brabant. Maximaal gebruik                                Economie, Arbeidsmarkt, Ruimte en Mobiliteit.
maken van de economische diversiteit en onze                                        RWB Verslimt.
internationale ligging optimaal benutten. Zo kunnen we
ons ontwikkelen tot een economische hub van Europese                                We willen duurzame (circulair, biobased)producten en
betekenis. We zetten als West-Brabant in op:                                        ketens met zo min mogelijk verspilling. We stimuleren en
      ●    het toekomstbestendig maken van de traditioneel                          faciliteren duurzame ontwikkelingen binnen onze pijlers.
           sterke sectoren door ruimte te bieden aan                                RWB Verduurzaamt.
           vernieuwend ondernemerschap;
      ●    samenwerken in sterke ketens en netwerken;                               Zo sluiten we aan bij de economische agenda
      ●    kruisbestuiving tussen sectoren met toegepaste                           West-Brabant. Hiermee realiseren we sámen onze ambitie.
           innovaties, verslimming, verduurzaming en
           ondernemerschap.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019                            ONTWERP             10




                                                                                    West-Brabant heeft van oudsher een aantal belangrijke
3. Urgentie vanuit                                                                  dragers van de economie. Agrofood, Industrie en
                                                                                    Logistiek, deze sectoren wil de EBWB met REWIN als

economische agenda                                                                  uitvoeringsorganisatie doorontwikkelen.



West-Brabant                                                                        Maatschappelijke opgaven en transities vormen de
                                                                                    vervolgstappen op de innovaties voortkomend uit
                                                                                    industrialisatie, mechanisatie, optimalisatie (en
                                                                                    automatisering). De nieuw(st)e opgaven zijn complex qua
                                                                                    aard en omvang. Oplossingen gaan daarom over grenzen
                                                                                    van sectoren. Ook over de grenzen van (onze) gemeenten,
                                                                                    streken, regio’s en landen. Niemand kan de opgaven alleen
                                                                                    oplossen. Onderwijs niet. Ondernemers niet. En overheid
                                                                                    ook niet. Dat vraagt om samenwerking en om
                                                                                    vernieuwend ondernemerschap. Samenwerking binnen de
                                                                                    sector, tussen sectoren, met samenwerkingspartners
                                                                                    (Triple Helix) en met / tussen regio’s. Dit vraagt om
                                                                                    verbinden, verslimmen en verduurzamen.


                                                                                    Alleen een doorontwikkeling van de bestaande sectoren
                                                                                    is niet voldoende. Nieuwe oplossingen vragen om
                                                                                    creativiteit, nieuwe inzichten, ontwikkeling van nieuwe
                                                                                    diensten. Dit vergt nieuwe kennis. En die kennis is
                                                                                    aanwezig in de regio.


                                                                                    EBWB onderzoekt of het toevoegen van Kennisdiensten en
                                                                                    Vrijetijdseconomie van meerwaarde is voor de regionale
                                                                                    economie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019   ONTWERP   11




3.1        RANDVOORWAARDEN
De economische ambitie verlangt dat een aantal
belangrijke randvoorwaarden goed zijn vervuld.


      1.    goed beroepsonderwijs en een leven lang
            ontwikkelen
      2. een kennisinfrastructuur ten dienste aan
            ondernemers
      3. een bereikbaar en hoogwaardig vestigings- en
            woonklimaat


3.2        UITVOERING
RWB en REWIN spelen een essentiële rol in het realiseren
van slimme verbindingen. REWIN en RWB, staan
opgesteld voor de regio en ondervinden minder
beperkingen aan de gemeentelijk grenzen. Waarbij
overigens niet alles altijd gezamenlijk hoeft te worden
opgepakt. Ook hier geldt slim verbinden op het juiste
schaalniveau.


Uitgangspunt hierbij is en blijft dat bij economische actie
vooral het bedrijfsleven “in the lead” is. De rol van de
overheden is faciliterend en ondersteunend, steeds met
het algemeen belang van de regio West-Brabant voor
ogen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019                             ONTWERP             12




                                                                                    RWB draagt bij aan de ontwikkeling van een
4. Actieprogramma                                                                   aantrekkelijk vestigingsklimaat.


Regio West-Brabant                                                                  Voor de regionale opgaven zijn vier pijlers vanuit
                                                                                    overheidsperspectief het meest relevant:
                                                                                         1.   Economie
                                                                                         2. Arbeidsmarkt (afstemming vraag en aanbod)
                                                                                         3. Mobiliteit (multimodale bereikbaarheid)
                                                                                         4. Ruimte (het vastleggen van de ruimtelijke
                                                                                              consequenties van economische activitei​ten in
                                                                                              afweging met andere ruimtelijke functies)


                                                                                    Hierbij richt RWB zich vooral op strategische, ordenende
                                                                                    zaken die op de schaal van West-Brabant relevant zijn.


                                                                                    RWB zet haar kracht in om het bestuurlijk gesprek te
                                                                                    organiseren als secretaris, te adviseren, programma- en
                                                                                    procescoördinatie, belangenbehartiging, lobby en
                                                                                    kennisdeling. Welke rol waarop wanneer wordt ingezet is
                                                                                    maatwerk, dit verschilt per onderwerp en wijzigt in de tijd.


                                                                                    Dit actieprogramma versterkt bestaande regionale
                                                                                    activiteiten en agendeert nieuwe regionale acties.
                                                                                    Gemeenten organiseren de uitvoering, samen met
                                                                                    partners.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019   ONTWERP   13




4.1   TOEGEVOEGDE WAARDE RWB
RWB weet wat er regionaal speelt, heeft integraal
overzicht, beweegt zich binnen het regionale netwerk van
partners en kan massa maken om onze regio te agenderen
bij andere overheden. RWB smeedt waar nodig allianties
met andere overheden (provincies, Rijk en waterschappen)
om uitvoeringskracht te versterken.


4.2   RUIMTE OM FLEXIBEL TE ACTEREN
Het Actieprogramma RWB beslaat vijf jaar en vertalen we
elk jaar in een nieuwe RWB-begroting. Dit biedt ruimte in
onze agenda om flexibel te acteren op wat de samenleving
nodig heeft.


4.3   REGIONALE EN LOKALE INZET
RWB zet haar mensen en middelen in om de uitvoering
van het actieprogramma door de gemeenten en partners
te faciliteren en te versterken. Dit betekent concreet dat
RWB projecten ondersteunt door inzet van mensen en
middelen vanuit de genoemde rollen. De benodigde
regionale en lokale inzet baseren we op de jaarplanning.
Dit betekent dat we jaarlijks met de gemeenten afspraken
maken. De afspraken passen we, in overleg, aan als er
tussentijdse ontwikkelingen zijn.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019                                  ONTWERP                 14




Overzicht
Opgaven-Actiematrix
Opgaven-Actiematrix Economie                                                        Opgaven-Actiematrix Mobiliteit

1.      Veerkrachtig economisch profiel                                             1.      Toekomstbestendige mobiliteit
2.      Bevorderen innovatie                                                        2.      Betrouwbaar wegennet
3.      Verduurzamen Economie                                                       3.      Aantrekkelijk openbaar vervoer
4.      Vestigingsklimaat                                                           4.      Slim goederenvervoer
                                                                                    5.      Smart Mobility
                                                                                    6.      Digitale infrastructuur



Opgaven-Actiematrix Arbeidsmarkt                                                    Opgaven-Actiematrix Ruimte

1.      Opleidingen aansluitend op (toekomstige)                                    1.       Beschikbaarheid van ruimte en kwaliteit op de goede plek
        vraag bedrijfsleven                                                         2.       Sterke en aantrekkelijke stedelijke as
2.      Binden en Boeien arbeidskrachten                                            3.       Vitaal Platteland
3.      Verkleinen afstand tussen mens en arbeidsmarkt                              4.       Natuur en recreatie
                                                                                    5.       Verbinden met aangrenzende partner regio's
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>OPGAVEN-ACTIEMATRIX REGIO WEST-BRABANT 2019-2023   ONTWERP   15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>OPGAVEN-ACTIEMATRIX REGIO WEST-BRABANT 2019-2023                                                                               ONTWERP              16




 Economie




 Opgave             Actie                        Output RWB                                                Outcome - Effect.        Inzet



 1.                 Ontwikkelen regionale        Ondersteuning en deelname aan EBWB                        Actieve netwerken        Benodigde inzet
 Veerkrachtig       strategie, gedeeld door                                                                en samenwerking          5.000 uur
 economisch         triple helix                 Stimuleren actief overleg triple helix, ook bij de 17
 profiel                                         gemeenten (overleg op alle schaalniveaus)                 Werkloosheid <           Rollen RWB
                    Monitoring economische                                                                 landelijk gemiddelde     Secretaris
                    prestaties en resultaten     Vastgesteld actieprogramma RWB ter versterking                                     Strategisch advies
                                                 economie (faciliteren van strategie van EBWB vanuit rol   Indicator sociale        Lobby
                    Ondersteunen onderzoek       overheden)                                                veerkracht naar          Belangen-
                    naar economische positie                                                               Brabants                 behartiging
                    en kracht West-Brabant       Input (vanuit eigen visie) op strategische agenda’s en    gemiddelde               Kennisdeling
                                                 cofinanciering van Rijk en provincie;                                              Coördinatie
                    Samenwerking                                                                           Groei
                    organiseren op               Ondersteunende lobbyagenda RWB gericht op EU,             speerpuntsectoren
                    schaalniveau passend bij     Rijk en provincie (eind 2019)
                    opgave, ook regio                                                                      Erkenning hogere
                    overstijgend                 Jaarlijkse analyse economische positie en ontwikkeling    overheden in
                                                 (vanaf 2020) op basis van monitor i.s.m. REWIN (2019:     agendavorming en €
                    Positionering van de regio   nulversie en programma van eisen)
                                                                                                           Stijging bruto
                                                 Verkennen cofinancieringsfonds ter ondersteuning          regionaal product
                                                 economische ontwikkeling

                                                 Structurele meerjarige ondersteuning REWIN
                                                 (financiering)

                                                 Verkennen strategische positie en (overheids)opgave op
                                                 het gebied van vrije tijd en toerisme
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>OPGAVEN-ACTIEMATRIX REGIO WEST-BRABANT 2019-2023                                                                        ONTWERP                 17




 Economie

 Opgave             Actie                       Output RWB                                              Outcome - Effect.       Inzet



 2.                 Bevorderen betrokkenheid    Bijdragen aan totstandkoming en realisatie van          Meer innovatief         Benodigde inzet
 Bevorderen         kennisinstellingen bij      programma’s per speerpuntsector o.b.v. rol overheden:   bedrijfsleven           1.000 uur
 innovatie          regionale topsectoren       RWB en gemeenten leveren inbreng voor de agenda         (toename gebruik
                    (Versterken regionale       van de stuurgroepen                                     Wet Bevordering         Rollen RWB
                    kennisinfrastructuur)                                                               Speur en                Coordinatie
                                                Organiseren van dialoog rond maatschappelijke           Ontwikkelingswerk)      Belangen-
                    Actieprogramma gericht      opgaven waarbij triple helix meerwaarde heeft,                                  behartiging
                    op innovatie MKB            bijvoorbeeld energieopgave (hoe gezamenlijk kansen      Interactiemilieus per   Strategisch advies
                    (disruptieve vernieuwing)   omzetten in business om economie te versterken,         speerpuntsector
                                                launching customer overheid)
                    Projecten regiodeal tot
                    wasdom brengen              Verkenning naar regionaal programma voor
                                                interactiemilieus gekoppeld aan concentratiegebieden
                    Interactiemilieus           speerpuntsectoren; broedplaatsen waar kennis en
                    stimuleren                  kunde bij elkaar komen (waarom, waar, hoe, steun)

                                                Exposure: podium bieden aan innovatieve bedrijven,
                                                zichtbaar maken (ook bij gemeentebesturen), expliciet
                                                organiseren op verbindingen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>OPGAVEN-ACTIEMATRIX REGIO WEST-BRABANT 2019-2023                                                                             ONTWERP               18




 Economie

 Opgave             Actie                        Output RWB                                                 Outcome - Effect.      Inzet



 3.                 Ondersteunen circulaire      Projectmatig ondersteunen (verbinden partijen, massa       West-Brabant           Benodigde inzet
 Verduurzamen       business cases: energie,     maken) van circulaire business cases in publiek domein:    topregio in            1.200 uur
 Economie           grondstoffen, locatie en     lokale initiatieven ophalen, aansluiten bij verkenningen   circulariteit
                    hergebruik                   elders (gasloos bouwen, logistieke retourstromen),                                Rollen RWB
                                                 koppelen aan verduurzamen bedrijventerreinen               Omschakeling naar      Coördinatie
                    Industriële symbiose;                                                                   biobased economie      Kennisdeling
                    kennisdelen reststromen;     Kennistafel vernieuwend en circulair inkopen                                      Strategisch advies
                    gedeelde faciliteiten        (gemeenten als launching customer voor circulaire          Grootschalige
                                                 producten)                                                 investeringen in
                    Strategische acquisitie op                                                              circulaire industrie
                    duurzame ketens              Bevorderen industriële symbiose; bevorderen gunstige
                                                 randvoorwaarden op schaal regio, opdat ontbrekende
                    Gemeenten als launching      schakels in keten worden ingevuld (in combinatie met
                    customer voor duurzame       gerichte acquisitie door REWIN)
                    innovaties
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>OPGAVEN-ACTIEMATRIX REGIO WEST-BRABANT 2019-2023                                                                           ONTWERP              19




 Economie

 Opgave             Actie                      Output RWB                                                 Outcome - Effect.     Inzet



 4.                 Afstemmen aanbod           In RWB-verband komen tot afstemming en                     Bedrijven op juiste   Benodigde inzet
 Vestigings-        werklocaties op vraag      programmering van bedrijventerreinen en kantoren           plek                  4.000 uur
 klimaat                                       (kwantitatief en kwalitatief) op basis van economisch
                    Kwalitatief positioneren   profiel van de regio, behoefteramingen en                  Toekomstbestendige    Rollen RWB
                    regionale werklocaties     trendonderzoek (de eisen die innovatieve bedrijven         werklocaties          Coördinatie
                                               stellen)                                                                         Kennisdeling
                    Verduurzaming                                                                         Afname leegstand      Strategisch advies
                    bedrijventerreinen         Regionale afspraken over randvoorwaarden ter
                    stimuleren                 bevordering van verduurzaming bedrijventerreinen en        Snel groeiende
                                               duurzame industriële ketens                                bedrijven in
                    Krimp detailhandel                                                                    West-Brabant
                    opvangen: Levende centra   Branding; creëren van een positief klimaat voor startups
                    en winkelgebieden van de                                                              Levendige
                    toekomst                   Uniforme regelingen en procedures gemeenten                binnensteden;
                                                                                                          aantrekkelijke
                    Versterking faciliteiten   Ondersteunen incubators en broedplaatsen (verbinden;       winkelgebieden
                    voor starters in de 4      ruimtelijke condities; start-investeringen)
                    topsectoren (starters /
                    startups)                  Detailhandel: kennisdeling vanuit RWB op
                                               winkelfuncties en binnensteden (versterking sociale
                    Verbreden                  functie); zorgen voor facts and figures (koopstromen)
                    (business)netwerken met
                    kennisinstellingen         Verkennen strategische positie en inzet voor
                                               vrijetijdseconomie als randvoorwaarde voor sterk
                    Scholings- en              vestigingsklimaat
                    ondersteunings-
                    Programma’s
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>OPGAVEN-ACTIEMATRIX REGIO WEST-BRABANT 2019-2023   ONTWERP   20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>OPGAVEN-ACTIEMATRIX REGIO WEST-BRABANT 2019-2023                                                                          ONTWERP                21




 Arbeidsmarkt




 Opgave             Actie                       Output RWB                                                Outcome - Effect.      Inzet



 1.                 Verbinden onderwijs en      Opstellen en coördineren Human Capital agenda voor        Regionale              Benodigde inzet
 Opleidingen        bedrijfsleven               topsectoren, inclusief projectenportfolio                 opleidingsstructuur    4.500 uur
 aansluitend op                                                                                           passend bij karakter
 (toekomstige)      Jongeren interesseren in    Onderzoek naar toekomstige vraag arbeidsmarkt;            en vraag               Rollen RWB
 vraag              sectoren waar veel vraag    actieve dialoog met bedrijfsleven                         bedrijfsleven          Strategisch advies
 bedrijfsleven      is, bijvoorbeeld techniek                                                                                    Coördinatie
                                                Vraag en aanbod in beeld; monitor ontwikkelen                                    Kennisdeling
                    Praktijkgericht leren;                                                                                       Lobby
                    Aantrekkelijke              Trendonderzoek robotisering en digitalisering; lange
                    stageplekken                termijn effecten; kansen voor arbeid

                    Kortcyclisch onderwijs;     Actief stimuleren (verbinden, agenderen) van verbinding
                    voor-, om- en bijscholen;   onderwijs-bedrijfsleven; school in bedrijf & bedrijf op
                    leven lang ontwikkelen;     school en ruimtelijk faciliteren ontwikkeling
                    doorlopende leerlijnen
                                                Faciliteren van campusontwikkeling per
                                                speerpuntsector waar bedrijfsleven en onderwijs
                                                samenkomen (interactie)
                                                Lobby bij Rijk voor meer experimenteerruimte in onze
                                                regio

                                                Grensoverschrijdende verbindingen stimuleren t.b.v.
                                                opleidingen

                                                Ondersteunen bij voorlichting over sectoren en
                                                arbeidskansen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>OPGAVEN-ACTIEMATRIX REGIO WEST-BRABANT 2019-2023                                                                           ONTWERP              22




 Arbeidsmarkt

 Opgave             Actie                      Output RWB                                                Outcome - Effect.      Inzet



 2.                 Vasthouden, binden         Samenhang brengen in programma’s en projecten             Bedrijven met          Benodigde inzet
 Binden en boeien   afgestudeerden aan regio   (relatie leggen met vestigingsklimaat en bereikbaarheid   voldoende              2.500 uur
 arbeidskrachten    (door vroegtijdige         werklocaties)                                             gekwalificeerde
                    combinaties met                                                                      medewerkers            Rollen RWB
                    bedrijfsleven)             Verbinden triple helix in Regio-branding; gezamenlijk                            Strategisch advies
                                               werving per sector voor acute tekorten                                           Coördinatie
                    Verhogen                                                                                                    Kennisdeling
                    arbeidsparticipatiegraad   Kennistafel organiseren over arbeidsmarktgerelateerde                            Belangen-
                                               thema’s, bijvoorbeeld flexibilisering                                            behartiging
                    Flexibilisering                                                                                             Lobby
                    arbeidsmarkt; van baan     Verbinden partijen in servicepunt voor kenniswerkers;
                    naar werkzekerheid; van    Kennisdelen over faciliteiten (tijdelijk wonen)
                    werk naar werk;
                    zij-instroom (van sector   Aantrekken nationaal en internationaal talent
                    naar sector brengen)

                    Stimuleren leven lang
                    ontwikkelen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>OPGAVEN-ACTIEMATRIX REGIO WEST-BRABANT 2019-2023                                                                       ONTWERP              23




 Arbeidsmarkt

 Opgave             Actie                     Output RWB                                               Outcome - Effect.    Inzet



 3.                 Versterken werkgevers-    Initiëren en kennis delen; delen succesvolle inzet en    Iedereen die kan,    Benodigde inzet
 Verkleinen         dienstverlening WSP       maatregelen (best practices; successen delen); ook ten   doet mee             3.700 uur
 afstand tussen     West-Brabant              aanzien van groepen met hoge werkloosheid (jongeren,
 mens en                                      ouderen, statushouders)                                                       Rollen RWB
 arbeidsmarkt       Scholings- en                                                                                           Strategisch advies
                    ondersteunings-           Secretariaat regionaal Bestuur Werkbedrijf                                    Secretariaat
                    programma’s                                                                                             Coördinatie
                                              Samenbrengen van partijen in regionale programma’s                            Kennisdeling
                                              en organiseren van externe financiering (zoals                                Lobby
                                              sectorplannen en uitvoeringsprogramma ‘West-Brabant
                                              werkt aan morgen’)

                                              Lobby voor financiering, aanpassing wet- en
                                              regelgeving; kan het niet anders en beter?
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>OPGAVEN-ACTIEMATRIX REGIO WEST-BRABANT 2019-2023   ONTWERP   24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>OPGAVEN-ACTIEMATRIX REGIO WEST-BRABANT 2019-2023                                                                          ONTWERP                 25




 Mobiliteit




 Opgave             Actie                        Output RWB                                               Outcome - Effect.       Inzet



 1.                 Delen en prioriteren van     Vastgesteld actieprogramma RWB ter versterking van       Actieve netwerken       Benodigde inzet
 Toekomst-          de gedeelde regionale        de economie door randvoorwaardelijk invulling te geven   en samenhang in         2.500 uur
 bestendige         mobiliteitsopgaven           aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat                  (mobiliteits)opgaven,
 mobiliteit         gericht op versterking van                                                            gericht op              Rollen RWB
                    het vestigingsklimaat        Input (vanuit eigen visie) op strategische agenda’s en   economische             Secretaris
                                                 cofinanciering van Rijk en provincie                     ontwikkeling en         Kennisdeling
                    Verbinden met de agenda                                                               versterking van het     Strategisch advies
                    van de Economic Board en     Ondersteunende lobbyagenda RWB gericht op EU, Rijk       vestigingsklimaat       Belangen-
                    de agenda’s van              en provincie (eind 2019)                                                         behartiging
                    Economie, Arbeidsmarkt                                                                Erkenning hogere        Lobby
                    en Ruimte                    Organiseren van een ambtelijk en bestuurlijk platform    overheden in
                                                 om regionaal tijdig te voorzien in de benodigde          agendavorming en €
                    Afstemmen van de             randvoorwaarden. Zodat de gewenste economische
                    opgaven die                  ontwikkeling, integraal afgestemd, wordt gefaciliteerd
                    gemeentegrenzen
                    overschrijden                Ontwikkelingen met regionale consequenties
                                                 signaleren en agenderen, inclusief duiding van de
                    Verbinden met andere         mogelijke opgaven, gericht op bestuurlijke
                    overheden en met hen         besluitvorming over de gewenste actie
                    gewenste ontwikkelingen
                    beter mogelijk maken
                                                 Organiseren van het gesprek met andere overheden om
                                                 te zorgen dat zij met kracht de regionale agenda
                                                 faciliteren en versterken
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>OPGAVEN-ACTIEMATRIX REGIO WEST-BRABANT 2019-2023                                                                              ONTWERP                 26




 Mobiliteit

 Opgave             Actie                          Output RWB                                                  Outcome - Effect.      Inzet



 2.                 Ontwikkelen aanpak             Borgen uitvoering bestaande geprioriteerde afspraken        Betere doorstroming    Benodigde inzet
 Betrouwbaar        duurzaam en betrouwbaar        met het Rijk, vastgelegd in MIRT (Meerjarenprogramma        op het rijks- en       3.000 uur
 wegennet           rijkswegennet (A4, A16, A17,   Infrastructuur Ruimte en Transport): afspraken A27 (incl.   onderliggende
                    A27, A58, A59) in              versnelling Hooipolder) en A58                              wegennet. De           Rollen RWB
                    samenhang met het                                                                          vertraging neemt af    Secretaris
                    onderliggende wegennet         ‘Beter Benutten’ aanpak voor knooppunten                    en de reistijd wordt   Strategisch advies
                                                   Zonzeel-Klaverpolder-Hooipolder;                            betrouwbaarder         Lobby
                    Ontwikkelen                    Princeville-Galder-St.Annabosch;                                                   Belangen-
                    bereikbaarheidsmonitor         Markiezaat-Zoomland                                         Gezamenlijk beeld      behartiging
                    voor rijkswegennet in                                                                      van het functioneren   Kennisdeling
                    samenhang met het              Met RWS organiseren op uitvoering afspraken Quick           van het                Coördinatie
                    onderliggende wegennet         Wins                                                        samenhangende
                                                                                                               wegennet
                    Samenwerking                   Jaarlijkse analyse van reistijd en knelpunten op het
                    organiseren tussen             rijkswegennet in samenhang met het onderliggende            Partners tonen mede
                    wegbeheerders en               wegennet                                                    verantwoordelijkheid
                    gebruikers                                                                                 voor een
                                                                                                               betrouwbaar
                                                   Verkennen van kansen voor een duurzaam en robuust           wegennet
                                                   wegennet door toepassing van intelligente transport
                                                   systemen (C-ITS) met provincie en Brabantstad

                                                   Organiseren op investeringsmiddelen bij Rijk en
                                                   provincie (feiten, analyse, bundelen stakeholders,
                                                   uniforme propositie, ondersteunende lobby)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>OPGAVEN-ACTIEMATRIX REGIO WEST-BRABANT 2019-2023                                                                              ONTWERP              27




 Mobiliteit

 Opgave             Actie                     Output RWB                                                   Outcome - Effect.       Inzet



 3.                 Ontwikkelen regionaal     Coördinatie voor een gedragen regionale agenda voor          Agenda op gedeelde      Benodigde inzet
 Aantrekkelijk      toekomstbeeld reiziger    gedeelde mobiliteit (mobiliteit als een dienst), regionaal   mobiliteit die          4.000 uur
 openbaar vervoer   gerichte mobiliteit in    (H)OV-netwerk, spoor en multimodale knooppunten              bijdraagt aan de
                    West-Brabant, in                                                                       vitaliteit van de       Rollen RWB
                    samenhang met de visie    Gezamenlijke inzet voor de aanbesteding van de               kernen, de kracht van   Secretaris
                    ‘gedeelde mobiliteit is   provincie voor de concessie 2022                             de steden en de         Strategisch advies
                    maatwerk’ van de                                                                       bereikbaarheid van      Lobby
                    provincie                 Kennisplatform om te leren van elkaars lokale pilots,        de economische          Belangen-
                                              zoals flex en autonoom                                       clusters                behartiging
                    Samenwerking                                                                                                   Kennisdeling
                    organiseren voor de       Opstellen regionale spooragenda met de provincie. Voor       Aantrekkelijk en        Coördinatie
                    regionale inbreng in de   gesprek met Rijk en NS richting concessie hoofdrailnet       samenhangend
                    ov-concessie              2024                                                         duurzaam
                    West-Brabant 2022                                                                      (H)OV-systeem
                                              Internationale spoorverbindingen doorontwikkelen:
                    Organiseren van een       Breda als internationale knoop met verbindingen naar         Betere, snellere en
                    regionale spooragenda     Düsseldorf en Brussel; Roosendaal-Antwerpen                  meer verbindingen
                    met gemeenten voor de     verbeteren en borgen bestaande MIRT-afspraken                over spoor richting
                    concessie hoofdrailnet                                                                 nationale en
                    2024                      Organiseren op investeringsmiddelen bij Rijk en              internationale
                                              provincie                                                    knooppunten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>OPGAVEN-ACTIEMATRIX REGIO WEST-BRABANT 2019-2023                                                                            ONTWERP               28




 Mobiliteit

 Opgave             Actie                         Output RWB                                               Outcome - Effect.      Inzet



 4.                 Versterken en beter           Participatie in de netwerken rondom goederencorridors    Beter benut netwerk    Benodigde inzet
 Slim               benutten multimodale          (Rotterdam en Antwerpen) en Smart Logistics              van water, spoor,      2.000 uur
 Goederenvervoer    bereikbaarheid (weg,          (Smartwayz) en hierin verbinding leggen tussen           buisleidingen en weg
                    spoor, water (zeehaven        initiatieven (zoals de realisatie van regionale          door goederen          Rollen RWB
                    Moerdijk), buisleidingen)     truckparkings)                                                                  Secretaris
                                                                                                           Rijk en provincie      Strategisch advies
                    Versterken van de             Regionaal inventariseren infrastructurele maatregelen    zorgen voor            Lobby
                    mogelijkheden voor            multimodaliteit met onderbouwing van behoefte,           veiligheid rond het    Belangen-
                    synchromodaliteit in de       kansen en bedreigingen, mogelijkheden en                 spoor bij vervoer      behartiging
                    logistieke keten door inzet   randvoorwaarden                                          gevaarlijke stoffen    Kennisdeling
                    flexibele en duurzame
                    transportmodaliteiten         Faciliteren van de logistieke agenda voor West-Brabant   West-Brabant
                                                                                                           koploper Smart
                    Versterken                    Borgen afspraken uit het MIRT, met provincie en andere   Logistics
                    goederenvervoer per spoor     (internationale)partners
                    in afstemming met de
                    veiligheid rond het spoor     Agenderen externe veiligheid op spoor richting Rijk en
                    en de capaciteit voor         provincie voor inzet evaluatie basisnet
                    reizigersvervoer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>OPGAVEN-ACTIEMATRIX REGIO WEST-BRABANT 2019-2023                                                                              ONTWERP               29




 Mobiliteit

 Opgave             Actie                       Output RWB                                                    Outcome - Effect.     Inzet



 5.                 Stimuleren van aanbod       Verkenning met de provincie of een reizigers- en              Meer aanbod van       Benodigde inzet
 Smart mobility     van- en vraag naar          werkgeversaanpak te betrekken is bij de ontwikkeling          mobiliteitsdiensten   2.500 uur
                    innovatie in mobiliteit     van mobiliteit als dienst                                     dat gebruikt wordt
                                                                                                                                    Rollen RWB
                    Ontsluiten en               Regionale strategie om het aanbod van                                               Secretaris
                    toegankelijkheid van data   mobiliteitsdiensten (deelauto’s, deelfietsen, M.a.a.S.,                             Strategisch advies
                    faciliteren                 autodeelplatformen en flex-systemen) te stimuleren                                  Lobby
                                                                                                                                    Belangen-
                                                Kennis delen over autonoom rijden, auto- en fietsdelen,                             behartiging
                                                spitsmijden, Mobiliteit als dienst en samenwerking.                                 Kennisdeling
                                                                                                                                    Coördinatie
                                                Stimuleren aanleg van ondersteunende infrastructuur,
                                                zoals mobiliteit HUB’s, laadinfrastructuur, snelfietsroutes

                                                Kennisdeling met en tussen gemeenten (maatregelen;
                                                best practices); samenwerking met initiatieven uit de
                                                markt en van partners




 Mobiliteit
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>OPGAVEN-ACTIEMATRIX REGIO WEST-BRABANT 2019-2023                                                                         ONTWERP              30




 Opgave             Actie                       Output RWB                                               Outcome - Effect.     Inzet



 6.                 Omstandigheden digitale     Verkenning en analyse van de situatie in West-Brabant;   West-Brabant          Benodigde inzet
 Digitale           infrastructuur verbeteren   vraag en aanbod                                          beschikt over         1.000 uur
 infrastructuur     als randvoorwaarde voor                                                              passende digitale
                    onze innovatieve            Stimuleren van kansrijk initiatieven van partners        infrastructuur die    Rollen RWB
                    economie (5G, glasvezel;                                                             onze economische      Lobby
                    internet connectie,                                                                  ambitie faciliteert   Belangen-
                    exchange; digihub).                                                                                        behartiging
                                                                                                                               Kennisdeling
                                                                                                                               Coördinatie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>OPGAVEN-ACTIEMATRIX REGIO WEST-BRABANT 2019-2023   ONTWERP   31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>OPGAVEN-ACTIEMATRIX REGIO WEST-BRABANT 2019-2023                                                                            ONTWERP                32




 Ruimte




 Opgave             Actie                          Output RWB                                                Outcome - Effect.     Inzet



 1.                 Delen en prioriteren van de    Vastgestelde actieprogramma RWB ter versterking           Actieve netwerken     Benodigde inzet
 Beschikbaarheid    gedeelde regionale             van de economie door randvoorwaardelijk invulling te      en samenhang in       3.000 uur
 van ruimte en      ruimtelijke opgaven gericht    geven aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat             (ruimtelijke)
 kwaliteit op de    op versterking van het                                                                   opgaven, gericht op   Rollen RWB
 goede plek         vestigingsklimaat              Input (vanuit eigen visie) op strategische agenda’s en    economische           Secretaris
                                                   cofinanciering van Rijk en provincie                      ontwikkeling en       Kennisdeling
                    Verbinden met de agenda                                                                  versterking van het   Strategisch advies
                    van de Economic Board en de    Ondersteunende lobbyagenda RWB gericht op EU,             vestigingsklimaat     Belangen-
                    agenda’s van Economie,         Rijk en provincie (eind 2019)                                                   behartiging
                    Arbeidsmarkt en Mobiliteit                                                               Erkenning hogere      Lobby
                                                   Organiseren van een ambtelijk en bestuurlijk              overheden in
                    Afstemmen van de               platform om regionaal tijdig te kunnen voorzien in de     agendavorming en €
                    ruimtelijke gevolgen van       benodigde ruimte zodat de gewenste economische
                    ontwikkelingen die             ontwikkeling integraal afgestemd wordt gefaciliteerd
                    gemeentegrenzen
                    overschrijden                  Ontwikkelingen met regionale ruimtelijke
                                                   consequenties in de regio signaleren en agenderen,
                    Verbinden met andere           inclusief duiding van de mogelijke ruimtelijke
                    overheden en met hen           consequenties, gericht op bestuurlijke
                    gewenste ontwikkelingen        besluitvorming over de gewenste actie
                    beter mogelijk maken
                                                   Organiseren van het gesprek met andere overheden
                                                   om te zorgen dat zij met kracht de regionale agenda
                                                   faciliteren en versterken zoals bij de provincie via de
                                                   omgevingsvisie en -verordening
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>OPGAVEN-ACTIEMATRIX REGIO WEST-BRABANT 2019-2023                                                                                ONTWERP               33




 Ruimte

 Opgave             Actie                             Output RWB                                               Outcome - Effect.      Inzet



 2.                 Versterking van de                Organiseren van een bestuurlijk platform waar de vijf    De kracht van het      Benodigde inzet
 Sterke en          aantrekkingskracht van het        steden elkaar spreken en kennis delen over               stedelijk gebied is    3.000 uur
 aantrekkelijke     stedelijk gebied als basis voor   ontwikkelingen en activiteiten                           versterkt
 stedelijke as      een sterke                                                                                                        Rollen RWB
                    ruimtelijk-economische            Bevorderen van een gedeeld beeld over hoe de vijf        De steden zijn beter   Secretaris
                    ontwikkeling                      steden elkaar, het vitale landelijk gebied en de         in staat hun functie   Kennisdeling
                                                      economische topsectoren positief kunnen versterken       als ruimtelijk-        Strategisch advies
                    Versterking van de                                                                         economische drager     Belangen-
                    onderlinge                        Faciliteren van een gezamenlijke propositie aan de       van de regio in te     behartiging
                    complementariteit van die         provincie gericht op versterken van de steden als        vullen                 Lobby
                    steden vanuit borrowed size       ruimtelijk economische drager in de regio
                                                      West-Brabant                                             De provincie
                    Stimuleren van de kwaliteiten                                                              participeert en
                    van de steden als                 Belangen bovenregionaal behartigen en organiseren        versterkt de
                    interactiemilieus in              van lobbykracht om de gedeelde stedelijke opgaven        stedelijke agenda’s
                    verbinding met omringende         sterker bij provincie en Rijk voor ondersteuning in de
                    kernen en werkgebieden in         uitvoering te agenderen
                    het landelijk gebied
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>OPGAVEN-ACTIEMATRIX REGIO WEST-BRABANT 2019-2023                                                                              ONTWERP               34




 Ruimte

 Opgave              Actie                       Output RWB                                                  Outcome - Effect.      Inzet



 3.                  Organiseren op een          Kennistafel organiseren met als doel overzicht en inzicht   West-Brabant           Benodigde inzet
 Vitaal platteland   regionaal gedeeld beeld     in transities landelijk gebied en de gevolgen voor ruimte   beschikt over een      4.000 uur
                     van de ontwikkelingen in                                                                leefbaar, vitaal en
                     het landelijk gebied        Stimuleren en ondersteunen van gebiedsgerichte              economisch sterk       Rollen RWB
                                                 netwerken en aanpakken waarin gemeenten en                  landelijk gebied       Kennisdeling
                     Faciliteren en versterken   partners samen organiseren op gedeelde opgaven                                     Coördinatie
                     van de energie en kracht                                                                Gemeenten leren van    Strategisch advies
                     van partners om             We maken een gedeeld en gedragen perspectief op de          elkaar en versterken   Belangen-
                     gebiedsgericht concrete     toekomst van het vitaal platteland in West-Brabant. Dit     elkaar met kennis en   behartiging
                     projecten met meer          is mede vertrekpunt voor gebiedsgerichte                    kunde                  Lobby
                     uitvoeringskracht te        samenwerking
                     organiseren                                                                             Provincie en Rijk
                                                 Belangenbehartiging verzorgen bij Rijk en provincie         participeren in de
                     Bundelen en beschikbaar     gericht op versterken van hun aandacht voor                 aanpak landelijk
                     maken van expertise op      West-Brabant door concrete bijdragen aan de                 gebied met
                     concrete relevante          uitvoeringskracht                                           passende
                     thema’s zoals vab’s,                                                                    regelgeving en
                     energie en                  Regionaal organiseren van inbreng op provinciale            concrete
                     verblijfsrecreatie          ontwikkelingen in het landelijk gebied ten aanzien van      investeringen
                                                 beleid en regelgeving
                     Vergroten van de
                     betrokkenheid van Rijk en   Partner zijn in regio overstijgende
                     provincie                   gebiedsontwikkelingen om de West-Brabantse opgaven
                                                 daar te agenderen en te borgen

                                                 Organiseren van een platform voor kennisdeling gericht
                                                 op versterken van het interne kennisnetwerk en de
                                                 concrete uitwisseling van expertise
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>OPGAVEN-ACTIEMATRIX REGIO WEST-BRABANT 2019-2023                                                                       ONTWERP                 35




 Ruimte

 Opgave             Actie                       Output RWB                                              Outcome - Effect.      Inzet



 4.                 Invullen van ontbrekende    Bevorderen van de uitvoering van de natuurprojecten     De natuur en           Benodigde inzet
 Natuur en          schakels in het huidige     zoals opgenomen in het Bod Natuurnetwerken 2018         recreatieve            1.250 uur
 recreatieve        natuurnetwerk                                                                       netwerken dragen bij
 netwerken                                      Opstellen van een Natuur en recreatie Kansenkaart met   aan de beleving van    Rollen RWB
                    Versterken van de           daarop het regionaal overzicht van ontbrekende          West-Brabant als       Coördinatie
                    onderlinge relaties en de   schakels en kansen voor versterking van natuur en       aantrekkelijke         Kennisdeling
                    bereikbaarheid vanuit de    recreatie                                               vestigingsplaats       Belangen-
                    steden                                                                                                     behartiging




 5.                 Ruimtelijke                 Verbinden en afstemmen met buurregio’s op               De uitvoeringskracht   Benodigde inzet
 Verbinden met      ontwikkelingen in           grensoverschrijdende ontwikkelingen                     en het gewenste        2.000 uur
 aangrenzende       West-Brabant en in                                                                  resultaat van
 partnerregio's     aangrenzende regio’s        Faciliteren totstandkoming van concrete samenwerking    ruimtelijke            Rollen RWB
                    versterken elkaar           met buurregio’s                                         ontwikkelingen in      Coördinatie
                                                                                                        onze regio wordt       Kennisdeling
                                                Faciliteren gezamenlijke proposities en lobbyagenda     versterkt              Strategisch advies
                                                                                                                               Belangen-
                                                                                                                               behartiging
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019                            ONTWERP              36




5. Onderbouwing
actieprogramma                                                                      5.1    ACTIEPROGRAMMA ECONOMIE


                                                                                           5.1.1   WAT IS ER NODIG OP HET VLAK VAN
                                                                                                   ECONOMIE?
                                                                                    Het creëren van een veerkrachtig economisch profiel: dat is
                                                                                    de belangrijkste opgave voor West-Brabant. We creëren
                                                                                    regionaal economische netwerken (ecosystemen); sterke
                                                                                    onderlinge relaties, netwerken en verbindingen. Die zijn nu
                                                                                    nog schaars. Deze netwerkverbanden vormen de basis
                                                                                    voor behoud en versterking van onze economische positie.
                                                                                    Sterke topsectoren en een wendbaar MKB in de regio zijn
                                                                                    daarvoor de drijvende kracht.


                                                                                    De eerste, noodzakelijke stap is het creëren van open
                                                                                    platforms. Die zijn gericht op samenwerking tussen
                                                                                    sectoren en relaties met regionale, nationale en
                                                                                    internationale regio’s, bedrijven, kennisinstellingen en
                                                                                    overheden. Daarbij bouwen we voort op de clusters die al
                                                                                    bestaan in de regio. Denk aan de maritieme sector in
                                                                                    Werkendam, de boomteelt in Zundert, de City of
                                                                                    Imagineers in Breda en vliegtuigonderhoud in
                                                                                    Woensdrecht. Onze rol bij de realisatie van platforms zit 'm
                                                                                    vooral in het ondersteunen, financieren, faciliteren, lobbyen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019                            ONTWERP             37




en verbinden. De rol van overheden is vooral in het                                      Afhankelijk van de uitkomsten bepalen we, samen met
scheppen van randvoorwaarden.                                                            de EBWB, de inzet op vrije tijd en toerisme.
                                                                                     ●   We onderzoeken een regeling voor cofinanciering voor
      5.1.2     ACTIES REGIO WEST-BRABANT                                                innovatie.
                VOOR DE ECONOMIE
Lees hieronder over de opgaven waarop we ons focussen                               Bevorderen innovatie
in de pijler Economie.                                                              We ondersteunen bij de ontwikkeling van programma’s
                                                                                    voor de speerpuntsectoren Agrofood & Biobased,
Veerkrachtig economisch profiel                                                     Maintenance en Logistiek. REWIN faciliteert deze
●   We werken aan een veerkrachtig economisch profiel                               programma’s en organiseert hierop.
    en een regionale, economische strategie, sámen met                               ●   We dragen bij aan de (door REWIN uitgevoerde)
    overheden, ondernemers en onderwijsinstellingen                                      verkenning naar de potentie van kennisdiensten als
    (triple helix).                                                                      speerpuntsector.
●   We zorgen ervoor dat ons aandeel in de strategie                                 ●   Interactiemilieus, plekken waar kennis en
    vastligt in een eigen economisch (actie)programma                                    ondernemerschap samenkomen, kunnen bijdragen
    van de samenwerkende gemeenten in RWB.                                               aan de innovatieve kracht van de topsectoren in de
●   Vanuit de RWB agenda zorgen we ervoor dat onze                                       regio. We verkennen gezamenlijk de kansen voor
    doelen en ambities een plek krijgen in strategische                                  interactiemilieus met een regionale uitstraling en
    agenda’s op provinciaal- en Rijksniveau.                                             functie, faciliteren het gesprek hierover en bundelen de
●   We analyseren en monitoren jaarlijks de (macro)                                      krachten om tot haalbare projecten te komen. We
    economische positie en ontwikkelingen. We trekken                                    doen dit samen met onze partners.
    hierbij samen op met REWIN.                                                      ●   We kunnen als platform dienen en een podium bieden
●   We nemen deel aan en financieren de regionale                                        voor exposure om zichtbaarheid van innovaties en
    ontwikkelingsmaatschappij (REWIN).                                                   succesvolle samenwerking uit te dragen.
●   We verkennen onze strategische positie en inzet voor
    het versterken van de vrijetijdssector als belangrijke
    randvoorwaarde voor het vestigingsklimaat.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019                               ONTWERP          38




Verduurzamen economie                                                               detailhandel is er een uitdaging om kernen en
Overheden kunnen verduurzaming stimuleren door vanuit                               binnensteden levendig en vitaal te houden.
hun rol en bevoegdheid de juiste randvoorwaarden te                                  ●   We zorgen voor afstemming en programmering van
scheppen. Deels ligt deze rol ook bij REWIN als het gaat                                 werklocaties op basis van het economisch profiel van
om strategische acquisitie en het creëren van complete                                   de regio. Dit kan ook gaan over standpuntbepaling ten
circulaire ketens.                                                                       aanzien van de vestiging van logistieke bedrijven in de
●   We ondersteunen circulaire businesscases in het                                      regio, inclusief bijbehorende
    publieke domein om de voortgang te bevorderen. Dit                                   arbeidsmarktvraagstukken (integraal).
    betekent dat we initiatieven (lokaal en regionaal)                               ●   We maken regionale schaal afspraken om onderlinge
    ophalen en verbinden aan initiatieven, verkenningen                                  concurrentie op vestigende bedrijven te voorkomen.
    en (subsidie)programma’s elders. Op die manier helpen                            ●   We organiseren kennisdeling op detailhandel in
    en stimuleren we vanuit gebundelde krachten                                          binnensteden en zorgen voor facts and figures op
    kansrijke initiatieven. We trekken hierbij samen op met                              regionaal niveau.
    REWIN.                                                                           ●   We branden de regio als vestigingsplek en faciliteren
●   We bevorderen kennis en inzet bij onze partners,                                     ondersteuning van innovatieve startende (startup) en
    bijvoorbeeld door het organiseren van kennisdeling                                   doorgroeiende (scale-up) bedrijven, als bron van
    over circulair inkopen met en bij onze partners.                                     werkgelegenheid en vernieuwing.
●   Verduurzaming van bedrijventerreinen vraagt om                                   ●   We stemmen voorzieningen, regelingen en procedures
    andere randvoorwaarden, maar ook om combinaties                                      in regionaal verband op elkaar af.
    van (typen) bedrijvigheid om duurzame ketens te                                  ●   We ondersteunen in randvoorwaardelijke sfeer
    bewerkstelligen. We zetten hier regionaal op in, onder                               investeringsarrangementen (cofinancieringsfonds) en
    meer via het regionaal afsprakenkader werklocaties.                                  branding van de regio, gericht op vestigende
                                                                                         ondernemingen.
Vestigingsklimaat                                                                    ●   We verkennen de strategische positie en inzet van
De regio heeft voor een sterk economisch                                                 RWB voor de vrijetijdseconomie. Vrije tijd en toerisme
vestigingsklimaat belang bij een afgestemd aanbod van                                    zijn randvoorwaarden voor een fijn woon-, werk- en
bedrijventerreinen en kantoren (werklocaties) dat voldoet                                verblijfsklimaat in West-Brabant.
aan de behoefte: kwalitatief en kwantitatief. Voor
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019                             ONTWERP               39




                                                                                    terwijl de tekorten in de topsectoren alsmaar vergroten.
                                                                                    Daarnaast resulteren maatschappelijke ontwikkelingen in
                                                                                    de bouw, de zorg en het onderwijs in een grotere vraag
                                                                                    naar arbeid. De tekorten zijn niet overal op te lossen. We
                                                                                    zullen dus slimmer moeten omgaan met het aanbod van
                                                                                    arbeid in de regio.

5.2   ACTIEPROGRAMMA ARBEIDSMARKT
                                                                                    Wat is er nodig om de toegevoegde waarde in de regio te
                                                                                    laten stijgen en arbeid effectiever in te zetten?
      5.2.1     CONTEXT ARBEIDSMARKT
                                                                                     ●   Het versterken van de arbeidsmarkt begint met
Duurzame economische en maatschappelijke
                                                                                         verbinden. De overheid speelt daarbij een belangrijke,
ontwikkeling betekent: aandacht hebben voor de
                                                                                         faciliterende rol. We werken in triple helix verband aan
arbeidsmarkt. De groeiende economie en de krimpende
                                                                                         een netwerk van clusters. Dat zet in op de versterking
bevolking zorgen, in combinatie met de vergrijzing, voor
                                                                                         van de topsectoren. Dit krijgt grotendeels vorm in de
een groeiende vraag op de arbeidsmarkt. Dat geldt voor de
                                                                                         speerpuntprogramma’s (REWIN).
vervangings- én de uitbreidingsvraag. De regionale
                                                                                     ●   Investeringen in mens en materiaal, kennis over
samenwerking moet zich dus ook richten op het vinden
                                                                                         robotisering en digitalisering én de inzet op
van een balans tussen vraag en aanbod op de
                                                                                         verslimmen, verbinden en verduurzamen.
arbeidsmarkt. Daarbij hebben we speciale aandacht voor
                                                                                     ●   We moeten blijvend zorgen voor voldoende aanbod
mensen met een grote afstand tot die arbeidsmarkt. Naast
                                                                                         van arbeid: zoveel mogelijk mensen doen mee
de opgaven en acties in dit Actieprogramma faciliteert
                                                                                         (inclusieve arbeidsmarkt). Dat kan door talent voor de
RWB de triple helix samenwerking in het Bestuur
                                                                                         regio te behouden en talent van buiten de regio aan te
Regionaal Werkbedrijf.
                                                                                         trekken.
                                                                                     ●   De arbeidsmarkt die we nu kennen, verandert: we gaan
      5.2.2     WAT IS ER NODIG OP HET VLAK VAN
                                                                                         van baan- naar werkzekerheid. Morgen is er vraag naar
                DE ARBEIDSMARKT?
                                                                                         beroepen die vandaag nog niet bestaan; die gaan
De arbeidsmarkt staat onder druk. Ontgroening en
                                                                                         ontstaan vanuit nieuwe, technologische
vergrijzing maken dat het aanbod van arbeid verkleint
                                                                                         ontwikkelingen. Dit vraagt om een blik vooruit,
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019                            ONTWERP             40




    wendbaarheid en adaptief vermogen (los van                                           arbeidsmobiliteit tussen ondernemingen is ook een
    schommelingen in de conjunctuur) van het onderwijs,                                  belangrijke bron voor kruisbestuiving van kennis,
    overheid, ondernemers én van bestaande en                                            innovaties en vaardigheden.
    toekomstige werknemers. Op die manier heeft een                                  ●   Doelgericht en kansrijk beroepsonderwijs, ‘een leven
    duurzame regio gevolgen voor de arbeidsmarkt: er                                     lang ontwikkelen’ en ‘nieuwe carrières’ vergen nauwe
    ontstaan nieuwe beroepen, aanpassen daarop is                                        samenwerking tussen onderwijsinstellingen en
    noodzakelijk voor opleidingen.                                                       bedrijven en tussen ondernemers onderling, om
●   Goed beroepsonderwijs en een leven lang ontwikkelen                                  gezamenlijk te kunnen investeren in het regionale
    zijn essentieel voor een goed werkende arbeidsmarkt.                                 menselijke kapitaal.
    Het regionale beroepsonderwijs moet keuzes maken.
    Want: de bevolkingsmassa van de regio is te gering om                                    5.2.3   ACTIES REGIO WEST-BRABANT VOOR DE
    in alle mogelijke richtingen even goed te kunnen zijn.                                                      ARBEIDSMARKT
    Specialisaties in het onderwijs moeten nauw aansluiten                          Lees hieronder over de opgaven waarop we ons focussen
    bij specialisaties en behoeften in het regionale                                in het actieprogramma voor het thema Arbeidsmarkt.
    bedrijfsleven. Dit vraagt gezamenlijk optrekken van
    beroepsonderwijs en ondernemingen om kansrijke                                  Opleidingen aansluitend op (toekomstige) vraag
    richtingen en ontwikkelingsstrategieën te bepalen.                              bedrijfsleven
    Ondernemingen worden deel van het onderwijs                                      ●   We zetten stevig in op een goede aansluiting van
    (stages/gastdocenten) en het onderwijs wordt deel van                                opleidingen op de (toekomstige) vraag van bedrijven
    de ondernemingen. Naast scholing van de jonge                                        naar arbeid en het zoeken naar oplossingen om de
    generatie is om- en bijscholing ook nodig voor de                                    vraag van bedrijven naar arbeid in te vullen met
    bestaande beroepsbevolking zodat zij voorbereid zijn                                 bestaand opleidingenaanbod. Hiervoor zijn we continu
    op nieuwe richtingen die ondernemingen kiezen. Er is                                 in dialoog met partners in onderwijs en bedrijfsleven.
    toekomst voor ‘een leven lang ontwikkelen’ en ‘nieuwe
    carrières’ als het zich afspeelt tussen verschillende
    ondernemingen en sectoren in plaats van binnen één
    en dezelfde onderneming. Dat geeft flexibiliteit en
    veerkracht aan werknemers én werkgevers:
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019                            ONTWERP              41




●   We maken en coördineren op regionaal schaalniveau                                ●   We stimuleren grensoverschrijdende verbindingen die
    een Human Capital Agenda, gekoppeld aan de                                           passen bij de specifieke arbeidsmarkt:
    speerpuntsectoren. Deze agenda is tevens leidraad                                    grensgemeenten ervaren belemmering door de
    voor de doelen en inzet van RWB.                                                     landsgrens en missen hierdoor kansen en
●   We hebben een faciliterende rol bij het organiseren en                               economische groei. We agenderen deze onderwerpen
    bevorderen van structurele samenwerking tussen                                       op de juiste plekken om regelgeving aan te passen en
    onderwijs, bedrijfsleven en overheid zodat zij                                       belemmeringen weg te nemen.
    innovatieve projecten snel kunnen oppakken.
●   We maken onderzoek naar de toekomstige vraag naar                               Binden en boeien van arbeidskrachten
    arbeid mogelijk en monitoren ontwikkelingen om                                   ●   We bewaken de samenhang van de aanpak Human
    tijdig in te kunnen spelen op veranderingen. Hierbij                                 Capital- en arbeidsmarktvraagstukken met de bredere
    maken we zo veel mogelijk gebruik van beschikbare                                    context in programma’s en projecten, o.a. in de
    data, bijvoorbeeld arbeidsmarktinzicht.nl. We brengen                                programma’s van de speerpuntsectoren.
    data samen op het niveau van de regio en organiseren                             ●   We zetten in op het binden van talent aan het
    op het uitwisselen van kennis en data rond specifieke                                West-Brabantse bedrijfsleven door regionale branding
    thema’s. Zo staan we klaar om snel te kunnen acteren                                 en gezamenlijk projecten op te pakken. We verkennen
    bij ontwikkelingen die op ons afkomen (anticyclisch).                                voorzieningen die zich richten op het aantrekken en
●   Als samenwerkende overheden faciliteren, stimuleren                                  behouden van (internationaal) talent. .
    en werken we mee aan, de totstandkoming van                                      ●   We stimuleren een flexibele arbeidsmarkt door het
    campussen in de speerpuntsectoren. RWB is een                                        organiseren van thematafels, bijvoorbeeld over
    platform om hierover het gesprek te voeren en af te                                  werkzekerheid in plaats van baanzekerheid en het
    stemmen.                                                                             faciliteren van kenniswerkers en arbeidsmigratie in de
                                                                                         regio. We brengen belemmeringen in beeld en
                                                                                         agenderen deze op de juiste plekken.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019   ONTWERP   42




Verkleinen afstand tussen mens en arbeidsmarkt
Arbeidsbemiddeling, begeleiding en re-integratie zijn
zaken die gemeenten zelf en in arbeidsmarktregio-
verband organiseren. Op regionaal niveau werken we
samen in projecten en actieplannen om de
arbeidsparticipatie te vergroten.
●   We zetten in op een arbeidsmarkt die inclusief is:
    iedereen die kan meedoen heeft werk.
●   RWB kan dienen als regionaal platform en
    samenwerking op het gebied van begeleiding naar
    werk van mensen met een afstand tot de
    arbeidsmarkt.
●   We kunnen kennis en krachten bundelen door het
    delen van best practices, samenbrengen van partijen
    en organiseren van programma’s en benutten
    (externe) financieringsmogelijkheden.
●   Bij kansen en belemmeringen kan RWB snel schakelen
    op regionaal schaalniveau: wat is de opgave, wat is
    nodig en wie heeft welke rol?
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019                           ONTWERP              43




                                                                                    passend schaalniveau om op de doorontwikkeling te
                                                                                    faciliteren en te organiseren.


                                                                                           5.3.2   WAT IS ER NODIG OP HET VLAK
                                                                                                   VAN MOBILITEIT?
                                                                                    West-Brabant is aantrekkelijk gelegen tussen de
5.3   ACTIEPROGRAMMA MOBILITEIT                                                     economische kernregio’s Rotterdam (Randstad) en
                                                                                    Antwerpen (Vlaamse Ruit). En is vanzelfsprekend
      5.3.1     CONTEXT MOBILITEIT                                                  onderdeel van de Brabantse stedenrij. We zijn uitstekend
Bereikbaarheid en mobiliteit zijn cruciaal voor een goed                            bereikbaar via weg, spoor en water. Dat is de basis van
vestigingsklimaat en de doorontwikkeling van onze                                   onze economische kracht. Mobiliteit is een essentiële
topsectoren. Onze regio is een schakel in de                                        randvoorwaarde in de realisatie van onze economische
(inter)nationale netwerken van personen en                                          ambitie. Dit vraagt om beperking van neveneffecten zoals
goederenvervoer. Door onze regio loopt belangrijke                                  dichtslibbing en overlast. We hebben robuuste netwerken
infrastructuur. Denk aan snelwegen, spoorlijnen,                                    nodig, waar het verkeer doorstroomt en die zo weinig
buisleidingen en waterwegen. Daarnaast hebben we                                    mogelijk overlast geven. Innovatie en verduurzaming in
belangrijke knooppunten met de zeehavens en het                                     combinatie met slimme investeringen in het netwerk
internationale knooppunt station Breda. We zijn niet voor                           zorgen ervoor dat de bereikbaarheid van onze
niets de belangrijkste logistieke regio van Nederland.                              economische hotspots kan verbeteren én dat het
                                                                                    leefklimaat - dus ook het vestigingsklimaat - in onze
We zien twee essentiële ontwikkelingen: de mobiliteit van                           steden en dorpen versterkt.
mensen en goederen neemt toe; de samenleving eist dat
mobiliteit schoner en duurzamer wordt. Deze                                         Het hoofdwegennet
ontwikkelingen maken dat bereikbaarheid een essentiële                              Het hoofdwegennet van West-Brabant is eigenlijk een
vestigingsplaatsfactor blijft; maar dan wel schoner en                              raster van verbindingen. Dat is in de kern robuust, want bij
duurzamer moet. Gezien de verschillende netwerken voor                              problemen op een verbinding is er een alternatief.
personen en goederenverkeer, de daily urban systems en                              De doorstroming op het hoofdwegennet komt de
de samenhang daartussen, is het regionale niveau een                                komende jaren verder onder druk te staan door de groei
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019                           ONTWERP               44




van de verkeersdrukte, ondanks voorziene investeringen.                             Het regionale niveau is een passend niveau om hierop
Om dit netwerk op orde te houden, is het regionale niveau                           krachtig samen met partners als Rijk en provincie te
bij uitstek passend; ook gezien de verbinding met de                                organiseren.
topsector logistiek en de verbinding met smart logistics.
                                                                                    Duurzaamheid, energie en verslimming
Het openbaar vervoer                                                                De veranderingen op het gebied van duurzaamheid en
Het openbaar vervoer in West-Brabant, trein, bus en                                 energie én de verslimming hebben gevolgen voor onze
vraagafhankelijk vervoer organiseren we tot nog toe vooral                          mobiliteit en onze economie. Rondom logistiek hangen ze
vanuit het perspectief van degene die de                                            direct met elkaar samen. Voor onze economische kracht
verantwoordelijkheid heeft. Tegelijk verandert er veel. Het                         en voor ons vestigingsklimaat bieden beide transities veel
openbaar vervoer in het landelijk gebied staat onder druk.                          kansen om via innovaties concurrentievoordelen te krijgen
Er is daarnaast met de komst van de HSL veel veranderd in                           en ons vestigingsklimaat te verbeteren. Om koploper te
het spoorvervoer. De algemene trend is dat de behoefte                              worden in duurzame en slimme mobiliteit, omarmen we
van de reiziger steeds meer centraal staat. En dan met                              de ontwikkelingen. Met name op het gebied van
name het faciliteren van de reis. Wij gaan mee in die                               verslimming betekent dit voorzien in een goede, digitale
ontwikkeling. Vooral de aanbesteding van het openbaar                               infrastructuur.
vervoer in 2022 en het toekomstbeeld ov 2040 zijn goede
aanleidingen om met een regionaal beeld voor de                                            5.3.3   ACTIES REGIO WEST-BRABANT VOOR
toekomst van het openbaar vervoer te komen. Dit doen we                                            DE MOBILITEIT
natuurlijk samen met partners als provincie en Rijk.                                Lees hieronder over de thema's waarop we ons focussen in
                                                                                    het actieprogramma voor de mobiliteit.
Internationale bereikbaarheid
Internationale bereikbaarheid is gezien onze ligging                                Toekomstbestendige mobiliteit
essentieel. Onze economie profiteert van de uitwisseling                             ●   We verbinden met de agenda van de economic board
van mensen en goederen met aangrenzende regio’s.                                         en de agenda’s van Economie, Arbeidsmarkt en
Tegelijk zorgen vooral goederenstromen voor overlast over                                Ruimte en organiseren het bestuurlijk platform om
de weg en met name over het spoor (veiligheid).                                          regionaal tijdig te kunnen voorzien in de benodigde
                                                                                         randvoorwaarden en oplossingen zodat we de
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019                            ONTWERP               45




    gewenste economische ontwikkeling integraal                                      ●   We borgen daarin bestaande afspraken met het Rijk
    faciliteren.                                                                         over investeringen in de A27 (inclusief knooppunt
●   We faciliteren afstemming op de opgaven die                                          Hooipolder) en in de A58.
    gemeentegrenzen overschrijden. We signaleren en                                  ●   We organiseren een aanpak van
    agenderen daartoe ontwikkelingen die regionale                                       quick-win-oplossingen op het hoofdwegennet die
    consequenties hebben, inclusief duiding van de                                       verlichting brengen op knelpunten.
    mogelijke opgaven, gericht op keuzes over de                                     ●   We monitoren de ontwikkeling van verkeersstromen
    gewenste acties.                                                                     op het rijkswegennet in samenhang met het
●   We verbinden met andere overheidspartners om                                         onderliggende wegennet.
    ontwikkelingen beter en sneller mogelijk te maken. We                            ●   We organiseren op de toepassing van innovaties en
    organiseren daartoe het gesprek om te zorgen dat zij                                 verduurzaming in oplossingen voor bereikbaarheids-
    onze agenda kennen en mee gaan doen. Zo faciliteren                                  en leefbaarheidsproblemen. Bijvoorbeeld door ‘Beter
    en versterken ze de regionale agenda waardoor die                                    Benutten’ aanpakken die uitgaan van de vraag
    makkelijker wordt gerealiseerd.                                                      beïnvloeding en spitsmijden.


Betrouwbaar wegennet                                                                Aantrekkelijker openbaar vervoer

●   We organiseren op robuuste bereikbaarheid van onze                               ●   We zorgen met de verantwoordelijke partners voor

    steden, dorpen en werklocaties via het hoofd- en                                     aantrekkelijker en duurzamer regionaal openbaar

    onderliggende wegennet. Reistijden zijn betrouwbaar                                  vervoer. Reizigersgericht, snel, frequent en comfortabel

    en we beperken vertraging tot een minimum. Dat                                       openbaar vervoer is essentieel voor het

    doen we samen met het Rijk, de provincie en                                          vestigingsklimaat. Regionaal verbinden we de

    maatschappelijke partners.                                                           verschillende ov-modaliteiten van deur-tot-deur en

●   We formuleren onze visie en aanpak op het                                            bieden de klant één optimaal samenhangend systeem.

    functioneren van het grid aan rijkswegen in onze regio                           ●   We formuleren een regionaal toekomstbeeld

    (A4, A16, A17, A27, A58 en A59).                                                     reizigersgericht ov in West-Brabant in samenhang met
                                                                                         de visie ‘gedeelde mobiliteit is maatwerk’ van de
                                                                                         provincie. Dat voorziet in openbaar vervoer dat onze
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019                              ONTWERP             46




    economische kracht en ons vestigingsklimaat                                          buisleidingen voor het vervoer van goederen. Onze
    versterkt. Onderdelen daarvan zijn spoor, bus,                                       havens hebben daarin een essentiële rol.
    vraagafhankelijk vervoer, fiets en de zogenoemde ‘first                          ●   Tegelijk versterken we de leefomgevingskwaliteit door
    en last mile’.                                                                       vermindering van overlast (trillingen, geluid en
●   Dit is mede onze regionale inbreng in de ov-concessie                                veiligheid). Bijzondere aandacht hebben we daarin
    West-Brabant 2022. We geven daarin natuurlijk                                        voor het verminderen van de overlast van
    aandacht aan het vervoersdeel maar ook aan sociaal                                   goederenvervoer per spoor.

    en duurzaamheid.                                                                 ●   We versterken samen met het Rijk en de provincie de
                                                                                         multimodale en duurzame bereikbaarheid van de
●   We organiseren regionale invloed op de rijksagenda
                                                                                         regio: weg, spoor, water (zeehaven Moerdijk) en
    Spoor zodat ook het reizigersvervoer per spoor
                                                                                         buizentransport.
    integraal onderdeel is van ons regionaal openbaar
                                                                                     ●   We stimuleren met het Rijk en de provincie het
    vervoer.
                                                                                         efficiënte gebruik van al deze infrastructuur door
●   We zijn proactief gesprekspartner van én we
                                                                                         slimme systemen die synchromodaliteit bij partners
    organiseren op commitment en middelen bij Rijk en
                                                                                         bevorderen.
    provincie.
                                                                                     ●   We faciliteren op de aanleg van voorzieningen voor
●   We ondersteunen het versterken van de doorgaande
                                                                                         vrachtwagenparkeren.
    internationale verbindingen via Breda richting Brussel
    en Düsseldorf. Breda is daarmee een stevige
                                                                                    Smart mobility
    internationale knoop.
                                                                                     ●   West-Brabant is een belangrijke schakelregio met veel
●   We versterken de verbinding van de internationale
                                                                                         verbindingen en veel reizigers- en goederenvervoer.
    knoop Breda op de andere ov-knopen in onze regio.
                                                                                         Innovatie helpt ons te groeien en die groei in goede
●   We versterken de lijn Roosendaal-Antwerpen met een
                                                                                         duurzame en leefbare banen te leiden. We organiseren
    snellere verbinding via regionale lobby.
                                                                                         op slimme mobiliteit en slimme logistiek door kennis
                                                                                         hierover in de regio met partners samen te brengen.
Slim goederenvervoer
                                                                                     ●   We organiseren een aanpak waarin we expertise van
●   We benutten onze positie als schakelregio en
                                                                                         vooroplopende partners bundelen en beschikbaar
    versterken het gebruik van spoor, water en
                                                                                         krijgen voor initiatieven in onze regio. Liefst in de vorm
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019   ONTWERP   47




    van toepassingsgerichte pilots. Doel is infrastructuur
    beter te benutten en knelpunten kleiner te maken of
    op te lossen.
●   We faciliteren onze regionale partners op het nemen
    van gedrags- en innovatieve maatregelen. We
    inventariseren relevante, ontbrekende
    (hogesnelheids)fietsverbindingen en stimuleren de
    aanleg door de partners.
●   We verkenning met de provincie of een
    reizigersaanpak en werkgeversaanpak te betrekken is
    bij de ontwikkeling van mobiliteit als dienst. Samen
    met een regionale strategie om het aanbod van
    mobiliteitsdiensten (deelauto’s, deelfietsen, M.a.a.S.
    (mobility as a service), autodeelplatformen en
    flex-systemen) te stimuleren.


Digitale infrastructuur
Nieuwe, slimme systemen betekent dat veel data snel
moet kunnen worden verwerkt en getransporteerd. Dat
betekent een digitale infrastructuur die hierop is toegerust.
●   We verkennen de noodzaak en de mogelijkheden om
    onze digitale infrastructuur te versterken.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019                             ONTWERP             48




                                                                                    van de ruimtelijke ontwikkeling faciliteren en mee
                                                                                    organiseren.


                                                                                           5.4.2   WAT IS ER NODIG OP HET VLAK
                                                                                                   VAN RUIMTE?
                                                                                    Het regionale niveau is een passend niveau om
                                                                                    samenhangende ruimtelijk economische opgaven en
                                                                                    ontwikkelingen die gemeentegrenzen overschrijden, af te
5.4   RUIMTE
                                                                                    stemmen of in samenwerking gebiedsgericht op te
                                                                                    pakken. De RWB is platform om deze samenhang te
      5.4.1     CONTEXT RUIMTE
                                                                                    faciliteren en zo de uitvoeringskracht van gemeenten te
Ruimte is een essentiële voorwaarde voor een goed
                                                                                    versterken. In overeenstemming met de omgevingswet
vestigingsklimaat en een sterke economie. Er moet
                                                                                    betekent dit faciliteren van onderop, organiseren op
voldoende ruimte van goede kwaliteit zijn. Dat is een
                                                                                    maatwerk en het vergroten van de uitvoeringskracht.
opgave, want ruimte is schaars en de vraag is divers.
Bovendien verandert de wereld snel als gevolg van
                                                                                    De stedelijke gebieden
innovaties. Natuur, energie en klimaat bepalen daarnaast
                                                                                    Onze economische ambitie stelt eisen aan de ruimtelijke
voor een steeds belangrijker deel hoe we de ruimte
                                                                                    inrichting van onze regio. De stedelijke gebieden zijn een
kunnen gebruiken en hoe we de ruimte willen inrichten.
                                                                                    belangrijke economische motor:
                                                                                     ●   In de steden faciliteren we de verbinding tussen de
Ruimtelijke opgaven beperken zich steeds minder tot het
                                                                                         topsectoren. Want daar beschikken we over de
grondgebied van één gemeente. Dat vraagt vaker om
                                                                                         mensen en bedrijven, de interactiemilieus en de
grensoverschrijdende samenwerking tussen gemeenten.
                                                                                         benodigde voorzieningen.
En de situatie vraagt steeds vaker maatwerk; dat betekent
                                                                                     ●   De bereikbaarheid van de steden is goed, dat bevordert
werken van onderop, met bewustzijn op de opgaven in de
                                                                                         de broodnodige interactie.
wijdere omgeving. We kijken, in overeenstemming met de
                                                                                     ●   De steden zijn essentieel als leverancier van diensten
omgevingswet breed, rond en diep. We kunnen vanuit
                                                                                         en voorzieningen voor het omringende landelijk
onze schaal en integrale blik op de essentiële onderdelen
                                                                                         gebied en dragen zo bij aan de vitaliteit.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019                          ONTWERP               49




Het stedelijk gebied van Breda, Oosterhout, Etten-Leur,                             De verbinding met ontwikkelingen en opgaven in
Roosendaal en Bergen op Zoom is onze                                                aangrenzende regio’s versterken ons. Voor de hand ligt de
ruimtelijk-economische ruggengraat. Versterking daarvan                             verbinding met Zeeland, Zuid-Holland, Hart van Brabant
is randvoorwaardelijk voor het economisch succes van                                en internationaal met Antwerpen. Als regio zijn we een
West-Brabant.                                                                       passende schaal met voldoende massa om
                                                                                    gesprekspartner te zijn. De regio behartigt belangen en
Het landelijk gebied                                                                lobbyt voor regionale doelen en zorgt dat ze volwaardig
Het landelijk gebied verandert. Tegelijk is en blijft het een                       partner is in het bovenregionale netwerk. West-Brabant
essentiële drager van de topsectoren agrofood en                                    staat op de kaart.
biobased. De regio heeft een vitaal platteland nodig, als
onderdeel van een aantrekkelijk vestigingsklimaat en als                            Relevante andere thema’s
economische productiefactor. De doorontwikkeling                                    De thema’s wonen, water (klimaat) en energie zijn belegd
daarvan in samenhang met de opgaven rondom energie,                                 op andere tafels dan die van de Regio West-Brabant.
duurzaamheid, water (klimaatadaptatie), natuur en                                   Daarop zit nu veel daadkracht en energie. Deze thema’s
recreatie, maakt dat we keuzes moeten maken in de                                   hebben invloed op de regionale agenda en andersom kan
ruimte. Dit vraagt van de gemeenten integrale afwegingen                            de regionale agenda relevant zijn in de uitvoering van deze
die steeds vaker de eigen gemeentegrenzen overstijgen.                              thema’s. De regiotafel is een platform om indien gewenst
Een integrale gebiedsgerichte benadering kan dan helpen.                            ruimtelijk te verbinden met deze thema’s zodat ruimtelijke
De regionale tafel biedt een platform om te verbinden met                           afwegingen zo integraal mogelijk zijn.
elkaar, met de thema’s Economie, Arbeidsmarkt en
Mobiliteit en met energie en klimaatopgaven als
satéprikker. Tegelijk zorgt de RWB dat praktische kennis
over opgaven en werkbare oplossingen breder gedeeld
wordt. Gemeenten leren van elkaar en versterken elkaar.
Niet in het minste zorgt de RWB er voor dat het vitale
platteland bij Rijk en provincie beter op het netvlies komen
te staan via belangenbehartiging en lobby.
De aangrenzende regio's
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019                              ONTWERP             50




        5.4.3   ACTIES REGIO WEST-BRABANT VOOR
                DE RUIMTE
Lees hieronder over de thema's waarop we ons focussen in                            Sterke en aantrekkelijke stedelijke as
het actieprogramma voor de ruimte.                                                   ●   We versterken de aantrekkingskracht van het stedelijk
                                                                                         gebied als basis voor een sterke
Beschikbaarheid van ruimte en kwaliteit op de goede plek                                 ruimtelijk-economische ontwikkeling. De stedelijke as
●   We verbinden met de agenda van de Economic Board                                     is als ruggengraat voor de regio essentieel voor het
    en de agenda’s van Economie, Arbeidsmarkt en                                         functioneren van onze nauw verweven daily urban
    Mobiliteit en organiseren het bestuurlijk platform om                                systems. Ook de topsectoren profiteren hiervan als het
    regionaal tijdig te kunnen voorzien in de benodigde                                  gaat om voorzieningen, werkgelegenheid en clusters
    ruimte zodat we de gewenste economische                                              van onderwijs en onderzoek. We verkennen daarom
    ontwikkeling integraal faciliteren.
                                                                                         het functioneren en het belang van het stedelijk
●   We faciliteren afstemming op de ruimtelijke gevolgen
                                                                                         gebied in de realisatie van onze economische ambities
    van regionale ontwikkelingen die gemeentegrenzen
                                                                                         en hoe we daarop in samenhang vanuit het ruimtelijk
    overschrijden. We signaleren en agenderen daartoe
                                                                                         perspectief gaan organiseren.
    ontwikkelingen met regionale ruimtelijke
                                                                                     ●   We versterken de onderlinge complementariteit vanuit
    consequenties in de regio. Daarbij duiden we de
                                                                                         borrowed size. Borrowed size is gericht op
    mogelijke ruimtelijke consequenties, zodat het bestuur
                                                                                         gebruikmaking van elkaars excellente kwaliteiten. We
    een gedragen keuze kan maken over gewenste actie.
                                                                                         faciliteren het gesprek daarover en verbinden met
●   We verbinden met andere overheidspartners om
                                                                                         partners om concrete activiteiten zoals versterking van
    ontwikkelingen beter en sneller mogelijk te maken. We
                                                                                         binnensteden te helpen realiseren.
    organiseren daartoe het gesprek om te zorgen dat zij
                                                                                     ●   We stimuleren de kwaliteiten van de steden als
    onze agenda kennen en mee gaan doen. Zo faciliteren
                                                                                         interactiemilieus in verbinding met omringende
    en versterken ze de regionale agenda waardoor die
                                                                                         kernen en werkgebieden in het landelijk gebied. We
    makkelijker wordt gerealiseerd. In relatie met de
                                                                                         zorgen voor actieve participatie en ondersteuning
    provincie gaat het onder andere om de omgevingsvisie
                                                                                         vanuit andere overheden waaronder de provincie.
    en -verordening.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>ACTIEPROGRAMMA REGIO WEST-BRABANT 2019-2023, versie t.b.v. consultatie gemeenten 15 april 2019                            ONTWERP               51




Vitaal platteland                                                                   Natuur en recreatieve netwerken
●   Het platteland ontwikkelt zich snel met gevolgen voor                            ●   Natuur en recreatie zijn van belang voor ons
    het functioneren en het ruimtegebruik. Een duurzaam                                  vestigingsklimaat. Dit is een lokale en subregionale
    vitaal platteland is essentieel voor onze economie. We                               opgave. Regionaal faciliteren we op het invullen van
    willen daarom beter weten wat er speelt in het                                       ontbrekende schakels in de bestaande netwerken zoals
    landelijk gebied en delen met elkaar de                                              die bij de provincie in het kader van het Bod
    ontwikkelingen die we zien. Op basis hiervan stellen we                              natuurnetwerken West-Brabant zijn ingediend.
    prioriteiten in wat we samen oppakken. We stellen ons                            ●   We inventariseren daartoe de huidige situatie en de
    daarin open op naar onze partners.                                                   ontbrekende schakels inclusief de kansen voor
●   Vitaal platteland betekent dat we snel en adequaat                                   versterking van natuur en recreatie. Onderdeel is de
    willen omgaan met de veranderingen. We stimuleren                                    verbinding stad-land. We stimuleren de concrete
    de bundeling van opgaven en van uitvoeringskracht                                    doorontwikkeling mede via commitment van partners
    via gebiedsgerichte aanpakken. Waar nodig agenderen                                  waaronder de provincie.
    we deze bij partners. We doen dat vanuit een
    ruimtelijke aanpak in verbinding met de thema’s                                 Verbinden met aangrenzende partnerregio's
    Economie, Arbeidsmarkt en Mobiliteit.                                            ●   Ruimtelijke ontwikkelingen in West-Brabant lopen
●   We bundelen de expertise en de samenwerking met                                      vaak door in andere regio’s. Denk aan de Delta en de
    partners ten aanzien van ruimtelijke ontwikkelingen in                               stedelijke as als ruimtelijke ruggengraat. Daar waar
    de sector agrofood/biobased, vrijkomende agrarische                                  ontwikkelingen in aangrenzende regio’s elkaar
    bebouwing (vab’s), energie en recreatie. We bieden een                               versterken verbinden we met buurregio’s en
    platform voor kennisdeling zoals best practices en                                   verkennen we de meerwaarde van afstemming dan
    stimuleren organiserend vermogen. Met partners                                       wel samen optrekken.
    samen organiseren we op concreet commitment van                                  ●   Waar nodig faciliteren we op gezamenlijke proposities
    andere overheden (EU, Rijk, provincie).                                              en een lobbyagenda waarmee we de concrete
                                                                                         uitvoering versterken.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>